PRINCIPIA MEDICINAE, EPITOME. Et Totius Humani Corporis Fabrica íeu ex Microcoími Armenia Divinum, cermcn, %* . t> D. DI DACO OSSO RIO, ET'TE%ALTA, diu, iara Chirurgica: & Anathoraicc Cathcdre Methodice . T>IT>ACFS OSSO%fFS> & olim Chirugiae, 8c Ana- thomiae Cathedrae > Methodique me- dendi, Se nuneVeipertinae moderator? San&ae Inquifitionis Afigillo; Medi- cus, & huius Novae=Hifpani« Prothomedicus. Qua continentur in hoc opere notabilia. 1. Anothomia latino íermonc. 2. Traótatus de partibus. 3. Tradatus de diebus dccretorijsjdc fignis> 5c de crifibus. 4. De morbo Sanóli Lazad Hifpano idiomate. 5« Anathomia lingua noftra proCirp rurgis non latinis. 6. Septem Aphodímorum libri Hip» pocratis ex litera Lconiíeni. 7. Tabula in qua omncs Aphorifmi confiliantur cum morbis in parti- culari. % . Pro infipientibus, tam in theorica, quam inpraxi neccíTaria. SENTIR de1 Voßor,y Md'firo Don Mathias de Santillan Catkedraticoj übi ado de Prima de Philofophia déla Real Canónigo Penitenciario,y Exa» [minador Sinodal defte *yírsobifpado. ” Ex.mo Señor POR mandato de V.Ex. he reconocido los trata- dos, que prefenta el Dodor Don Diego OJforio, y Peralta > y no hallo inconveniente alguno para que fe den ala Imprenta;eíle es mi fentir V.Ex.pro- veera lo que fuere íervido.Mcxico ix.de Febrero de años, Dr. D. Mathias deS antillana APROBACION del Dr.D.Jaande Torres Moreao,Gathcdratíco jiu biladb d« Prima deMedicina en laßcalVni veril dad Prcíídcnte de el Prothomcdicato deftcKcyno. Ex.m 0 Señor Jf N conformidad del decreto de de ocho de Febrero pafíadodefte ano he vijlo eftos tratados delDo&or D. Diego OíTorio, y Peralta Cathedráti- co de ¡Stfperas de Medicina ,y Protho-Medicodefte Meyno:y balio fervtilesry necesarios par* los Eftu~ diantes: por lo qual jtendo t^.Ex.fir vidapuede dar premillo para que fe den dla eflampa: México, j ?e- -hrero 14M lóSs.años Dr.D. Juan de Torres Moreno TJL Exekfifiífimo Señor Marques de la Laguna, Virrey aleña Nueva-Efpañaócr. concedió fu licencia por De- creto de S. de Febrero de 1 684. años pata eo dignum in per- petuum faciat. Quii enim virtutum mater ejl ch ari tas id etree bc nos operum fructus pi cfers, quia ipfom eorundem frufium in mente radicem te* es.'.Tanto ergo Gregoriano praeconio in of- ienio valet pede Theodori noiiri opufculum hocce decurre- re, vt pote ex radice chaiitatis culta quidem mente rore vic- turis erumpens , atque adeo valentioris vbertatis frudus praemittens optatos, maturum vndequaque debet prorfus ludi :ari graphiaria Siccenfeo Mexiddie2./.Aprilis M.DC, lxxxiy» T)r. 7). 'Barnu‘Die^ de Cordut 3&• -¿Miarillo. Señor Dolitor D. 'Diego de la Sierra CdnonigoDoSoral deJla¿M.etr opoli }Con- fultor del Santo Offcio de la Inquificion, Ca- thedra tico propietario de Decreto en la De al Vniverfidad, Drovifor, y Vicario Ge* neral, (fovernador dejle oApor el Il.mo Señor Doctor D. Francijco de /iguiar, y Seixas del Conjejo de fu ¿M ageflad figura>numero, Se magnitudi- ne, inftaúcufaiiitatis,& morbi fecundum propriam temperiem, aut facultatem, aut adfionem, &c. 3>a Eft quod ex cogitione partium re humanum ,r/2 vmm totum fuhfiantial* expluribus aut diver/ts partibus exornatum cum re3o ordine organifatione completum. Optima corporis humani definitio vt difcurrcndo per fin- gula definitionis patebit,vbi advertite Anatohmiam non rcipicerc formam fubftantialem informativam corporis in hac fpccic rationali, aut cadaveris ; fed totum corpus, vt completum ex partibus integran- conftituentibus eum lab forma corporei ra- tis (á quantitate indiiHnda) nam refpedus alius,8c confidcratio corporis diverifa ad alias fcientias fpe- dabit, Circa definitionem partis, aliar quam plurima íunt definitiones, fed quia nullam intedo in hac epi- tome controverfiam movere* tantum modo defini- tioncmGalleni referam lib.i.de vlíupartium cap.i. per h«c verba. Parseft¿p¿e neque vade quaque]tr~ cufcriptionem habet propriam, neque Vttde quaque comunBa ejl alij s *in qua definitione, deicriptivc, & improprie locutas eilGallcnus,& patet quia prius cftcucquam fircunibribircrgo non camexquifi- tiifime definivit neque per primarium conceptum* quam quod omnis pars dicitur ad al u drergo per propriam circunferíptionem non bene defini- tur* fed quia brevitatem defidero fic propriam par- Definitio■ partis. tisdefinitionem accipite. Pars efi corpus toti cohae- rens communii etiam Vita coniuBum, ad illius fun~ Bionem, & vjfum comparatum, quas definitio vt optima cft amplexanda',, primo quia per prima- rium conceptam explicat eiTentiam partis , deinde quia traditur per verum genus ,&difcrentiam,vt patetperlj corpus, quod le habet vt genus, & rcli- qua ic habent v t diferentia, v tmagisinfablequen ti- bes patebit. V nde in primis dividitur pars- iri fimi larem, Sc difimilarcm i.aHomogénea, & fimplcxcft,&efi corpus cuius par tes eandem habent definitionem,& no\ men cum toto; & huius,mod i funt (ex Gal leni dbdr Í- * / na lib. citato de Vííupart.per totum} cutis,membra* na carnojfa, adeps fibra, tendo, os,cartilago, ligamen? tum ySc fi quae alix iunthuiufmodi.. Difimilaris autcmrqu* dicitur fecunda,ethero* genca, & copofita efi corpus cuiuspartes ,non habent: eandem definitionenomen cum toto, vt pes, ma- nus,xor,& caput, &c. Quia quxlibet pars capitis noneft caput\ ficuti pars qixadibet oifiseft os ,fcd fir~ ca vcnas>nervos,&: arterias valde didici dium inter A uthores Medicos jan fint partes limitares, vel in- ftru mentales? Quam controvertían! intra&atu de partibus( Deo favente,) exagitabimus. Ex quibus intero i. quod in omni parte devet, Medicus autDoélusChyrurgus confiderarc tempe- ramentum partis proprium . quod confiftit in pri- Tarsfwt». pltK. jPars eo-;, ptfita. * jtu inftru { VHtUtlis, \ mis qualitatibus , deinde quod ícquítur ipfum pera mentum, vt mollitiem, duritiem, raritatem, denfítatem, figuram, magnitudinem, numerum,& litum,deinde a&ioncmcuiuslibet par tis, an fit pro- pria, an communis? Nam a&io propria’illa dicitur, quae vni tantum parti,aut membro competit,& non alijs velati viflio in oculo (mediante liumore chiy- ftalino) cliylificatio in ventriculo, ianguificatio in hepate, 8c ipirituum vitalium generatio in finiilro venticulo cordis, & ipirituum animalium in ce- rebro., Adio communisduplicitcr accipitur ,,vcl enim cit communis,, quia in omnibus partibus re peritur, velati aótio facultatis atra<5trieis,,rctentricis ,eoa- codiricis, & expultricis,quae in fimplicibus, & com- pofitis reperitur partibus, vel adbio eil communis, quia vniverifo corpori aliqua virtute fuccurrit com- muni,vtadio ventriculi refpe&u chyli, &adio ner- vorum in feniatione arteriarum in ipiritu vitalitate, venarum in delatione ianguinis, vt docet Gal. lib. i. de Vffu partium cap. ii. & 13. & ratio cft, quia hx .partes dependent ab alijs pricipibus, tanquaex fon- tibus cómunibus,.& vniverfali corpori ncceifaris, ad cius confer vationem; nam nerbi principii,&origi- nem forfiuntur iccrebro, arteriae á corde, Se venác á iccorc i qucis ita explicatis , vt re&e corporis Ana* thomiamaírequamuráprincipaliccrcbf i membro incipiamus, quia in omnibus femper acapice tan- AlUo Bjl ornan it ÁHfltX, quam a fuperiorc gubernatorc,& Pradato eft inci- piendum. SECTIO III. 'De fartibus compotie caput. CAPut cñpars corporis fuperior, in qua recidet fa- cultas animalis cerebri:,é» r ecl rices Anima, com- ponitur c* partibus concinentibuSi&concentis, con- tinentes dicimus,quaralias continent, <3c contentar quarab alijs continentur ,vt facilius componentes externas, 8c internas partes apcllcmus. Partes continentes iunt quinque, fcilicet, cutis adeps, membrana carnoffa, pcricrancum, & cra- ncumj cutiste!cft non vera,&diciturepyder mer- ruis, quae «tí aper duitatibus veri cutis generatur, vel cftvera, qa£ dicitur dermis generata ex fubftan- tia rariori, & poro fía, cui accedunt venae capillares arteriae,& ramufculi aliqui nerborum, & eft tempe- rata in complexione > ienfuione ,defervitque, vt honefte vniverifum corpus iircunveftiat. Membrana camoda eft tela i.»quaedam ex fub- ilantia media genita, inter mcmbranoíTam, & car- lioiTam fubftantiam, compofitacx carne, & fibris, conftansquc venis, nervis, & arterijs j hxc igitur in- terius fircunveftit, vniverfum corpus, vteius viccra ab aliquibus iltcrationibus defendat, & cft in com- plexione fim ¿liter temperata. Adeps cft quafi oleum coagula tum geni tum er lp4rt»VÁ &«- ia, quae fircun datpiamMatrcm;& fubftaatiam me- dui larem ccrebri,& eftcontigua,&quafi.vtfita,cum oíTibus craneum componentibus; Pia Mater ¡e fi telatemis ,jS> fubtiiis infra duram Matrem contenta TOWSÍS* artenjs nmde quaque contexta igitur, vt alimentum cerebro neceiTariam deferant, vt re- nutriantur cius partes; arteriae trahant fp iri tus vita- les, vt ex ipiis fiant fpiritus ani males; vtraquc igitur te la> cftquafi cortina, fi ve involucra m vtegumea,aut cooperimentum fubftantiae mcdularis cerebri® dc qua iam Termonem facimus. Sabftantia mcdularis;**/? fubfiantia, qudsdam al- ba , moliks lems, qua totam Cerebri caultatem re- flet, Qf efi vafisjfeufundamentumw quo r ejulet ip* fa anmaits facultas; igitur «res; habet ventricu- ios; in quibus facultates ante* «oriparte; primuseft® in quo adeft phantafia® lea imaginatio; fecundus igitur , qui in medio capitis ficum habet,relidet extimatiba5ratiocinatio, lea difi curfus,in pofteriori parte, tertius eil ventriculus® iti quo memoria,feu reminifcentiadicicut exprirh nam licet, in aliquorum lententia maior fit facul tatam rectricum numerus; tantum denominative peí fmonoma diitingui d ici mus, quia ex Galleno litx di fa cu I tat ibu s nat uraI ib as cap ,y.Sc lib. i.de iymphto* matucauiis>& 6. de Ipc.is affectis cap. 8. has tres afig- «á tí ir críale coaltituác* Ipecks impreifes aprche&daat Pid Ata* neu • risv rétineantquc, quinque.defe hdut facultates ,(c i fíe et** ienfum cómunem,icu imaginationem ,p bi n tafi amv rationem Jeuintellegam agentem, diíenríum, & m emomm,feu rem in i icenti a m ,inqua fervatur Ipe- cics idolorum, fcd ipfide his examen faciant; dum nos ad alia tranCmus vtilia. Rete admirabile e/p/ex//»* quoddam,ex artertjs Jopo ratibus mirabiliter in cerebro ad Jimilitudinem retis contextum : dicitur admirabile ratione curio- ficatis? qua tegitur y alij dicunt die rete admiran- dum ratione viflus pe rfpicatiifi mi, qu i requiritur adi huius retis cognitionem.: ita Fragotius lib. de Ana- thomia cap. proprio dc cerebri compofitione ? Cai~ feus,&alíj.- Glandura,qnx pituitam cerebri recipit., quadam durior, Qf citum, habet fupraos bacilare sBc habet vnum ventriculum,} fi ve foramen:, in quo iuf- cipk pituita cerebri,yt ipfam evaquee natura, per pat latu m:ita Antonius Laurentius libi, Anadiomia? G..3;. Septem igitur nerbiorum paria originem fbr- tiuntuiri cerebro, tanquam a radice, & fonte lenius* &; motus:$rihmm par defert ípiritas vifivos adioeui- lbs,per propias cavitates , & hoc inteligitur de ner- bisobtieis; inquibus enim „ fi: demroBftru&io pru- vabituiv viflus, v,eluti in gutta, ferena propter fpaf- nmm j vefiniufufionc propter humoris pituitoficxr gementi tiji portionem, qui in tunicis oculorum didatur* tfil'Afidu- v$epcm- wrhrum 'fe.fluv 6 Pac fecundum,accedit ad funículos oculorum, Se fu per cilia. 3 m Ad frontero,a d muículos teárpora- les,ad molas, Se deces. 4,01 Ad lingua devenir inqao facultas,íive fenltis gnftus recidit , & deinde cotum ramificat pallaram:exquG audebant aliqui Auctio- res dicere guflus fenlum in pallato cfTe,& 11 -alibi,5.»« Paradaures, Se inquolibet nerbo ad e ft virtus audie- dl,quo refrigerato,vel infiamato,vcl quovis allomo do diftcmperatOj, laeditur ipfa audiendi facultas: hi duo nerbi gingibas ,& mandibulas, Íimiíirer fami* ficcat. Par fcxmm decendit cum refio ordine, Se tra- mite, ad duas cab itares, viralem fciJicet ,dc na tura- lem, ita, vt intraebi arteria vnianmr: \\i duo rictb5, vt dciodequifqoe deíccdatpérprópricim latus,dextei per dexteram .partem finifter per finiilram; deinde iterum inore ventriculi ingeratur, & aliquos ibi ge- nerant ramufculos, quibus totus venter Se poftea dcfccndit,& iecur carnificat lienem,renes* vdicam felis, matricem (in mulieribus) vrinxve- iicam,&omncs partes inferioris cavi tatis naturalis: ex didis ftatim advertite: cauiam ob qaam,fiqms contuílíone fuccipiat in ore ventricuIi,vel vulnus ob nui teicat,& fine motu, & íeníü kccat fuper terram, & fi vulnus, vel contufio incerebro tormgerkfta- rira vomitus bilis fupervemt>& locutionis privatio* propter nerboru m didorum confcnfurm Par 7,» Ad Unguam devengad mandibulam im ?4r. Tau a. Tau 5. Tau 'fáú f. r*)\ 7* feriorem, 8c orapiciam, & (Trmliter lingua mafea** •v los ramificat ,ac movet: ica Galbas lib. i. cie Ana- thomia cap. 39; Andreas Laurentius lib. 4. cap. 16L de Anathomiac, SECTIO T. Vepa rtibusfaciem componentibus. SVnt igitur partes fáciem componentes in fep- teharionumerocolÍocat^Xcilice£soeuli?fuper& lia vtempora;fTonss nares 5 os, & auriculae :d'e quibus feorfim agedumcrlt, & ideo circa primam partem» Ocul i ifuntpartes, comperfit# exvems} itt qu&usry eultasvifva reCidety Sc ípécieS; imprelia, conílitui-. ¡tursócuibrUm tunicae íhnt fex» I*Quae- ejí'adextra, dicituradnata alba3Q^f'mtiUsjpiítixt ex. peric raneo > capitis j 6c in fircuio máioriiriJis finitur.. Secunda dicitur fecundina, qua formator ex ex* tremis partibus murium ocutos mgventiums & in iri- de fimiliter finitur. 3.a Dicitur cornea, ex qua fbcr matur oculus, St fircunvotvitur, 8ceji alba,duriorv. fftendida , adextras ad intravero, non ita,nafci-= tur ex dura-Matre;;'! 4.a Dicitur vbea, qua exijtd piaMatre,x&$nobtl- co nerbo mvoluitur. .j> Retinea. appellatur ex ipfb mstbbiko. nerbo exoritur. 6,a Tunica; Aranea: denominatur dd fimititudinem araneorum Tw»»V<írH i. íc, 3* 4* s- Cío ffiex piaMatxeducitoriginemi fí mili ter oculus extnpjici humore componitu r, &:organÍ2atur,lcili- cqt,ex albugineo, chryílalin.o,& vitreo. Albugineus humor, eflpars exfubjiantia rar¿tj veluti albumenovi :&.e(tin maiori quatitatc,quam cxteri hajpor.es; humor clwyftalinas dkitur talisad Jímtlittidinew chryJiaU] itx vitreus vicro; deniato íimiiimus eíl, talis.appellatur; htc ip intima ©culi cavitate t; tt cog(obatus,lupra húc,humorchry- ftalinus>& fue fireunfcribiturab humore albugineo. Hic fi mi liter invibittrin túnica adnata fecun- dinaj&cornea jchryftalinus ínter fecundinanp&xor- neam: vitreas inter corneam,&vbeanpqui itacom- mixti ,3d conglobad oculi figjuram rotundam com- ponunt; caritas inqua fervatur oculus orbita dici- tur, & palpebra eft qua fi videra ,qu9 i pfum defendit ab omni, externa alteratione : quads politis, vt cer- tum, & luce patentius defcnditerfacultatem viden- di fn humore chryftalino cpnftitui; alia quam pluri- ma fele offerebant in p radenti, quae vifur& tempore fíudioíTopatebunr. f. 1 r SuperciliaJupra oculos funtita dnatura difpo- Jttaadeorumpule!ritudinem-tempora, ad exorna- tionem, & compofitionem factet, ficutifrons ; & Na- tesifuncerebn humor pi tu i to- fus , <£r’excrementitms expurgatur, & odorum qua- ditates deferuntur ad injirumentum olfatusfijlens f 's- pra.os . . . , ; , • 7 Tres ecit„ lorum hn* mores. Alhugi- nens. Chryft/t- linit r. yitretis. Super ti” lia. Tros Nv& nituntur in cartiJaginibus>& vniuntur me. dijsmuiculis inter coftalibus jíunt igitür informa arcus, vc partes internae dilatentur ,Sc cuftodiancur abéis. Spandilia,aac vcnchvxyojja funt>qíf¿e totam [pi- nam campan mty Se íunc i o numero erige® mo quar- to,feptem in in perore (fcilitec po- fteriori ) íex in lumbis,quinqué inoííe qua- torin cauda oíTís; deíémtmt,vt corpas fit redutn. Se íurfam, Se dearíum moveatur, yniuntur inter- fe medijs ligamentis y Se íímtoüa duriora. Se in- tus continent humorem quo húmida conlcrvantur nana alicer a motu facile fie carentur, habet íímílitcr quodlibet os duo orificia,ynum índextero latere,al* terumquein íí.niítro,ex quibus cxccunt íexaginra ve triginta paria qus de fervi um ad fenfum,& motum totius corporis per participationem, fácul- tatis ceiebri. Omopia car j fUnt partes ex quibus tot¿e campo* nmtur fcapulrfyíuncxivatse ad ex conGavg adn inti*a ,admodum teftudinis, fuñe crgo fcucum pai*- sium poíleviommi os excer non eft in parte pedoris Spódilif, Hdtn i tff¡f pentntiH 'f*m 34 E* efibur tXaiít ¿Og> neipf. Sét, ante r i o rf, &du r i ffi mu m, &denti us pro te rcord i s, 8c palmó ñu cuíiodiacn :ica C albus i n ida Anathomia, Andreas Laurentius,traétatude ofibúsfol. By. V cr- iabas, & alij i in inferiori parte liaius oíis adeft país, cat^ilagin6lTa, quaad intra cofias Jinundat fuhttíh ,<&* nerhiojja: printipium habet á vertebris pedoris, &: in olTe externone finir di- vidir paiterh dexteram á íiniftra, & é centra morbus iñ vñD latercynon facile alten cómunicetun CUvicu le. JHturn. SECTIO VIL partibus peUóris contentis. W*r*ts sontént* in peflsra 10. T) Artes conteta* funt decem ,íHlicet,pericardium*, í- 'cor,puimo, trachiartcria, gula,íivé Aireña magna, vena cava> vena fine confortío ( oí- figos di&a:) mediaftina ,-8e d iafragm a. De iiis ieoríímopere praedum duxi pcrtraClarc; cía-réj &apcrte,cjUod non facile iudicádum,eom quo vitalis facultas re fidet) qudper arte- rias unvverfr corpori conmnkatur: optima definitio, vtpcrie patet; cor igitur duos habet ventriculos, vnu index tero ; alterum in finiilro latere: indextero co- pia fanguinis invenitur ratione venae cavat, in fini- ilro copia maior ipkituura ratione arteriae magnae, vt do di di mus Dodor Valle fias aíTerit lib. j. conciv an cor,&aiteris fi mul attollantur,ac comprimatur? Vbiadvertite quod cufpides venae cavae in dextero, & in finiilro magnae artense>apud nos dicuntur cor- dis auriculae; apud vulgum enim (alas del coraron) 8c iunt partes cartilaginoia*, in quibus nituntur ate- ría magna, & cava vena. Pulmo eji tela quaedam expongiofa mollis fulr- fiantirf-, Qpaivkantis, intemperamento calida, húmida,m medio tor acis,aut cavitate ipfitis. collocata Ita Gal. lib.i.. mufculoram cap. 6. Fragofius lib. i. de Anathomia cap. 27. fol, 18. AntoniusLauretias de organis vitalibus cap. 12. & alij; confien- £kn habet immediatum,cü pedore, pelara, & eius; vicinis. J$nifa/W!S Trachiarceria ejl infirmnentumrefftrationis per- quodaer intramittitur in refpiratio?iey&9 extrapek mm tninfviratiove, componitur ex particulis carti- fegiiipiis admodum literxC,&C.3&Cyvulgp dici- mrgurgulion (ideft guarguero) efbque .inftrumen* mxnprincipale vocis. Eíophagus, five gula, aut gutur eft tela quídam nervio fa ¿per quam vibus, Qppotus vfque adftoma- chum fertur ¿medía dilatatione¿& comp rxjjiorie ip (ius\ incipit á mchiartcria cum qua haber irnincdia'- tionem, nan vnitaeft ipil meringini, 8c deícendit iuxta ípondi!ia,víque adítom achura. v Diaphragma, five feptü traníveríum eft tela quí- dam mtif:ulofa, Qp nerviofa, rotunda,'Qp ftibíilis¿ qu & potus principium origo materia chylojfeper venampor- tam in hepatis parenchima dellatagex qua confici- tur mafia fanguinaria fvniverfo corpori ne ce ¡Tarta* inqua definitione potefiis parr icu Ia i\hm,parspriv~ tepxfinrérpraerarij quoad viTum,non vero, quoad ori- ginem,fi non vultis defendere, partes principes qua- tuoreiTe,aut problematicc,&c. Vbi advertiterquod invccrriculo debemus con- íiderarc eres panes; íciíicet, parte iuperiorem, par- tem inferiorem, & totam cavitatem ipfius;pars fa- perior,quas dicitur os ventriculi-eft acutiflimi ienfus propter nerbomm par, quod ex fexca coniugatione defeenditácerebro,Scibi implanracur,& cumhate pars inflamatur iuperior dicitur cardiargia, five cor* dis argia, aut angor, & ratio eir.quia cordis pars in- ferior eft ori ventriculi proximior, Sc ob hanc ratio- nem (equitur hoc fymphtoma,animi deliquium, & alia accidencia gravirora, vt confiat exHip.lib. 5. aphor.tex. 6). In febribus circa ventriculum vehe- mens aftusy Qf car diamos malum. Pars igitur inferior, dicitur apud grxeos pylo- ron 1 eft orificium illud , per quod exit matria chy~ tfmACHS loffa, ad venam portam, & deinde def :endit, ad te- nuia inteftina, vt magis perficiatur, & tranleat ad- hepatis patcnchima per venas meferaicas; po- tcft hxcpars obftrui, & dolore affici? Pars igitur medianil vc cavitas ventriculi funtip- fa membrana ventriculum componentes, h do- lor i p fis faper venerit considerare oportet:an á flati- tibus fiat ipfas membranas diftendentibus,&: conti- nui Solutionem inducentibus,vel ab intemperie nu- da, vel an ab ipia cum aflaxu humoi is,de quo viden- dus eft Gal. lib, i. Method. cap. i. 2, & 3, &c. Nan hoc valde conducit ad reétam ventriculi curatione. Lien, eftpars fpongiofa, Q? rara in finiftro coftar. rum latere collocata: carens lenia, & mota,recep- taculum humoris melancholici,quem fulcipitab hepate pervenam ad hoc munus deftinatam,&ex hoc humore in temperameto huic cor- re fpondet humori frigido, & ficco. Intaftina funt inftrumenta in quibus recipitur natura excrementum: funt pariter nerviofla, & ex-1 triplici tunica componuntur, indicitur interior, & eft nervioffa, & rugoflfa propter dilatationem, & compras ffionem. z.a dicitur acquifita, & communicataapcritonco; inteftina dicuntur fex, non quia divitionem partiantur, fed ratione rebo- lutionum fex; quia revera vnum eft intcftinum,fed tamen comunem infequendo opinionem. 1.m \)o~ satur duodenum 5 quia confiat ex duodecim digitis.: Lien. Jnterjfi- na. I. DU9¿C» num. 2. TV í/f- -nium. 2.m Dicitur iemnimn,quia ¡U parum chyli Immori tur, Qp afiiim vacuum efi Dicitur ítleonyqma m eo fit illyaca patio , quartum appellatur cicura quia habet vnura orificio m parvum,& anguilum,vt ibi detineatur chylus,magifque pe rfic ia tur,& ex in- de per venas meleraicas tranfeat ad hepar. 5™ Cor lon appellatuisquia ibi dolor colicus generatur ; inr cipic in infima parte hepatis, & finitur circa re- nem finiflri lateris, &ex inde incipit vit imo m inte- ftinúm>quod nunc0patur recium, á reCticudine ip- fius,quia in oíle íacraincipit,& in mufculoex phyn- teri anni finitur. Vena cava iam fupra iatis remanet explicata; venae vero emulgentes tales dicuntur, quia Íagunt ceram humorum >& ipfum ad renes de- inde ad vreteras, & vique ad veficam vrinae. Renes partes funtfolida, Qp camofxrotumdai circa ípondüia, Sc tardi fenilis, conflant duplici tu- nica, vna propria,& altera ex peritoneo, 8c cum ve- nis, &arterijscontegunturjvnuseft in dextero late- re, & aker in finiflro, fupra os ia erum* Venae v rete r x fiunt vaffa petentia defertur vrina irivejicamfimst dure: vnaindexcero,& altera in .fini- ilivs latere inter inguina. Vefica mnx, efi.parsin- firumetalisy membramfavrina recepta cui umfiupra ivtefimum' retium, Qp petii nem fituata, ex tempe- ramento frigido, & iicco; conilae triplici tunica saerviofa duplici propria , Sc altera acquifita, &'to* 3*Titean. [q.CccHm. 5. Calo*, Vena ca- va, - "Vena tumilgen- íes. Renes, JTenavre tero.r- JTe/tca 'Urina. manicata a peritoneo; componitur fimiliter éxm- plici genere fibra rain, ícilicetex reótis, vt atrahat: traíverfis, vt retineat, & obliquis,vt expellat. Arteria magna iara fupra remanet explanata fetisque definita , & ideo ad alia tranfgredia- mur. VaíTa feminalia furit venat in quibus femen, ¿laboratur , coquitur, Qp perficitur, Qf defertur ¿tddindimos, a ut tefi e smqmbus purifi- catur per ulteriorem cocionem: vafifa feminalia íunc in dextero latere, quodoriginem habet á vena cava, alterum in finiftro5habens principium á vena emulgete, &quodlibct ingemurin medio ípá- tij cnm arteriae magnae ramulo ad modum forcipis. T efticuii/wt partes principes ad fpecki propa- gationem ; compofitae ex venis *arterijs,&nervis cx iexta coniugatione3ex ípbílária alba, folida, & ad fi- miiitudinem filamentorum conftip & a iccort'vfque ad renes atrahunt >vt dein- de advejicam pervreteras defferatur: Venae mef- fbtaicae funt illa per quas chylus deffertur ad paren- chima he patis yVt ex ipfo fiant humores: iiint igitur anguftiflimae, & contextae, ex quibus componitur melereon quodfupra iam latis manet explicatum. His ergó iaétis, tota apparet corporis humani anathomia perfedta,& totius hominis vltimo con- ftruóta compages, &fi admirabilis huius armonías defidératis, certum determinatumque oilium, & mukulorum numerum, in icripto hifpanico invenietis Termone. *** Ven* mulgetes.. Ven*mi~ fer dic IRACTATVS vnicus de Partibus. SECTIO L Quomodo accipiatur pars, quomodoque; dejiniatur> atque dividiatur? Blcet autem (STVDIOSI GRAVISSIMI) alia quam plurima imprxfenti circa cor- poris humani fabricam eiufq; armoniam aduci poteram, attamen quia brevitatem defidero, circa magis effentialia percurram, non ve rba conterendo,fed vobis operibus deferviendo. & ideo Nomen Partis varie accipitur ,vt condat cx Galieno. i. lib. De locis affeCtis,& i.Meth. cap. j. & 6. primo modo pro qualibet ordinatione ad to- tum , five fit ad eius integritatem, five ad eius orna- tum, vt capilli, five ad vitae refectionem, vt humo- res. Secundo modo iumitur pro particula, loco, aut membro corporis, & praecipue ex Arid. quaelibet pars membrum nuncupatur, Ted hoc improprie, quia hoc, tantum de parte organica debet dici, & non de alijs.V nde etiam varie definitur pars ab Au- thoribas, vt coaftat ex Avifcena fen. i. i. do6h*. 