\
• 
pi
vv
kt
y-td.fSW
NATIONAL LIBRARY OF MEDICINE




       Bethesda, Maryland 
 
 
     C0NRAD1 ViCTORIS SCHNE1DERI






CATARRHIS
           SPECIALISIMUS,
                  qvo
     Juxta Hippocratem Libro de Gland. & de Loris in homintj* >

       SEPTEM  CATARRHI,
                  Ut:
   KctTcippai ss t*c òtyfekpàs t fcu Catarrhus Oculorum,
   Kurappus èg t« ùrcty leu Catarrhus Aurium->
   Karappat è? rag g/vag ■> feu Catarrhus Narium\ quo volumìne & deSter-
       ntttatìone agitur, ac quoq; palàm fit, nec Cerebrum efle EPILE-
       PS/sE fedem,nec illud eo morbo principaliter affici,concutiq;,
       nec ejufdem membri meningei moveri ac veliicarL
   KetTappus èg lèv 7rv6v fioatti feu Catarrhus Pu/monù,
   Kardppag èg tdv qif-'&X09 » ^u Catarrhus Stomachi,
   KaTczp'pxg ègiòtfivsAofi feu Catarrhus Mcdulh Spinali*^
   Hardòpug èg ti cupa» feu Catarrhus Sanguini*,
               pertra&antut-,,
                 Cui alius;
         AdSextitm CATARRHUMflettami
                LIBER


ARTHRITIDE, PODAGRA erISCHIA-
      GRA, ac de Horum Morborum CUR ATIONE
                 jungitur_»,
                  Itetn
            ANACEPHALiEOSIS,

      nt/fjfertio Catarrhorum Cepbalicorum repente magis per-
             fpiruat falfìcarii conviocetur.
              VVITTEBE KG A»
    Impenfis Hacred. D.TOBLE MEVII,& Elerdi Schumacheri.
            -4ATTH&1 HENCKELlh 
 
 SERENISSIMO AC CELSISSI-
    MO PRINCIPI AC
        DOMINO

DN.  JOHANNI,

PRINCIPI ANHALTINO,

GOMITI A SCANIO
 DOMINO DE ZERBST,
   BERENBURGK,JHEVERN,
      KNIEPHAUSEN
        &C.&C.&C-

 Domino Clementisfimo


          HuncLibrum
maxime devoto animo
 d4t,dicdtjedkitt. 
<5i<J^<e>t2' &v« sAff <£ ££" <£ SC S£ ST S2? S21 ££t' 2? ££ 3? «fa


             ERENISSIME PRIN-
             CEPS ac DOMINE  CLE*
             NIENTISSIME, non tàm
             mos, ut Vegetio placet, fed pie-
             tas eft, Principibtfs 1 evrarum ac
             Domini* in fublimi potentati!
collocatis 9 libros ingenio ac induftria recens
conteótos, devoto animo dicare* Quemadmo-
dum &Eorum ad notitiam ninilfinecunctatio-
ne non perfertur, quod vel rarum vifu eft,vel in-
venti! arduum. Cur ea non fimili honore digna
habeantur, quann&E £//m*Wideprehendun-
tur,diu, multumqueantè quaefita?  In ultimis
haudponendaerunt, quaepertinent adMedici-
nam, ad pradidem falutis numana^  Jam vero
nulla morborum genera mortales frequentiùs
graviusque exercere creduntur, quàm Catarrbi.
Horumcjue viae huc ufque fefellerunt,qu# nunc
meà unius operamonftrantur. Iis prioribus igu
tur tàm perfpicuè falfis, via curandi quoque an-
tehac parùm reóta femper fuit.   Quapropter
meus hiclabor nec lupervacuus judicabitur nec
                                  imiti-
 
       EPISTOLA DEDICATORIA.

 inutilis :  Ad eam equidem, quam ob id multi
 qua privatim, qua publicè fecerunt,  mentio-
 nem mei tàm honorificam,femper erubui. Hoc
 tamen, quicquideft operis, TIBI> SERE-
 NISSIME PR I N C EPS, confecrare
 animum induxn  Eà tàm Clementisfimà ferri-
 per in me extitifti voluntate, ut 71 Serenitatihm
 in perpetuum publicè, privatimque quàm ob-
 ftrittisfimus.  Hoc teftari velie ac etiam publi-
 care, mei eftingenii. Itaq; hoc munufculichar-
 tacei fub Serenis/tmo Tuo Patrocinio fic profero»
 ut illud ad7.Jmw/;pulvinarftatimdeponam.
 Afpice,SERENISSIME  PRIN-
 CEPS, pignus infima? devotionismeae, reli-
 gionis ac pietatis ejus, qua 7. Sereniti colo, re-
 ferendo prò fummis beneficiis gratin ex toto im-
 parem me palam proretius. Sume illud in Augu-
ftasTuasmanus, SERENISSIME PRIN-
 CE P Sj qui faves & iis, qui literas trattane.  O-
 mni loculo meliora praeteritis eruuntur.  Pu-
 blicantium igitur ingeniafoves. Scripta ipfa re-
 cognokis fopiùs ac reperta.  Non funt, fateor,
 tanti,   At DEO acPrincipietiamminimafunt
 curata.  Inde divina Majeftas & humana elu-
                        a 3         cefeie 
      EPISTOLA  DEDICATORIA.

ccfcitmaximè. l>eusTE, PRINCEPS CEL-
SISSIME, fervet, cui cordi eftSalus Patrio &
fìngulorum.  Tu, Patrocinium Singulorum ,
Deus TE fervet.  Hifce ardentibus votis TE,
SERENISSIME PRINCEPS, Dei prote-
ttioniaeterno commendo, Hicfaxit, utTUiE
SERENISSIMA Summo^ueFelicitatis meta
fit nulla»  Witteb.d,i.7br. A.itfé*.
SSR6NISSIM& CELSITUDI-
        NE TUA
Servus humiUimm, maxime^
       devotut
Conradus Viclor Schneiderus, D. 
            Le Bori Benevolo  Satutem !

 f^^^^Otisfimùm incujufqueLibri fronte exiftima-
 «8 ^J8? tur *■ Prmium> guftum quali habcre ac noflè,quidnam
 K ^S[rucritfufceptum. Argumcntum igiturpauculishabe-
 [^^^^Sto* 0™i N**iumq3pituitam ex interioreOr^rtf, ex illa
 Are e Pallados, indefinenter emicare,|confenfùs gentium fùit.  Hic
 ipfc meo unius magifterio jamdudum ad nihilum recidit. Veruni
 cùm novisfimo ilio fuperiore volumìne Coryzam & Branchum, hacc
 Camrrhi genera exponerem •> memor fìebam illius recenfionis, qui
 vetuftisu*musMedicorum,/i/^w;»/*.f//'£.*& Gianduii* in homineCc~
 ptem facit Catarrhof. Ego primùm animi pendebam,mox tradùce*
 bar alfò. Inftitu ta mea magis abfblvijperficiqiintelligebam,Giftas
 omnes feptem (feciesCatarrhorum ex eod'em ordine perfequi infti-
 tuerenu Hoc igitur efrr quod ab hoc principio rurfus fuerim exor-
 fus,eandem rem ex integro rctracTrare» Cumcj; nova dogmata con-
 tcntionibus eruditorum vigerefofeant, eorum infèrni fparfimob-
 jcelata, ac adverfus eadem rurfus feci verbav
        ffaret profetilo fernet* introrfnm veri-,                   Boetb. f.j.
        guodexcitatur, ventilante dottrini..                   confifkit.
 Praetereà Anacepbakofn confido r qua &alios alìafuper alia argute
 exeogitantes, verique feiendi cura aflferentes, rurfus ad meam fèn»
 tentiam perducere laborabo. Sunt verò,quibus l^ares & Cerebrum
 pituitaobruitfic, utillisinveteratisopinionibus obfeffi, judicium
 adhibere non valeant.  Nonnulli funt hebeti ingenio ac obtufo, ni»
 hil eadifpicerequeunt, permanentinprioribusfèntentiis,ac con»
 ftantes non fine laude fé vifum iri arbitrantuf. Hos omnes ego mifc
 fos facio rquemadmodum & eos, qui iftà ingenti natura verum fa-
 rti diunr,ejusq'; in defpecìum fiaud parùm multa afiingunt..  Novat
 quidemresnefcio quo fato aliquid femperhabentoffenfìonis. Ra-
ro fub primule ortu arripiuntur,ailtimantur,ac in laudibus ponun»
tur.. Caeterùm ifti rerum diu creditarum probatores minime fune
ad verum eruendum propenfi> fed magis ad calumniaadum parati
                                                   veni»»- 
AD  LECTOREM.
     veniunt. Equidem malediétts noncertaverim. Attamen,quid dica-
     tur,intendam,explicaboque lubens quaefita. Eft faepè quis acerbio-
     re natura, ut nihil fine contumeliis proferre queat.  Tùm vindici*
     genus optimum eft,ignofcere: faepè & malevolilaudempariunt,
     ìrijurjis infamatis.  Ex obftantibus plerunque erumpit veritas, &
     quali effiorefcit. Vitilitigatores funt hujusfaeculi vitia. Refipifcunt
     ipfietiamaliquando, ac verum agnofcunt, nec non prò co mox
     tanto acrius pugnant. Quare nunquam committam, utaliquis il-
     lud hominum genus eàdem rabie aggrediatur. Quidam juvenis vir,
     fcientià rei medicae & inventorum conditione compertà,praeclarc
     eruditus,nunc peregrèprofecìus, femper quidem in optatis habuit,
     in ejufinodi litem fé ultrò impingere. Non femcl ftylum fuum pu-
     gnacem 3c bellatorium exacuit,à me femper attentus. Altius impri-
     met dentes,quàm canis illcqui libi feram mordicùs tenenti, mem-
     bra praefcindipatiebatur. Sagacisfimè etiam fubfentiet ac odora-
     bitur,quifnam fit princeps autor, qui tamen fallere voluit. Vereor,
     ne tacenda dicat & prorfus pudenda. Adeò fervet cupiditate & fer-
     tur,imò ruit. Nec parcet illi,qui primus omnium Heuretes efle ve-
     lit.  Eum nec caput h'\Cce pituita; itineribus repericndis,nec, utilo-
     quitur VlaHtusipedemfuiJJekzìlh oftendet. Interdum horum homi-
     num pectora fale admodùm facete defricabit. Illudque quam aftu-
     tèfaciet,ut
O vìa.          Autorem feriant tela retorta fuum ?
     Quàm fcitè irwpetentem repetet, reprimer quam callide obloquen-
     tem, quàm vaftè retundet velitantem, latrantem quàm acriter ca-
     ftigabit? Sed hac ratione mirationem facere ac rifum captare, eft
     vilisfimus ingenii fru<2us.  Nec co refponfionum genere unquam
     cleleófcabor, nec quoque in iifdem,quibus me nonnulli publicè pri-
     •vatimq; afFecérelaudibus,habea,quod mihi plaudam.Agnofco bo-
      num animi,judieium cujusq; magis expeto. Acquiefco unicèinve-
      titatcefFecìrice illius utilitatis,quà languentibus in pofterum mul-
      tò certiùs mederi pt>terjmus,fublatis Euadkùs/èptem cerebri Catzr-
      rbis, illisci; cephahcU medicamentis tàm mu!tis,nunc prorfus omni-
          AÒabdicatis.   Expeditior, ne multa ,nunceritvia curan-
                   di, minus fumtuofa ac magis falu-
                                 taris.
                                                      INDEX 
t&w "fw Ww W "WWW "WW fff


                  INDEX

   CAPITUM   ET  MA-

          TERIARUM

               Utriusq; Traétatus»



     DE   CATARRHIS.
                CAPUT   I.
                       Do
   CÀTARRHO OCULORUM.

Omnia paulò alriù?&quafi à primo fonte repetuntur.
   Hippocmte*CatarrborumCcrcbrigenerafecitJeptem. Vis numeri
   Scptenaru. E6 & mala interdum conftant. Ex iWìsfeptcm Camr-
   rbis Cerebri CapìtUgs primus eft CatnrrbusOculorum. Voeatur &
   ib HippocrateOphtbatmia.Qmà Glamia? Quemadmodum Opb-
   t baimi a & Lippitudo, ita Rbeutna oculorum & Opbtbalmià diffe-
   runt. Vetus opinio eft, Ophthalmiam à capite Sceerebroy à Venia
   quoque,& à tota corpore oriri. Hanc quoque exponunt mttrpre-
   tes Arabum. Eorum quidam excerebro humorem contendami
   per craniiforamìna in oculos ire. His Leonbardus Jacchinu* & Caju
   roln* PifoafTenfumhaud commodant. Atquehaec perluafioma-
   gis magisq; falfi convincitur. Refutatur quoque Sennertut. Per
   Nervo* Optieos humor haud poteft de cerebro meare ad eculos*
   Nec vapor de ftomacbofurgcns, concitat Opbthalmiam. Simile
   judicium de bepatis, dclìe»ù9dt uterine pulmonk Vaparibu*£er-
   tur. Suntineptaeopiniones. Nec è medio Cerebro vapore* pro-
   rumpuatiniw/is;  CaufaOphthalmuvL ordine dicuntur. In iis
                                   b            ex- 
INDEX-CAP1TUM
 exporrendis multi font Jacob»* dePartibu* ,  (f^Jcol.Florent.
* Hi nihil explicant esplicando. Tandem Opbtbabnia definitur.
 An posfiteffeSymptoma? AnMorbus? Palpebra aliquandofi-
 rn ul infìammantur* Diffèrentia Ophthalmia edam pertraclantur.
 OpbtbalmiÀ Sicca eft quafi privata Ophthalmia.Inter differentias
 mentionem ejus omifit5V»wr/»/,ut & Flatuofà. ■ìrajgoQfaX'fitct
 exa&iùs confideratttr.KevcràextatjE*/»*?/* Ophthalmia.Illa dif-
 fèrentia non probatur, quaD .D.Settnertùsaliam Ophthabmiam
 facitperpevfialtcrf/àtyaliamperovvaQpo-fiév*  SìgnaDiagnoflic*
 exequuntur Avicenna,Rhafes,Atex,Trallianu*. Supplentur,quae
 omifit SennertusrKn & quo modo Ophthalmia posfit effe r^/tfB-
 gioJàfEftk-epidemia.Laudatur Vopifcu* Vortunatm Pkmpìu*.&n
 Ophfb/flmia posfit acuere aciem oculorum ? Opbtbalmiam Hip-
 pocrates  valentioribus purgantibus curat, lenioribus Senncrtut.
 Sed praeftat fèqui H'tppocratem. Ab hoc ftat rei ratio,ftat quoque
 experientia.  Ocularia appropriata medicamente fiint nulla, varie
 mifcentur purgantibus.Iis appropriati* & principio morbi no-
 xam fieri proyonit Hercules Saxonia. Horumquenumerusnon
 certus eft, crefcitindies.  Purgamium ufilitasexperimentisfuit
 cognita. Si Ophthalmia eft jfr&viraflbciata, valentioribus purgane
 tibu* non crit locus. Jure nititur autorimte Hippocratis laudata*
 fupra Plempiu*. Sanguini* misfio eft optimum remedium.5V»»«--
 lus eft hoc loco adverfus Hippocratì, cujus veftigiis meritò infi-
 ftunt plures. De fettione venajugularis tàm neceflàrià nihil dixit
 Sennertus, nihil quoque de Arteriotomìa. Cucurbitula, Vento/*?
 SaT/guiJùgefrijtione*,ptxcivuhvcrò cauteria & Setacea multum
 afferunt utilitaris. Pturmica an aliquid conferant ? Lac mulhris
 pueUamnutrienti* magis utile non erit.   PomafemiputrfdaCunt
 ienientia. Veterum medicamontafimplicia longà ferie enumerane
 tur,nec non exetica, moxprifcorumrrecentium£tcompofìt*exter-
 na & interna. Fuligine & Sfitto fupercilia collinebantur.  Qua
 ratione ftibium antiquitùs voceturPlatyopbtbalmum? Qua vj,
 tute Citfuligoi Fuligo tburùymyrrbttypicisi innum*rum CaUible-
pbarorum referebantur. Fuligo & ex oleo cedri & moduli* cervi.
 «wfiebat. QMlepbamttant quoquemcdicinalia. Pttlvùftibii
                                                   adhi- 
                ET MATE RIA RUM

 adhibcbatur,non/w/^ <7W.FaIlitur5W//»<«/?W. Iftxfuligines val-
 dè nigrant,inde conficitur*/««»f»/#w. Quid GtJfieciUtqn ? Eo
 Callitlepbara 8cCoByria admovebantur. Superioris^?^ y£ in-
 feriorisqi cilia tingebantur Sc/ùpercìlia maxime. Uftum ejrlotum
 ftibium in cottyria addebatur.  Johannes Baptifla Porta fumpfit
 CaUiblepbara de Marcello,ac confuse. Vetuftiores quidam Me-
 dici ac juniorcs ad externa remedia quafi inviti tandem ali-
 quando defcendunt.  Ad repellentia lenisftma quafi referuntur
 albumen 0 w,cum albumine vitellus, farina triticeafìmilago,panit.
 Similia fronti & temporibusimponuntur. Laudantur/*dìry/»4
 de ovo & Galla tura maxime.   Quaiftio agita tur j lac an albumen
 ovi a\itvitellu* magis conveniat?  RepeUentibu* adjiciturC^/«««
 tùm. ab antiquUtx.\xvcL etiam à recentioribu*. Alia medicamentot au-
 xiliantur incipiente*, alia acfolcfcente, alia fencfcente Ophthal-
 mia. Colljria & exmineralibus conficiuntur,ex VìtriobyMarcba"
JitayPlumboyLythargyrOydEre-i Antimonio. Ea diverfimodè Jt^wW
 prasparanthodiè. Non funt nova remedia.  Opìum damnatut,
 oculis illitum.  Corrccìum probe interdum allumi poteft. Fé-
 tri* an aliquando posfit ophthalmiam curare ? Eft dogma non
 Casfìijiod Ariftotelis,6c ipfius HippocratU.Diata hominis opbtbal-
 mia laborantis proponitur brevisfimè. Vina & Tìalneacerta ra-
 tione profunt. An diuretica c'onveniantjurgente Ophthalmia hi-
 li osai Adftringentìa nihil profunt,quae & D.D.Sennertu* memo-
 rat. Quaedam oculis privatim inimica eflè creduntur. Quidam
 Medicorumforbere jubcnt,non manducare.Quxdam & prodefle
 dicuntur&nocere.  Per/tea Mala magis infalubria funt, quàm
 melone*. Abflinentia & hic eft adjutrix.  Exercitztio corporis fit
 modica.Somnus eft falubris,quaeritur an etiam ophtbalmiapitui-
 tosa urgente ? Amuleto, hic funt tàm varia,quàm inania. Vanum
 quoque eft illud, quod exeogitat Hartmannu*. Opbtbalmi/jfìt-
 machali* curatio eft inepta acque ac nulla.  Flatuosa infeftante
 maxime fàiubris  eft fudor.   Percenfèntur quaedam medica-
 menta fmplicia & comportiti quaeAVr-ophthalmia propria eflè
 videntuc.                                      Pag*4«
                                 b *               CAP. 
                 INDEX CAPITtìM

                      CAPUT //.
                          De_,
      CATARRHO AURIUM.
Secundum Catarr hi genus eft, duce Hippocmte, inflammatio aurium.
   Hsc obcertamrationem hicfequitur 0/^4/www.  Vetercs
   Medici, Graci & Arabe*, infiammati* aurtbu*, & Cerebrum labo-
   rare credidére, eique admoverunt remedia.  Hos confecìatur
   turbarecentiorum, & ex iis Sennertu*.   Qui communk error
   hìccoarguitur. Via Catarrhi haud eft illud Cranii forame*, per
   quod humor cercbri vel in ^rfi, vel in oculos, vel in nares mana-
   rè fingi tur.Vetuftiores fimul afìeYcrant,Cartzrrbum & per vena*
   in Aure* ferri.  Humor ex cerebro ytxforamcn Nervi Auditorio
   in intima Aurium non poteft mirti, confideratàloci conditio-
   ne.  Atque graviores inde morbi nafcerentur.  Inflammationù
   céufae funt 'qsvfj.ccm, vel 7tvsv/xatu.  A flatibu* oriri poteft in-
   flammatio aurium, fed longè alia ratione.  Homine ebrio, v'apo-
   resnon tkmcxftomacbo pergulam, quàm per arteria* ex w^i
   fanguinea in intima aurium feruntur.  Nec Hepar, nec iLrV^, nec
   Matrixpófìuntfiatuminaures compelicre, obftantibusintcfti-
   nis, Diaphragmate $ccolto.  Si fpecìantur partes aurium,harumqi
   cavitatcs, erunt differenti* inflammationis aurium. Eft & critica
   inflammatio Aurium. Illa differentia eslfallax, qua haec infiam-
   mano per viam catarrhi, haec per viam paulatina digeftionit oriri
   dichur.Ncc ftomacbica,necHrpatica,ncQ Uterina eft infiamma»
   tio aurium»  Flatusfanguini* pofìuntfacire ventofam,feu ut vo-
   cant, fatuofam inflammationem aurium.   Sìgna inftammationk
   Aurium expenduntur. Gravita* capiti* pituitofum>crafTuqique
   humorem haud demonftrat, nec quoque aer frigidior, in quo
   seger ante fuerit verfatus. Atque nota; honoris melancboliciiunt
   incerta:. Nec gravita* fronti* poteft eflè prarfagium infiammati
   nervi auditorii.Nec nàufeaillam,ut vocantjìomacbalem inflam-
   mationem aurium teftatur. Prognoftica dicuntur.Aurium infiam-
   mano gravior Ophthalmia eft & periculofior. Uvior eft inflam-
   matio aurium » exterim tantum auricola infiammata.  Infiam-
                                                  mati©* 
ET MATEKIARUM.
■—^<—^»—    ■ ' ■       ii  ■ tm—mm^mm*mm. mtmmmm^mm*
 matiòne aurium gravìùs laborant/«^/w,quà:m/w.f. At&/«-
 venes fepè convalefcunt Recidiva intendi* periculum. Critica
 inflammatio eft faiutaris. Infiammationes, fordesa^ aurium non
 poflunt in urina agnofci.  Inflammationisaurium curatio, omik
 fis Cepbalicis & Cerebralità mcdicamentis, nunc facilior eft, &
 minus fpmptuofà.  Nec Errbina, Pmrmica, Apophlegmatifmi
 ScGargarifìni uriliter exhibentur.  "DekrunturHippocrates ac>
 Galena* ,  nec non juniores, ut Grosfìus, ÌVeukardus, Senntrtu*.
 tredicina purganswtWitatcm afFcrt, veluti Sanguini* misfio, cu-
 cur bituia, Fritti ones, Cauteria,Hiruditfes.  Quantum ad has, fug-
 gerit exemplum Zacutut Lufitzmu*. Vomitu* nihil confert.  Diu-
 retica non funt aliena,- nec'qyocpie/ùdorifera, fèd certa tamen
 ratione. Quidam abàicantRepellentia, quidam probant.  Athi
 ipfi explicatuum difcriminibus disfidènt,ut  inprimis Maffiarìa*
 ScSennertu*. Tandem Repellenti* expelluntur.  Opium nec tor-
 refa<ftum prodeft, (ìve illitum five inftillatum.  Eftquoqire/?/*-
fui Auditu* peculiariter pernitiofum.  Lac & Rutytum auxilian-
 tur. Caninum lac vehementiùs collaudatur.  Albumen ovimo-
 deft, ptxva\et,tcftc Avenzoanvitellus. 0ftV*vetuftiorum Auto»
 rum percenfèntur. Sccpiuntur Oticafimplicia exotica,moxÒticaì
 antiquorum comporta.  Aures, infufis liquoribus vel conchylia-
 tà ac purpurea vel alba lana,obturabantur. Concbyliata & Pur»
purea differunt.   Alba potuit etiam eflè Xylina, quae & fpisfior
 eft.  Cr/^omniaetatefuit nominata medicina Aurium, Modus
 Ottca externa admovendi eft varius,vel per/*»<«», vel per arun-
 dinem, vel per auriculare fiecillum, ac illud  quidem aliquando
 lana mollisfimà involuttìm, vel  per còiiyxpfw » orìcularium
 clyflcrem vocat C.Cel/ù*, vel pttfirigilom-  Fi t Vaporano pcr/#-
 mum & ollam.  Omnia Otica, quae auribtu infundendafunt, ob
 membrana; interjecìum multis fufpc&a, prorfus aliena, ac pe-
 riculofà eflè vìdentur. Rucìando, vomendo, nitendo,claman-
 do, inflando non HaBtus Jìomacbi penetrantin aure* , fèd ha-
 rum vafa diftenduntur. Idq; docet Galena*. Vapore salenti* pania
 nontabefcuntcrasfiores 4wÀfhumores.  Qataplafmamfanx. ad-
 modùm idonea.  Keiiquafuntprudentercligenda» Qticaexo-
                                    b ,              tu A 
                  INDEX  CAPITUM

   fica non funt tanti ufus, fcitu tamen digna.  Re centiores, ut &
   Sennertus-, mixturis aefimplieibusmedicamentis veterum u-
   tuntur maxime- Non ulteriùs progrefia eft Ars Medicinali*. Pix
   auribu* convenit peculiariter.  Appropriata aurium abjudican-
   tur. Flores Arundini* auribu* pnvatimnoceni. Pauca dicuntur,
   quae fpectant ad vittusrationenf. Vinum, finità propè infiamma-
   tione > inutile non eft.  Dantur cibi conftrittivi. Vigilia nihil j u-
   ▼ant. Somno fere indulgcndum.                   pag. 157.

                     CAPUT  III.
                          De^
     CATARRHO  NARIUM.
Tortiti* Catarrhus eft Coryza.  Iterum dicitur, ut Hippocraticus
   fèptenarius numerus & ordo Catarrhorum cuftodiatur. Cory-
   za Latine & Ravis nominatur. Diftittatio & Dcjlillatio an&
   quomodo differant? Coryza definitio conftat tu genero proxi-
   mo, & ut loquuntur Philofophi, ex differenza Specifica. Coryza
   etiam dicitur [atarrhu* primi ventri*. Eft quoque infiamma-
   f/o.Praeterea £at arrhtu p er foraminav ozaxi poteft, ut placet
   Johanni Baptifta Montano.Eft minus periculofusCVi/4rrW.2Vii-
   res diretto tramite in cerebrum patere crede>antur. Haec origo
   tanti erroris eft. Rudis fuit antiquitas & infequens aetas omni
   facculo male crcdula.Hirudines perforamina Offts Cribriformi*
   ad Cerebrum arrepere poflè putabantur. Infans fàepè tuffiens,
   vomensque interdum lac majori oculi angulo reddebat. Inte-
   gro offe Cribriformi ac Spongiofi, ne minima infetta in Cere-
   brum fc poffunt infinuare.   Quo  nomine Nymmannu* & Hel-
   montius errant largiter. Sennerttu infundibulum & Valatttm di-
   cit Qonfasè.GallinAcea Corf(f defcribitur.Efpitta non eft diver-
   fa. Illaefum erat ccrtbrum,os cribriforme Scproceflùs Mammilla-
   re*. Membrana erant corruptae,  & muco perrufie.  Aft mem-
   Itrattapituitariapofteriorhaudvitiosc affe&a reperiebatur. Eft
   morbus e quorum pernitiofus, malignus & contagiofus.Trans-
   fertur ex longinquo in alio» tauot^ maxime in eos, quifimilis 
              ET MATEklARUM.

 flint coloris. Ad ea refpondetur, quae objiciunt nonnulli. Nul-
 lum veftigium muci unquam nec inhominis, Coryza oppreffi,
 Cerebro deprehendi poteft. Reliquias alimenti in Sanguinem
 vena: cujuslibet partis reducunt.  Recrementa emittunt pori
 cutis. Rraum caro ob *r/»<rtraniitum urirtam redolet, refipitqjr
 Paucula urina in ipfis renibtu notatur, iisque obftruttis, admo-
 dùmmulta. fère^/iwpatefattumnunquahiita ptodit pitui-
 tam. Haec facilius in Cerebro remanere poflìt, quam in Renibtu
 Urina.KuvCus quae opponuntur, hicdiluuntur bvtrhtr. tJWem-
 bratta pituitaria!!*, reliquae multis rebus difcrepant.Non omnes
 ob id queuntfudoris inftar vtddtrtpituitam. Pituitaria mem-
 brana non proprie fudant. Ad alia,quae objiciuntur,r«fponde»
 tur. Sternutano ad Catarrhum Nari uve {pt£tan$, Epilepfia non
 eft fimilis. Vincentii Alfarii a Crnco opinio caft igatur, in parte
 probatur. Martinuo Schoockim laudibus affici tur. Natura Epi-
 lepfia pluribus exponitut.Epilepfi*ingruente,novfaculta* ani-
 mali* motrix fimul concurrit,ut credit Sennertmftd fola expul-
trixNaturali* incitatur : Nec in I*fis tantum, fed etiam infàl-
vis pari\b\is.ProjpertM*rtianito.Nicophori «empia funt valde
rara : Epilepfia nonoritur abhumore, utIoquitur5Vww*«r,
2^'0fOTKcpilepticamhabettte. Ikcnbt* tft. fpecies convulfioni*.
Nervi morbocomitiali nonmoventur, nec cerebri membrana,
nec cerebrum ipfum. Refutatur Sennertus. Acnunc efficacius
curari poteft Epilepfia. Magnus eftconfcnfus Facultatum ani-
 ma & ipfàrum quoque FacultatumExpultricum.Et Comes Mon-
 tarmi Epilepfiam certa ratione negat fternutationi eflè fimilera.
Sennerttu aliis modis Epilepfia zonfcit ftemutationem. Aflèn-
fìis non prxbctur. Nec fternutatione cerebrum aut cjus mem-
brana agitantur.Quidam fternutant fine capiti* Se thoraci* mo-
tti. Vltima 0/y*&/0 diluitur. Nec albida pituita de cerebro,  nec
 cruor pituita:denariumarteriisvenit. Adjicitur illud, qnod
fpettat ad curationem QatarrUlSlarium,^ fimul Thoraci*.Ta-
Iis Catarrhus non eft femper mortiferus. Rcique ratio affertur,
jjoft habetur autoritas fiippocrati*.                pag.iog.

                                              CAP, 
                 ItfDEX  CAPITUM________

                    CAPUT  IV.

    CATARRHO  PULMONUM.
Pulmoni* Catarrhus iterum dicitur, non vero Branchu». Eft tortini*
    duce Hippocrate, Catarrhus cerebri. Ex alio genere eft.  VTon
    eft conjpicuu*. Decurrit gutturi* fiftulà. Nunc Peripnevmonia
    eft, nunc pleuriti*, hoc eft, vel dextri vel finiftri pulmonis
    inflammatio, Utrumquemorbum tufls, rauciias,Empyema,6c
    tandem Phthifis fèquuntur,intercurrente febre.Htppocrati* do-
    ttrinam exponunt Theodortts Zvingeru* & Johannes Bàptifta
    Montanu*. Dicitur & Capiti* catarrhus in ventremfupermem,
    qui, teftibus, Galeno Se Philotheo, t&tborax, fcdes pulmormm.
    Hic catarrhus, fi humor obfidet totum pulmonem, Petipnev-
    mania y fiejusalterutrampartem, Pleuriti* vócitatur. TiTieu&t
    dicitur cujuslibet rei latùs:nAcv£«a Se n^svfct) differunt.Quid
    Pneumonia fit, quid Peripneumonta,quid Pleuripnevmonia,quid
    Pleuriti* vera, quid notha, exponitur.  Ad hunc Catarrhum Se
    Angina rcfertur. Vncdidi tres catarrhi Se hic funt partiumin-
    flammationes. Quidam ab //*'/>/w*v*te dcficicntes,negant A«-
   ginam muci defcenfu nafci poflè.  Stridula dtffculta* Spirititi
   Scpuljùuminattualità* non flint notae humoris fiftulà gutturis
   inpulmones fluentis. Nec Afthma hoc patto oritur. Idque do-
   cueruntquidam Galenicorum,quos imitatur Helmontiu*  Mon-
   tanut tale quid videns, noluit tamen Hippocratem deferere_».
   Verafalfisconfundens, tradit, hunc capitis Catarrhum partim
   per ajperaarteriacanalem Se cjus per ramos, partim ptrvenot
   in pulmones ferri.Signa humoris per ajperam arteriam influen-
   tis haud funt tuftcula ficca, difficultas anhelitus, pettori* dolor in
   profondo, paUorfaciei,Jpumof* Urina. Quihumores vitiantp»/-
   mones-, illi non funt cerebri, fed Maffs Sanguinea. Commodè
   Montanus mem ora t Cachexiam^tz pidfusparvus,mollis,imbe-
   cillì* Se inacjuali* eft fignum humoris de capite ftillantis, ac per
   va/a arteriofa coeuntis in  pulmones.  Catarrhorum curatio
   vetu» eft & noya,  Differunt omninò.   Opium non.cft  iri^
                                                   dum. 
                 BT MA TÉ RIA RUM.
 —*"—"*——«f — - " i   . - ■         .___________________
     dum.  Pbilotiium conftat ex pluribusealidis, quim Diaffer-
     ntaton.  Philonium ob eam rem haud reprobandum.  Sac*.
     charum rofacoum ,/ùccus myrtiBorum,Syrupu* dejujttbi*,de vio-
     li*» defiliquUnon baefaciunt, ne catarrhus facile diflillet ad ve-
     na* illas.  Bolus armenus in majus laudatur.  Incidenti* me-
     dicamenta poflunt cerebrum Se pulmones violare.   Natura-.
     jure  princeps in agendo exiftimatur.   Gargarifmata magis
     conveniunt, quàm Mafiicatoria Secaputpurgia* Afàfticatoriic
     allcttus humor non potaftin pulmones tàm facile confl.uer.e_».
     Capiti* corroborantia funtfuperflua., baine a etiam a e tot iene*
     Capiti*. Cali da corroborantia Capiti* poflunt  nocete naturali
    catid* temperatura Capiti*»   Theriaea recens non eft corrobo-
     ra™ peroralo. Cauterium vertici* propter commiffuram fu-
     tura Coronali* & Sagittali* nonconvenit. Per omnia adhibe-
     tur correBie,tcpcnis HUs no vis «ineribus Catarrhorum.  p.301.

                      CAPUT  K
                          Po

    CATARRHO   STOMACHI.

Catarrhus ftomaohicus eft numerò quìntus.   Ab tìippocratc Sei
    Galeno yocatur xó]dp'p@* oc <téfjt,oL%ov, xetjópp(&* h t^v hoi-
    *\lw,  et ?rfi xa-raKoiAuittSe sq yasi&t- Eundem memorant Ga-
    knus, Polybuu AZtiuf, Pbilotbeus, Avicenna, Rhafes, Alfahara-
    ViusMalyySerapio» fanus Damafcenus, Marcellus. Recemiores,
    iut Nicolaus Nicoli, Setlocatus Se Frane an\anus catarrhum fio-
    tnachicum,Fluxum Cerebralem,utSavonarola:Diarrboiam cere-
    ftralem vocitant pltiiqjuetCerebellarem vero Valefcus de Taratt-
    ta% nonnulli capitalemautcophalicam*qn\dampitui'tofam,az
    quoque catarrhalem. CatarrbalU quoque interdum  dicitur ra-
    tioncillius CatarrbifCnii de toro corpore venire proditur. Nul-
    la Diarrhoea ]urehaecfbrtitur cognomina. Quibusviis humor
    Cerebri defluit, illè CuntGula feu Oefopbagus Se Fauces.  Fau-
    fium verbum Grata, straftfaiLatinààedemcpxe patria lìngua
                                       e             eft 
INDEX CAPlTUM.
eftambiguum. Illa etiam Catarrbi itinera nominantur colato-
riapalatiM quod ipettat gargareo. Nonnulli viam hujus Ca-
tarri prolabertis ccnfent eflè conttnuitatem mcntbranarutn
cerebri, acftomachi. Hinc i\\t ftòmachicu* catarrhus Aphthojué
exiftere putatur. Tandem vena Se arteria habentur vi*,quibus
humor Catarrhiftomachici labitur. Eas memorat Galentu,h\nc
rccentiores. Qua; in ftomachum fluxit materia, illa rurfus ve-
na* intrare poflè perhibetur. Infuper Adriana* Spigeliu* capita
pituitam ex ventriculo tranflidarc poflè arbitratur. Qua; cere-
brali* hujus Diarrbetaviss omnes funt falfae, ineptè fitt* ac
prorfus nulla:. Nihil in ftomachumlabitur, nifi glutiendo- II-
laquedevorandi facultas non eft naturalis. Gula non attribuit
mufculos Leonbardus Fuchfius, contra vero alii, uc hrehan-
gelm Piccolhóminuf. Res expeiimentis iàtis pernofeitur. ^ Vin-
centius Baronius verum attingit.  Homo dormiens glutit fae-
pius. ^^//'«/refellitur. Cerebri humor veni* am arterii* non
fertur in ftomachum.  Quae pituita in ftomachum perarterias
infunditur, noncersbri,fèd mafia Janguiueahumor eft. Catar-
rhus ftòmachicu* eft nùllus, nulla c&&i*rrhoea cerebrali* aut
Catarrhali*. Medicamenti,  quae ad illampraedican tur, exer-
centaegros, nihil juvant. Viachumoris Diarrhoeam facicnds
flint Dutlus Cholodochus, Pantreaticus Du&us, & arteria inte-
fiinorum. Diarrhcea caufanunquam eft cerebrum. Oris humi-
dum,quod reddunt Dutlus Salivales, non poteft, nifi glutien-
do venire ih ftomachum. C.Vlinius memorat pituitam Gula.
€ula verbum an fignificet guttur ? Gula madet humor e. A d Di-
arrhcea caulàs & cibaria omninò fpettant,nec non Aer.Aujfer,
pluvia, nebùla, pori cuti* Diarrhoeam creare queunt. Hifce non
cerebrum afficitur, fèd mafia Sanguinea* unde tandem oritur
Diarrhcea- her &gula &poris Cuti* haurirur. In Cerebrum
haud trahitur. D. D. Sennertus ab bellica cerebri intemperie
(ita vocat ille)tradit  oriri hanc, quam fingunt, cerebralem
Diarrhceam.ld explicari non poteft.Refutatur Senncrtut.Diffe-
renza enarrantur, Cerebri humor  nonnùnquam in Guttur
                                                 flue- 
              ET  MATERIA RUM.
W——a———— mmmmmtmmmamm »                 . i       ««
 flucre creditur. Catarrhus vel i5 iùv tediti KotX'w vel * « «5» a\a
 hojAiV fieri fingitur. Verbi F4#r*'#/#ambiguitas eft multorum
 errorum mater,   Nec pettorali* Catarrhus hoc modo exiftit,
 nec ullus eft Branchu* cerebrali*. Nec humores cerebri vel acres
 vel mitiores diverfa faciunt cerebrali* Diarrhotàigenera.  Nec
 hàc ratione nafeitur Dyfinteria. Falfusobideft Hippocrates,
 itera Galenus ac cuntta cohors recentiorum Autorum.  Nec
 Diarrhoea facileà multitudine Saliva orietur. Signa Diarrhoea
 cerebrali* Diagnoflica non dico fallacia, fèd nulla funt & pror-
 fus $a\{a,v&fyumofa alvi excrcmenta,capiti* imbecillita*,dolor ca-
 piti*, ejusdemgravita*, Qatarrhus. Praetereà eam ajunt ìfomno
 invale fiere, tajps aegros eftefemniculofos, ac dormiente* farpiùs
 glufire. Tandem  eandem cerebrale*» Diarrhoeam eflè periodi-
 Cam, ita vocant, noUurnam quoque, ac diurnam» itemque fine
 fiti. Nec iile Hippocrati* Aphorifmus ( 6. lib. Aph-32. ) eft verus.
 Idqueanimadvértit^»#0r//«.MuIti£4/£# laborant duritià al-
 vi. Tuffi* & Raucita* nulla funt documenta hujus Diarrhoea ca-
 tarrali* , ut nec dejeSlione* alvina, vel naufea, vel vomitiones,
 contri VincAlfarius àCruce difputat. Quantum ad Prognofli-,
 fa,hìccatarrhusftomachicus nunc levis,imó fàlutari6,nun.cgra-
 viffimus morbus putatur Se propè mortiferus.  Erit quoquein-
 terdum vomitus cer*bralù,ccrefyrali* Naufea, ac alvi contraSlio
 quoque cerebrali*. Sunt figmenta, quemadmodum Se cerebra-
 le Litnteria, cerebrali* Dyfonteria, cerebrali* HeSlica feu Atro-
 fìva, cu)\ismcmimtSerapiovelfanusDamaJcenus, quemfe-
 quiturBertrucius.lndicationesproditHippocrates,itemGalenus
 Sc/Etius. Eafdem pluribus perfèquuntur juniores. Eftinvete-
 ratuserror, Inventa caput Se cerebrum curarinonfinunt.  Re-
 media alvum contrahentia,principiò reprobantur. Venterfu-
 periorcftthoraxSecnio<iue,(cd alia ratione, ftomachus.Mtmm-
 /que ajuntpurgari. De co dubitat A.M.Braffavolus.Agaricus Se
 peilus purgare dicitur. Cathartica funt aliquando ^vttjix.d.
 Ptarmica etiamfùnt'ft;7r7<*«« Quaepettuspurgant,caait^<?fe.
 (Juinth.Andernacks valentiffima effe debere. Ob id Agarico lo-
                                   c z              cus 
INDEX  CATITJ1M
 cus non tùt.Hippocratfs ScGalenus cathartici* lenioribus ùtun-
 tur. Quidam Agaricum reprofratf t,aliis recìamahtibus.Rbabar-
 barum eft commoda mtà\c\tia.ÉtcSl.Diapban.Vil.Lucis Sealm
 càtkartici* ipfutn cerebrum credunt quali privatim purgari. In
 cathartica inutiliter illa Cephalica,at mvocanuCerebralia ad-
 duntur. Quacunque oriente 7)iarrhxa,ad ftomachum & inte-
 ftina dirigatur curatio, nunquam ad cerebrum. teniter purgati-
 tia non funt aliena, nec clyfteres nec vomitus, non autem àfb-
 mno. Sennertus vapores à vomitionibus motos cenfet, ftrittas
 per fafciam Sutura Coronali arceri. Eiaflènfùs haud commo-
 datur. Sanguini* miffio non ratione humoris vel in cerebro col-
 letti vel de eoftillantis, fed rationeplethora eft utilis, urgente
 Diarrhoea. Necr#c/w£/f#/<<pettitusreprobantur.  Cauterium
 Avicenna utile judicat, atreftante lac ut o.   Quidam recentio-
 rum cauterium vertici ratione Capitis & ratione ftomachi a-
 liud P*#£/mnfigendurn curant. Eft error decumanus. Eadem
 ^eSetaceo,Veficatoriis,Rafurkcapiti*,FriSlionibus,SacceUtionei
 SuffHmigi^LothmbusCapitiSfLixivikMnguentùtEmplafiris^
 doramentfSySe tàndem reliquis Cephalicis,Scm vocant,cercbra-
 libus  medieamentis eftccnfio.   Illa» compofitiones funt ido-
 neae,ut Theriaca,Mithrid:Aur.Alex.Conf. deCalamintha: Dia-
 cymin. Diatr.pip. Hujus mcminit Galenus, hincBarth.Montag.
 ZoroafierTineUus. Diuretica damnatDùc/rs,  nonitem  OSla-
 vius Horatianus, hinc recentiores. Optata auxiliantur.  Quid
 fit Diafpermaton Galeni,detcgiiMercurialis. Ex opto confetta
 Collyria profont. Opiata ore contrnentur utili ter.  Quacunque
 quis arripitur Diarrhad, nec ptarmicis,  nec mafticatoriis,nec
garganfmis Icvatur, Sennerto fruftrà fufpctta funt Masticatoria.
 ma remediorum genera omnia funt arquè fupervacua.  Genus
 Diatacxpormùr. O/^nocent. EorumefuA/.  T.Ciceroanipi.
 tur Diarrhoea. Erafiffratus non audirur, digeftibiies cibos cui-
 pans. Vsnumfubaufterum convenir 5c aquathalybeata.Supinus
 *•*,«/nihilnocef. Nulla Diarrhafa cmatur vigiliis. Ira nihil
 prodeft. Extreitatiecerporistb utilrs, aft certa ratione. Reme-
                                                  dia 
                 ET  MÀtBRtARUM*

    dia ad regionem ftomachi & ad dmdecimam vertebram dorfi
    admovcntuc-»é                        ^ ■     ■ pag^o,

                     CAPUT Vi  „
                         De.

   CATÀRRHO  SP1NALIS

                MEDUUME.
Sextii*Catzrrhu* eft ille, quètiitìippoirates ttàdit inSpinakmMe*
     dullam per Venas ferri. Hunc pluribus verbis exequitur. Se-
     ptem Hippocratis catkrrho* pefcehfet varie Tbeodoru* Zìvinge-
     rus, itemeneJohannes Baptifta Montanus.  Diverfimodè ab
     ipfo tiippocràie cognominatur hic Sexttts Catarrhut»  Hujus
     Catarrbi vias tradit Hippocrates ette vena*.  Has & juniores
     autoresmeriiorant, Langiu* & Ronfèu*. Venas corporis cre-
     dit Hippocrates otiginemfuamà'w/>/V* & à cerebro trahertij.
     Eamipfàmopinioriem coatguitGalenu*. Coreftprincipiumi
     venarum artettaramfa etiam Confenfu Medicorum hujus ae-
     tatis. Cervicale fanguinù va* vicina Cerebri tantum contfn-
     git.   Arteria'in Sptnalem Medullam convehunt communem>
     nonprivatum cerebri finguinem. Juniores autores monftrant
     alias via*, quibus ccrefrìhumor retta in ftinalem medullam
     fluere poflè putatur. Sunt tresvix. Prima eft Ferneliana. Se-
     cunda eft Occìpitiiforamen. Hinc Gulielmus Fabricius Se Dan.
     Senntrtu* refutantur.  Tertiam viam ducè Hippocrate fàciunt
     vena. Dorfi /pina intèrdum tedditutgibbera non à Cerebripi-
     tuita, fèd  ab humoribus Majfa Sanguinea. Di-agnofikn Signa
     hujus Catnrrbiinftihalem medullam lati funtnulla. Quae per-
     fequitur Montanti*, funtfrigidità* in defcenfu, corporisfiupidi-
     tas^Var'alyfisS Luxationei JHemkrorum. " Vena L*mbribales in
     Cerebrum ufque adfcerrdereJjeVhiberrhrr. Autóres Wmina»
     tini appellantur. Cdntfà nonnulli easajuntdefcendere. De
     Cuntta re  dubitat D, 'Cajfar Èartbobnu*. Va/à intercofialìa
                                 e j             etiam 
                INDEX CA PITU U          _________

   etiam paxtemfyinalisMedulla nutriunt. Haec & Cervicalia
   graviorem faciunt Paralyfin,quàm Lumbaria.Per Vena* Lum*
   bare* non fluir \n fj>inalem medullam humor hujus CatarrbU
   Quantum ad Signa Prognoftica , hunc Catarrhum•> autore
   Hippocrate, fequuntur Tabe* Sflfcbia*.  Tabes fit duplici mo-
   do JJ traqne eft nulla- Humor necperguttur, nec per Jpinalem
K  $ie0ti#anideficit. Tabi* Dorfalùjftcies £ack#U4tuor Petejr Sa-
   lius Diverfu*.   Tabe* Dorfalis de venere Se de fonali* medulia
   ficcitate nata eft una. Itidem una, quae defanguine & depitui-
   ta oritur. Haud occulta eft caufa» cur Tabes inter Catarrhos
   olim fucrìt numerata.   Liquor Genitalis non de cerebro ve-
   nite Pecipitur Hippocrate*. Nec humor cerebri fluit \x\Matri-
   eem. Ferneliàna Opinio eft Htppocrati*.  Hic & falsò tradit iu-
   gulare* vena* retta ufque adpollicem pedi* currcre.Ab ejufmo-
   4i vafis ille flirtali* medulla Catarrhus non orirur. Aliud T<f-
   ^genuspertinet ad catarrhum gc, tv cupa fèu ad catarrhum
  fanguini*, non ad catarrhumfiinali*medulla.  Ad l/chiada fpe-
„  CÌant Arthritis Se Podagra. Hjdrops quoque,duce Hippocrate,
   (equi tur \nm$fj>inali« medulla catarrhum,a% ad catarrhumSan-
  guìnis ref ert ewnJoh.Bapt.Montanu*.   Spinali* medulla catar-
   rhus , docente Hippocrate, eft lethalis.   Hippocrate* Ptarmica
   adhibet.  Eft inepta ratio curandi.  Anteriore* capiti*parte*
   fruftràfingunturyfor*, itemittanes. Ratio aperiendimeatus
   narium eftparùm idonea.Humor^/»*//' medulla fixiùs inhae-
   iebit,ver}igeratispofterioribu* (crebri. Nec Ptarmica ex faina-
   li medulla per medium cerebri pofliint humores trabere ufque
   ad Naro*,  Nec finali* medusa cauterium humores poterit
   evocare.   ^   "                             pag.462.
                 CAPUT  VII.
                       De_,

  CATÀRRHO    SAN.

                 QVINIS,
                                                   Fit 
ET  MAfERtÀkUM*
Fit recenfio Catarrborum.  Septimù* Catarrhus, dottoreHippocra-
     te, eft hic Sanguini* Catìtrrhu*, feu Cata&hus Venarum Se Ar*
     teriarum.  Priores trcs funt &yj ^maolm{&* Se conlpicui, le-
     viores ac minus periculofi. Nomeh <p%è$èt énodatur. Com-
     pietti tur Se arteria*. Cuncìus ille UtppòcratU focus iiiferitur,
     quo natura catarrbiin fanguinem eutitis exponitur.  Mie Ca-
     tarrhus eft admodùmferaXmorborum, ut Se ApèpìexU. Hàc
     humor in ^^«Ventricuiosfluereputatur. Àpoptexia &ab
     infiammatoria oritur Cerebri dijpofitione, adjquam fpettat
     <£>Ae/3&Ji> xa^'Ag^jc aut^roAatf/ic. LaudatUrCaJparHofmatt*
     nus.AeriedocentcHippocrate,in[arteriùinefclllMsaerismea+
     tus rm^Whumore in f f»^f eunte impeditur.  Hac ratione
     \\ìt fanguinis catarrhus apoplexiam concitare dicitur.  Cere-
     ^wiiquefcere & fuum phlegma in #*»<&• mittére perhibe-
     tur. Sanguini* Catarrhum ScParalyfis, Epilepfia, Torpor, Con-
     vulfio, Tabes, Hydrops, Cordi*palpitano, Dyjpnoea, Hamopto-
    fìs, Angina & reliqui morbi fèqul pofliint. Hujus Catarrhi Si-
    gna Diagnofìica in mediumpfoFettfobannesÉaptifiaMonta-
    nus.  Credit eum nunc veni* nunc arterii* ferri. Cujusque rei
    figna dare laborat.Inde/w^&zfc retur immutari acurinam. Fe-
    bres quoque adventare finguntur.   Ób multos,  quos facit
    morbos hic fanguinìscatarrhus, habeturplenus periculi, ac
    Senioribu* prxcipue admod^m exitiofus. HippocratesCuadet
    misfionemfanguinis. Omnia funt vana.   Nullus eft Catarrhus
     Sanguini}. ' Ferneliu* ffipposratiéììtoritatè pene par,  Cerebri
     humorem negat in vena*cerebri rurfus vadere pone.  Nec
     ulla nifi pituita ftomachìiterum venis recipitur.  Utrumque
    effatum probant multiautorum.  Nullus itaque catnrrkui
    fanguinis poteft fieri. Alias rationes coguntur.Cerebrihunìó-
    remanteàemiferunt/^»^ , Se eundem rurfus  debent hauri-
    re.Id eft abfurdum. Dein illa* vena admodùm exiles funt_..
    Adhaec Cerebrum praeter ventriculo* non habet fpatium, quo
    humor posfit contineri. Faciliùs flueret humor in emiflària,
    in nares Se in Pelvim. Vfife fanguinis ad cerebrum pertinentia
                                                    nec 
                   ìndèx  CAPÌTUM
———*"J***— — — -—r--- -  i                          —
     necadexcludendum, nec ad reforbendumillumhumorem
     funtfitta. Cerebrumfacpèfcatethumoribus,neceos trahunt
   .  vtnaiZorebri.  Ac fi hae quoque humores imbiberent, od ia
     non poflènt meatum aeris tantoperè impedire. Nec arteria-
     rum natura Se conditio fert, ut aflumant humores.  Surfum
     verfus micantarteria, fànguine furfum nitente.  Eft in Ca-
     pite &in Cerebro tantum fanguinis meatus.   Nonprivatus
     verebriSed communi*ebfangui*. Necnervifluitantem in ven-
     triculis cerebri humorem. capere poterunt. Nechorumme-
     minit Hippocrate*. Cerebro Ferneliu* ntgatvenas effe. Hippo-
     crate* iifdem locis & alia abfurda dogmata affert.   Alterum
     repudiavi}: Femeliu*, alterumfimiliter refcindcre non fufti-
     nuit,  Hic fanguinis Catarrhus foret autor omnium morbo*
     rum reliquorum- Ad hunc quoque magis fpettat Paralyfis,
     quàm ad catarrhumfiinali* medulla' Urina fpuma Se m ollitu-
     popul/ù* vena? non funt figna hujus catarrbi, Huic Montanu*
     ait fàepè jungi febres.  Non caput ,fedmafiajàngumea eftfons
     catarrbórumt   t\ fànguine ipfcHippocrate* plero$<iue tiadit
     priri morbos, QuidàcnarranturvEft quaidarn/udatoriapasfio.
     Haec forte 'gevpct h'nà càuti nominarl poteft. Illa hic & fcr-
     mone Se exemplo pernofeitur.  Spe#at ad Rheumaticam Dif-
     pofitionem. Caput doIet.Ab eo ille morjbus in corpus non dif-
     innditur. Hippocrate* deSchojaMedentium fequius meruit,
     Omnes /èptem Catarrbi fùnt, commentiti!*,   Cerebrum nec
     madet humore nec ftillat.   Jlle humor veni* cerebri recipi
     non poteft,  Hifce w/x^/>nunchpmines liberantur. Ahi
     feptemfontes humorum cxcernendprum monftrantur. No-
     men Cepbalici Catarrbipropp antiquandum eft. Admodùrn
     paucae fluxiones nomen catarrbi mereri videntur. Sunt infin-
     tone s.  Quae fluxiones à corde & ab arteriis defecndentibus
     concitantur,f4^r& erunt.  Plures Cordi* aut Sanguini* Ca-
     tarrbi erunt, quàm catarrbi capitis.   Omnia inverti oportet
     Hac via verum  eruitur.  VafaLymphatica fluxiones  tacere
     pflunt&aurr^              r           V^Z
il DE 
£ BT t\i4TEZl*iRUM.
  DE  ARTHRITIDE ET   .

           PODAGRA.

         Primus Li ber, ?xpenden$

   4RTHRITWIS  NATUR4M,   [

                  amaci
                                        pȣ
CAPUT I.  NomenG»»*,                      5*4.
Cap.   II.        Artbritidi*,                   Jji.
Cap-  JII-  I/Ocum affettum.                    543.
Cap.  IV.  NaturamArtJiritidis ipjàm.             549.
Cap.   V.  Vias Humoris.                      554.
£ap.  VI.  Caute, qua funt
               ' Humor, *#»Tartareus        591.
Cap.  VII.               fArtbritidùanVcnt-
                           natus         N 4Sil-
Cap. VIII.                fed Mattai Sanguinea;   015.
Cap.  IX-         non Imbecillita* artuum & humor
                      rum congeftip        6"io.
Jpap.   X.  Arthritidis H^morem non Jtdbcre naturi co-
               gnationcm eum osfibus.         630.
Cap.   XI.  Cur remotisfimi  articuli maxime affician-
               tuc_..                      6\r*
Cap.  XII-  Caufas reliquas 7 utfitnt : Catorrbh eibut,pàtut,
              frenu*ìanimi pa*fiones.            £43.
jCap. XIII.  DifFerentias.                       *49-
Cap.  XIV.  Signa Dìagnoftica.                    66i.
gap.  XV.      Prognòftica.                    676.

                            è          Se e un- 
IND& CAP. ET MAtÉRU&tlÙ
>—» —
            SeCMùm Lièbé , agens

   DBjARTHRmmS CURAtlOm,

                qU£ÌnftituiJalet (
                              *v '  '          m*
Cap.    t  Vomitu & Clyfterìfeu*. -                 7Qt*
Cap.   n.  ftirgantibus.                          ìl°*
Cap.   IIIv  Sariguirtis mistione.-                     75*;
Cap.   IV.  Remediis externìs, &quidem
                  Repeilenabut.                 7&t*
€ap.   V.          tenientibus &Anodyni$.         774.
Cap.   VI.          Difcutieftfibns&tophos rcfoivectk-
                        tibus.                 Ìoj.
Cap.   VII.          Sudoriferis,                   %i6*
Cap.   IIX.          Diureticis.                     %ifr
Cap.   IX.  Medicamenti* Tartarumfblventibu**         8]2-
Cap.   X.         Appropriati»
                      Simplìcibus internis.           tty
Cap.   XI.                      externis.         848.
Cap.   XII.              compofitie internis*           851.
Cap.  Xlll.                      externisv          %6>$.
Cap. XIV.         caput ccrebrumque Oc artus corrobo-
                       rantibu*.                 $71.
Cap.   XV.  Can*«*««-                            eoa.
       •■.i -A*.   Qmd ultimò excipt
Libellus  De tSCfflAGRA*
'■ ?°*
+&(o)itoo.
Conr*. 
 
.■>»  • talli.          v
      »/     *,    ufi     *■-      -*'V>-
'N  -'
 
«•«WSo»
IF^^F ^ ^ ^ ^ W  v ^ W  ^ W W ^f

          Conradi Viótoris Schneideri   *

   LIBER   SPECIALISSIMI^


         CÀTÀRRHIS.

     CATARRHUS  OCULORUM.

             ARGUMENTUM.