5, cap. i . afferente : pars efi corpus exprima humorum permixtione genit umfüt humores, qui confiunt exper- mixtione ciborum, & cibi ex elementis. Quae defini- tio potius materiam, quam naturam eflentialem pardum explicat. Vnde nos!npríEfenti,eíTendam, oomenque partis cofideramus, in ordine ad torum vivens,quatenus defervit ad eius funciones,& mor- bo poteft affici, & capax eft ianitatis 5 & ideo reie- disaiijs definitionibus , fic proprie , Sc cifendali- ter pars definitur: fWf,fiveportio:p/? corpus toti coherens; communi etiam •vita coniunBum, ad illius fmiBionemffi •vf ym comparatum. Quae definitio, vt optima, & eifentia-» iis admitenda elt. Primo,quia obtime effentiaxn partis per primarium conceptum in vili medicoex- plicac. Secundo, quia fecundum Summullarum té- guías: definitio, quae explicat eiTentiam definiti per verum genus, veramque differentiam >vt optima eft amplexandi; fedtalis praefens: ergo minor proba- tur diicurrendo per fingula definitionis, nara ly cor- pus,loco generis ponitur reliqua vero loco differen- ti t, vt magis in fubiequenti patebit: ergo; di6tade- finitio tradditur per verum genus, & differentiam; irem quia non eft citra Gli. placitum , vt conftat ex Sapientiflimc Mercato , fitati tra&at. de garuó* Vnde io primis dividitur pars 'in ilmilarem, & difiimilarem, fimilarisTqux dicitur i-aQmogenea, 8c iimplex,c/f corpus cuius partes habent eandem de- finitionem , ($° nomen cum toto; huiufmodi fune (ex Gal.dodr.)cutis,Membrana, Adeps, Fibra,‘Ten- do, Caro,Os, Cartilago, Ligamentum,& iiqa$ali£ lunt huiufmodi. Diflimilaris autem , qua? dicitur. i.aEtheroge- nea,Compoiita,& inftrumentalis: eji corpus cuius partes non habent eandem definitionem ,Qf nomen cum toto. Yx. Caput, Pes,& Manus,&c. Quiaqu»li- Hbet pars manus, non eft, manus, iicut quaslibet pars adipis,eft adeps Sed circa venas,& Arterias,& nerbos,valde eft dicidium inter AuthoresMedicos, an lint partes íimilares:vel inftrumetales? pro cuius refolutione. Dico.i.cum D.c Valleflio:lib. z. Controv. c. i.( Vena, Qp Arteria,Qf Nerbi fum partes inji rume rí- tales. Probatur i. ex Gal. lib. i. Method. cap.6. di- cente: hijlrumentmn appello animalis partem, qua perfeBam operationem ederepoteji, •vt oculus 'vtjfio- nem , lingua loquelam, ad eundem modum, & ve- na , arteria, Qf nerbus, tum infirumenta, tum ani* malis partes funt:ergo expreíTe ex Gal. venae, arte- ria?, & nerbi lunt partes inftrumen tales,& ratione*. Proba tur, quia illa? partes, qua? conitantdiver- Jis, iubftanti js in compofitione, non funt fimplices9 fed inftrumencaiesjlcd ven»artería?, & nerbi con- Zonclufo fiant diverfis fubftanfijs in copoíitíonc.’g.ycnae, arte rise, & nerbi non funt fimpliccs, fed inftrumentaleSc Maior parcet ex definitione partis, fimplicis, & co~ pofitx. Minor probatur ex GaLi.Mcth.cap.vlcimo vbi inquit: triplicem íubftantiám venam habere, membranofam, fibrofam, 3c cartilaginoiam ; fed hae partes funtdiverlx in compofitionc; ergo venae, & arteria: confiant diverfis iubftantijs, & confe- quenter partes inftrumcntales, & non fimplices de- bent dici. Sed contra didta aliqua inidrgunt argu~ menta, & ideo contra partis definitionem. Argues i. ex Gal. i. de viu partium c. i. vbi ita definivit partem: Pars eft corpus quoddam , quod fleque 'vndequaque circunfcriptivnem habet pro~ priam , nequevndequaque ,comun£laeftalijs: ergo non bene definitur á nobis cum hoc modo debeat cffentialiter exGalenodefinin, Refpondeog. quod non intendit Galenus partis effentiam definire cum haec fit in ordine ad operationes naturales, feJ defi- es iptionem facere de ioco, & circumfpcione partis refpethi totius,quia hoc vndequaque íemper eft circumfcriptum, pars vero potell non vndequaque circunscribí; vt digitus quia vnitus eft fecundum ▼num extremum ,&ideo ficinterpreto Galenum, ideft, voluit etiam dicere: Pars non eft vndequaque ▼nita, neque vndequaque difiun&a. Argues In morte hominis dantur rene parte > Hmpliccs,& inftrumcntales,fcd inmorteliominis nuüa datur aftiovitalistergo particula definitionis, &c; in con- fideratlone medica-, nego maiorem : inconfidera- tionc phy fica,!, anothomias; concedo:quia nos par- tes refpicimus femper,quatenus ad operationes de- fccyiunt, quod etiam patet : quia in cadavere non dicunturproprÍ3epartes,vt.infti umenta,qaia non da- tur id reipebtu cuius inftrumenta dicebantur; fci- lieet vita, : Argues 3. Intendens probare venas, & arterias noneffe partes inilrumentales,ex Gallen. 1. de Ele- mentis c. 5. Vbiait; venas , & arterias clfe partes fimplices: crgomale afferimus, & contra Gal. Ref- p5d.tameneumipibmetGal.lib.de differ, morbo- runi,c.4. Vbi affer k: dupliciter has partes confide- rari polfe, fcilicet quoad primum fenfum, & quoad fecundnm fenfum 5 primo modo partes fimpli- ces dici poífunt venas , & arterias > fecundo mo- do partes dicuntur inilmmentales , quia in hoc fecundo feniu compoficio harum partium ex tripii- ciconftat, fubftancia,hbrofa,fcilicet,membranofa, <& cartilaginofa. V nde cum hac folutione poffumus ad omniarefpondere argumenta: Ratione operatio- nis, concedo; ratione compofitionis nego. SECTIO II. V/*s7»s Trfs Virum corporis partes Aliqua fpecie fuhjlantiali diverfal CV M igitur ia humana corpore partium varie- tas repedatur, movetur dubium inter auro- res Medicos,&Phyloíophos interrogado: an hx par- tes,quae maxime inter fediftant, vtcor ,Jecur, ce- rebrum , manus, pes,&c. diftinguantur aliqua for- ma liibftatiali,& partiali, partialis dicitur quia par- ti inhaeretíubftaatiaUs* quia partemfubftantiafiter ab alia parte fpecificat, quod ex forma a ccidentali non poteil dici, quia adhuc improprie accidens di- citur formareípeótu materiae, Sc parttura,quia ac- cidens non eft aótus primus perféddvus materiae. ‘Vade tenendum, &obiervandum e fi,quod par- tium citus figura>magnitudo?&emon dicuntur ta- lia efleá fub fiant ia, ied' ab accidenti, & varia diipo- íitione; quibus fuppofitfs. Dico i- Humant corporis partes non diftingmp* tur inter fe alfana farmafnbjian tuti vita DTho rrr» ir.pi. arfc. y. ad. 3. defendituiráSapientíffiiúb D, Mercato lib.r.d:ePartibas,art. r. q. tot M alijs Mc- Spinola, & alijs contra Va 1 Jeilmmy8c alios; & Pnobatur r. quia fi partes corponsinter ie difim; gncrentur, maxime penes formas partiales ííibñan- tiáles: fed h# forma: non dantur g. nec partium cor- poris humani diftidiojmai.vt certa fupponkur min. inqua cft dificultas fuadecur; quia ii darentur plures formj partiales,totum compofitum effet ens per ac- cidens', fed hoc implicat;g. Sc quod dentur formae partiales; maior probatur; quia ens per accidens eft aggregatio plurium entium coplcctorurn;íed ii da- rentur formaepar dales daretur talis aggregatio:g.co- tum effet ens per accidens; patet ailumptum ; quia omnis forma partialis per vos eft forma fubftantia- Iis; ied omnis forma fubfiantiaiis facit ens comple- tum: g. fi darentur plures formae pardales, darentur piata entia completa. Probaturi, quia anima eftaótus corporis phy- fici, organici,&c .fed fi partes haberent formas,per quas diftinguerentur, hoc non verificaretur de ani- ma: g. non dantur, formae, per quas corporis partes diftinguantur inter fir; minor fuadetur; quia anima informaret partes totum componentes actuaras per formas partiales: g. anima tunc non effet actus cor- poris phy fici organici, & coniequenter duplex for- ma íubftantialis effet naturaliter in eadem numero parte materiae,quod non eft dicendum Ex di&is infero , quod partes corporis diftin- guncur inter fe penes varia accidemia,& difpofitio- &es, quia anima rationalis tota eft in toto, & tota inqualibetpartecorporis,& ideo ad operationes di* verías elliciendas non requiritat* formapartia tis ,fed ha>c Lilia difpolitio, ita vc udaretur in pede, aut in digito eadem dii po(itio, quae datur in ventriculo ad chylificandum, etiam in digito, anima chyli fi caree, aftedive, non effective, nec valet dici: g., L omnes partes funt (inhiares, 1. omnes iimt ¿nftm mentales» aut datherogenexe; quia fuffidt diver&m accidens* &di íp oficio ad hoc vc etiam di ili aguan tur, vt trus albus, & Paulus nige^reduplicacive vc albus ei- fcntialiter diftinguitur,a Paulo nigro, Petrus albus.. Sed contra. Argues x. Ea que habe nt: dive rfum noni en >8c definitionem diftinguntur inter (ey ied corporis par- tes habent diverium nomefii& definicionern; ergo a toto,,scá íe fabílantiaíiter diftinguntur.Refpod. di- ftinguendo maiorem: ea, qua: habentdiverfum no- men, 8cdefinitionem diftinguntur inter ie* ve! ac- cidentali; eir, velfiubftantialicer; concedo maiorem:; femper iiibftaiitialiter, negomaioremj quia Petrus albus, Paulus niger, non ibi um numericcjíed et ia accidentali ter, & non (iibftandaliter diftinguntuip ita, 8c partes penes accidentia varia diftinguntur interie, vcdemoftratdivería figura, citus,magnitu- do, &: temperies; attamen forma lub.ftaátialis in ©limibus partibus vnicaeft, &,non multiplex. t v Argues, tPars corporis poteft icpaxaii a. qqr- pjre*&: tunc noamanet abtu per formam toriu>xrg*. non eil eadem fpecie, neque numero» {¡quidem vni- tas provenit ab ypitate formae.Reipod.quod pars a corpore feparata acquirit aliam formam (cadave- ris fcil icet,) & hoc non probat partes diftingui inter ie fubrtantiaiiter ip compoiitione totius. ... Nec dicascquiadiverfasexercentoperationes,8c divería munera, faciant diftingui in fpecie fubftan- tialhquiaaétusdiftingunt potentias, quae quidem funt formae; hoc igirurnon valet dici, quia opera- tionum diverfitas non provenitá diverla forma, led adiverfa partis difpofitioae, quod etiam afidue in agentibus naturalibus videmus: vt ignis lutum indu- rat, &exQicat,& ieram liquefacit, & humidam, 8c fluidam redit; .& rica fi mi liter in corpore humano pro varietate diipofitionum vnam agens naturale, (forma fcilicer fubftantialis totius, jplura, diverfaq; munera facit. SECTIO III. Vtrumpartes principales corporis humani Jint tres? an quatuor? plures vel • an pauciores? .... ici ■ • r-, . ' j ‘ . • • ; OBierrandum circa preientem qux (lionem iJ quod pars principalis cji principium * drigv altemus virtutis,, cpttf imiverfo corpori efi uecejjm& ad individui confervationem; quae virtus per totum j?esr meatus* aut cavitates, veluti fenfus.,&: motus per nerbos in totum corpus diiabitur, fanguis per venas, & calor, & (piritas vi- tales per arterias,ventriculus chylum per venas me- ceeraicas ad parcnchima hepatis quo ad vfum ; quas quidem virtutes ab aliquo corporis membro origi- nem trahant,veluti feniiis,& motus a cerebro, ineo- iusiubftantia nerbi inferuntur, veluti arteriae in cor- de, Sc venae in hepate. 2 JL Vnde etiam principalis dicitur, quia alias prin- cipales miniftrar, veluti pulmo miniílrat cor, venas jecur, arteriae etiam cor,quia ie habent vt conditio finéqua non coniequetur finis operis, fcilicec com- municatio, aeris neceflarij per pulmonem ad pia- res fines, fciíicet ad atemperandum calorem natura- iem,ad fpirituum generationem, ad vocis formatio- nem, Sc ad fulligines cordis expellendas, five expur- gandas, vc ientitur in introdudione aeris frigidi per refpirationem, Sc calidi per infpirationem; vade hac media pulmonis dilatatione , & compraeffione, five iit naturalis. L Voluntaria reipiratiofde quo non dif puto in pradenti) ccnfcquitur, qui quidem vius dici- tur principalis, Sc ideo, Sc paris miniftrans dicitur principalis; quod autem quatimus eft : an ventri- culus debeat inter principales partes numerari í Sc ideo. Dico x . Partes principes corporis humani in* quaternario numero collocantur, quae funt ventri* cuius, hepar, cor, 8c cerebrum, &quia iucc pa- (gpd-HjW- 20 tentiuseft afTertum refpe QP munusfuum obeat /. inipjts morbis neceffum eft, porro eft non exiguum eorum opus quale que reliquarum partium quibus illud negotium eft , vt in quo nutriantur conficiant. Et profequirur deinde; vt fi neque in ventriculo pro- ve alimentum fmnt concoBum, neque in fanguinem injecinere mutatum: ergo ex his Galeni verbis clare, & manifefte conftat ventriculum eiTe partem prin- cipem, vtpatetcx illis verbis: Cum e primoribus ad- modum ha partes fmt. Qpc. Ex eodem Gal. comprobatur c. citato circa fi- nem vbi inquit: Non enim ex his qua devoraverit quis i fed ex bis qua in iam diPiis vifceribus confecerit alitmnUmtoii corpori fupp e ditatur rat que oh hac ni- mirum impmftm quam cater a membra ventriculusy Qf'jecur roborantia defideraut; ergo mamfeíl. ven- trie alus ex Gal. dodr. ínter partes principes eft nú"85 meiandus, & fi dicatis hoc verum efle quoad viam» non vere quo ad originem,quia Gal.vtexcludat pul- monem reípeélureípifacionis, os, reipedu mafti- cationis, Sc reliquas partes miniftrantes, aiTerit ver- ba illa: Non enim ex his qua deboraverit quis , fed ex his,qu¿e in iam diBis vtfceribus, Qfc. vt nocemus partes principes continere aliquam virtutem intriti* fecam invifceribus communicandam fuo effedui vriiverfocorporineceflario; quod in ore, neque in pulmone poteft verifican, quia non adeft inipiis ali- qua influentia in vifceribus, fed tantummodo tran- fitum praebent quafi aliquid extrinfecum; fed eflen- tiale vt quo, vt aplicado caufae 1. medium ad finem, vr cognitio reipedu boni, quod appetitur,vel tranfi- tus refpedu terminiad quem. Probatur i. Ratione: quia pars princeps eft illa quxeft principium,Sc origo alicuius virtutis, quae vniverfo corpori eft neceflaria, &c; fed ventriculus, &c. ergo jminor probatur,quia eft principium chylis fed chylus eft maceria neceflaria: ergo. ' Nec dicas tempore indigentias ex pituita ian- guinem generari, Sc ex hoc iequi chylum non efle materiam (impliciter neceflariam, quia fi antece- dente!* pituita exiflens invenis non generaretur ex chylo, rogo,ex quo generaretur, an ex nihilo ? ergo antecedenter neceflario fui t pituita genita cxchy lo. Sed contra Argues x. Hepar folum eft pars prin- ceps; ergo probatur antecedens: quia hepar alijs partibus materiam fu ppe di tat, & ipliim nonfuppe- ditatur; ergo folum hepar eft pars princeps. Ref. pondeodiftinguendo antecedens probationis , fed hepar non fupeditatur, in qualitate caloris influen- tis cordis, nego antecedens, in fubftantia,aut addo* ne propria,concedo antecedens quia abiquecalore influente cordis nonpoteft naturalis,hepatis opera- ti, nec aóluari, neqjpropriam elicere operationem* Argues i. adverius vltimam partem conciuho- nis; ergo os eft pars principes. Probatur confequen tia: quia ideo ventriculus eft pars princeps,quia pro- bet materiam necelfariam vniver fo corpori,fed per os traniit alimentum, 8c in ipfoprimo per maftica- tionem praeparatur ad chylum: ergo os eft pars prin ceps ficut ventriculus. : ' Reipondeo diftinguendo maiorem probationis* ventriculus eft pars princeps, quia praebet materil neceflariam vnivefo corpori, per adtionem nentem propriae virtutis , concedo j per adionem tranfeuntem,&extriniecam, nego3- & eodem mó.- do minorem diftinguo;quod igiturde pul mone e tia phylofophari poteft, quia pulmo eft pars princeps quo ad viiim,non vero ad originem. Argues 3. Tot funt partes principes, quot funt facultates: fed facultates funt tres (praeter quatuor commanes,quae dicuntur miniftrantes: jg. & par- tes principes; patetaííumptum ex GaL multis in lo- cis>& praecipue in lib. i. Meth cap. 13.vbi tres par- tes principes annumerat>fcilicetíjecar>cory& cere- brum, quia jecur principium venarum per quas fan guinem alijs partibus, virtutem fuam per arterias , & cerebrum per nerbosrergo partes live mebra principalia in ternario numero collocantur, Refpondeo negando minorem, quia licut dan- tur peculiares facultates in alijs tribus partibus etia, datur in ventriculo quarta facultas, quae peculiaris cft in ipib ad chylificandum; ad Galeni auchorita té refpondeo, quod etiam ventriculus habet anfraétus per quos tranfit materia chylofa ad hepatis paren- chima, vt patet in inteftinis,& venis meferaicis: 8c incitato loco Galeni, ipfe inter principes ventricu- lum annumerat, vt legenti patebit: nec vale t dice- re: tot funt partes principes, quot fime facultates; quia facultas videndi eft in.oGulo;audiendi inaudi- tamen oculus* & auditus non limt parces prin- cipes. se crio un Wtrumfanguisyfpir¡tus9 & reliqui humores mereantur nomen partis corporis? A D vertendam cft r. circa quaeftionem : quod pars proprie, & ft rióte, cji corpus toti cohxrens gcmmmi etiam uita comantium ad Ultm cufum comparatum, vn Je íi fatigáis pars carpo ris de- nominaretur, abfque dubioconiunótus eíTet vita, & ita informaretur a¿hi primo corporis phyíici, or- ganici,vt nullam aliam diceret formam iubftantia- lem,pr2cter ipiammet animam, &vniretur, & con- tinuaretur eo modo , quo reliqua partes corporis vniuntur. Advertendum eft i.quod aliud eft dicere vitam á principio intrinfeco per propriam emanationem, 8c aliud eft eiTe inftrumentum vitae dicens per com- municationem vitalitate, quali ab excrinfeco, quod autem dicit vitam per emanationem principium in trinfecum connotaos, ita informatur anima, vtper vnionem lubftantialem dicatadum- primum vege- tationis, &ceniationis; vitalitas vero nil aliud eft, quam communicatio animas per vtmovet imaginatio in animi paffiones retrahens ipiritusinmerore,effandensquceos cum fangiime in amore, aut gaudio, effervecensque in ira circa cordis viicera biliofum languincm, vade hi motus fanguinis, & fpirituum hinc inde vergentes, aut in* determinate vagantes abipíametanima proveniüc medio calore nativo,quo vcitur,vt principali i&ftni* mento fuarum operationum: vnde cum detur mo- tus in ianguine,& Ipiritibus, in bile, Sc alijs humo- ribus, & vivens conftituatut in a6tu primo per prin- cipium intrinlecum motus, & lenius á le, nam quid quid movetur ab extrinfeco, ab alio movetur, non vero quidquid movetur á fe¿ Advertendum eft 3. quod fanguis inftrumenru eft prirtetp^limtim ammjni agis parti afivmilatur: vn- de per aliam aSrerationem tranfit in cambinra *&. per veram mit ritionem inuibftantia m al ici con ver- tunc neque remote fanguis dicitur, iedpars ia43rtiantoajia£>rmuta$qriatis poiitisu, * : .. r .Dicer ifanguis-,neque fpirttm>nequetim mwaiiqmS' merentur nomen partis corporis humana Primo probo meam concluiionem ex Gaieno a.de Ijemenfis cap.;4*& i . de natura humana vbi iic at io qu | ume m, alios tres succos, pituitam? dico, & vtranque bilem ej]e elementa fecunda, tdeji pexuliariatmmalmmS^rkdne- pr¿editorum y q uad fVtl icet Uta materia fit generatio- ni eorum idonea > itaque effe eorum elementa> non f artes, non enim qu ¿e fmt inaliqm, iit elementa, hjt f artes fmt> neque eadem f'mt forma cum rebus, qua- rumfuntelementa: erga exprelfe ex Galeni fenten- tia5 fangurs,.Ípii*itus, & humores cqteti non fortiun- tur nomen partis corporis humanhconftat etiam ex Hipp.e lib. de alimento: exornatque hanc fentencia Stagirita Phylofophus x.inhiftoria de partibus ani- malium cap. 5. vbt inquit: f anguis alimentifolum gratia datus eji animantibus,neque partem eorum ef fe ex'caufa-qua abundat, Qf deficit, Qf ex modo quo intra corpora efl,di(mnBm fcilicet,Qy minime conti« matus opponebat, (ipars illorum effet: ergo fan~ guis,lpirif us,&carteri humores nullo modo funtpar tes corporis hum ani . Secundo proba tur ratione: fi fanguis eilet pars corporis informaretur anima jfed fanguis non infor*- suatur animarerg.fanguis non eft pars corporis;ma- ior eft certa: mi nor pr obatur; nani li fanguis infor- maréruranimaj efiet continuus per vnioncm fub- ftandákm formaceum corpore fubftantialh fed fa- gurs non vnitur per vnionem fubftantialem formx cum corpore fubftantiali i: ergo fanguis non infor- inaruranima; probatur minor quia fi fanguis effet initus, corpbriiper vnionem febftantialem fornise nutritio repugnaret ab iqtrinfeco rfed hoc non eft la-nguis noneft continuus corpoi;i per vnionem fubftantialem formae,patet afTump- tum: nan ideo fangais traafit in rorcm>cambiam,& gluten, vt partinuttiendacailimiletuivied hoc ha- beret fanguis antecedcnter, fi ciTec pars corporis, Sc vnireturvnipnc formali corpori: ergo repugnaret nutritio ab incrinfeco: nam ad quid tot mutatio- nes, & alcerationes (anguinis, vt convertatur in fub- flandam aliti, & nutriti? Argues t. Sanguis, 3c fpiritus hinc inde veloci- ter movetur intra corporis vifcera, fed hoc provenit ab aliqua forma viventis; ergo fanguis,& fpiritus in- formatur anima: fed ex eo quod informentur anima fune partes corporis: ergo fanguis , 8c fpiritus funt partes corporis. Comprobatur aflertum, quia fta~ timquoguadium perlentimus, fpiritus, & fanguis quafi effunduntur, & moventur ad extra; ia maerore igitur retrahuntur, & in fenfu , & motu voluntario facultas operatur medio motu fpirituum. Refpondeo diflinguendo maiorem: fanguis, & fpiritus hinc, inde moventur abaliquo principio in- trinfeco movente eos: nego maiorem : ab aliquo principioextrihicco alteriusviventis,concedoma- iorem, vel iterumdiftinguo: fanguis,& fpiritus hinc inde moventur, per propriam emanationem, nego: per emanationem formae fubftantialis corporis vi- ventis,concedo. Vnde moventur fanguis,& fpiritus, iicud,& reliqui humores, per vitalitatem, non vero per vitam, quia vita nilaiiud eft, quam principium íntrrhfecum, fenfus,& motus; viralis véro eft com- municatio vicx medio calore nativo. Argues i.ln morte hominis fatigáis coagulta- tur,&frigefit,fed noncoagultarctur, nec frigefie- retíi adelTet vita: ergo quia informabatur anima¿ pateeaíTumptuminfangninismiílione,in qua fan- guis concreícit; íed non ob aliam ratione, niíi quiá eft extra corpus: ergo é contra: fi in corpore cum vi- ta diu perduraret calidus, & ad motum proclivis a- nima informatur. Cui argumento refpondetur; in morte hominis fanguisfrigefit,& coagulatur quia deficit ipfi vitay nego:quia deficit illi calor naturalis,cocedo,prjeter quam quod fanguis coagulatur praecipue ratione fi- brarum, vt communis eft medicorum opinio. Ad id de (anguinis miffione facile refpondetur; nam ibi calidus apparet, lalt im pro aliquo temporis (patio, & tamen non vivit, quod fi ita eflet pars quaelibet corporis, quae erat vnita,& informata anima, aufer- rereturablque eo quod perfentiretur in corpore ne- que noxiam maximum induceret,quia corpus effet diminutam,&defe¿Hbile,eo quod auferrereturpars continua illis,8c daretur morbus in numero, citu, fi- gura, & magnitudine: fed hoc non cft dicendum: &5° SECTIO V. Vtrum operationes immediate proveniant d partibus jJmplicibus, mediate ab injlr umentdibusl N Oto i. quod partesfimplices nullam aliamdi- eunt compoiitionem, praeter formam fubiiao- tialenijdc qualitates elementorum, a quibus imme- diate procedunt, & ideo quilibet affeftus in ipflsper akeradonem curatur, eo quod femper in aliqua in- temperie confiftatjVtconftat ex Galeno millies in locis ,& primo meth. lib. peí totuma 7. meth. capo xJ(& 3. lib, de inaequali intemperie: Sc cum hoc fit apud medicinae Proceres, vt verum ípppono, ¿c ratio eft; quia morbus vt fic dividitur in intemperiem,quae convenit par cibus fi mplidbus,raa lam compolidonem,quae partibus inft rume talibus, Sc iplutionem continui, quae v tdulque communis dlaffeiiio, . Noto 2. quod operationes, vt fiant, neceffario dicant facultarcm tamquam caufam efficientem, &inftrimientum,quo vtitur ad eas eliciendas , 5c pigeccrhoc aptitudiaera proprij inftmmenti, vnde haec apeitudo,quam dicit omne ihftrumentum,apaf« iibusfimpHcibusfurcipimr, quia ab eo accipit in- ftmraentumaptitudinenr, áquo acc ipic efle com- politionis,&inltrum enti,&cum accipiat inftrumen- m efleá partibus fimplicibus, inde eft quod accipiat abéis aptitudinem, & confequenter immediatius procedant operationes á partibus fimplicibus. Dico i. Operationes immediatius procedant a partibus fimplicibus, & iecundario á partibus in- ilrumentalibus. Probatur i. ex Gal. lib. i. Meth. c 6. vbi ait: eft enim inftrumentum oculus, aBio vero, yiffio ima ex particulis eiusJimilafts, ac primum vif- Jionis inftrumentum: f:thcet>humor chryjialinm: ergo expreífe ex Gal.pars iimplex oculi,humor chryftali nus, & non totus oculus viifionem efficit; fed villio eft operatio: ergo operatio immediatius proceditá partibus fimplicibus. Probatur i. ratione cum Sapientiflimo Docto- re VaUeffio,quia parces fimpliceslunc,quae dant efl fe partibus inftrumentalibus; ergo dant illis hunc modum operandi', patet,quia partes fimplices prius fune inefle 3 quam partes compofitse : ied eo quod fiat prius in eue5racione operationum, primario ope rationes ipfis debent tribui: ergo iecundario inftru- mentalibus: aflumptum pacet, quia quaelibet tela oculum componens , Sc quilibet homor nomen partis iortitur fimplicis, fed non inftrumenti, vfque dum coniundtimcotumoculum componant: ergo prius iunt partes fimplices ceorfim , Sc iecundario inftrumentum efficiunt,cum in aituaU,exercitio tor- tum oculum componant. Argues i. ex Galeno, qui libello dediiicrentijs morborum capite 3. partes firnplrees inftrumea- tum appellat; ergo immediate procedunt operatio* nes á partibus irtilru mentalibus* cura partes fimpli- ces appellet Gal. inftmraenta, vt con [latex his ver- bis;\Jimplices f'mt arteria, venaffi nerbi, cartilago, ligamentum. Añílateles i. de partibus animalium cap. 2. inquit; Sicca & [olida inter homogéneas par~ tes [mt os, [pina, nerbm, vena, itaque arterias luat fi mp lices. Cui dubitationi, Refpondeo diftinguendo pro» bationemcü ipíb Doét. Sapientiflímo Vallefio lib. i.controv. venx, 8c arteriae funt partes fimpltces, quo ad fenlum,concedo;in edendo,nego;qui a vena, & a rteria ex triplici genere lubftantiae componitur, fcilicet* membranofa,fibrofaJ& cartifaginoía. Argues. 2. Atraélio manus* vel proieótio Iapi- dis provenit ab ipia manu immediate, fed tota ma- nus ertrpars inftmmenratis: ergo atra&io manus, vei lapidis deputfio provenit ab ipia manu, tamquam ab inftaimento immediato. Relpondeo diilin- gitcndo maiorem; atradfio manus, vel lapidis pro- ieélio provenit ab ipia manu immediate, quo ad vfum concedo maiorem, immediate quo ad com- pofitionem pFxciflenego maiorem: hoc eil figura manus requiritur quo ad vtum atradrionis* fed ta~ men> ii parsaliqua fimplex manus dille mperetur, nequeirapuifio fiet, neque atraclio* quod corrobo- tatur Galeni exem plo in crure intemperato a nimio frigore amitente moram naturalem. 26 SECTIO VL Vtrumin morte hominis pnt vere partes? partis nomen efTentialiter accipi tur ** in relatione adtotum itibftantiac co~ pletum, anima pneciiTe informatum. Vndecum in morte hominis fit aliud totum forma cadavérica informatum, inde eft, vt io Ium denominative,& nonencirative nomen partis mereantur cor, hepar, &c. admodum ejuo dicitur apud vulgam Petram, 1. Paulum fepelliri,cumtantum lepelliatur corpus, quod Petri erat. Dico i. In morte hominis non funt partes veré, entitative. Probatur i. quia vbi repugnat defi- nitio, repugnat eius definitum;ied in morte homi- nis repugnat definitio partium? ergo & partes: mfi nor patet ex propria partis definitione , 8c enti- miva, icilicet corpus toti cohaerens, communi etiam vita coniundum ad illius adionem, & vTum comparatum fed ha:c definitio in morte hominis repugnat: ergo, &eiasdefinitum,&c. Item duplex fequ#returcontradidoriam,qaia in morte homi- nis daretur ad io partis, & non daretur; ergo: patet Íequ3ela,quia daretur adio, vt conftat ex propria partis definitione, & non daretur,quia datur priva- tio, & abolitio adionis; ergo &c. ... Argues i.Jn morte hominis fit Anathomia, ied anathomia cft reda partium corporis humani di- viflio; ergo in morte hominis dantur vere, & redae partes. Refpondeodiftinguendo minorem,íéd ana- thomia efl: reda partiumdenommative dividió cor poris humani,concedo; entitativa, nego, nam en- titative corpus cadavericum appellatur;denomi- nativo autem, corpus Petri,aut Pauli. Et fie nere poteftis caeteris argumentis* Sed quaeres, quae pars primo generetur in vterc? & reipondeo cum Sapienti! simo Antonio Lauren- tio infua Anathomia,quod partes in c fléprimo íür membranae faetum involbentcs • deinde refpedn partium principalium,jecur primo generatur,deiiv decor, poftea cerebrum: hunc ordinem experien- iiacGmmQilravitHyppo.cdib.de natura humana* xhi\m\mtygenitura pofiquampermixtay Qf retentet fuerit quacumque dte, Qp' hora excernatur pellicula quadam quajt crujirá perpetuo tecia excernitur. huius dementiae eft Ariftoteles* & GaL , 27 TRACTATUS Crifibus SECTIO I £>e natura, & divi (tone fignorum. BlGNYM,cpio¿dJtgnificando dicitur, ejl illud quod preterid, quodfenfú r epr a feri- tat > facit nos in alterius rei nobis ignota co- gnitionem venire Y t vrina naturalis,& co- ¿la/quícprseter colorem, iubftantiam, & conten- tum, quarviiTu percipiuntur, denotat etiam natu- ram intra vaíía fupperarc humorem morbum fa- cientem, & iic dealijs fignis. Dividuntur vera figna in demonilrativa , 8c prognofticaj demonjirativa funtx qua prafentent morbum ojiendunty&zdhucka funt pachognomo*- nicar id cll paffionis fignificantia; dicuntur que ta- lia, quia iirnul invadunt cum morbo, &fu n t pro- Íria, & infeparabilia á morbo; vt calor adurens, Sc tisincompéícibilis íignifícant febrem ardentem: fimilitcr de Urium perpetuum,& febrisaccuta con- tinua phrenitidem oftendunt: ficut in pleuritide re- periuntur illa quinque figna, á Galeno, & omnibus Medicis fxpius tradita: nimirum febris accuta,pul fus durus, dolor pandorius, tuííis, & refpirationis dificultas; atque adeo funt ifta figna fuarum paifio- num demonftrativa, vtbene valeat argumentum á poficione tignorum, ad pofitionem morbi, & ecoc. valet enim adeft ingens calor, & ficis incompeici- bilis: ergo & febris ardens, Sc negative fimiliter in alijs morbis poffumas argumentari. Alia vero demonftrativa íunc,qu# vocantur ac cidentia,ea fcilicet, quae non neceftario invadunt cum morbo, fed aliquando, neque fiintpropria , & inceparabilia a morbo,vt in febre ardente vomicus, autdeiediobiliola, & capitis dolor. Alia figna,fcilicet quafuturu eventumpranuntiant. Sc haec funt in triplici diffe- rentia: quaedam funt figna codionis, Sc cruditatis; alia funt figna falutis, aut mortis: alia demum de- cretoria: omnia vero haec figna conveniunt in hoc, quod non poftulant ex fua natura invadere fimul cum morbo, fed paulo poft,& dicuntur mox appa- rientia, autfupervenientia: iufta Hyppoc ratem i. aphor.tex. 12. Signa codionis, & cruditatis reperiuntur in his tribus,vtGal.docet in vrinis, in excrem entis ventris inferioris, Sc in fputis:fignafalutisfauc mortis, non ioium in his tribus, fed edam in operationibus na- 28 toral ibas, vitalibus, 8c animalibus, 8c etiam in toto corpore reperiuntur. Decretoria iigna dicuntur, qua crijim fvturam ofendunt: 8c licet haec non poffint apparere in prin- cipio,aliquando ramen ibo tempore eveniunt, 8c in augmento, & iummovigore. Rurfushuiufmodiiignafuntin duplici diifere- tia:qu plicuit Hypp. 2. epidemion, parte i*, cap. 9. vbi aflferic: decretoria> (¡tía non defermnt, aut Uthalia, autdifictlia. Qua fi dicat; iigna decretoria quando non contingunt, vc auferatur morbus, aut notabili- ter minuatur luethalia , id eft ex ipfisfequi folet mors, aut difficile iudicium: appellantur autem ta- lia, quando contingunt plures abfefus, auc plures e- vacuaciones, vt fi in aegrotante contingat mentis perturbatio, anxietas, vertigo &c.haec iigna decre- toria funt, non tamen habent (labilem fignificatio- neniad bonum, aut ad malum: nam fi appareant 4n principio funt maligna: cum requifitis vero ad erifim lunt bona, & pro inde appellantur enim á Galeno lib. artis medicae cap. 84. neutra,aliquando vnum, aliquando vero alterum fignificant. Poterit quis dubitare: an maior vis repiriatut in malo figno ad praeiagiendam mortem, quam in bono ad praedicenda laiutem .Refpondctur: quod fi fermo fic de fignis falutis, aut mortis , maiorem vio habet malum fignum ad mortem fignificanda, quam bonum ad praedicendam lalutem, quod ideo contingit:quoniam ad vitam neceílariae íuncpluriü facultatum añiones, ad mortem vero fufficit vna extreme debilis: v.g. melius colligitur ex peffimo decubitu aegrum interiturum, quam ex optimo de* eubitu fanum evaííirum. Si vero lermo fit de fignis co&ionis dicendum eil e contra: haec enim figna efficatiora lunt ad praciagiendam falutem, cum eflcaáunt viátoriara natare íupracaufem morbi: figna vero cruditaris inefhcatiora funt; quia contin- git fepe , in íumma cruditate , quando iam eft deíperata (alus,caafam morbi evacuari ad partem ignobilem, aut extra corpus,& ita GaL 3°.de criii- bus cap. 4. ait; jtgna optima crijts, fubquibus etiam jtgna co Bionis, &* cruditatis,habent plurimum fcien tue, Qf9 certitudinis vero cruditatis mal ¿e cer- titudis habere potius plurimum come Buree, Quod optime explicuit Avie, fen.a.q. tex. 2. cap. 3. fed id quod diximus dc certitudine fignommeodionisad prsefagieadamíalqcemdevet intelligi de ílgnis co- ¿lionis , íubícquentc poftea aliqua evacuatio- ne : quod colligitur ex Hypp. 1. pronrcólicorum. cora. 24. vbi inquit: vrinsc malas)ni(i adiit ali- qua evacuatio: tum propterca opportec attendere ad pratfagiendum ex lignis cocionis, an iit vnicus tantum morbus? ancum eo fint plui res complicati? Schxc cftcaufa propter quam Hypp. 13. morb part 3 • ¿gratum, inquit, An axionem laborantem plenri- itde, nonfolumab eva cuationtyper ¡putum 3 fed etiS f udor e liberatum fmffe yeo quod non folum.. laborabas ple urit ide, fed etiam febre pudrida. Et propter ean- dem caufam;refferHypp,i. de morbis,vulgar, par.2, cap. 84. Pißoris ancillam.coBo,& fuppurape tumore pofiaures inttrijjfeicmas eventus causia miratur Gal incommento, cum didumia,er,it ab eodem Hypp- ioBionisjudkimn femritatem fgm^ Jicare. Ratto vero eventus ea eíí: quia cum noti fo* Ium illa laboraííet tomoie, fed etiam putrida febre: continua, cobta fuit materia tumoris: non vero hu- mor putridus, qui erat caula febris continuas, cuius lationeilli mors iu pervenit. SECTIO II. Quid nomim crijis intelligatun quidJttl -y i docet Gaf. J. p tog. rex. i. de íúmpta eft adfignificandum inforo exteriori: denotat «pe. fubitum ludida rn,,quod conftat; rea, teftibus> accuíatore, judice, 8c patrono,, ac defeníore: tta pa- riter |úditíum,.qaodi intra corpusnoñrum repci¿tu» conilae ex his omnibus, fecundum proportionem/ aeger eít, qui affimilatur qux of- rendan E qp aliter fe babear morbus,Jabeunt více na tefeium^ex.ipíis enma mdicatur,an seger fit moriru- rus,,necne?. accuíatoiis vi na gerit morbus, patronus' cfti pii natura, quar contendit caufam aegrotantis; defendere ,, judicis ratronem habet medicas, ipfe enimuuxta naturam lignorum- profert lentendam d!eia!'ute5au f morte;. Nctandu m etia m eííhoc nomen crtjts five juw ditium varía ffgniffcare,,apud Hypp. & Gal ; nam aliquandoiblutionem morbi: ita iue depnxceptis,, mdhatio efl'morbifolutio. Aliquando ve« «o fignificat e vacuadonem, qua: fitih cnE, ¡usta i!-; ludHypp. i.aphor. 13. Quihufcumqut cr'tjts\ idefi, indicatio fit i bis nox gravis ante qtttf Vero fuhfequitar magna exparte levior-exijiit, fu mi cur au- tem ibi erilis, non pro perturbatione, qua? adeft an- te evacuationem, ied pro ipfamec evacuatione. Ra- tio vero propterquam tempus ante crilim cft diffi- cile, ea cft quia eo tempore mali ilicei abonis fepa- rantur,vndcexilia motione magis irritant, & 1110- kftanttales fucci, 8c fumóla quaedam excrementa ad plurcs partes occurrunt. Aliquando etiam erilis dicitur a perturbatione praecedenti, vt docet GaL t.o .de diebus decretonjscap. r. ' Viterius notandum eft; quatuor modis dici eri- fim, aut enim profubita mutatione in falutem, aut pro iubita mutatione in mortem, aut in melius, aut deterius, vt refert GaL 1. decrifibuscap.i.& 3-prog com. i.&exHypp. 10, epid, part. 3. tex. 16. licet proprie, & (impliciter dicatur dc fubica mutatione adialutem;quiaquando fubira mutatiocontingit iti melius,aut in deterius , dicitur imperfecta erilis» necobftat, quod 30. de erilibus , fex modis circa morbos contingere mutationem ftatuit GaL itaque (impliciter, Se abíbluce erilis fumitur, pro fubita mutatione ad falu tem, vt docet Gal. i°. de diebus dccrctorijscap, 3- de crifibus cap, 7. quae erilis (impliciter diCta devet habere has conditiones. Pri- mo de vecefle perfedta, id eft perquam nihil relin- quatur materia? morbífica?. 1 devet eífe fida, ideft ¿l- ne figttís reíídivs. jp. devet efTemanífefta,ídeíl cuns fenfibil i evacuatione, velabíeííu.q.o. devet eífe tuta, idcft fme gravifliinis fy rnpthomatibus. y°. vc perca nio. bus-terminetur adialutem, quod fi has omnes conditiones non babear, non devet dici bona*trifis* Inter bas conditiones illa indiget animad vertió* ne, in qua dicitur; devete fieri crifim eum aliqua fcnfibilievacuatione, aut abieifu: nam 2. prog tex. ap. inquit Gal5 fape maximam tn morbis 'utilitatem Jentiri, quando quis longo temporis fpatio vigil per* manjity & pojiea profundó fcbmnofuit cor reptus, fote t. enim aufferri morbus,maxime inpueris, qui modi ptr mfenftbilemfiun t evacua tionem, quapracertim fofint lihemHpmriyVtpottcalidi, Et darius 3*, prog. cap». 1. docet; celerem mutationem, in mor- bis puerorum, contingere in ter dor m iVhdu m, qua- re cr i fis fimpiic ite r perfeóla d evet fie r i cum a liqu as fenfibili evacuatione, aut abieffd; nam alia mutatio» qua: per inienfibilem transpirationem fit, licet ifar- piusafferatvtilitatemmaximam, tamen in rigore " atora m eretur nomeracrifis, nam mutatio in* vapore ' aon fit fcbita, íed pau lati m' * ’ Advertendum eil tribus modis poiTe hominem: liberari amor b is: &qu atuor modis con tinge r e qiiodi aegrotuspereat: poteft efiinVbomO ianftaci reditui perci ifimdiddarn fimplicitei‘V'& vlteriusper crifimi wBpeiiedam ,& paiTlatim, progredi cate’- muiboiine crifi pquandó4 paulatina procedit mor- bus,‘& mótu tardo,finitur ííne crííí: (Tmiliter liis tri- bus modis poteft interire,.aut fubifodedudto homi ne ad mortem: fecundo per criíím i m perfeóta na, Se praeterea fine crifi , quando paulatina ad mortem progrediturquem admodum Gal. appellat 5. de crifibuscap. x; matcórem rJive feneShttem. Morbi tamen al i),quarto modo homi nem interimunt tubi- fia, 8c -fi ne crifi: vt qu ando in principio vniterlali ali- cuius morbi, ex multitudine,autcraíítré humorum fufbcationem patitaryciw modo mortis non corref- pondetaker, per quem poifit fanitatireditui; noa enim pocefthomoyafqae criii fabito fanitaci re ili tui;, poteli tamen lubito ime illa interire. Deinde fupponere opportet duplicem criíím, ex Gal. doctrina3rde critibus, cap. 3.nam quasdam eft bona: quaedam vero mala: bona autem quibuC damconditionibusGonftarc devet* ieilicet, vt fiat praecedentibus figniis dum quis-labo- rat putrida febre conciderantur in vrina dum mor- bi f.mc in ventre inferiori concide ranear mdciedtio- tí autem morbi fuerint in thorace conci de ra- tur in Í putis. Secundo critis de vet eflfe in dicata ali— quo figno* &: indie indice, 8c cum aliqua evacuatio- ne , 1. abíeííu, in quo devet fer vari redritudo. Mala eri fis a liqua habet in quibas- d itfert abo%- noe pra:iercim,quod non fiat cum fignis codbionis,, au t fecunda m . reddi r u tudi ne m, nec cu m- evacuatio- autea cumlx>na3 quia Ib- icteííc indicata,& indieiudicatio/ tamen fignum, quod indicat crifim, etiam oftendit futuram eííc malam: nam fi exalijs figais conftat morbum effc indicandum percrifim;fmubecula appareat quarto die alba, kvis,& aequalis exiftimarcopportet mor- bum iudicandum eífe in falutem íeptimo die :fi quarto eodem appareat nubecula nigra, iudicabi- tur morbus in mortem icprimo.Sic docet Hypp, u j.contiglifc Philino, Sc Philifto. Perperam ergo vulgus exiftiraat, quod quando indiebus iudicatorijsdeterius fe habet aeger melius cft: ita vtexhaccaufa maior certitudo falutisdclu- matur, quam fi bene fe habeat: oppofitum abfipic dubio verum cil, quod colligitur ex Hypp. i. epid. páre, i.coram. xj. vbi narrat pefiimafigna, quanti illa tempeftate contingebant in diebus iudicatorijs, dum explicat illam autem non íbíum iUoioco, «rrfy-j, de diebus decretorijs dixit; malam mutationem indiebus iudicatorijs eiTc fig- ouml^ihaiis morbi; bonam vero effe fignum mor- bi tendentis in falutem: itave figna,qu£ contingat, indie tadicacorio,habeat maiorem vim ¿nindican- do: quod colligitur ex Hypp. 2. prog. 54. vbi dum explicat ipeciem quadam peflimi (puti, abfoiute di- cit cífe ma!am:pemmam fi die íépeima incipiatxu- jus diei nomine intelligit omnem die decretorium, peffimum eife tumorem rubrum incoilo apparentem ftatimcvanelccre,5c addit pras certlm io diebus decretorijs, fi evanefeat: in cuius confirmationem venit iJ lud, quod Hypp. i. prorret. 4- ait Stilla fanguinis per nares mal ¿e , pracertimfi in quarto die inceperint; ejl enim hoc fignum in mor- his accutt f peffimum, namfignificat humorem rapi ad caput, nec pojje detineri, aut propter malam qualita- tem irritantem, aut propter debdemfacultatem, ta- men deterius erit hoc figmmfi appareat in quarto, cuius nomine, etiam qudibet intelligitur decretorius: tamen vt docet Galenus 3. de crifibus cap. 4. figna? quaeoftendunt bonam crifirn futuram , maiorem habent certirudinem,auc plus fcienti*:quac vero co- tingunt in crifi mala, plus incercitudinis , 6c conie- £tuvx. Ratio eft; quia motus regularis naturxeft or- dinatus: itaque nam duru re&e operatur, íemper cu or di ne op e rara r, quandove roma léfi ne ill o:& quia varij3 & diverfi motus naturae, fine ordine funt, ideo tales minimum habent ícientÍ3e,&: plus in certitudi- nis,#: conieAurae, Exitríplícx autem fonte potiífimumíumuntur figna ad cognoicendu m, verum aliquis morbus de- Teat per crilim terminari, vel e' contra/ nam ex ipc- cie, & idea morbi cognolcitur piimo vt fi febris fit ardens,vel aconta pleuritis, &ex motu,& magnitu- dine, reliqua eni m quifumuntur á eaufis externis, vt regione, tempore, &c. juvant ad cognitionem eius,.quod didum eft, vnde fpecies rnorbi-cognofi diturex paihognomonkis fignis*motu& vertexve-: locitate, auttarditatc ipfius: nam morbus, vt fimi- turper crifim elevet habere celerem motum, ideft brevi tempore elevet pervenire, ad (latum, quod cognofcitur ex eo quod accidentia , brevi tempore continguntjiirailicervt Galenus docet in methodo, tribus modis dicitur morbus magnus ; ex eiTentia, ex principatu partis, & excachockymia: magnitu- do morbi ex propria effentia cognofcitur, ex mag- nitudine (ympthomatum,q«ac dicuntur pathogno- monica: talia enim indicant morbi effentiarn; quod autem morbus (ic mali moris cognofcitur ex fu per- venientibus accidentibus: quod vero fit magnus ra- cione partis cognofcitur ex lárffionc alicuius partis p;i icipis, & ex migna diffimilitudine a&ionis illius parcis ad naturales. Perperam autem Argcat lib.de diff. m o rb. re prehendit Gi .qu od no n t rad d ideri t ali- quam differentiam morbi magni in communi, cum facile exdoátrina Galeni deducatur,& prxeipue 7. methodi cap. vk. nam morbo magno in communi tribuit quod, inferat magnam noxam, & Lcffionem corpori. £x quo reffce explicari potefl: dubitatio quadam cxiilimantium,quod febris diaria eftin parte prin- cipe fcil icet in corde,& tamen non eft morbus mag- nus. R.efpondetur quod féfiris diaria licet C\t in parte principe , fcilicet corde , non tamen infert magnam ladlionem in afltonibus partis principis; fi- militer in jecore poteft eífe aliquis tumor tam exi- guus,autaliquainternper!es,ex quibus tan parum vitietur codtio, vt neque in hac fignificatione, dica-i tur morbusmagnus: quocunque aurem ex his mo- dis magnitudo contingat fignum eft terminationis percrifim. ' • Ñec Iblum poteft medicus cognofcere id quod didtum eft,íedex oppoiifo cognoicit non ciTe ter- minandum morbum per criiim; potiffimum autem deducitur hoc, vt re&e Galenus docet, ex debilita- te virtutis, quia virtus debilis non iniurgit contra na turam morbi, nec pugnateum cajio.c eft cum cau- fa,fed etiam maximi momenti eft concideratiodiei, in quo futura frtr ci ilis, quod fit concide rando diem, in quo incipi t codtio manifefta,vt ii morbus habeat manifeftam co ahjhhite, fimpUcer coftofio- ?esfieri criticas evacuatione snaßuy qt*amdmi& pro-.: batur‘quia (i íenno fit de iÜts, quae fiant motis .bi- maribus, ab excernis parti ap- perca: tum quia iuvac morionem in- ternas par tes conílriólio, quce noda fic> & prxceroa iuvac evacuationem maius robur facultatum, quod co tempore eis compara tur ,ex eo quod ipiricus mo- vemur ad eas parres : 8c iicet aliquae evacuationes fia nt operante animali facultate fentrentt,in bis eria, eft maius robur propce rd i clam rationem: fi vero evacuatio coneingic motis humoribus ab iniesrqus- ad externas partes, etiam funt copioliores noda: quia multo magis conducit ad eas robur faculta- tum in partibus internis, quam contrarius motus humorum, qoi noda fic,vt pote ab excernis ad inter- nas parces* quod experientia conilat:in fudore enim mulso copioiior contingit inter dormiendum,quam inter vigillandum, etiam fi tempore fomni humo- res moveantur ab externis ad internas partes. Dico 1. quod fi nomine crifis intelligamus la- anxietates, qn# contingunt ante evacua- tionem multo tutiores contingunt diu,quam nodu, vt pote : quia labor contingit tempore coniuetae quietis; fi vero ran evacuatio, quam labor contin- gere devent diu, ac noda, conciderare opportet an #ger periclicetur propter virtutis debilitatem? an vero propter maceri# multitudinem? fi primum tu- tius contingit, propterea,quod nodu magis debili- tetur vircus exprsedidis cauíis ¿fi vero iecundumj tutius contingit codu, eo quod copiofms eo tempó- re.materia vacuetur, vt explicatum eft. Sed duo íunt, qu# indigent anjmadverfioneral- terum eft, quod dicitur communitenevacuationem per infenfibikm tranfpirationem multum vberius contingere inter dormiendum, quam intetvigillan- dum, ex eo quod Galenus 3. prog. cap. 4. aííerit;al¡-; quando pueros celeriter liberari á morbis logo ibm- no, ita vt quidam crifim hanc evacuationem appe- llent. Oppofitum autem verum eft,atque adeo exifti- marecpporcet, potius inter vigillandum hanc eva- cuationem fieri copiofiorem;quod colligitur exGal 12. meth. cap. 5. vbi docet; laborantes iyncope ex- multitudine pravorum fuccorum prohivendoseile iibmno multo, eo quod non iblum gravat viicera. fed prohibet dígeftíonem, atque multo melius ágí- tatuivfivicifimfomnum, 8c vigilliam confutamus, ita vt per fomnum concoquantur humores, per vi- gillias digerantur; &6. epidemion parte4. eap. 14. docet Hypp. in vigilliaexternas partes ejflfe calidio- res,internas vero magis frigidas;contra vero in ioiti no.Exquo colligitur potius motum verius cucirn contingere in vigillia, quam in fomno,& confeque- tef, potius in evacuatione, qux fit per cutim. Vlterius vero difputandutn erit, quod diceba* mus de iudore; narn videtur noneikcopiofioremia íornnó,qaam ia vigillia , fiquidem humores inter dormiendum retrocedunt ab externis ad interna: led re vera primum eft verum, quod non iolum, do~ cet experientia: ied Avie. i. primi Do¿l. t, cap. 13. vb j docet; omnes euacuatiónes cohiberi fomno, terfudores. Ratio autem eft: quia omnes indigent operatione animalis facultatis, quae intercipitur íomno: íed caula propter quamiudor abundantior fit in ibmno eft; quia inter vigiiiiam dum vapor,qui ad CUtimafccndic apropinemae illi calidas; & rara; vndeipiratvapor in propriam fpeciera, ac vero in- - ter dormiendum cucis eft frigidior, & denfior,& ex- cóníequcntí, magis fibi detinet vapores, & inaquea naturam -mutantur : quod contingit compraffionc fa&a ab exigua frigiditate; vt videmus vaporem ex aqua elevatam ab igne concrefcere :n operculo, ctam fi intenfum calorem ha beat, Accedit vlterius. quia firpe contingit m venis;& arterijs,qux funt pro- pe.cutim plurimam leri quantitatem detineri; inter dormiennm vero, cum ilbe parces deftituaucur, ca- lore influenti, evacuatur per poros ipfa ferofitas in- didis vaflis contanta , vel congeftione earundem partium fada á frigiditate, vel propter debilitatem facultatis retinentis. s e crio quando in evacúa- ‘ done fy rapthomatica pius 'debilitatur virtus, quam minuatur morbus, aut licet aliqualiter ie habeat,iic virtus addec debilis redditur, vtnon fuperiint vires ád vkerius ferendum morbum, tunc enim opportet remidijs talem evacuationem cohibere: vt Ga Icnus ' docet i. ad Glauconcm cap. 13. in (adoribus fynco~ palibus, &in alvi profluvio, e>: quo (equitur animi deliquium; livero aliter contingat, vc amplius mi- nuatur morbus,quam debilitetur virtus,aut íi aequa- liter debilitetur, cum diminutione morbi,i\ iufficic virtusadferendum morbum, non opportet cohibeo re prxdidam evacuationem: eft enim bona: nec la- vare: qui a virtus debilior redditunled opportet eam finere; fi autem evacuatio non fit pro multitudinis ratione, tunc opportet ipiam iuvare.Quia vero con- ferentia, nequetolleranria repetiturflarim in prin- cipio evacuationis.fed conferentia poft ipiam,& tu- tius iit medicum cogfhocereran v diis futura tim cum incipit opportet inveniri medicu aliquod, quo hoc cognofcatui*: id autem eft ex condicioni- bus, qua: reperiuntur in bona evacuatione: vc enim talis fit devec fieri per convenientem regionem, in die iudicatorio, tunc etiam devent evacuari qualia opportet,conciderado impetum,8cquantitatem na quae magno impetu fit, ftadm facit medicum time- re de virtute, & non audet iuvare talem evacuatio- nem fi autem pradiiteconditiones reperiuntur , &: ícgmteimiovet, Jdletr medicus r emedia, cpibus tat» lem evacuationem iu vare po (Iit. Eavero,quae ad duda funt, in principio* facili negotio fol ven cur ad idiexq.. apluor timorum dieen- du m eft:;ibi tantam vica perare Ga 1 enumeasevacua tiones,,quae funt fy mtbo mutica* qu alicate, ita vt noni evacuentur qua Ea opportet; dum vero- Galenus iu commento d idli textus dixit; incipie ntemorbo ,, nihili tmc 'vacuaripro rationenatm¿e.. Deve t inte 1 Egi na~ Wr afecundum natur &ordinem ope r antis 2Siam qua- cjo natura fic operatur excernit ada eodione ,, fine- qua evacuatio fit,propter intempeftivam irritatio* ocm: quado vé ro vite riusiubd it:al iq uid bene evac tra- rieíl impoflbilé; devet explicari, quodtaiis evacua- taoiemper fic.mala,ilatim.vt fignumrquia fignificat, vei mala m qual itate mv bu morisvel ex ced e nte nv quanticatem ¿propter quam cauiam non poteft na? tora humorem iliumidetdnere,viquequo concoqua- tur, cum quoílat culem; evacuatione m poiTe bonam, exifterealiquando ,:curn per ipiam evacuetur pars* materias, facientis, morbum ,t & ex, inde minuatur, morbus. Ad illud ex ii.de crifibusrefpondetunve?um cil fcpraididam-evacuationem fignificare illam, aut: aliquod illoru m;,cx quo poti us fequeretiir aliquado e fle vtáleroj ,&bonam> quam femper. malam, na nisfi; recidivam oflendit,G.umboc prxfu ponat priusabla? stimmorbumj/equiturmelius, fieri circa #grotan~ rem, quam fi toto ilio tempore continuo morbus per ie vera fiet: fimilkeirex eoquod fignificet morbi longi Budinera.,!equi tur aliquando vti lem efe talem evacuationem ;• quia meliuse it hominem vivere morbo'exi(tente longo, quam propter morbi accu- crem, 8c brevitatem interire , interiret.autem ex: morbo aceutOj-fi talis evacuatio non fu c cederer. Si vero dicatur; quod fi pars materias facientis; morbum evacuatur; potias fignificabkur brevitas morbi, quam longitudo: quia minori exilíente' ma- teria, breviori tempore fit evacuatio,fed dicendum efij veruai efle easteris paribus , maiorem copiam! materias tardius coqui:raraen-adfauc ex evacuarione illa (ympthornatica Y aliquando morbum longpm futurum: eiTe colligimus:: quoniam cx ea inprincir pio£a4ta, denotatur pravamateria:qualitas, vel ni- mia quantitas,qux naturam cogit ad evacuationem1 ante confactum tempus : vnde fi morbuseifetin fa- lutem terminandus, fieri etiam poflet , vr longiori tempore permaneret j fi autem ad malum eflet fi- niendus,intra brevius tempus finiret asger. Quod vero dicebat Hypp.i. de morb.vuIgar.de iudbribus laedentibus,, non devetintelligi de quavis; evacuatione fympthomaticafed eft ibi fermode iu-- doiiibus,quieatempeilate contingebant:& quando; Calenus reddit rationem'in; commentoqpia fciii- eetfme lignis co¿tionis>. fadtas,, aut multitudinem*, autmaligpkatcm.materiae fignificant:-'non dever afumih-«crátio¿tatiquain adequati ad omnes eva-’ ciíationes tales :quia licet omnes evacuationes fimi- les fignificct, auc multitudinem,aut malam qualita- tem: tamen propter didam rationem, non femper iunt Indentes cauli: erant autem illi fudores pravi: quia procedebant ex debili facultate, potius ?quam ex materia irritata tantum. SECTIO V. QuiaJtt morbus accutus? &* m talis habent febrem necejfariol QVoniam infuperioribus didam eft; morbum iudicandam per crifim inter alia cognofci ex magnitudine morbi, & celeritate, quae duo videntur contingere in morbo accuto : explicare opportet: quis appelletur morbus acutus? & an talis habeat fe-’ bremneceifario. Qjo ad primum Galenus i.aphor. lententia ip. docet • illum efle morbum accutum , qui prater quam quod celerite/ terminatur, fiatim magnitudi~ wn habet. QwoA etiam docuit cap.i}aabiaccitii{ia- a \x\i)fuht morbi magni, & qui celeriter ad vigorem yroperdnt, &c. i. de diebus decrccorijs 11. laudat Galenus Archig. propterea, quod motu, & natura iccümm morbum explicuit: quod etiam 3* de die- hús dfecretorijs cap. vlcimo facit: quantumvis 6,epU demion parte 71. cap. ip.accutus morbus ex cele- 40 tírate motus,oraífTa magnitudine explicuit,quia ad id de quo ibiagebat;non erat opus magnitudinem conciderare. Duo ergo repiriuntur tanquam necef- faria in morbo accuro: .magnitudo fcilicct aliqua ex his tribus,a nobis in fuperioribus pofi.tis ,& celeritas motus, vt Galenus explicat 3. de crifibus cap. 3. de diebus dccretorijs cap. 18. quando icilct brevi temporis fpatio morbus pfercurrit tempora vniuer- falia accutus eft; morbus autem croniciis,fca lon- gas eft tardi morus, quia labores, feu acceiliones fi- ve fymptomara non adveniunt brevi tempore , ex quo fit, vt quamvis aeger poffit interire ex diuturna morbo non tamen calis dicitur accutus, nec proprie p:nculoíüs,narnpericuloíurn colligitur ex Ariif. 