Omnia paulò altiùs & quafì à primo fonte repetuntin%
   Hippocrate* Catarrhorum Cerebri genera fecit/èptem. Vis numeri
   Septenarii. Eó Sematainterdum conftant.  Exillis/èptemCatar-
   rbis Cerebri Capitisi primus eft catarrhus oculorum. Voca tur &
   ab Hippocrate Ophthatmia.Qmd Gtlamia ? Quemadmodum Oph-
   thalmia & Lippitudo, ita 'Rbettma oculorum Se Ophthalmia diffe-
   runt. Vetus opinio eft, Ophtbalmiam à Capite Se Cerebro, à Veni*
   quoque Sci foto corpore oriri. Hanc quoque exponunt/*»/«y/r-
   tes Arabum. Eorum quidam ex Cerebro humoremeontendune
   per crantifor amina in oculos ire. His Leonhardu* Jacchinustie Co*
   rolus Pì/ò affenfum haud commodant. Atque h«c perfùafio ma-
   gis magis^e &lfi convincitur. Refutatur quoque Setmertu*. Per
   Nervos Opticot humor haud poteft deCerebro meare ad oculos.
   Nec vapor de fiomacboCurgens, concitat Ophtbalmiam. Simile
   judicium de bepatis, de tieni*,de uteri, de pulmoni* Vaporibuefer-
   tùr. Sunt ineptaeopiniones. Nec esnedio Cerebro vapore* prò-
   rumpunt in oculos. Caufa Ophthalmia ex ordine dicuntur. In iis
  . exponennis multi fiint Jacobu*  de Partibu*., Se Nicol. Florent.
   Hi nihil explicant explicando.  Tandem Ophthalmia definitur.
   An posfit etteSymptoma? An Morbus? Palpebra alienando fi-
 -  tnulinfammantHr.  DfertntUtOpbtbalmUetiampertracìantur.
                                  A            Qpb> 
éàtarrhti* Octtkrum.
 OphthalmiaSicca eft qu*G privata Ophthalmia. Inter different.as
 mentionem epjs omifit Sennertu*tut Se Platucfa. **»^fjfx^*
 exa&iùs confideratur. Reverà extat flatuofa OphtbalmtaMìa dif-
 ferenti* non prabator • xyiaD.D.Sennertiualiam Ophtbalmiam
 facit per psvfietrurfiSv, aliam perovvct^io-fiò*. SignaDtagnofitca
 exe<iM\mturApicenna,Rhafes,Atex: Trattianu*.  Supplentur,quae
 omifit Sennereu*. An & quo modo Ophthalmia posfit ette conta-
 gio/a ? Eft & epidemia,Laudatur Vopifcu*Fortunatu* Plempìu*. An
 Ophthalmia posfit acuere aciemoculorum? OphtbalmiamHip-
 focratewalentiotibuspurgdntibufturat,  lenioribus «SV»»*r/«r.
 Sed praftat fèqui Hippocratem. Ab hoc ftat rei ratio,ftat quoque
 experientia. Ocularia appropriata medicamenta funt nulia,variè
 mifeentur purgantibus. Iis appropriatis & principio morbi no-
 xam fieri proponit Hercules Saxonia. Horumque numerus non
 certus eft, crefeitindies. Purgantium utilitas experimentis fuit
 cognita. Si Ophthalmia ettfebri* attac\ata,valentioribu*purgan-
 tibus non eri t focus. Jure nititur Autor'uate Hippocrati* lauda tu*
fuprà Plempiu*. Sanguini*mi*fio eft optimum remedium. Senner-
 tu* eft hoc loco adverfus Hippocrati, cujus veftigiis meritò infi-
 fìunt piures.  Defeclione vena jugularùtàxn neceifarianihil dixit
 Sennertut, nihil quoque de Arterìotomìa.  Cucurbitula, Ventofe,
 Sanguifiigafriationes, precipue vero cauterìa Se Setacea multum
 «fferuntutilitatis. /Ww/V^analiquidconferant? Lac mula ri*
fuellam nutrienti*magis utile nonerit. Pomafemiputrida funt le-
nientia.  Vercrummedicamentafimplicia longàferie enumeran-
 tur, nec non exotica,mo%prifcorum, recetmumfa compofitaexter-
fta Se interna. FuligineSe Stibio fupercilia collinebantur.  Qui
ratione ftibium antiquitùs vocetur Platyophthalmunt ? Qua Vir-
tute fit fuligo ? Fuligo thurù,myrrha,pici*, in numerum Collibie-
pbarorumrefeTebantur.fuiigoSeexoìeocodrtSeu9odullacervina
£ebat.Calublephara erant quoque medicinalia- Pulpisfiibii adh i-
bebatur, non fuligo ejus.  iattitxxr Salma/tu*. IttttfuUgincs valdè
nìgrant, inde couficitur atramemum. Quidlìtjfecillum/ Eo Cai*
UblepharaStCoByria admovebantur. Superioris palpebra infe-
fiorisque cilia%i\n%ebanK.ux&fupercilia maxime. Vflum&Uwm
                                                 fiibium 
                  Catarri** Ocuterum.                   j

fiibium in colljria addebatur.  Johannes BaptifiaPorta fumpfit
 CaUiblepbora de Marcello» ac confuse.  Vetuftiores quidam Me-
 dici ac juniores ad externa remedia quafì inviti tandem ali-
 quando defcendunt.   Ad repeUentialenisfima quafì referuntur
 albumen ovieum albumine,vitellus, farina triticea,fimilago,panis.
 Similia fronti Se temporibus imponuntur. Laudantur lacbryma
 de ovo & GaUatura maxime.  Quaeftio agitatur, lac an albume*
oviaut vitella* magis conveniat? Repellcntibu* adjicitur Opium
tum ab antiqui*,,tùm etiam a recentioribus.Alia medicomenta au-
xilianturincipiente, alia adolefcente, aliafenefeenteOphthal-
mia. Collyria Se ex mineralibu*conficiuntur, ex Vìtriolo,Marcha-
fita,Plumbo,Lythargyro,/£re,Antimonio. Ea diverCimodè chymici
praeparant hodiè. Non funt  nova remedia. Opium damnatuc,
oculis illitum.   Corre&um probe interduraafTumi poteft. Fe-
brìs an aliquando posfit ophtbalmiam curare ? Eft dogma non
C**/ìi*CedArifiotelis,Se ipCiusHippecratù. Diatahominisophthal-
mia laborantis proponitur brevisfimè. Vina Se Balnea certa ra-
tione profunt. An diurètica conveniant, urgente Ophthalmia bi-
liosa ? Adfir'mgentia nihil profunt,quae & D.D.Sennertus memo-
rat.  Quaedam *»*«/<* pri va tim inimica effe creduntur. Quidam
Medìcorumforbere jubent,non manducare.Quxdam Se prodeffe
dicuntur&nocere. PerficaMalamagis infàlubria funt, quàm
melone*. Abfiinentia Se hic eftadjutrix- ExercUatio corporie fit
modica. Somnu* eft fàlubris, quaeritur an etiam opthaìmiapkui-
tosa urgente? Amuleta hic funt tàm varia,quàm inania. Vanne»
quoque eft illud, quod exeogitat Hartmannus. Ophthalmia fio-
macbali* curatio eft inepta acque ac nulla.  Fiat uosa infeftantc
  maxime fàlubris ettfudor.  Percenfentur quaedam medica-»
       mcnta/implicia Se compofita,  quae Xeropbtbalmia
                  propria effe videntue^.
A*
Ab« 
                       CatdVrhù* ÒcutorUnì.
                 wmmmmmtmmr mwmmmmmm^i^mtm mmmmw^mmmwmmm ■»! mm^^mmmmmtmm _


                      Bsmepleraque, quae debui, quinqae il-
                      Iis libri* de Catarrhis,cene h'abct Lettor, nunc
                      vero & eum Capitis,Cerebri% Catarrhum, cui
                      à (è vocamen dedit/?0»wr£»f,po{tulabit. Nec
                      immeritò. Siquìdem éjusmentionemhabui
                      Paepiufculè. Còhftantia promkfi ubiqueva-
                      letplurimum.  Illud itaquefaciam, ut rema
                      capite arceffam, utque ordiar ab Htppócrater
   vetuftisfimo Medicorum.   Hic Catarrhorum Cerebri genera fecit
   feptem.  Idquodnonnullisperquàm peculiare videbi'tur ,  cùm
   bonaeo numero maxime conftent»gau.deantque. SeptemfluuseraC
   Nilus, Flumen quàmfalutare! At Catarrbi quàm perniciofi  funt
   morbi .<* Obbeneficentiamquafiitym^r/W ilìenumerus ab omni-
   bus omnium aetatum Sapientibus tanti fu'itexiftimatus.  Qui focus
   quàmampluseftaddicendum ? Quantam enim & quàm variam
   virtutem ei numero olim vendicavére Orpheu*, Pytbagpro*, Plato*
   Arifiotetesì Ea tantùmhoc locoexponam, qua? ad valetudinem Se
   naturam corporis humani fpecìant maxime.  Theophrafius eum fi-
   jptenariumnumerum contenditNatura? maxime amicum Se pérfe
   fcenignum effe.t óèò dtuv» inquit Hippocrate* libro  de Carni bus,'té?
   d*^cÓ7ra fa e7Ì\a.ru>eg@*-  FcedaeilliusLepraenotas accepimus A-
   Vt\n\sJordania<\nifipties affusa detergi. Fìliu*Schunammitidì* jam
   vita orbatus,£//y^/ope tandem fternuit> aut ut placet aliis, ofeitàvit
   5*i falutemy?/>/;>/. Septima horà febris filium illiusReguli refiquit.
 ti Struma* ajunt ex levi taftu depelli ab eo, qui feptìmopaxtu edìtus
   eft, nec ulla puella illorum feptem fìiiorum aetatibus media fùìt in--
   ferjecìa. Cunétamrem  non multis verbiscompkcìitùrC^^/^/ar.
   Omnibus numeris partim nafeentibus, partim pariencibus, partito
,   & nafeentibns & parientibus,folusfeptenarjus^neque ex duplica-
   tione riafeitur alterius alicujuV, nec infra decumanum limitem pa~
   rit quenquam. ProptcreaqueMinerva eft à vereribus cognomina-
>- • uis>Item ut illa,fine matre p^rpetuaque virgo. Naturalis vero atque
\   ppumv^habetttr^i4circò; quia multa e orum > qua;  natureelege pro-
                                                        vetti-
 
                    Cdta*rhus Oéuforuf»*                   f
^■■■«■■^■««■■^^■■■■■■tMMM^MB «IMIMMM ■■«■>■■) MtBMMM*
venmnt,juxta hunc numecumfierinotantur. Principio fèpti mani
partus ante cceteroslegitimi funt in generis humani fcenbus. Dein-
de quod poft pai tur»feptimo menfe dentes aguntur, feptimo dein-
eepsannomutantur. Idem quoque fccundahebdomada pubertà-
tem afFert utrique fexui gignendi & pariendi maturitatem.  Tertia
vero hebdomada oftendir. fé flos & lanugo circa genas. Quarta ve-
ro hebdomadadefiniuntur incrementa ftaturae. Quinta plenam ju-
venilis aetatis a dfert perfezione m.  In aegritudinibusquoque j-uxta
eundemnumerummotus fieri ufusrexperientiaquedocuitr& Hip-
pocrates cùmfàepè alias in plerisque librisfuis,tùm etiam in his evi-
denter quos de hebdomadibus inftituit, dinumerat quoq; fenfuum
omnium, qui funt incapite, feptemmeatus,oculorum, nari-uni atq;
oris. Vitalia quoque paris numeri, lingua, pukno, cor,.lien, hepar»
duo renes.
     Confimili numero ea ipfaD. Ambrofìu* tib> 4. Epifl.jo.exequl-
tur. Septem in nobis interiora vifecra funt, ftomachus,Cor,pulmo>
hepar, Lien, renes duo.-  Septem externa,caput, pofteriora,venter,
binai manus ,& bini pedes. Ac quoque Philo Judaus libro de  Mundi
opificio ; fèi&Gittpavttp favr ShmQa'h.ty gépva, yt<Pifr o\x\<*] £«>-
gsv,StT}ou |3<aeV«c« S» ^' àoms teyousvao-vrXaywaìt&uxx@»,}ia(>r
èutì7rvsv»ov, ar\qv, rirctp isCPpa} évo* Nec non Macrobius Li. Som.
Scip. c.6. Haec de interioribus.  In aperto quoque feptem funt cor-
poris partes,caput,pe&us, manuspedesquecVpudendiim.  Ut hic
TbilonemjCic Cbalcidium imitatur Martianu* Capella,inprincipio,
inquien*, féptimani partus hominem abfolutum, perfecìumque di^
raittunt. De hinc ideò- homo-feptemmeatushabet in capite fenfi-
bus praeparatos,duos oculoMuresque & narcs totidem Se unurnosv
De hinc menfe feptimo dentes emergunt. Tertia florem gcnarum.
Septima etiam natura abftrufit membra vitalia,linguam, ecrapuli-
monem,liencm, jecur, &duosrenes. Itemfeptem'corporis-parres
hominem perficiuntr Caput tenusimumcollum, pectus,ventremv
duas manus , totidemque pedes.
     Vcrùmconfiteri vicisfim convehit, mala quoque iftonetari
vumero,Mte)usdemmalignitasquoquefatisprodatur. Mìfto-cìke-
ie9^xQdCyru*yCambjfisr 4r«helam infortuniumfeptimoR«gn»
                                    A  $            anno1 
é
Catarrhus Oculorum.
          anno tulerunt. C. Oclaviu* Cafar, Claudiu* Caligula,Claudiu*Tibe-
          rius DrufuSìJrajanus, Valen*, Theodofiu*,Conradus Primus, Secunduc
          & Tertìus diem obierunt eo ipfo aetatis anno, quo numerusy?^/*»*-
          rius faepiùs fuerat geminatus. Anne- ille climatterkp,<{m enfeptie* no-
          ve annis colligitur,quàm fatalis ad morte habetur ? Ac ille Davidi*
          filius feptimo morbi dieextinguebatur. Septimo die moriendumeft
          illi, qui famem fitimque perfert. Platonicu* ille Fìcinut hominum
    „     valetudinemy^//w«? quoque anno praecipit majori ftudio curari) _
„        cùm ea tùm temporis fit aegritudinibus quàm maxime objecìa. Se-
   ' * '   ptemillx  vacca macritudine tàm deformes,  illaefeptem fpicaetam
Apocal tf. tenucs quantum mali denuntiabant? Maxime memorandi funt illi
          y^/fwy^»^/f,quiquicquidexcogitari poterat calamitatis ,  non
          pluribus nec paucioribus ,  quàm feptem phialis in cunctum terra*
 \        rum  orbem effundebant, Ergo fi res eft ita, nec Hippocrate* tàm in-
          folens videbitur, qui Se feptem enumeravit Cerebri Catarrhos-, quibus
          Genus Hurrìanum afflicìatur.  rlasfeptem Catarrhorum, ceu flumi-
          num derivationes ex ordine perfequi,animus eft.  Nec de iis miti»
          tutio ab militate eft remota. Etenim iis, quas monftrat Hippocrate*,
          viis Catarrhorum tàm commentitiis r ipfa quoque via cura n di erit
          inanis ac parùm recìa.
               Ex  ilìis feptem Cerebri, Capiti*^ Catarrbi* principe loco com-
          memoranda erit iWafiuxio, quà^«//conturbantur.   Nobis facile
          affenfum commodabit  Alexander Majfarias 1.1. e.25.  Rhafes, polì
          caput de catarrho, agit de affecìribus oculorum , qu« traétatio re-
          fpondet^ lib. Gal. de compoH Med.fecundumlocos: ex quo non-
          nulli cenfuerunt, hunc quartumlibrumGaleniefle tertio prapo-
          nendum,fiquid«m oculi funt nobiliores, proximiores Se forte ma-
          gis apti ad fufeipienda mala ex Cerebro ,  quàm fint aures & nares.
          De quibus Galenus in lib. 3. fermonem habet. SicAriftoteIesz.de
          Anima,primò de fenfu vifus, tùm de caeteris pertradtat.  Idem autor
          SePlatonem  eo nomine laudarepoturfTet. Dehinc,it/quirCbalcidi-
          us, fùbtexit Plato de fenfibus óxorganisfentiendi : & incipit ab o-
          ptimo, praeclarisfimoque fenfuum omnium , vifis.
                Jam  veto Hippocrate* & libro de loci* in hemine & libro de
          Gianduii*, multis yerbis exponit; quid fit ùkOculorum-Catarrbu*
                                                                  & 
                    Catarrhus Oculorum".                   f

 & qua via percurandus. Non alienum erit, in fronte hujus libelli ea
 omnia haberi, utadhaecceidentidem refpicereliceat.
       At vero cùm ad oculos fluxio decubuerit, oculi infiamma-
 tione Se tumore vexantur.  Sicaffeclus medicamentoautliquido
 autficcoafpcrfb curandus eft.  Quod fifubitò inHammationem
 concipiant, nihil omninòilJinito , Cedfortisfimo aliquo medica-
 mento quam maxime infernas  partes unito vel alioquopiamal-
 vum fubducito Se attenuato cautione adhibita, ne vomitum provo-
 ces.  Quod fi velut lapilli decurrant, medicamcntum,quod pluri-
 mamlachrymam cicat, illinito &reliquumcorpus humec"him&
 tumidum reddito» quo oculi humidioresevadantac colluantur, ut
 concretam lachrymamdecurrerefàcias. Cùmautem paulatim in
 oculosfluxerit, pruritumque exhibuerit,ficaffecìummolli medi-
 camento , quae ficcare,Gmulque modicam lachrymam ciere posfit,
 illinito, nanbusque medicamentum admoveto aut fingulis diebus
 aut tertio quoque die eodemutens. Sitautem medicamentum ejus
 generis, quod non ampliùs, quàm acetabulum per nares educar, id-
 que paulatim. Quod vero oculis admovetur, ficcandi facultate va-
 leat, uti quodoculorum, medicamentum reficcàritSe obturàrit,
 etiam per nares deducatur. A t medica menta caput purgantia, quae
 quidem funt valentia, à toto capite deducunt, quae vero imbecillia»
 ab oculis Se inde à vicinis nafo partibus.  Quod fi muco inter os &
 carnem fubfiftentc, ex carne Se otte in oculos fluxio decumbat, ex
 eo cognofces, quod ex his ex locis defluat. Quod in capite compri-
 mitur, cedit & ulcera in capite erumpunt, oculique illachryman-
 tur, palpebrae non exulcerantur neque mordetfluxio, neque ocu-
 lorum aciem hebetat, fed seger acutiùs cernit. Siquidem fluxio mi-
 nime fàlfa eft,cùm de Cerebro non procedat, verùm mucofa magis.
 Sic affe&us hac ratione curandus eft. Caput medicamento non va-
lenti purgantium Se corpus tùm qbis, tùm medicamentis infra fub-
ducentibus attenuandum, quo attenuato corpore fluxus reficcetur
 aut per medicamentum naribus admotum divertatur. Quod fi ne
fìc quidem convalefcat, caput ad osufquefècundum,nonfublimi*
bus, neque tranfverfis fècturis , fedado5Ìpfumpertingentibus&
ciebrU quidem ,  $uo coUc^ushumor vcitiusper ulcera effluat, Ci- 
8                   Catarrhus'Oculorum.

snulquecrebraefuturaeeffieiant. Uticaroadosinfiftat. Eaque cura-
tip hujufrnodi fucceffum efthabitura.   Sin minùs haec commodè
preparata fuerint^non eft elotus oculus,utifta elotione acutiùs cer-
nere posfit,femperquepotiùs ab incumbente humore fplendefcens
redditur,hominisqueacìesextinguatur. Quod fi inipfiusvifushu-
morempurum cruentus aliquis humor inciderit,  huic pupilla in-
cus in oculo minime effe rotunda ob eam causa apparet,quod in quo
cruentimi illud ineft , vifionem non recepit, huiccjue,quod cerni-
tur^ definitrotundum efle & ante oculos ei quaedam obverfàrivi-
<3entur,nihiiquequicquam,reverà uteft,cernit.Huic venas adurito,
quae videndiaciempremunt,quaeque femper pulfànt ,  Se inter au-
rem Se tempora à natura fitae funt , easque ubi occluferis,medica-
menta, quae humeótant, oculis adhibeto,Iachrymamque quàm plu-
rimam educito, uti quod in oculis confiftit, Se morbum facit,col-
Juatur.Quodfirumpatur qculus, moliibus Se acerbis medicamen-
tis utendum, ut conftric"tum ulcus in anguftum rediga tur, cicatrix-
que tennis fiat.  Cum vcròalbugo fuerit , lachrymae oculo con-
ierunt.
     Atque idem Hippocrate* l. de Gianduii* ha*cafpergit: De capite
fuxione* fhse tres ) velut fecretione contìngunt, per auresfecundum
vaturam, per oculos ,per nares.   Et paulò poft : «;&@* j>ó@* {<&
óQSnKvbCfotyfaTiptcttyùctfòiimcù ei£«c. Hoc esl, fluxio alia in
oculos fertur, Opththalmia appella tur. Ophtbalmia,inyuit,Duretust
ab oculo nomen b ab et perantonomafiam, propter fummam dolori* a-
cerbitatem.  Johannes Philìppu* Ingratfia*. 1. de tumorib. ita : Mem-
brana! ©culi adnatae phlegmonem proprie Galenusl. 4. de comp.
Med. fec. loc. e. 2. ait d<P$»A/uic» dici nòmine,ut 1.2.Meth.Med.
c.2. inquitjfumpto a fede affecìa.  Etenim òQfa/Xfioc.i oculus,unde
ophthalmia derivatur, quafi dicatur Oculari*.  Haudabfimiliter
leonbardus Jacchinus : Ophthalmia nomen ab affetta fède fu mpfir,
feilieet ab oculis, quafì oculi morbum dicas.   Valefcus de Taranta
autemminusdilucidè : dicitur ab oposGrach , quodfuccu*-vel liquor
& talmon, quod eft oculus, quafi lìquor apoftewofusin oculo.  Pollux •
€)<PfeA4iia.,ò oQ$u?wiav. <5(p$u^fidae&iippio,ut3i. Pròbi, airi-
iìoiclisp. jNlowtéfteCrufuie, £rajmofu$a£ramia, qua; eft oculo-
                                                     rum 
                     Caurrhu* Ocnlorunì,                    0

Tum pituita,ut ait. Sedarbitror apud eum legendum effe Glamia &
Glamiofi, Mdyì.atid.aìyì.cLiii'tolippio.  Gramiofioculiàlip-
pitudine,unde qui triftes funt,in hodiernum quoque diem gramio-
fi,/»^*!/, vulgo nominantur. Hac ille. Jeremias,inquit Nobilifs.autor
Plenip'tusl.t-opht.c.3.in^etti^ompeimonumeniis :  gramiaeoculo-
rum funt vitia, quas alii glamas vocant.  Hinc glamen, qui lema vi-
tiatos oculos habet & glamyras apudSophoclem , graniofi item
apud Nonium oculi.Eft igitur gramia latinis idem,quod lema Gt a>
cis,qua voce ufus eft Plìnius. Hattenu* autor. Et ipfa Ophthalmia vo-
caturLippitudo.  Lìppitur quoq; dicit C. Plinius. Atq; oculis asger eft
tippus,aclippulus. Non dubitarent, inquit l.y.Arnobins,eos iienofbc,
Uppulos atque enterocelicos dicere,  /^r/w/^ficumnominitat lip*
pam,\<\\ìod inde liquor lachrymabili deftillationeprofluat. Fauccs
Plautus  efurienti ait lippire, bilis liquore in ftomachum, faucesquc
lato, quoceulachrymisiftaemadefcant.  Apud C.Plinium Valer14-
ttum os falivofum quoqueperlippidum nuncupatur. Caetcrùm haec
pasfio à nonnullis Latinis Medicis, ut à Marcello SeScribon: Largo
dicitur conturbano, ficuti Cicero l.j.Tufc. conturbdtum oculum aitnon.
effe probe affettum ad fuum munus fungendum. Adriano Turnebo Ad-
verf. l.n. e. 6. placet conturbationem ette proprie minorem opbthal-
miamiGrxcè rdo^tv. Quam infra finiemus.Vocatur & idpjix©*.
^^tf^/^W«w.,lippitudol3^5aA/u/a»lippus)^i^(^,jt4M(p@-.No-
minant SeRheuma oculorum,utAriftoteles: psufActTHtdeìg rèe ò<Pfa\-
nvq. Verùm Attuario* l.2.Meth.Med. e/. Se illud adefit : Inflammatio
vero, tùm ob externum aliquem icìum,tùm acrem fluxum occupar.
Differtq; ab ea,  quàm privatim fluxionem & Graeci psvueù nuncu-
pant : quod fluxio ex varili tumoribus,inflammatio vero ex folis ca-
lidioribas nafeatur. Excellentisfìmu* Vir, 'D.Vop.Fortun.Plempiusl.f.
opbt.c.2.etiam oftendit, Ophtbalmiam & Lippitudinem differre. Jtfam
lippire non eft ophthalmia,Ced-\tì(*,uv, atque inde du&um» vel ut
alii,à Graeca voce,A<V^iid eft,humor pinguis, Horatiusfé Jippum
vocat, quod hebetius videret & oculis eflet mollibus, non autera,
quòd continenter ophthalmia laboraret, ut credo,  Meliùs nobjs
diftinxeruntutrumque nomen ii, qups ut barparos ifti inlè&antur
politiores :  ophchalmiam effe oculi inflammatipnem ac ruborem,
                                      B             lappi- 
xe
Catarrhus Oculorum.
lippitudinem vero conglutinationem interpretanies. Ipie ^\a^,nus
Parxusohiniumfcitisfimèdiftinxitlib.ió.c.n.&iz.ubi&reaedicit,
lippitudinem abinfantia faepecontrahi ,  & totamhominis vitam
infettare : quod ophthalmia: feu inflammationi non competit-..
Hattenu* maximi nomini* Autor.
     HippocratesmultislòcisOculorumCatarrhos affirmat exCapi-
te Se ex Cerebro decidere. Ophtbalmiam^ libro de gianduii* vocitat
'fiéoiXzèKsQarìi è\ò<pfa-Kuw- Paulo ante: caput ipfum glandulas
habet, Cerebrum nempe gianduia? limile. Cerebrum enim non fe-
cus ac glandulze,album eft & friabile, iifdemque commodis,quibus
gianduia;funtpraeditae,caput afficit,cùmid humiditatcquae ob prae-
didtasàmecaufas, ineft, TifjtcopéoovòsyKs^pccK^'^on^epéet'THv vy^a-
oitif » ujj -Udì raìc 'é%a%ds I £<a ^toss'?&« io WXéo* ìùrì> tv» potai, hoc
eft, Cerebrum, velut auxilium afferens defraudat & ad extremitates
magna ex parte per fluxiones,foràsamittit.£"/'/7//ykf .-rat? tu fiotta
poat» ovtèxeQctTàc éiprflo)- Item£ libro de Locis in homine:pòa4 àsìùm
rìcxeQ*\wsTÌld,ò$sKaTÙTMÌQ>yu,Kii>HG. Etmox: rjv è'^nÒThQ
cu*kos > t(ffj ti/ ò&x fiv&s \}ziióguoìe ue-nx^v t4 òsi* Hgi rie cuf-tiòc.
psvfAct èg TX* òtpfa^uiss iyfevuTnjeti, «ra Se èqXÓvdhi/. Acdetnceps:
tèpevf*,ct ìsx dfJbtiogav cfèiv, àc cine )xxè tu èyne<PccA#, àTkol fiv^afas
ttcifaov.  Adhuc : <Pap'fi<xKto xatictlpav ygrìttjV Ke(pa,\rp pti *£tff &> ?R"
 xe<paht)vxci&mfivàt e<? dv to&c, c&ov'fac,.
      Sic àfummotraditum teneturautore,Hippocrate, Cerebrum
 fe'proluvie quàdam madidare, quae inde & ad proximas, ut ad ocu-
 los, Se ad fubjecìas partes excidat. Quas Galenusl.j.Metb.Med. cu.
 percenlet atcnielibro6. deSanìt.tuendac.tz. maxime.  Caput, inquit,
 fubjecìis partibus Symptomatum occafio eft, quarum funt dentes,
 gi'ngivae, columella, uno verbo omnes, quae in ore & faucibus funt
 partes,adhaec aures & oculi, Se ftomachus, Se venter,& fpirandi par-
 tes , nempe fumma arteria, quae Larynx dicitur, & afpera arteria &
 pulmo & thorax. Iccirco decidentibus in has à capite exerementis,
 derivano per vicinas partes molienda eft.  Quippe oculorum Se au-
 rium permagnus eft ufus.
       Nunc & hic venitur rei noftrae adcardinem, ad ipfumarti-
 culum caufc Se illius adjuncìisfimae quxftionis>an oculorum infiam-
                                                         ma- 
                     Catarrhus Oculorum.                    n

matorumliquor intimo Cerebro deCiliatì Quos quidem catarrho-
rum meatus Galenu* autumat,tàm notos effe,quàm notisfimos. Qui
effluxus, inqttithic l. 2. de differ.febr. cu. ad oculos commeat,omnes
conccduntàcapitedeftlllare.  Azl.1j.Meth.Medc.22.itaait: K«5«-
*d$ dué'Ktndm nJvo<t>fa\u,w, 3 aravidtttc,, oc^a t(gìj 7ntvvTnTkaKic
\;ùvcJ?x yiytiueiLOVììJfaTnUjTrxoTic, dvroic tue tuQaXrii Topev/Aa* n^é-
èritov Jv Imam v.d.ir\ t^t»* efètv, d> %£*lTÒv KeQaTitivìdouS-af w&t*'
&tv, eupóvtu tkV H&Qfeiv dvnìc , % r&v issasi] où flatus ri yéveoic 'eTtijaj-
Ketf toc' yt %f°vi&»& tv» òQ&aXuav psvuetra fapefitrsvouSp, àQi-
fdf^fpotijiùcìvTùùv tu' òQ6ct'\fiu>v. cfòì ès tu» THc, xe<P<i\ric dQmvh"
V%ci Bff*?iow- kv'ioit (j5j) xv 6 èyHé®a\©* cBì^ifXwa tq 'pevfjLct. Ket/
£gn rara ySjJTKv V.0A.<nv Ì7ra»ofB^o&ai tuc oAjjc toc »e<Da7ujc 3m§i-
fzctni- sv'iots 3fi tuì'j à.yfficov cJgì to mzò(&,q1&i rnv (t>\eQa>viiìtuv dpTt}-
ftMv aToiùoii^cov xsarapxijow», ùe oé^ec&ctf thvtu>» d?HKa>v ts^inoiav.
HoceH: vcliiti non raro, fed pianefarpenumeroacciderein oculis
viderelicet,capite hisfluxionemmittente. Manifeftum igiturarbi-
tror in iis quoque elfe, ipfum prius caput fànandum efle , explorato
ejus affeclu, quemfuperfluorumgenerano comitatur. Etdiutinas
quidem oculorum fluxiones curamus oculis ipfisdimisfis ócadca-
pitis procurationem converfi.  Atque aliquando Cerebrum ipfum
fluxionem tranfmittit, debetque hujusintemperies totius capitis
epithematis corrigi. Aliquando vaforum ipforum vitium eft, cùm.
venae vel arteria; inrbecillioris funt fic , ut aliorum vaforum fuper-
vacuarecipiant.
      Quae cùm presfiùs intuemur, duplex erit via Catarrhorum.
Nam idem Galenu* & venarum libro de oculis habetmentionem.
Humore*, inquit c.14. ad oculosfluunt velper venasfupra cranium exi-
ftentes, velper venasfub cranio exifientes.  Si per venamfupra cranium
mànaverint, fronti* & temporum vena etaffafunt & extenfiè, un de va-
le t fiincidantur, vel deficcativa emplaftra vclcataplafinata apponan-
tur. Si autem bac non apparuerintfeia* humores per vena*,quafùb cra-
nio funt, manare.  Quod idem & reliquis placitum reperimus,JE///»f
/Egineta, Oribafio, nec non ex Latini* C. Celfo. Videndum, inquit 1.2.
e. 1. Alexander Trallianus, esl, num ex foto corpore an ex fola capite
(ex (ìquiì ris KS<p*7\ncJ itemi utrum per arteria* an a veni* velutrisfa 
n                  Catarrhus Oculorum.

pfofluat. Huicque multitudini Gracorum commonia fentit Arabum
facile prihceps, Avicenna.  Et quandoque humor generatur in ìpfo
oculo.  Et quandoque eftadveniens ei à Cerebro fecundum fe-
mitam catarrhi per viam velaminis extrinfeci  cooperientis ca-
put aut per viam velaminis intrinfeci &omnino à Cerebro Se par-
tibus ipfius. Namquum in Cerebro aggregantur materia; plurima:
Se repletio, tunc vix evadit oculus, quin ophthalmiam incurrat,nifi
fortisfuerit valdè. Et quandoque funt arteria; vel interna; vel exter-
nae.  Et quandoque materia non eft eveniens ei a parte Cerebri &
Càpitls, fed advenit ei à parte aliorum membrorum.  Materiae funt
Véìex capite vel ex corpore.
     Hunc Jacobus de Partibus interpretatur : Dicendum,quod oph-
thalmia ficutreliquaapoftemata poffunt fieri duobusmodis : uno
modo per viam fluxus, alio modo per viam congeftionis, quando
humor apoftemans in ipfomet oculo generatur : & hoc raro acci-
dit. Alio modo fit per defluxummaterierum è Cerebro fecundum
femitamCatarrhi.Confiderandù ulterius,quòd Catarrhus hic fumi-
tur prò omni curfu vel fluore.Materiam auté currere pervia velami-
tiis,i.e.panniculi extririfeci,fc.extra os,veIintrinfeci,ie.durae matris
vél piae matris, poteft dupliciter intelligi, uno modo, quòd fluar per
venas, quae funt in illis velaminibus, fuftentantur enim venae cu ve-
laminibus illis Se hoc ut plurimùmcontigit, quod per eas funt ma-
gis aptae currere materiae.   Alio modo quod fluant per ipfammet
fubftantiam velaminum,& hoc poteft contingere, non tamen ficut
 plurimum :  & imo Avicenna valens notare,quòd materiae ophthal-
 miae maxime fluunt per venas panniculisaffociatas : dixit per vias
 velàminis,& non dixit per velamen. Confiderandum ulteriùs,quod
 Avicenna triatangit,fcilicet membrum» quodrecipit, quod eft o-
 culusccùm dixit. Dein tangit membrum,per quod recipi£,per viam
 velaminis, tertiò tangit membrum à quo, cerebrum & partes ejus,
 partes cerebri funt vena; & velamina ipfius,imo non obftante quod
 funt via», poffunt etiam efle partes , à quibus materia mittitur Se
 multiplicatur.  Confiderandum ulteriùs, quòd cùm in cerebro ab-
 undant materia;, peccantes in quali, & repletio, id eft,materia2 pec-
 cantes in quanto» tungyix evadit oculus.  Caufaeft, quòd oculus
                                                       eft 
                    Catarrhus Oculorum.                    jj

eft membrum multùm cerebro pròpinquum,taleautem citòreci-
pitnocumentum Cerebri. Similiter a capite ad oculum funt vioefa-
tis apt*. Dein dicit Avicenna, quod humor apoftemans & ophthal-
tniam generans a triplici loco eft. &adconjuncìivam pervenit tuni-
cati!-,.
     Nam quandoqueìn ipfomet generatur oculo feu coacervatur
in co paulatim ex fuperfluitate proprii alimenti. Et tunc ophthal-
mia fieri dicitur à caufà privata.
    Secundus lo e tu eft Cerebrum vel caput, à quo materia; per viam
rheumatifmi defeendunt ad oculos quadruplici via.
     /V/>»*eftvelaminÌ9extriniecicranei, cujus pars protenditur
         ad orbitam oculi exterius perfrontem& ex parte ipfius
         conjun&iva nafeitur & panniculus palpebra;.
     Secunda eft velamen intrinfeci cerebri leu dura; & piaema-
         trum, quarum fìmbria; feu particulae aliquando eum ner-
         visopticis ad oculos defeendunt.
     Tertia eft viae aliae de medulla cerebri & partibus ipfius ten-
         dentes ad oculos , ut funt viae fuorum nervorum optico-
         rum. Et tunc vix oculus ophthalmiamevadit, nifi fit ro-
         buftus Se multùm fortis, quando materiae multae congre-
         gante in ipfo Cerebro vel repletio multa fua gravitate
         prona defeendere per vias apertas.
     Quarta via eft arteriae vel extrinfìcaevelintrinficae, quae cùm
         fuperfluo repletae fuerint,quandoque ad oculos effundunt
         materias inipfis contentas.
     Tertius locus, unde materia; veniunt ad oculos, quandoque nec
eft Cerebrum, nec caput, fed alia membra capiti fuppofita & praeci-
puè ftomachus.  Et tunc ab his membris Se aliis praedi&is maxime
recipiunt oculi materias.
     Et patilo polì : refumit quatuor loca, unde materiae facìuras
ophthalmiam conjuncìivae affluunt.
     Primus locus eft truncus corporis & membra fita in hoc & pre-
         cipue ftomachus.
      Secundus eft caput Se ipfius partes, puta pericranium dura &
         pia maser & fubflamia medullaris Cerebri.
                                     fi S              Ter- 
                     Cdtarrbu*  Oculorutk.
 pMBBH^BM III I I  I         ili   "         '" '    •  T—""^^™™"™
      lertiu*eft venae tàm pulfotiles, quàm non pulfatiles deferen-
         tes oculis malas materias aut frigidas.Et harum venarum
         pars magna defcendit de capite ad oculos & pars aliquan-
         do de corpore adfcendit.
      Quartus eft oculus, ex quo vel in quo funt quandoque mate-
         ria; paulatim congeftas fac"turae opthalmiam.
      Ex eademque noti Nicolau* T^Jcoli Florentmu* :  Dixit Avi-
 cenna : quandoque eft humor apoftemans generatus in ipfo ocu-
 lo & quandoque eft ei adveniens ex Cerebro fecundum femitam
 Catarrbi aut pervelamenextrinfecurri autperintrinfecumautexi-
 pfoCerebro & partibus ejus.Nam cùm in Cerebro aggregantur ma-
 teria; plurimae-fcil. peccantes inquanto & repletio feu peccans in
 quali, oculus eft magis aptus accipere illas propter propinquitatem
 majorem & majorem amplitudinem viarum.  Quae viae etiam funt
 plures venientes ad oculos, quàm ad alia orta ex Cerebro.  Quan-
 doque fluunt ad oculos per venas, quandoque per arteriasóc quan-
 doque per alia loca.
      Utque quid fit via Catarrbi,  expeditum habeatur, nonnulli
 juniorum autorum ajunt Cerebro compreffo S\ hinc ftillato humo-
 re0<r///0/inflarnmari, utJohannes Matth. de Gradi, Hercules Saxo-
 nia, Martinu* Acakia. Quo è genere & Benedittus Vittoriu* Faventi-
 nus: Galenus caufas Ophthalmia; affert tertio aphorifmo juxta Hip-
 pocratis verba aphorif. 12. Se 14. atque 16.  Quarum una eft : fi qui-
 dem auftrali* & aquìloniafuerit hyems : ver autemficcum & aquilo-
 nium, lippìtudines hominibu* contìngunt.  Nam repleto capitiver-fu-
 perveniens frigidum adventitià frigiditate velutimanus quaedam
 extrinfecus capiens ac premens Cerebrum, uti fpongiam quandam
 exprimit illam, qua in ipfo decumbit,humiditatem, qua fluente ad
 oculos illius, qui imbecillos illos habet, illis lippìtudines enafcun-
 tur_j.
     Tramites humorum  Cerebri in oculos confluentium tùm illi
 duo priores canales r quorum repertor autpotiùs excogitator eft Ve-
faliu*, tùm foramina in orbiculo offeo, oculi interiore extantia in
 vulgus habentur. puchfiu*quoque , CunemSeIngrasfia*memorant
 Nervi Optici & illius feiffura for.amina> quibus bumorinoculos mit-
                                                     tatur. 
                     Catarrhus Oculorum.                  15

tatur. Quam Catarrhorum femitam perfpicuè monftxat Arculanut
originem Ophthalmia inquirens. Ophthalmia, mquit hic, fit velper
congeftionem velper influxionem ex capite, velper partem extrinfecam
mcdiantis venis vel per partem ititrinfecamfcilicet per foramina Orbi-
ta ad Cerebrum terminata , per qua mufculi & nervi Optici ad oculum
veniunt.  Et tunc humores è Cerebro &panniculisveniunt intriseci*.
Unde quoque JohannesBapt. Montanu*, viae, inquit, catarrhi ad o-
culum & aurem finiftram ruentis funt venae , nervi& foramina
circa cerebri bafim. AcBalthafarBrunneru*: talis materia ruità Ca-
pite ad oculorum partim fuperficiem & angulos, unde mador ocu-
lorum, partim ad venulas oculoruro,unde rubedo.Fluit autem par-
tim per venas, partim per meatus fub cranio & cute.
      Verùm quatuor illos canales , quorum priores ad oculos fe-
runturtendere,non A£tfw*,opifexCorporis,fed mente tantum fin-
yiitVefalius. Atque Gajpar Taliacotius fcientisfimè oftendit,quo pa-
&o mufeuliSealia inter'ieùa corpuCcula,\llam foraminum viam clau-
dant,pituitarque,fiquàfehuceffundat,penitusobfepianttranfitum.
Adhaec Cerebrum humore nefcio quo guttatim reddito, feipfum ac
vicinas partes, oculos,aures & nares perpetim perlinere, jam dudum
renuimus.  Quid  ? cuncìum illud dogma fubrupimus, fubruimus
ei fidem a e falfitates redarguimus in illa veteri vulgarique opinione
pofitas omnes. Atque hic non temeritatistantum, errorisquema-
ximi, verùm pariscaecitatis erit, Ophthalmia\nCeft.ante , Cerebrum
 Capute^ praecipuè medicaminibus curare. Et mortalium quisquam
 évuIgoeft,rationisalicujusaccipiensfenfum,qui exiftimet,humo-
re Cerebri per illumtramitemeunte,  0f///#witainfìammaripofie,
 ut ea, quae habet conccptacula fanguinis, tantoperè diftendantur.
Ac ille ex Cerebro perturbatus humor, nervo* prius , prius Se mufeu-
los ac reliqua ibi objecla corpufcula hoc fimili modo affligeret. I-
demquede oculis itapoflet cadere , utnulluminferretd.imnum.
Itaqueprocul haec opinio abeat,proculifta perfuafìo. Ab illa quo-
que nonnulli jam dudum abhorruiffe videntur,ut Leonbardus Jacchi-
nut: Lachrymx inquit hic, nùmidcòcadunt,  quia Cerebum com-
pacitur ) ut Gradi ait ì Et funt ficut fluentis ? Sed h*c ridicula funt.
                                                        Eft 
,5                    Cdtarrhus Oculorum.

Eft igitur lachryma non alia ratione ,  quàm quae eft in aliis phle-
gmonis, quae tenui & rara cute funt obdu&ae,utpleuritis,pulmo-
nia, angina.  Semper enim aliquid etiam ab initio excidit, nifi fint
vehementer pravae,id eft,adeò rebellis materia & itaimpacT:a,ut nul-
lo modo excernatur.Hinc faepè gangrenae periculum: Haec vero te-
nnis humiditas femper crafleièit, quo magis concoquitur. Hinc no-
ta; temporis. Voluti & Carolus Pifo : cu'jus verbahac funt : Probabile
eft ,  ferum non tàm è Cerebro fecundum nervos ipfos depluifle ,
quàm fanguine in capitis vafis occafione aliqua turgente ferum pri-
mo exudafle , ócinfiliit in dentes , moxquefanguinem ipfumfub
fècutum genam in tumorem extulifle : nam experientia docet, im-
minente inflammatione à fanguinis è plethorico capite decubitu
in vicinas partes, ferum, fluxum quippe ac tenue atque à fanguine
facile feparabile praevertere faepè fanguinis defluxum. Hinc lachry-
ma; involuntariae ophthalmias  praecedunt Se veficulae aqua piena
fc'abiofiexanthemata.H^/'^. Et faepè veritas fpontè erumpit. Ljp-
ous, inquit,Jacobu* Cruquius, Horatii interpre*.dicitnr.cìijus oculi
pjrvjitam quondam mordicantem exudant.
      Interdum gravior Ophthalmia, dentium dolore fedato,exiftit,
veluti ejus rei teftis eft Fabrìcius Hildantes. Humor enim de vafis ad
dentes pertinentibus, refluit, cogitur ac mox ad oculos convertitur.
Candida; illi membrana; oculi fubtus funt exigua fanguinis conce-
ptacula & ea perquàm multa,quemadmodum alias oftendi. Adna-
iam, Saportainquit, oculitunìcam Alexander Benediciti* infitta Ana-
tomefundam appellavit,quiaadfunda fimilitudinem , qua efi reti* in-
filar ^ exiguarum venarum multiplìcem diftributionem admittit.Hxc ve-
ròSanguinis vafcula fi tàm vehementer repientur,primùm reddunt
humorem aquatiorem, quem Carolus Pijb \udicat a fanguine per-
quàmfacilèfecerniac per illius tunica; exilitatem emitti pofle.  Si
cnimvafa admembranam Pleuritidem fpectantia, oriente inflam-
matione, tenuem humorem exudant,quantò plus ejusdem liquoris
rcddent haec vafa oculorum, quorum illa extima tunica multò rari-
or eft,multoque fubtilior.  Talemque humorem perite pronuntiat
LeonbardusJacchinus perquàm exigui temporis interjectu coalefce-
re. Quapropter & Caroli* PifoCerofam\ìl\xm humorem de fangui-
                                                        ne, 
                     Catarrhu* Oculorum;                   \y
 ■■■■——I—————— I   I    !!■     —————^——
 ne, hujusque de vafis veriùsaffirmat  , quàm de medulla Cerebri
 manare. Ac multò ante ferum profluum notari,quàmruboremin-
 fiammationis. Profc&ò etiam tenuis liquor, C(?^iinfeftante,ants
 per nares editur, quàm pituita fànguinolenta.  Quae cùmitafint,
 Leonbardus Jaccbinus )ureadhuiicmodum orditur : Lacbrymanum
 ideò cadunt, quia Cerebrum compàtitur,ut Gradi ait ?Etfunt,ficutfien-
 tis ? Sed hac ridiculafunt.
      Superiores Avicenna interpretes humorem etiam de membra-
 nis Granii & Cerebri tradunt in palpebra*,  inque oculos aliquando
 ftillare, cùm & tunica CraniiSe membrana: Cerebrifint conjugatae, *
 uti multis locisfcriptum reliquit Galenu*, eum nunc fequent;e turba
 autorum permagnà. Verùm quis eft tàm obtufi pecl:oris,ut humores
 hoc modo commeare arbitretur ?  Quem humorem  egerittunica
 illa, Pericranium dicìa, is cur non per tempora in Os labitur? Via
 «equèpatctjac tunica pericraniietiam ufqueingulam,atteftantePa- ~
 rao, protenditur.  Si madenttt?*«/^w*7<eCWr^7,madebunt &verfua
 occiput; qua vi autem viam humor ad haec foramina affec"tabit ? Ac
 qui humor teuui illa membrana mittitur, claufushàc &crafsà#;*-
 ninge manabit. Nervus Opticus duabus membranis involvitur, qua-
 rum altera ex dura, altera ex tenui membrana enafcitur.  Ex his &
 mufculi* adjacentibus quo modo humor fé penetrabit ?  Si humor a
 pericranio manat, impetumque facit inpalpebramfuperiorem, & fi-
 mul in inferiorem, is in orbem eat,oportet.  Cur non mufculi tempo-
 rum & fronti* tunc tument ? Cur nongena fimul diftenduntur, hu-
 moreillo tàm prono ad decurfionem?
     Nonnulli Szvenarum Caziuntmentionem. Omni*, inquit Jo-
 hannes de Tornamira, pasfio oculorumpotisfimè materiali* eHper col-
 ligantiam : venieàvenispcllicularum Cerebri, vela vemspellìcuU Coo-
 per ientis Cranium fangui* cholericus velper vim catarrbìpblègmaticu*,,
 quod venire non debet fecuxdum naturam : verum aliquando autore*
 dicunt, quod fit de e aufa privata, quando venit àpflliculis Cerebri prò -
p'ter vicini*atem & pellicula oculi deciduntur àpelliculi* Qerebri£,ipa xr
 lo poft : Ifti* clarificatis cura ophthalmia tibi patefeit :  conclujumesj
 intelligenti, quodomnis ophthalmia venit per viam catarrbi, eum hu-
 mor cada t &ruat 4 venis/ellicularum cooperientium Cerebrum ,vel à
                                       C             venie 
 18                    Catarrhus Oculorum.

 vcnìspellìcuU cooperienti* cranium, quod eft utplurimttm. Idque opi-
 nionis etiam D.D.Sennerto eft. Si, inquit i\le,adophtbalmiam ab af-
fiuxu per vena* fronti* Cf temporum accedit fluxio nova ex veni* inter-
 ni* cY meningibu* Cerebri graviorfit effettui, quo oculi (ape eum fede ex-
 truduntur.Non illud hoc loco premam,quod vena fanguinem revo-
 cent,impingantautem oculis eum concitatae^/m*. Hoc quod plu-
 riseft,nonfileatur.  Arteria Se vena, illa fiftulata conceptacula fan-
 guinis,in utraquè membrana Cerebri errant oppidò quàm multae.
 Hifce humorem emittentibus, quo patto is rurfus cogi poterTt, Ut
 retta-via tendat ad orbiculos oculorum.  Cunttusque illius loci tra-
 ttusinacqualiseft Scvaldèprasruptus. Sennertu* aitvenisinternis&
 meningibusftillantibus aliam fluxionem fupervenire. Quo patto
 venti Cerebri ac Cerebri meninge* conjunguntUr ? Si vena ejufmodi
 liquorefudant,isnon ad oculos tantum,  fèd & ad alias partes deri-
 varipoterit. Ac Ci membrana; cerebri Cubfrontis  offe evomuntliquo-
 rem in oculos,tvoment & fub offe occìpiti* in magnumeapitisforamen,
 quod expietSpinalis Medulla.  Cur antica meningumcerebri portio
 duntaxat madefcet ? Cur non fimul pofiica ì Aut cur haec tam rara
autpotiùsnunquam?
     Porrò quibufdam collibittim eft, humori viam per ipfos Ner-
vo* Opticosdare. Quo nomine SeJacobusdePartibus eos fuprà me>
moravit, itemque Nicùlau* Nicolus. Nec non Joh.Matth. de Gradi,
Ruentìs, inquit Johannes Baptifia Montanu*, ad oculum  catarrhi
viae funt & nervi. Nicolaus Pifo alia, inquit, eft exterior ophthalmia
à pericranio, alia ab intimis Cerebri fedibus per interiores Venas
& Nervumopticum. Vittor Trincavellu* L.j.Sett^. c.z. ex eadem no-
ta: Quando in nervo viforio eonCittunt humores ad oculos conflu-
entes,  fi calidifunt, vel vitiatà  temperatura offendunt, vel inftam-
mationemgignunt, à quo obftruitur vianervi, qua vifivi fpiritusad
oculum feruntur, atque fic vifus perit ,d frigidi vel frigidum turno-
rem excitant ac juxtà obftruunt.Tb omo* Grasfiu* hoc adjicit: Inflam-
matio contingit innervi*optici* ex fluxionefànguinea, quaepluri-
mùm ab infiammato Cerebro perdecubitumpendet.
     Verùm haec vìa difficultatis piena eft, piena Se periculi.. Si hi>
mor per medium nervi corpus viam facit, minime ophthalmia fubo-
                                                    „ ritur, 
Catarrbu* Oculorum".                  y
 ritur, fed alia mala,quae prodit modo laudatus Grasfiu*, qui hoc offe*
 ttu, inquiensìtenentur,juxtaoculorumradicemardoremingentemha-
 bent, pervigiles funt , & circa oculos flammula* quafdam & igniculos
fcntiunt.  Atque nobis attenCum Johannes Zecchisi* perquàmfacilè
 commodabit : Aliquis,^«/V»/,jurehic dubitarepoffet,numper
 nervorum opticorum patentes fatis mcatus fluxio haec in oculum-.
 nunc laborantem fieri posfit, praefertim eum aliqui hujus noftrae
 aetatis Medici, hiqueprimaeclasfisarbitrentur, cerebri in oculos
 fluxiones per jam dittos nervorum duttusferè femper tendere.Hanc
 profettòalTertioneminpropofito faltem cafu nunquamadmittere
 poffum : nam praeter quam quod & Graecorum & Latinorum & A-
 rabum plurimi hujus tranfitus nonmeminerint, fed pervenaspo-
 tius, arterias & membranas tam interiores, quàm exteriores capitis
 fluxiones in oculos irruere non invitiadmittant, Strette quidem
 fi fluxio in hoc lahorante ex alto per optìcos in oculum erumperet
 utique affettus alteri quoque oculo jam communicaretur , eum
 horum duorum nervorum unicus fit confenfus. Hic enim,utomni-
 buscompertumeft, etfi à diverfis cerebri partibus orturahabeant,
 alter a dextra, alter a finiftra, dum tamen defeendunt in medio fere
 itinere,ita inter Ce coeunt, ut mutuo coalefcant, poftea diducuntur
 &difpertiti ad fuum uterq; oculum  diftribuitur: ita  ut horum ner-
 vorum connexione tantus fit oculorum mutuus confenfus, ut male
 affetto uno oculo,  alter quoque, (fi malumlongiusprotrahatur)
 facillimè coafficiatur. Quare rationiconfentaneum magis videtur,
 fluxionem hanc per venas & arterias in oculum ferri , ficutenim
 oculi membranae partim à membranis cerebri, partim ab ipfo cere-
 bro ortum ducunt, ita venae omnes oculi a cerebri venis, Se arteria:
 ab arteriis ©enervi  ànervisproximèdcfluunt.
     Intelligitfatis autor, haec infirmiter, invalideque dici ac credi
 quoque indignè. Nervi optici ex imo,intimoquerm?£™ enafèuntur.
 Numquid inde excurrentes, cerebri humorem imbibunt ? An non
 hic potiuseorum in coitu tamartto,fubftiterit ì Ac fi ipfum nervi o-
ptki tunicae trahent,quo hae patto eum in oculos conferent fic*ut ille
 guttatimextillet, utque &ipfà vafcula fanguinis, qux in albo oculi
 crrant, ab ifto humore intaefotam citò turgeant,tantumqucpubli-
                                     C 2          *" cent 
2*                   Catarrhus Oculorum.

eent fanguinis ?  Cur non ille cerebriliquor cadet, hisnerpis aut
inter ipfum cerebrum autintra oculi orbitam adhucconfiftentibus.
Madefcunt potius meninges cerebri infima;, poi\\\*cp\e oculorum
mufculi ìftà pinguedine efferti. Quos quidem Se Johannes Baccha-
nellu* memorat, esl vel, inquiens, ophthalmia à congefiione velaffluxu
a capite per venas & arteria* mufculos & nervos opticos.  Expofcit hic
credi , & per mufculos  ceu percertos tramites humorem cerebri in
oculos ire,utinde lachrymae delabantur.
     Sin humor ex intima nerviopticimedulla provolvitur , is in
Carvum oculiconferetur fic, ut per tunicam fyrneam Se Scliroticam
haud penetrare queat.   Indeque multò graviores oculorum morbi
f!ent,quàm Ophthalmia. Atque ille lachrymarum liquor femper eft
limpidus. AQtcerebrum exiftimant corporis inferioris exhalationi-
feusrepleri. Curlacrymae non facpiùs erunt colorisfuliginei? Ve-
rùm fi ferum mafiaefanguineae eft haud naturaliter tinttum , nec
lachrymarum latex & ros ab ifta contagione dimoveri poteft. Ac-
cedit & hoc .* fi  lachrymis per conjunttionem Nervorum opticorum
kerdatur, certe quàm magno dabiturpericulo ,  quàminteftmo.
Eum locum fi perpaululum pituita; tenet, oculorum lumen a mi tti-
tur,utfert opinio multorum. Itaque Ophthalmia nuncpiam erit fine
guttaferena,hoc ei nomen eft. Ita quoque ratiocinatur Nicolaas Ni-
coli , cujusverba infra ponuntur.  Cerebrum quidem aliquando in-
Btilibushumoribus, ut Apoplexiapituitosa oriente >inundatur, at
 non item Ophtbalmia,morbo multò leviori.
     Porrò haud parùm multi Ophtbalmiam deStomacbo perfua-
fum habent quandoque nafci, ut fupra Jacobu* de Partibus,item Ni-
colai** Nicoli, Bernbardu* Gordonius, Johannes Michael Savonarola,
Valefcus de Taranta, Joh.de Tornamira, Johannes de Concoregio, Vi-
clor Trine avelluta Leonellus Faventinus, Hieronymus Capivaccius, Gul.
Rondeletius, Nic. Pifo, Job. Hicr. Pulverinus, Thomas Grasfiu*,Job.
Heurniu*. Nonnulli quoque,ut Guido de Cauliaco,Se Peter de Lanc-
iata Ophtbalmiam faciunt duplicem * ftomachalem, ut vocant, & ca-
pitatemi
      Verùm ita fentiendi princeps videtur effe Galenu*, tùm libro
 IJàgog.tùm maxime libri* de loci* ^#*r,quemadmodum Se libro ter-
                                                        no 
                    CatdrrbusOcuìetum.                    il
—■"—"* ^~——                   - Ti—in l'I 1 in r in......i   ■
tic e./.haec edifferit : Affieitur quodammodo ea pars,quae alteri con-
fentit, neque enim pars,quae nihil patiturTfed ea, quae cùm alia pati-
tur , confentientisvocabulofignificatur. Itaquequum affetto^-
macho oculi fimilibus infeftantur cafibus, quales in fuffufionibus ap-
parere folens, dicendum eft illos pati, elato ad Cerebrum ab huma-
ribus in ventrìculo contenti* fumofo quopiam vapore. Ac libro quinto
c.6. ea accidentia,quae vel cerebrum vel oculos afficiunt,vitioforum
humorum vaporationem fequuotur. At Syncopa, opxxftomachi vi-
tio folet evenire , ob dolorum ipfius proprietatem exolutionem
induciti.
     Sìmilia depromit Gariopontu*. Fumus Choleftim jór^r Pliniui
Valerianu*, diativiiictmv facit, cuju* acritudo caliginem oculupraflau
Unde Conftantinus Africanu* l.o. cap.15. ita : Pasfio inter uveam na-
feens & cryftalloidem, aqua  eft & fumus adfeendens à flomacho*
 Cimices, mufcas,fuftes,pilosjfplendorem videt ante oculos.   Sed
haec accidentia ex pasfione nafeuntur Cerebri aut ex orefiomacbi,
ciìm fumus indeadlcenderit.  Ex ftomacho intelligimus,fi perfora-»
tio oculorum clara Scnullam maculam habens videbitur  & ima-
ginatio apparuerit ad tempus, ad tempus augetur,& ad tempus mi-
nuitur,& in oculis utrisqj fuerit inEmus,it\fiomacho puntturà &ar-
dorem fenferit. Si vero vomitum aut hiera picra acceperit, imagi-
natio aufertur Se quiefcit. Augmentatur, cùm nimiùm comederit,
minuitur, eum minimum. Eamq\ rem Benedittu* Vittorius Faventi-
nus conCil.j{-declarat hifee : In ophthalmia minuatur cibus,cùm ete-
 nimfanguispeccet, & ex multitudine nutrimenti multusaggene-
 returfanguis , tunc adderetur caufàe facienti morbum , tùm etiam
 quoniam à multitudine cibi major vaporumquantità* elevatur ad
 Cerebrum, quae frigiditate Cerebri converfa inaqueum ad oculos
veniens additeaufaeaegritudinis. Ac his quoqueHìeronymus Mer-
curiali* Confil.XLV: quo modo humores in oculo congregcntur,ni-
fi fallor, optimè explicatum fuit à mirabili ilio Avenzoar, quando
 dixit, ut inbalneisvapores circa parietes inaquam concrefeunr,
pariter etiam in oculis concrefcere.  In hoc aegro prima cau-fa fuk
larga à natura oculorum humiditas,altera fuit cerebri intemperies,
 tetti* fwit ventriculi imbecillita*, fimulque jecori* cali dita?, à quibus
                                      S  $             con- 
%i                   CatJrrbu/òculoruutì         __________
'■mi mi» Mimi   ■ ■■awiiDU.i I» t.......  ■ ■■! * "-' ■   uni ». 11 ». «nr un wmmmmmtm
continuò elevati vaporesjpartimr^^/'» oculosferuntur, partim ce-
rebro appulCi,excrementailliuscolliquant,Cecumc\ì ad oculos ducunt,.
ubi demù pituitam ócphantafmata gignunt.Paulò aliter LucillusPbì-
laltbatt* in u.tom.ctirationum: Putabaturmulierlaborareophthal-
mia vera, &imminere etiam fuffufionem, cùm tamen vere Se per fé
hi morbi non eifent, fed è verwium afcenfìs ados ventriculi atque
jecur, tollcrenturquevapores ad caput & facerent videriocukim
alterum inflammatione rubere, atque fuffufionem imminere.
     Joh.Mattb.de Gradi nervosfiomachi memorat : Aliquando fit
apoftema ophthalmicum per viam defluxus vel à cerebro , vel ab,
aliis membris, aliquando per durammatrem»aliquando per piam
matrem,aliquando pernervos optieos, Se aliquando etiam à mem-
bris inferioribusfluit materia & maxime afiomacho pernervosxel
venas minutas ad cerebrum, ita de bepatc%dejp'lene,de matrice dica-
tur. Fere fimili ratione Curtius MarineUui.
     Quantum ad hepar & reliqua vifiera ,  Se Mercato* affirmar,
Ophtbalmiam inde oriri, item Job. Hier. Pulverinu*, Mercurial.Ju-.
lìus CafarBenediciti* à Gvelfalione,Rodericmà Cafiro. Nec obfiat, in-
quit Johannes Zecchius j quod caput ex accidentirefrìgeratum, cali-
dum ,  acremQi humorem à fervido jeeorefufeeptum infubjettos-oculos
effundat, tùm per venas, tttm etiam per arteria*, easfa vel interna*, ve l
externa*.  Ac Johanne*BaptifiaMontanu*c0nf.j4.fic : Locus,unde
defluir materia faciens morbum, eft hepar, ubi generatur, fecunda-
riò caput, quod recipit exerementaaliorum membrorum, ck dein-
de ad membra imbecilliora tranfmittit. EtHieronymu* Capivaccius:
Terminus a quo quandoque eft pars, & fi pars, quandoque ventri-,
culus,c\uandoc\uejecur, quandoque lien,nonnnun<\uamuteru*. Do-
cet, inquit Lazarus T^iverius, experientia contumaces oplithalmias
ab hepate non raro exoriri.
     D. DanielSennertus & pulmones retur aliquando emittereva-
porem,qui ad oculos pevien\ens,ophthalmiam conciterà Prius often-
dit,c\uìcerebrumhumore$acXoculos tranfmittat, & quidembifeever-
bis : Via autem, per quam materia ad oculos defertur,triplex*§»
effe poteft. i.Venae omnium tunicarum. 2.Uvea tunica,à qua aliquid
Jranfudarcpoteft. j.Nervi Optici. Poteft enim materiae veni*fronti*
                                                        & 
                   Catarrhtis Ocùjoruml                   ij

& temportm per pcricraniUm derivari, & ad adnatam, inde ad al-
bugineam, hinc ad corneam & uveam confluere.  Eadem derivari
poteft à dura matre ad duram tunicam, hinc ad corneam & humo-
rem aqueum, atque ita inter corneam & uveam. fuffufionem excita-
re.  Poteft eadem derivari à pia matre, vel fecundum & uvea Se hi ne
ad humorem aqueum tranfudare» &hinc fuffufio inter cryftalli-
num & Uveam confiftit. Poteft Se à circumferétia uveae ad pupillam
effundi. Si vero à Cerebro pernervosopticoseffundatur, perreti-
formem&araneam tunicam ad cryftallinumderivatur  & materia
fuffufionis cryftallini fìiperficiei adhaeret. Hifcedeclarat veram ocu-
lorum fuffufionem.  Nube tranfit ad nonveram.  Notha fuffufio eft»
quae fit àvapore&per confcnfumveltotiusTi ut infebriumarden-
tium vigore, fumis aduftis per venas Se arterias fimul eum fanguine
& fpiritibus furfum elatis, & inftarite quoque crifi per haemorrha-
gìam narium vel cerebri,quando fuccis aut crasfis pituitofis,ut pie-
rumqiieaccidit, unde vapores ejufmodi ad oculos mittuntur atìt
biiiofis àduftis,ut in phreneticis tefte Galeno in 4-de locis aff.cap.2.
velventriculi > è quo vapor furfùm ad oculos effertur five ex erudi-
ta te , pr$fertim riidorofa,five exbiliofi humoris in ventrem conflu-
xu: vel »/m,aliarumquepartiuminfèriorum ab effumante ibidem
effluvie, velpulmoni*, ut inPeripneumonia ini.Prognoft.Aph.23.

      Nonpofliimfacere,quin verba G^&jM'fubjungam : Eal4.de
loeis affetti* e. 2. flint haec : Ab ore ventriculiorìturfuffufio ocu!i,fì
illud dolet, neediudurat.   Eadem affettio oritur in phrenitidc_,fc
Quum enim in cerebro cujufpiam biliofus  fuccus collettusfuerit
una eum febre perurente , is afficitur perinde ac ea, quae ad ignem
torrentur, oriturcjue tum fumus quidam,veluti in lucernis ab oleo*
qui per vajà,<\u$adoculum /*W#»/,deIapfù$»vifbrum ipfis caufà cen-
fetur.  Siquidem in Anatomicis vidiftis, csxxodarteria &vena abiis
vafis, ex quibus Choroides membrana contexta eft, fimul eum ner-
visad oculum defeendunt. Atque com.t.inprogn.Hipp.funt illa;  Ita
aeddit per febres acutas puImoniasvvaIdè exhalantìbus ad caput in
corpore humoribus, ut humor ille inpupilla mundusconcipiat exbala-
 tionem ,unde prajditta  vifà apparente  Hallenu*autori* verba- Hate
                                                      Set*» 
 24                  Catdrrhu* Oculorum.

 £mrm*/'opinionibushaudconcinunt, ut id infra niagismanife-
 ftum erit-,.
     Nolo nunc harc ,  quae à variis autoribu* in medium paulò fu-
 periùs prulata funt, fcrupulofius infirmare. Ipfà per fé levia funt&
 caffo. Hifce audiendis multihodiè aures non commodant,nec Ga-
 leni autoritate moventur.
     Nonnullì, utConftantìut Africanus, notas exequuntur,quibus
 fcitur, vapore* è fiomacho exiftentes in oculos efferri.  Nonfallaces
 modo pronuncio eas,fed nullas omnino. Dolor ftomachi certe hoc
 genus Ophthalmia minime teftatur.   Nec illa ipfa vel vomitionibut
 to Ili tur {vel duttionibu* alvi. Hieronymu* Mercuriali* vapor es ftoma-
 chi ait retta ( funt ejus verba^ in oculos ferri.  Qua, quaefo, via ? Ille
 halitus de^w^r^furgens, contendit in palatum, Se tùm per os Se
 per nares femper patulas, in auram difpergitur. Qua vi hic Ce in Ce-
 rebrum cogetì Compertaiftius loci regione, cunttum hoc dogma
£ti im in prima, ut ajunt, fronte pofitum, non dittu tantum, fèd au-
 dicu'quoque&cogitatuincredibilevidetur. Mox idem Mercuria-
 li* rradit illosfiomachi vapore* allevatos, Cerebri purgamenta liqua-
 re,utunà in oculos eant. Quemadmodum voporem ftomachi in Ce-
xebrum attolli, jamdudum abnegavimus, ita & infitias imus, quic-
 quam humoris vaporifvé de Cerebro per foramina Granii in oculos
 aut eorum in orbiculos ferri. Acquo^attohalitusy?<?/»/**v&/ pote-
 runt conftantiores, fpisfioresque cerebri humores fundere ? Nec hi
 frigorefemper concreti erunt, nee ftomachi vapores femper fervi-
diores. Quare in hoc nec Benedittu* Vìttor: Faventinu* erit audien-
 dus ,  nec quoque Lucittu* Philalthau*, qui & de ftomachi lumbricis
ejufmodi vapores exhalari arbitratur.
     ì&onnv\X\<hut]ohanni Matthao de Gradi, quoq; vifum eft,iftos
 vapores per nervos ftomachi,  ceu per tramitesinCVr^v/wallevari.
 Quod iter erit nimisflexuofum.   Illi nervi per collumtendunt,6c
 ex felè >cò  lociprocreant»^!/^ , quos vulgus vocitatRecurreutes.
 Itaque fi humor per eos deftomacho furfum manaret,rurfus per mo-
do dittos Recurrentesaà corpoflèt refluere.Praetereà Nervi SextiPa-
 ris depoftica & ima cerebri partenafeuntur , per hos eò fublatus
 JaumoJ ^ua ratione ad oculos pervenire putatut-, ?  Quis non
                                                    intel- 
                   Catarfbu* Oculorum.                    25
intelligit ,.has was  Catarrhorum perfpicuè  fallìs opinationibus
cònftitutas eiTe_>?
     Necmagis liquebit, humorem, vaporemvé de hepate, de Lìe-
ne,tk de utero in oculos retta trahi. Halitus de illis membris inal-
tum levati,in Cerebrum ipfum,obftante Diaphragmate,Se ipio etiam
collo interiore, quo clauditur thorax, nulla vi, nullaque tenuitate
penetrare poterunt. Vafafanguinis quidem praeftò funt. QuxHippo-
crates ait quafi circulodutto nonhabereprincipium. Attamente
illa alio loco à Cerebroorigmem trahere dicuntur. C.Pliniusl.u. 037.
ita loquitur : vena* ab iis (oculis) pert'mere ad Cerebrum, peritisfimi
autores tradunt, ego ad ftomachum credìderim. Verùm humores nec
per ea fanguinis vafcula, epix fiomachi funt autHepatis, aut Sple-
nis, aut Matrici*, ad cerebrum  poterunt cjufmodi iter parare_>.
Arteria; enim de corde omnem vim fanguinis in illa ducunt vi'
fcera_>.  Venae quidem eum ad fupera rcvehunt-..   Verùm is
dextrttm cordi* fin^m Se  mox pulmones tranfeat, oportet-,.   Tan-
dem portio ejufdem fanguinis de finifiro cordis finu, Aorta fupe-
riore micante, inCerebrum venire poterit.  Afthiccommuniseft
fanguis & varie mixtus,non privatus fanguis,qui vel ad jecur, vel ad
hienem vel ad Matricem pertineat.  Atque Sanguis illorum vifee-
lumHepati*, Lienis ac Uteri valetudine noxius, aut in pulmonibus
fubftare poterit aut  atrunco Aorta ad/cendente potius repelli ad in-
feriora, quàm ad editiora corporis. Saepè vitium eft in bepate,in Lio-
ne, in Matrice,  ex eadem mafsà Sanguinea humore noxio fluente in
 oculorumvafa,ut Ophthalmia CubnaCcatur. Minime autemjudican-
 dum eft, eam ex illorum membrorum aegritudinependere. Haec o-
 culorum inflammatio aliquando finitur, oriente/^^i,ac repe-
 tit quoque,hàc ceflante,utlibello de Arthritide monftrabitur.Con-
 fimiliter morbus oculi, tefte Herc. Saxonid, inflammationem hepatis
 excepit Se haec vicisfim illum, quemadmodum libro tertio de Catar-
rbis, nonnihil hifèede  rebus deprompfimus. Si quis in vita fjepiùs
 Ophthalmia oppreffus faerit,bepar£t iftius homi ni s defuntti corpor
 re infetto, vitiatumreperiatur,haud retteplulofbpharis, fiillam
 Ophtbalmiam exiftimaveris non aliundè, quàm ab ilio laborante vi-
 feere ortam fuiflè.   Tàm impura interdum eft mafiafanguinea, \x%
 compluriumpartiumìnflammationes fimul concitar! queant.
                                       D              Hau<l 
i6                 Catarrhus Oculorum.
■ii          ~,         —              ■■!
     Haud parùm multis placet, in Cerebro ipfo exiftere aliquando
vapores , qui inde in oculos faciant impetum, concitentque Oph-
tbalmiam. At qui illud ipfum fiat, nec dittu facile eft nec cogitano-
nibus expeditum. Vingamusvapore* fiomacbi aut hepatis, aut Lienis
aut Matrici* intimum Cerebrum obnubilare.   Profettò longè alii
morbi hinc creabuntnr, quàm Ophthalmia Se ea vel ficca. Quo tra-
mite hi quoque vapores ad oculo* itabunt ? Curii non foraminibu*
Osfts Cuneiformi* Se Cribriformi* pellentur  ?  Ac fi eò pervaferint,
curnOndifperguntur,funduntur, oculi* tàm lubricis, tàm mobili-
bus ? Qui inflammationem iilam movere poterunt, qua fangilinis
notae in extremo oculo extant, qui aeri eft objettus ? Omnia ne tan-
tillumrationishaberevidentur. Iisigitur diluendisdiutiùsimmo-
rari, confilium non eft.
      Nunc vero eum Sennerto iis locis Galenu* minime facit, imo
diverfus eft.  Nam hic uti do\entefiomacho, ita per phrenitidem af-
fetto Cerebro ,fumum ait /. 4. de locaff. e. 2.per arteria* & venas ( ita
loquiturinterpres) ad oculum defeendere. Azcom. 1. in Progn.Hip-
pOcr. ait totum corpus hoc eft, totumgenu* venofum iftis febribus ex-
aeftuare , ut humor in pupilla mundu* facile />0j/?/concipereexhaIa-
tionem. Atque fimili ratione GalenumYibro^. c6.Selibroi.deloci*
affett- e. 1. interpretari Iicebit. Nec Cerebrum iis, quas dicit Senner-
tus, viishumorestranfmittitadoculos.Miriimèmateriae venisfron-
ti* & temporum ad Corneam tunicam & ad Uveamper perìcranium
confluit.  Cornea quàm crafia eft ? quàm multas habet laminas ? I-
 ftam materiam nec imbibet facile nec quoque trajiciet. Nec hu-
 mor ì dura Se tenui membrana Cerebriin humorem aqueum  fluere
 poterit. Nec is quoque per tunicam Retìformem hoc modo permea-
 bit. IlÌ2e ocuii partes adeò connexae funt, adeò conftrittae, ut humor
 ibi conftet potius quàm profluat. Quae quaefo,tunicaeoculi non ha-
 bent vena* 8e arteria* ? Iilae& in tunica retiformi funt fàtfpettatae.
 His non vapor modo fed & e\uCmoc\i humor invebitur, unde ille Se
 alii morbi oculorum procreari poterunt.Tunica illa oculi Cboroide*
 unde hoc cognomen adepta eft ?  Unde ? Nifi à multitudine vafo-
 rum fanguinis. His quantumvitio& humori*,quantum quoque va-
 poris inferri poteft?
     ,                                                 Tan- 
Catarrhus Oculorum.
     Tandem autores  confitentur , Ophtbalmiam à toro corpore,
ut loquuntur, oriri, ut Jacobus de Partibus, NicoLNicoti) Bencdìttus
Vittorius Faventinus in confa,. Antecedens cauCa,inqmthic, efttotius
corporis repletio ex malis humoribus multiplicatis, ex vitio vel pra-
vitatecomplexionis hepatisdeclinantis adcalidum&ficcumpra;-
ternaturaliter gcnerantis fanguinem valdè biliofum, qui via nutri-
menti tranfmisfi ad membra fuperiora fui maligniate nonregula-
tus, à natura eorum tahquam fuperfluum in membro derelittum,&
in complexione vitiatum laefionem in membro efficit, ad quod per-
venite  Partes jnc\uit Hieronymu* Mercuriali*, funt, funde humores
fluunt) vel caput, vel jecur, vel totum corpus. Totumfa corpus Se Job.
Baptifta Corteftus fimili ratione commemorat.  Bencdìttus Sihatì-
cu* Confila RejponfMedie. cent.2.eandem rem,fedbac ratione achifee
verbi* exponìt : ab inflammatione  tunicaeconjunttivse, Ophthal-
mia ditta.   Haec erit intemperies calida eum materia,quae quidem
eft mafia fitnguinea, conftans ex multo fanguine, non fine copia bi-
lis,  quam in nobili matrona prsedominari, proditamplitudo ad
iram & ad omnes attiones. Maffa itaquebacfanguinis, multa copia
genita  à Cervido jecore Setotius temperamento calido ékhumido,
neque expurgata per uterum, caput facile petit,  à quo deinde con-
fluxit ad oculum.
      Eo modo fi hic autor non meminittetjecoris, rem multò feli-
ciustetigiffet. Menftruis non profufis, Maffa fanguine a vitiosèau-
getur.  Inde e jufmodi fanguis & in cerebri & oculorum arterias per-
venire poterit. Rem fi habeto : Ex vafis & fanguine Cerebri fyncerus
pituitofus aut ferofus humor nunquam exit, qui retta meet ad ocu-
los.Sed is arterii* capitis ac cerebri claufus,fertur in oculos,ad quos '
Carotidi* interna rami tendunt.  Hi fi fanguinis plus,quàm oportet,
majoriqueviinfcrunt, fupervenitilla,quàdeloquimur, Ophthal-
mia.   Totum corpu* fi illius autori* Se aliorum interpretatione eft
maffafanguinea,mecum faciunt. At iidem fimul abnegent,humores
Se vaporesvel per foramina cranii, vel per nervos, vel per vafafangui-
«*f retta in cerebrum Se hinc in oculos ipCos ferri, ut ne vero falfura
mifceantymeqi acfeipfos circumveniant.
                                     D  ^            CAU- 
1%
Catarrhus Oculorum.
         CAUSM  OEHTHALMUE.