2. rhetor ad Theodeótem. cap. j. eil apropin quatio futuri periculi }quod timetur. V nde periculum devet eife propinquum, nam res quat maxime diftant, non timentur, nec mors, quae futura eft longo temporis ipatio : ex quo colligitur: poífe eííe aliqceai mor- bum magnum, & non accutum,pieiertim fi fit mag- nus in eilentia: nam cum ftar tar- ditas motusj poteil fimiliter morbus brevi tempore finiriabique eo,quod fitaccmuSjVt contingit in fe- bre diaria : talis enim proprie appellatur morbus brevis, non tamen accutus; aut diuturnus. Vnde facile poflet quis illam folvere dubitatio- ne m, quaquxrimr: verum febris tertiana exquiiiia fit morbus accutusrnam communis medicorum opi- «iotenet affirmativam partem, exeo quod didam ab Hypp. 2. prog. cap. 4. dum pedes, Qf matms fú- gida funt ventre, cofiis que calentibus ítfthalá. Inter alia vero, qua: Galenus reffert in explicatione huius ientcritiae, dicit: accipiendas efle illas febres accu- £as,quas in principio invaffionis habent rigorem, aut refrigerationem extremorum: cales enim funt ter- ciana exquifiese; g°. idnt accutae, &3. aphorifmor’ cap. ip. dum explicat hancieutenciamHypp.juve- nibus autem\ 'anguinis fpuit iones, febresaccu'tmor- bus comitialis, &c. inquit Galenus non (impliciter «accutas febres intclligere( nam aliquas etiam acci* dunt pueris ) fed tertiana , & caufos, tales caimiunt secutas,&biliofiilimx. Quodeciatn ex Avie, colli* gitur prima quarti,tradi. 4. cap. i.ex ac cutis valde fmt fpafmus Jiccus,apoplexia ,fquinantia 5 febris vero tertiana, Qf cauf ís, ex accutis non valde; íéd (i quis concideret ea, quae Galenus docet,, convenir 6 morbo accuto, invenietprofedlo, tertianam exqui- foam proprie morbum accutum non elfemam vt di- cebamus de ratione morbi accuci eft magnitudo, & quod brevi tempore adveniantpericula,exeocolii- tur morbum pericuiofiorem dite. Tertiana vero ex- quifica eft fine periculo, vr pote quia intermitens, fi enim morbus accums non haberet periculum diu- turnum 5 poifec febris diaria dici morbus accutus, quod maxime reddit Galenus 3. de diebus decret. cap, vkimo j & probatur5 quia diaria febris poifet cffe m a gnusm orbus,maxime magnitudine éíiemft*, & cum hoc brevi tempore terminatur: fi deficit ab ac cuto morbo, ideo eft: quia periculo vacati cum ergo periculum abiit a tertiana exqaiíitameceíTárib dicendum efti non ciTe proprie morbum accutam. 2 Locis vero in contrariam adda&is, tantam ap- pellant authores morbum aecarum tertianam ex- quiiicam: non iu-xca omnem conditionem requifita, fed folum appellatione a celeritate monis fumpta, quia fcilicetfeprem circuitibus terminatur, t’ Ulterius poceft dubitari: an iuxta tradkam de- finitionem morbi accuti poffit rfcperiri fine febre*: quiapro pa rte negativa videturHypp, primoepide- xnion. parte 3. vbi dixit vinovhiiHstximi & Vffvdt iat hales ctímcdñtirtuáfébti, & G&léáüsñi commento aflerit ; veradixiife Hyppoc.qübmodo- cunque intelligatur continua febris, five talis fit (t- nochus, fave ea, quae accdliofteshabec 8c &-lLáceúV cap;. & redeimiq aos appeUarC morbu & a& cascum phrü miiidam, & o mnérn feg&fcateftfééfóiu$- ¿fcamfebrem . ñbifi ¿fcttutt; liaticcfle nataram acCUtorum mdtbomrhi :Sed dicendum eft; morbum aocutuin poflfe periri fine febre * id docet Galenus i. aphor. ip. vbi morbos /ftatuk: tamen Cóíiftat ffcpe ffine (éWt dem libri, & colligitur ex Hypp. í V-trt vbi dicit:bonám tim Ka- bere ad praedicendam; falutem in accutis morbis, qui cum febre funt; vbi infinuat aliquos eiTe accutos , morbos, qui febre carent, & id yerum videtur: nam íi in ratione morbi accuci ea continentur, quae dixi- .mus: fciUcet magnitudo eum celeritate periculi, & , haec duo in apoplexia repedantur, & alijs morbis fi- mi! ibus fine febre, noneft cur exilii mandam iit co- tinuam febrem inmprbo aceutonecdTarioreperirL Teftimoniayerp Galeni, quae videntur pugnare .contra hanc partemjita devec explicad:quod in de- finitione mprbi scmú> ctmidickur eíTeveloceít*, ,npn rolivixi.intelligituf delpcalimotu> itavt quidam niprhi aecuti vejpcem motum lo>calem bafaeant, vt {<;oadngi tin apoplexia? in qua humbrmovetiir velo* citer ad;cerebruml fed etiam in tel l igi d evet de mcu ;u alte rationis, vt contingit in febre putrida, in qua coclionem-aut putredi- J0|u$ mAy£W‘> ips orrom meñ ígs ya mmtar íputo, atar-de- ieAtoaer fukjafeiHyppoc. & jecutos bai^r'ecpnimid^mfeíbrcmi íWf muíárionism febrq«0 a .qcvifx:;, * ;ndi! mob Opportéttnmen vlterlus advertere,quoíHam cl- ic morbos peraccutos, alios vero acentos abfoiuce: rurfusperaccuti, quidam iunt exadie tales, quifimmtur intra quartam diem: alij peraccuti iimt Jumpliciter, & funt, quifiniuntur feptimo die$ ho- rum morborum mentionem facit Hypp. iQ. aphor. in illo: vhi morbusperaccutus ejiJlatim extremos ha- bet labores, & catera* Peraccutomm morborum fimpliciterfecit mentionem 10, accut. tex. 44. vbi iuquit: forhitionem, nec multam y nec cr a ffotn, QF& In priori enim textu illa particula flatim, vfque ad quartum diem extenditur. Accuti etiam morbi lile in duplici differentia, quidamf rnt exaßé accuti,qui terminantur in decima quarta die : de quibus loqui- tur Hyppoc. i. aphor. 23.&func accuti finipliciter, ablblute, de his meminiceodem libro tex, 24. & 3« prog. cap. 3. alij vero funt accuti ex decidentia, Sc lunt, qui ex ac cutis decidunt, fiepe enim contingit accutum morbum incipere, & tranfaóto aliquocem poris fpatia amittere aliquid de celeritate motus* de prorrogan vitra illius terminum, & hi morbi di- cuntur accuti ex decidentia. - Sed circa haec duplex poteft eífe dubitatio. Pri* maeil: quopaótodi&umíkab Hypp. .2. aphoriim, terminum accutorum morborum eiTe decimum quartum diem, fi quidem aliquando extenditur, vfl queadvigiflimum:quani dubitationem vidit Gah z. de diebus decretonjs cap. 1z. & reprehendit eos^ 3ui dixerant morbum accutum in decima quarta ie terminari: taro autem in vigeffima die; Refpan- deo ergo aliter;nimirum, quo d proprie accprus mor businquatuordecim diebus terminatur, fi autem aliquis prorrogatur ad vigeflimum, ideo contingit» quiahabebitaliquam evacuationem imperfectam pnusrcuius ratione poterit remitti tanta accuties» & protrahi morbus.V nde videtur contineri fuhhis,qui dicuntur accuti ex dicidentia . An vero poflit eiTe aliqua ratio ob quam talis accutorum terminus eo- gnoicatur, explicabitur infra. Secunda relpondet Gal, quod quando diCtum fuit ab Hypp. terminum accutorum eiTe decimu m quartum diem: devet intelligi, quod vehementia, $c accatiesmorfeinon durent amplius, licet rr orbus poifit durare longiori temporiis fpatio y contingit aiiquaodonTorbum permanere pluribus die- bus* in quibus non eft ac cutíes illa, 8c colligi poccil cx Hypp. i . epidem ion parte j..in hiftoria Hera fimi» qui '.amt labo tajfct mcrbo exaCtc; peraecoto * qui m bonam* a mide veret terminan, intra quar tum diem ,in teri jttamenquinto die; Reddit ergo in cormnemo; huius rei admi- ratu s;quia fcilicet quantumvis interi jilet quin to die fuit tamen dies quartusaccutiei morbi; nam primus segrotansfe |iabuk,id; quod eonfirtmturrr ell experientia: fepe pmmmdtm* temporis fpa, tro> in- cipire morbi accutlem, á quo tempore devet medi- cusinciperedierum-connumerationem. : , t Secunda dubitatio cft:qua ratione terminus mor borum accutorum ex decidentia conftituacur,vfqqc ad qnadrageflimamdiem, vt conflat ex Hyppocr. i. prog. cap. ii. nam videmus lacpe numero tales morbos in longius tempus extendi, & ita 2*'prog. tex. 57. quafdam Íiíppurationes erumpi iexrgefli- ma die: &lib.epidcm. conflat quoidam morbos fi- niri in iexagexima die, alios vero vlque ad ieritefli- mamextendi. Relpodetur itaefle, ficut probat ex- perimentum nec Hypp. pofuifle quadrageflirnum diem , vt terminum vltimum accutorurn morbo- ex decidentia, fed tantum loco exempli pofi- ms fuit terminus accutorum morborum ex decu dentia in illa lententia. Etiámeft ad vertendum, id quod diximus circa terminum accutorum morborum , non lolum et- fe verum dum morbi indicamur ad íalüteni, féd etia dum terminamur ad mortem, quia in vno quoque idem terminus efl: ita optime'coli igitur exHyppoé. 3.prog.cap. i. nec obftat, quod diximus 7, aphor. j. quando in vrina efl íedimentum, quod ief- Jertfaiinam craflioiem, fignificat longam aegritu- dinem,& quod id devet intelligi qnandó terrninatdr morbus ad lalu te m; at vero ex ipíóHy quod quando talis morbus habet hoc lignum mvti- uaaeiminatur brevi temporis fpatio, tanquam val- de accutus ín mortem. Reípondetur , quod mcns Hy pp. non eft morbos his duobus terminis finiri in felu tem, aut mortem, fed tantum, quando vterquc per crifim terminatur: fi vero aliter contingat, po- tefl: fieri morbum aliquem finiri ad mortem bre- vius , quam ad falutem, prefertim debili exiftentc .facultate» SECTIO VL Ex quibus d( ?veant fumi 'inaitta ad morbos cognofcendosl r\ Vbniam in fu penoribus diximus: morbos iu« per crifim cognoici ex fpecie, mag- |iitudmc,&motu: oppprtet intelligere, exquo.fon- te potifiimum id deveat cognoici: refiereenim Hyp poc. i. epidemion parte, 3. longa fatis enarratione, quantum conferat morbos cognoicere, cauias, 3c p9fiu mus autem in morbis cognol- ccre peidculurn,9lTentiaiiii&Goailitutionem eorun- dem. Periculum pnim cogaolcitur ex multis, ex na- turaquidem communb Aut propria docet enim Gal J. ad glauconemcap. i. quod quia non pofTumus fempcr cuiufque aegrotantis cognofcere propriam, <*& particularem namra 111 (id pnim melius efiet) op- ponet naturan*coramupeui pcrfeéte cognofcere, vtquo ad fieri poifit particularem inveniamus, ita vt quando affectus aliquis e fi* in quo non folum raa* xime difcedt aegrotans a particulari natura, fed ecia communi; exiftimareopporcettalem pdiciilolum eífe, fi vero íee us minime. Similiterexxgrotánteipfopulíumus cognoíce- iepericulum morbi: nam'fr is, qui morbo laborat robuftuseft , & labore patiéntiííimus: modo vero magnopere inquietos, affliófcus, &ánxietatibus ple- nus eft: llatim iudicac medicus: morbum eífe perí- culoium; lecas vero fi tx pfbpria natura, & condi- tione magnopere conquxritur, exquaübet quantüi vis minima caula: tunc enim non di cur, quantum ad hoc lignum attinet, exiftimet medicus : perícu- -loíum efle morbum. Tuinptaeterea ex quac g£. feruntur poífnmus morbi periculum invenire;; nant fupponamus plurima renlediía adhibita eife in done morbij 8c tamen non prodefle, nec melius ic habere #gro cantem: merito exilbimabitur morbus fidero paucis, ac levibus adhibicis'féi *idedíjs iilinnitut fine peridu- rio./Srae:terea ex mcdioa*inie¿ isiagisíper(tUsíeft, ásiiníartte verferesí jíí •áren bes pericutofosr ■* i morbi; nam turafuai íknt pericuiofi,vt pleuriti alijíunt fine periculo, vtfebris diaria , 8c catteirus, etíam T Se conftitudonem-ex ex aere- eñisíl tOi cbgnofoimus; án seger laboret morbo, qui com- muniter grafía tu v/Sc ytrum fit morbus periculofus? necne? nam fi diifimiliscft morbus,magis periculo- liis cft, quam fi fimili$ exriterit, iuxta Hypp. ienten- tiam fecund i aphor. 34. vbi ait; In morbis minaspe~ riolitantur quorum natur a,at ati, habitui, & tempo- . Wmagis congruit morbus, quam quibus fecundum ni- gilborum convenit. 1 [ v. [ Prseterea etiam exloquadla xgrotantis,&;modo xpfiusjnam fi is ex propria codicionc erat caciturnu$T ¿ maníuetas; mado vero plurimum, loquitur ipc- OÍOS efl?dcliirijrfimili exmodo, nam fi confuetus re lici, ferali multa loquitur, etiam eft delirium, quia noti loquiturlecuudum rationem naturalem ú fimilicer ex imaginationibus poteft mediem cas cógnofcerc, non ibjum ex voce j fed etiam ex figais: vocequidem ' ii xger dicat expelli tibicines ex angulo domijfignis vt cofligm.ex his omni* 0{ dto: fim 3«ur tempori codtionis álimenti occurrentia • -fdknt enim pluri- mum conferre, non lolum ad pradagieridum, fed &utmamfeftabitipfam.&fen i.quarti tra£t i cap. f. dic it: Oficias, quod mpofihilc efi tili curare febrem* vifi cognoveris eam. Vnde Hypp 2. accut.37.docet: imonfiantesfebres fine re opportet donec confient. Ap- pellantur autem inconftantes febres , qua: nullum habent determinatum circuitum, & confulit Hypp» mon efle adhibendam curationem , donec con- •fteñt?&cognoícantur earum natura*, & cuius fint elTcntias. - Sed quia vt reCle docet Galenus nihil ignorare fupracaptum hominis efle: exiíHmate aliquam db- ¿frinam,fea methodum efle curandi morbos,qui ft5 ftarimcognoicuntur,meliusque agitur circa segro- tanccm incipiendo curationem, quam iidefernam tur,vlquead integram cognitionemjnam felet mor- bus alioquim accutiflirnas ignorari ,■& cumplenc cognoicitar,iam traníafta remcdi|s occatio eft. Sit ergo certa conclufio : poiTe medicum com- c mode inciperecurationem alicuius morbi ignorata clíént ia, vt fi dubius an bomolaboret exquifita tertiana? an vero notha?& Gmiliccr$ an laboret dolo- re nephritico,an vero colico aífeéhi,quae concia fio, in hoc exemplo, oftenditurá Galeno de locis affe- ctis cap. 5. vbi cum laboraffetipfe colico affe&u, & vitrea pituita,exiftimauit nephri tirneffe, & inie&o clyficre exoleo rutaceo evacuate pituitam vitream, cognovit affc&oncm effe. Quo pa&ocuyabat mor- bum, quem ignorabat.. \ Ratione etiam plebatur: quia difficokasincpg- nkione morborum repentur, inter morbos fimiles: fed tales morbi fimiles non.habent diiSmiiem cura- donem in principio: g. licet tunc ignoretur e flentia alienius morbi bene, &fe¿tcpoteft inii itui curatio: maior conflat* & minor probatur: quia contraria fi- milium morborum, inter fe fimilia expli- catur ita; fi dubitat medicus: anmorbus,, quo labo- rat aeger fit pleuritis, an perineumonía, optimefac.it fi inprincipio iangoinemmittat, quia iftt duo mor- bii conveniant* & indicant hoc remedium-.f ex co .qjuodco-urmuneeft cuique: proprium y nec enim poftuí'at quiaeft inflammatio pleurae,* fed quia eft morbus magnus* - - v > Methodiis ergo euripi- tales morbos , qui io jiincipiorignof antacefi>.adhibefe remedia indacatione eogpoicitur , nihil, agendo- dbm manifefierur¿ neglinu&ían colicus? optime poterit exhibere ea, quae vomitum provocant, & clyfteres immittere, atque laxantia medicamenta,& anodina exhiberemam ex eo,quod in vtroque affedu laborent partes intra ventricu- lum: optime exhibebimus vomitoria ad revellen- dum: & quia fimilitcr in vtroque fupracíTa eft eva- cuatio per infernam regionem inijeere praecipi- mus cly iteres, & quia dolor eft vehemens anodina conveniunt, & laxantia, quae indicantur ab his, quae iiint communia vnicuiquc ex his morbis: non deve- mus adhibere viquequo, aliquo flgno manifeftecur propria cuiufque edentia: nam diuretica medica- menta tunc adhibebimus,.quando vrina,quas tenuis &alva prodibat, cxferniturfabuloia: hoc enim iig- ko deprehenditur in particulari morbum cfte ne- phritim: nec cum datur tale remedium eft contra aegrotantem; nam ¡icet in principio cogfceretur cf- fentia huius morbi, non eilent adhibenda diuretica; iimiliter ii ignorat medicas: an morbus iit pleuritis» an morbus lateralis ex fladu, optime poterit adhi- bere fomenta anodina , ianguinis vero miflionem praetermittere, nam hoc contra methodum optima curandi. Hypp. enim 4. accutorum fomenta tenta- vitante miflionem fanguinis,ad cognofcendum ici- licet, anfit pleuritis adeo venigna, & exigua, vt non poftulet fanguinis miflionem, quas magnum reme- dium eifciic enim 6. epidemion curavit pleuritidem abfque fanguinis miffionc, licet a (anguine orieba- tur * quia mitas admodum erat. Secunda ratio ad eílertionem probandam fie cffbrmatuír nam indicatio*quae fumitur k comma- ti ioribusen: prior ea,quae fornicar ab eo quod magis: paittcttlareeft; ita vt qux forni turab e flentia morbi fitpofterior in exfequutiane, vt patet exesempto fe- bris putridae: ergo bene pote ft procede re carafio in pii ncSpioignora ta e ffentiamorb iv quovfijue fit oc~ caffio optimge indicationis, quod ime teram cft in- curatione regulari.. ■ - • Tertio probatur,: qufe efl!cnrfamorbi oiagtii, & conci fteutia fonsdiveria>&'exdiverfis.habent cog- ía itionemnam effentia exfigni s pa tbognomo nic1&; magnitudo,, veli ex magnitudine earum accide ntiig vel; ex fupertenierrtibusr conftkutio ex brevkatead- ceffionuraj.aut acc idenrinttr,; quiefon t cum; pericu- lo: g;. cum. ac cutíes morbi inciud&t rnagnitadinemr poteft cognofci accudes., & magnitudo- ignorare eflendamo* bi;:& fi-militer virium robur; quia liuius cognitio potius, ex actionibus facultatum; qu arrae x morbodependsec:optime erg;medicus ignorata mor Melliti poterit commodum vi&um qpaSisdependetexaiibrbiGónílicúrioDe, poiedtquc Hiagnu m aux ili u m adbibere cogni ta, ino rbi magni- tudine cu m virio m robore; , /VIcimo probatur ex Gal. íenr. libv artis medie; ad cognofceridos. morbos fepe fumitur. indicado* váriijbus; & laedentibus -'ar vero*fi bpébrcet h principio ante Inceptátn curationem cognoíéers morbum, nunquam ex adhibita remedio iuvante, aütlaedcnte Ikeret devenire ad cognitionem mor-» bi: vnde non agitur contra íalucein acgrotantk* quando medicus de alicuius moibi eífentia conten- dit: nam bene poííunt adhiberi commoda praec id ia, licet circa morbi eflemiam non conveniant j idem nutem quod didum eft dceffentia morbi,etiade ip- departe afFeéta alíerend u m eft, ita vc. rede pofbmus curationem init¡tuere, 8c incipere lir- cet ignoremus cauiam facientem morbum, 8c par- tem affedam:exempligratta: potefb medicus cog- nofccre morbum, quo aliquis laborar e líe epileptia, quia videt aegrotantem fine*fenfu incidere* cum frcT qu entibus motibus convulilvis, & fpuma circa melancholia proce- dat v & fi mi liter an talis morbus fit pe ir propriam paffionem capitis,aut per confenfu m- cum ventricu- lo,, vel alia parte:: nihil ramenobftat quim poffic me- dictis adhibere remedia revellen ti a, á capite,, yt per fridion€S>cucurbituk% ligaturas, &vltetiusjper fip gui nis miffione m: qu iz omnia haec remedia petun- mt ab eo, quod eft co mm one j talis ergo methodus- dtverlcrvariin horum morborum curatione; > Quia vero in contrarium obijciebamus : facile pofiun t Ibivi: dida argumenta yf&.ideo' ad refpondeorvettum effe curationem* faciendam eife peleón tamenmhoc eventu iempet adhi- bemus contrarium ei , quod cognofcitur, quando autem afferic Avic.impoiibile eiTe curare febrem, nifi prius cognofca mus eam, loquitur de perfe&a, & integra curatione, quae continet omnes indica- tiones, vique in vltimam , quae lumitur ab eifentia febris/ ■ V nam tamen hic addit au thor,quod indiget a«i madyértione, fcilicet, quod ii non cognoveris febre fubtilies regimen, quod etiam cp. 8. affer it ita: qupd fi tibi no fi fuerit confpicua difpojitio, quet efi in rfgri- tudirie, melius efi vicium fuhtiliare , quam addere; ideftopportet detrahere potius dccibo, quam acU der c, quam fencentiam reprehendit Valle. 8. lib. controvcr. cap. i. cx co quod inftitutio viótus, fe- cundam tenuitatem : aut craiGticm dependet ex conftitutione morbi: ied non poteft haec cognofci ignorata effentia morbi: fedpoteft medicus reóte in- ftituerc: tum praeterea, quia morbi,qui dependet ex fluxione humorum poftulanc in principio tenuiore viiftum: ali}vero pendentes ex materia craifiorem: ergo non poteft in vniveríum elle verum, quod it non cognofcamus in principio morbum , adhibea- mus tenuiorem vi&um. Afferit viterius, quod ii ali- qua ratione poteft habere verum Avie, lententia eft non fumpta indicatione ¿morbo, aut eius caufa, I materijs communibus, quae funt in ventriculo, & in- tcftinis: vt enim tales per inediam confemantur op- ponet in illo eventu regimert &btiliareJ& attenua- re. Híec tameninterpmatio non vldétnr confona didis Avie, quia potius exhibet illis verbis ratio- nem cognofcendi tebtem, qux igooratuncognofci- turenim exhibito tenuiori alimento, nam tunc, vc pote cauia tnorbi fada finferiori, magis augentur iympthpmata, ex quibus poflumus devenire ad cpjg nitionem morbi: vc fi morbus pandet ex bile prohi- bí to alimento magis os a m arele i t,& praeterea fi fluit ,$d ventriculum maior anxietas fentitur, fada bilis acrior, & mordacior,& fic de exteris. .. .. , • , -V t autem his, quae Val. o b ijc it ia ti s fac i a mus, ppportet attendere ea, quae diximus faprai.probayb mus enim pofle cognpfci morbi conliitutionern,ig- noratae flentia , atque adeo rede vidum inftitui, tum vlterius licet morbi pendentes retn expoftulent vidpm in principio,quámin vigo- re, tamen bene poflumus inftituere vidum tenuio- rem,quam perbonam valetudinem, cum haec, qox obijcicbac, contra explicationem á nobis traditam ver.unanpn habeant, illud autem, quod dicebat Hyppoc. defebribus .inconftaptibas, tales fcilket ,cfle relinquendas do- . nec.conftejnitjlblumdevet intéllígi, ita vt nihil fa- ciat medicusfumpta indicatione, ab inconftantia, : donec Icilieet cognoica tu 1*3 nam abiolutc nihil fápe- tante quam conflent xgti interea#? jpto^edsetidumargp ílipcriiisad du&um in adhibitioneremediorunic SSCTIa VIL T>e recidiva, qu¿e contingit in m orbiu IN h«c vlt ima fediónc licet explicare, quod in ter conditiones, quas fu pta optimae eri iis polluimus: diximuiakeram eiTe,quad fitftrfeBa i ideil nifiii 'feHntfuaturex morbo: quia alias iri recidivam inci- dit; folet autemxlrca haec indubium verti: an reci- ‘diva fic idem morbus numero eam fu a radice, 8c vi- dfctur pars negativi vera: nam eo tempore, quod in- iercedit inter vtramque raorbuni,non videtur labo- ráirc bomo morbo;qium pétius eri orbus prius finivit: ¿rg6 non pOtefi eiTeidem numero morbus Vterqlíé; Eobaturcenféqiicntiá': quia Vnurn, Sc continuum nt idetnr lílí^úfémdub morbi contiriui non ftint: idem dici poteft defebribus irirermittentibus:an fci- licéf conftícüáriféeundém morbum: nam dic intet- mifíionis,non videcufádéíTe mérbus> • díípbfiíióhcritra. : Sedpi*o éxpHeátione liüius dübitátíbms advMfc- ireopporter, duas eííein vruvétíiim caulas fimpííces recidivan,veleniiñquae ex priori morbo reliáaeíl dííleippenes, iri pateé aliqua determinata , V. g. in jecorc, quépauFatiiii huMoixm>quifacíát materia peridéritém : vel contingit alio modo,quando Icilicec pafs matéií^ ■4¿. xeiicla fiutin corpore, ex eo quod non plene, & p£t«.. a 1 ias.partes ait er at ,it a.y c demvo fiat m o rbus. ,¿¿> 'Qup /u^>qi{{tp, dico primo-i - quod ii ex priori d humGre3po- ■ftea vero propter didíam fes -hutnor, quidenao facit ea> is diftem peries, qu*e. remanet eftfi ens exq>a en? uu mero mov~ i>us eft: qui a i He,;iqa i taefeu s ell d e ouo 4macer i a acce r dente, non jecpris,, aut ake- idus partis determinatXjíMqrtodajmpdo aprícnuvi- dctorr diverius , quiamon Editas caufe; fi autem jeep-* . re e&rtada, 3. morbos .y,;quá Jcqu kurpoilvgeni dbrgrái% fi.cutapuJj ajiedkos' hcélica tebrís- eil; ¿iyeda, a quai-iber ai¿&... febrc-fqne , [uldi s Dicqiec.imdq-q u p£ firecid iva conti rgat rei i&«., aliqda;pprc|anen>aceri.ie -ex pii.oid , non■&% dubium, quammofrbos fie idem numem5quia quae á m edicisconciderarurin ex vnkate ,. caufe deiiimkur, qualis inlioceventaeft: filio dem qaífima vit quid armad vmtateni omnium mot borum fufficerc ynitatecn caufie am ecedenii$:lauias, falfitas probatur : quia fi quis babear r utra eofpas. yc libram vmmv .exqua quannca.s e vacuetur > xranfañp*|uc. alio temporis (patio, puoptcr aliquam occaffibnerts altera mediet as bilis putrefcat, fe epitureundem efe fe numero morbum,ac antead proba ?ut feque!a:qai£ cft vna numen>caufi antecedens: coníecpem a ate Cii falíum: quia pdo* morbus omnino- filis? abiatus¿ evacuatione tmitisma te riíepeccancisr opportec erg; ad vnitatem: füpaa d&fea-m* eífe- vnam eau&m írotax iunébam, 6cSdentem imorbaitr ita vírportiomatex ria?jqu2r(ienuo vmatur mrecidiva.r non folam va« leatmarbum mteüdcre,. Ex: quo e.oltígjtur foliltio- dhtdtatíbnis propoíí* éaK-cfic® enim e© tempore intermedia kiccr recidh priorem morbum remanere ficis remifl&m* veMntot»r^i^ps^erex-qiiadb^ina.ficife!potcft áu6ttatío iliaiblui, fc ilice t clevcar mecKcus in- cipere computationem áferm».raor&rj; an: aprima mdicc?. ana.rcci di va? & dubianx non eir, quia cjuanv tdi¿£a parte im terks. éxprio lúimor&o i tunc a priiuo die raciicisde ve t c oinpu ta ~ tibanci perc: i iqlii dema otum: 9 liid tempuseft vniu& i^tbiiqa®¿d; «jaitureii: priori y nam; turic té alterius fit natm-aer. quiaitunc iemporisnoneiEreGidiya ¿‘ ied‘ permuta ti’ói nal i um tnorb to; éfie t au tern reeieiva y/t fi pricK riftempope: laborabat: homo -tertkwia», Se non ittem íi inciáeretí n qaartamm,cíiet enrrn tone permuta- tccidivar.fimilircr C 3c incideret in abe dTum ¿n .aliqua paite., connumere.-- rio d icmm inabccffa non deArcret fieri á die fá?ri% íed á die, quoabcefTus incipit: quia cft mmi/iis 4i- verfttsa priori: fiautem eílet morbus eiusdem na- rationem rccid $c compu- tari o eííet facienda a primo die ¿nvaffionis epodeoíligitur ex Hypp. u epidem ionparte 5. cap*, ao. vbi rcffcrtEroplionteHi laborantem iebre arde- ce 3 ucl icatam fuifle decima feptima die: cxbiílor ia ipía fuiíTe tertium diem a recidiva : .eo- demque loco docetHypp. vaco rem. liberatam fuiíTc £ fcbaci décima íeptima dic,J& inTCcidivam incidifi íctrigcflima quarca,iudicatnnivcro fuiílcmorbmii odtogeifima die, 3c Cieonatecn laborantem febre licrratica contiaua, i iberatum fuiiTcyiiTcjL k á -morbo «dic feptima.- ex quibus conftat connumcraboncm. fien ab Hypp. ab ipía rad ic e prima morb i. Sed aliud eft, quod advertamus circa hxc nian- sum: dicic Avie» i. primi tradb a, c. 20. recidivare deteriorem elle priori morbo, a quo procedit : ratio OrUtcm in maiori debilitate aico enim timuit vir ifte recidivam, vt dixerit non dfe curandam, quo TÍqne manifeftetur: nam &pc inquit cfTc fiera, Sc trad. 1. cap, ait: deterior eje recidiva, é¡u¿ velociter ?id efi brew tempore JPofi Prm iym morbum ccvtíhgii: Ratta efl-í güí& poten tíorcm caaíam.figriificat: SÉ® v!¥ra* iíl a. reeidi vál éff.clfete- iíóT,:qp¿ffne'Vitite i^itßinl^jprévsn cuníiiibr:nám-illai cxmtema ca uía pteaá3it¿ ajrrk >cro 'ex,z% 'ter rrtáV Sürítáutcm;qiiíß.d ánr,. clcvefcí medícase ■¿ej^^Bendcrei^odivan^üambüanua-mni-basim» ■'perftdteiddicatus-.eft f@f vr ñoii-fo teateviterec Vft] iaxtókF dbcetji-íypp. apKor; céx; ir. Íjs&} Éfyppf 6. épid ernion pírt. z\ morbis fii;» fe; W*s feíHdtum-, ns £fé&%Sé£o£sJt¡s BunWemátíi j fimílitef, c]dánd(>* iñdrbu&£a^mte>(ií&OT vate; eftpnim tute praeterea,» quandtendnaiiffbrm^ tácpnd¡cíanos ópfeim¿criCú trad-itasdjí de■ cníibus-. cap.- 3 ¿í % tn qmhm notritr diúusdeeretorijs) aéi ¿mtjtgms fcMionüjectsrva ■ e¿®pfsdre üffprüh KppeHat Vero'írgna í® íü Bortq-éisctan tum figná 1 ¡tei] feá rú«¿pi'iter Kó cítáv BedtTÍtibi^tecaíi&:; ítefór, düieétro, &ó alia limiüa düxt¿:qüamHdSri¿ 'fém>ptiamiddcetHypp. 4¿aphoh£íi íifcbresiioféa áiú* Jecinant in diebus imparibus recidivam feqpuideai au tem per dies i mpai es i nrelligi ac oer d ies dcc re- éorrosj ea cjuoddeGundumGaLifidiebus imparibus eft maior vis, qpod etiam repetir 3. prorrec. cajr.vlt, exempfopofiro ibdblbribus-capitis nec (bJum id eit verurny, fedi etiam quando» morbus definal 3 Me- aron in die quam caufam quarta ppbor. i$n tinieErecidivanaiudiciofadlo ia die fexto? quibus fads>fuperquc facimustra&atudc crifibus*. BREVE DISCURSO Del DoftorD. Diego Peralta e5V/edico dei Sunto cf rihumf yde la cßpai ■ Cárcel: Caihedratico, ejue fue de las Cathedras de Cyrugia, stAnotlsomia, y «jTkf cibodo me* dtndv. y alprcfenie lo is en propriedad de !a de 'Vimperar de ¡¿Ad edicina, en Ia Emporíode vmud r j jcíiryííafino eípcjo dr h maior pureza r T-i&aifc al:R>db F> Leitor, j Mae {tro ¿i la PkrifoatiGfrFiiordci a* &avían curado* y masDo&ss*. y ckit\as.ctcáítossy affimefmo íos Macíl-ros Com- íanos «na« experimenta d os áp la Ciudad, losq aa les j*©* ni * f e&bpipn deditioni : fér el' S.apai|:ai*d e1 a co rnp apiade ios de más Reiigioías.: el kjüal"páfédef(t;iíe íentnménrb, y Wpitificación de Já Sagrada Comunidad vpdr el vmg&citm ,que aivRcio. J\-ffioar íc ie.d £1e tiene gra nge ad o. ,Y: nodendo d íugeto, complexíon * con- kiodpde dVir, y la rdacioty qitéfóPatctíidáddie liizo, áefde íu primer i atóro* |^íticipio,ie pedí tiempo jura yer¿,;f mis Maelif os fos y. Piinci- |áés lá que pá- detiávcóhtemplandocomó MiyMbplio íáscatíiSs neccffat ia&féto to ue pamcípéde lo pre- térito I y cimpicpGs para áuc¿^op#bin di viduacionde fusdbS-os.y el prden- íc eíí adcipaéá íháovitt en íp íumip k>s gtáy dáíci- que & pbdianei|)em*: duyadpdrina enfea. H^p-;có;k ’jL i 'reterit a diato , úo^oliltso9gi\¿dí(^o^^ray^^r^cawtóSt |>ayi% margrqvcs ■ dé; li fMor,yhalleporícienda,ydcnioilracion, no íer, ni haver tenido, porninguna manera, mal del Se- ñorS* La^aro,ypara cílablecet eíla verdad 5 que intento probar con claridad puriílima, que llaman los Phyloíbphos, jwe formidine: aliento primero principios cieitosA y evidentes. El primero fea, que laque llamamos idea de en* ..fermcdad fe difinine: cognotio y calis morbi defumpta dcauja>&emeffeth> paite a fecla > Qp fy mpt hú- mate. El Segundo principio, con que in tentó probar h dicho. propoficion cscoaíciencía, que difine Aryíh cap, i. tí deuda tji evidens cognitio rei per canfanhper qmmresitae/i} vt non contingat aliter febabers, El tercero principio es iadedenionftraciomque llamamos lo cierto, iindefecfcib le, cuya eflencia ex- plica Aryft. en e¡ libro, que intitulo de Peryhcrme- nias, íive dedcmoníl: ral ion c,por eftas palabras. De~ monfiratio efl fyllogifmm faciensfeire veritatem>vet demoftratio ejl clara,, Q9 evidens reprafentatio, Qf ■ ex prajfío obíe3tt,inqmd ita jertnr intelleßus 9 vt tollat omnem formidinem y rationem duhitandu El quarto principio es aíTentarcon Hypp. en el libro i. de los aphoivtext. i z.ac ce (¡iones, QFconftú taitones y&c* que los fgnos pathognomonicos de» ven dcfJe luego aparecer con las propriasenferme- dados, de quienes fe llaman pafííbnes r á diftirrcioífc de los ligaos communes, de los fu pervenientes, ic- ios de falud, ó muerte; de los decretorios,}' criticos,, de los decocción, ó crude la: y de manera que valga eftapropoCcton, ad convertentiam - Datur talis morbusiergo dantur taliaJignapathognomongca) & é contra; dantur tafia¡¡'¿napatkognommñca\ ergo. da- tur talis morbus g j en dio imitamos a los Phy- lofáphos en la propofftíon, que vale; daturproprm quarto modo-) erg. datur effentia, & é contra , íicuti valet; es fijiiile:g. ejl r atienta% & econtra. Veamos pues comoíe prueba efta verdad en eí Rdo. P. Fr. Fernando deia Purifitacion} por ¿cien- cia, y demofi ración,' dejando paralo vi timo el co- nocimiento reaí,okíea,q]ue üize de para eí acierro de íü curación.. Omnis morhm S anßi Labari efi lepras fsd kk morbus non efi lepra: erg.non eftmorbm SanSii * eíl certa: na-m ve aíferk Sapkntiffimas. Félix P1 áse ríusefic-etmithcfpiíium extra civit atmv7 prokprojis> &n&menküpofuerunt si SanUíLa yiny non auratpfc lepralaboravsrk, fed vlcertbm, lan fuonbxs. MinoraatenV1 probatur, ex Gal. lib, i. ai fiauc, cap. i f'-M 2? mexh. cap¿ »r, Sclib, de caufis* morborum capr yVáíí erente: lepra ejl nmbus carne - mfmipettottom mpus dijfuffus-cumdiformitate cvg. Me. mrbm non ejl íepradiaiuyl'cuicatix eíl Sapicn- tulimus D. Fragoluis r, fol. 334. infra de elephantiaff pcrhssc verba:plepM iiajtfi qxam vocamus morbum Sandi Labari, efi can cer,five Vmverfa' ’ apojlema totins corporis, fadam { fecundum Gal. doctrinara) ah humore melancholia co multiplicato in venis, Gordianus lib. í . cap, 21.de lepra foL 24. lepra eft morbus corrumpens fer mam, & com- plexionem membrorume b humortmelancholico diffu- ffoper totum tenet eandem fcncen- tiara, circa difinitionem kpr¿ tora. 2. fuae patholo- gise lib,6 cap. 19. leprae fi morbus venenatus inter~ rena fuhjlantia totius corporis naturam immutans* Blü Um*& contagio fus* Ita fimiliter Actias £ 730- cap. 12,0. Jyícrcatüs tom. 2, lib. 1. cap. i u foL 22& Cornelius Ceiiusliix 3,cap. 16. fol. 372. lepra ejl morbus afficiens totum corpus,ita Vt o\\aquoquezitl& vi dicant! r.? rna que pars corporis crebras macu- las: crebros que tumores de Graáí fu- pra Almaniorcap. ij. fecundx pams. Alexander M affar ias lib. 2. de peile foL 3>. Elephas, five lepra nihil aliud effi quam cancer 'vniverji corporis. Et pro ; omnibus Arabum Princeps Avicenaas. lib.;4. fen 3 traót, 3. cap. 1, lepra eji infirmitas mala provenient • exlpartione cholera nigra* in corpore toto: quare cor~ rumpitur mnplexio membrorum, Qfforma. & figura eorum, &forid fe corrumpitur injini eins:9 ipforum continuit as, ita vt corrodantur membra* Qf. I cadant Y para que íosCirüjanos rbfrtattcíffás entí endan eñademonñracionrlapoudreen léguajecaífdlana Toda enfermedad deSeñor San Lastro es lepra, la enfermedad del Rdo. Pad re no es lepi a: luego no es mal de Señor San Lastro* La mayor es cierta; la menoría prueban Galeno, y los demas Autbores, que lie citado, en los'lugares referidos, los quales todos coacuerdañ en dezírv y definir la lepra por cftaspalábrast la lepra esrvñaen* fermedadcancercft difftmdidaportodo el cuerpo cm< difornñdad, oca (tonada del. htithor metahchoiico:y b atrabiliario: eftá definición no íe baila en el Rdo Pá d re Prior: luego nc fe hállalo definido» que es la lei pra. Lademohñracionferámas evidente probam dola con la íHenciá,qneesrt?Í2 evidente ccmchnreni todeia cofa: proponiendo los: fignós preferios de-1¿ lepra, dejando aparte los communes, ene líarnar. losautbprcs:cotnefori,gf£¿6j¿o' tubérculos eñ ;a tal fa, d en otras pa¿¿eidct ctrefpd3 manchas, piiftuiáh tinchaípiies;caimiento d;!él:u¿Ío,y:ot?áá fébieiantesv íasquales-fcílaman- c©¿nrunes, por en k\orbo Gal 1 ko> en!a dé ílemp!a b(a ile liiga 80,v3 fíc\ "é ebullicídnde la ma í fa. fangal t á riá-di ppu r irivá ’réh ISfejftei la naturaleza fuerte fe para ¡o eípnmoíbV y efcemeuticio descentro1’ a la circuñfér&Vcia'de! ¿trerpó,:lb-qfeáieefeñaHypp'OC. cti el libró ele 105 apbor, trnta fauces agretaxt* a&t tféerc&la qafcmtttfin Q*c. Y paraaífcnratlcs fignos proprios de Ia lepra jfi íé halíatven el Rdo¿ Padreíc- rabien faber las methaphoras, con que fe replícala lepra, llamándola los auihores, y Galeno Eicphan* - En quantocioprimero liamarfe Fíefbantiafís por lafemejánfáyque tiene la lepra en el Elephante; pues affi como entre todos los animales no íé dá otro mayor.vaílrla lepra por lo incurable entre toc’as las enfetmedades;que padece él hombre noparece, que ayótra mayor por lo co- ta gioío: de efíe fentires Aécíoed el libro citado, el qual prófigue afirmando, que no lólo fe deve llamar Etephant'iafís por lo referido, fino también por la íé- mejanía en la afpercla de k cutis cuías palabras fon las figuren ées: 'Elephan tí a¡isquidemd magmtudínti* & diutfmútatt accept. El Do¿tor Felix Platero en el temó i cap, citado dize; nos ve- ro, quodaurerip forumfatula, lata, alarum ir/fia fa&a Elephantis aures altqno modoexfrímat,fíeder nominatam potifiimümfmífe credimus ¡Qf leprojosd« d m u y oh cu tisfea brttie tn\ íamalicia,ydéiP boneiíidad-délSatyro,pcr la difórmidad en fa y principalmente en tos muículos de las íos quaíes aparece retracción a. manera de coimil- ■fiofifaífi lo pinta Aeeio err e! libro cíciadd por 'eltás pkfaßíás/ Satyriafís vero lepra dititurprhftcrd f¿od maUfaciei'ijfdm sfm rubore attollantur r&* mu fculis maxjU avibus velu ú oonvulponem,pa úenU bus, quem admodum uiam ridentibus evenire ¡olet, ftmilitudim quadam ad pycluras’S atyrorum. Y poc lo delhonefto profigue habiendo par iedad á los va- pores, calientes, que ja mala qualidad de ja lepra en- gendra insimulando á los que la padecen ála deslio nefta Venus, por las palabras figuientes: Qujn, Qf alacritas vehemens ad coitum ipjis leprojts adeji, quemadmodum, & de Satyns fertur* Dixecc cambien Leonúafis por el tumor laxo,de« igual,y. üexiblc ala íemcjaník de la frente'dcl León, con afpcétp grave: Lemtiafis autem appellatur [pío- figue Aecio , y los demas audiores citados )quum frons agsorum cumquod.m tumore laxior redditur ad ffmhtudinem pellis flexilis fuperciliorum Leonis; y cp toda cfta doctrina por methaplioras, amplifica* ciones,y anthonomaqas de la lepra concuerdan to- dos ios audiores, que llevo citados, aun hada en las mefmas palabras;, de cuyas dodrinas fale, por jffquentia evidente, que el paciente de lepra hade tener fimilítüd con el Elepb ante culo levantado, y la cutis: con clSatyrocnlprcdiculodc la cara ( lo qual enfeña Cajepino)con retracción de los muículos de lasme- diformidad en pies, y tnapos, con ardores internos, que provocan al def. honefto apcqta; tendrá uipbien femejanfa conei tcotófalasdiforajics¡fagas t y levantados tumores déla frente, y íejas. JA ora pues el que tiene entendimiento Tolo ,qu« dixo Añíleteles fer: omnium virtus rerum oognafá* Uva: yen fin íolo cón la phylolbphia natural, haga aplicación,ó comparación, por conocimiento in- tuitivo, que es el identifico, conel Rdo. P. Prior: como es lemé jante al Elephante teniendo la figura de la oreja propria,y natural? como lo efeabroíode la cutis, con lo muelle, y templada humedad al tac- to, en todo fu cuerpo? con el Satyrono le compadc- ce,vna cara honelta, y apacible , compuerta del agrado, y de la vniformidad de partes, que la com- ponen: no con ¡os pies, y manos iguales en la reda compelieron de la devida figura, numero* fitío,y mágnkudjCon el devido orden en los movientos vo- lúntanosme en la deshoneftidad, por los vapores íubtiles, y calientes, que engendra la lepra, que infti muía el aex alimento. La qual definición no íé puede verificar en el lepro- ío,pues no pueden íubir vapores fuaves de las entra- ñas, al celebro, y afll fiendo malignos, y venenoíbs engendran íbpores., y filenos turbulentos, y para prueba de lo referido es de advertir; el buen epetito al comer, y beber, efto es a lus horas, y fin fafiidio, ni demafiá, de donde fe infiere por (ciencia, y de- morrfl r acion,que el Ifdo Padre Prior no á tenido caufas produóhvas del rnaldel Señof S\ Lacayo •> y , configuientemente ni feñales proprias, y mas quan- do fe experimenta la cura empírica, que fe hizo con elßdo. Padre Prior, cortándole, y martirifandole violentamente, los tubérculos, dejándole defpiies vnas, heridas, ó llagas frefeas, y cruentas, y eftas fia venirle inflamación, ni otro accidente, la. propria naturaleza lasencamó, y cicatrifb, y fi fueran de ie- pra era efto impofible, porque avian dei'cí necdTa- riamente los tumores cancroíbs, de cuya extirpado íefeguirian inflamaciones.» calenturas > y fluxos de fangre, y avezesla muerte, como confia de Hypp* en el A phor. 28. del lib¿.Cancros ocultos melius eft non car are y curati enim cito pereunt, non curati lon- gius tempus perdurant. Ella verdad en el mal del Se- ñar San Lastra enfeña Calepino {obre el nombre £ lefhantiaftSy por eftas palabras irationem huius m- mnis r effer un t ad Elephantis naturam * cuius cutis fytceroffs qmlmfdam vallibus infefia-tur. differt acajú eroy quia hic partem corporis depafcat , elephantia veroper totum corpus diffundatur. Y no puedodexardeannotarloque el Sapp.mo> Dodror Fragofo dize, y advierte en la declaración* yexamendel lcprofQenelfol.497. yesifaber: que iaviendo tratado de varias caía deí leproío dize eflas palabras:?/ Adedtco}. o Ciruja- no y q,u.c. declarare de la lepra, enfermedad tan fea-* abommble.jcontagiofa> conviene e(iar muj atento acercado fus fe nal es revolver vnaxy muchas ve* \&s Por ellas>ynofiarftde vna o depocasyffno de mu- cnasyj conciÁerarique vnas de ellas fon mas propriasr donde infiero í¿ r muy faélibl e el poderte engañaren r íadeclaocion del ma! del Señor San Latear a*, como lo dize el. mdmo Hyppvenellibro y. de lasepidem, tex. p>. por efta&palabras* que parecen fingidas pa.~ -na el calo.. ¿i thems homo pruritu tenebatyr toto cor- pore,pr<$vtpueautemtcjlihns, fronte: tenebatur autem admodum vehemenur , cutis craffa erat, fecundum totum corfus, Qp v •lunt lepram habens af~ nulla exparte potu ¡ffet aprehender e cuttm pracrajfitudine, hunc 'nemo iuv are potuit, Qfc\ fián- dote íblo en los fignoscommunes, y mas quando el conocimiento del hombre es tan limitado,como lo prueba el Phyloíopho por cita dcmonfti ación: ¿O- - cognitio incipens afe nfrbus eft fallé bilis-, li- mitata', fed omnis cognitio hominis incipit d fenfthusx ergo omnis cognitio hominis ejlfadibilis, (ff limitata. Síguete pues la idea, y conocimiento real, que hizede la enfermedad del Rdo. P. M. fr.Fernando déla Purificacióny es en cita forma: dio íu-Paterni- dad enviar bebidas, y alimentos demafiadamente calientes, y fiendo detemperamento caliente, y hú- medo, fe hubo de ddlcmplar el hígado pallando á exceíío de calor, y criando álu Peine janza humores adultos, queobltruycron el vallo dé manera, que detenidos, y meíclados con los demás humores en¡ las venas p&tde&'éctbif lo: y • íiguk’nd odL tai-dea >y Gónft¡füci©ivd£ íkenlermedaddiá Táot>ios- suefira Señor fervido-fe' aya .acertado la curación 5 eu jo acierroíea para- Matar gkmaduyá.' ' Aá éTered43íbßiíÍmoT>obbor i. ... . . 3 d,é'Bj au?,:}- i.s. qtí-e intita*!a:ptiswt£- faán \ que "k ÍM&má 1 tüihmúxtyxs&éask ma&b'ó&la vn ten ib tubor en el roftrd, cotí muchas, y varias póíti- 11a s, que la dehoneftaban,para cuya curación le lia- ruaron iamólos, y grandes-médicos, los quales nola pudiere fanai*, y haviendo llamado al dicho author la íanóperfectamente con los remedios, y regimen, que en la di chahyftor i a re fie re: de do ndeinfiero,qae afir lás curaciones, como otras obras grandes ¿duele la divina Mageíiád pá¥a confuí ion de los labios, de- jarlas parados pequeños, Pignorantes como,yo: pa- labras ion del gloríelo San Pablo, en el cap. i. Epift. i. ad Corintjfiukd D&uselegit] vt confundat faf ren- tes. Y SahMatlieocnel libro de íus Evangelios cap. i1* Confitebor tibi Domine, Pater Cali terra, qui a ahfconMfií hacd faf tentibus, Qf fmdmtibus, révelafii ' - • > . De cuyo díícurlofe figite el confue- )o, la compañía, la comunicación, el gozo, de eftar eIRdo. P. Prior con fus queridos hermanos en eí choro,enlameía.ene!pueíto,enelgovieftio, y no como devia, y deveeílarel que es verdaderamente leprofo; cuyos caftigos difpuío Dios nueftro Señor en el Lxvitico cap. 13. por ellas palabras: illé^quile- pra maculatus eft d focietate alior mn deve at effe divi- ¡fus, Qffef ara tu r, &* habere vefliment a dijfuta, ca- put nudum , os vejit conteßum¿Q* folus extra c afir a hay star e. Y juígo,que el ha ve ríe engañadohombres tandoctos, y eminentes en el conocimiento,ydeter istómacipn de la. enfermedad del Rdo.. FV Prior 0 foe- diípoficíondivina, para mortificado: el quáí íe de- • ve reftituir á íu Prioraco,y obtener todos los pucftosr que la íagrada Religión le diere, por quede lo con- trario fiemo, como Sacerdote, y ConfeíTor General graviííimo cargo en la conciencia, y materia de refl citación, con bailantes circunftancias, como íbn atralar vn fugeto de tantas prendas, y veneración,no íbloeneí puedo, que obtiene, fino cambien de los que puede obtener, y hazerlo aflimelmo aborreci- ble, y deípreciable:y de íér verdad el no tener,ni pa- decer mal del Señor San La\aro el Rdo. P. Prior Jr.Fernando de UPurificacion{poípuedo codo odio, amor, y temor) delante de Dios nueftro Señor, que á la hora de la muerte nos ha de pedir f* *** cftrcchaquenta,lo\\xroinverbo *** £ V* Sacerdotii, *** ANOTHO MI A facadadela experiencia T>e¿Dr. D- Diego OíTorio> y Peralta; Chatedr ático de Fifperas de ¿Medicina, en ejla cßeál Vniverjidad , y cProtho~¿\dedico dejla Corte,y de los ¿\AaeJiros, y v; ~ * ‘ ‘ ¿ \ i, oraga nicocse! que díVF- dicta en partes ninguna dellas queda femejan» te al todo„como e t dedo,, la rn ano, o el ojo ; qpe no fepuedéndividir en ottós/dcdbs >; otras manósvkf ©trosojosi fegu n Calvo lib». de Anocbomia,’ Sí LASTAKTES, ® Uttnmvn mejma tempera- tienpílm compiitMóí* tóiSici[íoíqtie vnas Ibhdangnihcas ycptc fone .y iki mecías como la carne, muículós,. y. fe las*,, nervios* rf ligamentos ;, íegun Calvo libro de ÍÍ^p^onmaf;capvf^ COLMOSE VE VE tonadertir ehemftrnnmitO'de toda? tas pítftek del V T T Afedcconciderar cada 4* * vnadellas,elqual fe hazp de la mixtión de las quatro qualidades Helos elementos., que cite es. la forma íubílancial de ¡as partes fimilav.es- priq era- mente, fegunda fe deve considerar lo que íe ligue al temperamento, conloes dureza, blandura,raridad, denzidad, craíTitud, y tenuidad: tercera cóncidc- rar la figura, la magnitud, el numero, y-elimo; la quarta conciderarla acción de cada vnai fi es pro* pria,d comun:!a propria es ja que nofo halla en otro miembro, como el ver,que es propria acción de los ojos mediante el humor crida fino: del hígado con- vertir en fangre el chylo: del cora£on,purificar la ía- grc,y hazerlpiritus vitales en elfinieftro ventriculo: del cerebrohazcr fpiritus animales de los vkalcs:del eílomago cocer el alimento, y hazer el chylo. La acción común es en dos maneras ¿ ó fedizc común porque fehalla en todas las parces, ó miem? brosfimilarcs, como la facultad atra&rix , reien- trixjconcoótrix,y expultrix: óíe dize común por que lleva alguna cola común á todo el cuerpo,como Ips nervios, la ccnfacion, las venas, la fanare, v las arterias la fangre vital: feguti CalvoJib. i. cap. i . de Aaotíxomia; y Galenplibro del yib de las paites. IA T>E la cabera, y quantas partes tengas Tiene la cabera partes continentes,'y conteni- das, las cantincnces Íorí cinco. EL CUERO, LAGOROURA, EL PERICR ANEO, EL CRANEO, LA membrana carnosa, El cuero en dos maneras, verdadero, y no vér* dadcio, el no verdadero fe llama epidermis, criado de lasÍupérfíüidades dd verdadero, que faeilmen*» tefedeíuieila. ; El verdadero fe‘ltem a dermis} raro, y poro ib, ai qual fe le comunican cabos de venas > nervios, y ar- tenas para íuconfeivacion , y fentimiento’, es cem~ piado cafo complexión, íirvede'vefHdura á codo el cuerpo para heimoíura;íeg,un CaL vo lita 11, de Anocliomia, y Galeno libro de ten>- peram, cap. ic?r : : La gordura es a modo de afeite ciado engrendra- fe de la parce mas grnefía d é la fangre exal'andofé áp fasivenas enks patees, o mieinbros> fríos, fe conjek 63 las te! as,y partes nervioíás, para que humedeciéndo- las eonfervcn el calor natural;’ carece de iencido fc- gmi GaLlib. de temperam. cap. 19. La tela, b membrana carnofa es de media íub- ftancia entre carne, y tela compuerta de venas, he- bras, nervios, y carne, firve de vertidura interior al cue' po para guardar! cde algunas alteraciones, que le pi.cden venir fegun Galeno libro de Anothomia. El pericraneo es vna tela grueíTa, y ncrviola, que cub: c los hueííbs de la los mufeulos tem- porales, y ios cubre, nace de la dura mater, íirve de tenerla colgada por medio de vnos ligamentos, que entran,y falenpor lascomifurasen lacabeca,fc lla- ma pericraneo, y fobre todos los huellos del cuerpo perioftron, es miembro limpie , y fpcrmatico de complexión fria , y feca , fegun Calvo libro i. de Anothomia. El cráneo es compuerto de ocho huellos, que tic neta cabera, el huello es miembro limpie, y efpcr- jdatico de complexión fria,íeca,y terrcftre,los ocho huertos ion: coronal, los parietales >, lo» petrofos, el Oí 1 ipiul, bacilary el wtbt ojo. El coronal en la parte delantera, íds parietales, cftán á los lados como paredes,¡os petralos detras de lasprejas duros como piedra, el occipital eti la par- te ¡wfteiáor,.clbactlarfendameato de Jaeabepá ¿ el snbrofo es de las naricesporque tieneahugeros, co- niocribra: fegunFrag,y Cah.lib.i.de Anotliomia. Eftos hueíTos fe juntan por medio de cinco co- rniferas: tres verdaderas, y dos faifas, líamanfe ver- daderas porque fe ingieren entre fi como dientes de fierra, la primera fagical, la íegunda coronal, la ter- cera occipital: las dos faifas fe llaman afsi porque ef- tanvnas (obre otras como eícamas de pefeado 7 tie- nen finco vfos,ú oficios: el primero: por que fi diet fen vn golpe en vn huello, no pafafe al otro,el fegun- do; para que expurgen los excrementos del cerebro, el tercero; paraquecíléíubftenidala dura macer co las medicinas de la parte exterior, a la interior , coma fe haze en lafrenecia aplicando el oxirodino,el quin to:paraquefedüataíTenenlosidioíephalos, que fe hazcndcbaxóde los huellos de la cabera, todos los que los padecieíTen fe morirían fi no huviera ellas corniferas, fegun Calvo , y Fragofolibro de Ano- thomia. LAS VASTES contenidai , Jon. Jiete. DURAMATER, PIA MATER, SUBSTANCIA MEDVLLAR, ! RED ADMIRABLE, ¡ GLANDULA, HUESSO BACILAR, 7.PARES DE NERVIOS La Jura mater es vna tela grueíTa , y nerviofa, que cubre el cerebro,y el hiieffo por la parte de adea tro, y eftá adherente, ó continua á eL La pia mater, es vna tela delgada,y nemoía en- tretexida de venas, y arterías, de venas para íuíleu- tar el cerebro, dearterias,para llevar fpiritus vitales para que de ellos haga fpiritus anímales; íírven ellas; dos telas de cortinas entre el cerebro por ícr blando, y eíhueffo por ícr duro, y cada vna da vna tunica a fas partes, que toman principio del cerebro, legua Calvo hb. de Anathomia. El ceieb roíe d ivi d e en mayor, y menor, el cere- bro mayores la fubllancia medullar blanca,blanda, y molle, tiene tres ventrículos, en Jos quales dizeti todos los Authorcs afsillen la.memoria, el entendí-, miento, y la voluntad, y es archivo de la razón . El cerebro menor, ó cerebro tiene como dos nalgillas no tanblanáas, ni molles, como el cerebro mayor, en medlodclasqualcs ella vn cuerpo callofo,que las divide,, es raiem bropr inc ipa 1 i flimo, pri ne i pío de 1 z virtud motiva, y féníitiva, y donde afsifle el anima racional,.tiene facultad propria de hazer eí piritas animalesmediantc los ficte pares de nervios, que toman principio del,y dan fpiritus viífivos a:los-ojos, gufto a la lengua porlér com pueda de muchos üer- vios,? al oydb mediante: el qpiintopar die nervios* que mw áifeocdossali olfato msdiariceeífcair el feefe crivoíb horodado llegan, y entran los olores, y’daa en los dos praceíTos mammillares, que ion como vnos pezoncillos,quc nacen de cerebro junto de on- de nacen los nervios obliquos, y eftán puertos junco al hueíTo crivoíb, y en ellos fe tiene luego la fragan- cia: íegun Ca l vo, y Fragofo t raid odeG ai. 1.8. decr it. La red admirable, ó rete mirandum, es vn ple- xo hecho de las arterias foporales, que entran en el cerebro menor llevando fpiritus vitales para que de slloshagaípntus animales 5' mas bien en los animales grandes, y llamafe rete mirandum,porque para verla es menefter mucha antencion,y muy cla- ra viJ:a/Hidalgo la niega, y todos los Au chores la traen, como pragofo, y otros. Laglandula,qurerecivela pituita es como vna mollexuelaquecacfobrcel hueífo bacilar, la qual tiene vna cavidad pequeña en que recive lapituita,ó flema, y la naturaleza hecha, y expurga al hueífo bacilar, y fe ©vacua por el palato; íegun Calvo lib.r dcAnothomia. El huello bacilar firve de fu ndamento,y baza de la cabera, eftá en la parce poílcrior, y mas baxa de ciia,düHnguefe de los otros por las comiíuras de les petreíbs, y por las comifuras de los pariecales:fegua Calvo en el cap. 30 de los hueífos, De los flete pares de nervios el primero lleva (pi- ritas viífivosá los oios. nacen de la parce delantera del cerebro áte ojos, el derecha al ojo derecho, ei izquierdo alizquierdo, yíe juntan en medio , para! que eftuvieflen mas firmes, y para que fácilmente*, no fe pudieíTcn romper por íeicblandos, y guecos,, ion masgrueffos, que todos los del cuerpo* por fu Oquedadbaxan los elpiritus animales con la facul-, taddevcr, ypor doodebaxan los cípiritusí, y Tabea al cerebro las efpedesí, y colores de aquello qu: VC4 mos,fenbceaen los ojosen el humor vitreo. El legando a los mafculos de los ojos para fu íen~ timiento,y movimiento viniendo el derecho al ojo derecho,y el izquierdo al izquierdo. * El tercero ála frente, á las lejas, á los mufculos temporales, á los dientes, y á las muelas para fu feu- iimiento,dc los quales la tunica interior de la lengua fehaze por cllos,y porelloi viene la facultad deguí- tar ala lengua. Elquartoá los muículos de la lengua: fenece en el paladar dándole íenttmicnto, con virtiéndole en muchos ramos: Rcaldo Columbo dizéi que por- che par le viene alpaladar alguna facultad de guftar: mas Calvo lo fiente al contrario. El quinto á los oydos, por los quales baxa del ce- lebro la facultad del oyr, y Calvo dizc, que falca afuera, yfe deílribuyen en muchos ramillos, que vienen á los mufculos de la cabera. El Texto baxa a las dos cavidades natural, y vital, Vfe vnen ála trachiarteria, y baxan al pecho*. 