     C|Um Cerebrum proluvie illa inteftinà feipfum femper perfun-
     dere credatur* erit autoribus videndum, utrum calidu* an fri-
     gidus humor inde in oculos pervadat,moveatque Ophtbalmiam.
Uiihicinvariaspartesfeverfant, feque torquent vehementer. Re-
bus, quibus ineftfalfum, aliadifficulteradftruunturaclicetproti-
nus fulciantur explicatibus aliis fùper alios, tamen inclinant fem-
per,labant ac tandem corruunt.
     Jacobu* de Partibus imprimi* ed in re nimi* multut eli : Dubira-
tur,ex qua materia frequentila fiat Ophthalmia ? an de materia fri-
gidaì de materia calida : videtur de materia frigida : unumquod-
que membrum magis eft paratum incurrere aegritudines de mate-
ria fimili & conformi, quàm de materia difformi, ficut poteft colli-
gi a Galeno 2. de interioribus, c.VIL ubi dicit : quod pelliculae funt
frigi dae,frigidae pasfiones feftinantius veniunt.  Idem poteft fumi ab
Haly in teg.tratt. m.CXXXV.com. oculus eftfrigidum membrum,
ut fupra patuir.  Item ex illa materia magis fit ophthalmia, quae ma-
gis fecundum cerebrum abundat.  Illa vero eft frigida.  Major eft
nota, quod materia; ut plurimùm veniunt ad oculos a Cerebro, ut
eftnotum. Minor declaratur, quod cerebrum ponitur a pluribus
auttoribus frigida» complexionis Se humidae. Ergo in eo phlegma-
tici humores abundant. Hoc autem etiam fumitur a Galeno in l.g.
de uf.part. cap.9. Ubi vult,quod Natura fecit purgatoria cerebri ad
evacuandas fuperfluitates phlegmaticas, quod fi non fieret hic fre-
quenter, apoplexiaoccuparetur.   Hoc etiamapparet adfenfum,
quod cerebrum totum phlegmaticum videtur, etiam fuprefluitates
ab eo purgata; apparentphlegmaticae.  Item hoc videtur de inten-
tione Gal.XlILTemp.c.ult. ubi dicit,quod multùm quidem aut fri-
gida difcrafia fit fecundum caput,aut numida. Item,quod ophthal-
mia ut plurimùm fiat de melancholia: quare deiiloihumore utplu-
rimùm fit ophthalmia, qui maxime ad oculos à Cerebro dirigitur.
 Secundum commune dittum dicentium, quodfuperfluitasmelan-
 cholica cerebri evacuatur per oculos. 
                    Catarrhus Oculorum.                  jfi
  I       ■ !■  ■  i    .---------                        ■  .  \
       Incontrarium dittorum funtautores medicina: plures, qui
  Ophthalraiam definientesdicunt, quod eftapoftema calidum con-
  junttivae. Dicendum, quod ophthalmia poteft fieri duobus modisi
t  uno modo per viam congeftionis. Dicemus,quod ophthalmia,quaè
  fit per defluxum materierum a cerebro :  dico, quod ifta ophthal-
  mia , ut plurimùm eft de materia calida :  hoc apparet primo expe-
  rientia: declaratur &experientia : ex illa materia,ut plurimùm fit
  ophthalmia, quae magis eft apta fluerc a cerebro ad conjunttivam,
  ut apoftemet eam, fed materia calida feu fànguis vel colera in fan-
  guine funt magis apta fluere a Cerebro ad conjunttivam , ut apo-
  ftemet eam.Hoc probatur:

       Primo ex parte natura materierum.
       Secundò ex parte membri recipientis.
       Tertiò ex parte membri mittentis.
       Quarto ex parte partium, perquasfittranfmisfio^
  'Primo quidem ex parte materierum : quod materia; calida» aptiores
      funtadeurfumdefe, quàm fintfrigida;.
  Secundò declaratur ex parte ipfius conjunttivae, quaerecipit, ipfa
      enim eft membrum panniculare folidum , tale autem magis
      eftaptumpenetrari &apoftemari àmateriebuscalidis quàm
      frigidis,ut fumitur in com.jj. Apb.6.   Unde Avicenna Fen.X.
      tratt.4. e. t. in membris nervofis non penetratnifi fubtile.
  Tertiò, declaratur ex parte mittentis fcil. Cerebri,hoc enim mittit
      ad conjunttivam materias,quas habes in vcnis,iftae autem ma-
      teriae funt magis fanguineae.   Similiter Cerebrum mittit ma-
      terias : quas ab alio corpore recipit : ifta; autem maximèfunt
      materiae calidae aptaeafcendereadcaput, ut colera & fànguis
      fubtilis,maxime in iis,qui vino funt dediti.
      Sed tu dices : quare cerebrum peliens materiam ad conjun-
      ttivam pelli t plus materierum, qua; funt in venis, quàm alias
     velarteriis.
     Et dicendum, quod materia; alia; quàm extra venas in cerebro
     exuberant, ut modi quidam phlegmatumhabent loca pluri-
     ma , per quae aptz evacuantur.  Similiter quamvìs ifta phle-
                                  D  3             gmata 
?»
Catarrbu* ocuiorum.
    graatanon expellantur quandoq; per fuas vias naturales,ma-
    gis funt apta pelli in ventriculos vel in nervos quàm per venas
    penetrare ad tunicam conj unttivam.
Quartò\declaratut ex parte partium : per quas tranfmittitur. Cere-
    brum enim tranfmittit ad conjunttivam materias medianti-
    bus partibus, quibus fecum alligaturvel fociatur, ifta; autem
    partes, quibus magis colligantur, funt venae Se arteria;, & pan-
    niculus,ex quofitconjunttiva. Sedcertumeft, quod per pan-
    niculum ipfum, qui eftdepreflus & per venas & arterias, quae
    funtfatisfubtilesfaltempropèoculum, meliùspoteft portari
    materia calida, quàm materia frigida.

    Ex quibus quatuorcaufis fimul Se non divifirn fumptis appa-
ret, quod ophthalmia per viam defluxus plus fiat à materiebus cali-
dis,rarò autem frigidis. Etiam apparet,quod materia; frigida; phle-
gmatìcae& melancholicae, fidebenteurrereadfaciendam ophthal-
miam, opus,quod eum fanguinemifecantur dante eis curfum. Sed
tudices,  poffetné fola colera facerephiegma vel  melancholiam
currere & fluxibiles. Dicendum,quod posfibilitas eft res ampia : ut
Avic^can.fen.i.C.de febre Sextana. Et ideò dico effe posfibile,rarò
tamen credo,quod accidat. Sedtudiciscontra: quod podagra ut
plurimùm fit de phlegmate eum aliquacholerà, quaeeliquavit, ut
fumitur ex lib. de juntturis Rhafis. Dicendum, quod non eft fimile,
nam in partibus hepatis  & ftomachi faepe reperitur cholera eum
phlegmate crudo & venae ad pedes cuntes funt latae, in cerebro au-
tem rariùs reperitur.  Apparet etiam ulteriùs, quod fi cerebrum
mittit materias ad oculos per nervos, & mittit materias extra venas
ftantes, quod illae materiae funt magis phlegmaticae, imo quafi fem-
 per: fieutapparet in Oppilatione nervi optici & in cataratta, quae
 dicitur à quibufdam Gutta Serena.
      Tamen ad praeditta notandum,quod non reputo impossìbile,
 ìicet fit longinquum, quod phlegma folum vel melancholia posfit
 ophthalmiamfacerecurrentes a cerebro ad conjunttivas.  Poteft
 enim Cerebrum has adunare materias, & eas ad oculos pellere. Et
 notandu-m etiam } quod materia; calida;, quae a cerebro ad oculos
                                                     fluuntj 
                     Catarrhus Oculorum.                   55

  fluunt, nonfunt utplurimùm multùm acuta;, imo earum acuitas;
  & mordacitas remittitur frigiditate & humiditate cerebri. Et ideo
  raro eft,  quod materiae acutae fluant a cerebro ad oculum , Selif
  cetfintcalidae, &ficintelligitGalenus. Ex quibus folvuntur con-
  traria»».
     Adprimamrationem dicendum,quod membrum magis per fé eft^
  aptum aegrotare aegritudine fimili, quam contraria, tn.per accidens
  poteft magis vel frequétius ^grotare aegritudine contraria,ficut pul-
  mo ex intrinfeca cóplexione eft aptu s frequenti9 apoftemari a cho«-
  lera, qua a phlegmatertn.per accidés vel ex alia caufa,ut ex fui com-
  pofitione, quod eft rarae fubftantiae, plus apoftematur a phlegmate,
  qi*amàcholcra>utincom.Aph.6.Aph.3j>   Vel aliter, quod vero ar-
  guit de aegritudine fatta ex fuperfluitateproprii nutrimenti, non
  autem de aegritudine ex materia aliunde veniente.   Ad tertiam ra->
  tionem, eum dicitur:  ex illa materia ut plurimùm fit ophthalmia,
  qua; magis fecundum Cerebrum abundat, verum eft, fi abundat in
  locis, a quibus cerebrum mittit ad conjunttivam, vel verum eft,fi
  illa materia fit apta fluere  ad conjunttivam : ad minorem quidam
  ultramontani dicunt, quod in parte anteriore cerebri abundat fan-
- * guis cholericus.  Aliter tamen dicendum eft, quod iftud phiegma
  non eft aptum currere.  Vel dicendum, quod phiegma in cerebrp
  non abundat in venis, fed extra, ut quafi fit quaedam materia cruda
  fuperfluens in nutricatione Cerebri. Vel fit fatta ex vaporibus hu-
  midis fuperius adfcendentibus,ut doeet Ariftoteles.
       Sed tu dicis : Sanguis,de quo nutritur Cerebrum,eft phlegma-
  ticus : ergo ibi in venis exuberat phiegma. Dicendum,quod phieg-
  ma exuberat refpettufanguinis nutrientis alia membra calidiora,
  quàm fit cerebrum , tamen fanguis fuperalios humores plus eft in
  venis, ut Haly. Dicendum uno modo 1 quòd fermo ifte forfàn non
  eft verus, ut fupra dittumfuit. Vel aliter, quod licetmelancholica
  fuperfluitas cerebri purgetur per oculos , ipfa tamen venis ad loca
  Jachrymalium nec eft apoftema ibi in conjunttiva, cùm fit panni-
  culus depreffus.
       Quarto dubitatur,conceffo,quod de fanguine cholera phleg-
  mate vel melancholià posfit fieri ophthalmia Se conceflb,quod fre-
  quentius fiat de fanguine.  Quaritnr ie qua materia fre^uentius
                                                       ève- 
Catarrhus Óculoruttf.
cveniet poft fanguinem. An de colera, an de phlegmate, an de me-
lancholia. Dicendumbreviterfineargumentis,quodveHoquimur
de colera, phlegmate, Se melancholia mixtis fanguini vel puris , fi
puris,poteft teneri, quod frequentius de colera, pofteà de phlegmate,
\xlivmodemelancbolia.\\atio,<\uod hunc ordinem habent ad aptitu-
dinem fluxus. Si autem loquimur de his humoribus fanguini mix-
tis , forfan poffet defendi, quod poft fanguinem frequentius facit
ophthaimiam fanguis pblegmaticus, poftea colericus, raro autem me-
lancholìcus : undefrequenterfèntimus infaliva&reumatifmis, Se
eft ille fanguis fatis aptus  adeurfum : unde licet fanguis colericus
fit aptior,farò tamen invenitur in cerebro abundare refpettu phleg-
matici fanguinis. Dicis de puro phlegmate & pura colera,quodftW-
frequentius fiat à puro phlegemate. ~ Dicendum,  quod non eft
fimile , quod purum phiegma eft valdè ineptum ad apofteman-
dum conjunttivam-..  Sed pura  colera eft valdè apta.  Et imo
quamvis raro depuretur colera in cerebro, Se fàepè  depuretur_#
phiegma  , tamen ex raris depurationibus colera;  plus poflunt_iJ
fieri ophthalmia;  ,  quam ex frequentibus depurationibus phleg-
matum & hoc propter multam phlegmatis ineptitudinem refpettu
cholerae. Sanguis autem phlegmaticus,non eft in extremo ineptitu4r-
nis refpettu fanguinis cholerici & imo eum fua frequenti multipli-
catione in capite,& fatis effe aptum ad apoftemationem. Poflumus
defendere, quod frequentius apoftemat. Si quis autem vellet tene-
re contrarium, non curo, quod etiam poffet defendi Se poflet dici,
quod plus fit ophthalmia de fanguine cholerico, deinde a fanguine
pblegmatico,ultimò vero a melancholico. Hattenus ille.
   Nunc 'jNJcolau* Nicoli ita: Et omne apoftema aut eft a fanguine,
aut a cholera,aut à phlegmate,aut à melancholia,aut a ventofitate,
tunc fimilis eft ophthalrrwae, cùm ipfa fit apoftema non evacuabitur
ab aliqua dittarum materierum.   Aquofam autem Avicenna aut
comprehendit fubphlegmatica autrenuitditturus  de ea in capite
de veficis, & dixit, ophthalmia excedens terminum ,non fit tantum
a materia calida. Imo fit à phlegmatica & melancholica.  Et hoc
poffet eflè autquando multùm exuberaret in capite, Scmitteretur
ad oculum, quodrarisfimècontingit, aut quando fimul cumfan-
guine mittuntur, & hoc eft raro. Sed ifta ophthalmia ut plurimùm

                                                       «e 
Catarroni Ocakrttttt.
 fit à fanguine propter quam caufam plures auttorum non trattave-
 runt nifi de eà, quae fit à fanguine. linde Haly nono theorice dixit,
 quod apoftema fit à multitudine materia; fànguineae, nihil tangens
 dealiis materiis.'Quod ideo eft,quod fanguis eft materia apta mul-
 tiplicariin venis Oculi&extenderceas multùm. Johannitius au-
 tem utifupradixi,ophthalmia;quatuor funtfpecies. Cina ex multi-
 plicato fàngttinejfècunda ex fanguine Cholerico,tertia ex fanguine
 phlegmatico & quarta ex fanguine melancholico. Materia autem,
 qua; per viam defluxus caufarophthalmiam , utplurimùmeftfan-
 guinea propter quatuorcaujas, quae fimul junttae faciunt unamfùf-
 ficienremcaùfàm.
       Prima eft fumtaex parte natura;materierum, qua;eft,quod
' materia; calidae de fé funt magis aptae flucre,quàm frigidae.
      Secunda eft fumpta ex parte membri recipienti* fcilicet ipfius
 conjunttivae>quae eft membrum panniculare fblidum, in quod non
 fic poteft penetrare materia frigida, ficut calida.
      Tertia eft fumpta ex parte membri mittentis,h.e. Cerebri.Plu-
 rimùm enim illud quod Cerebrum transmittit ad oculos eftiliud
' quod in venis panniculorùm ejus continetur. In ipfis autem mate-
 ria; calidae òontinentur vel eft fumpta ex parte mittentis corporis
 totius vel aHcujus membri inferioris & tales etiam ut plurimùm
 erunt materia; calidae.  Quod tales funt, quae funt aptae fluerc&ad-
 feendere ad fupeciora.Quod autem Cerebrum fit aptum plus trans-
 mittere materias calidas quàm frigidas,patet. Quodmateriisfrigi-
 dis peraptae funt via; funt viae alias plures Se latiores, per quas expel-
 lunt, quae funt notae.
      jgioirta caufa eft fumpta ex patte viarum, per quas fit trans-
 misfio materiae ad oculum, fed tales viae funt venae & arteria; panni-
 culorùm ejus, quibus tunica; oculi contexuntur. Etpraecipuaevise,
 qua; portant ad conjunttivam, cujus ophthalmia eft pasfiio. Quod
 ipfa oritur a gingia matre, in cujus venis  Se arteriis non eft apta in-
 gredi materia frigida propter denfitatempanniculi &  ftritturarru
 venarum ejus.  Et fi aliquando contingit,Cerebrum materiam ma-
 terias frigidas per vias Nervorum Opticorum ad oculum, raro eft
 valdè,quòdpofteàperveniat per venas ad conjunttivam,  &faciat
                                          E              in 
   ]A.                  Catarrhus Oculorum.

   in ea apoftema,fed ut plurimùm alias caufas segritudines,ut guttam
   $érenam,catarattam& fimiles. LonginqiRim eft ergo,licet fit po£
   fibile, raro valdè eveniens, quod materia frigida per viam defluxus,
   fola fine permixtione materiae calida; defcendat ad oculum adcau-
   fondum ophthal'miam. Mixta autem eum materia calida bene de-
   fkiere poteft ad ocuhim. Licet etiam hoc fit raro. Ut plurimùm er-
   gò pj»r^;am ^flnvnQ^pKt-tialmia arridirdemnirrifì "->VlA*r  *+"*-
   plurimùm de fanguine.  Quodplus deeocontinetur in venis illis.
   De colera autem fólararòfit. Et ti aliquando fit,uf plurimùm fiet
   mix ta fanguini.  Et eum'hoc edam ipfa non pervenit ad oculum
   eum multa acuitate ,  quod remittitur ejusacuitas à frigiditate Se
   humiditate Cerebri.. Et hinc eft,quod aegritudines oculorum calidae
ti  non fu,nt multa; punttionis&mordicationis&corrofionis.Ut più-*
   rimùmerg© eft,quódophthalmiacaufàturàfanguine,deindeàfan-
   guine phlegmatico,quod tali fanguine nutritur Cerebrum & etiam
   oculus.Rarò autem fit à fanguine colerico &rariùs à melancholico.
   Et hoc eft quqd experientia confirmat. Dicunt quidam,quòd à fan-
   guine melancholico deberet frequentius caufari,quod eft,quodX3e-
   j-ebrum expellitfuperfluixates melancholicasad oculos, quae in lip-
   pitudinsdemonflrantur graffa dura,terrea. Qupd dittum quidam
   negant.   Tàmenfuppofito,  quod verum fit. Non tamen fequitur,
   quod dicunt. Quoniam ipfi expelHtur ad lachrymales.  Et poft ea
   fuàgrosfitie non.eft apta penetrare inconjunjftivam &facerecon-
   'yxnt\\vam.Hacbic/.
       Plùrés autores comparili ratione &eàaequèdubià,inutram-
   ique partem difputant. Verùm duorumautorum tantum verba hic
   ;pofuiiTe,fatiserit.  Quifnanvnon intelligit,remUlamiftis variisex-
   ;plicatio.nibus magis knexplicabilernrreddijquòd autores &eam opi-
   nionem fimul fequantur, qua Cf/^M*/«exiefuperfluum  humorem
   fubindejaciat, ex quo & Ophthalmia concitari queat <»Mentem hu-
   jus ditta; fentemia;  Thomas Grasfiu* interpretaturad hunc modum;
   Duhitatur,.an omneshumores & vaperesposfintinflammationem
   .fiipradittam excitare. Ex una parte videtur ratio perfuadere, quod
   iblum fiat ophthalmia à causa calida, quia e'ftmorbus calidu$,adeftr
   iyubedo, Se caetera adfunt, quae caliditatanvatteftantur, qua ratione
                                                         im- 
                     Catarrbut'ùrufyr^m.                 *:•#
  —i——■» ———■—■. —. —i——mm—     ■——I■—■ ————■■■■
  impilili Arabes quidam dixerunt, OphthalmiAm eflè apoftemacà-
  lidum oculorum. Ex altera parte eft Avicennas & Galenus, qui vi-
  dentur in ea fuiflè opinione, quod omnes humores valeant excita-
  re ophthalmiam. Pro folutione dicendum eft,omnes humores pof
  fé cfficere morbum hunc > feddiverfimodè,quiainflammationem
  magnamfaciunthumorescalidifrequentius,remiuamautem oph-
  thalmiam poffunt facere humores frigidi; fed non foli,quia fempe*
  in hoc morbo unguntur calidi frigidis humoribus;& hinc eft,quod
  femper adeft rubor & calor : etiam quod fiat à frigidis humoribus :
  Cur vero humores frigidi non posfint foli generare Ophthalmiam :
  Ratio eft, quia difficulter humores frigidi in anguftum locum pof-
  funtcongregari, & fi congregentur, non posfint incalefccre , Se fic
  non poffunt ophthalmiam generare.. Hac ille.
  ,     Profettò res multis obfcurltatum ambagibus involuta eft, ut
  nihil concinens etiàiftis prolixisexpofitionibus reperiatur. Docu-
  menta frigidi humoris, unde fiat ophthalmia, funt ea. Cerebrum &
  oculus ipfe funt membra frigida, quare ejufdem naturae erit humor»
  qui creatOphthalmiam. Tpfiirnq,lp<7f^/,y"*wpÌMlÌfyf<;afnri'gr>"r''-
-  capufaUif. Praetereà Melancbolìcum humorem, qui etiam eft frigi-
  dus,ajunt oculorum quafi proprium elle.  Ex adverfo autem oph-
  thalmia eft è genere inflammationum, quae ad unam omnes funt cali-
  dte.Nec humor frigidus ódentus ex cerebro tàm promptè,ad oculos
  decurret.Nec horum tunica talem tàm celeriter conceptabit.Quid ?
  nec vafa fanguinis adcerebrum ejusque ad membranas fpettantia,
  frigidum, fed calidum vehunt humorem.   Atque fyncerus cho-
  lericus humor ophthalmiam facere dicimr.  Talemq; ajunt cerebri
  vafis ineiTc,iisquc ire in oculos. Qui vero in cerebro fluitat,eum effe
  frigidum, ac ut vocant, phlegmaticum, attamen & eum aliquando
  ophthalmiam ciere.Dein humorem quidem natura calidum effe coh-
  fitentur,ac iidem contenduntalgorecm^Wrefrigerari.  Mox vero
  alferunt in parte anteriore cerebri fanguinem calidum & choleri-
  cum naturaiiter contineri, per accidens vero in cerebro, italoquun-
  tur,Se frigidum ineffe.Illumquevaporibusinibirefolutisadaùgeri.
  Verùm haec antica &eacalidiorportio«r^W pituitam fuam len-
                                       E z             tam; 
}6                   Catarrhus Oculorum.

tam-magisfpiflabit, magisqueliquefaciet fublatos vapores, Sons
caloribus
        Lìmus ut hh decrefiit & htee ut cera liquefiti.
     Ad extremumJacobus de Partibus Ophtbalmiam dicit de mera
pituita Se de tali melancholìa aliquando,fed faepisfimè defyncera cho-
lera nafci ; confufis vero inter fé humoribus, frequentisfimè defan-
guine, dequefanguinepblegmatico ,  deti&<7/mftfinterdum,rariusde
melancholico. Mox ad dubitationem adducitur ipfe. Nicolaus Nicoli
aliquanto forti ùsaffirmat, calidum humorem ^concitare Ophtbal-
miam, frigido cerebri humore perpetim defluente.  Quanquarri &
de hoc humoris genere aliquando Ophtbalmiamvolt oriri. Ac fta-
tim fubjicit : Licet etiam hoc fit raro. Ut plurimùm ergo per viam de-
fluxus ophthalmia accidie de materia calida.
     Haerentipfiautores,&aeftuanrdubitationibus.  Quifalfa vel
imprudens involvit veris, de iis dicendis quoquefemper laborabit.
Ophthalmia eft aegritudo oculi calida, at  Cerebrum eft membrum
frigidum, quod eum humorem fuggerit, qui eandem facit Ophtbal-
tniam. Hoc femper difficile erit ad explicandum. Ab  hac caligine
& ab omnibus tenebris reliquis noftrum dogma eftdimotum peni-
tùs, quo cerebrum proountiamus nunquam mituraliter immun-
dum effe,nihil humoris fuperflui ex Ce fundere,ali quidem  de liquo-
re fanguinis, quem fubminiftrant arteria, ejus vero, quod fupereft,
per vena* refluere. Qua in parte corporis vivi non ille itus,reditusq}
fanguinis celebratur ? Jam vero Ophthalmia de cuntta malfa fangui-
nea,de ilio fanguine naicitur,quem invehunt arteriae oculorum, quae
font rami Carotidis. Demus eas per medium cerebri viam fuam ad
oculos facere. Non ob id de cerebro oritur Ophthalmia. Per pulmo-
xes,ac per cervici*,collifc partes ille fanguis permeat, quem arteria in
cerebrum imponam acin oculos.  Quis exeoillumfanguinem ju-
dicaverit dep-ulmonibus, ac de colli partibus venire.  Ophthalmia exi-
ftere poteft ac fieri,incolumi cerebro.  Quanquam& illud aliquan-
do vitiosè affici poterit, fi arteriae plus fanguinis, quàm naturaliter
necefleeft, in cerebrum quoque tùm temporis conducunt.  Poteftqs
cerebrum inflammarjjimpleriqj fanguine prius>quàm oculus. Quem
                                                     nuper 
                   tatdrrhu* Oculorum.                   3/

nuper arripuerat^/tó* , ejus oculus dexter quoque fanguine
rubebat. Magna vis fanguinis in intima ^#/7,parj|Éaaedam per a**
terias in <?«*/<?/ fueratrapta.                    *

                 DEFINITICI.

      Hlfce dittis,facilè erit,quid fit Opbtbalmia,r\nire. Si Hippocray
      tem hoc libro de loci* in bomine interpretari volumus, illa ni-
      hil aliud erit, quàm Catarrhus, quo humor de interiore Cere-
bro fluit in tunicam ac eam coaturbat.  Genus certe erit catarrhus
cerebri. Per fé quidem Se infiammano erit ac eodem Hippocrate auto-
re in cehfiim Inflammationum refertur.  Hunc^ue Galenus imitari
videtur. NamOpbthalmiamììbro z.dediffert.febrium cap.13.Rbeu-
matum in numerohabet.  At libro 4. de compofpharmacfecundum
locoscap.2.eam aitinflammationisfpeciem ettz.Verba ipfius haec funt:
Esl velut didicifti* , inflammationcm tunica os capiti* & calvariam am-
bienti*. Neque rcfert tfÌpelliculam quk aut quocunque tandem nomine
appellare velie.  Vocantaut t¥membranamagnatam,propterea,quod
alii*,qu£ oculum ipfum confiituunt,tunicis forinfecm agnatafitjtgamen-
tum exifiens ioti oculo jid circumfita offa , & ob idomnia, qua circum-
circa oculos fit a funt ufque ad mala* quandoque in vehcmenti Uppìtudì-
ne fimulattolluntur. Eamque confimili modo exponit Taultts Mgi-
netas.
     Nunc recentfores autores rem aiiquantò exattiùs expendunt,
ut Alexander Alexiu* ,Qphthalmia,i»quit, eftvera inflammatiotu-
nicae conjunttivae feu adnatae orientis à pericranio per mediarne.
frontem & per vafa temporum ab eo in oculos delatae.  Inflamma-
tio dicitur phlegmon, phloggfis, apoftafis, apoftema y quae vel eft in
tunica tantum, vel in tunica & ultra eam in palpebra, illadieitutf
ophthalmia & Lippitudo, haec chemofis: illa eft eum calore,dolore
& tremore, hasceft eum rubore palpebra; & fere eum ulcere.   Eft
morbus in intemperie, ideò calor* in mala compofitione', quocirca
fumor, in folutiope continui proptereà dolor. Sie Se Donatus Anto-
ttius ab Alto mari, Se Camìllus Thomaius. Adhaec antera- Peter Paulu*
Pareda ;  Altomarius ophthalmiam morbum compofitiwn  èxinv  '
                                     È }              iem- 
18                   Catdrrhus ócttlordm.

 temperie, tumore & folutà continuitate appellare iolet. E>ecipitur
 tamen, quitfÉfeior, Ci non laeditattioncm, non erit morbus, fed
 fymptoma, CimtSe Coluta unitas.  Eft ergo ophthalmia imemperics
 membrana; adnatae eum fluxione humoris, quae fi attionem vitiat,
 affettum generando in humore cryftalIinoveritcaufa morbi, aliter
 vero morbus. Tumor & folutà unitas fymptomata funt,quae ad in-
 temperiem cumafHuxufequuntur, ficut & dolor, qui hac in parte
 membranosa ac proinde'multùm fenfili , ita maximus aliquando
 effe folet, ut ad Te curationem attrahat, cùm fiat caufii augens affe-
 ttum, nempe tumorem.
    Aliud Leonb.Jacchinusnoxat: Eft autem,ut àdefìnitione ordia- -
 mur,hic morbusphlegnionemembrana»,quàm quòd omnium alia-
 rum operimentumfit, Arabes conjunttivam, Graeci epipephycata,
 id eft, adnatam feu aggenitam, feu fupergenitam dixére ,  quòd o-
 mnes alias partes oculi ambiat, ab anteriore parte, ufque ad iridem
 dittumcirculum.HancGalenus ab ipfo pericranio oriri vult. Un-
de & inquit, phlegmonem effe membrana;, qua; pericranium dici-
 tur. Namfifìmpliciteraudianturhaec verba,falfa videntur.  Nimis
igitur ambitiofus loqui Galenus videtur, quanquam qui ambitiosè
hinc ScindeverbaGalenicolligànt,  &Pauli&iEtii, cunttaquein
unumconfufisfimumchaosredigunt,  haec non animadverterint!
Quisnonrideat, hoc de phlegmone  oculi loqui proponere, pofteà
varios affettus,dolores ab erofione à  diftentione, à flatu impruden-
ter mifcere ?  Notarii profettò & tranfcriptores potius dicendi, qui
fivedeplantisloquantur, adeò loquuntur ineptè, quafi nullasin-
fpexerint, five de curandis morbis quali ne aegrum unquam vide-
rint.  Hac ille.
     Id quod Thomas Grasfitts explanat hifee :   Quod vertitur du-
bio, colligiturexverbisGaleni,quifcriptumreliquit, Ophthal-
miam efle inflammàtionem tunica; os capitis Se calvariam ambien^
tis,  Ergo non fohim tunica; adnatae,  cuidifricultati fatisfacere vo-
lentes dicimuscumCelfo, adnatam tunicam ex pericranio origli-
nem habere, & ab eo per mediam fronterrì & tempora vafa in ocu-
los deferri, & uno verbo, membranam ambientis calvariam, Se tu-
nicam adnatam, quae oculos amplettitur,unam Se eandem effe.
                                                    Idem 
                     Catarrhus Oculorum.                   #

      Idem &J>ocaddit: Dieet aliquis vifuiefficiendo nullumpraer
 ftare adjumentum tunicam adnatam , fi ergo ita eft, ut eft verisfl-
 mum, qui fiat, ut vifio laedatur in Ophthalmia, cujus locusaffettus
 (ut diximus) nullus alius eft, quàm ipfa tunica adnata. Ad difficul-
 tatem refpondemus, quod vifus laeditur in ophthalmia per acci-
- dens, hoc modo videlicet, ubi haec tunica infiammata eft, fit dolor
 &calormagnus inoculo , à calore & dolore fit attrattiohumo-
 rum , humores deinde illi attratti difperfi per oculum conturbant
 humores &fpiritus, qui fpiritus & humores conturbati, neceffariò
 vifum oblaedunt :  ita quod quamq jam fit locus affettus ipfa adnata
 tunica , peraccidens tamen (laefis aliis partibus) oculioffenditur
 vifus.  (guodrurfusZacutu* :  adnata reliquis tunicisforinfecus ad-
 nafcitur : dicitutq7conjunttiva,quia oculum reliquis partibus con*
 jungit. Non univerfum oculum complettitur,fed lateribus cprneae
 adhaerens,cùm ad iridem a.ccedi.t,tenuitate fuà evanefcit. Haec non
 accedit ad pupillam , ficque ejus phlegmone non nocet viftoni,
 quippecryftalloidinonopponitur,  per accidens nocet* quatenus
 dolor & calof humores attrahunt, quibus fpiritus & humores tum
 cryftallinus, tum aqueus conturbanrur,
      Leonbardus Jacchinu* naturami  Ophthalmia maxime exquiren-
 dam fufcipit : Mirabitur aliquis, qui fieri posfit phlegmone in adeò
 exili corpore.   JSed mirari non dehct, qui notiti talem quoque effe
 phrenitidem,talem 5Cpleuritim,utin diffcttis vidjmus. Vena enim
 eum lentum& duttile corpus fit, facile diftendi humore poteft, £e
 quae prius obfcuraerat prprfus,nunc in confpettu venire.
      J3alenusl.de multit. quoque fatetur, oculorum vena* quandogs
 vìderi,quandoàj non. Et hoc fft,quod inlìbJetumsr.Pr<et£rn. tradat,
 in oculis veni*infenfibiles apparere. Ita eft.  Quae fanguinis concepta-
 fulahabet tunica Oculiadnate, .ea-funtperquàmexiiia &mirè oc-
 culuntur. IU.a ipfa autem fi, confluente fanguine, inturriefeunt, ve*
 niuntin.confpettum. Vtna9 mi Se arteria conftat ex membrana»
 haecinflaripoteft  Jk, diftendi,    Quo fit, ut iliatunicaoculi etiam
 tàm vehementer rubefeat. Ac magna ophtbÀlmìaCxpe fenfum cer-
 nendiobtundit. Qui id fiatadifquirit Thomas Gr/tsfiu*, iremqueZtf-
 autu*. Laxhryink e ertele] uae & fupernèdefluuntlargè,ipfi/////'& ca-
                                                       ligi- 
/
  4^                  Catarrhus Oculorum.
 ■ «————— ——mm*» '            m.....iww»^—^»>—wwpm
  liginem inferre queuht. Quin homines ob continuatos fletus lumi-
  ne oculorum tandem orbatos fuifle , libro de Catarrbi* tertiò dixi-
  mus,re antiqpitùs nota. Homerus enim ;
         .—   —   —  mceroretn lumina linquunt.

  xefteChalcidio deeo loquitur,qui jugifletu amiferat oculos. Non-
  nunquam, gravioreophthalmia, p\w*humori*, plusque vaporis per
  arteria* in intimas oculi partes fimul confertur , ut homo tandem
  oculis hebetior reddatur. Eoque fit,ut nubeculae ceu mufcae exiguae
  etiam, finità ophthalmia, ob oculos verfentur.
      Pleniùs rem expediret idem Thomas Grasfiu*, fi Ophthalmiam
 diceret,quandoque Cimulinflammatd tunicapalpebrarum fieri. Nun-
 quam, diCpicienteLeonhardoJaccbino, poteftexiftere Ophthalmia,
 qua palpebrarum membrana  fola rubet, falvà illa adnata tunica.
 Nec illa palpebrarum pellieula poteft vere cognomi nari Pericra-
 niuns-i boceft,membrana Granii. Galenu* quidem ab ea tradit illam,
 quamdixi facpiùs, 4</»<*Af«»tunicam,oriri. Haecillamcontingit, ut
 fit in vicinià partium ; at non de ipfa ita creatur,ut utrique commu-
 nis fit natura.   Ac quid de tunica palpebra inferiori* fentiendum ?
 Ipfaequoq; membratìXìAdnata oculi Se Pericranium Cade differunt.
 CxterùmQpbfbalmia in numero Rbeumatém duci poteft  ,  quibus
 humor in membra per Arteria* influir. Cumque de humore, ac de
 ejusitineribus nunc conftet,  hujus malitnotitia definiendo aperiri
 poteft hunc ad modum: Esl infiammano tunica oculi adnata], arte-
 ria ex mafia fangufnea, non ex cerebro multùm humoris, interdum va-
porisitrvchentibu*, bine illa delacbrymatio, ifie rubor, tan tu* afius, tan-
 ius aliquando dolor.

               DIFFERENTI^..
     DE caufis Ophthalmia fìiprà fatis multa dixiflepoflumusVide-
      ri.  Itaque ad differentia* protinustranfire,tempeftivum erit.
      Galenu* libro de oculis, ac Paulus /Egineta, ex Àrabibus Avi-
 cenna i Haiy, Serapio,Jefit*,Janus Damafcenu* tres Qphtbalmia/pecies
faciunt, ach\nc\uniores,Conftant.Africanu*,Sillànu*7Valefcu*de Ta-
ranta, Job.Mattb.de Gradi, Dominif. Leonus, Morcatu*, Trincavellus,
i\igntanus)Forefiu*,Joh.Bacchanellu*.                       Tan- 
                   ''CdiaVrhiu ÒculoVtim.                   43

     Tantam turbam fequitur jD.\D. Sennertu* : Differt vero Oph-
thalmia fecundum gradus praecipuè quos etiam nominibus autores
diftinguunt. Si enim phlegmones folum quafi initium adfit  , cùm
fcilicet oculus humidior reddi,rubere,calcre & nonnihil dolere in-
cipit, idqueferèàcaufiaev'tdenteCole^n^,Cumo, pulvere, vini potu
roV^jcfeu perturbatio eft ophthalmia notha vel potius levis nomi-
natur.   Si vero inflammatio calor & dolor major fit & lachrymae
copiofàe,ac ab interni* pracipue caufi* oriatur,Ophthalmia vera dici-
tur.  Si autem tanta fit inflammatio ut Sepalpeb'rafimul'afficiantur Se
quafi intervertantur,nec elaudi  posfint, albumque fupra oculi ni-
grum intumefcat, vel etiam illi obducatur ita, ut nigro fubfidente
alboque  rubefcente eminente veluti hiatus in oculo appareat^jj-
flGtcnc dicitur>iroTH5^jùt^c,hiatu.
     At Hercules Saxonia rem multò diftinttius declarat & quidem
hoc  modo: Ophthalmia duas inprimishabetpraecipuas differen-
tias; quarum prima dicitur Humida,altera vero Sicca. Agemus pri-
mo de differentiisbumida , mox etiam deficca. Humida Ophthal-
mia adhuc in tres praecipuas diffcrentias habità ratione temporis &
confequenter magnitudine Se parvitatis diftinguitur. Nà quae eft iti
principio,idcirco ita parva ut fit intéperies cu materia,quam tumor
hic Graecis dicitur Ta£#£«c, Latinis vacillano.   Eft materia quae-
dam conjuntturae oculi fine materia  quae magna ex parte excitatur
excaufaextrinfeca,fumo, pulvere,  oleo aut aceto vel alia re acri
infufa refoluta autperfufione,feftuca velanimalculo ingrediente
in oculum, vel ex largiori potu & efu aromatum & acrium, ubi ve-
ro jam fluxerit humor in membranam ac humorem clevaverit,dici-
tur proprie ò<p5»X|Kiet,quam Avic. fuo nomine vocatalguarJengi.
Sed Ci jam in maximum dolorem elevetur inflammatio in utram-
que corneae partem ita ut palpebrae posfint non amplius oculum te-
gere talis inflammatio Graecis  dicitur %tiu>uoic. ficque  ut inteile-
xiftis ratione temporis Se magnitudinis  oriuntur ifta;  tres diffe-
rentiae.
     Sicca eft ea, quae potius ad palpebras pertinet , quam ad con-
junttivam ,  praecipuè circa angulum majorem oculi, ita ut inverfie
appareant palpebra; Oc adraodùm rubentes. Hac ille.
                                        F              Sic- 
* Ofi                   Catarrhus Oculorum.
     ----------   i   imi   r            -    - ■-*    —J*-^*-*u*—"■
      Sicca non eft hoc loco praetermitrenda , quippe quae ab Hip-
pocrate Se Galeno, teftificante LalioàFonte, proficifcitur. Ac Htero-
 nymusMercuriale, fed notate,inquit, quod idem Galenus docuitz.
 ad Glaucon. omnem inflammationem effe duplicem, aliam humi-
 dam,in qua fcilicct copia humoris apparet, in qua humor omnino
 nullus aut  paucus apparet. Humidam videtur vocafle fimplicem_.
 ophthalmiam, ficcam verò^o£pe«A^(W, tamen frequenta:fub
 nomine ophthalmia; utraque continetur. Hac ille. Marcella* Siccam
 perturbationcm appellati ficcam Sefcabram lippitudinem Attuari-
 us. Quid ? ^/?<?/f/f\rSett.Prpbl. i. Probl.i2.òc£$aAp<as£>;e*ff &
 Hippocrates commemorant.
      Anutius  Fo'éfiu* illud Opbthalmìarum genus exponit bìfice'.
 èQfyzhfMou potasse, dicuntur apud Hippocratem 1.1. Epid.Lippìtu-
dines fluidae,quae multùm habent humorum affluxum eftvyQpf hoc
humidas exponit Galenus :ùc àzirKarusuo*aig vypgic, yeviri%e*0Tic.i
ex conftitutione aeris humida or'tum habentes.Quibus certe oppo-
nuntur d<J>^x.7^ulcti £t/£cy aph.i2.&i4.1.3. Lippitudinesaridasvo-
catC.Celfusl.2. c.r. in quibus lemaefunt ficcae  Se aridae , nullaque
decurrithumiditasad oculos.   Tee atsv péu(ici}@* exponit Gale-
nus. Hattenusautor. Quanto  ftudio humidam & ficcam Ophthalmi-
am exponunt Ludovieus Mercatus nec non alii? C.Celfiverba hic in-
ferendo duco. Eft etiam genus  aridae lippitudinis , fcqpoCPfeXfMÌout
Graeci appellant:neq;- tument neq; fluunt oculi,fed rubenttantùm&
eum dolore quodam gravefeùt & nottu praegravi pituita incalefcùt,
quantaq; minor generis  hujus impetus, tanto finis minus expeditus
eft.D.D. SennertusOphthalmiarù differefitiosexeouenStSiccà hic prae-
terit: at poft modum de eà privatim agit. Peculiaris, inquit,  adhuc
lippitudinis fpecies eft , quam Ophthalmiam ficcam appellant, in
qua non tantus eft lachrymarum fluxus & praetereà etiam palpe-
bra; afficiuntur. Ejus tres recenfenturdifferentiae eft enim vel eum
pruritu vel fine eo. Quae eum pruritu eft exiguam fluxionem falfam
&,nitrofam conjunttam habet, à Paulo I.3.022. ^uagQfeXfiia no-
minatur.Si yerò fine ullà fit fluxione & oculi tantum funt rubri, ne-
que tamen,fed eum dolore quodam levi in iis quidam fentiturpru-
                                                     ritus, 
                  Caìarrbus  Oculorum.                    43
—»—■»^»——e-» —      '.....H — ——■——■   '■"   "  i'
ritus, ab eodem £npo<pfa>.!ài* dicitur. Quae autem fine pruritu eft
& eum duritie palpebra;, oxAtipoQfahpìa» dura lippitudo dicitur.
Hac ille.
      Verùm tyaafQfaXiAia ad morbaspalpebrarum Cpe&at. Pau-
lits£ginetaverba accipe. r] it ijtvgfCpfaAwaiMtKrtJLoófac. Ti/QteQd-
px ij/af ictoic, h\ akitvaj» Km ntfcoò'ec v'y&i ^tvoué^lnterprt'* : Sca-
bra vero lippitudo, pruriginofa palpebra; fcabies eft ex falfo ac ni-
trofo humore iborta , Ad oculos ipfos autem pertincnt & toAij-
^Cj)5aA^<Ét oc }ru*jQ>fehuìai  ì pSj) <TKkn&<P$zcktJÌicL, mAnprric.
Hg\ èvmivtioict tVì «rtWfcX/K* » f$ m** KM ipvQvc %u>pit vyw
aiac- Lippitudo dura, duricies eft & diflìcilis oculi motus eum do-
lore acruborecitrahumiditatem.   t)léfcri&(pfahij.ia. wn<r\iA%
g$ rriv òQfa-XfiZv Resene x«ì* p««f««T@-. Lippitudo ficca eft
pruriginofa oculorum affettio citra fluxionem.
 Ad palpebras etià duceAttuarìo refertur iu.(pvoiìU.a.Paulp TOfjSjjèfi-
$v<nnia,oy*o\ fà» óièw*™hc r^^sSpd^a.lnrìatio tumor eft pai-
pebrxlaxus.IpCeSennertp,vè su<Pvo7itia>m morbis palpebrarù habet,
curatq}inunttioneolei,utPrf*Aw,inungant,/»^*/r»/,oleo palpebras.
^/ùùtyQfebtiicui vero Sennertus à morbis palpebrarum fecernit,
tJ/ftyc<f>S«V'*> inquifns,di\erCuseftattedus ab illo,quifuprà cap.3.
deferiptuseft. Multò fecusjudicandum eft. Eft unusidemque mor-
bus ac in numero morbi palpebrarum dicendus.  Johannes Rbodtu*
Emend.adScribon. Largum in  hoc etiam Sennerto reclamat : £ugo-
tSBApi'a 1 inquìens, òùttert à pforopthalmia, quae eft fcabiofa lippi-
tudo & pruriginofus palpebra; fenfus à falsa pituita, monitu  Attua-
rli Mcth. Med. 1.11. e. 7. Lippitudo autem dura & lippitudo ficca,
communes palpebrarum & ipfius oculi funt affettiones apud iEt.
Tetr.n.Sem.in.c.ii.««f/'//f.Nunc Attuarti verba fubjungo  : diftat
^vpoQfa-Kntaz faoQfaTMiieh nam illa eft pruriginofus palpebra:
fenfus.In %i%oQ)fattila, oculus citra humoris effluxum aegrè & eum
dolore movetur.  Ac Hercules Saxonia quoque ^a^o<PSzx.7^tiicu ait
ad palpebra; morbosfpettare.Idem quidem & ^n^SctKfilcut cre-
dit ad palpebras potius fpettare. Verùm fic habeto : $a>t°®fa*-fJt>{cL
eft morbus palpebra;.  ox\npo(p^tiKy!\(t eft oculi xgritudo , qua is
dolet,rubet,non multùm lachrymatur,non ex facili movetur, pal-
                                    F  2               pebrà 
aa.                   Catarrhus Oculorum.

pebràaliquantòduriore.^o(p5aXiuf*eft itidem oculi pasfio,quS
isdolet,prurit,&rubet& quidem fine multis lachrymis ac reuma-
te, palpebra fimiliter & fic affetta,ut oculus fit fatmobilis. In chn-
poQfaAvict non palpebra;, Cedeftèioxtvrioict -dKpfaW* docente
Paulo Mgineta. Xmcooig eft etiam talis oculi morbus, quo & pal-
pebra afficiuntur.
     Michael Johannes Pafchaliu* &aliialiamvocant veram Oph-
thalmiam, aliam non veram :  Ophthalmiam medici aliqui dupli-
cem faciunt veram Se non veram :  non veram conturbationem o-
culi feu vacillationem appellante & ab externa aliqua occafione fit,
verbi grada,  fole, igne,fumo,\>ulvere, ittualiisqueid genus, &à
Graecis taraxis dicitur , hoc eftlucisperturbano, utapudPaulum
videre eft, qui fic eam nominat, & velut genus quoddam facit ejus,
qua» vera dicitur ophthalmia.   Porrò tam faciliscuratu haec eft,ut
vel cognita tantum caufa ac feparata difcutiatur, modo id in prin-
cipio fiat alioquinegletta in veram faepe ophthalmiam tranfir. Eft
autem vera appellata ophthalmia, quàm Latini lippitudinem no-
minanti  adnatae membrana; feu ut barbari dicunt , conjunttivae
inflammatio.  Ad hac autem Peter Paulus Pareda : Sententia Auto-
ris,quadividit Ophthalmiam in veram, fequenda non eft » quiaà
quacunque caufa fiat  Ophthalmia ,  eft ditta; membrana; inflam-
matio.
     Hujus differentia autor eft Avicenna, hinc Jacobus de Partibus,
Se Nicolaus Nicoli. Verba Avicenna bacfunt: Ophthalmia alia eft vera
& alia eft ei fimilis, quaenominatur conturbatio,quumaccidit o-
culoexcaufisextrinfècis&rubificantibus eam , ficutSole&foda
aduftiva & ephemera adulta & pulvere & fumo&frigore in qui-
bufdamhoris propterconftriationem ipfius &~ percusfionem pro-
pter commotionem ab ipfa & vento pfocellofo. Inde Johannes de
Concoregio ita  : Ophthalmia non vera folùmeaufàtur ab extrinfe-
cis,ut ex fumo vel fmlvere. Aliquanrò clariùs Syllanu* ; Notandum,
quod caufa ophthalmia; vel eft exrrinfeca vel intrinfeca,illa,ut à fo-
le,fumo, pulvere, haec poteft efle ex fluxu alicujus humoris fimpli-
cis.  Notandum & quòd ophthalmia eft duplex vera vel non vera,
illa caufatur  à fluxu humorum adoculumhaec caufàtur ex causa
extrinfeca fine fluxu humorum ad oculum, ut à fumo vel pulvere.
                                                      Aft 
                    Catarrhus Oculorum.                    45
           ------------—----------------------^—^—— ————. 1
 Afi D. D. Sennertu*notham ait à caufa evidente oriri, veram à cau-
 fìs internis.Multò evidentiùs loquuntur reliqui, qui & externacau*
fa verbo utuntur.Quàm dilucidè ipfe Paulu*/Egineta : j ^ &'e^£<c
 vypÓTUC. ctyri}ò<p9u\fivK&l fopówoù* opiMa *8t*ò  nettò, Qvoiv,
 cruè^crd«to'** cct©*,cito.'vtcì m@* s£a8svaÀtiaynou-iniihov n\lj/>
 xatryy, nono (tré >'e?uX4iiKaj r\d<p&tt\[Mct u^tde^bi tic cVvi-ùjto-
 9GVf£ùoQs». àTkà Kg) ^apic p*»f/5i ""bac ytfcfièvn >(# cBi/uSaW*
 Hate 1 pitie, n w*»W» K^^^tnc t)fié&c.. Janus Cornariu* haec
 ita inLatinumfermonemconvertiti Turbatio quidem humiditas
 eft oculi Sccaliditas eum rubore praeternaturam, quae non ex cor-
 pore,fed ab aliqnàforinfecus caufa contingit, velut a fole, fumo?
 pulvere, vento.Eft & Lippitudo quaedam perturbano  , nonfolùm
 forinfecus, fed etiam citra manifeftam caufam oboriens & pcrma-
 nens ufque ad tertiumautquartumaut quintumdiem.
       Ita & autor Ifàgo : JEtitisac Attuarìus.  Eft autemdnquit ille,
 perturbano ( quam mppfciv vocantGra;ci)quùm oculus ex com-
 presfione aut attritu aut mora in fumo vel id genus alio offendente
 conturbatus confpicitur.    Lippitudo ( quae ophthalmia vocatur^
majusmalum eft.
     Idem Sennertu* nunc fubnettit: Eft & differentia quaedam ra-
tione humoris, quod alia a fanguine praecipuè,alia à bile,alia a me-
lancholia efle dicitur. Attuariusl.2. c.y. multò pleniùs,multoque
pia n i u s :   Porrò fiuxianis tot funt genera, quotfunt fluente s bum ores,
 eorumque tu ter fi: complexus.Nam autfblu*fanguis,aut bilis velpituita,
 atque ex bis vel acri* autfalfa,aut quavis alia fiuìt,aut fluxio ex variis
 compite atisque humoribu* oboritur.   Quo fit,ut hi* cruenti, iUispaludi,
 & aliis alììfint oculi , & nonmtUis plures, aliquìbus pauciores eunt la-
cbryma & alti eas mordaces , alii frigidas experiuntur, & demum ea-t
quaprofiuunt, aliis crasfiorataltis tenuta funt magis.   E recentioribus,
Hercules■ Saxoniahunc in modumi ratione materia; fluentis ,  quia fi.
fueritfanguinea,facit veramficlegitimam ophthalmiam:fi pimi-
tofa, facit eedema oculi : fi melancholia,inflammationem  ,  qua?
oxth'pcùOH dicitur:fi ferofii,facitpòftulas multas, quae Graecis (pAVK-
ta4vai vocamur : fi flatulenta,inflationem vocstam, Graecis ifj,(pvo^-
[za vocatam inftarveftcx./&;##?. Cur T).D.Sennertu* mentionem
pituitanoninCent                       F  j             Gra> 
4^                    Catarrhus Oculorum.