6 cor* raz, yde allrfalen dos ramos, vno de cada nervio, y * fuben, y fenecen, en los mufculos de la. meringe,ó núes, y á las demas parces, que forman la voz por las quales viene la facultad de hablar, y formarla: baxa a lavoca del eílomago dándole muchos ranaos,qiie • allí fenecen, y luego baxa á ramificar el hígado, eb vafo, los riñones, la vehiga de la hiel, la de la orina, la madre, y demas parces inferiores* El íeptimo par á la lengua, y á la nuca, a los muf- culos déla quixada, ó mapdibula de abaxo, y aun á los mufculos de la lengua; fegun Calvo en el libro i. de Anothomia, cap. 35?. de los nervios, que falen del cerebro. QFAHTM SEjíS^ las parterdel ro tros El roftro tiene fíete partes: OJOS, SE] AS, SIENES FRENTE, NARICES, BOCA, OREJAS. Las telas de ó túnicas ion íeis, la primera áeafueraacfhata blanca, y delgada, y nace del peri- craneo,, y acaba en el circulo mayor del yris, donde L ene centran todas las túnicas del ojo adornado de diveríbs colores, j , ■ 'La ícgunda fe fb mude los cabos cielos múriciílos, que mueven ei oto. . f 66. Ea tercerati\*éortka¡>délaqnal toma fu formis tV ojo: porque le rodea todo: reluciente, blanca, y du- ra por delante, y por detrás,no tan relucient€?y mas; dura, nace de la dura mater. ; La qüarta vbea, que nace de la pia mater envol- viendofe en el nervio optico. ;y: La quinta retinea, que nace de la iubftaticia del nervio optieb. r La (exea aranea, que nácede la pia mater, tam- bién eMcómpueílo, y organizado de tres humores díferenteseníubírancia, lugar,quantidad, y figura, que fon albugíneo,cnílalmo,y vitreo,que juntos lia- ren vna figura redonda. - El albugineocs de íubítancia rara,como clara de huevo: es en mas quancidad, que el criftalino. T El críjlalino es de mas grueííá í ahilaría a, como criflaljvde figura ovada, y pequeña: vnidós ellos dos halla la mitad del vitreo. • El vitreo es '(entejante al vidrio, y mas condcnza- do, que los otros, y demas quantidad, que el criftalL. no, hazla la parte interior por donde vienen los ner- vios opticos, que vienen por debaxo del primer ven- triculo de la lub(lanera medular. El albugineo eftá entre la adnata9, y íecandina , y cornea, y el vitreo entre la cornea, y vbea, que to- dos juntos hazen vna figura redonda, inftrumento de la vida, que los pufo la naturaleza para atalayas del cuerpoxon particular providencia, Criados den- tro de vna cavidad de hucífo llamada orhitayy fcgun Andrés deLeon compuerta de ocho hueflbs/jue có- ponen efta redondos, d cavidad y para que fucflea guardados miembros de tabica eftimaj puertos en la cabera, y en lamas alto, para quqfaeflen curtodjas de todo el cuerpo: fegun Calvo lib. de Anotho una* capiculo ij. La sfe jas las crió naturaleza para he r mofara del ojo, y Ips palparos para curtodiaddlos guardándo- los de las alteraciones, que les pueden fobrevenir. Lasfienes para hermoíura del roftro, y fu pufto- OMOPLATOS* CLAVICYiASj b HVESÓSTERNONi PLEYRA. Los Maf 'ulofwtercoflalespfrin entre Jas coftiílas* íijvcn paraeLmovimiento de la reípiracion chía-* tandoíc, y comprimiéndole ayudando á ella , ion* treinta y quatro encada lado, entre las co(lillas ver-* daderas ay leis efpacios á quatro muículos,cada vno tiene dos, que ion los treinta y quatro • vnos ejftán por la parte de afuera, otros por la de adentro, me- diantes los quales, y fus fibras transve ríales, que lu* ben, y baxaa hazlendo á modo de vna X. fe vnen jrnas cofi illas có otras entre fi, que para eílo las crio naturaleza fegun Calvo lib. de Anochomia cap. 44. , Las coflillas fon veinte y quatro, catorzc verda- deras, fielle de cada lado, y dics faifas: llamanfe -ver-i porque fe juntan en el huello ílernon ¡ 11a- maníe faifas, porque le ingieren por medio de vnos cartílagos: eílánvnidas mediantes los mufeulos iu- ter£Bßales, Grven de guarda , y euftodia del cora* hechas en forma de arco para que huvielTe ca- pad dad donde dilatarfe, y comprimirfe el pulmón, feglín Cal vo en el tratado de los huellos. Los efpondtles fon treinta , y quatro , fíete en el cuello, doze en el pecho, feis en los lomos,cinco ea el haeflb ladro, y quácrojtn U colilla: firven detener el cuerpo derecho, y de moverle bazia arriba,y afea* jo,?vnenfe por medio de ligaíhcnros, ion recios, y duros: tienen algunas hujmedades, entre fí para que rio fe lequetlcon ci calor del continuo movimiento; tiene cada v»ovnonficioácada lado por donde fa- 68 1 en los treinta paresde nervios de la nuca, para el movimiento,porque los de la colilla no tienen ofi- cios, y lon mas blandos, íégua Andrés de León iib. de Anothomia. hos omoplatos fon exczh&áos por dentro, y hí- badospor fuera, algo grueílos por arriba, y delga- dos por abaxo, eílán contiguos á las coftillas, firvcn de elcudos a la parte pofterior, y de formar la elpal- da,y de dar lugar áqualquiera movimiento, feguti And res de León, y Calvo en fus Anothomias, El huello Jlernon cftá en la parte delantera en* medio del pecho; dizen, que es compuefto de qua- tro,ó fcis huellos, en fu fin íe halla vna tunica terni* lla,que es la paletilla,todo parece vno, firve de guar* da, y defenfa dcl coraron, y pulmones fegun Calvo. Las claviculasy b furvelas fe articulan mediante vn ligamento en el huello del pecho, y en ella parte ion redondas, y grueífas: firvende ajuntar elhueííb delaeípaída,conel pecho, y para que fe pueda al- zar hazia arriba el braso,y que no fe cay elle: fegurt Calvolib. i. de Anothomiacap. 33. hz pleura cs\nz reía delgada, y nerviola, que cubre, y rodea las coftillas por dentro: toma princU |>io dcioseípondilesdel pecho, firve de darvna tu- nica á cada vna de las parces contenidas del,'fenece en el huello fternon, y íirve de dividir la parce dief* tra de la finieílra, fegun Calvo traído de Galeno; y todos los Anchores. f. Las partes contcnid as s>n diez PERICARDIO, CORASON, PVLMON, ARTERIA MAGNA, VENA C ABA, VENA OSIGOS, TRACHI ARTERIA>MEJI ABTÍNOS, . ESOPHAGO, S DIAPHRAGMA, Yí\pericardio es vni tela delgada, que cubre, y rodea el coraron,firve de templarle con vna aquofi- dád, que tiene dentro, toma fu principio de lá rúni- ca, que cubre los valbs del coracon, tiene trabacon con los pulmones, con el coraron, con el med ladi- no, y con la parte cinco orificios, el primero por donde entra la vena cava, el legando por donde fale para fubirá las par- tes de arriba, el tercero por donde fale la vena arte- rial, el quarto por donde entra la vena arterial, el quinto por donde fale la arteria magna, fegun Cal- vo capiculo 10. de Anorhomia. El coraron es miembro principal fuente del ca- lotnatural, da calor, y vida á todas las particulas del cuerpo mediantes los cfpiricus vitales,que del fe dif- tribuyén cituado en medio del pecho, de íubdancia dccarncdura, y laccrtola entretexida de muchos filamentos, como nerviecillos, de complexión ca- liente, y leca, tiene dos ventriculos, vno diedro, y ©tro finicftro, el diedro firve de recevir, y tener de* poficada la fangrc,que viene del hígado por la vena cava,elíinicftcofirve de apurar, y afinarla fangre hf^ndfeídblpsr Iplr aitcriarenal, fpirirus virales, y langrc arterial: pafa* Iafangrede vn ventriculo á otro por vtios poros, ' ned coraron qüatro orificiósi o dodiertroj ydosálfi nie ft ;• 1o$• dc 1 ladodidtrtT/ei y de abajo es poi4 donde entra Ia vena cava, el de la vena arteria'l llimada aífi, porque tiene dbápn túnicas co m 6 artfeiiái lfí¡üígrt cómo’ ven a yüii riqdcf-* mas apurada, y con algunos ípirictis vitalesjy por éfl ; ío tiene dostumca.s porque no íe di (cipe, y'relucí va? fenetc en el pulmón llevándole iangre mas delica- da, y ccríuc, para fu alimento por fer de íubílancia delicada: los otros dos orificios del lado íinieftro, cí vno enera en el i que fe llama arteria' venál, porque tiene vna nmiea como vena parapoderié dilatarme jor, y comprimir, por la qud entra d ay re prepara- db por los pulmones en d conreen, con el qual,y los vapores de la larigre le hafcérr ios (piritas vitales, y íirvedeecháraígüüapbrciondéfangtcvital al pufc- mon para nutrir las parces lo 1 idas dd. El otro es pdt donde lalc la arteria magna aldorfo llevando id# gryaitcriaí,y lpiricas vitales á todas las parces de él cuerpo: tiene d'óiorejiieías ; en cadá ventriculo vña, de fubftáncía membranofa fría,y fedr, tiene a la-pat* rede adentro mamfieíla cavidadt firvfen páraque* ttmeflen fuertemente los vafos>que entran poraflip* y no fe rompieíTen, y pafiqticrécqgteííeü ladkbfta J ei tórque k ilquicrda acaufaquccsmuchaIaíangrevena}, por alii entra, y por la arteria venal ay re; hallafe á la raíz de la arteria magna vna ternilla pequeña, tiens dos movimientos naturales el coraron, dilatación y cotiipreíljon: con la dilatación atrae lo que á me- nefter, y con la compreííion echa de í¡ lo que 1c da- ña, ó puede dañar, fegun Calvo libro i, de Anotho- mia capitulólo, coa autoridad de Galeno,Vclafcc), y Realdo Columbo, ■ El P.filmqn es de fubflancia delicada, efpqngío- fa,y rara algo blanquefina, de complexión caliente, y húmeda mediantes ios excrementos, que recibe: íirvepara; el movimiento de la respiración, y dila- tando&eltorazís dilata, y atrae aytc, y compii- Á aym fuera, nortfenc movimiento f defu naturaleza, fino mediante el movimiento del toiaz: firve.de ayudará la voz por que defpidiendo-' elayre ie forma la voz, fegun Calvo c4p.il: 19. trai-., do de Galeno libro 1, del movimiento de los muío ' *,. ‘ —A- - ... ‘ • 1-• s ./» ¡tí, culos capitulo o. : hzcrrachiarten£cs vn inftrumcnto,por donde pafael ayre, que reipiramos, de cardla-* gosá modo, de C.G.C.,y de partescarhqías:; tliyc. dc;‘ eniáncharie quando fe habla recio, y mediante el■. aypc que porcliáfefe forma la voz: tiene en la parte alta la nues?6 meriage dondefe iagferc,murecillos,, y fenecen los nervios rcc uiTcnres, ó reverfivos, que ÍQncl prmcipalfeftruíac.u£o.deiavoz;fegun Gafen., que dize; qué fi íecoitán íosde vrifádo ráftotntjdeJi' ambas pierden la voz tdrálípchte; trepen por 4s: pajrte interiorchla fin ia epiglodire ¡qive ers cáttfú'co* ..berrera, y 1 quando reí pira ni o 5 fe levanta; y qiiáfido * tragamosíe Vája, y capa la rraéhiarfcna ry deftápa cielo phago, legan Calva en fus AriothomiaSo J. El EfophagO) ó Ga!a es comfpúefto de-dos tunu c¥s, la interior nevóla, (a exterior algo cal*ñola vní- *Ak la trac WaVüeria * y iVdivid en eílos‘dosriiie/iibrosmcdianté!a tela catnbia, firve de alargarle, c lleude ríe, y en coge ríe que me- jorfe pueda. tragar,á h raíz de U*!cngii.i r/fecc aligan- fr q&éeonvienén al cuello, y étKvdeCénciiendo, y torciendo el ceptotrafverío j y • feneciendo en ía vocá de fu eftomago,d eftotmchoP y Guido la llama guturis en (a Anothomia, .' n El Diaphragma, o cépto eran i ver'o es vn muícu- ilo ancho, y redondo toma principio del medio de íí natural de la vital, tiene movimiento voluntario, alígale a los efpondi- les de los lomos; por la cavidad vital tiene la tela de la pleura, y por la natura!, de peritoneo; es nervioio, en ílx medio tiene gran (entimiento, ramifica el Tex- to par de nervios, hifolonatunileza por tres víbs, ó fines, el primero para que fea vna de las partes mas principales de la rcfpiracion; el legando para que ayude á los inteíHnos ala expulfion de las heces en la cocción del eílomago, v el tercero la divifion de fas dos cavidades, cftá r$ mificado de ¿mías,nervios, horadado portres partes,f©ría ifquicrda -entra elcfophagQ, por la derecha ja vena cavg, y -por jumo al onzeno efpondil del pecho la arteria,magna., JegunCalvoliki.de Anorhomia cap.i^aí. La Arteria magna ó ador ib, íale del ventriculo fmicftro del cora fon, fir,ye de llevar ip iríais vísales, y fangre arterial á todoel cuerpo,íegun Calvo jczro, La Iberia cava entra en el ventriculo dieftto 4&t coraron horada el diaphragma por el lado derecho, y antes de entrar en el coraron, liibe, y horada el pé~ ticardio, y fe divide en dos ramos, que ion las venas yugulares, firve de ramificar la cabera , y cavidad vital, y de llevar íangre al coraron haziendo como corona: y los Anothoniicos las llaman venas.coró- nales, legun Calvo cap, 20. - La znaopgos, ó iinconapam-a es yn ramo que va por debaxo del coraron de la vena cava, íube por los eíp.oridiles pala ai lado finieftro, yya íubiendo por junto á ellos echando vn ramo por entre cada coftiila, y dealli íube por cníima de los eípondiícs Jos ramos de las venas para ramificar loscodillas de) tododerecho, legan Fragofo en la Anorhomia. t t 'EI .McMafímo, ó mediaílinos fon cavc-sj y rema- te de la-plora, y fenecen en el hiieíío.eller.non, firven ’de dividirla parte ifquler.da de la dé re cha, por que la 'cuferrnedad no paíede yn lado á otro,y paraquetu- vieífe el coraconenako, y no cay cíe jobre Jos pul- ífegun.Calvocap. 17. de Anothomia. £ couúf iltotidúúmnm 5 uazs sú L v «osnoih >q , o CLERO, COSTILLAS F ALS AS, GORDVRA, TBL AiG ARNOSA o 73niv AB DOMEN, ¿sn -faz PERITONEO, ESPONDILES, HUESSO SACRO, PECTEN, LOSIL£ONES. ¡f, Elvvientfe es dividido-en tres partes, en los >ypo- iC.ondrias,;la región del ombligo, y ¡las partes de las vehigas, fegun Galeno lib. de los Aphorrfnaas c. jy. tó ya di- chas el jibdomf» es miembro compuefto de ocho qüatro mnrecii Josquatro de cada parce dos obliquos quede (cienden, y-toman principio de Ja quinta, íéxta, y íeptima coftilla verdaderas, vno de cada lado vajan haíia la mitad del vientre convii- tiéndele en vna tela nerviola, que fe ingiere en el huello lacro , ürven de corroborar, y fortificas el vientre, fegun Guido cap. 6. de Anothomia. Opos dos alccndcntcs obliquos en las coftilías mendoías á modo de Y griega, mven al movimien- to del peritoneo, íegun Galeno’lib. j. del vio de las . partes,cap. 16y Otros dos re(5105,6 derechos,que nacen del hue- íTo del empeine, fenecen á los lados de la paletilla, firve de atraer fegun Gal.Ub.de mufcuhdeieóLc. i 5. Los traníverfós nacefl deloscfpondiícs, fenecett ti- bien junto á la páletilk /y- en. mediV del vieatré & tkód éd cprcti nás fi f ven ai kreípiracion, a el peritoneo, ya la expulítend&ks heces; echandó "delil¿feñráík)>-ícgáiíGáfen.o libra ‘yíde vía partium capitulo ty. - ’ | e'AÁVQ.V i • Vví l Périioñtfc, o fyphahes vnate! adelgadai y re- cia, firve de rodear lás parces cóniéátdii del vientre dand&Vkáthmcá acádsvn&tiene dos orifi- cios pordonde palantes v&feí iémindes i tes: ¿edí- culos, y los drudimol, ó ligamentos de ellos,' iegan ldefeñi. Á ,?£guSv -¿ • -Be;foá^róflSWsls 7^,cjüe convienen á ioslóftlós &iV-&ispeomotam* bien fe ha dicho ’ fi rvctl par ádefettfá de k$ partes de adentró", legan Galvocapi i&dc Anothomía: y por lá parte delantera eílan codos en vn ligamento redó, y fuerte, 1 El Hm ff rfifífr&fe! lám a a (Tí pdr fe rgrand e ¿ a Hgl- íe coii el pbftrer eípóndii, o vertebra de tes lórtids, jancafc con ios iteortcs donde íe encasa el huello fé- mur, fegun Daza en el capiculo de la ceática, y en la parte deláíitcfáeftáel pcd:cn,ü os pubeszo can.gríte- lo confió los ileónes, ó coxcadíc£s,ó de lacia eftá jun- to por medio de vna ternilla, que fe vee en los ñiños, peroenlaspcríbnasde edad íe haze de tal manera, que noie vec, hazen ellos huellos tres provechos, ó firven dé tin cólas, lo primero para que en ellos íe articidkfe el liueílodel muflo, lo fipgimdo para que fuftentaífeo las partes naturales, lo tercero para que deíus proceffos.falicíenmachos fenel muflo, d pierna, f gim Calvo-c» 36, de Anoth*; v Las partes contenidas del vientre ion ocho. - RED AíiO, EN. ERSIJO, O . fiMi.CENTEREp; 0INiiIESTiNlQ§,u: ...VASQ, -,fi ■:;•! ,/HIGADO. . < RIñüNES, tEHIGADEHIEp, VEHIGA DE LA “si ORINA, VENA CAVA, ARTERIA MAGNA» VENA PORTA, RANCRÉAS, ■ A*? TRETERAS, VASSOS EMUNGTÜRIOS, TES'i ICVLOS, MAPIRE %a las MVGERES; V EN AS EM VLCENTES, ¡VENAS MEZAR AIC AS. BL Redaño es compuelto de tunic^sr,qcJga-r los a modo de Ideo, de.U túnica del peritopeo. el efl^naagp, y della cubre la arteria magna, y,; vena cava, devaxo dd eílomago,- de.glandulas, fa áMRÍjgs» mm g_QV relación, firve de tres co*»?, c fines, lo prune- rp-por que éñen adidos todoYlosTftmps de la vsna efíomagoenlapar qWábrlgae tos iiííeftfnttó, yef cftomagb, 'f cbií fk gordurále ayude á fu cocción por fer parces íperma-- ric&sVy tener poto calorjlegtmCalvo libro de Anb*b thoiftiá capitulo 6. El 'Érttfejijá] grüeífa, y llena de gordura cntfctexido’de venas , qac ion las mefcaraicas chupadbrasde 1 chylo* de Hervios, yde pancreas, que eftan entre el cftoiñíigo, yel hilado mas que en otra parteóte quales firVen &M%QmÍci« dura, y l«avidad,que no corran de trime neo- las ve- nas, y va-fos, qu€ tiene, en ios grandes niovientcs,fir- ve deatar/y aligarlos intrii i-ios, Fortihcávtólrénta, yfbvrkelá> rchás dbí pestañeo jánté ála ndedá/fa ot&a*c4ÍÁ f^ÍHST reduplicación cíe! peritoneo rifegun Calvo libro de. z*) vi HT á¿cárfit¿ rpaheri, y féltíSiSSfeá d^ínrgfe'dfáffi^d^ caliente, yliitWícd a,' primémn ftmméti-3 tó en que Te haze lafángre, principio de la virtud na* de muchos* ramos fficá adquiridádel peritoneo dos iiéi^élúclbs^Sti paniculo, tela propria , tieneía figura giba pSiáP-l riba 5 trariívei®1 ftbeba tir el chylo en fangre, y efta Ia haze Ia propria cime del hígado acción propr ia fuya , que otra parte del cuerpo no la puede hazer, por la parte alca giba nace la vena cava , y de Ja caba la porta, t Calvo libro ivde Anothomiacap. i í .thudo-de Ga- leno lib. 4. de víu panium cap. 10. La la fó?/es cóm paella de dos tunicas vna propria, y otra adquirida del peritoneo 'en for- ma de pera, la iú interior delgada, con codos tres generos de fi los, para atraer, retener, y expeler,fove de limpiar la iangre atrayendo afíi la colerapor vña parte i y por otra enviando alguna porción al fin delinteftiño duodeno, y&l eftomago paralimpiat4aflehí^qüervajadél, ayuda á purgar el vi entre,y láquevaáteftomago firvede calentar- lo,y fecarlo dándo clapetito de beber,fcgim Andrea de León, y Calvo cap. 11. < El Eftomago es vn receptáculo coman de la co« mida, y bebidadonde leeuefee* y convierte en fubf* tanda chylofa, e&compuefto de dos cunicasda iace- f lor grueua,y nerviofa, y membranoía, para que pu dieffc dilatarle quando focran muchos los xnanja- tes, y la exterior es mas carnofa, tiene vna vocapor donde entra el alimento llamada eftomago, ó fto- machus vn pocohazia la parte izquierda, y otro ha- zla el lado dieftro, y baja llamada janitor , ó pylo- ron,quees falida principio de los inteftinos, firve deconverrir.cníbbftancia chylofa el alimento,jco- ciándolo,eo la tela ncrvloía fe envuelben los nervios de la fexta conjunción por cuya caufa es ta fenfiblc: entre eftas dos telas íe ramifican venas#arterias pa- ra coacervación del calor natural, llegan aun lado de lavocadeleftomago dos venas, que vienen del vallo con humor afeido, y por ler el de íubftancia fpermatica le ayudan todasias partes vezinas,como el hígado, vaflo, y redaño, el humor aicido que va- |a ala tela interior firve para coarrugarla , y dar la apetencia de comer, legan Fragolo, y Calvo en el capitulo 8. de fu Anothomia, dizc: que fuera deltas dos tuni ñas tiene otra adquirida del peritoneo,man- tienefe del chylo, que engendra. . devnaíubílancia rara, y porofa de poco fentimiento,recepcacub del hígado firve de atraer affi por vna vena quelcviene delhi-, gado la fangre mas gnieífa,y humor melancholico cociéndola, y manteniéndole de lo mas fabril della* y la que le (obra echa por las dos venas, que van á la vocadeleilomagocon el humor afeido para coas- rugarlo, y dar la apetencia del comer, tiene vna tela adquirida del peritoneo en la qualíe implanta vn ner relució muy delgado porcaya cauía,y por fer recep» «aculo del hígado es de pocolcntimiento/eganFía- golb, y Cal vo en el libro de fu Anothomia. Los Jnfiejiinos fon compuertas de tres tunicas, interiornervioía, laícgunda propria, y la exterior adquirida cl'el peritoneo « en los tenues mas deba- dos, y en los craflfos mas grucíTos, que nace, yíé for- ma del mecentereo, empiezan del eñomagp, y íoti feis, y cafi de fu mifma fubftancia: fenecen en el muf culo, sfinter,que es el que firve de cerrar , y abrir el caño. El primero fe llama duodeno por que es de doze dedos, tiene venas, nervios, y arterias, al fin del qual efta vn orificio por donde enera la colera, que viene de la vexiga de la hiel. El icgundojp,• js. ; El fexto es elreSto, que empieza junto al hueíTó lacro, dónde fenece el colon, tiene filos longitudina- les paralaexpulííon, y traníverfales para la reten* clon, tiene en íu fin tres muículos el vno redondo en la extremidad llamadosfinter, que firve de abrir, y ferrar, otros dos lon anchos, que tienen fu nacimiti- to del hueífo faa*o,y firven paca futir arriba el íntet ífnoreátoi ío-n codos de flaca complexión mande* nenie delchyioj íbn inAruiiientos también de la co-¿ cfciande las.heces: lostenues, diftribuyen el chylo* y los craílbs no tanto, por que mas ion receptáculo de las feces * 'íegun, Calvo en el capitulo 9. de fu Anotliomia. .?*■;, /: L&vena cava fe reparte en dosr amos el vno lu* be ala cavidad vi tal, e¡ otro-vá por junto a los efpon* di les hazia lá parce inferior donde fe reparten dos ra mos, que fon las venas emulgentes, que firven de a« traer el fucro de la íangre, y trayendo alguna porcio de (tiñere limpiando dhigado entran en los riñones llevan alguna porcioi*dchamor colérico¿ b iuper- flidadde que toma color la orina , qué íe cuela, y aparta de la fangre. Los riñones ion compueftosde vna carne dura, y recia redondos hazia los elpondilcs tiene cada vno dos ceños, ó ventriculos vna tunica luya, y otra del peritoneo,íbndeíentidoperado,tiencn venas, y ar- terias grandes porlas quales no íbío les viene fangre para ftrmantenimiento, fino porfion de! humor co* lericcjde donde toma color la orinada qual íe va co* lando por vnosahugeros al ceno, ó cavidad racm* branda, que en ellos fe halla, y dealli á las vreteras, que vajan ala orina, fegun Calvo capitulo n. defu Anothpmía. Las meterás condados de la orina fon dclíca* das, y nerviofas,nacen de los riñones cada vna porfía lado haña la vehiga, entran en ella con cierto anfrx- do, y rodeo para que en colando no pudícííen otra vez volver atras, firven de llevar la orina á la vehiga, entra por colación en ella, yno por rcíudacion, lon folodcvna membrana blanca, y dura, y delicados por fer hechos de nervios los qualcs ni íbn venas, ni arterias, ni nervios, fino partes diftindas de las de* mas, fegun Calvo cap. 15. de fu Anothomia. La vehiga de la orina es compuerta de dos tuni- cas proprias, y otra dd peritoneo, y de fubílancia í membra mofa, grneífa, y algo dura porque le pudiera dilatar, y porque con la mordacidad de la orina fá- cilmente nofcvlceraíTe, participa de todos tres ñeros de filos para atraer, retener, y expeler, cfta fi-í tuada debaxo del hucíTo pe&en, y íbbrc el intcftino rc¿to tiene cavidad, y cuello en los hombres algo ob liquo, y en las mugeres re¿to, tiene vn mufculo en el cuello llamado sfinter porque firvc de abrir, y cer- rar,tiene en el dos mollejuelas, que provocan al ape- tito caufandole deleytc, íirven para que el humor, que tienen como aíey te humedeíca el caño,y el muf culo fírve de tres colas, para que no fe quede nada en la via, para que noíalga fin otro confien timienco, y para aprefiurar lo que lalierc, tiene venas de la ca- va, arterias de la arteria magna, nervios de la fexta conjugación, íegunCalvocnel capitulo 13. de fu j¬homia. La arteria magna nace del coraron horada el diaphragma por junco á los cípondilcs, firvc antes que vaje á la cavidad natural, ramifica todas las par- tesfiupcriorcs, ramificando la nucha entre las cofti- llas por la parte pofterior del pecho, ramifica la ca- bera, ramifica el diaphragma, dividida en dos ra- mos,convno ramifica la parte dieftra, y con otro la finieííra del diaphragma, y fie juntan en el orificio de el, vajandodefdcalli produce dos ramos, que van con los emulgentes ramificando los inteftinos, ata las arterias emon*oidalcs,y ipas abajoproducc otras dos, que íe juntan con las venas á modo de tixcrctas, de que fe hazen los vaflbs ícminalcs, y de allí rami- fican las piernas, vehiga, y tcfticulos, íegun Fragoíb ttaidodcVclaíco. 76 Losvajjosfemitíales fon compueftos de dos venas* que ia vna nace de la cava, que es la derecha ,y la otra de la emulgente,que es la izquierda , juntanfe con Jos arterias, que nacen de la arteria magna a mododetixeretas, y defdealli fe llaman pteparan- tes,íirven de preparar vniendofe la fangre venal coa la arterial, de hazer cj femen dándole algún color blanco, hafta que llegan á lalubftancia de bs tefti. culos, que por ler de lubftancia blanca coman el co- lor, y por tener facultad generativa, legun Galeno libro de lemine. Los tefticulos fon miembros principales para la generación,de complexión caliente, confcrvan el calor natural tienen calor como el coraron,dan fuer za al individuo, confervan la ipecie, dan vtilidad al hombre, y fuerza á todos los miembros del cuerpo* fon conpueftos de fubftancia blanca, algo blanda, tienen dos tunicas,la interior propria, yla otra ad- quirida del peritoneo, tiene venas, y arterias de los vaflbs fe mínales, y nervios del íexto par, tiene otras dos túnicas, que forman el eferoto, o bollas la prin mera delcutis verdadero, y la íegunda de la tela car noía, que allí no ay gordura, y efta efta fiempee coar jugada, íegun Calvo cap. 14. de Anothomia. hz madre en las mugercs,b vtéro es de futíítan# cia membranoía para que pudieífe dilatarle , efta membrana es dura, y gruefla tiene dos túnicas vna propria, y otra adquirida del peritoneo, tiene fi os> 6 hebras derechas con que atrae el Temen, otras obli- quas para detenerle, y a la criatura,ocras tranfverfas para ayudar ahechar la criatura, efta fituada entre clinteftino,ylavehigadela orina, tiene figura re- donda, es liza por la parte de fuera por que no fe pé- gale á ninguna parte quando fe enfancha, tiene dos tunicas, o membranas para que ferraíTenla boca de afuera de la madre para defenía del ay re, frió, calor, ó polvo, en fe cuello tiene los teftes, y vienen á ellos los vaííbs fcminálcs, y en lo alto de la boca de afuera de la madre íc hallan dos mollejuelas, que firven pa- ra la deledacion llamadas nimpheas, y debajo fe ha- lla el orificio del cano de la orina, íegunFragofo, y Vckfco tiene arterias, venas, y nervios del Texto par que viene del cerebro, tiene el v tero muchos ahuje- róSy que llaman ceños, y no ion fino vocas de venas por donde viene la langre, que íe evacua cada mes, legun Calvo,en el qual fe podran ver todas las par- ticularidades de la madre, que fon muchas,hallara- fe en la Anothomia cap. 16. La 'vena porta hace de la parte concaba del hí- gado, y efta fe reparte en muchos ramos dos peque- ños que van ala vehiga de la hiel, otro al fondo del cft omago, otro al inteftino duodeno, y allá para,y íe divide en dos,de los quales algunos va á laspancrcas, otros alas tunicas del redaño, y otros ramos van al cntrcí¡jo,ó mecentcrio, c inteftinos, de les quales le hazen las mczaraicas, dcípucs defta diftribucion fir ve para atraer afíi como con las manos el chylo dé - los tres primeros interinos al hígado legua Calvo, cap. 14. de Anothomia de las venas, 'o Los emunßorios fon vnas glandulas, ó landre fi- lias de vna carne efpongiofa rara,y algo gmefla,qüc apretándolas con los dedos fe deíazen, fon húmedas y bifeofas, hallanfe detras de las orejas, debaxo de los bracos, y en las ingles, hengendranfe de las hu- medades, firven de rcccbir lo"que corre bilccía de las cavidades, mantieneníe de las mifmas humeda- des, ácuya caula enfimadellas fiempreay pelos, fe-* gun Daza traído de Hyppoc. lib. de Glandulis. & mor- bos in quibus conveniat, aut non, 3. Habitas exercitatorum,qui ad iummum boni- tatis attingunt periculofi, fi in extremo conftitcrinr, neque enim poiTunt in eodem ftatu permanere, ne- que quiefeere; cum vero non quiefeant, neque poi- fantproficere in melius. Reliquum eil igitur, vt de* cidant in deterius,his de caufis bonum habitum fta- tim folvere expedit,vt corpus rurfus nutriri incipiar, neque compreffiones ad extremum ducendae, peri- culoiiim enim, fed qualis natura fuerit eius qui de- bet perferre ad hoc ducere convenit. Sic & evacua- tiones quae ad extremum deducunt periculofae, & rurfus refediones cum extrema* fuerint periculofe, 4. Vidus tenuis, atque exquiiitus in morbis qui- dem longis femper; in acutis vero in quibus non co- venit periculofus, & rurfus, qui ad extremum deve- nit, tenuitatis gravis cft, nam, & repletiones, quae ad extremum deveniunt graves lime. •- ' y. In tenui viduxgri delinquentes magis laedun- tur , quicumque enim error commititur maior in hoc fit, quam in paulo pleniori vidu , propeerea etiam lanis periculofus exiftit valde tenuis conftim- tus, & exquiiitus vidus, quoniam errores gravius fe- runt ob hoc igitur tenuis vidus,atque admodum ex quifirus eo qui fit paulo plenior magis periculofus. 6. Extremis morbis extrema & exquifita remedia optima funt. 4 7. Vbi morbus peracutus cft,ftatim extremos ha- bes labores, & extreme tenuifiimo vida vtendura rfi: vbi vero non, led pleniorem vidiim contigit ad- hibere tantum fibi indulgendumeft, quam morbus extremis eft mollior. 8. Quando morbus in luo vigere confticcrit, túne 80 viftu tenuiffimo vtendum ed, 9- Coniedariautem opportetan xger cum vidu fufficiar perdurare donec morbus confiilat, 8c nura- quid prius i Ile deficiat, necpoffic cum vidu perdu- rare, vel morbus antea deficiat, atque hebetefcar. 10. Quibus igitur ilatim morbus confidit,ijs fta- tim tenuis vidus adhibenduseft: quibus vero pode- riusdevetconfifteredjs, & in ipfb confidendi tem- pore, & parum ante illud cibus fubtrahcndus: prius vero vberius agendum, vt xger fufficiat. 11. Inacceilionibusabftincrcopponet, nam ci- bum dare nocuam cd,& quibus per circuitunvfiunt ac^eilíones,in ipia acceilione abdinereopportet. • ii. Accesiones vero,&conditutiones morbi in- dicabunt, & anni tempora, & circuituum fucceffi- va incrementa, five quotidie, fivc alternis diebus,fi- v e per maiora intervalla fiant, ied ex ijs, quae mox apparent indicia fummuntur, quemadum in morbo laterali, fi circa initia datimfputum appareat mor* bum breviat: fi vero podea appareat producit,& vri nx, & alvi excrementa, Sc fudores;quxcumque ap- paruerint, vel bonam morborum iudicationem, vel .malam,vel breves,aut longos fore morbos oflelidüc. 13. Senes facillime ieiunium ferunt,fecundoloco, qui xtatem confidentem habent, minus adoleleen- tes omnium minime pueri, prxieitim qui inter ip- fos luat vividiores. 14. Quicrefcunt plurimum habent cali4i innati plurimo igitur egent alimento, alioquin corpus abiu niitar: fenibus vero param calidi innati in eil paucis propterca fomitibus egent quia a multis exringuntur. hac etiam ob caufam febres fenibus nó fimiliter aci* tae fiunt, frigidum enim eorum corpus. 1Ventres hycme,& vere natura calidiíTimrfut, &fomni longiffimu quare per ea tempora alimenta copiofiora funt exhibenda, etenim runc calor inna- tus pjutimuscft, vnde, & pluribus egent alimentis: iudicio iunt aetates, & athleta*. 16. Vi&us húmidas febricitantibus omnibus con ferert, maxime vero pueris, & alijs qui tali victu vti coniae vemne. / 17. Et quibus fcmel, aut bis, & quibus plura, vel pauciora particulatim opporteat afferre conciderat! dumxondonandumautem aliquid tempori,aetati,& conlactudini. 18. i£ftatc,&autumno cibos difficilimc ferunt, ■hyemefacilime:fecundum locum ver habet. ; 19. Hjs qui per circuitus accesiones habent nihil dare opponet, neque cogere, fed fubtrahere adicc- cioni, ante iudicationes. io. Quae indicantur, Sindicara funt integre, ne- que movere, neque novare aliquid fibi medicamen- tis. iive aliter irritando, ied finereopportet. *■ 2*. Quae ducere opponet; quo maxime natui4* mergit per loca conferentia, eo ducere convenit. 21* Gonco¿ta medicari,atque movere non crudas néque in prlncipijs modo non turgeant: plurima ve- ro non türgent. 23. Deiefiiones non multitudine funt xilimandx, fed fi talia deijciantur, qualia conveniunt, & £gri fa- cile tolerant, atque vbi vfque ad animi defectionem expendit ducere faciendum, fi aeger poflic tolerare. 24. In acutis paifionibus raro, &in principijs me- dicinis purgantibus vti, & hoc cum praemeditatione faciendum. 2Si qualia opportet purgari purgentur, confert, & facile ferunt,fi contra difficulter. II. X.TN quo morbo ibmnus laborem facit, mortale: •* íi vero iubat non mortale. 2. Vbiiomnus delirium fedat bonum. 3. Somnus,atque vigilia vtraque fimodum cxcct íerint malum. 4. Non fatietas,non fames,neque aliud quidquam quod modum Daturae exceiferit bonum. j. Spontaneae laflitudines morbos prxnuntiant. <5. Quicumque dolentes parte aliqua corporis om nino dolorem non fentiunt, ijs mens aegrotat. 7. Quae longo tempore extenuantur corpora Ien« te reficere oppottet, quae vero brevi,breviter. 8. Si quis á morbo cibum aíTumens non corrobo-: tatur, pluri alimento corpus vti fienificatur* quod (i non aíTumente cibum hoc accidaffcirc opportet, quod indiget evacuatione. 9. Corpora quocumque qaifpiam purgare volue- rit opportet fluida facere. 10. Non pura corpora quanto plus nutries, tanto» magis laedes. 11. Facilius cft impleri potu, quam cibis. ii. Quae relinquuntur in morbispoftiuditium re- cidivas facere confueverunc. 13. Quibufcumquccriíis, ideft, iudicatio fit, ijs nox gravis ante acccffioncm, quae vero iubfcquitur magna ex parte levior exiftir. 14. Inprofluvijs alvi mutationes excrementorum iubanr,mfi ad mala mutatio fiat. < ij. Vbi fauces aegrotant, aut tubercula nafcuntur in corpore, cxcrcmentiones infpicere opportet,nam fi bilioli fuerint corpus vna aegrotat, fi vero fimiles lanis (utum dl corpus nutrire. 16. Vbifames,'taborandum noneft.' -17. Vbi cibus prqtcr naturam plus ingeftfis eff,hic morbum autem ianatlo. . fi'v 18. Eorumj quae acervarim, &ve!pciter Veloces quoque fiunt excreciones. , 19. Acutorum morborum non omnino fime iéttx praenunti a tioncs, au t fa lu tis, air t mort is; * 20. Qu ibus juvenibus adhuc alvus humecta fénefeentibus vero iuvenibus, ách, huc alvus fica dl? iis Icncicentibus humedratnr. 8z ii. Famem thorcxis, ideft,vini potio, íolvir. ii. Qaicumque morbi ex repletione fiunt, curat évacuacio,&quicamque ex evacuatione , repletio, & aliorum contrarietas. . 23, Acuti morbi in quatuordecim diebus iudi- cantur. 24. Septenorum quartus eft index, alterius iepti- matiac oáiavus principium, eft autem, & vndccimus contemplabilis, ipíc enim quartus eft fecundae lepti- mana!. rurfus vero, & decimus ieptimus contempla- bilis,ipfc fiquidem quartus eft,a quarto decimo,lep- timiisveroab vndecimo. 2y. dBftivse quartanae magna ex partebreves, au- tumnales longx,& maxime,qux hyemem attingunt 26. Febrem ccnvulfionifupervenire, melius, qua febri convulfionem. His qui non cx ratione levius ie habent , non opportet fidere, neque multum formidare mala,qu£ prxeer rationem eveniunt, plurima enim calía Habi- lia noniunt, neque multum durare, & permanere cou fuevere. 28 Febricitantium non omnino leviter permane- re corpus, 8c nihil minui, vel etiam plus, quam ratio poftulatcotabcicerc, malumdlludenim morbi lon- gitudinem, hoc vero invccillitatcm fignificat. 29. Cum morbi inchoant fiquidem movendum videtur move, cum vero confiftunt , ac vigent me- lius eft quietem habere. jo. Circa initia,& fines omnia imbecilliora: eam vero confiilunt fortiora. * 31. Eius,qu¡ ex aegritudine bene cibatur nihil pro» ficerecorpus, malum. 31. Omnes fere qui male fe habent circa initia be- ne cibati,nec quicquam proficientes,circa finem rur fus cibum non appetuntrpoftea bene aperen tes, ij me lius evadunt. 33. In quovis morbo mente confiare, & beneíe habere ad illa qug offeruntur bonum: contra vero fe habere malum. 34. In morbis minus periclitantur, quorum natu- rx, & setati, & habitui, & tempori magit congruit morbus, quam quibas fecundum nihil ifiorum con- gruit. 35. In quovis morbo partes ad vmbificum,& im- mum ventrem attinentes crafcitudinem habere me- lius eft, multum vero extenuari, ac contabefcerc pravum, fed,& hoc quoque ad inferiores purgatio* nes peri culolum. 56. Quifalub dtatem corporis habent per medi- camenta evacuati fitocxfolvantur, &qui pravo y tu- tor cibo. Qe' bene fe haben t corpore difficulter ferunt medicationes. ■ - » v ■ 3$. Parum deterior potus,auc cibus iuavior autem meliofibusquidem > fed minus fnavibus-eft praffe- leudas. : 3p. Seniores iuvenibus plurimum aegrotant minus qui vero morbi ipiis accidant longi, maxima ex p at- te commitantur ad mortem. 40. Raucedines, & gravedines in [valde fenibus coc&ionem non admitunt. 41. Qui frequenter,ac fortiter abique cauíamani» feíla exolvuntur iubito moriuntur. 42. Solvere morbum, quem apoplexiam vocant fortem, impoifibile; debilem vero non facile. 43. Strangulati, acdifoiuti non dum mortui, non referuntur quibus fpuma circa os fuerit. 44. Qui natura admodum crafsi funt, iitius inte- reunt, quam qui graciles. 45. Quicumquc pueri morbo commitiali labo- rant mutatione maxime aetatis, & temporum, & locorum,& vióluumquoque genere liberantur., 46. Duobus doloribus fimül non eundem locum infefbnribus, vehementior alterum obfcurat. 47. Dum pus conticicurdolores , ac febres acci- dunt magis, quam iam confe&o. 48. In omni corporis motu vbi laborare caeperit, quies flarim lailitudine aufert. 49* Qi1* confueti lunr ioliros labores ferre, & ii fuerint imbecilles,& (enes non confuetis fortibus, at que iuvenibus facilius ierunt. 50. Quae cx longo tempore confueta limt,& ii de- teriora iunt in foetis minus moleftare iolent, oppor- tet igitur ad iniucta permutati* ji. Plurimum,atque répente evacuare,velreplerc vel calefacere,vel refrigerare.,five quovis alio modo corpus movere , periculofum,quoniam omne nu : mium eft, natune inimicura;fed quod paulatina fit, tutum eft tum: tum alias tum cura ab altero ad alce rum tranfitus fit. 51. Omnia fecundum racionera facienti, fi noti ■fuccedat fecundum rationem: non eft tranicundurn ad aliud ftante eo, quod á principio vifum eft. 53. Quicumquc alvos húmidas habent, fiquidem iuvenes fuerint in melius degunt, his qui ficcas ha- bent; adícneétam vero deterius degunt; nam fenef- centlbus magna ex parte cxficeantur. j4. Magnitudo corporis iuventac quidem, neque indicens neque illiberalis,fencdbe vero invtilis,&dc~ tcrior parvitate. £./» E% III. .i. Vyf .Vtationes temporum potiffimutn pariunt morbos,& intemporibus magna? muratio- nes , aut frigoris, aut caloris, & alta pro ratione eo- dem modo. 2. Naturarum hae: quidem ad dilatem,hae: vero ad hyemem bene, male ve ie habent. 3. Morbi quoque alijad alia bene, vel male fe ha- bent, & quaedam aetates ad tempora,& loca, & vic- tus genera. 4. In temporibus quando eadem die:modo calor, inodo frigus fit: autumnales morbos cxpeftarc op- portet. y. Auftri auditum hebetantes, caliginofí caput grava ntes, pigri diíblvcntcs: quando huius cerao- di témpeftas praevaluerit, talia in morbis patiuntur: at fi aquilonia fuerit, tuifcs,fauces, a]vidura:, dif- ficultates vrinae, horrores, collarum dolores, Se pec- toris , quando haec tempcftas praevaluerit talia ia morbis expeélare opportef. 6. Quando aellas fíe veri fimilcs íudores in febri- bus multos cxpe&are opportet. y, loliccitatibus febres acut* fiunt, Se fi annus magna ex parce calis fueritjqualcm fecerit conílitu- tiohem,tales plurimum morbos c pportet expeólarc* 8. Inconílantibus temporibus , cum tempeftive tempefiiva redduntur; morbi confiantes, Se boni iudicij fiunt; in inconftantibusautem inconllantes, & mali iudiej. 9. Autumno morbi acutiífimi,atq exitiales maxima ex parte>yerautemfaluberrimum,&:minimeexiciale. 10. Autumnus tabidis malus. i i. De temporibusfiquidemhyems ficcaySeaqui Ionia fuerit, ver autem piuvioíum, & auílrale nccef. le cftaeftatc.fcbf.es acutas fieri, & lippitudines fgrae- ci ophthaímias vocantJ Se dyfienterias, praecipue vero mulieribus,& viris qui natura lunt humidiores iz. Si vero hyems anftralís,&pluviofa, Se ciernes fuerit, ver autem ficcum,& aquilonium; mulieres quibus paitas ad ver in efi ex quacumque ocaflione abortiunt, quae vero parient imbecilles, & mpibidos infantes pariunt, quare,vel ftatinüníereunt, vcl te» nues, & valetu dinarij vivunt. Cseteris vero morta- libus diícnteriae,& lippitudines fiunt: femori- bus autem dift i lationes, quaefito interiment. 13. Si vero aellas ficcafuerit, Bcaquilonia,autum- nus vero pluviofus, & auftralis, dolores capitis ad hycmem fiunt, 5«: tulles atque gravedi- nes, quibufdam,autem & tabes. 14. Sivero aquilonius, &ficcus, his qui naturam habenthumidiorem, 8c mulieribus conferet, reli- quis autem erunt lippitudines ficca;, febres acuta:, ¿ gravedines, non nullis vero, 8c atraebiles. Mf, Ex ani autem conflirutionibusf quod in to- tum dixerim )ficcitates imbribus funt lalubriores, & minus mortifera:. 16. Morbi in pluviarum multitudine magna ex parte fiunt, febres longa:, alvi profluvia, putredines, morbi comitiales, aplopexiae, 8c anginae. In ficcita tibusautem tabitudines, lippitudines, articulorum dolores,ílillicidiavrinae,&:dificultares inteilinorum 17. Quotidianae autem conilitutiones aquilonia quidem corpora denzant, 8c robufta, & bene movi- liacoloratiora, 8c melius audientia faciunt, & alvos exficcant, & oculos mordent, & fi peótus dolor ali- quis obfed erit dolorem augent , auftrinae diiblvunt corpora, & humcólant auditum obtundunt, capita agravant,& ver tigincsifaciunt, oculis, atque corpo- ribus dificilc m motum praeílant,& alvos humeólas 18. Per tempora anni vére quidem, & prima aeta- te pueri, Sc qui hos fcquuntur aetate,optime degunt, Sc fani iimt maxime: dilate vero, Sc autumno vfque ad aliquid fenes , reliquam, &hycine , qui me- diam :etatem habent. ip. Morbi omnes quidem in omnibus tempori- bus fiant,quidam vero magis in quibufdam ipforum 6c fiunt, Sc exacerbantur. 10. Vere etenim furores,& atraebilcs, Sc morbi comitiales, Sc profluvia fanguinis, & anginae, Sc gra- vedines, & raucedines, & leprae, Sc tuifes,&: impeti- gines, & vitiligines, & pullulae vlcerofae plurimae, & tubercula, Sc articulorum dolores. 11. i£(late autem non nulli horum, Sc febres con- tinuae, & ardentes, Sc tertianae febres plurimae, & quartanae, Sc vomitus, Sc alvi profluvia, Sc lippitudi- nes osulorum,& aurium dolores, Sc oris vlceratio- nes, Sc genitalium putredines, & iudamina, * 22. Autumno vero, & plurimi asftivi morbi fiant," Sc febres quartanae, Sc crraticae,& lienes, Sc aquae in- ter cutem, Sc tabes, Sdlillicidiavrinae, Sc difficulta* res inteftinomm, Sc coxendicum dolores,& anginj, & anhelationes (quas a fth nuta vocant) & il ei, & morbi comitiales, Sc furores, Scatraebilcs. 13. Hycme vero morbi laterales, & pulmonis in- flammationes, & gravedines, atque raucedincs,tuf- íes, dolores pedoris, & laceram, atque lumborum, cap itis dolores, vertigines, & apoplexiae. 14. in statibus autem talia contingunt parvis, & nuper natis puerulis,fervida oris vlcera(qux aphthae vocantur ) vomitus, tuifes, vigiliae,pavores, vmbi- lici inflammationes, aurium humiditates. ly. InprogrciTuverocum iam dentire incipiunt gingibarum prurigines,febres, convulsiones, alvi- profluvia, & maxime, cum caninos edunt dentes, Sc ijs prxiertimpueris,quicrafiflimifunt)&: alvosdu- ras habent. 16. Cum vero magis adoluerint iam tonfillx, 8c Vetebrx, qux in occipitio eft ad interiora, luxatio- nes, crebi anhelitus, quos Grxci afthmata vacant, calculi, lumbrici rotundi, aiearides, verruca*, quas GrcXci,acro cordahai'vocartt,íatyrÍDs > flrumx * 8c alia tubercula, ied prxefipue ante dióla, 17. Grandioribus áutem, &iam accedentibus ad pubertatem p!urima-ex:his,&febres diaturnx ma- gis, & cx naribus profluvia fanguinis. 28. Plurimae autem pafliones puerulis iudicafitur non nfaHae quidem in quadraginta diebus, non nuH$ in feptemmenfibus,non nulla? veroin annisleptem, quaedam vero iam pubem accedentibus: quae vero permanierihr,nec in pubertate finierint, puerulis, aut feminis cum menílrua erumpant confeneice- re confitevemntr • 2ji>. luvenibus autem íángurnís fpuitiones, tabes, ¿morbus comitialis, & alij, ied prxei- pueantetótL ' :v s- 86 30. Vitra hac aetatem afthma,idefl:, creber anhe- litus, morbi laterales,pulmonis inflammationes, le- thargi , phrenitides, ardores , diuturna profluvia, cholerae, difficultates inteftinorum, levitates intef. tinorum, hsemorrhoydes. 31. Senibus fpirandi difficultates, dcftilationes cum tuíii, vrinx iHUicidia, vrinae difficultates, arti- culorum dolores, renum pafliones, vertigines, apo- plexiae, mali habitus, pruritus totius corporis, vigi- liae, alvi, oculorum, & narium humiditates, villus obcuiTus, raucedines, auditus graves. LlBEXJf. i. \J Tero gerentes funt medicandae, fi materia y turget quarto mcnfe,& vique ad leptimam, fed hae minus, iuniora autem, & ieniora vereri op- porcec. i. In medicationibus talia e' ducere e' corpore, qualia, & iponte prodeuntia,veile: quae vero contra- rio modo prodeunt cohibere opportet. 3. Si qualiaopportetpurgari purgentur, confert, & leviter ferunt,contra vero graviter. 4. Medicare aefia te iuperiores magis, hyeme vero inferiores. y. Sub cane, & ante canem difficiles funt medi- cationes. 6. Graciles, & facile vomentes pareare iuperius. caventes hyeme. 7. Vomentes vero difícolter, & mediocriter, bc~ ne carnofos per inferiora caventes xftatem. 8. Tabidos vero caventes ad fuperiores purgatio* nes* 9* Melancholicos antem plenius per inferiera ea* dem ratione contraria opponentes* 10* Medicavi fnvildc acutis ii materia turget ei* dem die, tardare enim in talibus malum eft. 11* Quibus funt tormina, & circa vm bilicum > & lumborum dolor, qui neque á medicamento , ne- que aliter folviturin aquam inter cutem ficcam firT. ruatur. iz. Quorum alvi inteftinorum levitate laborant* hyberno tempore lupra purgati malum. 15. Ad elleboros, qui non facile ftprapurgancur eorum corpora antepotionem pluri cibo,atque quie te liu me ¿tanda funt. 14* Cum biberit quis elleborum admotiones qui- dem corporum ducere magis, ad fomnos vero , at- que quietem minus,indicat autem navigatio turba- * ri motione corpus. 1y. Cum volueris magis ducere elleborum, mo- ve corpus cum vero fiftere fomnum facito 5 ¿ic fton moveto 16. Carnes fanas habentibus elleborus periculo- fus, fac it enim convulfioneni. 17. Siquisfebremnonhabensabftmeatacibo',& 87 cordis morfom fea vertiginem patitur, & oris ama- ritudinem fentit purgatione indigere per iupetiora fignificat. 18. Supra ftptum traniverfum dolores qui purga- tione indigent, per fuperiora purgatione indigere íigniíicant. Qaicumque vero inferiora moleiiant per inferiora. ip. Qui in medicamentis purgati non fitiunt, non quifecunt prius quam ficiant. 20. Non febricitantibus fi tormina acciderint, & genum gravitas, & iamborum dolorj purgari infe- rius opportere fignificatur. 21. Deiedionesnigr# (qualis eft ianguis niger) fponte venientes, five cum febi c, five fine febre pef- iim$,& quanto colores pravi fuerint piures tanto magis malum eft,cum medicamento vero, melius, & quanto colores piures fuerint non raalum cft. 2i. Morbis quibas libet incipientibus, fi atrabilis, vel fupra,vel infra exierit lethale. 15. Quibufcumquecx morbis acutis, aut diutur- nis, vel'ex vulneribus, five quovis alio modo exte- nuatis nigra vilis , five vti ianguis niger de fubter exierit’ po(Iridie moriuntur, 24. Difficultas inteílinorü,fi ab atrabile inceperit Icthaliseft. 35. Sanguis quidem fupra qualiscumque fuerit malus infra autem bonum eil nigra deijci. z60 A difficultate inteftinorum habito íi velad carnüncul? exierint Icthalceíl, 2/. 'Quibus ili febribus fanguinis fluxerit mul- titudo quacumque ex parte; cum reficiuntur alvi ijs humeófamur. deiedion.es funt fupervenien- teíurdicate ceííant: & quibus íurditasj fupervenien- tibus biliofis deiedionibus ceflar. 29. Quibus in febribus iexto die rigor es fiunt dif- ficile iuditum fequitur. 30. Quibufcumqueaccefliones fiunt quacumque hora febris dimifierit, fi eadem cras occupaverit iu- ditium habent difficile. 31. LaíTitudinem habentibus in febribus; in arti- culos, Sc circa maxillas potiflimum abceflus fiunt. • 32. Qaibufcumquc refurgencibus ex morbis fi quid laboraverit, hic fiunt abccifus. 53. Sed Sc fi ante morbum aliqua parte doluerit, h ic morb u s fi rrn acu r. 34. Si áfebrehabito tumore non exilíente in fau- cibus ilf angulatio repente fu pervenerit, lethale. 35. Si áfebre habito collum pervertitur,&vix po- teli devorare fine vilo tumore lethale eft. 36. Sudores febricitanti fi inceperint boni, Sc ter- tio die, & quinto, Sc ieptimo, &mono, Sc vndecimo, &quartodecimo, & feptimodecimo, Sc vigecimo fcptimo, Sc trigecimoquarto; hi enim ludores iudi- cant morbos; qui vero non ita fiunt laborem fignifi- caat>&morbi longitudinem, Sc recidivam. 88 3?. Frigidi fudores, cum aCuta quidem febre mor. tem,cum mitiori autem longitudinem moibi lig- nificant. 38! Qua parte corporis fudor cft ibi fignificat morbum. * • '• v • 39. Et qua parte corporis calor , aut frigus ibi morbus. 40. Et vbi in toto corpore mutationes, &fi corpus perfrigeretur, vel rurfuscalefiat, vel dolor alter ex altero fiat, longitudinem morbi fignificat. 41. Sudor multus ex fomno faétus abfque caufii manifcfta corpus vti pluri cibo fignificat: Si veroci- bu, non accipienti hoc accidat fcireopportet, quod eva cuatione corpus indiget. 42. Sudor multus calidus, vel fridus iemper flues,1 " frigidus magis, calidus minus fignificat morbum. 43; Febres quotcumque non intermittentes,tertia die fortiores fiunt mngis periculofe , qnocumque autem modo iatcrmiíleíintpericulum ab eifcfigai- licatur. v .<4. Quibus febres longaeijs tubercula,vel labores inerticulis fiunt. 45. Quibus tubercula, vel in articulis labores fiüt hi pluribus vtuntur cibis. 46. Si rigor incidat febre non deficiente xgvo iam devililethale eiE 47- Ex creationes in febribus non intermittenti- bus & bilio& omnes matei at bene exeunt fivc per alvi excrct onem, íivc per vrinasbonarifi vero, aliquid eorum qua* iuvant per hsccloca non excrnitur malum. 48. In febribus non intermittentibus fipartei ex- teriores interiores vruntur,& iitim habeant, iethaleeft. 49. In febre non intermitente, fi labrum, vel pal- pebra, vel fupercilium, vel oculus, vel nafas perve r- tatur, vel non videat, vel non audiat,iam devili ex if- tentecorpore,quicquidhorum evenerit mors pro- xima eil*. 50. Vbi in febre non intermittente,difficultas fpi- randi, & delirium acciderit lechale. yi, In febribus abceflus qui ad primas iudicatio- nes non folvuntur longitudinem morbi fign ificanc. yi. Quicumque in febribus , vel in alijs morbis fponteillacrimant, nihil abfurdum, qui reto non Jponteabfurdius. J3* Quibus circa dentes in febribus quidam len- tores naicuntur,ijs fortes fiunt febres. y4» Quibus plurimum tuffes leviter irr tin- tes in febribus ardentibus fiunt, non multum iiei fidipftantur. yy. Ex glandularum tumoribus febres omnes ma- I$pr#tcr diarias. y5. Febricitanti fudorfuperveniens febre non de- ficiente malum, prorogatur enim morbus , & mul- tam iignificat humidicatein. ¡7. Qui á convulfionc, aut diftentien: nerva- rum tenetor''febre fu perveniente, liberatur. 58. A febre ardente habito rigore fopmeiiipQtipi (ohltip. p ■ '?ri jr; .C\ 59. Tertlana exqui iu a feptenis eircuitibüsflqaod l9ngiffimum eft iudicatar. > . * 6oi Quibas in febribus aures obfarduerunc faa- gaisex naribus fluens., aut alvus tu rbata, loivk papr- bum. * .3nc2*i£qcs ?• ■... jxnoifhnixi tüh ■2* 6k Febricitantem ni i 1 diebus imparibus febris te* liquerit y foletrecidivare. 61. Quibusfatebribus morbus reg ius ance diera fcptimom accidit malum. . d' ;; .v: 63. Quibus in ¿‘bribas quotidie rigores fiunt* quotidie febres iblvuntar. 