       Grxci,utGalenu*,Al.Tralliauu*,Paulut,Arabef quoque ac eo-
rum afleclae ophtbalmiam velab humore fieri tradunt, vel àfiatu.
Quoddifcrimenvu\gantValefiu*deTaranta,Job. Mich.Savonaro-
la Job.de Concoregio, Chr tfiopboru* a Vega, Domirì.Leonu*,Joh.Bapt.
Montanus ,Capivaccius, ÈufiacbiusRudius, Andreas Cafalpinu*,Nic.
Ti/o, Leonh. Jacchinus, Job. Jacobus VVèckeru*. Quod fi, inquit Vi-
du*Vidius,e)uCmod\ prava materia in oculis redundans,non numi-
da , fedflatuofa fuerit,  conjicitur ex debili calore feu ritu oculo-
rum ,  qui antecelferit, ex quo interdum flatu iraplentur ipfi oculi,
vel ex aere claufis naribu* per vimfurfium impulfio.
      At Peter Pattlus Pareda rem facit dubiam : Multi ophtbalmi-
am aflatu fierijcntittnt , hic enim benepoterit ob tenfionem dolor em ge-
nerare, non autem ophthalmiam,qua efi inflammatio. Ac inprimis quo-
que FelixTlaterus e. a. A flatibus dolores oculorum, Ophthalmias-
quefieri poffe aliqui fcripferunt, verùm eum flatus nullibi oculum
fubire posfint, nec locum, ubi in oculo colligantur,vacuum habe-
ant, Se Ci illic nafeerentur, oculi  globum fpiflum adeò dilatare ne-
quirent,aut cùm infenfilis fit, tantopererèafficere,non video ,  quo
modo hac ratione fieri queat.   Extra oculi globum vero fi vapores
habituofi ditti mufculorum interftitiisfe inferant, accedente lafli-
tudine, nittationemillamoculorum^potius, quàm dolores fieri in
motu depravato oftendimus : nifi forte copiofiùs colletti, adeò eos
diftendant,ut ( ficuti dittum )convellens dolor,oculos aliquandiu,
antequam poft fomnumaperiuntur,nonnunquamaffligens,oria-
tur  ,  accedentibus infuper aliis  caufis, ficuti in fpafmo flatulento
nominato hocexplicatumfuit.
       Si hanc opinionem ita interpretamur, meritò abjudicatur.
Efculapiu* etiam iftas ventofitates ait in Cerebro fono* facere.   Ac
Flatus,alvo adftritta aut ruttante ftomaeho, in Cerebrum,Se inde in
oculos ire, ac mox Ophtbalmiam Cacete putantur.Quo quid obtufius
dici poteft ? Praeter illas rationes, quas afferunt Plateru* Se Pareda
& aliae exeogitari queunt, quibus illud ita diluatur,ut nemorifutn
tenere poflìt. Vidu* Vidiu* & aliam viam monftrat,quay?/*/«* in ocu-
lum perveniat.  Aerem tradit claufis naribu*per vimfurfium impelli.
Aer ille defiomaebo,  de Larynge ,  de palati cavo furfum ma Jori vi
                                                       trahì 
                    Catarrhus Oculorum.                   47

 trahi poteft.  Sed ille quo patto ophthalmiam concitabitì Humores
 multò vehemenrius oculos infettare poterunt,quàm ejufmodi flatus.
 Auttoresque Ophtbalmiam ajunt de/^/^«4f*V0,utvocant,humo-
 re frequentius , quam de cholerico ac melancholico nafci,uti ex fupe-
 rioribusverbis^wo&dk Partibus intelligitur.  Quarè tanto magis
 mirum eft , à Sennerto pituitam feu phiegma hicfileri. Si cognitio
 morbi  ,  caufaeque morbi eft minus perfetta, óctrunca erit curatio
 minusque efficax. Dein haec ipfa differentia nefcio quo patto ab eo-
 dem Sennerto pxxterm'\ti\tur , qua  alia Ophthalmia humor alis,hoc
 verbo utuntur Medici, alia flatulenta feu fpirituofia dicitur.   Nam
 exploratum, certum & fixum eft, fanguinem nunc minus,nunc ma-
fgis flatibusrepletum effe.Quarequalis-fànguis Ophthalmiam facit,
 tale nomen illa quoque fortitur.   Quam certe interpretationem
 nonnulli produnt, ut Bernhardu*Gordonius: Caufaeintrinfccae funt,
 ficut eft fanguis,aut cholera,aut phlegma,aut melancholia,aut ven-
 tofitas.Unde vapore* aliquando afcendunt ab inferioribus,aliquan-
 do autem defeendunt à capite,& aliquando a venisextrinficis,Se ali-
quando à veni* intrinfecis,Se tunc eft valdè malum. Vittor Trincavel-
lusquoque : Laborantquandoque ex confenfu oculi & primo eum
toto, ficuti ufu venit in febribus, ubi futura eft crifis per vomitum,
velhacmorrhagiam narium :  deinde eum Cerebro,qui confenfus
frequentisfimus eft Se vel abfolutus,quoties nimirùm ex defettu vel
intemperatura fpirituum ,   vel agitatione in Cerebro fatta, nunc
omnihò rollitur vifus,nunc hebetatur,nunc depravatur, ut in veri-
ginofis  , quibus omnia circumagi videntur & tenebris ac umbra
quafi offundi : vel non abfolutus, cùm vaporibusinCerebrogenitis Se
per vena* ac arterias ad oculorum humores delabentibus, imagines
mufcarum&idgenus aliarum rerum ,  oculis videntur obverfari,
quae & iuffufionis futuraenuncia funt , quia faepè poft vapores Ce-
quuntur humores craflì. Tandem eumfubjettis partibus,maxime
ventriculo elatis ab ipfoàvitiofo humoreilliccongefto, praecipuè
biliofo,vaporibus, non aliter vifum ofrlcientibus,quàm qui à capite
deCcendunt.JohannesBapt.Silvat.Hìfior. XXL itidem: Atque  à co-
pia fanguinis in univerfo corpore nimià exiftente, vel etiam in ali-
                                                       qua 
 'a%                    Càurrhtuòettlomm.

 qua ipforum oculorum parte, vaporeselevari crasfiufculos multos,
 qui caliginemefficiant,utinceconomoevcnit,imposfibile non ef-
 fe, qui neget futurum credo neminem.  A fanguinis abundantia9
 qua prxditus erat ceconomus Galeni, crasfiores multi vapores ad
 oculi partes vifui defervientes,transmisfi,caliginem faciebant, illi-
 que idem in parte infiammata fefe impetuose infinuantes 6c dolo-
 rem &inflammationem augebant.  Item Hieronymu*  Mercuriali*
 l. t.ciS-  Sanguis prius ebullit, unde vapores multi, fervidi & acres
 feruntur ad caput Se oculos.^t ante humores motos ut plurimùm effe
 fanwinem & vapores , ut humor movetur,ita Se flatus. Itemque Lu-
 dovica Mercatu* U.c. 22. Altera Ophthalmia. eft ficca , babituofa&
 waporofa  quidam fubftantia eft ,  quae venulas illas femelingreffè,
 nequitfaciliter refolvi ócibi tenfionem &doloreminfert. Unde&
 Johannes Heurnius, plerunque ophthalmiàe tumor provenit ex fan-
 guine vel biliofo fanguine, nani pituita aegrèad tunicam pervade-
 re poteft ob crasfitiem Se tenacitatem.  Flatu* etiam tenui* interdum
 irrepit in tenuisfima* vena* ac tenfione dolore* offert.
      Hi  autores fatis intclligunt, fanguini fatue ineffe,quemad-
 modum eò liberHippocrati* de flatibu* fpettat.  Si fanguis flatibus
 illis quafi indoriatusmovet Ophthalmiam , hanc illi vocitantfatu-
 entam,vaporofiam aut halituofavi.  Sanguine magis biliofo, unde haec
 oculorum aegritudo nafcitur,nominatur ophthalmiabiliofa ,  aliaq;
 confimili  modo pituitofa autmelancholica. Sunttamen,quialiquid
 fallì afpergunt,  tales  enim flatus etiam contendunt ex Cerebro ipfo
 interdum  erumpere,ac hinc impetum facere in oculos,ut Ophthal-
 mia fubfequatur. Praetereà ajunt de domeftico ilio humore, quem
 ceu purgamentum fuum quotidiè evomit Cerebrum , etiam  vapo-
 res quandoque furgere,qui in oculos eant,faciantque ophthalmiam.
 Hifceduabus  rebus magnopereà vera lapfi ratione videntur.Si ftatus
 intra Cerebri* SeCaput exifterent ac impetuose hine inde ruerét, mul-
 tò graviores morbos crearent,quàm hanc, de qua agimus, Ophthal-
 miam. Acquò  tramite illi viam munitabixnt ad oculos ì cur non per
 foramina  Off* Cuneiformi* Se Cribriformi* exitum habent ? Nimi-
 rùm Sanguis flatuofiu* ex mafia fanguined ad oculos  fertur. Ab eo&
jjatuofia ophthalmia oritur ,  quam^Xeniio prxteritD.D.Sennertu*.
                                                       Eam 
                    Catarrhus Oculorum.                 40
            ------------■——                    ■  ■- ———-—•————
Eam ante curationem noffe expedit.Sudor tùm auxiliatur maxime.
Quida ubi fé poculis vini ingurgitaverat,femper Ophthalmia labo-
rabat ; rubebant ftatim oculi &~aeftuabant,ac quoque inlèquentibus
diebus,nifi mane,finito fomno, in letto cubans,fudprem per totum
corpus largè effundi pateretur.
      Nunc Se haec  diferentia eft admodùm vulgata.   Aliam
enim ajunt ophthalmiam per viani Catarrbi, ut loquuntur, aliam
per congeftionem fieri.  Hujus autores funt judice hallo a Fonte Ara»
bes. Horumque interpretes eam ipfam aliquantò diligentius perfe-
quuntur,ut Jacobus de Partibus, Nicolaus Nicoli, Joh. MatthÀe Gra-
di , Arculanu* ,Joh. Mich.Savonarola,Montani**, jacotiu*. Unde &
D.D.Sennertusfìc: Humores vel per pev/xatUcruòt, quod plerunque
fit, èvafiscapitis vicinis in tunicam annatam derivantur ,  velper
ovvadpiTfiòvcx. crudo aut corrupto oculi aut tunica; ipfius nutrir
mento ibidem colliguntur. Monenttamennonnulli,vixficripof-
fe, ut per owafìptarfiòv excrementorum oculi  ophthalmia genere-
tur, cùm ob excrcitationem &motum fere continuum eorumre,-
fòlutio &difcusfiofiat. Hic tale quid apud Dominicum Leonum re-
perit ; fit, inquit hic, vel per modum defluxus materiae- à Cerebro ad
oculos vel fit per modum aggregationis.  Haec ophthalmia fecun-
dum quofdam fieri non poteft per aggregationem fupcrfluitatum
nutrimenti oculorum , quoniam multa earum, concurrit refolutio
ob exercitationem Se ob motum fere continuujn. Idem autor ait,
fi fit per modum aggregationis fieri tunc a materia frigida pituitosa aut
melancholica, nam tale efi nutrimentum oculi & membranarum sjut
& fuperfluitates arguunt id, a quo decidunt.   Hoc idem, Nicolaus
Nicoli multo ante fcriptum e di dit :  Ophthalmiam,qua;n\eretper
viam congeftionis, posfibile eft , quod utplurimùmfit de materia
frigida & phlegmaticà quod tale eft nutrimentum oculi, ut&dò
melancholica.  Quod tale eft nutrimentum tunicarum oculi. At-
que Johannes Zecchiu* confult. iy. ad hunc modum ; Interdum etiam
humor in oculi fubftantiàconcrefcit,  ob alimenti proprii vitium,
parte vel a natura vel pofteàimbecillàexiftente, indeque aegrècoar
coquente ,  fedtalis tunc materia fere pituitofa femper apparet-,.
QuQdflurdem. in oculo magis, quam.  in aliis cprpori§ partibus lq-
                                      Q               cura 
5©
Catarrhus Oculorum.
eum habsre videtur, quodferiptum reliquerit Arili:.ji. Par.Probi.
filili™] *""";"™ '•"rp-rv";'ìp*r,'",,r> i"firm»fim'"H ette. Hac ilio.
Cunttam opinionem magis magisque labeCaàat Peter Paulu* Pare-
da, cujus verba poni, non alienum erit: Qua in parte nobis non pla-
cet fententia Montani & Jacatii, exiftimantium Ophthalmiam fieri
etiam per effentiam fienpm colletto escremento in membrana adnata :
nam ex Galeno, ex hi* escrementi* fenftm colletti*fit apoflema (fs'non
tumor, qui ex ejus fententia femper fluxionem fcquituY.
      Barbari Medici, ut Johannes de Tornamira,Gordonius Se alii
inflammationem vocabant fàepius Apoftema , quemadmodumòc
Vodagram hoc nomine appellabant. At Veter Vaultu Pareda eo vo-
cabulo ad hunc modum non utitur. Per cvv^to-fiòv »  ut loquitur
Sennertu*, nec vera ophthalmia nec notha oriri poteft.   Crudum
oculi nutrimentum eft frigidum. Qui illud inflammationem faci-
et r Qui illud Ce conferet in hanc fummam oculi tunicam ? Tunica;
Adnata nutrimentum quàm exiguum eft ? Quo patto illud tantum
morbum tàm citò creare poterit l Jure de eadem re, quanquam &
aliis rationibus moti dubitarunt, Dominious Leonu* Se Peter Paulus
Tareda. Nec quenquam moveat, quod Galenu* Se febre* fcribat per
congeftionem fieriJd longè fecus accipiendum eft.
      D. D. Scnnertuìhancpervutgatam diff'erentiam novisfimo loco
ponit  :  Tandem etiam differt Ophthalmia fecundum tempora.
Principium enim eft quando humor tenuisck plurimus defluit,*au-
gmentum quando dolor augeturék humor fitcrasfior ; flatus eum
figna cottionis magis apparent & excrementa ita funtcraffa ,  ut
etiam dormientium palpebrae ab iis conglutinentur.   Declinano
denique eft, eum Symptomata fiunt remisfiora.   Aft Leonbardus
]aechinu*ita : Quod in nulla alia phlegmone animadverterepofc
fit, hicmanifeftè vifitur : initiumfcilicetinfluxionis& augmen-
tum ipfius : & eum eft maxima.  Etenim non per notas ut in aliis,
fedipfis oculis ufurpamus ,  ideò & principium ipfius notare pof-
fùmus. Cum venae diftenduntur mox augmentum, cumincarno-
fam tunica; fubftantiam funditur oejamintumefeere incipit. Sta-
tus vero cum ad fuam magnitudinem pervenitinfluxus, quae modo
major modo minor eftprout authuniorafnuatm corpore aut re-
                                                   mediis 
Catarrhus Oculorum.
5*
 mediisàrtnedicoeft obviam itumrquibuscesfit morbus Maxima ve-
 ro tunc eft cum non modo ipfa intumuit fed & palpebra; craffae Se
 inverfae vifuntur : Se una oculi orbita phlegmonem omnis pati vi-
 detur. Sic igitur morbi tempora diftinguemus & morbum ipfum &
 morbi magnitudinem, ut oc Rhafes.
      Nunc aliam diferentiam Avicenna in medium proferre vi-
 detur -, quasdam ophthalmia* tradit habere periodum. Unde Jacobus
 de Partibus, Nicolaus Nicoli, Pater de Largelata, Guido de Cauliaco
 eas dicunt periodica** Scias, inquit hicquodfpecies Ophthalmia-
 rum habent periodos&paroxyfmos fequentes analógiam  & mate-
 rias, ex quibus fiunt,in fecundo de different.feb. Sclongiorperio-
 dorum prolongatur usque ad dies feptem, ut dicit Jefus.   Atque
 Hieronymm Mercuriali* in eam rem differii ad hunc modum : Sed di-
 ces,quodcùmdixerim , alias effe periodicas , quae fit Ophthalmia;
 periodus. Refp. id, quod etiam dicit Galenus 2. de different.febr.il.
 Ophthalmias fieri periodicas, ut &muItosaliosmorbos ratione
 qualitatis humoris, ex quo generantur, eo,quòd Ci ex biie,periodus
 erit tertiana, fi ex pituita,cottidiana,ex melancholia,quartana. Sed
 advertendum, quod etiam Gal. ait, faepè interturbari has periodosi
 propter gradumcongeftionishumoris,quia humor congeftus mul(.
 tus eft , exempli gratia.   Si fanguis biliofus in magna copia con-
 gregetur,poteft fieri periodus continua feu cotidiana, licet materia
 fit biliofa,  Hac hic,
       3ftlf ncfiirirntr dnlnr plerunque ingravefcit, Natura tùm
 temporis quafi imbecilliore & humoribus illis magis quafi inful-
 tantibus.  Ac de illa  re aliàs.Hanc periodicam OpfefiWj»/*;» etiam
 ad extremum Valcfcus de Taranta exequitur,funt,iw^*/>^, Septem:
 Vrima, eft vel vera vel non vera.
 Secunda, quaedam eft morbus perfeincipiens& alia eft fequens ali-
     os morbos, ut funt fcabies, pruritus cum fcalptura.
 Tertia* quaedam eft parva vel magna, undealbugofuperpupil-
     lam_i.
Quarta» vel eft a materia frigida vel calida.
Quinta, quaedam eft ab humore in ipfo oculo exiftente,alia ab hu-
     more vel alia caufa alituide veniente.
                                   G l             Sexta, 
9
Catarrhus Oculorum.
Sexta divifio , quaedam venit ab origine conjunttivae feu àvelami-
     ne craneum cooperiente : alia venii-per venas velaminum in-
     teriorum oc ab ipfo Cerebro & partibus ejus.
Sepùma, qusedam eft cum periodis & alia continua.  Quae eft cum
     periodis aliunde communicatur materia Se qua; eft continuai
     magis conjuntta eftipfi oculo.
     Nonnulli quoque aliam Ophthalmiam nominant Criticam.
Sedres tanti momenti non eft.  Maxime inCignis diferentia eft illa,
qua Ophthalmia vel ficca eft ,  vel humida Se haec humida vel levior
eft Se rap#£ic àicitur,vel gravior ac2^T«^f£/c Ceu vera ophthal-
mia, ac haec fi eft gravisfima, xyfiaicnc, graecè nominatur.  T«'^t^{
non oritur à canfis interni* fed tantum ab externi*, %lg.t-d&£tc non
folùm ab externi*, verùm etiam ab aliis,non ab *Arw»*f tantùm,ut
ra^£/e.   Xyuoooic.  eft illa Ophthalmia, qua oculi & palpebra; in-
flammantur.  Levia ophthalmia non diurna eft : inveterata eftpe-
riculofa,ad quam Cpe&antò(p&a7ifAÌctf(p&uvcó$e§c.thoc eft,Ophtbal-
mia  tabifica Aph. 16. L3. utinonnullisplacet. Cfrlfiuslevemoph-
thalmiam ait Se copia humoris & ejus acredine  é& moderatio «
rem_».
           SIGNA  DIAGNOSTICA.
       Ophthalmia  ftatim mittit Cui figna, quibus perfpicuè depre-
henditur.  Ea exequitur : Rhafes l. p.c. tf. in hunc modum : Quando
adhaerefeens oculi membrana, quae natura albaeft,ob fanguinis af-
fluxum,cruenta apparet,& ex oculis lachrymae defudanr, atque in
majoribus oculi angulisfordes quaedam colliguntur, segram lippr
tudineinfeftari, certuni eft, quae prò Symptomatum numerò vehe-
mentiaque , modo gravis, modo levis exiftit. Atque Signa tempo-
rum Ophthalmia Avicenna hifee : Cumque palpebrae conglutinari
ìncìpiunt , tunc jammaturationisadeftpropinquitas: dura vero
perfeverat fluxus aquofus, eft initiumadhuc. Quemadmodum Signa
humori*.
      Alexander TraBianusl. 2. e* /.& 2i aXiqwmtòproUxius : San-
guineum humorem influxifle ac inflammationem concitane , ex
ijpecie ac forma ipfius tibi conftabik   Qranianamque rubra & 
                    Catarrhus Oculowm.                    %

fanguinea funt, faciesrubens,& tumidior,venaslatiores,gravita-
tis fenfus, pigritia ad confuetas attiones. Quod fi propter haec ne-»
que lachryma rodens ócacrisappareat, adhaec etiam magis fangui*
 nem influxus caufam effe & inflammationem peperiffe putato* Ah
 vero dolor aliquis ex biliofo Se acri humore provenerit, clarum ti-
 bi ex multis evadet. Primùm fané inde,quòd totum corpus pletho-
 ricum non apparet, fed potius vitiofo etiam humore praèditum.Ad*
 haec,quod non fblùm anguli,fed etiam malae vehementer ex influxu
 rodantur,aegriq; videantur uri,exiliantq; rofionem non tolerantes*.
 Avicenna non disfimili ratione:Sanguinea Ophthalmiam fignificant
 color oculi,&exuberatio venarù Se pulfatio téporù Se reliqua figna
 fanguinis in partibo cerebri & quod non lachrymatur plurimù, fed
 lippitudiné & conglutinatur apud fomnù. Cholericà autem fignift*
 catpuntturavehemcns& dolor aduftivus Se inflammativus vehe*
 menter & rubedo parva &lachrymae fubtiles acuta; & quandoque
 exulcerat Se quandoque evacuaturàlachrymis (ficut eft evacuati*
fànguineae)&nonconglutinantur apudfomnum.  E-teiOphthak
micae cholericae genus pruritivum Se exiccativum.  Sed phiegma-
ticam fignificant gravitas vehemens & caliditas parva& rubedo)
debilisjimòin eavincens eftalbedo ; & funt lippitudo & conglu-
tinatio apud fomnum Se eft cum inflatione Se communicant ei fa-
cies & color.   Melancholicam vero  fignificant gravitas cum_j
affufeatione Se exiccatio & perfeverantia  Se parvitas congiuri-
nationis.
      Arabes & Gracos multi interpretantur,dehis umilia petiit
 D.D.Sennertu*. Quarebifeeutiturverbis: Ophthalmia ipfacogni-
tu f acilis eft. Venae enim exiles tunica annatae tenduntur Se tument,
atq; inde oculus rubet,ardor& dolor in eà percipitur, kchrymae &
fbrdes adfunt.Sed &differétiae fignis difcernùtunSi enim oculi cali-
dioresfàltéappareant, cum ruboreidq,'à caufa externa, rapante e-
rit.Si praetereà dolor gravisadfit de tumor ac ardor & lachrymae co-
piofae, Ophthalmia cenfebitur. Quod fi denique haec omnia ingra-
vefeant, ut palpebra; etiam fimul aificiantar & quafi invertantur,
Wirvuois .noroinabitur»
                                   9 3                Ve- 
Catarrhus Oculorum.
     Verùm Mtsamv Paulu* ^Egineta ita finit : quum prae inflam-
matione vehcmenti, ambae palpebrae'everfae fuerint, ut oculi vix ab
ipfis contegantur Se candidum oculi fublimius fuerit, quàmni-
grum&rubicundum&multamnigri partem occuparit.
     Nec ea figna omnia perfequitur Sennertu* , qaae ^pa^i» te-
ftantur.Nam omifit vypónfVi unde lachrymae  exiftunt.   Si oculi
pulvere crasfiufculorefperguntur,rubent, calent & lachrymas e-
mittunt.QuatuorfaciuntTa^rtfi» , vyeértie, tS ò(p&a7^iìsi^9pf*4"
•Tfir, èesuQqc, oàtioi «x hn t» oupt,al^. Taectfac. & Ophthalmia ha-
bent vypótrfl feu lachrymas, jiepóiiiViSe èetvdtv.  At vy porne, $to~
\Lùjn% quoque Se èpevQtic eft major, urgente vera Ophthalmia. La-
chrymae & vupafciv Se Ophtbalmiam fignificant. Quare Sennertu*
rem facit obfcuram, nam rdoafciv definiens, praeterit lachrymas.
Tctgoifcic atque 21&Tapatie, feu Ophthalmia & magnitudinehumìdi-
tatis, calori*,ruboris differunt &genere caufarum. Tafani tantum
de caufis externis, Opbbtbalmia non folùm de his, fed etiam de in-
ternis nafeitur,
     Nunc ea addit Sennertu*, quae fumfit de Alexandri TraSianiSc
Avicennainterpretibus: Si àPlethora fit ophthalmia, facies rubet,
tumorevidenseft,vena; apparent ampia;,neclacrymae funt adeò
mordaces, nec dolor adeò veheroens. Si a bile eft Ophthalmia, ru-
bedo non eft adeò magna, fed lachrymae acres ac dolor vehemens,
ita ut oculi quafi uri videantur.   Si ab humore melancholico eft
Ophthalmia, palpebra; notte non adeò conglutinantur, lachrymae
funt paucae, tumor parvus, morbus diuturnus eft & contumax.  Si
ab humore pituitofo eft Ophthalmia, rubedo calor & dolor  eft re-
misfior ac potius fenfiis gravitatis Se lachrymae non funt adeò mor-
daces, nifi a pituita falfa fit malum ac  palpebraenottu quafi vifco
conglutinantur, ut non posfint aperiri. Verùmfìspra Sennertu*pitui-
tajtonmeminitieft, inquit, Se differentia quaedam ratione humoris,
quod alia a fanguine praecipuè,alia à bile,alia à melancholia effe di-
citur.
     Hinc Avicenna ad notas Ophthalmia ventofafeuflatulenta per-
git: Cum ventofa eft Ophthalmia , eftextenfio tantum fine gra-
vitate Se neque eft cur finSe quandoque rubedinem facit evenire
                                                    exten- 
Catarrhus  Oculorum.
fc
extenfio. Et ad hunc modum juniores, utJob. Baptifia\Montanus Confi.
7/. Sia flatu, quod rarisfime eveniet ob loci raritatem, tenfio tan-
tum fine gravitate percipietur, tumorque facillimè& tota inflam-
matio difcutietur. Hieronymu* Capivacciu* : Flatuofa materia co-
gnofcitur e dolore extenfivo fine gravitate, ex abfentia tacbrj/ma-
rum, è rubore exiguo, quaten us vi doloris trahitur Sanguis. Eusla-
chtusRttdius: Si exfpiritu flatuofofiat, cogflofcitur ex privatione
aliorum & quia oculi tunica adeòextenditur,utrumpivideatur&
doltat,lacbrymaverò non apparent vel admodùmexigua Cine lippi-
tudine ,  five gravitate Se per evaporantia facile remavibilis eft.
Leonellus Faventinus .-Sieftventofitas, dolor extenfivus fine gravi-
 tate, non currunt necoboriunturlachryma;, non eft lippitudo in
fomno, aegritudo eft longior. Sic fere & Rondeletius, N. Pifo, Heur-
niu*, Weckerus Se alii. Neque enim attinet omnes nominatim eie-
re. Hieronymu* Mercuriali* cV fonitum aurium memorat.   Quod fi
nulla praeditta figna adfint Se tamen oculus doleat, tumeat, exten-
datur atquefònitus in auribu* fit, argumento eft, non fieri ab humo-
re,fedà flatu, feu a vapore, co magis, fi in oculo nulla appareat la-
chryma, quoniam inomni ophthalmia humorofa neceffariò ali-
quis humor apparet, fed in alià.magis» in alia minus : nam erit ma-
gis in fanguinea,fecundo loco in pituitofa, tertiò in biliofa, quarto
 in melancholica.
      Nos Ophtbalmiam pronuntiavimus de fanguine fpiritunm
 pieno nafci. Quare is Se fonitum aurium facere poterit.  Plures ei
 ophthalmia exiftente lachrymas credunt non cadere. Verùm Eufia-
 cbiu* Rudiu* confitetur aliquando exiguo* effe. Noftrà fententia la-
 chryma; fluunt, fed non multar.  Hoc Ophthalmia genus Johannes
 Baptifia ^«//Wtf/traditefferarisfirnum. Fortèeà de caufa, quod
 haec oculorum argritudo raro aut nunqaam fit fine Iachrymis.Quc%
 admodum Jjmpaniteieftiìlebjdropicus morbus, in quo plus eft fla-
 tuum,aqo£minus?itahxc ophthalmia aliquantnfum humoris ha-
 bet,pInsflatuum.Nec^r(f,utvocatur,€^&/(6rf/wWr omnibus ca-
 retlachrymis.Nam ài'dXfivpòv 9$ itrpu fcwvyzòf ^Vm»» ut loqui*
 tur Paufus, Se Flatuofa oritur à f anguineflatuojò. Profettò humorem
 Ine in totum esclude** non poffumus. fornai quidem aere afHatu»
                                                   tmovet 
 $5                 Catarrhus Oculorum-
 ■—Kw—— «.     ■»■■'" — ———— w ' ■■————
 movet ophtbalmiam. At longefecus de hoc vapore fentiendum,qui
 cum fanguine affluit, ex fequepraebet materiam.    Hinc & major
 tunc aegriscaligo ob oculos folet obtingere.
  Si àfiomacbo origine tranitOphthalmia\Avicenna hoc fignu prodit:
 Quod fi ejusprincipiti eft ftomachu*, affòciatur ei naufea (jfpblegmatica
 quidem quando & confiequitur.Ejufq; interpretes fimiliter, ut Jacobus
 de Partibus, NicFlorent. Job. Matth. de Gradi, Job. de Concoregio,
 Peter de Largelata. Si à ftomaeho inquit hic, venit, venit cum naufea,
 vomitu Se conturbatione,/ir 6f Guido.Joìó.Micbaelis Savonarola ver-
 ba habeto : quod fi fuerit a ftomaeho, naufea, conturbatio,plenitu-
 do ftomachi & hujufrnodi oriuntur. lisdem fere verbi* utuntur£<?0-
 nellu* Faventinus,Job. Bacchanellu*, Gul. Rondeletius, Forefiu*,Nic,
 Pifo. ConHantinus Africana* etiam pasfionem ait ita inter uveam
 nafci & criftallojdem. Ex ftomaeho intélligimus, fi perforano ocu-
 lorum clara&nullammaculam habens videbitur,& imaginatio
 apparuerit ad tempus, ad tempus augetur Se ad tempus minuitur OC
 in oculis utrifque fuerit infirmus, in ftomaeho puntturam & ardo-
 remfènferit.Si vero vomitum aut hieram picram acceperit, imagi-
 natio aufertur Se quiefcit. Tandem & AmbrofiiParai verba adjici-
 antur. Ac fi quidem totum caput gravitas occujpet, a capite, mali
 exortus eft. Si vero frontem inflammatprius dolor exerceat, à.craj*-
 fae meningis aut pericranii intemperie aliquà calida, morbus veni-
 re putatunat fi in ipfo incandefcentisdoloris articulo aegervomi-
 turiat, a ventriculo morbi materia repit.
     Illud Cignum Avicenna Se ejus afleclae maxime comminifeun-
 tur, qui Ophtbalmiam de ftomachi vaporibus ita fublatis nafci opi-
 nantur.    Quàm certe vomitio  fuperveniens   ophthalmiam  à
ftomaeho ortam effe denuntiabit ? Bibuli Se vinofi tandem imbecil-
 le» funt ftomacho,ut hic in vomitiones facile effonda tur. Iidem vero
 Ophthalmia opprimuntur, qua; non aliundeoriginemducit, quàm à
 Maffa fanguine a, utpote quae vini potu tandem accenfa fuit,
   Avicenna nunc ad alia Ophthalmia indiciapergit.Et Ophthalmiam
 quidem,quae eft cum communitate capitis, fignificat Soda Se gravi-
 tas capitis.  Namfi via fluxus à Cerebro ad oculum non eft nifi per
 yclarnen extriniccuin cooperiens caput :rron$ eft extenfa & yen*
                                                      exte- 
                    Catarrhus Oculorum.                  «r

 exteriorcs funt plenae & fimiliter inflatio incipit venire ad palpe-
 bramele in fronte funt rubedo & pulfàtio&fi eft per velamen in-
 trinfecum, non apparet iftud oc apparet fternutatio Se pruritus in
 nafo &(palato.
      £um interpretantur nonnulli,ut Jacobus de Partibus:
      Primo dat figna duo fientis  ophthalmia; communicatione
 capitis
         i.Eft Soda feu dolor capitis prxcedens
         2. Gravitas Capitis.
      Secundò dat figna veraeophthalmia; communicatae à capite
 perpanniculumextrinfecum dittum pericraneum.
         i. Frontis extenfio
         2. Venarum frontis & temporum eminentia,
         5. Inflatio oculi
         4. Rubedo frontis.
         j. Pulfatio in fronte Se temporibus fortior {olito ex ebul-
           litionemajori materia; in fuis arteriis fluentis ad ocu-
           los.
      Tertiò dat figna tria ophthalmia; communicatasper intrinfe-
 cum panniculum Cerebri.
     Primumeft,fi via fluxus  materirum de capite ad oculum fit
 per intrinfecum velamen Cerebri, non apparet illud, fc. haec figna*
 quae modo ditta funt, puta frons extenfa venae ipfius plenae inflatio
 prius in palpebra incipiens Se in fronte rubedo cum pulfàtione fot-
 tio ri folito.
      Secundum eft fternutatio frequens ex titillatone narium per
 humores acutos vel vapores fuos ab intra fluentes de capite ad ocu-
 los vel redundantes de oculis ad nares.
      Tertiumeft pruritus in nafo Se palato propter modo dittana
titiliationem.
     Ac Nicolau* Nicoli Florentinus adbnnc modum : Vementis à
 capite per velamen extrinfecum funt dixit  Rhafes fecundo conti-
 nentis, quod fluxus proveniens extra craneum reddit venas frontis
 & faciei innatai, & venas oculorum pienas Se palpebras pondero-
                                       H             faj. 
58                  Catarrhus Oculorum.
fas.Et dixit Aaron : adeft rubedo oculorum & caliditas frontis. Di-
xit Avicenna : frons eft exterfa. Et vena; exteriores funt piena;, ma-
ximè,qua; in fronte funt & temporibus.  Et incipit venire inflatio
ad palpebram Se in fronte eft rubedo & pulfetio.  Vfclocitatur e-
nim  pulfus in venis pulfatilibus  exterioribV    Venientis ab
intra craneum figna  funt.   Dixit  Rhafes  fecundo continentis.
Non apparebit venarum exteriorum repletio.    Et patiens ha-
bebit fternutationem cum pruritu in palato & naribus.  Dixit Aa-
ron etiam in fronte. Dixit Paulus funt fternutatio nimia & pruri-
tus narium.Et Avicenna dixit : non apparet illud feilieet de pleni-
tudine, caliditate & inflationepaptium extrinfecarum & apparet
fternutatio & pruritus in nalb Se  palato.  Et hoc propter aliquas
partes materiae acutas, quae expellunturóc derivantur ad nares &
palatum.    Confimiliter  Valefcu*  de Taranta  :  Cum Venit à
panniculo  craneum   cooperiente  ,   à quo  oritur conjun-
ttiva , tunc inflatio incipit venire ad palpebram & adeft dolor &
pulfatio in fronte, venae plenae apparent in temporibus & in fron-
te & dolor in capitis commiflùra.  Si autem veniat à Cerebro vel
perpanniculosortos a dura &pia,ex-quibus oritur fclirotica SeCe-
cundina» non tàm interrofa apparent figna ditta, fed adeft pruritus
in nafo & in palato & fternutatio Se certèdolor afflixus fèntitur in-
terius feilieet intra oculum & cerebrum. Ac Leoncllu* Faventinus:
Si à panniculis cranium cooperentibus.  , adeft inflatio in pal-
pebra, dolor & pulfatio in fronte, dolor in capitis commiflurà. Si
àcerebro & panniculis ortis à Cerebro Se dura & pia matre , ex
quibus oriturScIirotica &Secundina» nane ditta flint remisfiora,
fed adeft pruritus in nafo, & palpebris, fternutatio & certe dolor af-
fixus fèntitur alias inferiùs infertus,  feilieet intra oculum & Cere-
brum. Sibiinvieemconcinunt autore*. Quotiescunquehicnonad-
jicio,quo loco illa profèrant autores, Caput de Ophthalmia intelli-
givolo.   Caeterùmdefuperioribus autoribus,omniapetiit  D.D.
Sennertu*: Neceflatium quoque eft inquirere, an per vafa externa
vel interna humor ad oculos affluat.  Si enim per vafa externa Se à
                                                        pe- 
Catarrhus, Oculorum.
59
pericranio humor affluat , tumor, dolor & pulfatio in fronte ac
temporibus percipitur. Si vero à vafis & membranis internis, dolor
profundior erit & multò vehementior» Pruritus quoque in. palato
& naribus fentietur & fternutatio frequens erit. Hac ille.
     Siena funt cafla & vana, quibus autores humorem, de quo na-
Ccitur ophthalmia , exipfo cerebro demanareexiftimant. Ophthal-
mia fuboriente, ferum exudat, quod per fior amen in orbita oculi ex-
tans,in nares defluit.Unde fternutamenta facile cieri poterunt.  Ifta
autem O^rWw/'i arteria; externaepertinentes ad oculos , maxime
laborare potuerunt.  Atque ex vafis narium internis  & externìs e-
jufmodi vapor aut humor exire poteft, qui,tunicam irritando, fter-
nutationemfacit.Pr«r/>wp4/4f**quidannuntiabit? Ac ille fanguis,
qui in vadspalati ineft, non eft Cerebri aut Capitis fanguis.  Cafpar
Bauhinm cpìidem,caput\ncpxit,maClicatoriis purgatur per palatum,
quia ex capite venarum capillamenta defeendunt, qua in palatum de-
jìnunt.Eft fanguis totius corporis totiusque mafia;fànguineae. De eà
fimguis in [apitis partes,motà ophtalmid, fluit. Hinc Capitis dolor
Se gravitas, rubedo faciei,pulfu* venarum, fiernutatio acpalatipru-
ritu*.
     Urina quoque Ophthalmia indiciumhabere fertur. Idquod
Johannes Rhenanu* /. de Urina hifee prodit :  Cerebri urinae color
cum minutisfimis bullis,lachrymas defeendiffe notat. Etpautb poft:
muci feu phlegmatis & lachrymarum urina, ficuti etiam fudoris at-
que fputi, fi fpiffafuerit,mala eft, fin lucida,optima,quae etiam fine
omniadhibito medicamento ad priftinam fanitatem reducatur,
diaphana vero approximantisfalutis fignum eft. Et mox  :  Si in
urina tot^atomi apparuerint, in toto hominis corpore rheuma ette
demonftrant.  Sin vero in fuperiore urina tantum Cuerintfuperiores
corporis partes rheumatizatas (ut ita dicam )indicat : at in media
urina, medium corpus  , in inferiori autem inferiores corporis re-
giones rheumate affettas-declarat.
       Hieronymu* Mercuriali* folerterdifquirit : Quaerat aliquis,
an ex urina posfit haberiindicium, eomagis,quodHippocrates2.
Pror. loquens de lippitudine dicit,maximè infpiciendas effe urinas,
                                        H 2             ex 
6o                  Catarrhus Oculorum.
             ex qua fententia videtur, quod ex urina posfint haberi indicia, fed
             ex aiterà parte nullus eft, qui haec adnumeret.Dicerem ego ,  figna
             ex urina interdum haberi poffe , fed non femper: haberi pofliint,
             quando fit ab affluxu in partibusinferioribus, maximeà toto, quia
            ifta fluxio fit per Venas & Arterias.  Statusautem venarum &arte-
            riarum maximedeclaranturexurinis:ita, quod juredicatHippo-
            crates : in his ophthalmiìs haberi poffe figna ex urinis :  verum eft
            tamen, fi fiat per congeftionem & per affluxum à capite, non polle
            haberi indicia Se hoc eft, quod Galenus ait, incom. Prorr. multa
            effe adulterina & interdetta. Et notat Galenus, quod ille auttor vo-
            fueri t,habcri figna capitis ex urina,quod ait effe falfum. Dicendum
            eft, haberi quidem interdum figna ex urinis,fed non femper,neque
            ut plurimùm. HaElenusautor. Hic à meà fententia non multùm di-
            fcrepabir. Nunquamnotas Ophthalmia exhibebit Urina.   Nec ea
            Capitis aut feretri morbos praenuntiat.  Nec ille circuite* ejufmodi
            morborum fignificatus habebit,ac etiam judice Felice Vlatero. Cir-
            culum, irtquit hic ,  qui in urinae fummitatis ambitu apparet e quo
,   n  h.    Medici tlrofcopi capitis affettus praefàgiunt,nihilaliud quàm um-
   *  ^    *  bram effe, aburinaliscircumferentiainurinarelucentem,hifcéde
            caufis permotus afleverare aufus fum. Quod & aqua limpidisfima,
            in eo contenta , eandemumbramefficiat ,  quam & pittores,fi vi-
            trum, quod liquorem continet, depingant, in ad umbratione non
            omittunt. Caeterùm quod in aliis  urinis Iatior, in aliis contrattior>
            in aliis quoque coloratior diverfimodè circulusapareat, id quoque
            non ratione affettus in corpore, fed  prout urinae fuperficics velca-
            pacioremvel anguftioremurinalisfedem, quae in medio ampla»fu-
            pra, infraque angufta habet, attingit, accidit, cùm anguftior locus
            umbram majorem, latiorem proin circulum , è contrà vero ampli-
            ci" minorem efficiat. Quae umbra ut in vafe & humore lucidìs , mi-
            nus fufea, ficinobfcuris hifce vel alio modo coloratis ,  mfcgisvet
            nigricans vel alio colore refplendens apparens,circuIos non eodem
            modo colorato* profert. Platero alii affentiuntur, quos libro quarto
            de Qatarrhi* ruUaudavimus.
IRÒ- 
                    Catarrhus Oculorum.                  4f

                PROGNOSTICA.
        Nunc hifce peragratis', Sermonis curfus ad Signa Prognofii-
 rdvertatur. D. D. Sennertu* ita orditur*. Inregionibus&tempori-
 bus frigidis etfi ophthalmiaerariores funt, difficilius tamen tollun-
 tur ob membri adftrittionem. Contrarium fit in regionibus & tem-
 poribus calidis, tcfte Avicenna. De Avicenna haec fumfit : In regio-
 nibus frigidis & temporibus frigidis minoratur ophthalmia, fed eft
 prava &paucitas quidem ejus in eis eft propter quietem humorum
 in ipfis & congelationem eorum.Ejusvero pravitas eft, quoniam,
 quando comprehendunturin membro, nonrefolvunturvelociter
 propter coardtationem mcatuum, quare extéduntur magnificè,do-
 nec accidat, ut ex iis findatur panniculus. Paulò poft : regiones ca-
 lidae faciunt, ophthalmiam ficutbalneum valdè calidum. Hacille.
 Nonnulli inter alia &hoc rationis, cur xftuoCislocis Ophthalmia
 fit frequentior ,graviorque, ut Vale/cu* de Taranta,afferre folent,
 quòd humore* (funt ipfius verba ) in calidi* regionibus funt magis
 curfibiles & vaptret funt plures.  Aft frigidis locis" vapores funt plu-
 res.  Forte refpondebis, illos effe frigidos, fervidos autem poffe
 maxime movere  Ophthalmiam. Idem Avicenna ait : inpueri* diffi-
 cili™ curari,   linde Se difquirit SiUanus : Dubitatur in qua aetate
 magis accidat ophthalmia. Dicendum quod in pueritia. Ratio pro-
 pter eorum ingluviemót eorum molliciem & eorum tenebrosità-
 tem &humiditatem. Leonellus Faventinus, & Johan. Matth.de Gra-
 di fere ftmiliter : propter humiditatem magnam eorum & texturam
 raram.   Hinc D. Senntrtusfpueri, inquit, habent caput imbecillun*
 excrementuque plenum.
     Johan. Matth.de Gradi viciflìm Schocpronuntiat: ophthal-
 mia antiqua in fine vel aliter debili non curatur ut catarrhus.  Res
 tanti non eft : omnis morbus fenile corpus affligens, eft periculo-
 fior, difficiliorque curatu.
     Moxfubjtcit SiUanus : DubitaturTin quo tempore anni ma-
gis accidat ophthalmia. Dicendum quod in vere ratione calidita-
tis& humiditatis. Ratione caliditatisfc. diflolventis humorescon-
gelato & in hyemer Et <Juia aperiuntur pori.Unde humores funt ma-
                                     H  3              gis 
       61                   Catarrhus Oculorum.

       gis aptinati fluere ad oculum. Hacprofert admonitu Hippocrati*,
       qui s.Apb.n.& u. ita : Si hyems ficca &"aquiloniafuerit,ver autem
       pluviofum & auftrale, neceffe eft aeftate lippitudines fieri. Si hyems
       auftralis&pluviofa& tepida fuerit , ver autem ficcum&aquilo-
       nium, diffìcultates inteftinorum & lippitudines ficcae funt.
            Unde Avicenna hac tffimilia expendìt : Quumque praecedit hy-
       ems feptentrionalis Se fequitur ipfamver meridionale pluviofum
       &a;ftashabensaerem herbidum calidum,multiplicaturophthal-
       mia. Et fimijiter quando hyems eft calida Se meridiana, replet cor-,
       pus humiditatibus & deinde fequitur eam ver feptentrionale, tunc
       conftringit eos. Etaeftas quidem Borealis multiplicat ophthalmi-
       am & proprie poft hiememmeridianam. Et quandoque multipli-
       catur etiam in aeftate, cujus ver fuit meridianum & ficca hyemsóc
       Ceptentionaìis.Sande rem Sejuniores exponunt,ut Joh.Mattb.deGrd-
       di. Inmeridionalibus, inquit hic, facilius recipitur materia humida
       in conjunttiva &propter multitudine materie. &propter latitudine
       meatuùejo, Acin talihyeme retinenturmultaemateriae,quaepofteà
       liquefcùtin vere Screcipiuntur in conjunttiva &itaapoftematur.
            C. Celfius l. 6.C.6. alias Ophthalmia nota* exequitur : Protinus or-
       talippitudine, quaedamnotaefunt, ex quibus quid evcnturumfit,
       colligere posfimus. Nam fimul ac lachrymae &  tumor Se craffa pi-
       tuita caeperint, fi ea pituita lachrymae mifta eft & ea lachryma cali-
       da eft,pituita vero alba & mollis, tumor non durus , longae valetu-
       dinis metus non eft.  At fi lachryma multa & calida, pituita; pau-
       lum,tumor modicus,idq; vel in uno oculo,longum id,fed fine peri-
       culo futurum eft. Idque lipitudinis genus minime cum dolore eft,
       fed vix ante vigefimumdiem tollitur, nonnunquam per duosmen-
       fes durat fed quandoque finitur. Si pituita alba & mollis effe inci-
       pit,lachrymaemifcentur,aut fi fimul haeutrumque oculum invafe-
       runt,poteft elle brevior, fed periculum alienum eft. Pituita autem
       ficca & arida dolorem quidem movet ,  fed maturiusdefinit,nifi
       quid exulceravit. Tumor magnus fi fine dolore_eft & ficcus, fine ul-
       lo periculo eft.Si ficcus quidem, fed cum dolore eft, fere exulcerat
       cknonnunquamexeocafufit, ut palpebra cum oculo glutinetur.
//           Si Ophtbqlmiaplure?rnrripi^»af ^ftfflr frrfY'  fnt\iriim rffr ijt^
                                                            nun- 
                    Catarrhus Oculorum.                   <J»
 WMM*^"*"**'""*"—*^         "   ———■ i       ,
 nyjtfia*. Sunt quoque, qui cuilibet Ophthalmia (tiacfiet attribuunt,
 quemadmodum&contagiofa perhibetur. Unde D.D. Sennertus ita :
 Ufi quoque contagiofa Ophthalmia  quadam Galeno tefie i. de differ.-
 febr. c.7. Sparfia enim obtutu oculorum femina contagìonis putrida, ob
 natura cognationeni,fpiritus, humores % oculorum fanorum fimili labe
 inficiunt ac contaminant. Eft hoc loco obfcurus. Quidnam funt fe-
 mina? quid Naturae cognatio? QuidSpiritus,humoresqueoculo'
 rum fanorum ? Num Galenu* eft hujus effati autor ? Principium ab
 ipfo Ariftoteledueatur,bie enim VII. Seti. Probi. <f. talia in huncmo-
 dum dtfputat: cura tabe &lippitudine & fcabiecapiuntur, qui ap-
 propinquarunt,abaqua autem intercute aut fèbreautftuporeat-
 tonito aut aliquo ex numero caeterorum malorum capinequeunt?
 An a lippitudine quoniam oculus pars noftri corporis mobilisHma
 eft ac caeterarum maxime omnium rei fibi ob jettae fimilis reddi pot-
 eft, quippe qui facile moveatur ab eo quod moveat.   Itaque fit ut
 cum perturbatum obfpicit oculum facile ipfe etiam perturbetur.
 Tabis autem contagio ideò fit, quoniam fpiritum vitiat gravemq;
 reddit. AdhxcJulius Guafiaviniu*: Aggrediturpropofitorummor-
 borumcaufas figillatim exponere, quare contagiofi fint& primo
 ophthalmiae.Ait igitur ophthalmiam ideò contagioneacciri, quo-
 niam oculus cujus pasfio eft fivemorbus, pars eft omnium noftri
 corporis maxime mobilis fimilitudinesque omnes & omnes im-
 presfionespromptèrecipit, cum facile are quae movet moveatur,
 prae humiditatenimirum& molline fubftantiae ipfius. linde fi ocu-
 lum conturbatum afpieiat, à quoipfe afpìciatur fit ei fimilis eandé-
 queturbationemrecipit.   Non diverfa ratione fblvit idem probi.
 Alex. r.I. probi. 54. cujus verba retulimus'paulò ante ad probi. 4-
 i yàfi (p&imc, Tabis autem contagio. Phtifis ideò contagione afficit
 quoniamab eo qui hujufrnodi morbo' laborar fpiritus redditur
 pravus&gravis,morbi autem omnesTqui fiunt cum hujufrnodi fpi-
 ritu corrupto,qualesfùnt peftilentes illi, celerrimè fefe infinuant
iis,quiaegrotisappropinquant,ficutfubdit,o>«/r 'TrXntndfa- Qui
autem appropinquarit.Docet quemadmodum corripiatur quiap-
propinquat.'quianimirum fpiritum trahit pravum & corruprum,
qualisab aegroto expiratur, qui deinde pulmonis-ipfius inficit &
                                                   depra- 
 04                   Catarrhus Oculorum.

 depravat. Hieronymu* Mercuriali* e. de Opbtb. rem alìquanto liquidìus
 profequitur: Quod in Ophthalmia fpiritus & humores fint contur-
 bati teftis eft Alex. Se Rhaf. Alex, quidem,quia 2.probi.42. dicit,
 ophthalmiam ideò  contagiofam effe , quia fpiritus contaminati
 funt,qui cum tangant oculos fanosinficiunt ipfos.Sic quoque Rab-
 bi Moyfes 24. aph. part. ex fententia Gal.l.16*. de motibus inevitabi-
 libus, qui liberà nobis defideratur, dicit quod qui primum videt
 Ophthalmia aut conturbatione laborantem,ftatim ipfi oculuscon-
 turbatur,quod fi adhuc intente afpieiat nonfolùmconturbatur,ve-
 rum etiam ophthalmiam contrahit." Ratio porrò atteftatur,humo-
 res Se fpiritus perturbari quiafifitattrattio humorum per univer-
 sum oculum,neceflariò illi mifeentur, &humoribus oculorum &
 fpiritibus per oculum difperfis, qui commixti neceffariò turbantjóc
 hoc eft quod dicit Hipp.inlib. de locis in hom. ob tumores influ-
 entes vifum fieri tAaqtictpvyvàn , id eft, apparere fcintillas in oculo
 atqueacumen videndi perdi.  Sed quae retisjquae fit vera ratio cur
 ita faciliter contrahat oculus hanc affettionem ? Nulla alia eft ra-
 tio potior quam Ar. 7. probi. Ceék. ult. & Alex.i. problem.35.qui di-
 cunt oculos effe humidos, mollesc*?ra0«c, feu  patibiles Se mobi-
 iisfimos& ratione mobilitatis fieri ut facile conragia fineipiantur
 ab oculis affettis.   Similiter multi , ut quoque Thomas Grospus.
 QhriftopborusaVega &imaginationemvinénieanima memorata,:
 De Lippitudine  , Graecè ophthalmia ferunt Medici , ac docet
 experimentum homines plures ex fola attenta  infpettioneoculo-
 rum eo morbo laborantium in eum morbum incidine : maxime u-
 bi pariter à laborante infpiciantur, quod partim oritur,  ex imagi-
 nationefani infpicientisoculos rubentesacfplendentes qua»fimul
 cum fplendore  poteft  fanguinem advocare & ad oculos pellere,
 quod etiam quisqj in feipfo facile experietur : partim ex vapore in-
 fetto tranfeunte ab oculis laborantis, qui potius oculos fùitenuì-
 tate ac fimilitudine, quam habet cum aliis vaporibus & fanguine,
 qui flint in oculis fani inficiet quàm aliam fani partem. Illi etiam
 qui phthifi laborant adftantes contagio inficere folent : non aliter
 quam in pelle dicimus  , quoniam putridum valdè ac feetidum ex-
yirant&àfanis^aleinfpiratur.  Piureienimtalium vidimus, qUO$
                                                      nec 
                     Catàrrhu* Oculorum.                  tf$
 ——■——j^———————         WM—M>^W—
 nec nobis nec iis qui cum nobis aegris frequentabant adire citra
 magnumpericulum Iicebat,nifi multis bonis odoribus praemunitis.
 Hallenu*.Autor. At cur ergo, inquit D.D.Vopifcus Fortunàtu* Plem-
 piu*, perpetua ophthalmia laborant ocularii medici &mendica-
 ftri, quiindies tot curant Sctrattant óc'jnfpettant ophthalmias?
 Puto plurimùm ad morborum contagium valere imaginationem:
 proindctàm maximeejufmodiobtutumnocere, cumis, qui mor-
 bitas oculos infpexerit, opinaturfelaedi, quod cùm ob frequentem
 trattationem non opinentur ifti ocularii, non ita afficiuntur. Ha-
 tlcnut Clarisfiniu* autor.
      In eandem partem & Julius Cafar Baricellus differit : Multa
 obfervatione animadverti ophthalmiam five lippitudinis morbum
 quandoque contagiofum Se folo perinde afpettu ab hominibus
 contrahi: oculi enim tunc adeò  pernitiofam vimretinent utina-
 liosproprium affettimi ejaculari valeant.  Pulchra ratione hac
 Vairus lib. r. de Fafcin. quomodo fieri posfit, differuit, fiquidem a-
 nimus male affettus fuum quoque corpus male habet, ob id fi ani-
 mus aliquo  maerore autvitio afficitur, colores corporis etiam im-
 mutat, fi enim ab invidia tentatur, pallore & croceo colore corpus
 inficit ;  Inde fit etiam, ut invidia tabefcentes, fi oculos in aliquem
 liventesdefigunt,  animi fimul venenum vibrent & quafi virulen-
 ta jaculis confodiant.   Quapropter mirum non eft, homines ali-
 quando folo afpettu in lippitudinem incidere.   UtHieronymus
 Thomafiusmedicusinfignis(dumipfeNeapoliftudiis vacarem)de
 feipfo teftatuseft.  Hac ille. Franeifcus Vallefius Ophthalmia effe dat
 contagiofam,nou autem talem fieri per fafeinationem. AtChrifi'opho-
 rusdVega haud negat vaporem tunc ex oculis exire,veluti SeJoh.
 Matth. de Gradi -, cujus verba habeto : Maxime fi cum ophthalmia
 conjungatur,& fi fuerit infpettio diuturna Sefìxa propter refolutio-
 nem vaporum oculorum ex oculo egredientium Se pervenientium
 ad oculum inCpicientis.Quamperfticuè Johannes Baptifla Montanus
c7.de EpiIepfid:Scd poflet aliquis dicere,ophthalmia none eft mor-
bus contagiofus,& tamen eft inflammatio,  nec plus habet putredi-
nis, quàm aliae inflammationes ? neque inflammatio in corpore exi-
ftens eft contagiofa, cur in oculis fecus eft? Dico haec effe ex difpo-
                                    ?              £tione 
 66                   Catarrhus Oculorum.
                   »                                   .
 fitione loci,4Juia vapores ex oculo inflamato prodeuntes tenuiores
 fiunt qua fint vapores ab aliquo alio loco inflamato prodeuntes&U
 deò in aere faciliusjmprimùtur &ad fanù oculù pervenientes,inve-
 nientesq; membtAtdf aptù ad fufcipiendù nocumentù, habens etià
 planitié,ratione cujus'facillimè recipit impresfioné fattam ab aere:
 ideò impresilo fit ratione difpofitionis pasfi in ophthalmia.  Ratio-
 neautem fui ipfius,non eft magis contagiofa,quàm qua; imfkmma-
 tiones, Ced quia vapores tranfmiilì ab inflammatione ad oculum
 pertingentespraeparatumfaciuntcontagium. Dicimus ergo quod
 putredolevisdefe non facit contagionem in corpore,nifi inadmo-
 dùm parato Sé hoc raro contingit.  Aft.Spiritum v^forium appellat
 Jacobus SyIvius ,  Opntalmia, inquicns, èft contagiofa propter fpi-
 ritum viforium foràs emiflum, ut oftenduntmenftruataemulieres
 fpecula infìcientes Se corruptum afpiritu ophthalmico, ob id emi-
 nus Se parùm diu & per confpicilia Se oculis aqua frigida lotis afpi-
 ciunt.   Ophthalmia quidem tonfores & malo curando alfvetos &
 obturatos non laedit afpettu.  Sic nec tabidi omnes lecum ver-
 fantes tabe afnciunt, fed eos tantum, quibus funt pulmones ad ero-
 tendum aptisfimi.   Nec halitus teter cubiculi, in quo elephantici
 vivunt,rufticos duros, excrementis vacuos tàm promptèmutat &
in elephantiam praecipitat, quàm molles, delicatos, multi fanguinis
 &putredinofos &excrementofos.
      Benediclus VtBorius Faventinus etiam adjicit, vifionem fieri
extra mittendo : Sciredebes, Ophthalmiam feu lippitudinem con-
ragiofam effe, ut ait Gal. i. de diff. febr. e. 3. inquiens : Sicut Se pe-
ftilentimorbolaborantium converfatioprorfus eft periculofa, ne
 contagium inde contrahatur, quemadmodum exfcabie& lippitu-
 dine,   Cum iis enim fic affettis converfatio nequaquam eft fecura
neque omninò eorum, qui putridum expirant.   Igitur cum ab o-
 culislippientibusquid putridum expiret, fiquidemvifio fiat extra
 mittendo ut placuitPlatoni autore Gal. 7. dedecret. Hipp.&PÌat.
 inquientie : Si vifibile ad oculum nihil mittet, vim aliquam^fenfiti-
 vam à nobis ad vifibile ufque pervenire expettat.   Igitur cum fpiri-
 tus  facultatis vifivae delator ab intus oculum penetranslippien-
 tem oculum invenit, mala lippitudinis qualitate affìcitur,  tunc aé-
 remcircumfufum ea affìcit qualitate, quae una cum fpiritu perfpi-
                                                     rando 
Catarrhus Oculorum.                  6y
rando , uti aura quaedam perfpettantis oculum pertingat illius qui
intuitumlippientem in oculum fixit, illius oculus eadem afficitur
qualitate ita ut & is oculus contagio lippitudine afficiatur.   Quòd
fivifio, utArift. placuit, fiat intus fuccipiendo, etiam lippitudo
contagio  fpettantis oculo contingere poteft  ,   quoniam -vi-
llo qualitate quadam per circumfufi aerisalterationem, perveni-
ente ab oculis lippientibus ad intuitumnoftrumfanum, fimili lip-
pitudine contagio ipfo oculus fanus afficietur.   Ob quam rem pa-
làm omnibus cffedebet, ophthalmiam feu lippitudinem morbum
fore per vulgum contagio vagantem.
       Sed prioremremaggrediamur, in quam ìpfam Hieronymu*
 Mercuri ali* & quo modo ineepimus, eodem capite hifce verbis dtf-
ferit : Quaefitum eft Alex : 2. problem. 104. cur magna ex parte pe-
ftem prascedat lippitudo.  Reddit caufam  eo quod in pelle fpiritus
fint contaminati, fuapte natura ferantur in caput & deinde in ocu-
los, tum  quia oculi trahunt eosfuomotu tum quia obpoffibilita-
tem facile recipiunr fpiritus ingruentes, unde fpiritus commacula-
ti exiftentes in oculis inficiunt ipfos & caufam praebentophthal-
miae.  Sed pace hujus magni viri haec ratio mihi nonfatisfaciat.
Primo quia fons ipfius  peftis  eft potius in  humoribus quàm infpi-
ritibus: dico potius, quia non nego, quod interdum peftis  fomes
fit in fpiritibus, qui tempore peftis ftatim ingulant hominem, ita ut
non fit locus gignendae ophthalmiae.   Si igitur fomes peftis eft in
humoribus,nonlequitur, quod fpiritus vcnenati debentinficereo-
culos. Praetereà dato etiam quod fpiritus in omni pelle venenentur
tamen fpiritus qui ad oculos perveniunt, non funt vitalesfedani-'
males.  Tertiò dato etiam quod fpiritus animales venenentur a vi-
talibus, dico quod neceffariò debebit prius fieri peftis, quam oph-
thalmia , qui Ci in pefte primo venenentur fpiritus vitales ut aequum
eft, cor ipfum prius tentabitur quàm oculi, unde praecedet peftis
ophthalmiam, non ophthalmia peftem.  Igitur mihr videtur di-
cendum , quod cum hoc contingat non femper, fed magna ex par-
te ut dicit Alex.contingit folùm quando peftis primariam habet o-
riginem ex fanguinis ebullitioney quia peftis, quae fit ex fanguinis
cbullitione, antequam contrahatur magnus ille gradus putredinis
                                I  2              ócvene- 
*8
Catarrhus Oculorum..
 Se veneni, fanguis prius ebullit, unde vapores multi fervidi 6caci(es
 feruntur ad caput & oculos, quos quia funt fervidiffimi inflam-
 mant Se ophthalmiam faciunt: & hinc eft, quod in morbillis,in
 variolis, quae funt genera peftis, nani Rhafis haec enumerat inter pe-
 ftes, femper videbitisantequamadveniant, oculosinflammari: &
 hoc eft verèperpetuum.f//*/7C^#ft>r*w Thomas (JraffiH* certe etiam
 imitatur :  Licet Alexander rationem reddat, eò, quòd in pelle fpi-
 ritus contaminati feruntur in oculos & lippitudini caufam  prae-
 bent.  Ipfe tamencrediderim, id evenire potius, quotiescunque.
 peltishabetoriginemex'fànguinis putredine, quae non intense ad-
 irne putruit , inde vapores multi feruntur. ad  caput & ad oculos,
 qui quia fervidissimi funt, inflammantóc ophthalmiam generant
 & hinc eft, quod in morbillis & variolis, quae inter peftes Rafes cori-
 numerat, femper videbitis, inflammari oculos, antequamadve-
 niant.v
       Illud in hoc curfu fermonis haud convenitpraeteriri, quod
 'PeterForeftusl.n.obf.4.memoriamandavit: Anno 1565.tribusin-
 tegris menfibus nempè Ottobri, Novembri & Decembri, cùm con-
 ftitutio auftrina permanfiffet, multae inflammationes  oculorum
 cum rubedine Se ophthalmia; non verae populariter graffata; funt &
palpebrarum pruritus, adeò, ut integras farrulias inftar morborum
epidemiorum occuparent.  Quibufdam vero ócacres cum lachry-
 mis urentibus & dolore & plurimis hae affettiones diuturnae admo-
dum erant.  Omnibus ferèpraecipuèpurgationes profuere, pofteà
&cucurbitulaefcapulis  appofitae cum fcarificatione.  Quibufdam
vero propter pruritum Se acres humores,purgationibus tum cucur-
bitulis praccedentibus,  collyriaex aquàalbuminisovorum cuma-
quarofarum egregie contulerunt : aliis autem ex aquarofarumóc
faccharo Candì confetta , alÒes exigua portione adjetta.  Erat
autem Ophthalmia quafi contagiofa, ut fi quis ophthalmicos iftos
intueretur, mox eodem malo torriperetur.  Quibus vero inflam-
matio aderat, iis mifllo fanguinis admodùm  profuit: quibus vero
acriores fluxiones. purgatio magis utilis fuit,ut ex fenae,rhabarbari-
que infufo & aliis. Hac Autor.  Ex quibus intelligitur,0/»/br^/-
miam ette aliquando Epidemiam.  Igitur rurfus qua ratione, Se quo
                                                     patto 
Catarrhus Oculorum.
 patto, difquiritur.   Videtur Se extima oculi tunica obftare, quo
 minus illa corpufcula, quae vocant Spiritm[, queant_effluere & curri
 aere vanire in oculosintuentium.   zacutus Lufitanu* Se hocexpe-
 dit: utrum ophthalmia fit morbus contagiofus ? poteft in dubiuni
 verti: cum enim morbus contagiofus, ut communicetur, requirat
 principium & feminarium, idque vapor feu fuligo putrida effe de-
 bcat, quae ab oculis egreffa in aere recepta oculos diftantes inficit
w immediate, utpote molles, in fuperficie conftitutos, & nudos & fpi-
 ritus vaporque exiens fanam tunicam diftantem penetrare nequeat,
 cum dura fit, folida, & denfa,fit ut ophthalmia ad diftans non poffit
 comunicare Pro contraria parte eft autoritas Gal.Wi. feb.e.2. Sicuti
 &quod peftilenti morbo laborantiù cóverfatio,periculofa, ne inde
 contagiù contrahitur,quemadmodùi ex fcabie & Hppitudine.Pro-
 bat4.de diff.pulf.c.i.Sed ut pfora-&lippitudine qui propius accedùt,
 quidam corripiuntur.Eft ergòh'ic affettus contagiofus, magis aute
 adlpicienti& adirne magis infueto videre ophthalmicos.   Cau-
 fa primi nam legere literas ex atramento  plus nocet oculis quam
 habereeaspraefentes& intueri.inlucem, aeremluminofumvelfo-
 lem , quaeexperimenta magis confonantfententia; Gal. quod illu-
 minano prodiens ab oculis videntis trahit oculos afpicientismul-
 tos vapores rei confpettae,ficut ÒV radius folaris plures atomos.Cau-
 faiecundi,quia diffverudo videndi Ophthalmicos inducit timorem
 ex quo oculus deftitutus fpiritu pericliratur& ita lxditur a vapore
 ophthalmici.   Quare non erit mirandum, fi oculi humidi,molles,
 mobilinomi & fic maxime patibiles contagium fuccij iant facile ab
 oculis affcttis : quae eftcaufa utoculushanc affetti( nem citiflìmè
 contrahat apud Arift.7. fett. probi, uti. & Alex. 1. probi.$5.   Nec
 conjunttiva; durities eft impedimento quo minus fpiritus infettu9
 poflìt communicari , quam fit tenuisfmus & ocyflìmè permeerà
 Hac tUe.  Nunc quod ad Corpufcula ^p effiuvta,  ut vocant,  oculo-
 rum feu Spìrttu* attinet,  prarftò eli Petrus Bnrellu* :  Muìieres quas-*
 dam effe leg.mus, qtiarum vifus recens natis .nimalibus noxam in^»
 fert, ut Se ferpentes, quorum afpettuslethaliseuv  A fferitu retiara
 quod fi lupus hominem prior viderit raueum illum efiìciat, aliaqutf //
 non pauca de oculorum eflìcacibusradiispaslìm occurrunt, utdef
                                   I j              mofbis 
 ^o                  Catarrhus Oculorum.
 ——— ■■  ■ ' ————» i     uni *    i ■■■inai    «■■«■■■■■■•
 morbis oculorum &ittero qui afpettu communicantur.Haec autem
 effe polle fequens obfervatio fadmiranda omninòj fiitisfuperque
 comprobat ,  qua etiam  probari poteft, vlfionem emiffioné fieri.
 D. Le Faucheur vir infignis pietatis probitatis & Ecclefiae Ca-
 rcntonienlìspaflorfanttioris aerarii tribunumfaepiflìmèviditLute-
 tiae-, cujus oculorum acies tanta eft, ut confpicilla fua paulatim per
 foret, adeò ut ea faepè  mutare Screnovarecogatur : idemque au-
 divi àfene mihi cognito, & non dubito  idem multis contingere,
 fi obfervaretur : at li vitrum,quod adeò difficile folvitur radiis ocu-
 lorum perforetur, cur non in pùeros agnofque tenellos agent : haec
 tamen praecipuè in mulieribus obfervata  fuereunde pleraequepro
 fagis habitae funt quoniam fic multis noxas inferebant, tum tamen
 id naturaliter fieret ékà corruptione menftruorum qua etiam fpecu-
 la fcedant & arboribus plantisque reliquis Se vino acetoquenocere
 queant.  Nec ea de re fati* diciumjudicat: Dubitarunthuc ufque
 Phyfici de vi naturali venenata oculorum,& quae ab afpettu fiebant
 ad dcemones  revocarunt, naturam impotentiae  experientiasque
 quotidianas falfitatis accufantes.   At certum eft viros quofdam
 effe, mrurali virtute praeditos tali utpullis puerulis,aliisque anima-v
 libus recens natis, ut & herbis, arboribus, fruttibus nocere poffint,
 vidique viros,qui dum domum ingrederentur,virtutis fuae malificae
 confcii, monebant amicosutpullospuerosqueremoverentmam-
 masque nutricum videre renuant ne latti eidem*ft>cumentumaf-
 ferant, ipfis enim invitis nocumenta inferebant, non ergo fabulo-
 fum eft, quod  de agnis refertur, unde virgilius.
         Nefcio qui* tenefoa oculis mihifaftinat agno*,        j
 Sic fertur  Bafilifcum  oculis animantia reliqua necare,  luptfn
 quem priorem viderit, raueum facere, mulieremque menftruofam
 oculis fpecula  vitiare, argento vivo trans vitrum fufo, ut & plantis
 nocere, vino, aceto &c. Se Bafilifcum fpeculo occidi proprii veneni
ab oculis emilfi reflexione.  Haec enim omnia fequenti fatis fuper-
que patent hilloria.  D- Chauvinus,nobilis Parifinus,qui non prò-
cui à Dicem jam commoratur, adeò actes emittit ab oculis vapores
utconfpicilla  ejus excaventóc tandem perforentinutiliaque brevi
tempore reddant.   Alium mihi  familiarem fenem cui idem acci-
                                                       dit 
                    Catarrhus Oculorum.                    h\

 ditadhucagnofco,eft autem virbiliofitemperamenti,quod aliquid
 ad haec conferre poteft.  Multis idem accidifle & quotidiè accide-
 re non dubito, fed à nemine obfervarur, quod valdè admirandum,
 vapores enim corporis, Ile aqua forti & reliquisacribusfortiores
 & validiores funt quae nullum, in vitrumeffettum producere que-
 unt. Hac Autor. Pervetus opimo proditur, qua Plato interprete
 Chalctdto lumen ftatuit ex oculis profondi.
       Primo omnium cunttaresperfedubia videtur. Multi intu-
 entur aegrotantium hoc morbo oculos nec ophthalmia opprimun-
 tur.   Quàm faepè pater, mater, liberi oculis fiunt aegri, ille autem
 morbus minir/iè vulgatur.   Quid de Chirurgi* dicatn, qui tales o-
 culos quotidiè & quidem fixiùs contemplantur ?  Ajunt quidem
 nonnulli, laxos oculos, Job.Matth.de Gradi Se porofos effe buie
 morbo magis expofitos.   Ethoc eft, quod Seneca l. ti. ad Neron. de
 clementià Ccriptum reliquerit rimbectllosoculoseffe fetas, qui ad alie-
 navi lippitudinem fuffunduntur.   Fere eadem mtioneJulius Guafta-
 vimus Ariftotelem interpretafur, ac Mercuriale indeoculos quoque
 pronuntiat molles effe & èvmxQàc.  Atque Chnfiophorus a Vega Sé
 Jacobus Sylviu* oculos quorundam credunthuicaegritudini magis
 obnoxios elle.   Magna,fateor,visellimaginationis. ,  At nefeio
 quam Naturaagnationem dicit Sennertu*.  Caeterùm Chrtftophoru*
 aVega, veluti & Job. Matth. de Gradi rettefentiunt, vaporemex
 ejulmodi oculis erumpere. D Sennertu* Spiritus memorat, ecfque
 putant effe viforió: Se ophthalmicos Jacobus Sylviu*, Hieronymu*
 Mercuriali* , BeneliElus ViUorius Faventinus.  Johannes Veslingtn*
 Vi tales Spiritus indicare videtur,frigidar», inquiens, humidamque
 temperiem oculi haud partim minuit caloris ,fpirituumq3 per tot vafa
 copio fus infiuxus, ejui tantus, ut ultra natura malum plufculum ine a-
 lefcentes gr/peculafibi propinqua,dtffufis acnbus calidisque radii*,vi*
 tiare efrintuitufixo alieni* etiam oculis tntemperiem ac labem commu-
 nicare queant.                  *
     Ego haud dixerim Spiritus iilos nobiliorcs ut vitales,  oculo a-
<rr0,fundi.  Sunt vapores,  quos Zacutus Lufitanus commodèfeiv»
titper ipfam tunicam Adnatam, quam vocant Album oculi, emitti
poffe.Vapor ille per Ce eft tenuis ac affetta tunc eft haec tunica, ut ob
                                                    idquo^ 
    jt                  Catarrhus Oculorum.
    ■.-——— MMMMMai----------       <^*^mmmm*^"*        "
    id quoque tanto plus vaporis poflìt emittere..  Cutis totius corpo-
    ris vapores excludit, cur non haec extima oculorum tunica, quae&
'    lachryrnarum liquorem percolat. Quid? oculus quoque membrum
    nudum, ac femper madore humettum putatur.  Ifti vero vapores,
    maxime inveterata Ophthalmia, funt alieni, ut oculos intuentis fal-
    ciare queant. Surgunt de fero fanguinis ac fé mifeent aéri,qui ferit
    rurfus oculi membranam. Spiritus vifivi ut vocant,tantà vimhaud
    habere videntur.   B afili ficus tùm toto corpore, tùm maxime oculis
    fpirat noxium halitum.
           CaeterùmnonquaelibetO/?^W«;/4 eft aequè contagiofia, ut
    ea,  quae de vento & de pulvere nafeitur.  Vrimxxm maligntts vapor
    poteft corpore concipi, unde fanguis in oculos moveatur.   Quod
    ophthalmia genus facile vulgari poteft, quemadmodum Se pleuriti*
    nunc maligna eft,epidemia & coniagiofa,nunc non item.tAtluarius
    1.2.Meth. Med.c.7. incommune loquitur : Ophthalmia gravius
    malum eft quàm Tuf^ic. Ophthalmia vel ceu popularis morbus
    cenfetur, autobfcnforii imbecillitati" aut materiae impetuofiorem
    affluxum invadit.   Quare viijum quoque cum iis, qui levi de causa
    afficiantur, quafi contagio communicari videtur, perquàm tenuis
    acrisq, fluxio eft mali caufa. Hatlenus Autor. Maligna certe eft illa
    ophthalmia-, quae praecurrit acpraenunciatp*/?**». Maligna quoque
//  eft illa Ophthalmia, quam varUrlae aut morbilli ante movent.Conta-
    giofa quoque plerunque eft illa Ophthalmia, quae gravisfima eft, ac
    feetidopure fordefcitjquotidiè.    Nunc SiUanus ultra  progredi-
    ta  : Dubitatur , in quibus  oculis magis fiat ophthalmia  anin
    magnis an in parvis.   Dicendum quòd in magnis. Ratio quod
    ad eas plures  fuperfluitatesdelegantur a caeteris partibus,quod ha-
    bent latiores vias & quod fpiritus magis difperguntur & propter
    hoc pej us vident.iSVc & Vale ficus de Taranta, Joh. Michael Savonaro-
    la-, JohannesMatth. de Gradi, Joh.de Concoregio, LeonellusFaventi-
    nus, Dominicus Leonus.Zacutusadtorem hujus dogmati* prodit hifce :
    promihentes oculi, ficut magis a fumo laeduntur, 31. Probi. 6. ita fa-
    cilius replentur ab humiditate. Joh. Matth. de Gradiaddit rei cau-
 '  fam : Nam declaratur multitudo materiae feilieet cum raritate tex-
    turae, quae declarat complexionem calidam Se humidam, oc propter
                                                        aliam 
                      Catarrhus Oculorum.                  75

 aliam caufam, quod redduntur magis expoliti alterantibus extrin-
 fecis reprimentibus.
      D. D.Sennertus Se hoc addit : Ophthalmia per confenfum £
 dura & pia matre Se a partibus intra cranium contentis faeviora ha-
 bet Symptomata Se difficilius curatur quàm ea, quae fit per confen-
 fum ab externis. Sennertu* nefcio quo modo Dominici Leoni verbis
 loquitur :  Ophthalmia per confenfum a dura & pia matre & a par-
 tibus intra cranium contentis, faeviora habet Symptomata Se diffi-
 cilius curatur, quàm ea, quae fit per confenfum a pericraneo & par-
 tibus extrinfecis. Hac ille.   Ac Graeci ut Paulus <ts£gineta Se Àra-.-
 bes ut Avicenna ophthalmiam^ux de caufis externis oritur, facilius
 curari tradunt.
      Avicennaj.3..trant.i.c.j.furfumfiubtexit hac : Si initium oph-
 thalmia; erit ex velaminibus intrinfecis, cura eft difficilis.   Omnis
 aegritudo, quae fit per communitatemvelaminumexteriorum, cura
 eli magis falva. Hinc Jacobus de Partibus, Nicolaus Nicoli, Veter do
 Largilata, Joh. de Tom amira, Joh. Matth. de Gradi, Leo ne Un* Fa-
 ventinus. Si eft, inquit, Bernhardus Gordonius, a venis intrinfecis,
 tum eft valde malum,  cum non poflìnt dirette remedia adhiberi.
 Valeficu* de Taranta fic : medicamenta non ita poffunt applicari ad
 intra, ficut ad extra & illa interiora funt magis delicata.
      Johannes Matth. de Gradi Se hoc prognofticum inferit : habens
 Cerebrum debile & oculos laxos, eft paratiti ad Ophthalmiam. Fi nga-
 mus Cerebrum,illato vulnere.eo liceteurato, adhuc effe debile.  At
 quo modo inde orietur Ophthalmia f Johannes Mattheus de Cjradi
 Se reliqui,quos modo dixi, tunzCerebrum ejusq; membranas, magis
 fudare exiftimabunt ac madere pituita,qux facile confluitin oculo*c
 Quam opinionem omnibus hujus faeculi Medicis acPhilofòphis ex-
 cuterevolui.   Illud quidem  evenit, ut oculorum tunica vehemen-
 ter infiammata & cerebrum Se membrana ejus fimilitcr, aft ex parte
 afficiantur.   Saepè aures quoque initiograviorisO/>fe/W/»/«efunt
 fonantiores, quòd& harum  arteria fanguine fint magis repleta?.
Eodemqj nomine gravitai capitù^dolor Sepulfiu* temporumOpbthaU
mim comitarifolent,.
K                Ari* 
74                  Catarrhus Oculorum.