64. Quibus in febribus morbus regius > leptimo* vel nono, vel vndecimó, vel qu ano decimo iuperve- nerit, bonum, nifi dextra praecordia obduruerint, ÍÍ vero/ion, nonbonura. i: . 6j. In febribus circa-ventriculum, & fortis atftus, & cordis morius malum. 66, In acutis febribus convulfion.es., & circa vif. cera dolores fortes malum. 67, In febribus,.& ibmnis timores, vel Cofcvulfio- nes malum. 68. In febribus fpiritusoffendens malum, tonypl* ikmera enim fignifica*. 69. Quibus vrinaecraffae*gr^mpfe^ipaiibse, non fine febre* multitudo veniens >ex h:$ tenuis iuvacj prxcipue vero tales venfont , quibus ab initio», vel biwi ledimen kieft. 70. Quibas vrinx perturbat» quales fant iumen- torum} ijs dolor capitis vel adeft, vel aderit. 71. Quibusfeptimaiudicaturijs nuvcculamhá* bet quarta die vri nam rubra m, &a1ia ex ratione. ip&¿ Quibus vrinxalbx,perlpicu» mal», prx- Icrtim fi in phreniticis appareant. .73. Quibus prxeordia íaípenía nmrmurantiá la- brorum dolore fuperventente, ijs alvi nili flatus erumpant, aut vriiix multitudo perveniat, hxc vero in febribus. t -- * 74. Quibusfpcratüivabccííurn faturum ad arti- culos, liberat ab abcefluvrina multa, craia, & alva ..faéta qualis in laborío iis febribus quarto diequibuf. damincipit fieri; fi vero etiam ex naribus fluxerit fanguis; brevi admodum folatio fit. ■- 3 75. Si fanguinem, aut pus mingat, aut retium, aut .yific.se exulcerationem fignif icat. 76. Quibus in vrina crafla exiflente carunculx parvar, auc veluei capilli vna exeum , ijs á renibus cxernitur. ~o77.vQuibusdn vrina crafla farftirea quídam ñ- muí excune, ijs vefíca ícabie laborar. ■ v 7s. Q licumqueTponte íanguinem mingupr, pjs ¿t renibus venulam raptam fignificatur. ’ ■ o 79, Quibwsíb vdnis ar¿h9ÍU'fubfiftailt > ijs vehes laborat.calculo* t- ■ - 80. Si fanguinem mingant, aut grumos, vel ÍHlH- cidium vrinae habeant, «edolor iiiimmum incidat ventrem, & pcékiriení, & femen circa veficam la- boreft. x#maanflrxkT .q 81. Si fanguinem, aut pus minxerit, aut iqqamuv las, & gravis odor adfic vélicas exulcerationem fig- nificar. 83. Quibus in vrinaria fiftula tubercula nafcuri- tur, ijs iuppurationc fa6ta, Sc eruptione,iolutio. 83. Min¿tio noclu plurima fa<5ta parvam.fignifi* cat deiedionem. LlcBE%V< ' i. ex elleboro lethalis eflr. z. Convulfio ex vulnere lethalis cíV 3. Vbifanguis plurimus fluxerit, fingulcusaút convulfio íupervenicns malum, . 4. Ex fuperflua purgatione convulfio, aut fingul- tus fuperveniens malum. y. Si ebrius qaiípiam repente obmutuerit, convul fus moritur, nififebre corripia tur, aut vbi adhoranx pe rverjeritquaíblvuntur crapulae vocem recuperet. 6. Quicumque ádiftintione corripiuntur in qua- tuor diebus pereunt fi vero has effugerint íani fiunt. 7. Quibuicumque morbi comitiales fiunt ante pubertatem mutationem accipiunt; quibufcumqus autem vigefimoquinto,eomtnonunnin d 8; Quicumque morbo laterali laborantes m quatuordccim d kbus non repurgan tur* ijad íuppu* rationem vertuntur 9. Tabes fiunt maxime aetatibus a decimo o£t&~ xo víquead trigefimumqpiintum. 10» Quicumque ab angina Uberantur, ijs ad pul- monem vertitur, & in feptem diebus pereunr,.fi vero fias effugerint íúppürantur» 11. Qui tabe moleftantur fi. iputum quod extufc fiunt grave olet inieátum carbonibus,&: e apiFl i acá- pite de fiuu nt, letha le. ii» Qaibufcumque tabe laborantibus capilli x capite de fiunt,, i| alviproflkvio iu perveniente mo- riuntur» 13* expuuht* ijse pulmone edulio fir. ■,,Atabe habito profluvium alvii lupei veniens Ikdmlc:. . - ; r 1ifr' Qu ic umqiieex: moiibo Ta ter aJ i fuppiir Anmr, fr ihiqpadjaginta dii-buspurganrur, a die qua-fit vup- |sno?lfera-nturfi;Vcro notxad tabem tranÍGimt; -iiób*:Cáíidk?v!btquisfepius^&mrurfec mala afi e&minadonem* y nervorum» ineonti- isenmamv.Enentis corporem,profliiv ia. iangu ih is,an b msidefe cfiinriem, jisscadi qu dolorem iedat, rigores,. convulfioncS, & d i itenciones m i ergar, & exijs, q'ux ad caput afcitiehtf eius iblvit gravitatenr, plurimum autem conferí óf. irum fractaris, (ed nudis prxeipue, eorümque ma- xime quiiricapite vlcerahabent, & quxcumqué á frigore mori untar, vel vl cerantur, 8c repentibus co* melis ledi, pudendis vtcro, veficx, his calida amica,» & iudicans frigida inimica, & perimetis. 23. Bis frigida vrendum vnde fluit ianguis , auC- flkixuruseff, non adipla, fed circa ipía vnde fluit, St xc umque in flhrnm at iones-, ve l ihflam mi na ad mu- brums&lub'cruentum ve teribu s n igredinem affert,-, ery iipc la$> eriaitr non’ VIberatum*nUi#éxu1 befásí mí* Ixdfc*; i: \' 14 Eligidaquaiis>nix; & Ímiífi¿av , i' ft _ mufles movcnt, & fanguinem, & deftillationes. > 2y. Tumoresarciculorum, atque dolores abfque vltcre>&:.podragncqs quoque atque convulfa ho- plurima frigida aqua large eífuíTa, levar, & exr tenuat, foívitque dolorem,nam modicus torpor do-» lorcmiolvit. 2Ó. quaeíitocalecic, & íito refrigeratur le- vlffima eíL .27.. Qui nodu bibere apecunt, ijs admodum filien tibusííTupcr dormierint bonum. 28. Sufifcus aromatum muliebria ducit,íxpius ve- ro, 8c ad aliavtilis capitis faceret gravitate Gravidas purgare turgente.materia, á quarto Hienfc vfque ad icptimum, minus vero has: reientio* res autem, 8c feniores veteri opportet. 30. Mulierem nero gerentem capia morbo acu- to lethaleeft. 31. Mulier vtcro gerens fanguine miffo ex vena abortit, & magis fi fctus fit maiqr. 32. Mulierifanguinem evomenti meuftruis erum pentibus folutio. 33. Mcnftruis deficictibus fanguis exnaribus flues bonum. 34. Mulieri vtcrogerenti fi alvus plurimum pro- fluat periculum cft ne abortiat. 35. Mulieri quf vtcrinis raoleftatur, aut difficul- ter parir, iiiperycnicns fternutatiobonum. aó. Mulieri menies decolores nec per idem fem- per re mpusvenientes,purgationem indicant cllene ceífariam. 37. Mulieri vtero gerenti, fi mammae graciles re- pente fiant abortit. 38. Mulieri vtcio gerenti, íi alrera, mamma gra- cilis fiat geminos habenti alterum abortit, & fiqui- dem mamma dextra gracilis fiat, marem, li vero fi- ni (Ira feminam. 39. Si mulier, quie neque grávida pepe- ne lac habet, huic menftrua defecerunt. 40. Quibufcumquc mulieribus ad mammas ian- ' guis colligitur furorem fignificat. 41. Si velis nofcere an conceperit mulier, cum dormitura eft ei aquam mulfam potandam da, & fi "alvi tormina patietur, concepit : fi minus con con- cepit. 42. Mulier fi murem concepit bene colorata eft, fi vero feminam male colorata eft. 43. Si mulieris gravidae in vterb fit eryfipelas, le- thale. 44. Quaecumque praeter naturam tenues exiften- tés vterb gerunt abortiunt prius quam craííeícanri 45. Quacumque mediocriter corpora habentes abortiunt fecundo, vel tertio meníe fine ocafíoñe, nianifefta ijs acetabula vtcri plena mucoris funt, Sc non poifunc expandere fetum continere,led difxum* puntar. n Qu«curtquepr«téf tótúrara cráll» non con 4pípluntvtero, ijs omentum os vten comprimit, & prius quam extenuentur nonconcipiunt. 47. Si vtems incoxamverguensíappuraturnecc- ue cíl linamentum fieri. 48. F* ;t.gs mitres quidem ia dextris, femina in fi- jfiftrismagis, 49. Yt fecunda: procidant fternutatocio impofitQ> £c nares apreliendito, 8c us. 50. Mulieri fi velis menftrua cohi berecucurbitu- lam quam maximam ad mammas appone. 51. Qua: vterogerunt ijs vred os comprimitur. 52. Mulieri vtero gerenti ii lac multum k mam- mis effiunt fetum imbecillem fignificat: (j vero ma- ma: fuerint fetum fignificant faniorem. 53. Qua: corruptura: fune fetus ijs mamma: exte- nuantur: fi vero rarius durae fiant, dolor, aut mam- mas,aut coxas, aut oculos, aut genua infeftabit non coram,pent. 54. Quibus os vtcri duram eil ijs vteri os compri- mi e it ne c c ffa r i u m. 55. Quacumque vtero gerentes á febribus corri- piuntur, & fortiter extcnu.antür fine ocafionemani- fefta difficulter pariimt,& cum periculo, aut abor- tum facientes periclitantur. ¿6, In fluxu muliebri, fi convulfio, 8c animi de- fectus advenerit malum, j7. Si menftrua plura fiant accidunt morbi, 8c fi non fiam ex vteio morbi contineunt. : 58. Rc&omteftino, aut vtero inflammationem patiente, Trinae ftillicidium accidit,& renibus puru- lentis vrinae advenit ftillicidiam, hepati autem in- flammationem patienti iingultus advenit. 79. Si mulier non concipit, fcire autem velis fi concepturafic,pannis circunteótam de lubter fufHas, & fi odor videatur per corpus ire ad nares, & os., ici- to, quod ipfa non exfe ipia fterilis eft. 60. Si mulieri vtero gerenti purgationes eant itn- pofibile eft factum eife fanum. 61. Si mulieri ceifent purgationes, neque febris, neque rigor fuperueniat, & faftidia incidant ,iudica ipfam in vtero habere. 6z. jQuxcumquefiigidos,& fpiifosvtcros habent non concipiunt,& quacumque praehumidos vtcros habentrnon concipiant ftinguitur,enim in eis geni- tura: & quaecumque liceos magis , 8c adurentes, nam ex dcfedu alimenti corrumpitur femen, quae- Cumque vero ex vtriufque mediocrem habent tem- peraturam j hx faecu nd ac fun t. 1; 63. Sim iliter autem, &in maribus,aut enim prop ter corporis raritatem fpiritus extrafertur, vt femen nontranfmitatur ad os , vel propter ipiflitudinein humor non exit foras, vel propter frigiditatem non concalecit, ita yt.ad hunc colligatur locum , vel proter caliditatem hoc idem accidit. . 64+ Lac dare caput dolentibus malum, malum vc ro2&fcbricicantibus,&& rara?. cum fudore moriantur, 71. Qui regio morbo laborant non multum ven- tofiTunt. LIBE% VI. i, T N longis levitatibus inte (Unorum fi ru&us aci- das fiat qui prius non erae lignum bonum. x. Quibus nares natura humidiores, 8c genitura Immidior, minus integra fanicate fruuntur; quibus vero contraria falubrius degunt. ■ - 3, In longis difficultatibus inteilinorum inediae exfaftidio,malum, & cum febre peius. 4. Vlcera circum glabra prava funt* y. DoIorcs,qui fune cx lateribus,8cpedoribus, at- que alijs partibusamraultum differant perdifeendu. 6. lienum, & vefi-ca; vicia in lenioribus difficulter fanantur. : ■ 7. Dolores ventris fubjimes,leviores, qui vero non fublimcs,fortiores. 8. Aqua inter cutem laborantibus, vlcera incor- pore faáa difficulter fanantur. 9. Latae puftube uon admodum pruriant. 10. Caput dolenti, & circumdolenti, pus, veí aqua, vel fanguis efluens per nares, aut os,aut aures, morbum folvit. 11. Atrabilc vexatis, & phreniticis hatmorhoy- desfupervenientes, bonum. ' ii. Adiutumis fanato ii vna no fervatur periculum eft aquam inter cutem., vel ta- beni; advenire. 13. A iingulcuhabitum, fternutatlo fuperveniens liberat - A v. 14. Ab aqua inter cutem habita, fi aqua evenis in ventrem defluxerit folvitur morbus* 15. A longo alvi profluvio habito, fpontancus vo* mitusluperveniens, morbum folvic. < 16. A morbo lateri* vel pulmonía habito alvi pro fluvium adveniens malum. 17. Lippientem alvi profluvio corropi bonum. 18. Vélicadilciffa, aut cerebro , auc corde , aut cepto, aut aliquo externioribus inteftinis, aut ventri- culo, aut jecore, lethalc eft, 19. Cum defcifliim fuerit os, aut cartilago, vei particulatenuis>vel pr£putium,ne que augetur, neque coalefcir. 20. Si in ventrem ianguis practet naturam effun-. ditur nscefle eft luppurari. . 21. Ininlanientibusíivarices j vel hsemorroydes fiipervenerintinfanixfolutio, . . . .. 22. Qu secura que rupta exdo río ád cubitum dc« tendunt venar ledtio folvic. f ■ ¡ 23. Si timor, atque marftitia longo tempore per« feverent,exeoatrabiIis fignificatur. 24. Si quod inceftinorum gracilium difeindatur, noncoaleicic. < * ’ >5 ' í :2 j. Eryfipelas ab exterioribus verti ad interiera non cft bonum: ab interioribus autem ad exteriora bonum. 26. Qui in febribus ardentibus tremores fiunt de- lirio Iblvuntur. 27. Quicumque fuppurati , aut aquam interen- tem patientes vruntur, aut fecantur, fi pus, aut aqua, vniverfim efluxeric omnes moriuntur. 28. Eunuchi, nequepodragalaborantjuequccal- vi fiunt. . 29. Mulier podraga non laborat nifi menftrua de- fecerint. 30. Puer podraga non laborat ante vium Vene- reorum. 31. Dolores oculorum meripotio , aut balneum, aut fomentum,aut venae iedio, aut medicamentum epotum iblvir. • 32. Balbi ,ab alvi profluvio longo maxime ca- piuntur, 33- Qui acidam cmitanc,non valde morbo late- rali corripiuntur. 34. Quicumque calvi íunc ijsmagnx varices non fiunt, quibas vero calvis varices magnae’iuperve- niunt, ijmrfus capillati fiunt. 35. Aqua inter cutem laborantibus tuflis iuperve- niens malum. ■[ ; ' 36. Difficultatem vrinj vena fcéla iuvát: íccarc vero interiores, ‘ >1- j 37. Ab angina habito,(kumor fiat in collo bonum, foras enim morbus deducitur. 38. Cancros ocultos omnes, melius e(l non cura- re, curati enim fito pereunt, non curati vero longius tempus perdurant. 39. Conveilbo fit,vel ex repletione,vel inanitione, ita vero, & fingulcus. 40. Quibus dolor circa praecordia ficabfque in- flammatione, his febris iuperveniens dolorem iot- 41. Quibufcumquc fuppuratio in corpore exif- iens,non innotefeit, ijsob craisicudinem puris, aut loci non innoteicit. 42. Morbo regio laborantibus, fi fiat haepatda- rum malum. 43. Quicumquelienofí á difficultate inteflinoru capiantur, ijs faperveniente longa difficultate intef- tinomm, aqua inter cutem, aut levitas inteftinorum advenit, & moriuntur. 44. Quibus ex ftillicidio vrina; ileos fupcrvenerir, in lepterp diebus pereunt, nifi febre fnpervenientc fatis vri na fluxerit. 4j. Vicera quacumque annua funr, aut etiam dia tqrniora, osabcedereesneceífarium, & cicatrices cavas fieri. gibbi ex afthmate , aut tufli fiunt ante pubertatem, moriuntur. Quibufcumque venj fcdio,vel purgatio cum medicamento convenit,hos vere purgare, vel ve- nam incinderc opportet. 48. Lienofis difficultas inteftinorum lupcrvenies bonum. 49* Quibufcumque morbi podagrici fiunt, ij fe- daca in quadraginta diebus inflammationne fi- niunt. y° Quibufcumque pracinditurcatrebrum, ijsne- ceiTe febrem, & bilis, vomitum fupervenirc. y1- Quicumque fani dolore capitis repente ca- piuntur, &ftatim muti fiunf, & fteitunt, in feptem diebus pereunt, nifi febris aprehenderit. yi. Opportet vero, & conciderare oculorum ia dormientibus lufpcétiones, nam fi quid alvum non commiifis palpebris fub inipicitur , neque ex alvi profluvio,aut medicamenti potione iftud contingat malum dl,fignum&:lerhale valde. 53. Decipiente, quae cum riifu fiunt fecuriores: qux vero cum iludió periculofiores. 54. In acutis paflionibus,qu£ cum febre funt, luc- mofa fufpiriamalum. . yy. Dolores podagrici vere,& autumno magna ex parte moventur. y'• hi morbis melancholicis ad hxc periculofli decubitus ftuporem corporis, vel convulfionem, vel furorem, vel caecitatem fignificant. y/. Aploplexiae autem fiunt maxime, á quadra- geifimo anno, vfque ad fexageflunum. . j8. Si omentum excidat, neceflariopuueicif. 59* Quibuícumque á coxendicum dolore moIe£ catisexiditcoxa, & rurfus incidit, ijs mucores fuper- vcnmnt. 60. Quibufcumquc á coxendicum dolore moles* tatis.diuturno exi iit coxa ijs crostabefcic, & claudi- cant, fi non rrantur. L / S E 2^VIL 1N morbis acutis frigus partium extremarum, * malum. 2, Inoííe aegrotante caro livida malum eft. j. A vomitu fingulcus, & oculorum rubor ma- lum. i 4. A fudorc horror non bonum. y. A furore difficultas inteftinomm, vel aqua in- tercutem, vel mentis alienatio bonum, 6. In morbo diuturno failidium cibi, & deiedt io- nes fyncerse malum. 7. Ex multa potione rigor, & decipientia malum. 8. A tuberculi intus ruptione, exlolutio, vomito, au c animi dcfe&io fit. 9. A profluvio fanguinis decipientia , ac convul- iio, malum. 10. Ab ileo vomitus, fingulcus, decipientia , vel convulfio malum. 11. A morbo laterali inflammatio pulmonis ma- lam. ix. A xi. A pulmonis inflamationc phrcmm ,- malum. 13. Ad aeftibus fortibus conyulfio, aut diftcnfip» - malum. 14. In capitis idu obftupcfccntia, & decipienda malum. v • 15. A ianguinis iputopurisiputum malum. 16. A puris iputo ph tiniis, Sc fluxus, oy m yero íputum retinetur moriuntui•. 17. Inhxpatisinflammatione firigultusaaaJam 18. In vigilia corlvulfio.vcl decipientia. ip, In oflis cxuilione cryiipelas, . ’ 20. Ab eryiipelateputredo,aut fu pirrado. 21. A forti in viceribus pulía , profluvium fiinr, ginnis. 22. :A ventris dolore diuturno /uppuratio. 23. A.dciedione finccra difficultasirreftinoram • malam. ¡ ; : 24. In offis praeciflionc decipientia fi in vacuum aprdienderit. 2J* Ex medicamenti potione covulfío Icthalis e fi- ló. In forti dolore ventris j partium extremarum frigiditas malum* 27. Mulieri vcero gerenti fi tqntiofupervcnerit6.* cit abortum. 48. Quandó os, aut cartuago/autnervus abiindffi tut non augetur. ’, ¿ , :)d c! - n:; r■t bfa i:; }9: flu* xuslupervcnerk,ámórjaoíifecíá*iik% : . .¿1 .ii jó. Quibus in alvi profluvijs excrementa (pumo- faTdnt ijs ex capite pituita defluit. 31* Quibufcumquefebricitantibus invrinis fiunt fedimina veluti farina craífior longam íegritudincm forc fignificar* 31. Quibus autem biliofaícdimina fupra tenuia, acütum morbum fignificar. 33. Quibufcumque vrinae diñantes íunt,ijs turbado vehemens in corpore fit. 34. Quibus in vrinis bullx infidciit morbum rena lem,& longum fignificant. 35. Quibus infidens pingue, ac acervatum, ijs re- num vinum acutum fignificatur. 36. Quibus autem morbo renali laborantibus prxdiila accidunt figna, dolorclque circa Ipinx •mufculos fiunr, {¡quidem circa loca exteriora fiant abceflus quoque exterius futuros ípeóta; ii vero do- lores magis circa interiora fianr, etiam abfcdTusex- pc(5la futuros interius. 37. Quicumqaeevornuntfanguinern,fi fine febre quidem ialutare, fi vero cum febre malum: curare veroopportctadftrigcntibus, & perfrigerantibus. 38. Diftilationcs in ventrem iu perior em fuppu- rantur intra viginti dies. , 39. Si quisfanguinem minxerit,& grumos, Se fti- Ilicidio vrinae laboret, & dolor inciderit infcnnur,& ittíúmVentrem,peainemque, qu* circa vecicam ,male fc habere fignificantwri* - 40. Si Hnga repente incontinens fíat , aut aliqua pars corporis ftnporcelanguit, tale eft mclcncholi- cum. 41. Sifcnioribus fupra modum purgatis fingat- tus lupcrvencrit non bonum. 42. Si febris non ex bile habeant, multa aqua ca- lidacapitiiuper infufla,folutio £t febris. ¡ 43. Mulier* ambi dextera non fit. i i 44. Quicumquc iupurati vrumur, vel fecanturfi pus purum fluxerit, Se alvum, evadunt; fi Vero iub cruentum,&fxculencum,ac fetidumperéunc. 45* Quorum hxpár fiippurstum advritur ii pus purum fluxerit,& alvum evadunt,in-tunica enim Ilis pus continetur, fi veroqualis amurca fluat pereunt, 46. : Dolores oculorum poil meri potionem , &: aqua: calidar balneum, benaf icdione curato. 47. Aqua inter cutem laborans fi á tuffi habeatur dcfperatus eft. 48. Vrinie flillicidium)& mingendi difficultatem, vini potio, & vetííc leétfio folvit, infidere autem in- teriores. 49., Ab angina liabito tumor, & rubor In pedore fupervemens, bonum, extra enim vertitur morbus- 50. Quibus carrebrum fpliacelátum , idcfl cor- ruptum elt, in tribus diebus pereunt; fi vero os evaf- ferine fani fiunt. ft. Sternutamentum fit ex capite caléfado cáete- bro, aut humedato eo, quod in cáprcé inani, aer cnim intur contentus extra erumpit: fonat autem quoniam peranguftum ipficft exitus* 51- Qjicumquehaepar'circumdolent y ijs febris fupevveniensfolvit doiprerti.. Nidria h* im• j3. Q libus á venis fanguinem mittere confert* ijs vere ytnara opportet (ecare. 54, Quihps inter ventriculum s Sc feptum pituita repófira‘eft) & dolorem affert non habens exitum* neque ad ai nerum ventre pn * ijs per venas ad vcficam. pitu ija vería iolv itui* morbus. ■ - 5i- Qjfibus haspar aqua plenum in omentum, crura perit, ijs venter aqua repletur > Sc moriuntur* 56. Alyce,idcftjanxitudoj, oícitatió* horror* vi- mm scqpalc se quali pqtu> fblvit xgfkudmem. $7*. -Quijbusiayrinafripmeatu$ tubercula fiunt ijs fa£ta, Sc raptione iolvitur dolor. ■;\:p« 58». Quibus exrebrum aliqua ex caula. concui- fumfuent neceffe eft ilatim mutos Seri* jp, (porporibus carries; habentibus húmidas fa- mem; adbibere cpnveni%far$es epim corpora ikcat. Ybi toro corpore mutationes, Sc corpus, per- frigetapu],Sc. qirlhs calefit,:aut dolorem álium ex alio morbi iignificatar- >■ 61.., abitus. re, rqbu&o qui dem jupia* ¿evíli verointra fignificat, Jfov cfe4mr* vtianaro- . ¿3' Quxpervellcam excernuntur inípícerc op- portet fi talia qualia lanis excernuntur 5 qux igitur minime fimiiiaffinthis&xc morbo llora , qux vero iunt ianis fimiliajhxc minime morbola**.. :iu ; : 64. Et quibus deie&iones fi fiare permi fleris*. & non moveris, vefuti ftngmentaiabfifiunt, & fi pau- ca paucus cft morbus, & fi multa multus: ijs confert alvi purgatio, quod fi ai vo-non purga ta dederis, for* bitiones quan to plures dederis tanto magis nocebis» 65. ..Quifaufcumque cruda infra quo- niam atrabilis ineft, fi plura maior» li nor effi morbus, 66* Ex creationes infebribus non intermittenti- bus lividx, languinex» biliolx ? 8c fetidx , omnes veiobenccxceinuntat > bonum cft , pc*ir<;itrem>& peryeficarj&,& ybialiquid ftcfcrifnobpurgatunij>rna!um, % Wj 67, Corpora opportet vbl quis purgare voíücfíü fluida úecrc%Sc fi lupra fiftcre alvum fi vero infra3 1 -. 68. Sbalnus>y^ 6p. In febribus non intermitentibus fi exteriora 'frigent,.interiora vruntur>&febris habeat, lethalc. 70 in febre non intermittente,, fi labrum T aut na- fas, auto culus, aut fiipcrcilium pervertitur*, fi non videar, fi non audiat, & iatn debilis lit;quicquid ho- prope efi» 71. A pituita alva aqua interciuemVepervcnit 72. Ab alvi profluvio difficultas intcílinr rifn. 7j. Adifficulcateintcftinorum, levitas inceftino^ rumfupervenic. 74. A corruptione abíccflds oííis. 7j. A fanguinis vomitu, tabes * Se puris purgatio iupra,intabc fluxio ex capite, influxioneal vi proflu- vium, in alvi profluvio aitricio purgationis, íüpcrio- ris> in aftriélionc mors. 76. :Qualia fuerint veficx, aut alvi excrementa,. &cx carnibus,& iicubi alibi natura corpus exierit, fi parum paucus efl morbus, fi multum multus,fi vaU de multum, Icthalceft. *** APHORISMI AD febres pertinentes. Libro. Aphor. De terciana. 3. 21. 4. 43* 4- 59- . De qartana* 2. 2 Jo 3* 2I- - 3* ' j. 70. De quotidiana. 3. ' !/•' 4» ¿3- Dccaufonc, 2. 21. 4. J4. 4» 5 8. 6. 26. De acuta febre* i.* . 14* 19* Libro. Aplior. 2. 7* 3. lio i 5. 9. 4- ■ 3* * 4. ¿6. V 6 1« S 11-4« 4« > 30.: 4* 43* 4* 59*- 4- ¿3- De reliquis fimptho. nutibus febrium. De fudorc febris. i. z8. 4- V- -- 31* 4- K. 34-.. 4* V 35- • 4- 44- 4- 47. 4«, . 4^* 4- 49- Hfí 4 Ji 4- Ji- I o 12» 3* 9* V 11. 4:' 3¿ 4- ; 37* 4- . 5^ De rigore febrium * 4. 29« ‘4. ¡ 46 4. jj:. Libro. A pilón Libro. Aphor. 4- fi 53* 4* J4- 4 55* 4 60. 4 ' 62 -, • 4- 4 ' 6f- 4. 66, 4. 67. *4'.’ 68 4; 65, 4* 74- 6: " 16. 6- 44. 6. 50. 6. yi, 6, 54. «7* 33 • ■Ti 37. 7£ 6p. 4- V. A Aphoriími ad mor- bos particulares fpcc- f antes fuxta ordinem i Rafirnp. ad Ahrianfo- * rem lobfervafiim. Libro. Aphor. Dedolore capitis. ' i?. v,;. , x ' 3 - »7- 3- »3* 4« - 70, J. 23. y. 28. y. 68. y. 6p„ 6. to. 6. yi. 7- 14. De vida omnibus fcbiíci- tantibmeonvenienti. : ©e letargo. x- • n. ** 14. *:• tó. :í« tt?. ,4* £7* 3- 3Ó- De apopléxi 2, 3, 16, h *s* 3* . Libro i Aplior. Libro. Aphó’r. De delirio. ó. J7. 7. 60, 2 i 2. De convulfione. De melancholia. 3- 10. 3- ll*' 4- 9* €. ' ii. 6. ai. 6. 13. 6. jó. 7. ó, 7. 41.' 2«.. ió» 3. 2?. 4. 10. 4- !?' 4. r 66* 4* ¿7* 4- 68. J. i- y. , 2. ?• 3* y* 4*/ y* s° y. & y, 21. i. n. y- *j- y. j. rrfSfc í;- y. ■ 71. 6- 39- ¿. jó. 7- £. 7- 10. 3Jo ' JDe phrenitide. 3* 3o* 4* 7i. 7- 17. Oe decipientia. 6- 53* 7° y. 7» 7o 7» Je 7« 10. 7- 14» 7* 18. 7- aj- Libro. Aphor. Libro. Aphor. 7. 18. ,7- *6 3- J3* 3- J4» 3. ao. 3* »7. 3- 31* 4. ay. 4' 27. 4* 49« 4. do. Í* 33- y* 44' y. do. d. 2. Dc cftupore. 7. 14. 7- 4i- De affcftibus oculorum 3. 12. 3- 14- 3- i/. 3- 31* 4. 49. 4. ya. 4. 31. 7- 3- 7. 48. Dcftornutatione. f- 3f- - d. 13. 7. J5» De affedibus aurium. 3- y. 3* »7. 3. 21. 3- *4- •3- 31* 4* 38. 4> 49- 4* do. d. 10. De affcdtibus oris,& linguae. 3- ai. 3. 24- 6. 32. 7* 41. De affeflib-dentiam." 3- 4- jj- h 69' De aiFcftibus narium. ?! 4o.. Libro. Aphor. De affcét gingibarura, & laviorum. Libro Aphor. 3- i - 3. zo. 3. Z4. 3- 3f* 4. y 4. y. Z4. 6. 3y. & 46' 7. 49• 3. ,4* 49- Dca£fc¿t guturis. 2. - 43. 3* 16. 3. 20. 3. 22. 4» ' 34. 4« M- -- 70. 4 J7- 7. . n> De troce. y- ; y. 6. yr. 7. ¿o. De fputo fanguinís. De affeft. pc&oris, 2c pul-5 monis, 3ci.deanhelitu, i 3. zp. 4- ij. y- 13- <>. 10. 7- iy. 3- 3- 2.3- ; 2-6* 3- 3o' 3* il* 4e 34* 4« J°« 4. ;¿B. De plcuricide. I. Ilo 3. 23. j. 8. ■ j- jy- ¿ •- j. Óo l£. 4 33. De tuíi. ?• 4o* i- 4r tibro, Aphor; Libro. Aphor: 7« 11. 4- H- y* i y, 6, 6<¡. 7. i<5. DfcPcrineumonia. 3- 23” 3- 3°’ 7. 4* 4 1- 57, 6; 18. 7. 8. De empicmate. y. 8. ' y. io. i- »y. y. io, y. <95. 11. 3* . 14. 4** 4* 4* 6. .4* 7. ,7. 8. 4. 12. .4- 13. 4. 17. 4. 18, 4* ai. ..4- M- • £ 31- ro. Apkiti DeHydrope. Lá?ro. ■ Aphpnv 4* 24* 4r:' 2<* 4« 2&* y* ii. J*“ x 4? 5h 34- P: 66 * 6. 3. 6. 15. Ó. I¿. 6. 17. ■*T’ 6. 31. 34. <5. 3s. <5. J«. 7. y. .7. 24. 7* 30, 7- 3:1- 7. I?. 7. 80. 7- Ba. 3- 22. .4- 11. B,=: «5. 14. & 27. 6- 3-y> 7- y.: 7. 41. 7.. 57. Dehifteritia. .4- 62. 4-. 64. T- 7y- .6, 42. De affeót.lienis. .3- 22. 6- 43- A 48- Pe profluyijs alvi, ,2*. 14* , 3. 1-6. .3- 75. 3- ' 3°- 4. 21. 4° 22* 4- 23. De affcd:. vefife. 3*:.; y.: h *6. 3- > 3r* Libro. Aphór. Libro AphúrJ 4*. 70. 4. 71. 4- 71'. 4- 73- 4. 74- 4. 4. 76. 4- 77. 4- 79* '4* 80. 4. 81. y. ii. y. 69. 61. y. 61, 6. ip. 7. s. !•' 2j.- y. '28. y- 19. y- 3°- ? y. 4* ’ y- 49- y- yy- y- y 9- y. 60. Aphorifmiad morbos, qui externi eíTe dicun. tur pertinentes, & ad chyrurgiam maxime convenientes. De alfeéL capillorum. y- ii. * 18. 34. Dtf puftulis,. 3. 10. 6. 34. De affe¿t. articulo- .' rum. 3. id. 3. 20. 3- 31- 4. 20. 4- 31- 4- 44- 4- 4y- 4- Dc tumoribus pfsttcr- naturam. 4- 34-- 4* 3J- - 5• ‘ Í- . *<*• IO V \ Libro. Aphor. Libro. AphorV De tuberculis. y. 67. j. 68. 6. 37- 7.., 37* iy. 3- *o. 3* x6* 4- 44- 4* 4J. 4* 81, 7. 8. 7- J9. Deinflammatione. 3* 24* 6. 23. 6. 19. 6. 4. De Sphacelo. Dc verrucis. 3* *6. 7. yo. Dccrifipelatc. De vulneribus. 'c 23* y* 43* tX¡' x j* 7. 19- 7* H i. XO*. y. i. J- ¿7. 6. 18. 6* 19. De vlceribus. Dc herpete. 3• *<->• 3- ii. 3- M- 4- 7). y. io. 5. j Deftrumis. 3- Dccancro. 3 8* De bubonibus. •fi, 4* Ji*f LAUS DEO