       Anftotelts, CafitiqueProblema eft, cur nonnulli, quos lippi-
tudo torfit, acutiusvident< Annonindubitatumell , lachrymam
evocantia collyria, bona ratione vifum dici acuere, pfoptereà quòd
exillachrymatione & (utitadicam) purgatione , illis ufi clariùs
cernunt ? Itidem ufu venit in lachrymantibus lippitudinis vitiò,ex
materia; cujufpiam  craffae impatta congerie nata;, ut à purgatione
terfius videant.   Hiq3 a)unt allia Se Capas aciem oculorum acuere,
humorem evocando. \  Unde Hieronymu* Montuus pronuntiat non-
nullo* po(l lippitudine s acutius videre.   llludque fimiliter explanant
Hieronymu* Mercuriali* & Thomas Grafflus.   Verùm mihi illi ocu-
lorum valetudini non bene confulere videntur, qui oculis acria làe-
pius indi jubenr, quibus lachrymae ubertim cieantur.  Vafculorum
ofcula fiunt patentiora.  Ab aliis allia  Se capa oculis nocere pu-
tantur.   Qua de re inferius dicetur.  Necmefugitid, quod Fabri-
cius Hildanus Ccntur. 5. obf. i%.fcrtptum reltquit : Quidamgravifll-
mà ophthalmia laboravit, purgato corpore, vena incifa, collyrtio
adhioito, affixis cucurbitulis  dein iterumoblatispilulispurganti-
bus ac obfervatà vittus  ratione tuberculum paulatim fubìedit Se o-
Cùi us feliciterconvaluit, vifus quoque ita reftitutus fuit, ut nunc a-
cutior fit, quàm fuit ante, praecipuè oculi finiftri.   Cum enim ante
morbum ultra annos viginti  perfpiciilis ufus  fuiffet a^er,  nunc
claufodoxtrooculo, finiflroetiamminutiflìmadifeernere, legere
ac pingere poteft, idque fine perfpicillo.  Hinc morbus graviffimus
& periculofus nonnunquam commodum aliquod poft Ce relinque-
re poteft.  Ego a teneris annis  ufque addeeimumtertiumaetatis,
obftruttionibus vifeerum  Se inde nafeentibusfebribus, nunc quo-
tidianis, nunc tertianis ék quartanis,valdè obnoxius fui : poftquam
vero anno 1575. ex pelle qua ultra menfes fex gravillìme Se periculo-
sèlaboravi, reftitutus eflem, ita convalui, ut in hunc ufque annum
66. aétatis, morbis parùm  obnoxius fuerim.   Sic plerunque mor-
bus morbum fanatabfumta videlicet causa morbificà.   Hoc modo
quiaconvulfioneaut diftentionetenetur  nervorum, febrefuper-
veniente liberatur, telle Hippocrate 1.4. Aphor. 57. Hac ille.
      Quo patto febrts Ophthalmiam curare queat, infra expone-
tur.  Aut enim materia feu ut loquerir, caufa morbi prioris, fuper-
                                                   venien- 
                    CatarrhusOculorum.                    7«
 ^^■■^iM M1MMIMHMM K«*MMH«.1MnMR«IIM^^^BW
 veniente alio morbo, per alvum, urinam &fkdorem excernitur aut
 aliorfum rapitur.  Verùm raro, imo rariflìmè evenit,ut acies ocu-
 lorum fiat acrior,finitàO/?M4/»«<*.Id quidé aliquando fieri poteft,
 fi leviorfuerit 0^Ww/4,nunquà,figravior.Atq;levioré Ophthal-
 mia ftatim cadunt lachrymae ; hiscredunt multi oculos expurgari.
 Caufam, inquit Dn.D.Plempius, quaerenti Ariftoteli Ceù. 31. probl.o.
 videtur id fieri, quia oculi per lippitudinem purificati funt, fit enim
 faepè,ut exterior denfitas pupilla; aciem arceatjquae lachryma emifsà
 laxatur ac refolvitur.
      Ophthalmia  citatiore alvo curatur,ut docet Hippocrate*4»
 Aph.7.6.Aph.ij. InCoacisio : qua lippienti fipontl Diarrhoea eie-
 tur fàlubris. de loci* in homine. Galenus comdn Aphor.&in libro con-
 erà Julian : e. t. C. celfus l. 6.  Poft balnea faepè gravis fomnus, faepè
 fudor,faepè alvi dejettio pituita; curfumfinit.  Atque C.Plinius Va-
 leriana : ante omnia fi bene fuerit purgatum caput & venter, oculi
 nullam poffunt invaletudinem fuftinere. Et Oclavius Horatianus:
 Si oculi reumati zaverint, ventri* purgano frequenterfiat.   Qua ex
 opinioneCorCitanSymmachus.o'-Epift.64. purgatorio medicamen-
 to alvutn vacuaffe teferipferas , utfervor oculorum cum caetero o-
 neredecederet-
       JpAius tetrab. 2. ferm. 1. e. 1. hoc habet :  Ophthalmia eft ve-
 locioris flatus, in qua lachrymae magis curruntÓcquaeacutiorem
 habent mordacitatem.
       Ae Avicenna illud: Quo magis humida eft ophthalmia, eò
 citiusfinitur.  Sicóc Jacobus de Partibus,  Nicol. Nicoli. Valefcue
 de Taranta.
       Bernhardus Gordonius Se hoc adjicit;  Ophthalmia, qua» an-
 tiquatur, in qua non proficiunt medicamenta, eli peflìma inter o-
 mnes, quoniam fignificatur humor corruptus, invifeatus, corrum-
pens nutrimentum, aut quia venae intrinseca; capitis materiam ad-
miniftrant.  Avicenna in hunc modum.   Quando adeft ophthalmia
& oculi difpofitio mutatur continens cum cura retta & purgatio-
ne ultima : tunc caufa ejus eft materia retenta in oculo corrumpens
 nutrimentum &catarrhus ex cerebro Se capite.   Perfeverat Se pro-
 pter catarrhum,
                                  K 2              Ambre* 
 76                   Catarrhus OtulOrum.
             n                        ■         ir  .      ' '
        AmbrofiusPareus%casitatemOphthalmÌ4Ìn&icat hifce : Un-
 dccunque veniat, vix eft ullius in corpore partis dolor, qui cumin-
 flammatorum dolore fit conferendus :  certe non paucis inflamma-
 tionis magnitudo oculos propria orbita depulitacdifrupit. Sumpt
 hocex C.Celfo: Nonnunquam  ingens inflammatio tanto impetu
 erumpit, ut oculos fuà fede propellat. HaciUe. Bernhardus Gordo*
 tiiusìn hunc modum : Ophthalmia non eft negligenda , quia fi ma-
 le curetur, malas reliquias dimittit, ficut eft macula, pannus, tela
 & ita de aliis. C.Celfus periculum magis intendit: Solent, inauit,
 etiam carbunculi ex  inflammatione nafci  , nonnunquam in
 ipfis oculis, modo ab interiore.   Puftulae quoque ex inflammatio-
 nibus interdum oriuntur.   Ex puftulis ulcera  interdum fiunt.  Ac
 Otlavius Horatianus tandem graviflimum oculorumtaediumprò-  -
 clamat.
                   CU RAT IO.
       Vetuftiores, quìGraci, qua Arabe* caput effe cenfentin
 Ophthalmia curad^,caput,cerebrum^ curare. Hippocratcs Ubrode lo-
 ci* in homine ita ait : @ èì (pdgfiaKa, 5'toc »«<£>« A >n xa^upw^ta ac
 paulo poft:$ap(j,d.xùo HaSauf&v x$ W»'** Qabw t*>rìi%v g'S-Eandem
 viam medendi probat Galenus, cujus verbafuperius polita fuerunt.
 Nec non Avicenna: Quum initium eft ex velaminibus intrinfecis
 tunc cura eft difficiiis, nifi fit ejus refolutio fecundum evacuanti*
 fortia, cum adminiftratione emplaftrorum confortantium caput,
 eognitorum ad hanc rem :  ficut eftemplaftrum factum defpicaóc
 rofà & acacia cum aqua Coriandri numidi & ipfo coriandro humi-
 do& ficco, cum pauco croco, dimiffumfuperloeum unàhoràaut
 duabus, deinde removeatur.  Quem Jacobus de partibus interpre-
tatur ita :
       Emplaftrum caput confortans  eft illud :  fy. Spicaenardi,
fofarum rubr. acatiae, coriandri ficcià  51J.croci5j.teranturfimul
fortiter &ipfis addatur paulatim modicum fucci coriandri ve) aquae
Coriandri, donec invifeentur ad modum emplaftri,deinfuperte-
lanrfortemextendantur& calida apponantur capiti rafb, quae ibi
cLùnittuntur una fola horà vel duabus ad plus,ut wfortetur CerebrS
                                                    &vc- 
                     Catarrhus Oculorum.                  77
          --      ji "                    ■!   1  1  1—,. in     „
  ocvelamina ejus fic, quod non facile recipiantfuperfluitates alio-
  rum membrorum & communicent oculis, deirt auferantur, ne pro^
  hibeant fuà mora nimià fumos Se vapores à capite refolvi* Hac quo-
  que dejufmodi Coph.ilica medicamela enuntiant plurimi, ut Ni-
  colaus Nicolai, Anto-nus Famanellus, Georgia*Bertinus,  Jacobus
  Sjlvius, Euflachtvs Rudtus, Antontus Sapata,
        Lotiontm capiti* Ugo Senenfts & Benediclus Vittorius Faven-
  tinus collaudane   Ubi, inquit hic, in capite aliquid plenitudini^
  remanferit cujus occafione lippitudo perfeyeret& fi mitiori moda
  lippientéafri gat:tunc utid,quod intuscaput remanfit ex toto abfu-
  matur, uti bis in feptimanàfequenti capitis lotioneperutile eft,prae-
  fertim cum praecefferit tatius capitis purgatio.  fy. betonica ver-
  benae,fta;chados, chamaem : rofarum, a Mj. ebulliant in dulci & mi^
  ticineris aqua, forti  unica cbullitione, eamquecolato &utitor.
  tMox & hoc addtt : Igitur cum plurimùm de folo capite fluentes hu-
  mores ad oculos in iis ophthalmia; progignantur ut autor eft Gal. j.
  aph. comment. 11. Se ipfàrum materiae jam concottae fuerint Se ca-
 put purgatum: modo rationi convenk ipfum caput confortariac
 corroborari&adtemperiem duci ne ultra maloshumoresgeneret
 & ob hoc ophthalmia  recidi&et : Et per hoc quintam ophthalmia:
 intentionem curativam aggrediar, quae eft membrorum corrobo-
 ratio.   Roborantur itaque caput & oculi : tum per ea quae man-
 duntur & ingurgitantur Se per ea quae potui condonantur : tam per
 ea quae extrinlecus iis  adhibentur.   Caput namque & oculos rut*
 manfa & pariter falvia  & betonica  & verbena &fceniculus corro-
 borane fecundum omnem modum fua; adminiftrationis óccondi--
 menti,five ex CeCe Se feparatim, live cum aliis vel invicem condiarì'»
 tur: fui enim tempernntia calida Se ficca redueendo cerebrumfri**
 gidum & humidum ad medium temperanti^,, ipfum roborat; itai
 ut tunc facultas animalis exiisfibiferviat: tum ad oculorum fun-
 ttiones exercendas integre Se fine noxà >  tum & reliquorum fenfi-
teriorum fuos ufus perfieientium. Quod fi ex eorum fuccis& con-
ferva rofarùmixtura eonftruatur cum faccharo albiflìmo quacun-
que hora diei vel nottis  deeaquicqua manducaveris>tibi ad id pern-
iile reperiesy etiaralìid peno vencricuio ingurgitaveris, pb vapores
                                  K  3                ìlliM 
              7 8                   Catarrhus Oculorum.

              illius mifturae una cum vaporibus cibi ad caput & oculos perveni-
              entes & hinc oc inderobur proficifcetur.   Aliud oculos &car*it
              corroborans eft fequens millura, fi die nottequc ter drachmas duas
     .   .'.    devorabis primo mane priusquamcibum tribus horis ceperis, duas
              ingurgitabis drachmns pariter,& poft meridiem tertiò vefperi cum
 '."           cubare  decreveris Rec.feminis fcenicmli uncias4. fileris montani
              unicas 2. Euphragiaeunciami. & mediam : radicischelidoniae'un-
   v   r        ciasz. feminisanifi, petrofelini,  apiifingulorumunciam mediam,
              pulegij, hyffopi, florum borraginis, granorum Juniperi, faxifragiae
              finguiorum unciam mediam :   omnia in tenuiffimumpulverem
              ducantur : & cum melle defpumato fiat miftura,& ea utitor. Johan-
              nes Hieronymu*Pulverinus non disfimili ratione.  Tandem alia fu-
              perefl intentio,ut feilieet in ophthalmia partem ipfàm mandantem,
              Cerebrum nempe corroboremus.  Quapropter in calida ophthal- . s
              mia uti poffumus Sacch. rofi incompl.nec pon&Syrup. deinfuf.
              rof. incompl. cui mifceatur parum elettuarii pliris  fine mofcho.
              In Ophthalmia vero frigida, diambra cum  mithridato convenir.
              Atque Johannes Mattbaus de Gradi talia remedia vocitat Cerebra-
\  >*  i     '   Ha: Ultima vero intendo, quae erat de confortatione oculi, com-
       'y      pletur fatta refolutione materiae  ad vivificationem fpirituum cum
   -    ;    >  cibis borii nutrimenti  paucorum fuperfliratum facilis digellionis
              non evaporativi, ut cum brodiis pullorum & vitellis ovorum &
              cum confettionibusCm?£r4A&#j calidis frigidis vel temperatis fe-
              cundum exigentiam remotionis  malae qualitatis, que remanfitfi-
   »v,         mul admixtis aliquibus medicinis confortativis oculi, ut eft femen
              faenic.f^feleos,mi«ib^ani chebuli vel indi, euphra.fia;rolà cVc.
                   Nunc Cafpar'Peucerus ocularia ut vocant feu Ophthalmica
              percenfet : Medicamenta Huic ufui infervientia repetanturexiis,
              quaefuprà tradita funt in curatione doloris capitis a caufa calida Se
              phrenitide.   Hoc tamen obfervato, ut femper praenìifeeantur me-
              dicamentis ophthalmicis ea, quae proprietate quadam oculos refpi-
              ciunt Se vim caeterorum ceu diriguntac deferuntad oculos : in quo
              genere praecipuè commendantur Se valent betonica^ verbena, fani-
              culumteupbra(taf chelidonia, ruta,filermontati firn.
                                                                   H*c   - 
                     Catarrhus Oculorum.                  70
 —--------------------------------------------------------------------■  —-------------------------------------------
        Haec tàm vulgata ac lippis tonforibufque hodiè nota etiam
 D.D.Sennertus approbat : Si humor eli frigidus & cralfior, materia
 potius praeparanda & evacuanda, iis  medicamentis, quae fuprà
 part. i. de intemperie capitis cum pituita funt propofita.  Decotto
 chinae,farfaparillae Se lign. Indie, adjicit fol. euphraf verbena» cheli-
 don, fem. coriandr. &c.  Caput nonnunquamlavetur lixivio, in
 quoherbae cephalicae ebullierint, betonica,llaecchas, majorana,
 euphrafia, agaricus Se alia, quae fupra parte 1. de intemperie capitis
 cum pituita funt propofita, ut :
              fy. euphrag.
                  majoran.      aMij.
                  fol. lauri
                  rorifmarini
                  mcliloti      aMj.
                  rad. afari
                    valeriana;   a ^j.
                    fàriaparill.   ^ij.
                  fem. faenic.      |fi.
 Coq.in lixivio prò capitis lotione. Hatlenusille.
       ViciCCim,Ophtbalmtd calidiore, autores frigida Cephalica
 petunt,utpraedittus/'^»^r«/,  Se Rondelettus.%  Ac fi, inquit hic, -
 cum dolore capitis fiat Ophthalmia, primum oportet dolcrem capitis
fé dar e, pofieà ad curam infiammationis deficendere, quia dolorifovet
 & auget caufam morbi.
       Deinde D. D. Sennertus profequitur : Et ut purgdtio felicius
 inftituatur, praeparantia praemittenda ex oculariis medicamentis.
 Praeparationis ergo loco & ut humores calidi & acres temperentur,
 in humore biliofo ùfurpentur radic. cichor. fragar. fantal. fior, rof
 viol.nymph.
              fy. Syr. violar.
                    nymph.
                  rob. ribium    a §j«
                 aq. violar.
                    fragar. fine vino a  Jiij.
                 euphrag.
                                                       Ver-
* 
  80,                  Catarrbm Oculorum.
  «11  ■! win Mini i       ■         ■■'  ■ "   ■'"........nwmmam——
                  aq. verben.   a §j.
                  M.
          Pofteà inftituaturpurgatio.
      Sed multò ante Peter de Tufiìgnano : fi vis digerere, fumede
 his herbis.  Et idem modus fervetur de folutivo. Nota, quodjè^.-
 tem  herbae oculares appropriate portantes virtutem digeftivorum
 ì&folutivorum ad oculus, frìlirprhfrrnnica . verhfin* T ppphragia.
 chelidonia t filprmnnrannm. famiculus & ruta.  Et imo, quando
 volumus digerere materiam phlegmaticam,fumé digeftivum unum
 ex eis,quae habes in capite de dolore capitis proveniente a phlegma-
 te Se adde de praedittis herbis. Et ad materiam melancholicam fim-
 pliciter digeftivum.   Ibi fumé & adde de praedittis herbis. Simili-
 ter fiat de Cholerica.   Et idem  modus fervetur de folutivo.  pero
 eadem ratione Johannes de Concoregio ;  Si materia eft phlegmatica
 digeraturficutdecet, utpatuitfuprà: addatur tamen in fyrupo a-
 quacjecottionisvelaquadeftiilataharuù fex herbarù conjunttim
 vel divifim portantiù virtutes digeftivoruù & folutivorù ad oculos
 &conferentiù a proprietate &funt herba faeniculus,euphragia,filer
 montanum,ehelidonia & ruta. Eademfa opinione Julius CafiarBe-
 pediclus dGuelfaitone ita trahitur, ut ob id Herculem Saxoniam,
 magni nominis autorem refellat,Herc. Saxoniaìinquiens,unum di-
 cit, utfcil.inSyrupispraefcribendisnon ftatim ocularia praefcriba-
 mus,  quod tamen video  vulgo pratticantes facere, ducunt enim
 hoc humores in oculos, cùm tamen ab initio longèà parte fluxione
 tentata fintretrahendi,  tunc igitur ait medicamentis ocularibusu-
 tendum, cum totum corpus Se caput magna ex parte fuerint repur-
 gata, tamen inter regulas, quas praebet,ell,ut in ophthalmicis reme>
 9iis femper fint admifcenda, quae oculis conducant, quod mihi
 etiam magis probatur& ratio •eft, quia haec medicamenta non ha-
 bent virtutem vel trahendi vel extenuandi,fed folum refpiciendi ta-
lem partem ob eorum  formam  fpecificam, ficquepotius oculum
roborabunt & proprietatis ratione vivabunt, hacq; ratione dixerat
Hippocrates in omnibus morbis curandis quoad remedia effe in iis
imponenda, in quibus fit talis virtus,id eft,refpiciendi talem partem
a,ffej5tam, quare nraefcnberem Syr. e^ betonica'; de borprag. cum
                                                     .mei. 
                      Catarrhus Oculorum.                  $i

  mel.rof.fimphadditis decerto communi cum aquis euphr.faenic.a^f.
  profingulis,quibusfumptisadmedicamentumpurgensdevenirem:
  ur 1J*. Syr. rof fili. meli, rofi fol. a Jfl. &c. Diacathal. Ind. a 5ÌÌ1J. a-
  garic. drach. 9ij. decotti hordufque F. Potio.  Quod commendane
  vifus eft Hippocrates i. lib. de vifu text.4. ubi ait :  Ad lippitudinem
  annum acpopularem conducit purgatio capitis &ventris inferni
  & libro 4. de locis in homine tex.zi.  Si veroflatim infiammatifue-.
  rint, mihi omnino illi fé dant fior ti sfimo aut alio quopiam alvumfub-
  ducente medicamento attenuato, vitando, vomitum facia*.  Hac
  ergo univerfàli prasflita evacuatione poftmodumadpilluiasdeve-
  niremlucis,de agarico, fine quibus, additis nonnullis granisdra-
  grydy. HaciUe. Ac fat celebrata; funt pilula Opttca Johannes Lan-
 gii, habent purgantia & multa medicamenta, ut vocant, ocularia.
       Illa Cephalica  medicamenta,Cerebralia Se ocularia ut vocant,
  funt hoc loco vana prorfus & inefficacia.  Cùm fanguis Capiti,Ce-
 rebro Se oculi* concitatiùsinvehitur, illa membra obidmalèaffici-
 untur, fàna fiunt viciffim , eo revocato, iftoqueimpetu fedato.  Si
 autem adnata tunica oculi tandem gravitate Ophthalmia viola tur,
 eieuphrafia aut chelidonia quona tìmfipecifico, ut!oquuntur,& tàm
 appropriato modo auxiliabitur? Tales nerba;, inquiet aliquis for-
 taflè,  remedia dirigent, *'/<* loquuntur, ad  oculos.   Verùm hoc
 tecum pervelim reputes  ;   Si bibitur potio ejufuiodi  Cepha-
 lica,  Cerebrali* aut oculari*, ejus liquor manat in venam cavano
 ac inde in dextrum Cordisfinum Se mox infiniftrum, unde furfum &
 deorfum fertur.   Quantum illius potionis in inferiora membra
 fluit? quantum per Renes emittiturì Betonica ftomachum, hepar
 & caput juvare dicitur.  Qua vi tam privatim proderit oculo, qui
 ex tàm diverfis partibus, ex tot tunicis & ex illis humoribus conflati
 Nunc Verbena cui membro non fubvenire dicitura Aceamquoqi
 folum Thcffali Collyrium habet. Euphrafia ficcat cunttum corpus &
 tandem Rheuma oculorum.   Eà vi,non occulta, ut quidem Arnal-
 dus Noviconienfis credit, oculis medetur.  Ruta, ut Se  Chelidonia eft
vetus medicina, a ftfiler montanum novella.  Quidam ejus femine
utuntur,  quidam foliis, utTabernamontanus.  Faniculum Mefite'f
laudet. fiat uosa Ophthalmia urgente.   Ac quae funt illa frigida Ce-
phalica? Sunt Syrupu*rofarumfolutivu* Seplcresfincmoficho. Quod
                                   L                mera- 
^-.g2                  Catarrhus Oculorum.
           I MMÉM.---------------------- -i l    I———■*— ——————
  membrumnon refrigeratro/d? Cureaiiìc,utvult^rfwfcfc^Wjpri-
  vatim fuccurret? Idem Autor dolorem capitis prius curat, quàm i-
  pfam Ophthalmiam.   Hanc ille tantum comitatur.  SiigiturMe-
  dicus,poft habità & alvi duttione Se misfione fanguinis, id operam
'  dat, ut dolor capitis, adhibitis opiati*,.ut vocant,remediis relevetur,
  non modo nihil efficiet,fed etiam nocebit.   Nihil quoque medelae
  afferent Cephalica aut ut vocant, ocularia.  Nonomnia,quaeoc*/ftf
  conveniunt, funt Appropriatafpecifica ac ocularia.  De quibus ipfis
  mox erit aptior difputr.ndi locus.
         Principem fere locum in curando habet purgano alvi. Haec
  ducendaeftaut  interdum liquanda, utfupràcomprehenfùmfuiti
  C.celfusl. 6. e. 6. evidenter: Non nulli, quumaliquandiu nihil vi-
  diffent, repentina profufione alvi lumen receperunt.  Quo minus,
  alienum 'vi defu r,& recenti re & interpofito tempore, medicamen-
  tis quoque moliridejettiones,  quae omnem noxiam materiam in
  inferioradepellant.   Adjicit&boc: Si diebus eifidem, alvu* nihil
  reddit. ducenda eft, quoniam magi* fuperiores partes levenfur.  Fdcfe
  patet Se Cj aleni Sejuniorum exemplis.Chriftophorus d Voga, Nos fané
  *'»^#if,ingentes dolores oculorum in.cipientibus inflammationibus
  adhibità purgatione vigintihorarumfpatiofanavimus.  Placet u-
  nius eorum mentionem facere. Cùm enim Gilius de Andrade, no-
  bilis adolefcens 22. annorum, Medicum Metinenfem omnis bona;
  literaturaeexpertem vocaflet, retulitfe vehementem dolorem alte-
  rius oculi pati cum acrium lachrymarum effluxu.  Medicusverò
  collyriun> album, quod opium recipit, oculo inftiilarepraecepit:
  rum eò remedio adhibito, dolor fluxioneretétà augebatur.Ego ve-
  ro awerfito ac re intelletta praecepi, ut pilularù fine quibo 5J.eamen-
  te aflumeret, folum autem ovi aìbù inftilaret : cùm autem manèad
  ipfum vifend urna ce elfi, «rum profettò fine dolore, fluxione & in j
  flammationeinvenipurgatum. Johannes Chiffletius ob fi. 12. id fimili
  experimento cognovit : Generofa Domina Comitiffa  a Pontefau,
  longà & moietta ophthalmia,  ita vexata eft per multis menfès  an-
  no i594,ut nec lucem libere adfpicere poflet & doloribus continuis
  affligeretur : confulvi purgationes & alia praefìdia artis, fed  nunquà
  potuiobtinere, ut aliquo etiam levi cathartico, nedum aloe pura
                                                      utere- 
Catarrhus Oculorum.
85
 uteretur, vici tandem importunitatemea&dolorum vehementil
 acquievit, dedi extratti mei Catholici grana otto, erat enim facilis
 admodùm ad purgationes ,' feceffit plus duodecies & paulatim folo
 ilio remedio levata reddita*eft priftinae fànitati.  Ac La7. Riverius
 Ob fi Cent. 1. abf.'j. quoque : Elegans puelk fluxionem patitur in o-
 culum finiftrum, ncque ullo modo vel venae fettione vel purgatio-
 ne fedari potuit.  Tandem fumpfit pilularum catholicarum 56.
 quibus optimè purgata, unde rubor Se inflammatio valdè imminui
 caeperunt Pilularum Catholicarum dofis propofita eft in praxi me-
 dica noftrà Cap. de Epilepfia.
       Utqueaivus citatiormedeturO^Www, ita eadem vicif-
 firn inhibetur Diarrhoea. Id (\uod JohannesBaptiftaMontanu* Me-
 dia?'art.ti.eap.de tanfitu morbor.eleganter declarat hunc ad modum:
 Qua ratione morbus unusfanetur fuperveniente altero idhocetia
 exemplo Avicenna, qui femper in exemplis copiofus eft declarat.
 Fluorem ventris ait lanari ab ophthalmia.  Sed hic videtur oppo-
 fìtum ditereei, quod Hipp. docet in Aph. a»gritudines oculorum
 curari à fluoribus ventris, de, quo ipfe videatur in 6. part. ubi dicit :
 Lippientem fine ophthalmia laborantemcorripi alvo, bonumeft.
 Dico videri hoc loco textù Avicenna; corruptum effe.aut hoc mo-
 do refpondendum, Effe inter fé caufàs circulares, ita ut fluor alvi
 folvat ophthalmiam & econtrariò.  Nam cum materia ipfa defluit
 ad unumlocum eorum, abalioabit&difcedit, ab eoque hoc mo-
 do aegritudò removetur. Ophthalmia eft in genere diftillatiorium,
 ut dicebatGal. in 2. de diff. febr. Ideò cum fiat propter materiae de-
 fluxum ad ipfum oculum, ficontingat, quod materia illa, quaeaf-
 fuevitfluere ad oculum, fluat propter caufam aliquam adalvum,
 tum fit ophthalmiae fanatio. Si autem materia fluxerit ad ventrem,
 fitfluor ventris.  At vero fi contrarium fiat & materia aflueta jam
 fluere ad alvum, non eò, fed ad oculos fluat, tum fit ophthalmia &
 fluor alvi ceflàt,& ita invicem funt caufàe,ut ipfe loquitur, fanativae.
 Quomodocunque igitur fit voluit certe ex uno membro etiam op-
pofitum brevitatis caufa intelligi, cum ait : Venter,id eft, fluor ven-
tris,qui eft aegritudo,fanatur propter fuperffcnientem aegritudinem
 oculorum, hoc eft ophthalmiam.   Additidem autor «xtaiplonii
                                 L 2                de fa- 
 84                  Catarrhus Oculorum.
 (Ma|aMMMMMa_nia|aaBa «■■■■.»■■■» awaaBiHP «^^■■bhbb* «■■■^■•■B^»
 defanatione unius morbi propter fupcrvenientem àlium & dicit:
 & lienteria fànat apoftema lateris.
        Purgantia itaquc nunquam inutilia  videntur.   Attamen
 *£*/** admodùmprovidè :  Si neque aetas, neque anni tempus, ne-
 que ftomachi imprimis debilitas aut alteriuscujufdamvifcerisne-
 que aliud quoddam maximum impedimentum fuerit, purgati© eft
 affumenda.  Hercules Saxoniarationemfebri*habet, cavcndum,
 inquiens, eft a validis hifce pharmacis, dum febris adeft, tunc etiam
 Rhafis confiljum amplettitur, qui feilieet exhibetlenientia.   Unde
 JuliusCafiarBenediclusin eandemfententiam : Si adeft febris, haec
 prohibet valida purgantia  aliter in Ophthalmia admiffa a divino
 Galeno 13. Meth. Medendi e. n.ajente fé purgante valido medica-
 mento unica die oculorum inflammationem fuftuliffe.   Sic ftolle-
 nuscap. deOphth. haec habet:  vidi contumaces ophthalmas non
 potuifle curari, nifi forti catapotiorumufu, hyeraDyacolocinth.
 &fimilibus id genus vehementioribus medicamentis, fed omnia
 prò humoris qualitate & quantitate temperanda.  Ac paulo ante
 ibidem Heller ih* : Nonnulli e recentioribus Hippocratis autoritate
 moti, fortiores purgationes non probant, quod fic commotus hu-
 mor defluat in oculum, alii contra.  Nunc idem Julius Cafiar Bene-
 diclu* illum Hippocrati* locummorxftrat: Hippocrates libro de lo-
 cis in nomine, de  oculorum affettibusloquensait: hunefifanare
 oportet,mcd camerito caput purgandum, non forti. -
      Intuearis fuprà pofitum cunttum verborum textum : Hippo-
 crate* non de alvi purgatione loquitur fed de particulari, de ptar-
 mico feu ut vocant, Caput purgio.   Si, <*«^«/>, mucus haeret inter
 Capitis os &Carnem, fluxio minime falfa eft, verùm mucofà ma-
 gis. Caputigirur medicamento non vaienti purgandum,& corpus
 tumcibfs, tùm medicamentis infra fubducentibasartenuandum,
 quo, attenuato corpore, fluxus reficietur aut per medicamentum
 naribus admotumdivertatur.  At paulo ante: medicamenta caput
 purgantia, quae quidem funt valentia a roto- capite deducunt,  quae
 vero imbecillia, ab oculis Se inde a vicinis nafo partibus.
      Unde& VenvertusCallitur: Et inprimi* biliofo* humores, in
ophthalmia evacuare nule eft ohm id maxime inOphthalmtd fanguini
                                                     fer- 
Catarrhus Oculorum.
permiftt fiunt.  Obfervandum tamen eft, ne medicamenta acria adbi«
beantur, ne humores agitati & e xac erbati vehementius ad oculos fu-
ant, fed minora medicamenta ufiurpentur.   Sive à phlegmatko ut
loquuntur, humore live à biliofo live a melancholico oriaturO/?^-
thalmia, aliquanto fortioribus,aliquantoque acrioribuspurganti-
bus medicamentis locus eft omninò. Oculus eft membrum nimis-
diffitum.   Natura igitur fortiori medicamento laceffenda eft,ut e-
jufmodi humores revocari queant.  li autem ejufinodi medicina
levi duntaxat moventur, ut ipfe Sennertu* de Arthrihdis Se Ifichia-
dot curatione differens, eundem in modum ratiocinatur.   At hicf
cavet, ne fortiori purgante humore* agitati & exacerbati vehemen*
tius ad oculosfluant.  Verùm tali medicamento non agitantur mo-
do, fèd etiam excluduntur.  Unde faepè laudatus Plempius 1. d. eos
voco, inquit, adfummumjudicemHippocratem.   Hic lib. de lo-
cis in homine ita decernit : fi ubi fluxio in oculos procefferit,ftatim
fuerint infiammati, nihil omninò iilinc, fed & fortiffimo per intera
na purgato aut alio quopiam per alvumfubducente medicamento
attenuato, vitando ne vomitum facias.   Ac Chhftophorus a Vega
pilultsfine quibus <, fiuo fathartico Johannes Chiffletius ac fimili me-
dicina Laz,. Rtvertus, Diacolocynth. Hollerius ufi fuerunt. Pillulafine
quibus, inquit Alexander Maffurtas, adpurgandos tenuiores humo-
res ef; calidtores, ptllula luci*  ad purgando* craffìores & frigidioreJ
funt magi* accommodata : earumdofis eft a quatuor ufque adfexficru-
pulos. Eafdem & aggregativa*, imo & aurea*ptllula* probatjohan-
ties de Concoregio. Utque ad vetuftiores abeam. Galenus fortia pur-*
gantia hic judicat neceffaria.  PaulusJEgmeta & clyfteres acriores
ait hoc loco requiri. JEttus dat euphorbiumMeramiUtGalenus Scam-
monium, SerapiopillulasCochias,hteram & tur btt.rlos cur D.D.Sen-
nertu* hic defèrti ? Ego certe ophthalmias nunquam nifi valentiori-
bus purgantibtss curari poffe comperi,   Si autem febris Ophthalmia
.ìungitur, iis refrigerantia admifeeri poffunt. Ejus enim ratio poteft
haberi.Et fi, inquit Hercules Saxonica£eri copia haberi poffet, effet
ftipcrbibendum Jllud tamen vos monerg volo,quod fi ferum quoti-
diè in iftis calidioribus praebere volueritis aurfaciatis illud dejetto-
rium aut(d*uf€tkum vel praebeatis in modica quantitate j Nam ut
                                    A  3                ego 
 jó                 Catarrhus Oculorum^

eoo ipfe experientiacomprobavi, qui multùm hujus accipiuntatq;
iUudretinenMndetcriuscollabuntur : Forte quod ferum, ficuti&
lac, eft valdè vaporofum, replet* caput & confequenteretiàmo-
 culos.
     Nunc D.D.Sennertu* curationem ita ordinat : Si a caufa inter-
na vel etiam externa fit ophthalmia, quam tamen affluxus  foveat
& fanguis abundet, alvo evacuata, mox vena aperienda eft.
     At Galenus Uh. de cur. rat. per Sanguini* mìfftonem Oecono-
mumRomanum illum opulentum fola fanguinis miflìone & qui-
dem utjohannes Baptifta SilvaticMS. loquitur,relittà purgatione cu-
ravit.  Ac ipfo Sennertu* pofteà :  in Ophthalmia frigida & crafla
quia fanguis eft admixtus, fecetur vena-humeralis vel (jephalica
ante purgationem, pofteà frittionibus, ligaturis, cucurbitulis im-
petus humorum avertatur. Hac ille.
     Paula* J&gincta certe Galenum fequens, etiam principe loco
fanguinis misfionem memorat. Atq; Stia* ita fentit, itaque interpre*
ti* verbi* loquitur  : Hippocrates non eidem homini omnia auxilia
haec adhiberi jubet. Sed alii venae fettionem, alii purgatorium phar-
macum.  Ac prius de venae fellone agit quàm de purgativa Medi-
cina,   Ex Arabibus quoque Avicenna, idem Johannes Serapio.   Et
quoniam inquit hic,oculus eft membrum multa; laefionis multi fen-
fus, non opus, ut fatigemus ipfum in principio, imo opus eft, ut ad*
miniftremus in -principio fleb^tonmam cephalicae ex latere aegritu-
dkiis.  Et fivocat necesfitas fervabimus eam in die fecundo & non.
facimus hoc, nifi ut attrahamus materiam, quae currit ad oculos ab
ipfis. Eft poft illud damus decottionem duorum mirabolanorum,
& prunorum & paffularum & tamarindorum & fumiterrae cum
ha'erapierà & turbit.  Et  accipiant de hac decottione multoties,
donec mundificentur corpora eorum mundificatione bona» Et hoc
eft, quod&iUudRhafes l.p.c. 75. fcriptum reliquerit : Poft fanguinis
autem detrattionem, alvus  myrobal. citron» manna; &fruttuum
quoruridam^ut pronorum,tamarindorù fuceo,duccnda.^^/./.D#*
vif. e. tg. quoque : Ophthalmia fit ex multitudine fanguinis.Et figna
ejus funt, vehementia rubedinis oculorum&magnitudo inflatio-
nis.Et cu ta ejus eftphlebotonùa.Unde exj uaiortbm Alexander Muf-
                                                   far 1 a* , ' 
                   Catarrhus  Oculorum.                  %?
 t    i     -------------------------------------   ■  ■        "    ■ -  ■■--------------------------------
furia*, live a dfit inquit, live non adfit fanguinis copia, quàm pri-
mum ad fettionem venae accedendum eft.  Quod inter caeteros
confirmat'Avicenna,qui fcribit fettionem venae omnibus fpeciebus
oplirhalmiae convenire.Sic & HieronymUsCapivaniu*.
      Zacutus Lufitanus cunei.%m rem aliquanto acrius perpendit :
De phleboromia plura diximus l'ib.i. Arili. Priarip.Med. in com»
hoft:53,54# Quo loco eam prò hujus affettus curationeeffefalu-
berrimam, exprifeorum mente firmavimus.  Nunc dubitandum :
utrùm in omniOphthalmia vena fit fecnada ? Graeci multoties fpre-
tà phlcbotomiàjpurgationcmimpèrantcelebrandam. Sic confulit
Hipp. 6. Aph. vy. dicens Lippientem corripi alvi profluvio, bonum.
Subfcribit Galenus 13. Meth. 11. qui inflammationes oculorum pur-
gatione per alvum per fan affé gloriatur.  Arabes cum fuo magiftro
Avicenna in omni fpecreOphthalmiae fanguinem mittunt : Se phle-
botomia, inquit Avicenna ,  ex cephalica eft conveniensomnibus
fpeciebus ejus.  Die. Sanguinis perpetuò convenit etiam in caco-
chymia, qnia praecipuè intentio eft revellendi & fedandi dolorem,
quae indicationes cum magnitudine morbi conjunttae plurimùm
urgent.Et Ci à caufis externis oritur. Hippocrates autem non prohi-
bet venae fettionem, fed poft hanc celebra tam, alvi profluvium fu*
perveniens approbat, quia tùm caufa antecedens, tum conjuntta
variatur.  Quo autem patto humor pofitus extra venas ope expur-
gantis pharmaci poflìt per inferiorem regionem edùci, lib. i.Hift.
princip. Med. in com. hift. 55. enucleavimus, quo fenfù etiam Gale-
 nus eft intelligendus.  Hatlenus Autor.
      Nos ita fentimus : Si aeftuante toto corpore, gravisfima urget
 Ophthalmia,  ante omnia fanguinem detrahendum ducimus. Pofteà
dejettio quodam valentiore medicamento eft petenda. C. Celfus
enim ita : Quod fi graves dolores funt, commodiusfecundodie,fi
tamen res urget, etiam primo fanguis mitténdus eft,utiq; fi in fron-
te venae tument, fi firmo corpori materia fupereft.Si vero minorim-
petus, minus acrem curationem requirit, alvum, fed non nifi fecun-
do, tertiove die, duci oportet.  At modica infiammano neutrum
ex his auxilium defiderat.  Satisque  eft, uti quiete & abfiinentia»
Hatlenus Autor.  Si vero gravioris Ophthalmia vis nondum Infrin-
                                                    gitur, 
  SS                  Catarrhus Oculorum.

  gitur, jure defcenditur iterum ad'fanguinis miflìonem.  Intereà il-
  lud curae eft, ne alvus femel mota fiat morofior.  Fufior enim eft
  valdè falutaris.   Si vero dejettionem medicamento molimur, il-
  lud valenrius fit, neceffe eft. Sua enim vehementià humores con-
  citatiùs cie^t, exigitque per alvum.  Quo fit,ut Ophthalmia CeneCcat.
  Eàmotà, alii humores femper eò trahuntur.   Verùm fàuguis eft
  patior, qui illum quoque facit ruborem.   Quapropter fanguinis
  detrattio quidem requiritur, ad non femper initio curationis. Sen-
  tiertus ait jnOphthalmiafrigida ejritta,quadcraffis humoribus oritur,
  venamfecandam effe ante purgationem.  Ego, exiftente ejufmodì
  Ophthalmia, autor fum, ut alvus moveatur prius, quàm mittatur ex
  brachio fanguis.   Interdum talis Ophthalmia fèdatur iflo fluore
  ventris. Res eft Se multis experimentis cognita.  Nec Galenum &
 alios teftes laudabo.    Nec Sennerto aflenfum commodabuntii,
 tmiflatuofam quoque ophthalmiam aliquando reperiri arbitrantur.
 Nam fanguinis miffio tunc piane inutilis putatur, ut illorum fert 0-
 pinio.
       Nunc de eovidendum eft, quaenam vena fit incidenda. Se-
 canda eft, inquit JEtitus, potiusfuperna in cubito vena, humeralis
 appellata, faciendaqueeft major fettio, ad hoc ut craffior fanguis
 evacuetur, veloxque animi deliquium fuccedat, quo dolor exima-
 tur&inflarjimationis fervdr extinguatur/?^y?j rem magis finite dat
 hifce: Per Ophthalmia;curationis initia,  venamhumeraiem pati-
 enti oculo oppofitam inextrema manu pollici vicinam aut fupra
 cubitum, fecare juvar,nifi leve malum fuerit. Si quidem tunc è dire-
 mo partis Jaefae fetta humeralis vena ut & in confiflente fluxus, o-
 pera fert.   Quo, circa quanto vehementior affettus eft, tanto ma-
 jorem fanguinis copiam detrahere docet. Unde D.D.Sennertusfja-
 bet,inquit,  Galenus Cephalicam Hu]' ìfrv, ideft, è diretto affetti
 oculi feu ejufdem lateris aperire.   Quod & Rhafes , fi minus grave
 malum fit, fuadet. Si autem malum graviusfit, in brachio lateris
 appofiti majoris revulfionis gratià & hinc in latére affetto venam
 aperire jub et.
       Verùm z*cutus Lufitanus multo peritius : Utrum autem in-
teriores., aniuperiores  venae  funt tundendae ? etiam dubitandum
                                                    fera- 
                   .  Catarrhus Oculorum.                  fo
   MMBMMaapMMMMw — —tn^—i■     w^MW^»»aMiiiiMiia
  Serapio cap. de ophthalmia, & Avicenna mittunt ex cephalica*
 /' mefués,& Rhafis ad Aimsnforem,ex faphaenayfolv*: tu:br£vjter,hoc
  modo: Settio venaf Communicantis àlocoaffetto.ciùusattrahit,
/ non tamen aequè ftuxum prohibet.   Ob neceflìtatem ergo celeri-
  tatisin inflammationibus internis, incipimus a Communicante»
  in externis doloribus, ab adverfo, vel remoto loco.
         In Ophthalmia magna ócfaeva, ob pericultim, Se dplprem ab
  affetta partftprius  exhauriendus fanguis ; in miti, licetà remotip»
  neincipere.   Vel dic-ferapio inpaucaclenitudine, gibheriven*$
  fer.iendasdocet: reliqui in multa pìethoraextalovacuandum ju~
  bent, maxime fi confuetavacuatio per haemorrhoidas ,  autmen-j
  ftrua, fitfupprefla,vel minuta: non eam prima fanguinis detrattio-
  ne revocare curabis, vacl^to fanguine & rotò; faepè enimlicet dir
  ftantiorvideaturlocus, longc utilior exiftit, quia femper conful-
  tum fuit accedere ad orginem, & originis principium.
         Poftquam totum Corpus fufficientcr vacuatum eft Se caput
  adhuc humorecalido  repletumexiftit, fanguinem mittis exramo
  venaecephaiicae in carpo, veni-nafi, frontis, fub lingua, angulis p-
  culorum,quo expirescommodii|s,quòd in oculis ipfis infixum eft.
  Hac ille.
        Alexander Maffarias Se hoc fuperaddit : Sin autem uterque
  oculus labocet, utrinque fanguis mittendus eft»  Deinde frofequi-
  tur D. D.Sennertu**. interdum neceflarium, eft, venas temporum*
  frontis, Se quae funt poft aures, incidere. Cur htcpraterit incifionem
  venarum jugularium,  qua,  tàm multi tàm felicitercuratifuerunt.
  lnOphthalmia^ta\iCCimaCi,inquitFabriiiusHildanuscent.4.0bft^,
  plethora maxima adfucrit, pharmaco expurgato corpore, venam
  in cubito primo, dein jugularem fecare foleo : fic enim fanguis cir-
  ca membranas Oerebri, oculos, faiicesque collec\us, protinus eva-
  cuatur, uti fequenti exemplo videre eft.  Anno 1600. quinquage-
  narius Se civis quidam Laufànenfis N.deConibe imflammatroae
  dextri oculi adeò graviter laboravit, ut de vifu perieliraretur & prac
  dolore dies nottesq; dormire non poffet.Ego poftpilula.s paulò an-
  te prandiù dedi,latiori vinculo debito modo ligato aegri collo & in
  pppofitamfettionis partem inclinato capite, ut vena magis tende-
                                    M                retur^
1 
e0                  Catarrhus Oculorum.

retur, fcalpello venam fecundum longitudinem incidi, fangurnisq-,
aduncias circiter feptem extraxi: Deinde pulvillum ex flupisfa-
bricatum, nec non albumine ovi madefattum, pulvereque noftro
ad fanguinem fiftendum afperfum applicui Se fafcia ad ofculum
vulnerisconftrinxi. Ex hac venae fettione inflammatio oculi proti*
nusitaremifit, ut intra paucosdiespleniffimeconvaluerit, neqUe
eo tempore in hunc ufqi diem, quo haec fcribo, nunquam hoc mor-
do laboraverit. Hac iUe.  Quo modo etiam vena jugularis fecan-
dafit, tradunt Leonbardus Jachinus, Nymmannu* l. de ApopU Fa»
bric. Hild.
      Vetuftiores Medici quoque venam fronti* ,  hoc oculorum
morbo concitato, aperiri jubent. Eft etiam, inquit I.6.C.6. C Celfus,
genus infiammatìonis, in quafì cui tument ac difienduntur cum dolore
«culti fanguinem ex fronte emitti neceffarium. Illud modo Fabricius
Hildanus c.r. obf.17. affert : Eft fettio venae frontis locale remedium,
utloquuntur Medici, cujus Natura poftulat, ut univerfalia praece-
dant. Et tunc maxime convenit,u t monetAugenius de venae fentio-
nelib.7.c. 8.quando materia amplius ad  cerebrum non confluir,
totiufque corporis plenitudo fuerit exinanita, fi vero fecus accidat,
maximelaeditremedium.  Quorum verborum veritatem exprae-
cedente hiftorià videre eft.  IdemC. Ctlfu*fubjicit: fanguinem ex
fronte vel naribu* mittere eXpedit.   De hujus Se aliarum ditta-
rum venarum inciCione JohannesJeffenius hocjudiciihabet: Vena
frontisfecatur : fupra caput unam in hemicranià , duas temporum
& totidem in oculorum canthis gratiàophthalmia; inveterata;, fca-
biei & infiammatìonis palpebrarum.  Duae jugulares venae in apo-
plexià> catarrhofuffocativo, afthmate&peripnevmoniàfaucian-
tur.  Duas etiam narium vena*,Lepore* dittas, infacieifeeditate,
nariumque affettione  aperiunt, nullo tamen fere cum fucceffu.
DuaCub petrofis ofllbus occipitii, in inveteratis oculorum morbi*,za-
prtisque doloribus.
       Arteriotomiam etiam Dn. D.Sennertusprxtermi&t; quare
curationem Ophthalmia iterum facit truncam. Hoc remedii genus
tAriftoteles 31. Probi.;. Galcnwn.'Therafp.&Ub.i+.Metk.Med.&gi-
peta, Avicenna,MefitefiAlbucafis, C.Celfuof Guido de Cauhaco,
                                                     Altxi 
                    CatarrbusOcutorum.                    ot
———^*      ——            »■ '  ■■"■ '  ——m
Alex. Btneditlus,HoUerÌHS MartneUus,Bettus, LeonellusFaventinus,
Ambr. Taraus, Heinricus Saportajul. [<tfar BenediHusaGuelf alio*
ne, Cafpar IVolphius produnt, celebrant, laudant.
      Cucurbitulaquidé non alienac vidétur.C.Celfus enim ita judi-
cat : Pr*tcr hac ab occipitio incisa cute, cucurbitula* admo venda eft:
& paulo pò fi cucurbitula quoque, incifo vertice, rette accommodatur
A t Andrtghetut in valetudinario haud tàm facilis eft,  Neque fca p u-
lis, inqutens, cucurbitula; applicentur, fed è vena inter pollice m &
indicem fanguis ducatur. Nunc ita Johannes Rhodius cent. 1. obfijp,
oculis cum inflammatione dolentibus nonnulli cucurbituliscum
fcarificatione pone aures ad venae cephalicae in numero initium ap-
pofitisexvotofubvenire.  Quod tamen viximitandum ad evitan-
dam humoris attrattionem.
       Sangui fuga* etiam filentio ìnvolvitZ>0.D.S*»w«*f*x. AtPau-
lus Mgineta, Avicenna, Heurnius, Hóllerius,Duretuseas ad parvum
oculorum canthum Se ad tempora admovendas putant.
       Fribltones inferiorum membrorum admodùm utiles exifti-
mant Paulus^Egineta Se Rhafes. Sidoior, inquit hic,fitfortis, &
comprimantur pedes ejus,  ejrfricentur & ligentur man us ejus #pedes
cum Itgaturaforti.   Majorique ftudio & ex recentioribus Peter de
Thuffignano Se Donatus Aìtomarius hoc memorant genus remedii.
C /7*w«jlippientibus fcribit aures effefricanda*.
       Cauteria vertici* ac C*rvici*Avicenna,Mefues, Albucafis ad-
modùm efficacia effe tradunt. ¥iant,inquit Rogerius, duo cauteria in
frontibus juxta oculorum angulos vetfit cauterium in collo vel duobus
fonttbus juxta oculos inter collum tf Nares fab tenuttate aurium. Atq';
autores cauteria etiam inter fcapulas figunt falutariter, ut Rtvtriu»
%n obferv coru. quidam laborabanw^*!*»/, a longo tempore inflam-
matione, quae tum adnatam, tùm utramque palpebram occupabar
affettus non erat continuus fed recurrens; vana ufurpatafuerant
anteà remedia, fed fruftrà.  Tandem praefcripfi duo cauteria inter
duas fc.;pulas geflandanecnoncucurbitulam utrumq;ampktten-
tem,applicandam,urgentenimirumfluxione:quodcùmpra;ftitif-
fet, fani omninò illius oculi evafere.
                                   M  *               Seta- 
p,                 Catarrhus Oculorum.
       Setaceum certe plerunque juvat.   Idque Michael Johannes
Pafchaltus confirmat hifce : filum collo trajicitur per tres digit os
fubnucha, pnùs tamen apprende forcipe cutem, donec lenii»
tattusabeat Se poli acui inferro filo craffo fatto ex pilis caudae equi-
na; vel (ne tantus dolor excitetur) feta vel lino perforarmi, ut in
yulnere.   Acu ablatà, filum maneat, quod ulcus diu apertum fer-
vet, ut per id puris multitudo evacuetur.  Divitibus aureum annu-
riuIumimmittunt,loco fili acu ablata. Quotidiè removent dittum
filum vel annulum & mane, vefperique abftergunt materiam. Hoc
auxiiio revellente & vacuante multis oculi acies ferme amiffa fuit
inpriftinam fanitatem rellituta, ut ego fa;pè expertus fum in pleris-
que& in filio meo nato otto menlès. Hac ille.  Leonellus Faventi-
nus, Setaceum, inquit, mirammo do juvat.  Quodexptrtus eft LeoneU
Itfs, cujus ego fum oculari* tefti*.   Illudque remedii Amatus Lufita-
nus, Duretus,Cafpar JVolphius praedicant.   Ipfe quoque hoc farpius
prodeffe comperi.
       Ptarmica abjudìcant Hippocrate s, Galenus, Avicenna, ex fu-
ni or ìb ti* Arculanus a e Bened. Vici. Faventinus, alii n o n peraeq u e, p a r-
tim probant. sEgitietamCecuti,ut Alex. Maffiria*, Antonius Altoma-
rius, Lud.DuretuSyJacobu* Sjbiu*,Eufi.Rudìus, ePspndelctius, Heurnius,
S.ixoni.t, Forcfltu, Nic. Pifo, Jul. defi.Denediclu*.  D. D. Sennertu*
hjnc rem  itaaftimat: Aliieaimprobant, utpote quaeadanteriora
Se oculos trahant.   Ut autem rem breviter expediamus,  omninò
in Errhinis major cautio adhibenda , utpote  quae ad vicinas oculo
partes trahant, quod non fit irrapophlegmatifmis &gargarifmis,
quae per pofteriora avertunt.  Ideoque non nifi totius-evacuatfcme
& capitis purgatione praemifla Se cùm aeger confuevit per nares ex-
crementa capitis evacuare, ea Se quidem non fortiora, conveniunt,
neque etiam facile, dum materia eft in fluxu  ad oculos, adhiben-
da.  Verùm multo acrius ju dicium hoc loco facit Zacutus Lufitanus,
Utrum, inquiens, Errhina in oculorum affettibus flint ufiii, eft
quaeftio.  Quod fint reprobando, facit argumentumfortisfimum
quia humores ad oculos attrahuntT cum per eofdem poros deferan-
tor ad angulos oculorum, & ad poros nafi.   Sed haec ratio non eft:
fiifEciens, ut concedanùK omnia caputpurgia omni tempore effe
                                       *              arcen- 
                      Catarrhus Oculorum.                  pj
  mmmmmÈmmmi t   — i ' » —— ——■—•—■•<••     i  i na   ■ ni   ■    „
  arcendainam aliquando adhibita non leve ad curationem momen-
  tù attulerunt. Tam nafus,qua palpebrac,oculi expurgationi innatu-
  rali flatu deferviunt,ob exquifitum oculi fenfum,tefte Galeno lib. r,
  defanit. tuocap.18.  Quod fi verum eft, cur falubriter non licebit
  materiam peccantem in oculorum affettibus, poft exquifiramex-
  purgationem ad nares derivare ? Hoc prarceptum priùs edocuit
  Hip. lib. de ioc. inhom. ante medium num.zi. fic enim ait : Si autem
  à carne & olle, muco inter os& earnemfubfiftente fluxus ad oculos
  fiat, ex hoc manifeftum fit, quòd inde profluit.  Et infra fic ait:
narium autem in oculos paulatim fluxerit, & pruritum fecerit, ad
  nares medicamentum  adhibebis.   In hunc fenfumintelligendus
  eft Galenus lib. 6. epid. fett. 2. com.33. dum in oculorum affettibus
  narium tranfitus apertos effe, edocuit cum Hippocrate.  Hic enim
  fic ait :  Tranfitus aperiri. 'Ut nares. At Galenus in com. fic inquit-:
  Id per fé quidem memoratu dignum eft : Conducit enim omnes fu-
  pervacuorum exeretorio ? meatus aperiri.Er cum fuperioribus vet-
  bis conjungi poteft, duplicem fic utilitatem prarbens, propriant
  quidem in oculis Rhyode morbo vexatis, ire : Eft autem Rhyas, a le-
  ttore Paulo lib.j. Cap.22.rubric:20. carunculae  in majori angui©
  imminutio.Ergo ex mente Galeni, in oculorum affettibus nares a-
  perireconvenit, hoc eft mucofam materiam in oculorum tunicis
  impattum per nares,& earum canales exeernere,iis medicamentis».
  quae expurgarenata fint. Pofuit autem exempium in Rhyade, caete>«
  ros oculorum affettus fubinteiligens : num fub uno exemplo caete-
  ra comprehenduntur,  ex Galen. 5. Aph.33. Se 1. acuti. 33. & 3.ejufóV
  com.42.Hinc profettò eft,utintroduttorii.feu medici autor, (Cyne
  Herodotum effe fatetur Galenus, ò.epid. fètt.2.com.43.) caP* 25« di-
 fette fcribatifthaec medicamenta caput per os, aut nares expurgan-
 tia, propriè^in affettibus capitis, & oculorum fumi : Et Galenus 6\-
  deiànit tuend.cap.17. aperte oculis affettis haec laudatmedieamen-
 ta.Hoc etiam rcfpieiens Hip. lib. 7. epid. poft cleomenis Se Goci hi-
 ftoriam, num.j7.itaprodidit: quibus fluxiones in oeulis tenuej)
 ac diuturna;, fi natura; in nares praecefferint, profunt.  Quafi dicat,-
 ^hurnor in oculis infixus, per nares, five à natura, fiy e ab arte exv
                                   M i               juS^ 
p -                  Catarrhus Oculorum.

purgetur, bonum. Quare poft cottioncm,atqiexquifitamtotius,&
Capitis vacuationem, nafifuforia, praefertimlevia, in oculorum
affettibus fummoperè praeftant, hoc enim tempore per eandem af-
fettam partem vacuare %. ad Glauc.& alibi faepe nos docuit Gale-
nus &eò magis per viam proximam, quod evacuationis genus de-
rivationem rettiusdixeris.fl^r/^.  C. O^Zwgargarizationes etiam
in Xerophthalmià probat.   Mane, inquit hic, ubi concoxifle ma*
nifeftum eft, non alienum eft, ex finapi gargarizare, tùm deinde ca-
put atque os diutius perfricare. Et paulòpofi; ex finapi gargariza*-
dum.
      Nunc ad externa ocularia, ut vocant,  remedia venìtur. Lac
Mulìeris puellam nutrienti* Rhafes,Mefues, A Iman/or, Plinius Valeria-
nus, hinc Laifraneut, Gul. Placentipu* de Saliceto.Gatenaria^alefcu*
deTaranta,Bertruciu*, Peter Bayer cura quadam memorartt. Hujuja\
rei rationem Arculanu* ^^/>:eftpraeparandum collyrium in la-
tte mulieris juvenculae.  Alias docet effe praeparandum in latte mn-
lierisnutrientis puellam, quod ultimum intelligendum eli, ipfàm
peperiffe illam, quam nutrit, fic enim lac eft frigidius & humidius.
Eft autem melius, utfit juvencula, quàm fenex, quia lac ipfius eft
humidius, licet calidius, calida parte vivificante Se fp.-.mosà oculo
conveniente.  Eamquefimili modo exponit Zacutus Lufitamu, novifc
fimeaddubitans.anLacfalubrireradhibeatur.^pr^/'^f^w/^.Du-
bitandum, utrumlacdolcntibusoculis inflillandum : Galenus4,
fec.loc.cit. illud vehementerlaudat.fubfcribit Acit. ubi fupra.Nam
eft conveniens,ut dimitfatur diftillatio lattis in oculo tempore lon-
go, imo oportet ut removeaturomni bora &c. Nr.mcorrumpitur,
& acellìt/ Inftilletur ab ubere, Se fumatur ex juvencula boni fucci.
4. fec.loc.cit.  Addunt; utfit ex lattante fceminam,  quia frigidius
&humidius :  fitqueè tertiò menfe ad annum  : recentiusenim
ineottum  eft  ;  antiquius , craffum,  calidius. Medium tem-
perar ardorem ,  dolorem  lenit , fquallentes oculos humcttat.
At  fi haec vera funt,  quare  Aétius.tetrab.2.  ferm. 3.  cap.io. tan-
toperè hoc Auxilium condemnar, dumficait: quidam porro do-
lorem obtundere volentes,  & calie itatem, & acrimoniam edulca-
re, lac prò uno infunduntdecipiunt autem feiplos, ex ignorantia,
                                                      prò- 
Catarrhus Oculorum.
proparvo folatio, diuturnam affettionem aegro propinantes.&c.
Quali dicat, lac licet dolorem leniat, cum tamen fit craflì fucci hu-
mores arttat, &refolutioni contumàces reddit, ob hanc caufam in
longum tempus protrahitur morbus.   Hi ergo auttores fic funt m-
tcrpretandi, ut Galenus loquaturde urgente dolore Aètius de me-
dico.  Cum enim vehementer hoc fymptoma infolefcit, vires e-
neruant, dejicit,ac tandem capite debiliori reddito, & ad id pluri-
ma hac de  caufa humorum copia attratta lethalesfequuntur ocu-
lorum, &  capitis morbi, qui fàrpe aegros ad necem  perducunt.
Hac ille.
     Verùm cur lac illius matris, qua; infantem puerum fuit enixa,
fit calidius, facile intellettu non eft.  Lac venit de fanguine. Qua-
propter & ille ipfe tunc fervidior erit. Ob eandem rem & hepar aut
cor, quae vifcera quibufdam videntur effe fanguinis conficiendi or-
gana, tùm temppris magis  aeftuabunt.  Ego magis referre reor,qui-
nam liquor Iattantibus pomi detur.  Si vinum bibitur, lac calidius
erit &ficcius, fin aqua, Se frigidius erit & humidius.
      In Lac quemadmodum Se in albumen ovi,poma adduntur.
Alex. Majfarias fi e :
              fy. pulpa; pomi cotti     Jj.
                 micae panis infufae    §6.
                Ovum          No. j.
                Lattismuliebris      qfi
      SiUantu: ad idem coquantur triapow^inignevelinprunis,
dentur poft cottionem.cum quibus vitella trium ovorum mifcean-
tur&ponatur fuprà oculum.
       Alii ad hunc modum : Poma tria decoquantur in prunis, de-
inde mundentur & mifceantur cum albumine trium ovorum, ad-
dito uno vitello propter dolorem.
     Johannes de Concorogio, commune, inquit, fèdativum doloris
fitexpomiscottis.
     Rondeletiu* : Anodynum praeffantiffimum eft ex po/ms dulci-
bus.
     Piatente & Saper ta probant Pomafemiputrida.ut Se Arthrìfi-
de urgente.
                                                   Deco- 
  9&                 Catarrhus Oculorum.

        Dccottumfanugraci Galenus 1.13. Meth. Med. laudar, maxi-
 me omnium, inqutens quae oculis applicantur , fine offensà digerir»
 Mine Matthioltss : fanugraci decoftum ex aqud oculorum infiamma-
 tiones arcet infiiUatum. Nunc ad propiora.  Non fiemenfanugraci
 adhibetur, difpicientc Petro Salto  Diverfo, cujus verba fiunthac:
 Explicans Altomarius prò Ophthalmiae ratione lenitivosliquores
 enumerat faenugraeci decottum, in quo animadverto, quod non fu-
 matur fèmen, quoniam hoc magis calidum eft, quam conveniat in
 oculorum inflammatione, cum fit calidum in fecundo gradu & fic-
 cum in primo, ut habet Galenus 1.8. de 6mpl.Med.de Teli. Sed af-
 fli ma tur herba, & ejus folia prò formando hoc liquore, iti quo con-
 ficiendo ferventur praecepta ab iEtio tradita lib.7. cap. 15. haecduo
 particulariaobfervando,primo, utoptimèabluatur, nepulverem
 admixtum habeat, ut etiam notat Galenus 1.13. Meth. Med, cap. 27.
 circa medium; fecundo ne habeat femen permixtum.   Ethocli-
 benter animadverto, quoniam vidi maxima errata commiffaina-
 ttu medendi, affumpto femine loco foliorum faenugraeci in hunc u-
 fum, valdeque hinc exacerbatas ophthalmias efle. Similiterque
 Ludovico Septalio Animadv. I. ó.gj. Obfervandum praetereà Ga-
 lenum Se 13. Meth. 22. Se 4. de comp.Med. fccund. loc. c.t. inter le-
 nientia dolorem in oculorum inflammatione cum albumine ovi Se
 latte collocafle decottum faenigraeci. Id vero plerique Medici pa-
 rant ex femine, cum alioqui id magis fit calidum, quàm conveniat
 in oculorum inflammatione,cùm calidum in fecundo gradu óefie-
 cum in primo pofuerit Galenus fem.&defimpl.Med, fac. Afflimi
 igiturpro parando hoc  decotto ad fovendos oculoshabebitherhdL
ipfa & ejus folia, alioqui augebitur inflammatio.
      Non abs re erit, veterum, recentiumoue autorum remedia,
 prout fé òfferunt, recenfere.
 Rofa: OttaviusHpratianus: aftivasperturbatone* oculorum etiam
     deeoctio rofarumfola curat calida C. Plinius.
Abfìnthium Se Abrotonum : Diofcorides, Se Ottavius Horatianus.
Folia oleagina commanducata : Marcellus.
Acacia : hanc Avicenna; interpres ait confortare Se, ut loquitur,y«&-
     ttliare vifum.C.CclCusimpenit cum alies, ac Plinius Valeria-
    nus cut» ficco porri. Marcellu* quoque.                 ^. 
                      Catarrhus Oculorum.                  *•

       Antimonium Averroés Se Avicenna, confcrvat inquir hic/i-
 nitatem oculorum. Halyabbas ; coUyrizatum.Dioficorides l.s.tf. oculo.
 rumalienaexpurgat.  Autor libri de fimplici medium.  Piatearius
 conficitcollyrium ex  eo cum nucleis myrobalanorum citrinoruoj
 Seaquae rofarum vel cum thucia. Plinius Valerianus,Marcellus,
 Oribafius,PaulusiEginetr,} Scribonius vocantftibium.  Piatearius
 confici tcoUyrium cum nucleis myrobal. aq.rofi. vel cum tucia.
       Mulieris Saliva : Marcellus ; fi mutieri*fialiva y~ quapueros,
 non putUas ediderit & abftinueritfe pridiè vino efr cibi* acrionbu* &
 inprimi* fi pura & nitida erit, angulos oculorum tetigeris, omnem a-
 critudinem lippitudinis lenies, humor emque ficcabis.  Mox ait primi-
 para fàlivam effe debere.
       Coralità : uftus, inquit Avicenna, confortat oculum ab fi ergen-
 do ef exiccando humiditates infufas in co, Haly quoque & Serapio.
       HeUeborus: ex  eo conficit Pulverem Avicenna, Fumigium
 Plinius, Serapio eollyrium, deco cium Macer.
       Granatorumfuccu*: Serapio, IfaacMefues.  Accollyriumde
fiaccogranaiorum fertur.
       Margarita.  Serapio fecundum RhaCem.fortificant nervos e?
culorum, ita fere Haly, Averroés, Mefues. Conferunt,;^Ar;>hic,
margaritafiordtbus oculorum.
      Sai Ammoniacus :  Marcellus: Salemammoviacumexuftum
permìfee lotio pueri inveftis, Galenus : Ammoniacumvim habet ex-
tergentemcum levicula acrimonia & levisfimd adfiriilione.  Itaque
ocularibu* mifceturfacultatibus.
   Stercu* murisaduftum : Avicenna.
   Marrubium : Diofcorides, & Haly : Succus cum melle bibitus,con-
     fortat vifium C. Plinius 1.20. Phil. Sextus : fé l vulturi* cum fic-
     co marrubii convenit. Horatius Ottavianus.
   Mei in quo ape* mortuafunt : Plinius ait oculis effe utilisfimum
     Avicenna, Serapio , Marcellus,  Plinius Valerianus.
   Sarcocolla: Serapio fecundum Haly : potio fiarcocoUa adlaxandum
     ventrem,  habetproprietatem juvandi  oculos: Albucafishinc,
     Hinc Se Piatearius.
                                      **               So* 
 y8                  Catarrhus Oculorum.
 ——■*>—iHmi^^é«.é*—or ni    11  '  ni  ■  »*——- ——■■■■■■■■
 ScarabausMatcellus : fcarobau* colori* fmora&dinitanturi* beneficii
      oculi*praftarè dicitur, ut vifioneni eiaccutisfiman) reddat, qui
      cum contemplatiti fuerit affiduì.
 <$>»4M^#j.'Serap!o:afliduàtio afpettùs in eu,praefervàt,vifum a no-
      cumenti &incolumem CervatiLapideGagdtis boftrythiteuLu-
     pinum,Marcellus.AgatemlapidemAlbertus Si LàpidariUs.Ea-
      demque de Sapbpo Se de Chelidonia lapide- HamatitesiPliniùs
      & Serapio.
 Chelidonia : Almanfor & Avicenna : acuere T)ìfim,ut Pùtviè.Succus
      toftu*, inquit Albukafis, cUmmtlleirì vafeawopofìtusin oculòi
      eft magna virimi* in clavificando. Et PI i ni us 1. i^.fimtiiter zac
     C. Plinius Valerianus.  Serapio fecurid. Gal. ficcum oculos ab*
     ftergerè. Succo, inquit Apulejus, id eft latte, ejus oculosliniuni
     'Vel ficca cum radice ckm Vino melle &pipere vèl fior esc ommifti
     cum melle. Plin. Valer. Ignotus,Macer eodem mode-i
 Crociti: ad oculorum lumen  conferii eum fcribuiit Avicenna, & Se-
     rapio fecundum Diofcof idem.  Alex. Traiadmaximamoph-
     ìhalntiamfiat crocus ctìm mica pani*, luteis ovor. ac Yofateo.
 Faniculum :  Ifaac, Serapio & Haly futcumvelfoliorumvelfeminis
     vel radici* & eum folìs calore exiccatum .'ejus Ver ograna com-
     mèndat Avicenna. Plinius 1,20. faniculum nobilitavere fcrpen*
     tèsguflatufieneblam exuendo ; oculorumque aciem fitCCo ejus re-
     ficiendo.  Unde intelleilum eft, homìnum quoque caliginem pra-
     cipuhorelevari.Stephanus AthénienfTs faniculum mafticatum
     laudata Plinius Valeriartus.
£fyMrt4^é:Diofcorides & Serapio.
Peh omneFeh Avicenna, Averroés, Serapio & quidem felgalli, Co-
     racimpifcU, ùrfi3 lepori*, teftudinis, angui*, aquila Se fior pioni*
     marini C.Plinius.Haly Vulpisac accipiiri* fel, Kìranides Sera-
     pio Plin. Valeriànus Se Sextus Lupi,per dici* tefiudinia Se varia-
     li pificis cum melle, oleo Sé cera > Serapio tei himndinis, capra
    fel Avicenna, Plinius >  Serapio, Sextus, Kiranides -, leonis fit
     ac Hyenafel  C. Plinius.  Rurfus aqn'Ufel Plinius Valerià-
     nus. AquiU fel, inquit hìc> cum myrrha & nitro rnHannà,
     tmnges) vifumcìmmredditi etiam ■utacmìsfimè videro fé in-
                                                       selli- 
                    Catarrhus Oculorum.                   ^

     telligat.   Democritus Marcello fcribente adfirmat/<r//e hje*.
     ria fi front perfricetur, epipkoras incipiente* ac omntm oculorum
     dolorem poffe fedari.
 Rofitarinw : eju*femcn C. Plinius.
 Serapio ! coliyrium ex ficco radici* & foliorum ejus. Hicfècundam
     Galenum: Diofcorides : convenitocuUs, ad quo* currtsnt his-
     miditates. Plinius valerianus :ejuscinis.
 Spodium : C. Plip. 1. 23. e. 4. oleaftri foliorum eadem natura. Sppì
     diurnecauliculis vehementius inhibet rheumatifmos. Sedat
     Se inflammationes oculorum, purgat ulcera.
 Ruta : Avicenna, Plinius, Haly comefiam & alligatam. Diofcorides :
     ruta cum polenta  ac ftephanus Athenienfis.  Plinius Valeria-
     nus : ruta in polenta trita & impofita lenit dolorem.  Cum
     melUlachrymofis oculis prodeft illita. Item arccllus.  Ex vino
     btbijubtt Macerjquoque & Piatearius.
 Laurus ex vino cotta: C. Plinius Valerianus: oculi* humorem tollit
     & dolorem omnem emendat. Sic Se Marcellus.
 Salix, : Avicenna :gummi, Serapio : lac, quod inter cotticem inveni-
     tur. ficcus inquit Plinius, emanans ex corticc inctfio.
 far dui agre fi* fuccw : Plinius Valerianus : ad&èiem oculorum.
 Satureja : Serapio & Marcellus.
 Pulegiiflore* : Marcellus.
 Serpenti* ^fpJ,SerapÌD,Avicenna,Haly,Plinius Se Kiranides.Mar-
     cellus :  adipem omnium fiuvialium pifeium cum  melle oculis
     prodeffe.
 Thus : Diofcorides Q1Serenus,Galenus, autor Ifag.
 Myrrha : Galenus.
Betonica: Plinius 25.  Stephanus Athenienfis: betonicafoli a empi a-
    ftrata Diofcorides :  betonica fiuccum oculis inflillatum Anto-
     niusMufà : Betonica herba radice* ex aqua ad tertia* coquito
     & ex ea oculos foveto: ipfa autem folia ejus trita fiprafrontem
    efr oculos imponito.  Betonici drachmam unam aqua ealida cya-
    thos quatuor jejunus bsbat, deduoit ad inferiorem eum fangui-
    nem, qui taligincm oculorum facit.   Serapio : drachma una
                                  & *                 eum 
ióó                 Catarrhus  Oculorum.*

     cnm aqua calida asfiduè injejunio fimta, obfcuritati conferì
     Marcellus : fuccum betonica tetuttsftmum oculis tnfundt, cla-
     riores:cs facies & importuna™ lachrymarum deftilìationem cito
     ficcati*. Q^Serenus.
Wrun-do :  ejus Cerebrum Plinius fronti circundatum, ac hirundinis
     caput combuftum : Sem pio  & Haly: pulvts  tf/*/Albukafis:
     cinis pullorum cum melle.
Hirundinis Sanguis. C. Celfus 1.6. e. 6. extrinfecus  interdum fi ittus
     oculum bedit, ut fanguis in eo  fuffundatur, nihil commo-
     dius eli, quàm fanguine vel columba velpalumbi vel hirudinis
     inungere.  Neque id fine causa fit, cum harumacies extrinfe-
     cus laefà interpofito tempore in antiquum ftatum redeat,celer-
     j-imeque hirundinis.  Unde etiara locus fabula; fa&us eft,
     aut per parentes, aut id nerba chelidonia reftitui quod per fé
     fanefeit.   Earum ergo fanguis noftros quoque oculos ab ex-
     terno cafu cornmodiffimè tuetpr hoc ordine,ut fit hirundinis
     obftimus, deinde palumbi, minime efficaxcolumbae & illi ipit
     & nobis.  Alioqui '. Sanguis columba ejrcuniculi, Diofcori-
     des, Avicenna Serapio,Kirauides. C.PUnius Valsrianu* album
     pvi hirundinis. Mox hac: Hiruadinisque pulii fanguinis fut
     fulìoni oculorum exettum ungi  prodeft& in perpetuo oculi
     non dolebunt. Deinceps. Ad caligines & omnia oculorum vi-
     tia: hirundinis pulii piena Luna in nido fuo excaecantur de acu
     Cyprina, notanturque, ut cognofeantur reftitnta acie, capita
     eorum vel ipfi integri in olla nova vini comburantur in cine-
     rem, terunturque inpulveremexlignoficulneovelterebyn-
     thino, cinisqi eorum cum felle canis latrantis diebus Jfèptem,
     partibus duabus balfami Sccaftoriipartibus  fingulis tritis be-
     ne inunttusplurimùm facit, miraberisque jam defperatus fa-
     nare. Plura i nferius Marcellus referet. Illud vari eft, quod bue
     proprie jptttat : Chelidonia herba inkirudinumftercoEena-
     feitur, quae oculis plurimumfuffragatur, maxime autem cali-
     ginem deterger. HirundinÌ6 ventricolo feiflb albi &nigrila-
     pifculiinveniuntur, quiiìlupino aureo includantur, & collo
     &fpendantur^omnem dolorem, oculorumperpetuò avertent.
                                                    Hirua- 
                    Catarrhus Oculorum.                  tor
 IH   i     mi     i        -                     .....'— "       ■
     Hirundinum pulii piena luna excaecantur, reftitutq; eorum a*
     eie capita comburuntur : horum cinere cum melle mixtore-
    . ttèufus fueris ad reparandam oculorum claritudinem.f&c*f-
     U: Ad idem alia praedicantur. Cicojtiapullum, inquit C. Pli-
     nius, qui ederir, negaturannis continuislippiturus. Item, qui
     draconi* caputhabeat.
^vfarchafita: Avicenna, SeSerapio fecundum Abdgerig: ufia&
     non uffa.  j
UÙmpuenVirginis : Plinius>Mefues, Marcellus, OttaviusHora- '
     tiamrt,'
Lotium virile : Marcellus & C. Plinius I.28. e.6.
Arsendo Sacchari €? Saccharum ipfum : Avicenna ait oculos expurga-
     re & extergerc.  Serapioque,  obfiuritati tonferrc   Ad di-
     geréndum, inquit, Vulverinus ex recentioribus, falutare re-
     medium erit, fi fumaturfaenicuii pesvaeuus& plenus Zaccna-
     ro violaceo fubtjjiterpulverizato, qui por totam nottemfub
     die paftorali permanile, per plures  dies in oculum immit-
     tatur.
Arundinisfolia trita cum latte muliebri: Diofcorides.
Fax Vini: Serapio. Cadmia : Minius.
£*c,Avicenna./j/7tf<* Lac Serapio Se Seyitù<s,LacCapra,Setem\s. mu-
     Ueris Plinius, Diofcorides, Alexander  Trallianus C.Celfis,
     Rhafes, Serapio, Alraanfor.
Thutia: Plinius, Albukafis, Serapio Haly,-Avicenna.
jEs uflum : Galenus, Marcellus, Scribonius.
Vlumbtim : Serapio Sief de plumboi facit. Aitque uftumabfcindtrs
     cur firn bumtditatum ab oculi*.
Cerujfa : Graeci & Arabes : pfimmithiutn .'ScriboniusLargus.
Lithargyrus : ablutusir\c\uitSerapio, & dcalbatuscolljriisconvenir
     ac Galenus  de compof. Med.fac. 1.4.C.4.
Vfmcum: Marcellus : Diofcorides : habet aliquod Chalcitidis &
     Cadmiae.
Verbena: tndecollyriumTheflali.
Qochteafine putamine trita* QtHitoiusV4lerìami$M.fuJpenduntlaehrj-
     mot,
                                  ti*             Vitr** 
 102                  Catarrhus Oculorum.
         ,                   ) -              .   ,-        i  in
Vitriolum- Serapio fecundumt>ioCcoridetrx:ufiumconvenit medici-
     nisoculorum. Marcellus ita : adiachryams&tumores oculo-
     rum lippientium reftringendos atramentum furonum, id eft,
     CMalcantum virideCyprinum tundes ÓValbo ovi rn\Cc.ebi%.My
     fi: Scribon:Largus.
 Zinnabarin, Galenus.fiannum: Avicenna,
 r\aprinusfimus. Plin. Valerianus, &-Marcellus.
 laprinuscafeus recens coagulatus fuprà oculos pofitus dolores citò
     lenit, fic & Ottavius Horatianus,
Butyri fumus : Serapio fecundum DioCcoridem:abfcinditfluxum hu-
     miditatum ab eo. Albukafis etiam.  Vici*, pini & refinafumus
     lachryma*ficcant ; Avicenna, Albukafis, Serapio, Diofcorides
     ipfe 1.2. e. 66. De butyro infra ac defuligine.
Ovum: Galenus l.ij. Meth. Med,2i. Plinius 29. cum lana fronti vel
     albumen cum pulvere thuri*, fic & Serapio nec non Se Avi-
     cenna. C. Plinius Valerianus: album ovi hirundinis;  ac quo-
     que album ovi pafferini. Ovi luteum : Diofcorides & C. Cetfis
     Diofcorides Ovi conditimi infufim.  C. Plinius Valerianus,
     hinc Piatearius.
 Mufca: CPlinius,  Plinius  Valerianus, Ottavius Horatianus, &
     Galenus t fi chymofi*forti*, ovi luteum eum mufia carne, lib.3.
     de camp. pharm*c.fec. toc.
 Pfyllium : Diofcorides & Serapio infufim aqua Unitapetia fronti.
     Diofcorides cum latte muliebri.
 Hyofcjamus: Diofcorides Se Galenus. Plinius Yalerianus.Maitara-
   * gora radices tu fa ac circumligata dolorem illieo fidane. Folia cir
     cut a trita & imputa fronti epiphoras & Dolorem eSr tumore no
     tollunt Papaveri* Sylyeflris ficcus :  Diofcorides, Galenus,
     Marcellus.
 Mtltlotus : Diofcorides 1.5.0.41. \nflammationem  omnem emollitf
     prafertim, qua in oculis erumpit, fi ex pajfo cotta tllinatur. Inter*
     dum autem addito qvi luteo affato aut fanugraci farina, lini fot
     mine aut polline aut capital*\ papaveri*, ititjhque.

                                                       Ver, 
                    Catarrhus Oculorum.                   ioj
—a————————— r    i n ■      un  ——— ■        ■
Verbafcus : Diofcorides 1.4. e. 99. iferbafiiillius, cuifios aureus, fo-
      lia cotta in aqua.
Pepo & Sedi genera :  Diofcorides: Humili* tucurbìtafeu Tilallajotli,
      uti hodièà peregrinis npminatur.
Viti* folta : Autor libri de fimpl. Medie, oculis ex rbeumatedolentibu*
     profiunt viti* folia.
Cornu: Haly.
Camp bora: Haly aq. rofarum eum camphora. HincPlaterus, Sole-
      nander > Garcias, Rénodaeus, mox Crollius, & Hartmanr.us
      exjunioribus.
Anagatlis : Diofcorides, Plinius, Serapip l'Marcellus. Hinc aq. oph-
      thalmica HermanniConetdingiu
 Cucurbita : Galenus & CPliniusValerianus ita: cucurbita viridi* ra-
      menta trita &fiuper tumentem oculum impofita tumorem & do-
      lorem emendae.Cucumerem Marcellus : Peponumfolia Ottavius
      Horatianus.
 Cìconiapullu* : Marcellus : qui cleoni a pullttm etixatttm comederitrne-
      gatur multis annis continui*poffe lippire.
 Coriandrifuccus cum muliebri latte : Galenus l. 4. de compof. pharm.
      fcc4 loc. C. Plinius Valerianus ita : Cor iandrum viride tritume?
      mixtum latte muliebri, fiuper tumorem oculorum inunges &fia-
      timfanat.  Sic & Marcellus. Atque ad hunc modum prodefle
      Apium folta. Platani : Galenus.
 Portulaca : Galenus Se Ottavius Horatianus.
 Tbtis Se myrrha cum ovi condid* etiam ille & reliquì Graeci, Gale-
      nu* l.de Antìdoti*.
 Kunc Exoticu ocularia tttf<r**4commemòràntur.
 Huitxiqua, quam MichuacancnfeS Huitxiquavocant,Mexicenfes
      Xoxocapatlì nuntupare lolent.  Eft frutex, folia fundens ob-
      longa. Folia calida & ficea Se paulifper adftringenti videntur
      conftare natura. Tumicamfaciem turar.  Et pulvis ejus capi-
      ti impofitus, abfiftit deflirxionibus oculis offundentibus te-
      nebfas i Nord. Antotì. Recch.
 kMìzqtHtl Ceu filiqua Acati». Hujtu è teverrmis turionìbus defluens,
                                                      expref- 
td4                 Catarrhus Oculorum.

     exprelfusque aut aqua ubi aliquandiu iidcm maduerint,illita
     mirum in modum oculorum morbis arxiliatur.   Idem.
Ezquabuit. Arboris liquor, qui fcarificata arbore copiosèfluit, ocu-
     Iis inflammatione laborantibus mire fubvenit. Partes enim
     habet nonnullas frigidas, ficcas & adftringentes .Quare mi-
     rumnoneft,fi calidas etiam quafdampartes poflidens, vin-
     centibus frigidis in ea, id operetur. Jdem.
Cacapolton arbufcula; folia acinique acinorumvè curant ìnflamma-
     tiones oculorum.                             #
TlacoxiloxochitlCuSruticis flores tufi Se immixti aquae &inftillati,o-
     culorum morbis mire opitulantur.naminflammationesco-
     hibent,  ad nafcentem carnem abfumunt & difcutiunt arge-
     mata.
Coatlifiuffruticisgummì.
Jacuacbc fuccus oculis inftillatus : Nierembergiu*.
Ceualcbilticfruttus.
Tenamaz Nanapula: ejus ex germinibus tenuionbus defluens li-
     quor, inftillatus medetur oculis, fi inflammatione tenten-
     tur.
Tepehoila Capitzxocbitl volubilis genus eft. Utuntur ea Indi adver-
     fuscalorem&adtumorespraeternaturam repellendos. Nec
     non & ad compefcendum  fanguinem, qui è vulnerihus fluir
     & curandos oculos inflammatione tentatos, praecipuè fi mi-
     fceatur Tolvatzin.
Cozotmepatl:  mira de hac pianta china audio,quae enarrantur.San-
     guinolenti oculi brevi itluftrantur Se prillino reftituuntur
     nitori, appofito tantum folio ; Reccbus Se Nierembergius.
CbicaHotl feu papaver fipinofnm : ejus lac oculis infufum cum latte
     mulieris, quae faemeilam peperit, inflammationes eorum fe-
     dat.
Tlalapaltic: inflammaris.inftillatur oculis, etfi nonnihilcajidaefit
     temperici & leniscujufdam naturaeparticeps.
 Ghtaquabutzontic radicis fuccus , inquit Nord. Ant. Reccbus,mede-
   " 'tur oculis inflammatione Jabprantibus. Sict&Job.Eufi.Nie-
     rembergius.
                                                     Matla- 
Catarrhus Oculorum.                  ÌC<
Matlaljtztic Tetzocana fuccus oculis inflammatione aut perturba-
     tone tentatis dicitur prodeffe.
Cicimatic fimiliter.
QuilamòHi herbae folia refoluta ex aqua, illitaque medentur inflam-
     mationibus oc maxime oculis puerorum inflammatione ten-
     tatis profunt.
Tlatamatl berba tufa Se illita, oculis, eprumque inflammationi me-
     detur.
Acxoyatic. Joh. EufiebiusNierembergius.
OliliubquiCeu pianta orbicularium foliorum : Seminis ejus eft ufus
     in medicina, quod tritum ac devoratum, illitumque Capiti &
     fronti cum latte & chilli, fertur morbis oculorum mederi.
Hucipocbotl Huaxacenfis lachrima ftillans è perfettis germinibus,
     inflammationi oculorù mirum in modum conferre proditur.
MateiUu eft herbajucunda palato  , fedfaluberrimaobtutui:; nam-
     que praemanfà Se impofita oculis una atque altera notte, o-
     mnemoculorum vincit morbum, nubem abfumit, pacat do-
     lorem, reponit fuae fedi oculum, reftituitquevifum ufque ad
     miraculum. Job. Eufiebius 1\ierembergius.
 Totonea Xoxocoyollin inflammatis oculis confert.
 ChicomatatlNieremb.
 Atlatzon Pilliri.
 Exotica ocularia interna funt haec.
 Tlatlauhcapatli Alfinifolia: Radix eft dulcis Se  nonnihilacris. Eft
      mirabile medicamentum adverfus pettorum  & oculorum
      morbos.  Nardus Antoniu* Recchus & Job. EuftbiusNierem-
      bcrgiUs.
 Talat ZopiHin radix frigida primo  gradu eft, infufa &pota omnem
      à causa calida ortum morbum brevi curat ; Medetur Se oculo-
      rum inflammationibus.
 Pinabuibpiztli radicis fuccus medetur tertianis febribus, oculis in-
      ftammatis,Comnumaueinducit. Reccbus&'Nieremb.
 Naviytepuzt febrientibus confert & oculis medetur inflammatis,
      Nard. Anton. T^ecchu* (fjob. Eufi Nierembergiu*.
 Totoncaxoxo Coyolim Radix tufà $e infufa e liquore aliquo expur-
                                        O               gat 
,65                  Catarrhus Oculorum.
        gat inteftina, femen retentum pellit, inflammatis oculis con-
        fert & urinam elicit.
    Cozticpatli radices epota; ex aqua fluXum puerorum cohibent &
        fuccus medetur oculis.
    Ve xochitl feu fiori* Veti fuccus inflammatis oculis dicitur opitulari
        ac jus decotti dyfenteriis. Recch. & Nieremb.
    Tlatlaub Capatti radix, cujus eft praecipuus in medicina ufus & aci-
        do aliquàntifper fapore, medetur dyfenteriis, aliifque fluxi-:
        bus, oculo; umque inflammationi.
   Ayecocimatl: Nieremb.
-  Carambola i Nieremb.
         Non tàm ex his aUenìgenù remediis quàm ex fuperioribus
   fìmplieibus conficiuntur varia extema medicamenta.  Inter quae
 ir collyria Marcellus Lycium Indicum laudat maxime, ad conturbatio-
   nes* & lippitudines fubitas, epiphorasque oculorum fcio multe'
   collyria, tametfitarde,magnos tameneffettus habere.  Sed nulli
   collyriorum tantum tribuo, quantum Lycio Indico vel per Ce : hoc
   enim inter initia, fi quii ut collyrio inungatur, protinus ócdòlore
   praefenti & futuro tumore liberabitur : fuper vacuum  autem eft
   nunc laudes ejus referre, in aliis enim expertus^ intelliges fimplicis
   rei vix credendos effettus.  Oportet ergo ut minime quater, quln-
   quiefve ex intervallo lippientcm inungi.   Eximiè prodefle judieo
   proprietate quadam, fed praecipuè,quod nullam in fé afpretudinem
   habet.   Quo nomine etiam quod Diaglaucium dicitur, probo ini-
   tiis.  Item Spodiacon, quod à cinereo colore fic appellatur.   Sic &
   Scribonius Largus ac Paulus JBgineta.Quid fit Lycium Indicum,, cujus,
   Se meminit C. Plinius , exponunt Garda* ab Hortot Se Prof Al-
  pinus.                  '                                    ■ '
  Collyrium Diaglaucium five IHagtaucia. Galenus, Marcellus, Scribo-
       nius.Diofcorides l.j. c.ioo. vocat yActoxioF.Hiuc -&d yhauK\8.
       Vìttor Trincavellus ait ejusufium exolcvifle.
  CoUjr.Diafim,yrnes>Galenus,Mtius,Marcellus,Scribonius ex myrrhl.
  Collyrium Pbiloxeni in forma pàftiilorum apud Galemim.
  Coliyrium Mafihìonis.
            HeronU Qfhthajmici PJittaees*
                                                        Ma- 
 Catarrhus Oculorum.                  t&?
---------------  ■      ■  ■  -------------------■—'———-■ -
           Neapolita.
           Sergii ophthalmici Babilani (f Mono/èmerunr.
 Collyrium'Pfojpboru* dittum.
 Collyrium Berglium infcriptum, quo ufus eft Stration Benytius.
 Niclarium  Marci  facit  ad incipientem  lippitudinem Se ad Che-
      mofes.                                          /
 Fufcum Olympionico infcriptum ad Chemofis, conftat ex ftibio ulte
      & loto, adhibetur cum ovo.
 Theodocìon P lacianumHor pocratium infcriptum.
 Scylacium Pharmacum accommodatum eadem die curans. E veftir
      giofolvitinflammationes.  Conftat & ex ftibips
 Collyrium Malabathrìnum Galeni.
 Collyrium Lybianum ad Chemofes.
 Collyrium Diarhodon ex Pompholyge.
 Collyrium Padicon, i d eft puerile.
 Collyrium Artemonium ex ftibio.
 CollyriumCinnabrium CelebrisOphthalmici Stali Britannici,!! lippi-
     tudines ad malum habitum funt perduttae.  Et alia ex Cinna-
     bere conftant.
 Confiettio puberi* citrini :  qui adminiftretur in fine ophthalmia;
     Rhafis.
 Confiettio mirabili* puberi* albi adopbtbalmiamrXhaQs.
 Colìyrium album Rhafis.
         rubrum Rhafis» N'
         vìride Rhafis.
 Confiettio emplaftri ad dolorem vehementem in ophthalmia Rhafis,.
 Monobemera Collyria, hoc eft, unitts dieiappellata.
Alex. Trallianu* : funt duplicia,majora etiam incipiente lippitudine
     conveniunt, ss£gineta docente nec non Marcello,
Cataplafima Heraclidi* Tarentini :  conftat ex apio, croco & rofis.
Compofitio AndreaaputC. Celfum, ad frontem admovetur.
Niclarium Marci infra defcribitur.
Compofitio illa ex commentario Cafaris Augusli defcripta apud Pli*
     nium Valerianum, Marcellum Se ScriLpnium Largum.
HermiaOphthalmiciLutron^ideft,balneumappellatum, v
                                 O %                Còllj-
// 
I0#                  Catarrbu* Oculorum.          __________

CoUyrium'Nili, Chìacum Se Nardinum ex egineta ; Chyacumdif-
   " funditfiumettat, excernit non obftruit.
Collyrium Nilei.   Neque de eo, inquit C.Celfu*, magis inter autores
     convenit. Idem autor Se Collyrium Cleoni* refert.
Tbeodotion Pblacianum, Harpnratium infcriptum liberat citra venae
     fettionem.                                /•    *
Collyrium Cafimi apud Marcellum ex plumbo, ftibio, fpuma argenti.
Scylacium Pharmacum, è veftigio folvit inflammationem.
Collyrium nigrum ab Antigono repertum referente Marcello.
Aliud Pbiladelphium infcriptum.
Collyrium Rbinìon apud C. Celfum in Xerophthalmià ex myrrha.-
Cygnus infcriptus Reginae, Collyrium Cygnos Trallianiad infiamma-
     tiones oculorum.
Collyrium ex terràfiamia, Pace* Ophthalmìci adaffettiones internas.
Collyrium Tephrion apud C.Celfum.
Collyrium Diarrhodon Nili ex rofis.
         Diarrbodon Polyderici, quo ufus eft Alex. Trallianu*.
Afilepiades Pacii, Se Aficlepia* apudC. Celfum caligantibus prodeft.
Collyrium Evelpidis, Memigmenonapud C. Celfum, conftat ex papa*
     vere, aere, pipere. Vocatur Se Bafilicon.
Collyrium Artemonium.
CollyriumSmìlion apud C. Celfum ad ulcera oculorum, conftat ex
     aerugine.
 Collyrium Indicum.
jfollyrium Spharìon apud C.Celfum ex lapide Hasmatite.
CoUyrium Cinnabrium.
Collyrium Trigodes apud C. Celfum
Melinum Ataracbum.
 Sieff'de Fellibus Al.
 Collyrium mitigatorium Trypfirum Tralliani ad eos, qui collyriorum
     rofionemferre nequeunt praefertim adaffettusrecentes.
 CoUyrium delachrymatorium : Marcellus.
 Collyrium Medìcum Tralliani, quod ufurpatur per initia.
 Aliud jkcum Collyrium Tralliani, quod $id k&bv dicitur.
 Collyrium ^W^it§< C. Celli. GCero& plumbum habet.
                                                       CoHy- 
Catarrhus Oculorum.
 Collyrium, quod magnu* Hermolaus dicitur : conftat ex aere, croco,
     myrrha&c. cum aqua pluviali.   Mirabiliter repella ócexte-
     nuat inflammationes.
 Collyrium Cafarianum apud C. Celfum ex atramento futorio.
 Collyrium Nardinum Zoili apud Trallianum curfum fluxionis re-
     pellit-
 Collyrium Philonis apud C. Celfum ex cerufla.
 Collyrium Dionyfti apud C. Celfum ex papavere.
 Collyria Diacroctt : iEgineta, ad lippitudinum  ini ti a funt commoda.
     Ac Apud C Celfum Collyrium èid Kg/x^,prodefl'caligantibus.
 Collyrium AchartftumexLyciò apud C. Celfum & Marcellum.
 Collyria Antonini & Hermolaus ditta ex opio Se acacia praeparantur
     ócquaepelariaappellantur.  JPaìus : quidam collyrio Antonio
     ampliusufi , una cum dolorum augmento etiam vim vifivam
     injurià affecerunt.   Nam perimmodicam perfrigerationem,
     mortificationem magis induxerunt.
 tibianaCollyriana: JEtius: Se Ci quidem calida fuerit affettio, Li-
     bianis collyriisutendumell.  Quale eft, quod à nobis ad hu-
     jufrnodi affettiones experientia cognitum eft ócinHeraeto-
     mhreperiturSeabipCo Tepbrum appellatum eft, pompholy-
     gemque non habet.  Unde etiam nos deferiptionem  ipfius
     delegimus. NamPomphalyxrara invenituróc facileadulte-
     ratur.   Optima eft autem pompholyx colore non alba, fed
     magis ad livedinem vergens.  Utendum  eft igitur collyrio
     Tephro appellato, ad lippitudinem a calido humore obortam^
     Si vero non affuerit hoc, alio quodam ex Libanis appeilatis u-
     tendum eft aut Cygnario.
Collyrium Ifktheum : cum albumine ovi imponitur.
(jLlljriumStratioticon apud Marcellum.
Collyrium Nardinum Zoili : iEtius. convenit in frigida.
Celljrium Qeonis apud C.Celfum exfiquamaari* & plumbo,
Collyria Recentiorum.
Collyrium ex Adarcbafita Ronde le tii.
Unguentum Magìfirale Joh. Hìeron. Puberini :  ubi \rerò, inquit hic,
    inflammatio in dedinatione fuerit, ad magis digerentiapra;-
                                   Oy               Mi* 
no                 Catarrhus Oculorum.
     fidia deveniendum & fimul ad difcutientia,inter quae primum
     erit unguentum hoc magiftrale faepiffimè a me cum felici fuc-
     ceflu expertum, cujus deferiptio haec eft : \}l. laridi antiqui in-
     ter duas cutes contriti gj.Lavetur novies: primo cum aqua
     fontis, fecundo cum aqua faeniculi, tertiò adhuc novies cum
     aqua vita;, quarto & novies cum aquà chelidonia;, quinto no-
     vies, cum aqua eaphragiae, ultimo novies cum aqua rofata,
     deinadde tutia; praep. in aq. rofar. fubtiliter pulverizatae3iij.
     Mifce fortiter & fiat unguentum, quo^oculorum anguli li-
     niantur vefperi, dùm languens quiefeat.
 Collyrium ex ovo: Rodericus a Fonfeca : Empiricus ovum coquit fub
     cineribus ufque ad duntiem, detratto vitello, implent pulve-
     re vitrioli & Sacch. cand. macerant dittum ovum in aqua ro-
     farum, dein exprimunt & infunduntin oculos.
Unguentum Ophtbalmicum Minficbti.
Pubi* Ophthalmìcus Minfichtii.
Trocbifici Ophthalmici Minfichtii.
Ophtbalmicum Crollii.
Collyrium prò Ophthalmici* Langìi.
Aqua Ophthalmica aurea Minfichtii.
Aqua Ophthalmica r.igra Minfichtii.
Aqua Ophthalmica viridi* Minfichtii.
Aqua Ophthalmica de Cancris Minfic htii.
Aqua florum Cic borii D.Joh anni* Hartmann^ Se Beguini : fy. aq. Ro-
     far.fenic iti?, pulv. Vitriahtimonii5J. bulliant per quadran-
     tem horae,ftent in B.M. per ottiduum. colat. addatur ol.fatur-
     ni3fi.
A qua Ophthalmica Jguercetani ex crocoMet aliorum.
Alia aqua Ophthalmica Ghiercetani ex urinapueri & Vitriolo.
Aqua cujufidam Empirici apudRoderìcum d Fonfeca.
Aqua Ophthalmica in Antid. Renod. item Vigierii;
Aqua communitati*.
AquaConradi Gefheri ad Ophthalmiam antiquam : extat in appen-
     dice Antitod.Renodaei.
Aqua oculari* optima Mitbobii.
                                                      Aqua 
                     Catarrhus'Oculorum.                  m

 Aqtia oculari* Mìtbobiipro Principe Hermenbergenf.
 Aqua Ophthalmica Zacuti Lufit, 1.1. hift. e. Xiij.
 Aqua Ophthalmica Gabrieli* Fallopii.
 Aqua Aurea Ophthalmica.
 Aqua Carpi ad Ophtbalmiam  & dolores oculorum.
 Aqua oculori* externa ex lapide ficiffilì apud Grulìngium.
 Aqua Ophthalmica D. D.Hermanni Conerdingìi ex b. AnagaRide*
 Aqua Ophthalmica D .D.Winckelmannìexfragis.
 Aq»a Ophthalmica Reinefii apud Horfiium.
 Aqua Ophthalmica Renotti.
 Aqua Ophthalmica D. Wolfiì.
 Aqua Ophthalmica D. Rhenodai.
 Aqua Ophthalmica Ranzoviu
 Aqua Ophthalmica Bartoletì.
 u4qut Ophthalmica Holleriì ex urina pueri.
 Collyrium Rulandì in Calida & frigida causa fy.aq. rofar. flimmi ri-
      tèppt.$B.
 Collyrium Felici* Plateri.
 Spectfictmfelli* Ludi pifiis.
                  Vhilippu* tJMuUerus ;
               fy.  aq. rofar.
                       euphraf.
                       verbena    a ^ft».
                    tutiaepraep.      §j.
                   Matris perlar.   |ij.
                     M.
 Ad ardorem &dolorem oculi, ^.butyri rec.novies in aq.rof.lot.pL
 tutiaepraep. ^j.camphorae^. M. oculo parum indatur fy. unguenti
Rofat.Mef.|j.tutiaepra;p.^iiij.      M.
      ijvtirtinu* Bhcbìvitiu* remedium de/irwfo/a? petit ad mine
 modum : Folia fambuci tenera ac recentia cum polenta infkmma-
tiones fedant  fècundunf Diofcoridem fy. igitur rnùcilag. fem. pfyl-
lii &  lini cum aq.fl. fiimbuci extr. a 3vj.  addeoleifambucinijl?*
farin. fl. fambuci qfi M. F. Cataplafma ponaturfuper palpebras. O-
ttavmUoratianM certe fambuci meminit :  Fronti peponum viridia
                                                       folia 
jTl                   Catarrhus Oculorum.
folia frequenter imponantur fimiliter& de napi foliis.   Nam&
fuccus earum frequenter fronti illinitus ,.& Sambuci rolla oc cyto-
niorum & portulaca;.
Ocularia Compofita Interna :
Sotera magna Nicolai Myrepfi, conftat ex opio.
Antidotusfanitas ditta.
Antidotus Ifiotheu*.
Antidotus Stoterius.
Antidotus ad omnem dcfluxionem tfhebetudìnem oculorum.
Salpurgatorius, quo Papa Nicolaus ufus fuit.
9*. Salis ammon.^iij Scammonii 5iij.fem.papav.alb13ÌJ. Irid.Illyr.
      3iij. piperis gr. Xiij. palmul. Syriac.unam Se quartam ejus par-
      tem Nuc. pinear. purgat gr. XXv. Scilla; aftatae 3ÌÌJ. Mellis
      quod fatis.
Elettuarìum Optìcum Minfichtii,
 Liquor Ophthalmicu*,fubalbìdu* Minfichtii.
 Aqua Ophthalmica Rubei.
 tAqua Ophthalmicafieu oculari* Interna Minfichtii.
 Aqua Oculari* Interna alia apud Horfi.
 Elettuarìum Adolphi Occoni*.
 Elettuaria ad oculos Ophthalmifiantes apudDom. Ortolpb. Maroldum,
 Elettuarìum D. Eli dai.
             Papa Innocentii Tertii.
 Pubi* D. Elidai.
       Valeriola.
 Elettuarìum Malth. de Gradi confortans caput & oculos, refblvens
       vapores Se prohibens generationem eorum'.
 tArcanum Valeriana compofitum.  Valerianam diximus tantoperè a
       Tabernamontano laudari :
  sArcanum eupbrafìa.
                 Philippus Mullerus:
               fy. fem.foenic.       ftjjfl.
                       filerisMont.  \&&,
                   euphrag.         tfcfl.
                   chamaedr.  -      Jj.
                                                          rad. 
                    Catarrhus Oculorum.                  irj

                rad. chelidon.     %$•
                feoi.anifi
                     apiì.
                     petto fel.   a Jjfc.
                  ulegii.
                  yflbpi.
                 fi. borrag.
                 gra. juniperi.
                 euphrag.        *5J&
tmlyerifata omnia excìpiantut melle defpumato, utatut mane &fè>
rcV.Hec remedio caecus quidam novem annorum curatusfuir.
Elettuarìum Ophtbalmicum Herc. Saxonia.
Vinum Ophtbalmicum ex Enula euphrafia femine faenic & Silere
     montano.IUud vinum,quod Arnold»* Villanovanus tantoperc
     laudat.  Vinum etiam ex Valeriana conficitur, quàm tanto;-
     perèlaudat Tabernamontanus
       Ocularia externa Medicamenta fuerunt varia, ex quibus illa
medicina de ftibio peritano folùm adjutrix fuit, fed etiam ornatrix.
Fuit nigri coloris,uti & alia collyria ficca Inde Horatim I.i. fatyra j.
     Hic oculi* ego nigra mei* collyria Uff ut llliners.
     Fufcum Collyrium quoque memorat Scribonius Largus. A co-
lore nigra ditta quaedam Collyria fuerunt fuperius pofita.   Ex ilio
genere alia faciem maxime ornabant.  In quem morem C. Vlinius
1. n. e. $7. ita perorat : palpebra in genia bomini utrinque. Mulieribus
vero etiam infetta quotidiano.  Tanta eft decori* affettano,  ut tin-
gantur oculi quoque»  Similiter Arnobius l. 2. laminas pertundunt
aurium, conficiendis quaerunt corporibus fungine oculos obum-
brant.  Tertulliano l. de eultufaminarum e. j. quoque : Cutem me?
dicami nibus ungunt,gena* rubare maculant, oculos fuliginexollinunt.
AcdeHabitu muliebri fic: & illum ipfum nigrumpulvercm, quoo-
 culorum exordia producuntur-   Cyprianus quidem libro de habitts
Virginum ita loquitur : oculos circumdutto nigrarefueerc. Sat.clarè
D.J.Lnvenalis:
         JUefiperfilium madidafuligine tattuta (tinttum)
         Obliqua producit aeu»pingitque trementts
         AftehnsosuUs,
l 
  A4                  Catarrbttf Oculorum:
             i         '-------------------------------L-----------—                "
        D.Hieronymu*, quem& hoc trattàtionisloco Calius 'Rhodi-
  ginus vocatfcientisfimum,libro deViduit ad PuriamTom.i.Epift.X.
  e. ir. hifce verbis utitur ; Orbes(libiofuliginatos.
        Àge, c\\iidftibium fit <{u\dfuligo, finire laboremus.   De ilio
  prius C. Plinio* l.jj. c.6. illud hifceexeqtfitur : ubi Argentum vivum
  in iifdem argenti metallis invenitur, ut  proprie dicamus» fpumae
  lapis candida; nitentisque, non tamen translucentis, ftimmi appef-
  Iant alii fiibium,alii alabaftrum alii larbafbn.Duo ejus genera,mas
  &faeminar  Magisprobant fà;minam. Vis ejus eft adftringere & re-
 frigerareprincipalìs autem circa oculos.Namque ideò etiam pleri-
 cnxepìatyopMdmonicpìQmzm in caUiblepharis ( in vetuftiori exém-
 plarilegitur in collyriis) dilatet oculos.  Etfiuxione'sinhibet oca-
 forum, exulcerationes<jue farina ejus ac thuris,gumml admifto.
 Hic certe Diofcorìdeml. 5. e. op.fequr videtur. ftimmi, antftibium,
 *Iii platyophthalmum, aliilarbafon vocant. Vis ejus eft adftringere
 & refrigerare, fbrdes & ulcera acuìorum expurgare. (f. Plinius in-
 terpres, Jacobus Dalechampius rem exponit : pulchriores olim fat-
 minaspuravenint, quibuslatiores elfentoculi, Se utapudHome-
 rum legrtùr ftófa&c. Cùm autem rafa fupercilia colore flibii nigro
 inunguntur, quod pasfim fit a mulieribus Graecis forma; ftudio de-
 biti s, oculi latiores videntur. Inde Platyophthalmon ftibium eft di-
 €tu m. Jo n O mpha les r egi nae Lydi xr du m afei ti ti a forma? orna m en-
 ea perfequitur,- recenfet fifactm* rivfiiv ct£f£*ny$c?(pov. Eo fuco
 ntuntur mulierculae, qua* vere & eleganter dìxerunt veteres i s^o-
 mwtocc èx**v H9f* tbéraìtu. Ac Clarsdius Salmaftus comment. ih
 Sotitrum hifce: Illa apud Termllianumrt?w/a/ fuligineporrigmtle-
 gis liber vetus Agobardi.   Perperàm repofitum a correttoribus :
 oculos fuligine coliimimv Fuligo illa ex ftibio^ De eodem nigroftibii
 pulvere accipienda haec ejufdem inlibro de habitu muliebri : & il-
 lum ip firn nigrumputverem, qmcculorumexordiaproducuntur. Hic
 prò eò dixit, oculo*fuligine forrigi.  Et alfufum eft ad ft i bii appeffa-
 tionemalteram vrXe&rQÓpSaKpov.  Didfcorides de ftibio,quod ve*
 tuftiffimu ejus exemplar W/3Vvocar,ue & Plinius fti&i!ac quoq; ^x««
■*t>*pSàX[2tp.ì& nigroe|uspukerefupercifiac-ircnmducebant&in
 *cittlwmabant.l&ficoculorumfpatiumvelufiproducei)a
 . ~  ',                                           tendebant, 
Catarrhus Oculorum.
xi?
tenSebant mulieres. Jon inÒmphale:^ j^vfièy.amv^^iòfjt.fjLxi.'to-
ypJL$Q.v. HincvTraye^tóittflfcTOHefychius, wtiitru.atg. ò<pfe7i(iuf
interpretatur.Pollux:Ti?c cpSaWc o*roye#«' ™k ■ofyhinvai-
mi «f Vf^ttlWU MtKVK*.l6»V vttpUyfs.
       At quo patto Salmafm hic àicitfuliginem ex ftibio, quopa-
tto w^r^w y?ii## pulveremì An illud in »/gr«i»queat uftione tran-
fire colorem > Cremati certe folitum efl-NamC Pliniwpraditto lo-
co fic : Urituro^fisbubulifimi circumliiumin clibanis, deinxeftin-
^uiturmulierumÌatte,teriturqueinmortariis, adraiftà aqua plu-
viali. Ac fubinde turbida transfunditur in aereum vas & mundatur
pì\tto$avk ejus intelligitur pIumbofinuna,quae fubfidit in mortario,
abjiciturque,  Deinvas,inquoturbida transfufafunt,apertumlin-
teo per nottemrelinaluitur&: pollerò die, quod innatat, eftundi-
tur, fpongiaque tollitur.  Qupd ibi fubfidit, flos inteiiigitur aclin-
teolo impofitoinfoleficcatur/nonutperrarefcat.   Iterumquein
rportario teritur&inpaftillosdividitur.  Ante omnia autem uren-
dimodus neceflàrius eli, ne plurabum fiat. Quidam non fimo utun-
tur coquentes, fed adipe.  Hattcnu* Autor.  Verùm urenda potius
quadam mafsà vel farinae vel luti oblinebantur. Quapropter/*»*»
Antonim Saracenu* not.in piofeoridem eam interpretationemC./Yi-
jw'emendat : Pofteaquàm Plinius monuit, loco citato, uri fiibium
Offisbubulifimicircumlitum in clibanis, deindequedocuitfatco-
piosè, quo modo uftum idem praeparari debeat: quidam, fubdit,
non  fimo utuntur coquentes fed adipe.   Scilicet ut alias perpetuò
ita Se hoc loco ri <£*(> adipem convertit, quafi non eflet & alia ut*
$*a7@* fignificatio,quae huic loco aptiùs quadraret. Nos cum caete-
risferèinterpretibus/«<r/w*w/àta#*w vertimus & rette quidem.
EtenimTO <£oo  (ut ipfius vulgarefignificatumomittam) tùm hic,
tùm alias non lemel apud Oiofcoridem,  uti &  interdum apud Gal.
PauJ.&JEtium, rè <?cÙq hoc eftmaflamfeufarinamfubattam,^tj
£uW hoc eli  fermentum haud dubiè  fignificat, veluti etiam ex-
ponitur, abHefychio Serapio tamen haudfecus atque Plinius, vo-
cis homonymia  deceptus, adipem itidem fiibium circumlini foli-
tum fcribit, id quod Fallopioviro alioquin  dottiffimonon ufque
adeò abfurdum videtur.Hic enim ftibium,quod vere fuerit animus,
larido obvolvendum fuavet. Hac ille. Scribonius Largu* Se C. Celfis
                                 P  z               vocant 
ti6                 Catarrhus Oculorum.                   _
^_________________________________________. _^^^a^^— —éamm—<■
xocàntcottumftibium, hoc eft, crematum ac ut loquuntur #?«•«*,
calcinatura. Galeni interpres uffomftibium appellai de totum.
       Num igitur ufium fiibium licet nominare/^#»w»rHa;c
quanam eft naturà.^w'«w41. *. tratt. 2. e. 24Ò. «rr* *#**"' • Ca-
ligo quid eli ? eft terreus, fubtilis & diverfificatur e\us lubftantia $c
omnes ejusfpecies funt exiccantes  fubftantià fuà terrea & eft in ers
ignitas parva.Fumus eft fubftantià terrea,fubtilìs, digeftivus refolu-
tivus./»^ tf Serapio l. defimplic. Medie.  Dochan, id eft, fumus fen
fuligo. G. fubftantià ejus eft terrea  fubtilis & eft in eo cum hoc refi-
duum paucum ex igne. Et omnis quidem fumus deficcat fed diver-
lificanturfpecies ejusfecundum diverfitatem corporurn, à quibus
refolvuntur, Nam ex medicina, quae eft calidior & acutior, genera-
tur fumus, qui eft fecundum naturam ipfius.  Et a medicina, qua;
declinat ad dulcedinem Se eft parum mortificativa, generatur fa-
mus, qui eft fimilis ei. Hattenus hic.
(qalenuml.7. deSimpli. Medie. Facult.adeamus : Lignis feu fuligo
omnis exiccatoria eft ac proinde  terreftris eft elfentiae , habens
quafdam etiam ignis, qui materiam combuffit, reliquias, fed id pu-
fillumcfl. Porrò tota natura terrena eft tenuiumpartium. Sedquse
ljseciatim in ea differentiae flint, eae prò uftà. materia eveniunt, ex a-
criore & calidiore, tali etiam proveniente fuligine, ex dulciori fi-
mili quoque & hinc fuligine proveniente.  Primum enim thuris fu-
ngine utuntur in ocularias medicinas mifta, eas vìdelicet, quae ad
oculos etiamnum  phlegmone  tentatos accommodantur, atque
etiamnum fluxione vexatos & ulcera habentes : nam Scilla expur-
gat Se carne impiet. Adhaec ufurpant quoq* eam ad facultates,quas
vocant ealliblephara*.   Praetereà terebinthinae,  myrrhaeque fuligo
maleftia caret, non aliter quàm thuris, fedftyracisquodammodo
valentior eft,magis etiam picis liq.uidae,quà etiam magis cedri. Por-
rò acrioribus utuntur ad vitia palpebrarum  vocara ptila Se erofos
©culorum angulos humidofque citra phtegmonem ; at molfiori-
feus mitioribufque tùm ad haec , tùm ad ea, adqux competere paulò
fuperius diximus thuris fuliginem.  Hac Galenu*.  Qui idem /. 4,
de compof.pharm.fiecHnd. he. e. 6. ejufmodi fuliginem ftibioufto mi-
feet:  verbaatcipei¥naim.aeun\Qal\*blcpharon exornandi* palpebri*
                                                    decom- 
Catarrhus Oculorum.                 ^
 accommodum.Facit & ad inv*tcratas lippitudines. Subii ufi i ac vi-
 no extintti 3xvj. pltimbi ufli & loti ^t'iiyfuìigini* thuris, fpica; nar-
 di, myrrhae torrefatta;, croci,fquamae aeris a 5j. omnibus tritis ac re-
 pofitis utitor.Ac f. d. e. 4. ftibii ufli vires declarat hifce : Quod vero
 fiibium appellatur, illorum quidem fortem ex Ce oftentat adftris-
 gendi facultatem, lotum vero exolvitur, utpropèad mordacitatis
 expertium vim accedat. Quemadmodum l. ditto cap. g.fimilibu* : A,d
 facultatem deficcantem adjunttam ftimmi habet adftric'tjonem.
 Quamobrera & ocularibus  medicinis commifceturocillisfcilicet,
 quae conformantur in collyria, quae vocant, &ficcis, quaeutique
 ficca collyria cognominar.
        Galenus fuperius proximum vénuftandarum palpebrarum
 remedium cognominat Calìiblepharon. Nunc illius verbi vim penfi-
 tat.  De Simpl. Med. facult. 1j?. hunc in modum ; Armeniacum vim
 habet extergentem cum levicula acrimonia &leviftìmà adftrittio-
 ne. Itaque tale cùm dt ocularibus mifeetur facultatibus. Et ipfo per
 fefè quoque  adpollinis levorem redatto,  utuntur ficco ad pilo-
 rum in palpebris incrementum, nempe ubi prae humorum acrimo-
 nia partim excidunt, partim vero nec crefeunt nec aluntur.  Siqui-
 dem depaftis his acrimoniis, in bonum naturae habitum pars redu-
 eitur, cujus cum alia funt munera, tùm etiam prpducendi, incre-
 mentum praebendi ac roborandi, qui palpebris funt pili : quippe
 cùm prima Se ex profeflb quaedam funt medicamentorum  opera,
 quaedam veròmediante naturà,quae animantium'eorpus difpenfàt,
 edantur, velut quae in ipfis calliblepbara nuncupant.  Ipfa enim par-
 tes oblaefasmediocriterdjficcant, pilos corrumpentem humidita-
 tem abfumendo, quae ubi abolita eft, tùm natura ad proprias redit
 attiones, nimirum fublatis, quae hattenus impedimentofùerant.
 Eadem appellatane Se Diofcorides 1.1. e. Sa. ufus fu ir : Quia ex cor-
 ticc & foliis pini, dum cremantur fuligo excipitur, ad librarli atra-
 menti confettioné utilis : itemqj ad medicamenta honeftandis pal-
pebris dicata.  Erofis quoqj oculorù angulis,glabri$,callolìsq; geni* 
 <n%                 Catarrhu* Oculorum.          __________
 Hi_i^_iMii_a«H_-_    i  m inw--*1 "^,,„. jjy y^sr—"
 rftKà 0**0*_*^o\p>X*<KC ^fvovTO^HuncCP/^.quan-
 quam fecus videtur Marfilio Cagnaie imitatur.  Nam fupenpre
 ilio loco (I.33.C.6.) fiibium ait yocariJPJayyophthalmoni quoniam
 in ealltbisfh.tris dilatet oculos.  Ac I.21. c.sq. Fplia rofe-uruntur m
 cattikepharum. Epiphoras quoque arida leniunt. 1.32. e. 6. de oftreis
 quoque addunt peritiores notam,ambientes purpureo crine fibras,
 eoque argumento generofà interpretantur, eaUihlcpbara appejlan-
 tes.  Nec non 1.55.C. 16. Terra ampelitis eft fimilUma bitumini. U-
 fus ejus ad molhendum, difeutiendumque, praecjpuequeàn CafLfiole-
 phari* Se inficiendis capillis. UndeMarceRus rem eodem verbo ma-
 gis magifqueaperk; Collyrium GccumCalliblfipharov configiturfic:
ftibii combuftiypiperis albi folii capitulum..9f *&*>» combufi tem com-
 bures & Iorio pueri impubis extingues & ficcabis &tuudes&:.cri-
£brabis &fic uteris.Adhue : Defcriptio Xpiocollyrii, quod Callible-
pharon dicitur piperis, ftibii, folli, lapjdis phrygii porriiinemha-
 bet.
       Verùm idem MarceMu*  etiam Calliblepharon rrao'it maxima
 ezfuligine parari, Crebò lachrymantes,/»^>»/,oculos ut exicces,
 lucernam oleo cedrino repletam, accenfamque fuperpofito vel ju-
 xta fufpenfo aeneo vafculo permitte confumi, indefuìiginem colle-
 ttaminpyxidc cyprina reconde & cum opus fuerit,iaunge, mira-
 beris efficaciam medicamenti.  Et ftatim :;Lucernanifittilemd,c
 papyro Se medulla vaccina concinnato atque ejus.fumo five fuegi-
 ne vel Lingy prò Calhblepharso utere, quo palpebras exefas Se gla-
bras faepius mungendo, decenrislìmasfacies.
      Nec ejufmodi CdltbUphar.a Galenum fefelierunt : Nam hic
/./. de. campof.pharm. fecund. loc. hunc in modum. Heros oleum ma-
xime ex lucernisaccipijubet.  Hoc oleum luccrnarum nonoba-
liam rationem aptum eft, quàm quod magis tenujum partium exi-
ftit, id quidem ipfi ex lucerna, in qua veluti coquitur, accedit,fitque
tùm veteri, tùm cicino fimile, veluti fi etiam alias ad ignem oleum
velis calefacere. Itaque & fordes quae in lucernis liquido luto fimi-
les gignuntur, iis, qui apud no$ ruri degunt, cognita; funt, ad ulce-
ra  in medio digitorum pedum cyranda efficaces.   His quoque fbr-
dibus alopeciam cujufdamrullici curavi. Idemquelib.7. de Simplic.
                                                     Me- 
                   Catxrrbuf Oculorum.                  g $.

Meàìc.faculu Oleum cedri extenuatquoq; oculorumcicatriees&
vifus hebètudmi ab humorum craffitudine ortae medetur*  Porrc\
quod ejus eft pinguifcfimum Se ad unguemoléofum, quod fufpenfis
fupér eam, dum còquitur, lanis excipitur ac colligitur, tota cedrea
(feu oleo) téntilti*quidèmeft, fed minus acre, quanquam non mi-
nus calefaciéns.
     Hinc Arabe* etiam QaHtblepbara omninò produnt : Avicenna
li. tratt.t. e.546. primum ita : Et picis oleù fit,ut deftilletur ejus hu-
midum ubi decoquitur, ut dèficcetut aut fufpendatur fupra ipfum
lana & màdefiat ex vapore ejus & qUum madefatta fuerit, expri-
taatur in vàfe alio.Quum tamen fit poflìbile, ut deftilletur in cucur-
bita, Se alembièo, mélius èli quàm ilio modo & magis fervatur, il-
lud, quod fublimamr.EAre4<&«» SchoU Serapio : de Simpl. e. de pice
fic: Et è pice,  qua; dicitur Kepfèri.  Qaa; quando aufertur ab eàa-
queitas ejus, quando in ea aqueita&fimitis aquae cafei, quae colligi-
tur quando decoquitur pix, fufpenditur lana fuperpicemck quan-
do lana illa fuerit madida ex humiditate, quae elevatur ex pice, ex-
primitur in vafe alio.  Et pix decoquitur vel Kapfe quoufque aufe-
ratur totahumiditas. Et confert ad omnia, ad quae confert pix hur
mida»
      Mox Avicennad.loco ódmoékmperfpicùè : Fumus pìcisbo-
tram efHcit marginem oculi o\ facit oriri pilos palpebrarum & pro-
hibet lachrymas eas & implet ulcera in oculo & confortat vifum.
Galenus l. s. de Simpl.. Med. Facult. ita :  Fuligo ?quae ex ditti* » ( ex
piceae^ortice,exteda;cortì,ce,exfoliisarborisexcono)colligitur9
ad pilos fiipercHibrum accommoda eft, itemque ad angulos oculo-
rum erofos lippientesac lachryma ntés.  Hunc aut illum fequitur Se
rapìo.  Et colligitur. /. d.inqniens, ex pice humrda fumu>, quem fic
eolligere debes.  Àccipt lu cèrna mferréam& pone ineà li.inium
& parum picis & accende Ucinium & cooperi lucernam eum eoe*
perteriohabenteculmumin fummitare perforatum&dirriittas ar-
dere & quando finietur pix, quaefisitimpofita in lucerna, pònede
pice iterum c^efacia-s Hoc, donec habeas de fumo, quantum volue-
fis : Se virtus hujus fumi eft iliptica, -ficuti fumi olibani Se admini-
ftratur in collyriis, qua; praeparant oculum j ac in unguentis quae fa-
                                                    ciunt 
nò                Catarrbu* Ocùloruni;
               " "         --------——               .
Ciunt nafci pilos palbebrarum, qui ceciderefc in debilitate oculo-
rum, lachry mis & ulceribus.  Et deincef* : Sed fumus olibani neri
poteftfic: accipe de Olibano cum forficibus parvis & incende in
fiamma lucerna: Se pone ipfum in vafe ex terrà novo vitreato. Dein-
de cooperi cum vafe aeneo habente cuimenmundum & purgatura
bene Se interpone labiis vaforum ab uno latereautà duobus lapil-
lùm groflìtudinis duorumvel quatuor digitorum habentem, ubi
poflìs infpicere olibanum & videre fi comburitur : Se Ci fiamma ejus
attingit ufque ad culmen vafis : & fit etiam inde introitus, per quem
intromitterepo«fisfruftum aliud olibani, antequam extrnguatur
primum penitus extinttione compietà Sé facias hocquoufqueha-
beas exfumo,quantum vis : & tu quidem lini cooperterium «neuni
exterius linitione continua cumfpongia madefatta in aqua frigi-
da: quare quando facies,,hoc non calefiet calefattione forti Se
coadunabitur fumus unus fuper alium.  Si vero non faceres hoc,
converteretur fumus, qui afeendit ad cooperterium inferius & mi-
feeretur cum cineribus inferioris olibani. Incende ergo ex olibano
quantum volueris & coliige fumum ejus  fecundum difciplinam,
quam monftravi tibi. Cineres autem coliige per Ce Se repone femo-
tim.  Idem Serapio 1. de fimplicibus ex animalibus & fuligirtem bu-
tyri ait ad id valdè aptam effe : Fumus butyrixolligitur hoc modo :
accipe lucernam uovam & pone in eà butyrum & incende in eàli-
cinium Se cooperi cum cooperterio habente culmum Se cui culmo
fit foramen & dimitte comburere. Et quando expkbitur butyrum
pone aliud & poft abrade fumum a cooperterio cum piuma Se fac
iterum &adminiftra in medicinis oculorum: nam ifte fumus de-
ficcatéc ftipticat manifefle &abfcindit curfus humiditatum abo-
culo & repiet ulcera ejus citò. Serapio abfque dubio infiftit veftigiis
 Dio fior idi*. Colligitur, inquit hic L 2.0. Si. è butyro fulign hunc in
modum : inlucernamnovam  infufum butyrum accendito &ubi
 operculaveris,fittuli in modum fiphunculi fatto & fupernè quidem
 angufto., ima vero parte foramina clibani inftar habente cremari fi-
 nito : ac ubi primum abfumptum fuerit butyrum, aliud fubinde af-
 jfiandito^dumfuligfnisquantumdefiderasc©«wcrvaveris: tandem,
                                                    penna 
Càtarrbu* Oculorum.
121
penaà deradito ac utitor.  In ocularibus medicamentis vim habec
exiccandi &adftringendi, fluxiones vero cohibet & ulcera celeri-
ter ad cicatricem perducit.
       Idem Diofcorides l.i.c.82. Se relìqu&sfuligines exequitur.Got-
tex thuris eft Se ad oculorum cicatrices, cavitatefqueacfordeseffi-
cax.Torrefattusautem fcabris etiamlippitudinibus auxiliatur. Kofi
t&gjc $co*jp<P$u\fjLleic. ontée.   Nec fatis: nam eodem libro e. $4.ad-
jicit: Thuris vero fuliginem fiefacito: thuris grana forcipulafin-
gulatim apprehenfa de lucerna accendito Se in novam fittiiem ol-
iata concavam imponito.   Deinde a;reo vafe introrfum cavo ac in
medio perforato, diligenterque deterfo obtegito.  Tùm ex aiterà
ejus parte aut etiam utrinque lapillos quaternum drgitorum altitu-
dine fubjicito, quo facilius introfpici queat, utrum illa urantur : Se
locus ut fitper quem grana alia lùpponas, priufquam granum pri-
mum penitus reftinttum fuerit. Hoc vero facies, donecfat fuliginis
collegiffe videarè.Affiduè tamen externas aeramenti partes aquà fri-
gidi ex fporigià  undique imbuito.  Sic enim ipfo non magnopere
calente fuligo omnis firmius adha»refcit,quae alioqui fua levitate de-
lapfa thuriscineripermifeetur. Derasàitaqueprimafuliginc, idem
opus'repetlto, quoties ufum fuerit: accinerem quoque è cremato
thurefeorfimexcipito.  Caetcrùm illa oculorum inflammationes
leniendivipollet,fluxiones cohibet, ulcera expurgat&carcino-
mata compefeit.  Ad eundem modum è myrrha, refina & ftyra ce
fuligo conficitur, quam ad eadem accommodant. Ex reliquis quo-
que lachrymisfuliginem fimiliter excipito.
      Nunc Galenu* partes dijudicandi fumit : combufti 1.2. de
Simpl. Med.Facult. inquit, ftyracis fuligo thuris fuligirìi quodam-
mó.do eft fimilis.  UndeSerapio: G. Virtus fumi olibani prima eft
calidior & ficcior virtute olibani quoufquereponaturin tertiò gra-
du. Etfecunda,quaeabftergit.  Ettertia eft, qua;repiet&mundùi-
cat ulcera oculi,quemadmodum faciunt fumus myrrha; & ftoracìs.
D. Virtus fumi olibani eft, quod fèdat apoftemata calida oculi <5c
abfcinditcurfum humiditatum ad ipfum &mundificat ulcera ejus
&generat carnem in ulceribus ipfius,quaedicuntur Kilomata&'fe-
dat apoftemata,  qua; fiunt in eo,quaedicuntur cancri.fr rurfus idem
                                    Q~              Sera- 
liZ
Catarrhus Ocuhrum.
Serapio: colligitur fumus ftyracis, ficut fumus Olibani, & fumus
ejus confert in omnibus, in quibus confert fumus olibani. Et fumus
ejus quo utuntur Syricalefacitfic mollificar. Capite deftoracefu-
mus fioracis eft fortipr iftis.Et fumus picis adhuc fortior. Et fumus
Alkihan eft fortior fumo picis.  Et Medici quidem admioiftrant il-
las, quifiur.tex forrioribusfpeciebusin medica^
qyando eft in cisajgritudp, quatdicitur fulachóteftaegritudp,cum
qua cadunr pili cum duritie palpebra; fcrubore : Se in medicatione
corrofionis&pruritui, quae funt in lachrymali oculi Se in medica-
tione oculorum humidorum, in quibus non eft apoftema.   Et ad-
miniftrant alias fpecies, qua; funt magis mollificativaé in aliis aegri-
rudinibusin quibus adminiflratur fumus olibani.
       Fumus terebtnthtna itidem utilis habetur.   Avicenna l. È.
tram. 3,0.246. Fumus thuris & fumusterebinthinae etiamponuntur
in medicamentisulcerum oculi Se prphibent otturo pilorum addi7
rerum & cur fu rn ckcorrofionem&humiditates, cum quibus  non
eft ophthalmia & ulcera lachrymalium.Diefieridssl.i.c.90. Refiaam
Lentifiarum fc r i b i t Pitas oculorum fluente*glutinare & eohibere. Te-
rebinthina, inquit Serapio, & lentifci refina facit adhaerere pijos pal-
pebrarum. Rttumen quoque ad id valdè idoneumputatur. Bitumi-
ni* genere , inquit 1.35. e. 15. C. Plinius, omnia incommodo*oculorum
fila* replicane.
       Verùm illa  Calliblepbar* erànt aridiora.    Et hoc eft,
quod Galenus L 6. de Santt. menda e. 12. hoc quoque fcriptum relique-
rit : Oculis vero ipfisrobur adjicies, CififiCo collyrio, quod ex Phrjgio
lapide componitur utate ac fi palpebris fpecillo induca^, ne oculi
memhranam intuscontingas,ita namqitnulieres quotidiè faciunt,
cum ftibio oculis gratiam conciliant.  Ac quoque 1.4. de campof.
fharm.fecttnd. he. e. 5.  Pharmacum aridum ad tuendam oculorum
valetudinem : lapis phrygius ditto modo uritur tertip,& poftquam
ignitus fuerit, rurfus extinguerc melle attico non multo: reddetur
enim pharmacum non aridum, fed vifeofitate aliquà praeditum.Rer
liqua fint in promtu bene puf verifàta, iEris ufti piperis albi malabar
tri a ^j. ftibii 3xij. his admifee lapidis ufti toj* Et poftquam omnia
probe fuerint levigata órreponere medicamentum vcjis, adjice o-
                                                    pobal- 
                    Catarrhus Oculorum.                 113

pobalfami Syriaci fefquiunciam.  Sit vero opóbalfamum tenue &
pellucenti compage, quod enim ita craflumeft,ariditatem pharma-
ci impediet.Porrò ufus ipfius ad fola* palpebras competit, cum fpe-
cillo indutti,citra tunicarum ipfius oculi contattum.Ut plurimùm
itaque fufficit circa folam infernam palpebram fpecillum inducere.
Nihil vero vetat etiam fupernam palpebram fimiliter illinere, ubi
praefertim pharmaco opus fuerit, hoc eft, ubi jam manifelìè pertur-
bationemquandamperceperit oculus, non tam en expettare con-
▼enit, donec id fiat.Verùm preoccupare oportet circa primum affc-
ttionis fenfum, in omni tempore diei, etiam fi quis biberi t Se caena-
verit. Et piane frcquens ejus competit ufus, cum cautione, ut dixi,
ne tunica; oculorum eo contingantur.   Oportet autem & eum cui
inducitur pharmacum, palpebras exertas & extentas exhibercóc
cùm inungitur, nequaquam cum ipfis nittare.  Hoc fané pharma-
macumàme compofitnmeft, non permittcns eum, qui ipfo rette
utatur,oculorum lippitudine apprehendi, Ac bocce modo Marcellus :
Lapidem Phrygium divides in partes feptem &combures, combu-
ftumextingues hoc modo, unam partem in balfamo, alteramirì
Omphacio,tertiam in lattemuliebri, quartam in vino, quintam in
urina infantis, fextaminbutyro,  feptimam in melle attico,quae o-
mnia in minutiffimum pulveremredatta  , cribrataque mifcebis,
quod fi acrius elle volueris, adjiciesbalfamiunciam, piperisfemi*
unciam,
       Jacobus Dalecbampiu* Se Claudiu* Salmafius fiibium eo nomi-
ne credunt Tlatyopbtbalmon dici, quòd fi illiusfuligine circumdu-
cantur fuperciha,multò majores oculi efle-videantur.Veru alia illi-
us cognomini* ratione afCertGabriel Fallopiu*,\ocatum eftdnquiens,
Platyophthalmon, ut inquit Plinius loco eitato, eò quod faciat ad
apertionem oculorum: nam quando in oculis eft inflammatio vel
fluxio, non poflunt teneri aperti: ceflànte autem affettioneillà, ut
folet opera hujus medicamenti, aperti manent. Cùm igitur medica-
mentum hoc conferat ad lippitudinem rcmovcndam& ad fluxio-
nem&ad alios oculorum affettus, meritò fortitura eft illud no-
men.
                                 Qj*               Ver* 
 ii4                  Catarrhus Oculorum.
 HMBMMi«MMM«rMMMHMi towM^MM^ mtmmmmmm^m ^Omi^—^a
       Verba C.Pliniiquidem nunc ita leguntur: Vlatyopbthalsnon
 idappellavere, quoniam in calliblepbarkwulierum dilatet oculos. At in
 Codice JohannisFrobeniiolim ad hunc modum : Platyophtbalmupt
 idappellavere, quoniam in colfyrii* mulierttmque epipbori*dilatet ocu-
 lo*, Elio, legatur : in caUiblepbarismulierum.   Atfiibium quo modo
 dilatet oculos: an hi lineis duttis,apparentmajores?Qua; haee eft di-
 latano ? Nimirumy?/£/jH» medetur illi Opbthalmia, qua oculos pal-
 pebra; claudunt.  Ob eam rem fiibium poteft maxime Platyopbtbal-
 rnum dici, quod dilatet palpebras, ut oculi compareant rurfus.- Sti-
 bium ufium Se lotum docente Marcello, in Collyria Medicinalta maxi-
 me addebatur. Vi*ftibii, inquit Diofcorides, eft adftringere & rejri-
 gerare,fbrdes & ulcera oculorum expurgare.  Ac Galenu* quoque ta-
 le pharmacum caìliblepbaron nonfolum ad ornatum facere ait, fed
 etiam ad inveteratas lippitudines. Undequoq; FaUopiusl.de metal.
 feuFoffib'tl.G:2^.hìfceverbis  utitur. antiqui & noftri etiamrecentio-
 res, utuntur propria fubftantià antimonii ad affettus oculorum&
 ad refiftendum fanguinem manantem ex membranis Cerebri ratio-
 ne vulneris, fed ufuspraecipuè eft ad affettus oculorum & ad hunc
 ufum torrebatur vel exurebatur, fèd lavabatur.
       Vuliginessburi*quoque, olibani,picis aliarumquererum Se
 per fé Calliblepbara erant Se illa. quoque remedia me*licinalia,qux in
 auxiliumadhibebantur, aegris oculis. Quare Galenus 1.4. de com-
 pof. pharm.fecund. loc. ed. ftibio quoque fuliginem thuris mifcebat.
 Illudque tunc urebatur, lavabatur etiam interdum.  Ac quofiibii
 pulvere nigro facmina; ciliafun tingebantacexporrigebantquoqj
 fupercilia, is haud erat antimonii feu ftibiifuligo, quae urendo colli-
 gitur, fed aut crudum fiibium jam tritura fuit aut minerà antimonii
 aut illud vilìusfiibium, quod Fufius Lapis hodiè vocatur.  H«ec tria
 funt afpettu atra Se nigrant quoque illita.  Commode fèrtuUianus
 vocatpurverem: illumnìgrjsmpuberem, quo oculorum exordia prò-
 diseuntur.   AcCyprìanus ita : oculo s circumdutto nigrare fucore,
 Hieronjmus clegantcr orbes dicit ftibiofuliginatos, id eft, nigratos.
 Ethoe eli, quod & Galenus L6.de Sanit.tuendac. n.Ccribatgratiam
ftibio oculis conciliare mulieres, haud memorans fuligincmftibii. Illud
 qiiidsua feire convenir, quòd mulieres in eandem rem Se fulmine
                                                     multa. 
                     Catarrhus Oculorum.                  115

 multarum rerum uti confueverant.  Hinc Arnobiusfupra : oculos
 fu 1 i g i n e ob umb ra nt m u li cres.  ^ Tertulliano : oculo sfuligine coU-
 nuntautporrigunt.  Illa fuligo conficiebatur ex 0&0 cedrino, ex »?<?«
 «fotfi vaccina, ex pice, ex olibano, extbure, ex £«/y/"0, exftyrace,c\ te-
 rebinthìna, ex lentìfco.   Olea,  pinguia illa, lachrymae arborum &
 ligna incendebantu«,indecolligebatur/w/#«,  qua mulieres tinge-
 bant orbiculas oculorum.Erat valdè nigri coloris.Hinc Diofcorides:
 Tr^òg nshavos yoa,<Pucu Ktf{£^i;^: adattamenti confettionemu-
 tilis.Linde etiam Ser.tpio : Lignumpinicomburitur & colligiturfumus
 ejus & fit inde atramentum & fit etiam cum eo cobol, quodpr<eparant 0-
 culntn.  ProtinusqueeolocofubnettitZ)/<?/?^/</w: 7iziyaz& *&)*!*£
 dvru>v À«y»ùc ictòc HaYk*$\è<pao*t, : facit illa ex hifce fuligo adme-
 dicamenta, qtt.epalpebrar exornant. Unde & Galenus,fuligo, inquit,
 ex ditti* adpilosfiuperciliorum accommoda eft.  Ac Avicenna : fumus
 pici* bonum efficit marginem oculi.
        Hoc modo cxftibio non poterat confici fuligo.    Illud fi vel
 adipe ut placet Fallopio, vel luto aut farina admotà ut videtur Sarac e-
 »0,crematur,erumpens hinc fuligo non eli atri coloris, quemadmo*«*i
fiibium eft albidum&nitetintcgrum.Nec jam uftumtranfit in illum
 colorem, quo id ccufuligopinipilos tingat. Si fimplex & crudumfii-
 £/«/» jaminpulverem relolvitur,  eli nigrantiscoloris, cujus quoqj
 per fé eft illud, quod minerà antimonii vocatur.Hoc quoque antimo-
 nii genus,quod patria lingua brami (Stein dicitur, eft valde nigrum
 & inde etiam nitet. Hoc utuntur pigmentarii Se maxime mercator,
 qui martìs pellcm vendit : nam,eo pulvere leviterinfperfo, feit mi-
 rificè inficere eam ac hoc modo exornare.
        Ufium (f lo tum fiibium fuprà dixit Marcellus in collyria ma-
 xime addi. Galenus enim fuperiore loco prodit, babere illud adftri-
 ttionem, lotionefieri mordacitatisfere expers. Eodcmqueftibio ufto &
 loto idem Galenus l.j. de comp. Pbarmac. ad ulcera narium uti tur. At-
 tamen illud circa oculos principale erat ac inde temperabanturfo/-
 Ijr'ta. Eodcmque nomine idem Ga/enusSe C. Celfits ad')iciebant lapi-
di /;; Pbrygium ufium. Hifce vero eollyriis & palpebra; interdum ca-
 rabantuV.\\Cqucfuligo thuris quidé, ut fuprà à Galeno, admifcebatut
 Quanquam haec fpettat ad Calliblepbara fimpbcia maxime. CaUìble-,
                                  £L S              fbara 
né                  Catarrhus Oculorum.

£fo»-4 tùm tingendo exornantia palpebras, tùm easvitiatas adju-
yantia, fptcillo xMbebantur. C. Plinius, de repentini* mortibu* lo-
cjuens,fuper omnes,inquit17.c.fj. C. Julius Medicus, dum inun-
git, fpecillum per oculum trahens. Spectllum, inquit Varrò 1. de lin-
gua Latina, vocatur, quo oculosinungimus, quibusfipecimu*.  Ac ex
MedicisC.Celfùsl.6.c.6.ita:  mei adjiciunt, eatenus, neidfx^t-
cillo defiHlet, eoquemungunt. Additquequidam craffas duratdjpalpe-
bra*&ficulneo folio & afperato fpecilìo & interdum fcalpe&O eradunt,
verfa*q\ quotidiè medicamenti* fujfricant. Nimirum*?<•#//'non folùra
collirìi liquoribusmedelaeergò inungebanturperfpecillum,fedeo-
dem/rf^^vitiofae etiam perfricabantnr.  Medici quoque, ut in-
fra oftendam, caput in aquam acidam oculis apertis mergipraeci-
piebant. Oculosfuffufos, inquit 1.6. e. 6. C. CelCus,fùjfumigare, acri-
bus medicamentis inungere expedit.  Unde Marcellus, baccae myrti,
inquit,fupracarbonesvivosadfuffumigandum pofitae, caliginem
extènuant, fi oculis apertis fumum earum patienter exceperis.
       Simplicia Calliblepbara etiam fipecillo admovebantur, ut&
Xerocollyria.  Haec ex multis conftabant, quorum lingula feorfum
vel ex aqua pluviatili vel ex vino vel ex aceto terebantur.  Caeterùm
fuligopicis utfimplex calliblepbaron,per Ce leviter infricabatur ócqui-
demfpecillo, nonnunquam, ut fuligo thuris, gummi admifto. Ad id
valdèidoneumérat &/«*»*» aut refina lentifcìaut fimilis lentor, quo
pili fuperciliorum  decenter replicantur.   Ejufmodi caUiblepbara,
e)uCmodifuliginesac illi puIveresy?/'^« non in ipfos oculos indeban-
tur.Fuligo, quam toties dixi, & pulvisftibii eft niger. Hoc integrum
exalbidonitet, in  habitumverò pulveris redattum capit nigrum
colorem .Inde Pollux vocat uixctvow <nuuivy ut fuprà nigrum pulve-
rem TertuttiànuslCilia fuperioris & inferioris palpebrae,ut pili pellis
martis '^vìvereftibii aut quadam fulmine tingebantur, dein fuperci-
lium quoque a nafi radice ufque ad genas excurrens. Dilucidè Poi-
lux : ftibium nigrum eft 6(i(ia%ypjtyoii' Oculospcrfiring'tty{v7ny oji-
^t^fitpercìlia denigro* ibneosfiemicfrcularescircumducit.Super cxlium
habet figuramfimicirculi. Ac illud rerfus genus eft rarius& deficit,
medium eft plenius.  Quare hujus pili nonnulli evelluntur, ut eo-
tumferies fit aequalis.Mox illa ayatfuliginepieis,aut pulverefiibii col-
                                                     linitar, 
                     Catarrhus Oculorum*                  1*7
    " *        1 ■■  1  1                '         inni mmmmmmmmmmmm.
 linitur,admoto^/V!fofeu extremoftylo,qui inficitur./^p^WÀf fopr^
 vocatacum. Qua; n6 pulverey?ifó,fed vcrafuligine qu$dam,quà me-
 morat Poeta, fuit imbuta, acea quidem madida.  Nam autgummi
 aut alio liquore ut etiam falivaefubigipoteft.Ncc Poeta Oculos dicit,
 CedfiupercUium. Nam Galenus fuprà, fi palpebris, inquit, fpecillo in-
 ducis, ne oculi membranam intus continges, ita namque mulieres
 faciunt, ftibiumadmoventes.   Ac sito loco: ufus ipfius collyrii ad
 folas palpebras competir, cum fpecillo inducitur, citra tunicarura
 ipfius oculi contattum. Cum cautione ut dixi, ne tunicae oculorum
 eo contegantur. Oportet autem & cum cui inducitur pharmacum,
 palpebras exertas & exrenuatas exhiberc Se cùm inungitur, nequa-
 quamcumipfisnittare. Hac ille.  Et hoc hic Poeta prodit hifce: ob-
 liqua producit acu, pingittjL trementes attollens oculos. Praetereà Galemu
 eo loco tradit & fupertore palpebra & inferióre fpecillo inungi. Poèta
 a  tacupingi, a dm odùm e om mode. A e ed fttperciliumproduci, ut Ter-
 tttllianu* quoque porrigi /te circumdisci. Quo fiebat,utcuntta facies
 redderetur magis vcnuftaNerùmCaltiblephara quaedam etiam erant
 medicinali^ ut illud,quodlapidemPhrygiumhabet. Talia,inquitfu^
 prà Diofcorides, erofos oculorum angulos %caUofàsgena*, & multùm la-
 cbrymantes oeulòsfiinant.   At Galenu* quoque ait adhiberi, ubi pili
 palpebrarum excidunt,neccreficunt necaluatur.  Et hoc eft, qupdSte-
 phanu*KalSKi@\é(pai$oi ita finir. Ka^pXf^a^i'fc.c^a^axoK. Cal-
 liblepharon Plinius vocat, id eft medicamentum  ad ornatum Se ve-
 nuftatem palpebrarum (inquit Marcellus Diofcoridis interpres)
 una appellatione & malarum remedia & forma; lenocinium in pal-
 pebris Graeci appellante idemque Plinius quale erat malum, in quo
 remedio opus effer, fic eam vocem varie vertìt, modo conglutìnan-
 dis, modo replicandis,modòhoneftandis, modocircumliniendis
 palpebris dicens Hermplaus vero & Ruellius circumlitiones di-
 cunt, quibus palpebras ornant,coloremquementiuntur. Hac ille.
 Puhisfiibii erat Calliblepbaron,\dem uftum & medicina erat. Thuris
 quoquefuligo erat CimplenCaUiblepbaron, eandem Galenus addititi
 illud CoV.yrium,quod medeturOpbtbalmia. Fuligo butyri Se Dipfiorfde
tefie oculorum ulcera curat,ut picis fuligo, quae per fé eft Callil/epba-
rtf^quociliatingunfuoquo&producunturfupercilia.Acin^///-
                                                  . blepbara 
ng                  Catarrhus Oculorum.
bltvbara Medicinalìafaepius thuris cortex torrefa ttus, myrrha torre.
fatta Se thu* combuftum addebantur, ut apud Diofiondem, Galemtm
Oribafium Se C. Celfum videre eft. Fuligo thuri* ac pici*plerumque erat
Cattiblepbaron, utfiibium trituro.   Quoniam véro lllufirisSalmafius
fuligine ey: multis rebus uftis colletta oculos decorarnntelligit,eos
quoque fuligine cxfiibio credidit illini folitos.quod apud autores ob
eandem rem ficpiùslegitur.  Verùm non fu Ugo ftibii fuit, Cedpubu
ftibii. In eo tantus vir fallitur. Stibiifuligo, eft coloris cinencei. At
pulvisftibii Se ufti quoque nigricat. Maxime atra eft fuligo olibani
nec ineà omnis odor extinguitur. JohanBaptifta Portai.?. Mag.
Nat. e. 8. meminit illius fuliginis, quae in lucerndut vocat,papyracea
colligitur. Gra;ci,inquit, calliblepbara vocant, quafi pulchra cilia.
Terra ampelite torretur ac additur in calliblepharis.  Vel medulla
bubula ex dextro crure priore trita cum fuligine, pilis & palpebra-
rum viciis angulorumque occurrit. Fuligo etiam inhoccafu tem-
peratur,optimèellychniopapyraceo,oleoquefefamino, fuligine
in novo vafe pennis deterfa. Hac ille.  Reddit ea confuse ac fu rapfit
de Marcello, ut de 'Diofcoride ac Galeno talia 1.1. Antìd. Spec. ci. Jo-
hannes Jacobus Weckeru*.
       Nunc revertor adilla ocularia medicamenta externa, quae
Ophthalmia quafi propria funt.  D. D. Sennertu* oàa Regulas ponit
tot etiam Dominicus Leonus, quem ille fequitur, multò plures Roge-
rius. Ad ea ipfa Galenus quafi invitus defeendit.   Et hoc eft, quod &
C. Celfit*, Avicenna Haly & Serapio nihil tale adhiberi jubent.  Unde
Rogerius: Generaliseftregula, quod '" "IlHfl <"*pkfkalmia ApUrt.
ffpri fnmentiUin "*q"» arì q»a«-wnr  A\ps r\rfn nrnlps.
      Hinc tale quid Sejoban. Matth.de Gradi, Rondeletius, ac Jo-
hannes Baptifta Montanus praecipiunt. Ego, inquit, libro Obferv.
quendam Ophthalmicum novi, cui in ea parte, qua; pupillae appo-
nituf,  pullula inerat admodum exigua, ut vixfenfuperciperetur.
Huic imprudens medieus occurrens tanquam folam ophthalmiam
curaturus, pomum ferventi cineremaceratum, faccharoque condi-
tura., temere applicuit, eaquè notte tamen dolor omninò fedatus
 eft, probequeobdormivit, roanèlxtusfurgensmedieumaccerfivit
 llefenitategtatulaturus, ne; minorila;titià geftiens delirus medi-
                                                        eus, 
Catarrhus Oculorum.                  c?
 Coluto oculo, propereque ablutocataplalmate, fubfècutus eft hu-
 mor aqueus, qui cryftallinumpra;cedit,'utmifèrabilieventuaeger
 altero oculo caecus fubinde redderetur : ilio enim cataplafinate
 difrupta pullulaprofandioriquàm fenfu apparuerat, ulcusfubor-
 tum eft.  Dies non fufficeret, fi errores omnium recenferc volueri-
 mus, qui quotidiè oculis curandis committuntur. Hac ille.  Mercu-
 riali* Se Mercato/, parnobililumorumMedicorum>abr;t7.*/77#quo«
 quepropèabhorrentretnediis.  Ethoe eli, cur collyria veterum
 ac horum, juniorumque medicamenta ocularia interna compofìta
 nominaverimtantum modo, non autem defcriplèrim.
       %epellcntia nonnulli ajunt efle commoda,  ut Galenus aut
 Argigencs, Jpàtìus,eR]pafesyRabby Mojfis, Ottav. Horatianus, Pet,er de
 Largelata, Varignane, Mcrcatus, Bened. Vt£lor.Faventinus,M.ontuus,
 Hollerius, Nic. Pijò, Rondeletius,Peter Bayer, Leon. Jaccbinus, Saporta,
 Job.Marquardus, Fr.Joèl, Cafpar Wclpbiu*, D. Sennertu*,.
       Ex his Leonb.Fucbfiu* pofthaic,inquitAn ophthalmia funt ad-
 hibenda repel'lentia, quae non exafperant,hoc eft,non veheroeotem
 fùntfortita  adftrittionem&qua; tùm propria fuà fubftantià funt
 moderatiora ,  tùm  lenientis liquoris admixtione magis utilia
 fiunt.                                  i
       Sufpetta multis,ut Heuruìo Capivaccio Se aliis videntur. Ma-
 tex\a,inquitJohann.Mattb. de Gradi,flucnte per venas Se arterias in-
 teriores nocent, impingendo eam verfus nervos. Ita & Gatenariat
 Pafcbalius&Heurniu*. Johannes ZeccbiusCor\C.a\. In ojihthalmia
 inquit, repellentia fluentem materiam fronti auttemppribusadr
 mota valdèfu(pettafunt,quando per venas ócarterias intra calvara
 ftuithumor, quippe qua: materiam in nervos Opticos impingant.
       Quidam autorum in tutiorum  repeRentium numero Sealfru*
 men ovi habent.  Unde Peter Borellus Obfervat. cent.im obfèrvat.ji.
 Multis fruftrà tentatis remediis in patre  meo , Ophthalmia éo-
detento, fequenti applicatione curatus fuit. j^. albumen ovi Se cura
alumini* fruftulo tamdiuagitetur, donec pultis confiftentia acqui-
rat, pofteà linteo fùbtili involyantur Se oculoclaufo palpebra; im-
ponanturjfàepèienovandp. 
130                 Catarrhus Oeuhrum.

      At& Leonellus Faventinus : Collyrium expertum, quo ego u-
tor in calida dyfcrafia lippitudinis : s}L.muzi\a%.pfyllii&fèminiim
Cydoniorum Setragacanthi fattae cum aqua rofacea dexcantemvel
minus.Et cum albugine ovali fortiter agitetur Se addatur lablismu»
tiebris quadrans five triens & fiat Collyrium.  Si veltmus fomnum'
inducere «groto, fiantiftaemucilagines cum aqua decottionisp4-
faveri*albi Se eritmirabile. JohannesPulverinusadhuncmodttm.
Accipere poflumusowjtf recens benecollumSe induratum &à. cor-
ticibus mundum, quod per medium in duas aequas portiones divi-
datur & unaquaequeillarum afpergatur faceharo candido violaceo
ilibtiliterpulverizato, nec non  Setuthia pu^friM-fitniliterpulve-
rizatafubtiliter, mox iterum ovum uniatur& fortiter exprimatur
&quodinderefultat, in oculum immittatur mane & vederi ante
eibum.
      Gaeterum C. Colfiol. é. e. 6. Se vitello ovi utitur. Pr«inus pri-
mo die croci p»j. 3f. & farina: candida; quàm tenuiffimae p. ij. #. ex-
cipere oportet ovi albo, donec metlis craffitudinem habet, idque
in linteolum illinere & fronti agglutinare , ut compreffis venis im-
petumeohibeat.  Sicrocusnoneft, thus idem facit. Super inungi
vero oculi debent* fic ut croci quantum tribus digitis comprehen-
di poteft, fumatur,myrrhae ad fabae, papaveris lachrymae adlenticu-
iaemagnitudinem, eaque cum  paflb conterantur& fpecillo fuper*
©cuiuminducantur.  Aliud ad idem 1 myrrha; p. j. #.. mandragora;
fucci p. 11. $f. papaveris lachrymae p. ij. <$f .foliorum roCx,ckutafi*
atf/»«f,fingulorum p.iiij. •$* acacia; p. iiij.# gummi p.viij.^.Et haec
quideminterdir*.Nottu vero quo commodior qùies veniat, non a-
N'enumeft fuperimponere candidi pani* interiorempartem ex vino
fubattam.  Si grave id Se durum propter magnum oenloruni dblo-
sem.-videtur, ovi efr album tfr vitetitu in vas defundendum eft, adji-
sicndumque eo muJfipaulum, idque digito permifeendum ; Ubi fa-
&a unitas eft, demitti debet lana mollis bene carpta » qua; id excipv-
at,fuperque oculos imponi. Ea rcs & levis eft! & refrigerando pitui-
tam coercet Se non exarefcit&glutinari oculum-n h pati&ur.  Ac
f-k-n. Valerianus jubet lutea ovorum cura- ro&cép &. mulfà in land
fof«r oculos imponi. Unde SMamjr
                                                     Gak- 
Catarrhus  Oculorum.
«a1
      Galenu* La. de tempof. Med.ficJoc.c.8.hacdepromit: cru-
dam hordeaceam vel triticeam farinam palio cottam adhibeto. Pa-
nis purus uftus, Coriandri fuccus, cuprefius viridi*,portulaca : Aut
Amylo ex veno aut ovi candido oculos ipfos integito. Agglutinato-
rium ad fluxionem hoc eft : §f. Similaginem Se manna; thuris dimi-
dium ejus cum ovi albumine ad emplaftri formam redigito &in
principio fronti in  linteolo imponito : aut ovi affa tivù ellum cum.
thure aut cochleam cum teftà fuà & ovi candido adtlrigmentitiam
formam redatta infplenio a tempore altero ad  alterù extendendo
imponito.Sua fpontc decidit,ubi reftiterit fluxus aut Mofcbimalag-
ma aut Barbarum Emplaftrum aut viride aut aliquid aliud eorum
quae aceto conilant, fplenio inditum fronti imponito.  Marcellus
hoc remedii fiadtt : Si impetus oculorum eruperit, hujufrnodi re-
medium confeftim  adhibebis, atramenti futorii Jj. vel quantum-
vis, in aquam mundam defundes, idque acriter fervere facies, tùm
operies, utfervor paulatim conquiefeat atque ubi modicum inte-
puerir, in concham transfundes, ibiquefaciem demerges Se oculos
patefacies intra ipfàm aquam, paulatim  quidem admordebit, fed
certiffimo experimento dolorem incumbentem  avertet.   Acidem
autor Galli* utitur:  farina hordeacea & galla contufa cum aqua
permixta Se colletta imponitur.  Ac arefioris Ottavius Horatianus,
aeris ftos,inquien*, tritus cum melle, fronti illitus juvat.  Farina hor-
deacea, inquit C. Celfus, Cotta & cum malo cotoneo cotto mifta, com-
mode imponitur.  Utiturque penicillo expreflb ex pofea aut ex aqua.
Acfubnetìtt: neque alienum eft, illini frontem compendone An-
drea», quae habet gummi P. i. «Jf.. Ceruff. ftibii a pii •&. Spuma; argen-
ti & cottae & elotaep. iiij.-Jf. Sed & ea fpuma ex aqua pluviali co-
quitur Se arida haec medicamenta ex fucco myrti conteruntur. His
illita fronte catapiafma quoquefuper injiciendumex farina ,  quae
frigida aqua cotta fit, cuique aut acacia; fuccus aut cupreffus adje-
tta Cif.C.PliniiValerianiCataplafma hoc eft: Caftorii dracmas duas,
miconii (papaveris alb) fex,crociunam,jufquiami cyfaiciquatuor,
ovorum aflorum *//*&/quinque,melJis quod fufficit,tundis omnia
& teris ova Se uteris Se in f#wp*r* imponis, fi dolent. Itemque cocb-
leasde campo tritasinfimulillinies/wftf*,ftatinidefinir.Marcellus:
                                  R i               Brafii- 
ip,                  Catarrhus Oculorum.               ,
                          ■             ,                 " ™
Brafftca cruda trita cum pane candido madefattofubattaac fronti
iflita, dolorem oculorum plurimùm relevat. Verùm galenus l. a^at
comp.pharm.fte.loc. e. S. multò ante. Brasficam tri tam eum polenta
flore ex aqua imponito ad fluxionem oculorum calidam.  Ottavius
Horatianus utiiia perhibet ea Se caulinni folta, peponttmfoliaviridia,
rapi folta.
      Nunc albumine ovi autores diverfi'modè utuntur.  Telix Pla-
terus: Utilis eft liquor illius, qui duna ovum aflatur, exudat ; oculis
inditur.  'AcquoqueLudovicusSeptalisu : cum albuminaovorum;
tenaeiusadhaereant,. folco ego ovum recens ad duritiem quandan*
excoquere & detratta flava parte r per expreflìonem ex albo aquara
extrahete. &.SigiCmundus,inquit Jobann.Marqisardusillam aquam
ex albumine  ovi accipere, quarremaneat poft £brtem cenquaflkr
tionem .- debet autem ovum effe recens.
     Forti hifèqusfttturC'.PliniH Valeriana, facit inquit hicad do-
labre & tumore. Adipem,ovi affi cum apio & croco & melle trini fu>
perimponitur. Et>mox:x)vi album infufum oculis epihoras curatóc
uredines mitigat & refrigerati ones praeftat. Ac rurfus ;. fcofà viridi
trita cum aceto in  careno', infufa dattilo &oleo roCatoSelachrymaf
de ovo, totum fimul teres&inlinteolornducis-&tcpidurnfi;per o-
culos imponis.CateYtan lachryma,Marcelli** vocat ovi incotti album.
      Euftachiu* Tfyidius chalaz.as fumit ^Sedadtnirabilisfimum
eftremediumtùmin dolore r tùm in vulneribus oculorum illa ovi
albuminispars, quamgaj^àtuxain-vulgò appellant, quae debet exa-
éfcè priùs conquaffari, fed plures una accipienda flint,, ut medica-
mentum'in decenci copia applicari  poflìt^hoc autem remedium
quidam bpnus Medieus-, quia eo folo omnia oculorum vulnera cu-
ràbat, Dei virtutem, appellabat., Harvem quoque illas ovi portio-
nes laudata
      €. Celfus inter alia pronuctiatr quo graviorquaeque inflam*
tìiatie-eft,. eò  magis leniri medicamento debet,adjetto veialbo ovi
vel muliebri latte.  Zacutm Lasfitanu* quaftianem movep: utrumin
curatìone ophthalmiam magis prstftjet albumen ovi, anlaci Illud ex
«ellere firmar iEtiusloc. cit. Rarefacitalbumem ovi meatus-, &per
^iiìtou^umfatoteevacua£>lachr^arja> & meatus oWucit, ac hu-
                                                   morum 
                     Catarrhus Oculorum.                  *J3

 morum acrimoniam centemperat,&ipforum tenuitatem ad juftatì»
 fpiflitudinem tranfinuat,, & omnem morbofamputredinemdeter-
 git.Halii cap. prop. dixit, in hyemc, vel ophthalmia frigidore,lac :.
 in a;ftate,velcaIidiorc,albumen. Die tu. Si materia eft multa,prae-
 ftat lac?' quia timctur obftruttio ab candido ovi.Sipauca, praeftat
 albumen: nam tunc ine raflatio non timetur, & magis refrigerar,
 Solve tertiò cum Galeno 4. fec. loc. cit. dicente, lac magis mitigare
 dolorem, ob multam lenitatem butyri, Se abfterfioncmièrù Quare
 in magno dolore, five ob acredinem, five ob humoris copiam, prae-
 ftat lac. in remiflione, fufficit ovum. Acante hunc ClariJJìmus ti no*
 èilisfimusautor:  Vopifcu* Fortunatus Plempiusl.j. Ophthalm.c.f.
 ftmilia difputat.  Ad Ophthalmiam vulgaria remedia funt lac Se o'òi
 albumen. Qua; duo perpendens & comparansRhafes z.Contin.dixjt
 lac in curatione Ophthalmia: effe convenientius.  Contri Abualì
 albumen effe magi* conveniens fcriplit. De qua controverfia ita fta-
 tuendumex Nicalo'lFlorentino, alterum altero divedo refpettu efle
 conveniens magis. Et quidem (quod innuitAbuali) quando opuj
 eftaliqualiabfterfione, nec multa adeft venularum obftruttio, tura
 lac. eft melhis, quia feilieet in latte eft vis quaedam abfterforia, neq$
 obftruit idem.  At Albumen nulla eft abftergendi facultate effatu
 digna prseditum,ca;te rum obftruit magis, magifqueeftfBÌgid*uai„
 Itaque dum non magna adeft venularum conjunttivae op^letio,fed
 materia magis fuà acrimonia Se mordacitate molefta eft tùm ovi ah*
 bumen accommodatiuaelK
      Repellenttbus faepiùs OpMrwadjicitur. Illudque pharesprodefc
 fé tradunt, ut Galenusl. 4. de comp. pharm.fecund. loc.farina hor-
 deacea,inqmens,adhtbeatur ,fivtro major dolor fuerit papaveri*fio*
 Ha recentia aut hyofcyamw aut Opium.  Oculis impatienter dolen-
 tibus, inquit Ottavius Horatianus, faenugraeci fuccus, palmarum
indulcatus decottione aut ovi recentis tenuis liquor itifundaturV
Similiter etiam lac muliebre juvar. Eft edam Cataplafmatis utiljffr'
mum adjutocium,quod de ovi vitello ékmeliloti pulvcrcpane quo--
quc infufb'in aqua& oleo rofeofimulmixto adhlbetur. Nosetiam?
croci &0£»quippiam conjungioius.  Simi\Ì2tprQbaiLt Avicenna*
                                   *i              $h*« 
»tt
Catarrhus Oculorum.
B-hafcs, Haly-.cofin a* apud Marcellum, Kiranides, ex junioribus,/><r-
ter deTusfig nano,(foftat*s, Jacobus de partibus, Nicolai** Nicoli Se alii
Arabum interpretes. Attaiia certe magna cura adhibentur.  Unde
Alexander Benedici us qui audacìus, inquit, ftupefacientibus utun-
tur, à peritis medicis procul dubio damnantur.Dum haec conferme-
remus, Pataviiidaccidit, Juftinianus Patricius Venetusindentis
cruciatu,convellere juffit molarem unum è magnis dentibus &cum
doloringensperfeveraret,fuadentibusnonnullis oleo, quod cum
opioconfecerint,  incavurn faepiusindito, fupremofbmno  corrc-
ptus fuit.
      Non omnia omni tempore conveniunt. Adolefcente Oph*
thalmiaberbx PfiUium, Chamamillum,melilotus, Sanocolla,tutta
adduntur.
       Miror, inquit Guido de Cauliaco, multùm dcGordonio qui
dixit, quod omnes fapientes conveniunt,  quod Sarcocolla non
competit, nifi in declinàtione & tamen in ipfà eft diflblutio parva
abfque mordicatione, quod eft neceflarium in augmento, & cum
hocRhafes, Alcoatis, Heber Mefues&Acaram eaminaugmento
commendat. Forte credidit, quia Jefus eam in pulvere prohibuit in
principio, quod etiam & in aliis temporibus prohiberet.  In ftatu
vero ponatur mucilago faenugraxi cum meliloti extrattar HaeiUe.
     Quod ad pulvere* attìnet, illud idem & Antonits* Saportaad-
monet, non funt, inquiens, circa morbi initium ufurpanasfoli pulve-
res, quippe qui oculosgravent & acerbos dolores moveant. Poft ftatim
inquit Galenus l. 4. de comp.pharm. fecund. loc. p.Se uigorem magni-
ficè auxiliatur, inflammationesquefolvit, & fi qua diftenfio adfit,
eamlaxat, linteolum molle butyro madeCattum ac oculisfuperpo-
fitum.   Aliter Ottavio* Horatianus : fi ficcitas palpebrarum, inquit
foff,emerferit, linteolum mundumfowjwinfafùmfuperimponito.
Antonius Cremifonius Se fanguinis Columbi meminit, in ftatu, inqul^
tns, extrahatur calidus fanguis à Venis fub alis columba;.
     Acad digerendum inquitVulverìnus,valetfruflum carni* vac-
dna per totamnottem fuprà affettum oc ulumimpofitum.
Senefcente Ophthalmia alia  conférunt. Chynnci mmeralia laudibus
tolbxnt.Queroetanus eY.urinapueriJ'itriolo Se tutta aquam conficit,
                                                   Marti- 
                    Catarrhus Oculorum.                 i^
MMMH fenMBHaaaawWBan.nMM.HW «■■■■■«■■mot ■^■^■MaaaaiMMaMMa^^v
Martinus Rulandus ex crwo metallorum.  Suntyqui aquam pluvia*
lem in cantharoy?d»»w aliqtwindiu aflf rvatam adhibent, ei adini-
feent nonnihil Vitrioli Se camphora.
      Saccharum Saturni fcuplumbi quisjhodiè non laudibus prd-
fequitur ? Fabricius Bartoletus marchefitam fatefficacem effe credit ;
!£?. marchefitam&illam inigneincende fèu candefeerefac.  Dein
poneil'lam inbdhò oleo antiquo ( elfetetiam praeflantius r fi oleum
laterinumacciperes) hinc extrahé&kerumaccende&ferventern
in oleum referi Hoc cùm quinqtriesaut fèxies feceris rterclapideo!
dittu,& per alembicùdeftilla éólllgens liquore promananté:Deiff~
de faeces,quae in fundoalembici remanent, terantur bene & roifceà-
tur cum ©ito ilio déftillato & de novo deflillatio fiat.Quod quo fa>
piusfiet,eòaqua eritmelior.Item^f.Tutix^j.Camphorae^fi.pulve-
r za &pone in uno bocali vini albi boni Scmifce benè,& quandnre-
fedirparum,hujusliquoristinam vel duas guttas infunde ocuIo.Ag
amintoniftm Se Guido de Cauliaco ex junioribus autoribus adnùfce-
bat, ac ante quoque Arnoldus  Novicomenfis,  quando illud in mo-
riutnentis veterum reperieb'atur. Tertia forma ,inquit Guido*, admi-
feet Antimonium eft pulvis,  quem Magifter Arnoldusfecit prò Pa-
pa Johanne prò rubedine Se humiditate oculorumI^.tutiae praep.^j,
Antimon. praep.^v.Margarit'.jij.floris coralli rubri 5J. & 5, ferie*
crudi de flofcuFo vérmis.  Fias pulvis fubtilifjfimus Se fervetur ira
pyxide aenca & ponatur cùm ftillo.Inde Q^Apfo&inari* : Antimoni-
um aqua faeniculi diftemperatum oculis videndivigoremconfer-
va* t. Elifecretum. Sed caute adhibendum. Claudius Deodatus fimi-
lia": Vitrioli albi 3J. dilfolv. in atj.pluv. deftill. "^x. falis nitri 9j.AnV
quoties per Chartam bibulam filrretur.  vel^.aq.Chelid. aut ver-
bena; aut rutae feu faeniculi, Vitri Antimonii per fé full 9j. Salis ni»
tri9ij.M, marce»*, mane Se vefperi antefomnumguttas quatuoro-
cù'lis inftilla. Divinius reddetur hoc Collyrium, fi guttulas aiiquot
olei Saturni per fé fatti addideris.  Sale item, butyro, faccharo fèu
melle Saturni cum aqua rofarum, ingentes oculorum inflamma-
tiones Cedantur. Scupendum quoque & mirabile paratur Ophthal-
micum e eancris & chelidonia:fucco, debiti aite & tempore pre-
                                                   paratisi 
i^S                 Catarrhus Oculorum.
 aaaaaaaaaaaaaTWJaa»«a>aaaaaaai    i  ■    ---------                   n.-  ■»
 parata quod oculos ad defperationem Icfos virtuofisfime reitituit.
 Sic e granis feu baccis herbapari*, arte chymica paratur ^medium
 oculare quod obmirabilesviresw«/*4»w*nuncupatur.  ^«**«*-
 eretum ad vifi* acutiem : fy. turiaepraep. falis J$. Lythargyru©. SC
 *fc, zris ufti Sbiacalavata, Spumae marina;, falis gemma;, ialis Am-
 mon. Spec. triuro piper.carpophyll. a 5ij. Camph.9ij.Macerentur
 in fumcietiti quantitate aquae euphrafia; tandem mane & veipen o-
 culis inftilla ,& mira videbis*  Item ^.Magnef. Saturn. praep. Tu-
 tiae, lapid calamin. a.q. f. aquar. euphrafia;, chelidon, valenan. fae-
 nic. a. q. C. Prsditta mineraliavel fimul vel feorfim aliquoties can-
 defcant Se in dittis liouoribus extinguantur , addendo Sacchari
 cryftallini & vitrioli albi parum. Tandem per chartam filtrentur Se
 una vel altera gutta mane & vefperi oculis inftillctur, ophthalmias,
 Epiphoras, Lippitudines Se Tumores tollit. Vel : ftibii calx cande-
 fatta & aliquoties in aq. ocularibus  extintta praeclarum reddit
 collyrium fpleniis applicandum.  Quod fi vel nebulae vel fuffufio-
 nes adfuerint vel vitrioli albi aut falis anodyni momento &Sac-
 charo cryftallino acuari poterint.  Si vitrioli albi loco vel Halo-
 nitrum vel falem Ammoniacum fubllitueris, mitiore remedio tùm
 lippitudines, tàmfuffufionesincipienr.es,  morbidafquehebetudi-
 nes fanabis : paulo acriore, etiam ungues detrahes, quod non raro
 felici fucceflu in equis tentatum videmus : Vix enim dici poteft
 quantum vim habeat Halonitrum in oculorum extenfione & mea-
 tuum urinariorum obftruttorum apertione.    Aliam medicinam
 ex (B-lo conficit Gerardus Dorneus.  Alia» inquit Petrus Maria Ca-
 neparius, fatis efficax habetnr in praxi Chymiftici artificii, qua;
 colligitur aqua deftillationc herbarum recentium, immò rore cce-
 lefti madentium, prout colliguntur ante Solis ortum in vere haec
 autem aqua perficitur cum aqua noftri lapilli metallici, ut excmplo
 patet aflutnuntur igiturherbae pilofellae manipuli decem, chelido-
 nia; manipuli tres, famiculimanipuli duo, femel omnes contun-
 duntur herbae ac citò ita rore madida;, quibus commiftis affunde a-
 qua; prima; èchalcanto diftillata: Uncias tres&gummialoesUn-
 ciam femis,inde boccia, ac fumojconftituantur cinerum calore,
jdeircopperamnavesex iis dcftillare aquam limpidam, quàfila/
ventur 
                    Catarrhus Oculorum                  xry
aajaaaaaawM>«awaaaaaaaaa»aaaaaaaaaaaaaaaaaaaai  i i  ———
ventur oculi, fanantur ab omni dolore & inflammatione, praeter
quod acuitur oculi acies. Unde Rodertcus a Fonfeca ita dtfferit. Cae~
tera quoque metalla, quae ipfius aeris germina funt, pompholyx,
Cadmia, fquama aeris, aer ugo ejus, imo & Vitriolum, omnia haec
ufta & Iota, faluberrima funt medicamenta Galeno tefte, ex quibus
Chimica multa notatu digna parantur ad Ophthalmias,inter quos
Quercetanus aquas Ophthalmicas in fua pharmacopceja proponi!»
CrolliusexParacelfoSaccharumfaturnicum aqua euphrafia;pro-
poniti Se maximum  fieri ophthalmicum ex cancris Se chelido-
nia, quod fi debito artificio praeparetur, oculos ad defperationem
laefbs reftituit. Sed ut ignota relinquuntur. Ac quoque Laz.arts* Ri-
verius: Crollius & reliquiChymici mirislaudibusefferunt Sai Sa-
turni in aquà rofarum diflolutum, cui etiam Salis ammoniaci gra-
na aliquot addunt, hujus formula talis effe poterit ^z. Salis Saturni
gr.Xij. Salis Ammoniaci gr.iij.aq. rofar. Jìij. Nf. Inftillentur in o-
culum mane & fero. Hac ille.   Chymici feUt* Ludipifiis Magi-
fieriuntXuprà dittum, oleum Saturni Se Vitrum  Antimoniifaspius
memorant.Quàm celebrata eft illa aqua, cujus compofitio haec eft :
           fy.  aq. rofar,
                 faenic.          a tbfi.
               pulv.vitriantimon.     jj,
Bulliant per quadrantem horae,ftentque in B.M.per Ottiduum.Co-
lentur. Colatura; limpidisfimae addatur olei Saturni 5!?.
       Cbymicis certe laus non exigua eft attribuenda, qui medi-
cinas, omni adhibito labore, magis, magifqueperficerevidentur.
Saturni Saccharum, ut vocant, oculorum aegritudini hàc aetate mul-
tò magis aptum exiftimatur. Plurisque fit aqua ophthalmica ex cro-
co metattormm confetta ; Aut cui vitrum Antimonii ac oleum Satur-
ni immifeentur.  Vitriolum non uftum utolim, fèd alia ratione
praeparatum adhibetur.  Quid de face ViniCeu de Tartaro loquar ì
Non defunt tamen, qui addubitant, utrum vires horù medicamen-
torum, ifta majori cura adhibità, ferventurintcndanturque an de-
perdantur ac immutentur penitùs.   Ifti enim tàm variepraeparan-
do rentur poflè fieri, ut nihil praeparetur.  Nec remedia ex labore
ac ex artificio praeparationis, fed ex ipfà} quam prae feferunt, elfica-
                                     S               citate 
ij8                 Catarrhus Oculorum.
aaaaaaBaaaaaaa -mmmmmm __••—m ™»a«"aa^aai aaaaaaaaaaaaa» •aaaaaaaaaaaaa
citate probanda effe. Plumbum oculis confert. An Saturni Saccha*
rum peraeque aut vehemenrius profit,difquirunt eruditioresv/'ifrji*
lum uftum,convenit, Spiritus Vitrioli haud peraeque.  Quid de«-
rind pueri Se  ejus Spiritu judicandum ? QuiddeCiw/>W<* &de
ejus Spirituì Quid de nitro & ejus de Spiritu? Nunc quoque jure
mirarifubit, tàm pauca efferemedia,quae novella dignè vocari que-
ant. Plumbum feu Saturnum, Marchafitam, Anttmonium, fltbium
& Vitriolum collaudant Arabe*, Dioficoridemkcuti. Quid? Nul».
lum fere Se hac temperiate memorari poteft remedium, cujusnon
meminerint vetuftiores.   Eoquc nomine haec veterum fimplicia
medicamenta ex hac ferie fuerunt polita, ut confeftim in oculos in-
currant.  Nec  fi  ejufmodi  medicamenta ìfto ftudio  prasparan-
tur, magis ocularia fiunt.  Nec quae oculis aegris conveniunt, ocu-
laria vocari poffunt Se appropriata. Acacia, Marrubium, Betoni-
ca, Euphrafia, lignum Sajjafras, Saccharum, Anagallì*, Plumbum Se
Vitriolum variis de caufis nec femper juvant.  Taliumque multa
nefcio quo augurio auxiliari creduntur. Sangui* Hirundi*mrriax.ìmi
prodeH^proptereà quod ejus acieslaefa facile fanetur, veluti tradir
C.Celfu*. Utconjetturafert, hirundinis humor, qui in oculo eft a-
queus, fi, vi illati, defluit, exigui temporis fpatiofuecrefeit, reditq;
acies vifus. \nde SeipCehir un dinis fangui* oculis eft magis falutaris.
Hac ratione An feri* fanguis ad id multò, effkacior erit, utpote cujus
oculus fimiliterfauciatus»multò citiùs confanefeit. Atqjnon nulla
oxoticorumcpiot\,in majois laudantur. Quaedàrefrigeratoriàviva-
lent.  Quare ob eam vphmad Ophtbalmiam erunt accommodata.
Quodfupereft, ex mukitudine compofitorum QoHyrtorumCexela-
boratur.  Quàm varia grati. Arabe*, Se Latini nobis reliquerunt.
Juniores quoque ea tàm varie mutarunt, ut nova remedia adjeciffe
videantur.  Ac ea quàm caute, quàm circumfpettèfuntadhibenr
da ? Ad ea nonnunquam folo aegri rogatu venitur.  Eft vero Se me-
dicina,  medicinali aliquando fubtrahere.   Illa valentiora/ty?*/-
lentia funtapprimè pernitiofà. Lenin vero Se fiftunt inftammatio-
nem,ut Lac, albumen ovi, mucilagofem. pfilln C fanugraci. Opium,
Hyofcyamu*, Mandragora, Cicuta penitus ex.pellan.tuv.Opium ffrnjnx
yor-jà  da.tumrnr.ulax liberare dicimr. quanto magis nocebit impo-
fitum. Atqi illud idemin coUyrii* nocere prpdunt Plinius Avicenna,
                                                   ^ Sera- 
                    Catarrhus Oculorum.                   ,m
aaaaaaaaaaaaa»laaaaaaa»»»».      »—— i     , ■———^___
& ScrapioWeràm fanguine concitatiore,magisque ad oculcs rucn-
terOp#»waflumtum haud obeft. Sifo in<JuitC. Celfus, tantumma-
li eft, utfiomnum diuprohibeat, eorum aliquid dandum eft • qua iccpx.a>-
TìKct Grtct vocan:. Satiòq, eftptitro, quodem, viro quo cif«b te marni-
tudinemimpleat. Scio quendam in arcanishabuiftè hancpotionem,
quam is, mota alvo, mifloque fanguine, velperi darefolitus erat;
               fy. aq, euphraf.
                     fl. Cyani.
                     confolid. Regal.   *   ajj.
                     ocularisinterrìae      5Ì1J.
                  Laudani Opiati.
                  Spern : Croll.     a gr. iij.
                  Syr.de fmaragdis        3VJ.
                   -  M,
     Hic libi omne punttumferre, ipfamquè aciem oculorum hoc
mixturaegenerefàlubriter tangere videbatur.Quid enim ? Smaraa-
dus aciem oculorum recreat mirificè.Nunc ejufdem ad viriditatem
flores Cyani Se ftoresCenfòlida Regali* Caruleavergunt. At cujus co-
loris funt illae aquae ac nicfimaragdt Syrupus? Ac Ci euphrafia prodeft
occulta vi, ea ipfa an in aqua defiillata poteft effe fuperlles ? De meo
confilio interdum, duttà faepius alvo, detrattoq; fanguine duo gra-
na extratti opii, cujus in I.4. deCatarrhismemini, offerantur nec
de iis tantoperc laboretur, quae opii vim ufque in oculos comitentur.
Ea magis credule ocularia dicuntur, quàm vere, quàm perite. Cre-
dulirate faepius plettimur. Herbas appropriatas Se oculare* Peter do
Thusfignano, Johannes de Qoneoregio, Cafpar Peueerus feptem enu-
merar.
       Bencdìttus Vittorius Faventinus, vero quinque, Rutam, Sal-
tptm, betoni eam, verbenam Se faniculum, ut Se Joh. Hieronymu* Pul-
verinu*, Ad inflammationem oculorum, inquiens, olerà hxc funt
deflillanda : famiculus, verbena,rofà, euphrafia, chelidonia, &ru-
ta-Unde verfus concinnati fucre \
         Faniculus, verbena, rofa, chelidonia, ruta,
           Ex iflis aqua fit, qua lumina reddit acuta.
     Pbilippus Mullerusinde conficitaquas ; pròfini aqua cheli do-
                                    «? 9                nix, 
140
Catarrhus Oculorum.
Surimaoculisconferunteuphrafia, AntheroisT Verbena,Ca tha,
Co  , PotentillavAnemone, Scabiofa, Hieracia, fxnrculum,
KXTofalcheltdbrti^ & pr.efertimValeriana hortenfis. Aliafquo
a^Tciuntalii, ut OAppÀnarù, AtqueHicronimusCardanusl.A.
Te  ^  e pli9^oque eo-nomine Ugnum Santtumjnemorat:
Ocunrfuccurrunt Ruta, chelidonia r famicu lus r euphragia, h-
gnum finttum,  cortexque ejus-cum vino* melle & panis cum i«f-
Liconditus v  deferiptio haec bona eft & e^pert^xrv Judaeo-^U-
«ri fantti rafteletti ^j.cottic^juW^^^-^^ lib-XX.vini lib.X.
mellis optimi lib. ij. ruta;, cinamomi a Jj, euphrag, chelidon..a|jl$.
fintai: citrin.5Jfi,folior.  fen.-Orient.5J, Infundantur fimul perho-
BasXXiiiifndeDnlliantad^
   .. in(ie- cum iifdem rebus fiat infuno in tantundem aquà?&vini
Se eodem mòdo & bulliant ad confumptionem tertia; partis prò
«ptu  Itemque Johannes Zcechiur: Interiroverò, utcapitis&ocu-
lorum excrementa prorfus difllpentut atque hae partes roborentur,
Ugni' Indici decottum per triginta autetiamquadragintaf dies epo-
tum cum. fimplicibus tamen ocularibns paratum maxime oportu-
numforenondubitamusrpra;fertimfi.hoctempoTefudorprovoce--
turrcapitetamen&oculis.ao ir^^
modum parabitutr               -',.-.
             ^t-%ni fantti tomitii   Sufi-
SarfaparilL        5)B.-
cadic faflafr.       gif-
     Infundantur per diem> & nottem in aquar communis libri*
quatuor,dein bulliantad confumptionemmedietatis : in fine adde
ad ebulUendumeuphranx,chelfck)ni^ verbena;, feniculi, betoni-
ca; fingulorum pugillum unum, colentur& percolati unciaefèx vel'
feptem in aurora propinentur.   Super iifdem fragmentis abjetti*
herbis affund^aquaecommnnisft..ir.&fattà per hoTas duodecimi
ànfufione,, bulliant ad.CWJÌunrptipneinq^art*partis ,dnfine adde
                                                 adebul- 
                    Catarrhus Oculorum.                  141,
■a———a— a——a»—   i   i i aaaaaaaaaaam^aaaaaaaaaaalBaaaa^paaajB^aaaaaaj^
ad ebuUiendam radicis altheae ( emoUitionis gratia ) 51J. faenic. 51^.
coletur&ufuifervetur prò potu quotidiano.  Cum qua  etiam vi-
num (quod inclinante morbo non denegatur) attemperariutili-
ter poteft.  *Ab his 6 ejufmodì alti* autoribus D. D. Sennertusfimim
Ha mutuatus eft :
         R. rad. china;.     51J.
                farfaparill. 51ÌJ.
         Inf. in hor*Z4.ftij. aquae pura: Coq. ad medietatem fub
                           ftnemadde.
               fol. euphrag.
                   verbena;.
                   Chelidon.     a Mj.
              fem. Coriandri pp.   5ÌJ.
     Colatura fervetur prò ufi* Cujus dofis fit Jvj.tempore matu-
rino. Hatlenus ille.
      Lignssm Santtum Se Radix china ficcant corpus, ea ratione
profunt. Qua Se Euphrafia eft utilis. Huic ócreliquis nulla oculari»
proprietat,utvocantJneft.-

        u>  :; rrv vero febris  dicatur mederi Catarrbi*, fequitur, ut
        i>. ij  ,  ihthalmì* auxilietur, quam Hippocrate* in nu-
        li ero •<  a :■* > ok"«w habet.-  fasftus certe inde Cacit problema:
Quam ob caufam ì.imen 1 his nonnullis febris fi fuccedàt, lippitu-
dinem foluit :nonnuli.  iu;i hocmodònon praeftatufetiamomni-
fariamconcilietcacitatem: quae igitur eft caufa, ut uni opem, alter
ri oculi perniciem adferat  ? Quia febris  fupervenif ratione qua-
dam Se: exemplo uif#ovtnptotc»n quare fiintr*tmediocritatem con-
fiftat febris-ita ut'quae ex eapto&ciCcitur figfcpvyvpiotc.moderata:
emoiumentum fequitur fere..  Sin Cum vehemenri impresfionc fe-
bris invadàt, ut motusquoque ejus-fit vehementior, extremumfe-
quitur noe umcntUm.Dica t etiam quifpiam fcbnm & exiccandi na-
tura efle praeditam, & infarciendi artubus fuperflurtates.  Illud
comprobarit è fiti, quae-febrientescorripit: hujus argumentuni
fuerit quod membra quaepiam obfebrisfupervéntum excrementis;
Jfcateant. Jjanvquod lippitudinemfanetfebris, eftquoniara Cuanpt-
                                S> 35               ft&cien^
Q 
141 '                 Catarrhus Oculorum.
«aaaaTaaaaaaaW aaaaaaaaaaaaa in  ■ 11  ■ i «^., ,  n     .      n-r ■» m.....
refàcièndivim ifta excrac, dumfluxum exiccatobortum. Eadem fi
rtoxam creata infarciendoidagit piane, tum quìa loca affetta fluxi-
bus excipiendis funt procliviora :  tum quia hofce affluxus in ge-
ftos in artubus, confirmat febris &agglutinat,a,tqueita & multo
humorum decubitu obfirmationeque caecitas nafcitur.  Casfium
interpretatur lutronymusMercuriali*adhunc modum: Secundum
quaefitumCaffiiefl, quod interdum Ophthalmia, fi fiat febris, fol-
vitur morbus,interdum fi fuperveniat febris,, opthalmia magis ex-
acerbatur.   Cujus eventus tradit hanc rationem & bene quod fc-
bris,quae fupervenit vel eft mediocris vel vehcméns, Ci fit mediocris,
rarefaciendo ócexiccando folvit ophthalmiam,fi vero fit vehemens
&vaporibus acribus Se  magnitudine caloris, non folum non fol-
vit lippitudinem, verùm auget. Addit Se aliam caufam, fed obfcu-
ram, cujus, ut puto,hic fenfus eft, quòd febris interdum exiccat hu-
mores, quod non funt multi, interdum vero magis infarcit, quia &
humores funt multi Se caput plenum eft. Et paulò poft. Dicit dein-
de Hippocrates, quod ubi febris ophthalmia;fupervenit, liberar,
quod praecipuè verum eft de ophthalmia fatta a materia frigida,
quod ubi alvi fluxio fupervenit, ophthalmiam folvit, ut dicit idem
Hipp»  Aph. 17. Similiterque Thomas Grosfius: Problema occurrit
exproblematibusCaffii deduttum,unde eft,quod interdum in oph-
thalmia, fi adveniat febris, morbusfolvatur, interdum magis exa'-
cerbetur. Idemmet Caffius refpondet, dicens, quod febris, quae fu-
pervenit, duplicifer confiderari poteft vel prout eft mediocris vel
prout eft vehemens. Si mediocris, rarefaciendo &exiccando folvit
Ophthalmiam, fi vero fit vehemens,ex vaporibus acribus & magni-
tudine caloris, non folum non folvit lippitudinem, fed auget illam.
vel dicas, cum ophthalmia originem ducere poffit a pituita & ab a-
liis humoribus calidis,febrecurari eam profettò, quae a pituita o-
ritur, ob rationem alligna tam non eam vero, quae ab humoribus
acribus & calidis.  Nec non Julius Cafiar Benedittu* :  Neq uè mihi
negotium admodùm  faceffit febris, nam fi Hippocrati inConc.
credamus,  eadem laudabili» eft; Lippienti vero (ait Hippocrates)
fisperveniensfebris folutio» de qua re obftupefcit HoUeriu* in comm.
p'um a« conftat quidem frigidos morbo* fufjtrveniente febreinterdum
                                                  difolvì, 
                    Catarrhus OaNorum.                  taj
«■"aaaaaaaaaaaaMaai   '  '  "■            '         ' '■   '*-^aaaaaaa
difjolvi, non ita e ali do s,quali s tà<pfek(i(ttpccuJiaritcrupprellata a Me<\
dicis, ego tamen dicerem, febrem in ophthalmia poffe effelaudabi-
lem, primòquiapoteftmateriasextemiare, qua ratione pariter ab
Hippocrate vinum datur,fecundò quia cùm acresillae humiditates
a febrili ardore abfumantur, in cineres redatta; non ampiiùseàa-
credine referuntur, qua poflìnt dolorem ita vehementem formare*
       Dogma nàn'Casfii tfi, fed ipfius Hippocrati*, ut Se hic prò-
d unt Hieronymus Mercuriali* & Julius Cafar Bencdìttus. An.C.CeU
fusde eàdem fententia & hoc 1.6. e. 6. proferat: Protinusortdlippi-
tudine quadam nota fiat.  Pejus etiamnum eft, ubi pituita ealida aut
livida e/I, lachryma calida aut multaprofiuit, caput calet, d tempori-
bus ad oculos dolorferventi notturna vigilia urget. Siquidem fib his
oculis plerunque rumpitur, votumque e(l, ut tantum exulccretur.Intxxs
ruptum oculum febricula juvat.   Siforasjam ruptusprocedit, fino
auxilio eft.
         Morbus quidem morbum eurat. Alvus fufior tollit Oph-
thalmiam,  ut Se interdum podagra.   Natura enim humores tunc
avocat,eofque in alia confert membra. Febris autem humores ma-
gis magifque agitat, ut ipfi in laefos oculos mi\ori impetu ruant.Quo
fit, ut Ophthalmia potius glifcat.   Nec illa fiio calore vitioios hu-
mores confumit, ut in libro quarto de Catarrht* comprehenfum eft.
Illud autem evenire poterit, ut hoc febri* genus fuboriatur, cujus
motu humores adalia membra, ut adPleuram, ad\ jecur vel ad pedes
ferantur.Ejufmodi/è&m Ophthalmiam depellere polle videtur.

                     DI ATA.
      Qllibusdecurfis, de ctbatu Se potu pauca dicantur. Hippocra-
      tes 1.6. Aph, s>. dat Vinum.  Unde Galenus, Juveni ophthal-
       ìì co, tnquit,\wCC\,m Ce lavaretae potu uteretur meraciorecic
ita fé fopori traderct.  Et quidem fomnus ipfum profundusinvafit
& mane fine dolorefurrexit, mihique praebuitaudaciam, in quiBu9
fanguinis copia craffipris in oculorum.venuliscontineturfineple-
thorica in toto corpore difpófitione, vini potione diffundere fan-
guinem Se evacuare potente & fui motus vehementiaobftruttiones
aperire.   Haec igitur funtfortia remedia dploris oculorum. Recen-
                                                     tioret 
 M4                Catarrhu* Oculorum.
     Hill II ._    -■                    ....«_____^..aaaaaaaaaaB
 tioresremfimilibus exemplis teftatam faciunt, ut Latrarus Riveri ut
 Cent.3.0bf.2%. Quidam rufticus quinquagenarius ophthalmia in-
 veterata laborans ex Medici praefcripto, vittu refrigerante & aqua;
 potu, longo tempore ufus fuerat fineullolcvamine.  Tandem ab
 alio medico perfuafus fuit, ut vittum illum refrigerantem defere-
 ret,&rti^potuiindulgeret.Poftaflumtum primum mericyathum,
 fé oculis melius habere fenfit & intra paucos dies eodem potucon-
 tinuato, ab ophthalmia prorfus liberatus eft. Idem alii duobus con-
 tigifle mihi relatum eft, quod confirmat aphorifmum Hippocratis,
 dolores oculorum interdum meri porione curari, quando feilieet
 ophthalmia fit a fanguine craflb Se pituitofo oculorum tunicis im-
 patto , qui meri ufu liquatur, attenuatur atque refolvitur.  Ac Pe-
 ter Bortllùs ; Tres nobilesviros novi antiquis oculorum doloribus
 Scruboribusadeòcruciatos, ut nulla remedia intentata, cumque
 magnis expenfis relinquerent,fed omnia fine ullo fruttu femper ex-
 perti funt, tandem aquae potu abftinentes, quoMedicorumquo-
 rundam confilio utebantur, Vini potu, imo meracioris, curati qua-
 fi miraculosè fuerunt.   Qnod profettò Hippocratis  aphorifmis
 congruum eft.Venulae oculorum fint craflb & pituitofo humore re-
 pletae,ut annotavitHollerius.£<*»*/«» rem affertionibusconfirmant
 ex vetuftioribus A?tius,Ruffu*Ephefiu*, C. Celfus,Marcellus.
       At Vinum hic in vulgus damnatur. Unde & Martiali* :
              Huic dicit Medieus, bibas, caveto,
              Vinumfibiberis, nihil videbitis.
 Nam Medici illud hic maxime circumeidendum putant, ut Avi»
 cenna, Almanfor, Rhafis, hinc juniores SiUanus, Valefcus de Taran-
 ta Johann. Matth. de Gradi, Bened. Viti.favene : Gatenaria, Ambra-
pus Taraus.  Ex his nonnulli funt aliquanto faciliores, Ophthalmia
 vel magis piumosa vel jam fenefcente. Sique oritur Ophthalmia
 ittu illato, Vinum non convenit.Nec C. Celfus dat aquam.
      De Baltico, cujus fimiliter meminit Hippocrates,  idem judi-
 cium ferùnt, tàm vetuftiores, ut Galenus, Alex. Trallianu*, C.  Celfus
 Avicenna, Haly Rhafesl.p. e./$. Porrò fi a venaefettione atquealvi
 dejettione, oculus levior Se  dolor ejus fedatus Se humor molli or Se
 lachrymae imminutar fuerint, balneum fubinde aeger contenda t.
                                                     libro- 
Catarrhus Oculorum,
libroque, Divìfionum cip. Et phlebotomia fit ex Melancholia. Et cu-
ra ejus eft, potare medicinam folventem melancholiam & introf-
tus balnei & inclinano capitis fuper vaporem aquae calidae : Tarn ju-
nior es,ux Dom'micusLeonu*,Bened. Viti.Favent. Cofiaus, Vdlefcmde
Taranta, Johann. Matth. de Gradì, Alex. Bencdìttus .Johann, de Con-
coregio, Bertruciu*, Eufiacbiu* Rttdius, Fran. Vallefiu*, Rondeietius,
ForefiusfJac.Sylvius, HierMercuriali*, Pareda,Gafp. IVolpbiu*. Et hoc
adjicit Ambrofiu* Paraus:  Ralnea non modo anodyna funt, fed&
fluxionem fiftunt, fluxionis materiam per fudores divertendo. Ita?
que ea in fluxionibus Ophthalmicis periodicis valdè laudatGaler
nus.
       Quidam, biliosa Ophthalmia urgente, Diuretica abdicane,
quod ( funt illorum verba ) talia praparantmateria* adfluxum$\ec
haec cuilibet optbalmia ac  omni ejus tempore conferunt. Quapro-
pter C. Celfus in hoc Hippocratem  reprehendere videtur.  Curari,
inquithic, ocuiosfànguinisdetrattione,medicamento, balneo, vi-
no vetuftiflìmus autof Hippocrates memoria? prodidit.  Sed eorum
tempora Se caufàs parum explicuit, in quibus MediCinae furoma eft.
Moxfubjungit : Solet evenire nonnunquam five tempeftatumvitio
five corporis, ut pluribus diebus neque dolor neque inflammatio
& minime pituita; curlus finiatur.   Quod ubi incidit, jamque ipfa
ventilate res matura eft,ab his erfdem auxilium petcndum eft,id eft,
balaeo & vino.  Haec ut in recentibus malis aliena funt, quia con-
citare ea poffunt & accendere fic in veteribus, quae nullis aliis auxi-
liis cefferunt, ad modum efficacia effe confueverunt, vìdelicet hic
quoque ut alibi, cùm fecunda vana fueruit, contràriis adjuvanti-
bus.
       Quodadcibumattinet, is ficcans probatur.  Inde Guido de
CauUaco, Peter de Largelata, Se Dominicus Leonu* a dftringentia in fi «
nemenfie, utpjracydoma &c.  commendant. Hieronymu*, (fardar
nu*l.4.dealim.c.to% Panis,inquit C\t bifeottus cum chelidonia, rutha,
cinamomo, amaraco, euphragia, faeniculo Se roremarino. Johan-
nes Zecchiti* addit ut cum cibi vapore medicamenti vis inCerebrum
Se oculos rapiatur. Ex qua vulgari fententia Se D. D. Sennertu* : Ar-
rida in Ophthalmia & acetpfa conveniunt, prafertimpofi cibum, quia
                                     T               yapo- 
t4*
Catarrhus Oculorum.
vaporum ad caputafienfumprohìbent. Acida & acetofa illa ftomachi
fummum, quod vocant Orificium, cohibebuntfic, ut nec rutto*
pofllt fieri. Ac inde illa plus oberunt.   Nam alvum contrahent, ut
Jmoque increfcat Ophthalmia.  Quapropter fuaferim ea potius, qua;
molliunt alvum ac quoque quoticliè liquant.  Deinde prolequitur
J).D. Sennertu* : Acetum non convenit.   Peculiari modo mor-
bo nòccre folent & proptereà vitanda Cuntfiemen Cannabis, caulU,
lattuca, faba;, lente*, carnes Porcina;, Se falfae, oliva. Hac dejehanne
Baccbanellofiumfit: N^certt oculis acetum, amylum, fumus argenti
vivi,femen cannabis,Colia caftanearum, e aule*, coriandrum, crocus
lac, lattuca, o/n^, opium, ocymum, pifees, portulaca Se quaecunr
cuehisverfibusjocigratiaannotavimus
         Hac oculismultùm fol, pulvis, famus & afiuf
              Ventus cumfietu, vinavenusque nocent.
        Acrianemandes,necquafintplenavaporum,
              Nec cepas, lentes,allia,porrà, fabas.
ZoarprimoTheifirTratt.8.c.2i. inquit, ^fim g*n;"<"-nm. apff»-
rriffntrr^iifirffrìTrirntpm Item; damnat^r/w ficcas^lfasypin-
gucdinem craffam & vifcofam Se proprieporcinam, fuperfliiumque
animi & corporis laborem. Hacille.   Afttentibu* multi? ut Avicen-
na, Paulu* /Egineta, Se Ottavia* Horatianus utuntur.   Si Scabra, in-
quit hic, eft lippitudo & pruriginofa exfialfio ac nitrofio humore\ convenit
ipfispofta & lentia») decottum. Serapio tantum fatetur aflìduam len-
tium comeftionem efle pernitiofàm.
       Qua; oculos Iaceflunt ac lachrymari cogunt, illa quoque
profunt.  Profunt inquit Ariftoteles 51. Probl.0. interdum qua mor-
denti lachrymamqueevocant,ut capa. In ox\noo<pfahfjb\a inquit Paulu*
/Egineta, Se£qfio<p$a\fiioi conveniunt medicamenta acria, per quas
& durities remittetur Se ficcitas humettabitur.  Talisaatem eft &
 Panchreftos Erafiftrati  Se Coliyrium Diacenteton appellatum &
quod ftratioticon vocatur.   Unde Ottaviu* Horatianus in eandem
 rem : Si veròficcitas palpebrarum emerferit, linteolo mundum bu-
 tyro infufum fuperimponito.  Aiiquibus vero humorem conve-
 nir procurare per lachrymas aquas aut fumo aut terrore velplagis
 extorquendas enc credimus. Sane fi in prima oculi tunica fàngui-
                                                       nea, 
                     Catarrbi* Qculorptml                 147
BBBaBBBBBBBajB*aaaaaaaBBBBa»a aa«Baaaaa« SMaHa>Man«> ■■•"■—«■
nea,nimia veluti caro apparuerir, quam Chaemefin appellamus,hoc
adjutorio curatur. Mufcas quam plurimas cum ovi vitello conteri-
mus Se in linteolo mundo fuperimponimus.   Impetiginofos dici-
mus oculos, afperitatum vitiis laborantes, fic curare confuevimus.
Alliumaccipimus, cujus interioribus melle contritis, oculis poft-
quam ex co humore vel fucco rapuerit,inungito Se ex eo pruritus &
fupraditta vitia depurgabis. Hac ille. Sequuntur Arifiotelem omnes,
uti inde Pliniusoculos CeCe lachrymis purgare affirmat.
       Origanum ait Ariftoteles nocere, contra OclavJanus Horatia-
nus prodeflè in gargarifmate. Amylum Se fuprà dicitur convenire. II-
hid quidem Q. Plinius abjudicat, ut Avicenna cori.mdrum.  Attamen
idem Coriandrum, crocus Seportulaca fuperius dicebantur prodeflè.
Majori confenfu Anethum ajunt incommodum effe, Diofiorìdes,
C. Plinius, Serapio Se hinc Macer. Ficus quoque aliena; habentur.
       ì^onnuilifiorbere jubent, non manducare.  Qui ophthalmia,
Hieronymus Montuusinquit, iaborat, non manducet,fed forbitioni-
pus utatur, nemoveatoculum agitatione maxilla;, ut monct Vege-
tius; nam  membra per motum recipiunt influxusa Cerebro pro-
venientes 6. Epid. Ac Johannes Zecchiu* confi zy. quoque: Imperan-
dum eft, ne manducet,fedforbitionibus duntaxat utatur, ne maxil-
laeinter manducandumagitatione, oculum  moveret: nam mem-
bra per motum recipiunt influxus a (Cerebro Seà toto etiamprove-
venientes.   C. Celfus primo die à fermone quoque abftiqere in?*
perat.
       JMelones Sepepones,biliosaOpbtbalmìa,baud vitentur,quod
refrigerent fanguinem,urinamque teftePlatero cieant vehementer.
fcjec uvas reprobat Plinius Valerianus, cibos mitiores, inquiensfSe fi-
ne mordicatione accipiant & qui pinguioresreddant humores, id
eft, Qrplios.fSc alios pifees, duriores carnes habentes, glaucum, cy-
riqiaro, exipfisficciores.Olera autem intubas & malvas. Expomis
mela, melones,uva* dulces. Ficus autem nullo modo fint accipien-
dx in. oculorum dolore.
      PullosHirundinum vel alfos-velejixos^ra^ait, in cibo
faepius fumptos ,  oculis  caftgantibus efficaciter prodeflè.    Sa-
kwquàmcandidiujmum jejunus.fi cotidiè guftaveris, omnem o-
                                 1* a             eulorum 
 148                 Catarrhus Oculorum.
 ■"--■aiaaaaaaaaaaaa».  1        aa——— aaaaaaaaiaaaaaaaBB
 culorum caliginem citò extenuabis, ficredimus Plinio Valeriane,
 Depullo ciconia fuprà diximus.
       P^4 privatim quafi nocere prodit Johannes Rhodius Cent. t.
' Obf.go. Fex&cainquit, in lippitudinem faecunda prodit curiose do-
 ttus Johannes Heurnius  de  morbis oculorum cap. 3. Perficorum
 efu, inquit, abftinendum, quia in lippitudinem fecunda.  Quod in
 memetipfo apudGermanos  expertus, ob humiditatem Se acrimo-
 niam fortaflrs eo loci majorem.  In Italia enim tale nihil fum paC-
 fus, tametfi iis plufculum indulferim. Nec mirùm, quandoquidem
 JEginetae de re Med. 1.1. e. 8*. mali fucci accedunt & facile corrura-
 puntur.  Attuario de Spir: Animai, nutr. e. 6. frigida & humida te-
 nuem, ferofumque fanguinem producunt, imo corruptioni obno-
 Xium, nervofque offendunt fententia  Simeonis Sethi de Alimene.
 Facult.
       Abfiinentia eft falutaris. Neque tamen inquit C. Celfus, in fip-
 pientibuslongum jejunium  neceffarium  eft, ne pituita fenuior at-
 que acrior fiat.  Sed fecundo die dari debet id, quodleviflìmum
 videri poteft ex his, quae pituitam faciunt craflìorem, qualia funt o-
 va forbilia.  Si minor vis urget puhicula quoque aut panis ex la-
 tte. Infequentibus diebus, quantum inflammationi detrahetur,tan-
 tum adjici cibis poterit. Sed generis ejufdem, ut nihil falfum, nihil
 acre,nihil ex his,quae extenuant fumatur, nihil potui praeter aquanu
 Ottavius Horatianus, fitìre inquit, omnibus rheumatizantibus-pro-
 deft.
       Ambulatione, aliisque exercitationibus utendumeenfènt
 Paulu* JEgineta & C. CelfmXn^eropntbalxnia,inquitbic, multùm
 ambulare,multùm exercerUavari faepè, ibique defudare, mnltaque
 multa ambulatione atque exercitatione, frequentibalneo. AfiHo-
 ratine, qui Ophthalmia laborabat,pila, inquit, lippisinimicumeft lu-
 dere.Vérùm de caenatis lippis loquiturPoeta.LuCu pila* quidem fupe-
 riores corporis partes vehementius moventur.  Aft Galenus l.y. do
 fanit. Tuendareùe  judicat : Quofcunque levi de caufa vertigines*
 epilepfia;, ophthalmia;, aurium dolores, gingiyarum , dentium aut
 capitis infeftare folent, ii exercitationem non fuftinent, quae caput
 iwpleat, eujufeemodi eft; «juaj inclinato vel capite vel dorfo vel hu-
                                                     mi vo- 
                   Catarrhus Oculorum.                  149
           ^^-,,^^--,a--—-nrp-rr—-——^.^^^aaiaa—   ■         ■ i ■
mivolutatis geritur. Venusà) eft perniciofa. Galenusl,4. de oompef.
medie, fiche, e. 8. enim fic : In fluxionibus circa oculos in principio
convenit cibi & potus parcitas, aijuae potus & maxime omnium rei
venerea; abftinentia.
       Aér fit clarus, purus ac abfque fumo. iEger quoque loco ob-
feurohabeatur. Ottavius Horatianus aegros admonet hifce : Odo-
rcs acres & putentes effugiant,lucernarum vel folis claritudines vi-
tent.  Fumi velpulveris declinent commotiones.  Neccubetun-
quam fuprà oculum inflammatum, fed fupinus, ut tradit Jefu Haly.
Nec audiendus eft Ttyafies.   Quae oculis hebes faepius intuetur, ea
fint viridis caloris, quem ob id Arifioteles Sett.51. Probi, io. Se Pli-
nius concordi ore laudant.   Qua; fanguinei coloris funt, remo-
veantur ab oculis. AdeasClariff. Virum, D.'D.Plempium.
       Somnum Avicenna ftatuit falutarem efle, & Domìnicus Leonus
ex recentioribus maxime in biliosa ut vocant Ophthalmia. Sennertus
cur eum & inpituitosd ?
       Refragabuntur omnes illi ,'  qui  fomnum pituitofis ,' ut
vocant, Catarrbi*nocere opinantur.  Caeterùm C.Celfusfomniergo
vinum bibipraecipit.   Vinum inquiens, bibtrelene, fubaufterum»
modicè vetus neque effuse, neque timide, utnequecruditasexeo
at tamen fomnus fiat, lenianturque intus latentia acria.  Paulo Poft :
faepè poft haec (balnea) gravi* fomnus, fàepèfudor,.faepèalvideje-
ttio pituitae curfum finit.  Hac hic.   Nec oculos diu claufos tenere
expedit. Humoribus enim dandus eft quotidiè exitus. Haec nunc
ditta fuffìciunt. Naro de Vittus modo in l.y. de Catarrbisfatis dixiffe
poffumusvideri.
       Amuleta exequitim Hieronymu* Montuus ad hunc modum:
Marcellus : Lapiliiin ventre birundinuminventi albi & nigri, fi lupi-
no aureo includantur Se collo fufpendantur,omnem dolorem ocu-
lorum perpetuò avertent.
Rhafis: oculus CV*»*?7 fluviali* appenfus dolorem oculi lenit.
(Ciranus : oculi lupusgeftatus ophthalmiam fanat.
Plinius : oculi feU* collo fufpenfifànant omnem oculorum infirmi-*
tatem*
                                   T j               loft* 
nant.                                                .
      Ifias nugas nugis D.Johannes Hartmannus auget : In Epipho-
rà & Ophthalmia praeftat Periapton ex radice malvae fimplicis (prae-
miflb caputpurgio Se averfionibus debitis ) radix colligitur, quan-
do Sol praecisè eft in M. effodiendo illam fubtus cum exortu Solis,
ita, ut radix primum denodetur ad latusfodiendo, pofteà pianta
ttfta fubtus eruatur. Applicetur radix illa ad nucham alligando vei
apprendendo. Non diffimìlì ratione ^Marcellus meminit Grammi*,
ceraforum,radicisrumici* Se millefolii: Gramen, inquit, quqd in fum-
mo trifalcum habebit decrefcente Luna radicitùs fublatumquarti
plurimùm repone.  Deinde ex multis unum aufpicante lippitudine
ad collum fubliga., celeriter incumbentem epiphoram difcuties,
Etrurfius: Colopbaniamodicum phaenicio illiga Se collo lippientis
flifpende, ftatim proderit.   Dolorem oculorum ut anno integro
non patiaris,cùm primum cerafia erunt idonea efui id eft, quafi ma-
ttKa,détribus cerafiislapillos pprtundesSigaitano lino infertoprò
phylatterio uteris, Voto prius fatto contra Solem Orientem, quod
eo anno cerafia non Iis manducaturus.  Vitanda; perpetuò lippitu-
dinis gratia obferva utKal. Januarii eo tempore, quo Kalend. Solis
diefuerint, & etiam horà prima vel ottava & deinceps alio die fo-
hs Se tertiò Solis die fimilitcr , collyrio tenui inungaris, tum con-
verfus ad orientem rogabis Deum, ut eo anno dolore oculos tuos
nonfinat.  Cum primum hirundinem audieris autvideris, tacitus
ilicò ad fontem decurres vel ad puteum & inde aqua oculos fove-
bis Se rogabisDeum, ut eo anno non lippias, doloremque omnem
oculorum tuorum hirundines-auferant.  Rumici*fybatimadicem
luna decrefcente, coliige óctecumhabeto nitidiffimè,quandiu eum
fecumhabueris, nonlippies.
      Lacertam viridem excaecatam acu cuprea in vas vitreum mit-
 tescumanulisaureis,argenteis, ferreis&elettrinis,fifuerint, aut
 etiam cupreis, deinde vas gypfabis, aut claudes diiigenter atque
 frgnabis&poftquintumvelfeptimumdiem aperies^, lacertumque
 fanis lnminibus invenies : quam vivam dimittes,ariulis vero ad lip-
 pitudinem ita utaris utnon folum digito geftentur, fed etiam ocu-
                                                         lis 
                    Catarrhus Ocuhrum.                  iy\

Iis crebrius applicentur,ita,ut per foramen annuii vifustranfmitta*
tur.  Obfèrvandum fané imprimis, ut in loco nitido aique herbi-
do deponaturampulla&cum lacerta difceflcrit, tùm anuli colli-
gantur.Obfervandum etiam ut luna" vetere, ili eft, à luna nova deci-
ma in v'icefimam quintam,  die jovis feptembri menfe capiaturla-
certa , atque ita remedìum fiat, Ced ab homine maxime puro atque
callo. Lacerti viridis quem ceperis die Jovis, luna vetere, menfè
feptembri, aut etiam quocunque alio oculos erues acu cuprea & in-
tra bullam vel lupinum aureum claudes, colloquefufpendei : quod
remediumquandiutecum habueris,oculos. nondelebis. Latertum
fané eodem loco, in quo ceperis, dimittbf Veletiam fi fanguinem
de oculis ejus lanamundaexcipias^eitìft^jae^naenicio convolvas,
colloquefufpenaas, uteris efficacimmo<idverfum oculorum reme-
dio.  Cancri oculus fubtiliter fublatus & in phaenicio colligatus,
colloquefufpenfuslippitudini incipienti medetur, fi tamen reme-
dium a cado homine fiat.  De manu finiftra «za/?*;» capies &dum
capies, dicere nomen debebis ejus cui remedium fatturuses, tead
curandos oculos ejus mufeam capere.  Tum vivam eamligabisin
linteo & fufpendes collo dolentis, nec retro refpicies.  Charta
virgo in qua fcriptum eft (pvfòaejtv, acini novem uva; alba;, mille-
foliumtadicitus evulfum & exea circulus fattus.            '

                  CURATIO

   OPHTHALMIA  STOMACHA-

                          LIS.
    SI a Stomacho oritur Ophthalmia, Gulìelmus Rondektìuse. 47. àit
    vomitum conci tari.  Fit etiam hic morbus per confenfum ventri-
   culi, hoc eft, quia ventriculuscaufam praebet, aut morbum fo-
vet. In his commendamr vomitus, modo excitari poflìt fine magna
perturbatione. Nammotusvehementes materiamexagitantóchu-
mores agitati facilius in partes imbecilf rores fluunt. Ut &Forefiu* :
Verùm Vomitus, diffolutio fiomacbiSe naufiaCuperiàs erant fignafio-
macbalis, ut vocant, Ophthalmia, Nimirùxn de rebus falfis inter au-
                                                    tores
   V 
15*                 Catarrhus Oculorum.
 tores nunquam convenit.Nulla Ophthalmia eo,quo illi vplunt,mo-
 do originem fuam a ftomaeho trahit. Itaque nec erit, ut de eà curan-
 diratione loquamur.

     CURATIO  OPHTHALMIA

                  FLATUOSA.
       QUa Ophthalmia a flatu oritur, eam Mefues hac via curat : Si
       autemOphthalmia a ventofitatefuerit,curetur cum embro-
       chis, Se balncis facientibus evaporationem &emplaftris:
 Et jam Jaudatus eft faeniculus in hujufrnodi Ophthalmia fecundum
 omnem modum adminiftrationis ejus &emplaftrumfattumexeo
 & vitello ovi eft juvati vum valdè.  Iifdem fere verbis utuntur Domi»
 cu* Leonu*, Johannes de Concoregio,'Donat : Altomarius. Si vero, in-
 quitNic. Pifo, exflatuofo fpiritu tunica adnata diftenditur, vapora-
 tionibus ex milio autfaccellis ex milio & furfure paratis curatur,a-
 liifque digerentibus, evacuantibus Se difeurientibus medicamentis.
 Vitanda autem funt, quacrepellunt & adftringunt.Eufiachìus Rudius
 etiam pronuntiat eam per evaporantia facile removibilem effe. Atque
 Ottavius Horatianus plurimi Cazìt fomentationem : omnes particulae
 corporis propriis indigent curationibus Oculi autem curationes
 multae, magnaeque funt. Hi namque quùm primo leviter feu vapore
 feu frigore vel caeteris quibusvis originibus fuerint attentati, fre-
 quenter frigida; puftulae, fomentatione nos convenit obviare.
      Verùm ifta; embrecha, iftaeqi vaporatone* meritò reproban-
te.  Credunt quidem autores illud Ophthalmia genus eCCefiatuofium
 &ob eam rem maxime vaporationibus curari oportere.  Verùm eo
modo Ophthalmia defiatibus haud creatur.  Nonnulli quòque ea-
dem ratione addutti negant fanguinis miffionem aliquid profutu-
ram efle.  Ophthalmia, inquit Hieronjmus Mercuriali*, a vapore nul-
la debetur venae fettio,nifi dolor vehementiffimus adfit. At aliquan-
tò CecusZactttus Lufitanus : fi infiammano eft magnafemper vena eft fé.
canda, etiamfia flatuconcitetur.    Illi flatus non liberi funt ac fur-
fumtendentespetuntw«/(0/,in iifque faciunt inflammationem. $cd
iiinfunt in fanguine, qui femper detrahendus eft, poftfndorquoq;
Ptpvocandus,citata alvo.                             q rq 
                   Catarrhus Oculorum                 i^

     CURATIO XEROPHTHALMLE
     XErophtbalmU quaedam medicamenta privatim conveniunt,
     ut Collyrium Euelpidis, quod Bafilicon nominabat, C. Cel-
     fus adjicit : Saccurrit Se his Se arida: lippitudini, fi quis
panem ex vino fubattum fuper oculum imponit.  Nam cùm fere
fit humor aliquis, qui modo ipfum oculum,modò angulos,aut pal-
pebras  exafperat  , fic , Se fi quid  prodit humoris ,  éxtrahitur
& fi quid juxtà eft,  repellitur.   tJtyCarcellus hoc Xerocolljrium
profert, ceu optimum  ad  epiphoras acres Se initia lippitudi-
nis  fy. croci farcocollae a ^ij. aloes hepaticae glaucii Bj. haec o-
mniadiligenter tuta recondes in pyxìde cuprea Se prò Xerocol-
lyrio uteris.  AcmoYiCoUyrium ftratiotìcon PforìconStation, Cal-
liblepbarium XerocoUyrium, Deinceps alia XerocoHyria,uti Se hoc ;
Capilli muliebres luper teftam combufti & cum fpuma argenti
contriti atque ad fummam levitatemredatti, Xerophthalmias&
prurigines octriorum efficaciter fanant.fi inde inungantur.//«»Pul-
monis hedini combufti cinis prurigines oculorù difcutit & fcabras
palpebras cmendat, Ci quadfiibium imponatur, itemque, Nardi In-
dici vel Syriaci ex vino vetere triti ficcatique pulvis quo Xerocolly-
rio oculis impofitus mirabiliter prodeft ad valetudines fupra fcri-
ptas.  Mei  optimum defpumabis, ut bene purum fit Se admifcebis
parimenfura fuccumrutae& herbae  chelidoniae atque ad tertiasde-
coques & cum omnia bene permifcueris , in ampulla vitrea fub
fignaculo fervabis & uteris miromedicamineadfcabros&lippos
oculos inungendos. Collyrium^ nomine monemoro ait facere ad im-
petus lippitudinis ex ovo inunttum ac imprimis ad fcabitudines &
diathefes tollendas. Kuc quoque fpettant Collyrium DiamifyosCol-'
lyrium Dioxus, Dialibanum.   Eorum multa Scribonius Largii* exe-
quitur, ac  Galenus La. decompof.  Pbarm.c.6. ficuti Philoxeniari-
dum collyrium,aliud rurfus collyrium ut Capitonis, conftans, ex cad-
mia, aire, ftibio tritis.  His mere inquit bis, cumfpccilli extremoy
palpebris mane & vefpere ex eo fublitis. Deinceps
Collyrium ìfocbryfbn hoc eft auro compar.
Colfjrùtm LuciiPraceptoris Melinum.
Collyrium Euemeri Pforicum.
                                      V             Dein 
K,                  Catarrhus Oculorum.
 >V___,_____m f  .              -~*     ■ " ' ■ —
  aaaaaaaaai aajaaBaa^aaaaaaaaa
•.aaaaaaaaaaas ■aaaMaaaaàaaraaaaaaaaa                    y „ _,»„,«, ...»■_
Dein *<r </Wr : Ad oculos propter Solem aut omn.no P^erern
fcabros atque aridos fattos aqua multa aitate quidem frigida, hye-
me vero calida affufa commodat, cum Spongia  Ipfis oculorum
angulis rubi, lentifci,myrti, rofarum fuccus per fc cumaquaadni-
beatur, item vinum ^^expers, vetusalium,^«^4 cotta cum o-
lio.Abftineaturàfallis&aeidis'cibis.
       ^Marcellus Iaudat Medicamen Barbaricum ad omnes o-
culorum caufas vel impetus five fint fcàbri & lachry mofi five etiam
vermiculoshabeantaut brigante*, quicilia ararefcexulcerareIO-
lent Cauteria tantoperèluc non valere putantur. Qui,mquttLz.
dcitneisMedicinaprafidiisc.Xn.JohannesCoftaus,ptoCundauftiò-
  aeimmodeftè utunturrii una cum alienis h'umorib\js,naturale$
        quoque confumunt, atqjadextfemamficcitatemi
        -^  «eultundeducentes incurabilemmor- '
                       bumreddunu
CA 
    CATARRHUS  AURIUM-

Secundum C*/4>t&/genus eft'duce Hippocrate inflammatio
    aurium. Haec ob oertam rationem hic fequitur Ophthalmiam.
    VeteresMedici, Graci Se Arabes, inflammatis aartbus, Se Cere-
    brum laboràre credidere, eiqueadmoverunt remedia.   Hos
    confettatur turba recentiorum, & ex iis Sennertus. Qui conji-
    muniserrorhiccoarguitur.   Via Catarrhi haud eft illud Gra-
    nii foramen, per quod humorCerebrivelinauresvelinoculos
    vel in nares manare fingitur. ' Vetuftiores fimu«l afleverant,
    Catarrhum Seper venas in Aures Cerri. Humor ex Cerebro^per
    foramen Nervi Auditori in intima  Aurium non poteft mitri,
    confiderataroci conditione.  Atque graviores inde morbi na-
    Ccerentur. Inflammationi* cauCx funt pevpcLTUvel ncvsvt*,ct7u. A
    flatibu* oriri poteft infiammano aurium, fed longè alia ratione.
    Homine ebrio, vapores non tàm ex ftomaeho per gulam, quàm
    per arterias ex mafia fanguine a in intima aurium feruntur. Nec
    Hepar,nec  Lien nec Matrix pofìuntfiati in aures compellere»
    obftantibus inteftinis, Diaphragmate Se Collo. Si fpettantur par-
    tes aurium, harumqi cavitàtes, erunt differentia infiammatìonis
    auriu. Eli Se critica inflamatio^«n«. Illa differentia eftfallax,
    qua haec infiammano per viam  Catarrhi, hasc per vidpaulatina
    digeftionis oriri dicitur. ÌHecftomachica necHepatica nec Uteri-
    na eft inflarhatio auriu.Flatus fanguinispoftunt facere ventofam
    feu ut vocant,fiatuofam inflammationem auriu.Signa inflamma-
    tioni* Auriu expenduntur.(7r4'W><# capitis pituitosfi, craffum-
    que humorem haud demonftrat, nec quoque aerjrigidi$r,in
    quo aeger ante fuerit verfatus.   Atque notae humoris me lane bo-
    tici funt incerta;. Necgravita*fronti* poteft eflèpraefagium in-
   fiammati nervi auditorii. Nec nauCeaill^,utvocant,ftomaeHalc
    inflammationem auriumxeftatur. Prognoftica dicsntur. Aurium 
i%6                  Catarrhus Aurium.
                          ■  "■           '         -        *
   fiammatiagravior Ophthalmia eft & periculofior.Levior eft ìn-
    flamatio attriti, exteriors tantum auriculd inflammata.lnfiam-
    matione aurium gravimla\>orantjuvenes,quàmfènes. At Seju-
    venes faepè con valefcunt. Recidiva intenditpericulum.C'wiC4
    inflammatio eft faiutaris. Inflammationes^fordesc^ aurium non
    poffunt in urina agnoCci.lnfiammationis Aurium curatio,omif-
    fis Cephalicis é'Cerebralibu* medicamentis, nunc facilior eft Se
    minus fumptuofa. Nec Errhina, Ptarmica, Ap phlegmattfmi
    SeGargarifmi utiliter exhibentur.  Deferuntur HtppoCratesac
    Galenus nec non juniores, uttjroffius >u?etckar/m , Sennertus,
    Medicina purgane utif iratem affert, veluti Sanguina mtjfio, cu-
    Curbttula,Frttttones,Cautcria, Hirudfines. Quanrumadjias,fug*
    geritexemplum2<jf«;*» Lufitanus. Vomitus nihil confert.Z>7»-
   retica non flint aliena nec quoque fudortfera? fed. ceità tamen
   ratione.QuidamabdicantRepellentia,quidamprobant. Athi
   ipfiexplicatuum difcriminibus diffidentet inprimis Maffariaf
    & Sennertus. Tandem Repellentia expelluntur.  Opium nec tor-
   refattum prodeft, live illitum five inftillatum.   Eli quoq;/r n-
   fuiAuditus peculiariterpcrnitiofum.   Lac Se Butyrum auxM-
   antur. (faninumLac vehementius collaudatur. Albumen Ovi
   prodeft, praevaiet  tefleAvenz.oarvttcttu*. Oz/c^vetuftiorum
   Autorum pprcenfentur. SequunturOttcafimpUcia exotica,moii
   Oticaantiquorum compofita. Aures, infufisliquoribus vei con-
   chyltatdac purpuredtvel alba lana obturabancur. ConchyltataSc
   Purpurea differunt. Alba potuit etiam effe Xylina, quae & fpifc
   fior eft.Ceppa omni xtatefuit nominata medicina/#«r»»«?.Mo-
   dus 0f*r^^mr/74admpvendteft varius vet per lanam vel per
   arundi-«emve\ per auriculare fipectllum ac illud quidem ali-
   quando /rfwrtmoHisfimàinvolutum vel per àntyxpTifl, ortets-
   lartum clyfterem vocat C Celfus, vel perfirigilem.  Fu Vapora-
   tio per fumum Se ollam. Omnia Otica, quasauribus infundenr
   datuntr ob membrana: interjettum multisfufpettarproriusa-
   Jiena,acpericulofa eflè videntur..  Ruttando, vomendo,ni-
   tendo, clamando? infTando non Halite ftomachi penetrant in
   ames} fed har una vaia difienduntur»  idque docet Galenus. Va-
                                                     pora 
Catarrhus Aurium.                   j fe i
fortealentispanie non tabefcunt crasfiores 4»rà humores. Gf*
M/rk/»*f4iuntadmodùm~idonea. Reliquafuntprudentere-
ligcnda. Otica exotica non funt tanti ufus, fcitu tamen digna,
Recentiores,ut&.SV/Mmw, mixturisacfimplicibus medica-
mentis veterum utuntur maxime.   Non ulteriùs progrefia eft
Ars Medicinali*. Pix anrtbus convenit peculiariter. Appropria-
ta Auriumabjudicantur.  Flores Arundinis Aunbu* privatim
nocent. Paucadicuntur, quxCpeùant advittusrationem» Vi-
num, finità propè inflammatione, inutile non eft. Danturcibi
conftrtttivi. Vigili* nihil j avant. aomno fere indulgendum.



               Ecundum (Jatarrhi genus  eft Aurium
               inflammatio, quam quidem principe loco &
                   hbrode locis in homine: por* èè itero th? ks-
                   (potA^c &rlct,òfih K*} toU phot, ò òe *£' f»

       Verùmà/W^ridfuperiùsdittum fuit, qu'dnam caufaeet
fer,quamobremhujustrattationisinit;umàC«Mrr^Of«/or*wdu-
ceretur. Si magnitudinem periculi fpettamus, Aurium inflamma-
tio eft gravior Ophthalmia.  At Medititi autPhtlofvphu* fi conterri-
platur quinefue fenfuum naturaci, alio ex ordineeosperfequitur.
Quare nec ab ratione, uti judicat /W*jjpri<«vabhorrebit,ita incipe-
re, itaque pergere ufi rù .1 lac via & C. Celfus progreditur,ideoque,
inquiens, ad aure* tr nfeundum efi > quarnm ufium proximum a ho-
minibus natura nobi* dedtt»
       Nunc Hippoir.ttes prard;cT<> libre- de gianduii* baec fubnettit:
Atvero aurium meatus tortuofus quidem & angufhis.Cerebrum vi-
cinum habet, iplìs (aunbus) appreflùm- Quod cum affioitur, hoc
morbo plurima excernit.                          <
        Cùm tantus autor Cerebrum, inflammatis aurtbuspm-
                                V $                 aun- 
I5&                  Catarrhus Aurium]

nantiet laborare,reliqui Graci, Galenus Se Alex Trallianu*, ac quo-
que Arabe*, ut Avicenna ac Serapio remedia eidem  membro ad-
movcnda curant.  Cerebrum compati ajunt Juniores, ut Chri-
flophorm a Voga,Joh. de Tomamira, Arculanus, Alex Maffaria*,Sa-
vonarola, Por e firn , Rudius.  Hi quoque Nervum, qui eft aurium, Se
reliquos affligi arbitrantur.   Et fi, inquit Arculanus,' fit per com-
munitatem à Cerebro fecundum plurimum,non folùm auditus lae-
ditur, fèd etiam guftus propter propinquitatem originis quintif a-
rjs nervorum Cerebri praebentis auditum origini terfti & quarti pa-
ris, praebentis guftum & fenfum lingua;.
       Praetereà Cerebrum Cons Catarrhorum exiftimatur, ad quos
óchaec p a filo fpettat.  Alexander Trallianu* l.j. e. 4. tjt/h t»» >>oiè
x.atg.ppx <yivofJ,svw óSvvav ait in auriumJloloribus,  qui ob Catarrhos
éveniunt, parti remedia cito adhiberi non oportere. Unde Eficulafius,
Fk, inquit, ex rheumatifmo Capitis ac ex Catarrho.Sic & Gariopon-
tus. Cdim Aureliantt* nominat poros Acufiicos. Senfuales, 1.2. TarcL
Paflìon. e. 3. aurium viae five auditoriae cavernae, quas Graeci acufii-
cos poros appellant, difficillimisfaepe doloribus vexantur, ut etiam
©ccipitium teneant Se oculos atque buccarum mufculos & perfe-
veratione tardiflìmà tempora Se caput. Aliquando etiam humoris
fluor per eafdcm caverna* fir, quemGraeci Rheumatifmum vocant»
& ita jugis, ut faepè vulnerct altiera atque corrumpat Se offa conte-
rebret Se proptereà copiam fluentis humoris efficiat.  Et paulo poft:
tum etiam (adhibendarn) totius capitis curationem  ex illifionea-
 Suarum fupercadentium,quam Graeci Cataclyfmum appellante/**
 le. Avicenna per viam Catarrhi aures tradit inflammari. Hic & ejus
interpretes,/o/&. de Tornamira, Jacobus de Partibus, Arculanus Ga-
ìenum fequuntur. Nam ille /. 7. Meth. Med. Cerebrum, inquit, per
aure*, nares Se palatum purgatur.  Ac libro de confi it. arti* Medica.
Quae per palatum, naresve & aures fluunt, quo cerebrum fitaffe-
clum, indicant. Autor Ifiagoge* fimilitcr fere : per aures exeuntia te-
ftantur Cerebri robur. Ex eodem magìfterio Balduinus  Ronfieus libro
de infantium morbi* aflìrmat caput per aures tanquam per cribrum
purgati.  Onde Se Marcus Santi. Barolitanus comment. adtextum
Avicenna, cum quidam,inquit, uicus fiftulofum in aure finiftra pa-
                                                   teretur, 
                    Cdtarrhus Aurium.                    i^a

  teretur, ex quo fanics plurima flucret, cum Medici illius fluxumre-
  tinerevoluere contra meam opinionem.  Nam ego a Cerebro de*
  fluere dixeram.  Et poli mortem, ne vifus §flem mentiri, plurima
  fanies ab auribus & naribus effluxit, ut oftenderer materiam reten-
  tam fuilfe in Cerebro. Hac ille.  Ac veteri illi opinioni admodùm
  congruenter Zacuth* Lufìtanus: Inflammatio auris  fere ab humo-
  re a capite in eam confluente concitatur: is aliquando eft fanguis,
  faepè tenuis quidam, fervidusque humor, qui in auris profundum
  ita fefe infinuat &adhaeret,ut primum dolorem cxcitet,deinde vio-
 lenter exafperans, diftendens ac replens, tumorem generet.   Nam
 caput nimio humorum onere refertum, in partes fibifubjettas,G
 fint debiles, eos detrudit, ut aures, oculos »frontem, labia,,dentes,
 gingivas, palatum & alias fibi vicinas, fiverò hae robuftae fint in de-
 biliores, utpote pettus, pulmonem, gargarcpnero Se ventriculun»
 tranfmittit utprobat Galenus 2. febr. n. Acpatdopoft  : Subauribus
 glandulae funt confpicuae, infignes Se craflàe, in quas non folùm Ce-
 rebrum fèd aures ob viciniam fua excrementa detmdunt.  Ob hanc
 eaufàm cùm Cerebrum plurimis morbis vexetur, qui a craflb prae^
 fertim Se lento  humore originem ducunt, pone aures caufticaóc
 veficatoria admovemus.
      Verùm multi fuperiorumautorumSe vena*dicunt,quibua
 quoque in aures feràtur humor, quo eae inflammantur.   Qua de
 Se hola Johanne s de Tomamira, aliquando, inquit, materia fluit per
 illas concavitate&in ipfo organoper viam Catarrhi,quod eft ut pl.u*
 rimum, fit aliquando ab illis qualitatibus cum materia apoftemo-
 fà fluente per vena*.
      Tàm vcterem,tàmque vulgatam tradì tionemDott Sì an.Seni
 nertus defignat hifce verbis r Quanquam auris fabrica pracipuè ot
 fibus conftat, tamen «.nembranas etiam habet,. in quas exiles venae
 immittuntur > per quas fanguis tenuis & biliofus è venuli* membra-
 narum Cerebri Sevicinarumpartium in aurem illapfus, infiamma^
 tionem parit.  Etrurfiumi Diftinguendum, utrum  fanies illa ab
 aure ipsà profluar, an a Cerebro : ab hoc quidem vel rupto., in ipfb»
 apoftemate velcitra apoftema, fanie è Venis Cerebri inprimisad au-
res tranfmiflà. Si enina fanies. ab apoftemate eft rupto in Cerebro, 
l6o                  Catarrhus Aurium.

illa primo fatis magna copia exit, deinde paulatim emittitur.do-
nec omnis fit abfumpta j praeceflèrunt etiam figna inflammationis
Cerebri, Se Capitis gravitas ócdolor, quae fanie exclusà remittunt.
      Ab apoftemate vero in aure rupto dolor,qui praeceffit, in au-
re magis quàm in Capite perceptus fuit.
      Sin fanies abfque apoftemate Cerebnìn ejus veni* genito ad
aures tranfmittatur, pruritus quidem in auribus feutitur & fanies i-
pfa, poftquam femel exhaufta eft, denuò coacervatur, quae nifi li-
ber exitus pateat, vertiginem &alia Cerebri fymptomata affert.
Hattenus Autor.
      Ita fert vetus Placitum,portionemhumoris illius domeftici,
qui Cerebro funditur quotidiè, in aures quoque demitti.  Ulamque
fluxionem aliquando in tantum increfceré, ut ipfae aures inflamma-
tione tententur.   Quicquid humoris vel nares vel oculi vel aures
reddebant, fimplex Antiquitas ex Cerebro cenfebat provenire. Hu-
jus &illarumpartium, narium, oculorum Se aurium vicinio quàm
maxime movebatur. Et hoc eft, quòd Hippocrates, aurium meatus,
ÌDfimit,vicinum Cerebrum habet, ipfis auribusapprejfum. Unde «x ju-
iAoribus Johannes de Concoregio, inter aurem ait & inter Cerebrum
effe breve fpatium. Arabes, ut Avicenna, Se hujus, aliorumque in-
terpretesvocabant Viam Catarrhi, qua humor ex Cerebro quafi e-
micans, defcenfum facit vel adfpatium ori* vel ad nares, vel ad ocu-
losvel denique ad aures, tanquam ad emiflacula, quoverbo utitur
Chalcidius.  Siquidem ad eas ipfas Capiti* partes ex Cerebro ferunt
foramina , quae Àfat#m, Corporis fabricatrix,in Qran io commenta
fuit.  Quapropter Arculanus inflammationem aurium traditali-
quando fieri, fi plus humoris, quàm naturaliter oportet, ex Cerebro
in aures perforamen nervi auditorii pertendat.Mox autores &aliam
hujus inflammationis viam, men rione venaru.o habità defignabant.
Proinde humor non foraminibus Qranii, modo, Ced etiam veni* Ce»
rebri, membranarumque Cerebri ad proximiores has partes proflue-
rc credebatur.
       Superiori opinioni nefcio  quo modo acquiefeebatur fem-
per.Duaeres animus morraliurn maxime percutiebant, Hippocratis
autorità*, ac rei probabilità* fumma. Cerebro Se his capiti* partibus
                                                       ita 
                      Catarrhus Aurium.                  f5f

ha cohaerentibus, erat in animis humanis quafi infculptum , fìxum
& iis quafi innatum, humores, quos oculi, nares Se aures pubficant»
de Crebro manare.  Quem humaniGeneris errorem primus detexi,
COargUÌ, fuftuli. rjrth"m p(l fi»» fiir^ihin T npngnnan^nnn pi, //
mifa prolm-nm.  Eomodo, quo pulmo, hepar, lien Se mufculorum
corpora, nutritur Cerebrum fine veftigiis aut alimoniaefuperftitis
autrccrementireduntantis. SilaboranteCerebro, humor inibiin-
fidet, alia pasfionum genera nafcuntur, non catarrhi. Ac ut ad pro-
piora veniamus; fi Cerebrum ex fé fubminiftrat humorem, quo pa-
tto is in intima aurium Ce infinuabit.* Fluidis rebus Natura tribtt-
tum eft, ut de fuperioribus locis in-depreffiora cadanr.  Quapropter
& de Galeni fententia humores quafi naturali nutu in imum.mr-
 brum,iu ipfum infuri dtbulum, ut vocant, ac inde vel nares ac oculos
 vel in crac palatum fluunt. Atii quo modo in foramen nervi audi-
 torii poterunt contenderei Hi inglandula pituitaria coguntur. In-
 de delapfi & jam quafi exundantes,quo modo iter ad foramina Ner-
 vi Auditorii dirigere poterunt ? li  de media Sella Equina manantes,
 exitù potius per declivia foramina OJfis Temporum habebunt.Iidem
 Cide pofiica parte Sella Equina Ce agunt, nec inoffenfùm erit iter, Se
 ad foramen nervi auditorii piane inextricabile.  Objetti certe flint
 illi oflciproceffus, quos Clinoidespofieriores libro primo de Catarhis
 e. 4. appellamus. Ac fi humor inibi prorumpit ac progreditur ultra,
 illius loci tàm declivis conditione in Spinalem medullam Ce conferet
 potius, quàm  in nervum Auditorium. Hujus foramen eft a iatere fi-
 tum&loco iniquo ac valdè incommodo.  Ad quem humor non
 fuopte motu,non naturali,fed aliena vi ac impulfu ftruet iter. Fora-
 men autem Oocipitii, quo Spinali* Medulla mittitur, imum eft,
 grande & adverfum. Ad haec Nervi Auditorii foramen adeò arttum
 eft Se nervo auditorio ita differtum, ut nec tenuisfimus liquor pene-
 trare posfit. Fortaflè non fas erit,  haec & ejufmodi alia fcrupulofius
 expendere, fed credere.Eft adfertio Hippocratis, Galeni Se Avicen-
 na, qui funtantiftitesMedicaedifciplinae. Ultra igitur quaeri non 0-
 portet. In Sholà Pjthagora princeps locus erat credulitati, quaeo-
 mnem Dottrinam praecedebat. Verùm apud Medicos fola veri di-
 gnitas valet, non autoritas dicentis.  Hi non credunt, nifi ea, quae
                                      X              ©culi 
 i6i                 Catarrbu* Aurium.

 oculi mentifque aciesafiequitur. Falfitatis piena eft vetuftas, quate
 harcrarò eft veritatis comes.   Hate ex improvifb faepius emiearc
 confuevit. Ampli us tùm occultari ac premi non poteft. Huic Se o-
 ptimusquisque manus dat animo aequiffimo. NamcommodèCi*-
 btmeJla:
          Ipfa nova* arte* varia experientia rerum
          Et laborofiendtt miferU% nfustfa magifter.
 Ac Manilius quoque:
          — —  Longa dies acuit mortali a corda.
 Unde Chriflianu* Poèta, Prudentius 1.2. e ontra Sy mmach ?
          — -- crefcitvitahominìs &'longoproficitufù.
        Age,reliqua noftri fermonis fubtexamus.Si humor per me-
 dium nervum auditorium munitat iter ad interiores «MW,facile ini-
 bi derìdere poterit.Initio hujus infiammationi*,convulfio Se Epilepfia
 fiominemcitè oppriment. Nec humori inflammationem Aurium
 concitanti,  viam fola; facient vena Cerebri ac membranarumCere-
 hru Sanioris pettoris autores funt ii, qui venas Se arterias comme-
 morane Arteria invehunt Canguinemy ejus qaodiùpereft> venae re-
 ducunt. ^Aurium vena* & arterias 1.3. de Cat. §.1. e. io. executi fu-
 mus.Eae velinternaCunt vel externa.Higmormquoqueintelligit,/»-
 fammatisauribus, ferehrum aliquando fimuiÀfnciàcvitifiroaures
 Cerebro infiammato aut ad hunc modum affetto. Ille fanguis vero
 non eft Cerebri fanguis ae privatus,fed publicus. Ac arteriasexttr-
 mas inflammationem aurium, illaefb Cerebro, interdusn facere, credi,
 par eft.  %fMarcus Santtus Barolitanus fuprà parùm rette argumen-
 saturhuncinmodum -„ cùm plurimns humor de auribus etiam poft
mortemfluxerit,intelligendum eft, eum non aliundèquàm de Ce-
9*£r<0>venhTe. Atninulotroaurium, ut vocatipCe, fiftulefò non multa
fanies-interdum poteft fubfiftere ? Saepè St nares fimili morboten-
tantur.Quare Se inde promanat humor.. Plerunque evenir,,ut mor-
tolo homine fuppreflus humor tandem majori copia fé agatforàs.
Quid debomorrbagidNarium, quaefolsnnis fuirantè&moxcohi-
ibita, quid de .^^rjMrfupprefn&,.quid de Urina retentà dicam ?
Hes eftxippidò manifefta. Quaceiàtishabeo, Lettorem hic tantum
wjnmonjefacere^
                                                   Caufc 
                     Catarrhtu Aurium.           ____   \fy

                      CAUSAI.
      -Caufe Inflammationis auriumiunt vel externa, ut docente
Alfaharavio, Sol Se ventus', vel interna, utpiùpcfig, vel TC'ivpctjc-
Alexander Trallianu* vocat Trvsvuet (pvovfog.- Hinc ingens turba
autorum fimiliterfentientium.  Quidam talem flatum contendintt
de hepate,Liene,jlomacho &de utero ìurgere,utArculano,Joh.Matth.
de Gradi, Euftachim Rudius, Johann. BacchaneBus,fohann.Hieron-
Pulverinus.
       Atque Hieronymus Mercuriali* in Pralett.de ratione Vib% ito
morb. acut. eadem opinione ducftur. verba funt haec : Sed videarrrus
jam, utrum aliquae inflammationes habeant originem a flatu Se an
in his prius fit purgandum.  Quod autem fiant quandoque inflam-
mationes a flatu pra;ter quotidiana cxperimenta habetis autorita-
tem Hippocratis, qui lib. 2. de morbis acut. in pleuritide à flatu, dif-
cutieatibus utendum praecipit, ne perfèveransdolarfaciat veram
inflammationem, fi flatus nondifcu'tiantur. Doloredefcendente
ad hypochondria,  purgandum effe corpus monet.  Quapropter
colligitur nonnunquam inflammationes à flatu originem fum ere.
Idemque C.de morbi* aurium, Se fiat uofam aurium inflammationem
aliquando concitari proponit.
       D.D. Sennertus quoque rem credit hifce exptanati : Cauta
tinnitus eft <7nev?ict (ptww&c, id eft, fpiritus flatulentusfivèdTjtiòc»
hoc eft, vapor crasfior,  AycntricuIoaTjuoi furfum conti nentcrad-
fcendentwrtinnitum aurium efficiunt. Ita in biliofis tamen diutius
tolerantibus aures fonorae fiunt, calore ventriculi in inopia cibi ha-
litus ex pravis fuccis folvente Se in ebriis quoque vapores ex ingur-
gitato potu ad caput magna copia allevatis, qui tum exitum in an-
guftiis illis quaerunt,ad offa Se membranam tympani,expanfumque
nervumallifi tinnitus caufa exiftunt.  Ab utero deinque, hepate,
liene, Se vifceribus aliis male aflèttis evaporationem furfum fieri in
corporibus cacochymicis ócreplctis, minime dubium eft. Hac ille.
Verùm haec ditta tanti fiunt, quantica, quae tradit GnctisiUeAu -
torlibri de fiermate : Solet autem contingere,quodfperma,defcen-
dens à capite poros narium Se aurium obturet, ita ut vitalis flatus
exire velintroire ncqueat. ^frn**,*"''pnfnmpprnar,irPm^,Ti n-
peratur, quod venenum. crefeensque venis & arteriis fùis, dum ne-
                                    X a               quit 
1Ó4                  Catarrhus Aurium.
wmÈ*mmammm *mmÉmmmmmm—m*—mm—ma* MMMu^ia^Ha mmmÈmmm^ m**^mm*im
quitdefcendere in fanguinis maflam, nimiam generatpaflìonem
in faucibus quandam, quae ftrangulator dicitur.  Si vero fperma a
Capite defcendens non impeditur, venit ad tefticulos, ad unum per
venam unam Se arteriam, ad alium per arteriam & venam alteram.
       Rurfus Hippocrates libro de loci* in homine audiatur. Ò7té\g,9
Ì' èg rot wxa, (lòpitrgov) 'péei> ti Ttputu* òtiìvvw impéx&pw y*P
Xagéei.  Ilovov vi ituùixH » ^a"t' *' Votoovptyyaiji.   0*m ad aures
(fluxio) fluxetit, primum dolorem exhibet, vi enim fertur.  Dolo-
jrcm autem exhibet, quoadfiflula contratta fuerit.   Hoc morbi ge-
nus Otalgiam Galenus Meth. Med. interdum vocat, maximèq-,no-
.tat vaia Sanguinis, poft aures, inquiens,in 6. de morb. Vulgar.comj.
vena quadam funt grandiores, in ipfis vero auribus perexigua, vixcfc
afipettabiles & plerunque ncque per fipicua.
       Quemadmodum oculorum, ita Se aurium vena, fi fé habent
naturaliter, vifum effugiunt, veniuntque fub oculos, fanguine tur*
gentes.  Hic aliquando eftyW/&#/inebriatùs.  Talifqueeamitf-
flammationem excitabit, quae \ure flatuofa cogrfóminari poterit.Do-
loris cruciatus eft tunc acrior, auresque intra Ce fonant vehemen-
tius.  Hac, non alia ratione flatusinflammationem aurium facient.
A Ventriculo, inquit rD. D. Sennertus, àtnòi furfum continenter
stdjcendentcs tinnitum aurium faciunt.  Elio :  Vapores ruttando,
vomendo ac nitendo, in os ac claufo ore, naribufque compreflìs, in
primam aurium cavitatem, quam vocant Tympanum, agi queant j
. athi nec tinnitum aurium facient nec inflammationem.  Qua; via
(dicitur aAquaduttus ) fert ad illud aurium antrum, eàdem ifti va-
pores rurfus, patentibus naribus ac ore, remitti poffunt. Hàc hi fue-
runt impulfi, hàc quoque iidem viciffim exibunt.   Si humores Ce-
rebri Se Aurìtsm eodem itinere decurrunt, ofque replent, cur non
Se illi flatus fimul remeabunt ? Nec hi, ut autor loquitur, continenter
adfcendttnt, Ced ore facpiùs, femper naribus patentibus,in auram da-
ti poffunt. Ac cuntta res incudi infra rurfus reddatur. Sonitus Se tin-
nitus Aurium eft pasfio admodùm vulgaris. Eà vexati fi ambulant
contentiùs aut Ci ajvu'm exonerant nitèndo aut fi buccas inflant,ho-
tum aures intusfunrfonantiores, cùm earum venae inde diftendan-
tur ita, ut quafi haliti» quidam intima Aurium percutere videatur.
                                                     Dein- 
                      Catarrhus Aurium.                   165
          ,------------------------------------■--------------------—■— ■  ■ ■  • ■    —   ■ - ■
       DeinSennertus ait in biliofisjcjunis&ebriisvuporesexvcn--
triculo, ex ejus humoribus & ex potu ad caput, adoffa, & mtntbranam
tympant & adexpanfum nervumferri. Quafi non quidquam*rliud
è nufa;poifit afferri, cur illorum jejun or um aures intra Ce interdum
foncnt, nifi quod vapor ftomachiCe tollat, iequeagatin*«rw.Qui
bilis multitudine prelfus, famem fitimquefuftinet, ejus fanguis ma-
gis incalefcit, fitque acrior.   Talem, ubi arteria in interiores aures
inferunt.ha; illum alienumfonum accipere confueverunt.Perquàm
commodè ^z//V*»»<*,humores, inquit,per Corporis molem difperfiao
q uiofcentes longiore fame cxagitantur.  Natura enim cibo, in quem
agat, deflit ut a, ad humores convertitur, eofique re folvit & commovet.
Si vapores ex bdiofo ftomachi humore in pala tu tolluntur, hos hians
os, ofcitans ac faepè exhalans ultra ac ufque in aures tendere prohi-
bebit.   Potus alfumtus non tàm ftomachibiliofium humorem, quàm
cunttaro,malfarà Sanguineam diluit, quae & acrior jejunio'fatta
fuerat, & cralfior.  Nec ebriorum aures inflatum vaporum a ftoma-
eho receptant, fed potius ab aurium arterii*, quae etiam fervidiore
ilio fanguine, exaeftuant. Et hoc eli caufa;, cur ebrionjm oculis mul-
ta  videanturfalfa. \dqueapudAthenauml. io.oftenditAnacbarfis.
Ebrio, inquit Theocritus, -tal m kctAet, xetAa 7ti$ctv]a}. Arifioteles
Seti. Probi. 3. io. quaerit : cur vinolenti* res una, plures interdum effe
videatur. Id quod Lmrttiusl. 4.  exprimit hifce verbis :
         Bina lucernarumflagrantia lumina flammi*
         Et duplice* hominum facies & corpora bina..
Ac Horatius l.i. Serro. Sat. 1.
          — — -  Saltai Milonius, utfimelitto
          Accefiit ferver capiti, numerusq, lucerni*.
Nec aures,oculi Se Cerebrum modo,fed quoque pedes hominis ebrii,
tàm fervido, tamque vapido fanguine opplentur.   Hinc  faltavit
dittus Metellu*.  Ac inpotatìonìbus ( funt verba illius, qui Diogenem
Laertium interpretatur ) Cbryfippus quieficebat,  crura tamen agitans,
ita ut ancilla diceret, Chryfippifiola crura 'ebrìa effe. Saepiùs nec manus
nec pedes leiunt officia fua facere. Si ebrius corporis exercitatione
utitur ac Ce confert in conclave minus laxum,  claufis feneftris, ubi
quoque eft folitudo, aures fibifat fentit intra fefe efle fonantiores,
                                     X  ?               tenv 
 ix£_                Catarrhus Aurium.

 tempora polfare ac arterias totius corporis micare fehementius,
 Tandwn Sennertus vapores & de matrice, & de hepate Se de liene in
 4pros levari vult, nec putat fuper hoc efledubium.  Aft, ne multa,
 totum illud videri non poteft fimile veri, ne quid dicam gravius. Si
 enim eos ritu nebulae aut nubisfpiflloris fibi perfuadet ferri in au-
 res, quis non cohibebit aflènfum? Demus enim, hepar aut matri-
 cem intemperie, ut vocant, calidiore aut «/«r<? flagrante vehemen-
 ter vaporarclfti vero halituseò nec Diapbrstgmatisoppofitu nec in-
 ter jettu colli pervadere poterunt.   Quidam vaporibus matrici* hanc
 viam cogitando fa ciebat.  Illosin proxima inteftina ajebathaud
 «grepenetrare,'per eorum cava in arduum incumbere, pervenire
 tandem in ftomachum ac inde aure* impetere. Cur iidem vapores
 nonfedantini><?jtó#, quae multò propiùsabeft, imo qua; nonad-
 jacet modo, fèd etiam eft annexa. No v is Catarrhorum meatibus re-
 pertis, nulla ampliùs eft a veris falfa difcernendi difficultas.,

               DIFFERENTI j£..
       Et aurium inflammationis differentia aliquo modo numerofa
 videtur. Fiunt, inquit l.j./èc. he. c.i. Galenus, Se auris dolores ex in-
 flammatione , interdum quidem foiius circa meatum cutis, inter-
 dum vero in profondo progrefia , quando vìdelicet nervus audito-
 rio ad inflammatam afTettionem pervenit.  Atque JEtius ita : Au-
 rium dolores etiam fiunt ob inflammationem cutis aut nervi audi-
 torii. Similiter & Avicenna. Hinc Alfabaravius : Apoftemata au-
 rium generantur vel in nervis, vel  inventrìculisvelcartilaginibus
 aut extra in radicibus ipfa rum.  Hunc fequuntur Nicolai** Florent.
 Arculanus, Johannes de Tornamira. Eft,inquitbic, vclinipsàauri-
 culà vel in pelliculis Cerebri vel in nervo, foreflus fimiliter : vel in
 auris cartilagine aut in meatu aut nervo.  Atque Johannes Baccba-
 nellus: Inflammatio eft vel in auris cartilagine aut in meatu aut in
 auditorio nervo. Leonbardus Jaccbinus ait aurium inflammatiofiem
 velexternas vel interna*partes occupare.
      Idem Baccbaneflu* Se  Foreftus faciunt vel Criticam, vel non
Criticam, quos fequitur DD. Sennertus. Cautxdolorisjnquit Arcu-
                                                    lanus, 
                     Catarrhus Aurium.                  \&y

 /*»<*, aut funt atoto,ficut in Grifi aut febribus; aut à membro parti-
 culari, ficut ftomaeho, Hepate, matrice, frequentius tamen a Ce-
 rebro.
       Dein «Arculanus inflammationem Aurium traditfieri autpor
 viam Rbeumatos aut per viam paulatina digeftionis.
       Valefiut de Taranta Se hoc ad jicit : Caufa vel eft materia re-
 plens corpus vel caput fui multitudine vel malam  habens qualita-
 tem vel cftflatus. Eli vel in capite vel in corpore.
       Ac Mefite* dolorem aurium edocet, fieri velai intemperievet
fine velcumtnateria, ficut Alfabaravìus aut ex caliditate aut ex frigi-
 ditate.
       Illi Septem Hìppocratici Catarrbi ea cura funt pertrattandi»
 \\tuniuCcu\xiCque natura, caufa, differentia,figna Se remediafeorfun
 ac privatim expendantur.  Ubique occurrunt, quae funt notanda.
 FaUìtas nufquam non invenitur, adeò difperfà eft. Itaque nec fupe-
 riores differentia omnes probari queunt.  Aurium inflammationes* //
 toto corpore, hoc_eJfli a mafta\S<Mfgui>ied ormuXur,nunqvam a mem-
 bro quodam privato* ut à ftomaeho, Hepate, Matrice, Cerebro.  In-
flammatio quidem aurium ex Cerebri inflammatione aut ex fimili
 ejus aegritudine interdum pendet. Ateaafttsmacbo,Matrice Se He-
pate minime oritur, vel inde fublatisFrf/tfr/^*w vel humoribus tran£>
 miffis. Vis fanguinis omnibus momentis temporis in cor confertur»
 confunditur inibi, cogitur ac mox dividitur in omne corpus.~~Ex
 mafia Sanguinea Cmgulx membrorum partes inflammantur. Itaque
 aurium inflammationum differentia ex ftomaeho aut eyi hepate aut e%
 Liene aut ex Matrice aut ex Cerebro de fchoris Medicorucn tollantur
 omninò. Nec ulla aurium inflammatio unqnam fir pexijoiampaulati-
 »* AigefiiatiU.Wt l^qnnnMir1fp^f«.nnppf pprviam^gfrwwt^/fl^linr <fty
 arteriis plus fanguinis portantibus.  Si qua portio alimenti rema-
 net,&illà removent,ftatimvenat.Eft exigua nec inflammatione4 poteft
 movere.  Flatusinfunt in fanguine & cum eo quoque in auresCerun*
 tur.   Non in Cerebro exiftunt Se ex eo in aures irripetumfaciunt.
Jam vero de vento aures poffunt dolere^ ut inde etiam inflammen-
sur.   Non autem eScintemperiesfint materia.  Ilio enim impetuofb
acre arteriaaurium Gapjtisque ita aflkiuntur ^ ut plus fanguinis red- 
 i6%                  Catarrhus Aurium.
 dant in aures. Unde illa inflammatio tandem concitatur. Nihil nifi
 fànguisSeisquidempublicus, communis ac ex illa mafsà proma-
 nans, facit inflammationem*  Hunc vel interna vel externa aurium
 arteria ingerunt vel utraeq;. Superioribus annis nobililfimus quida
 vir, admodùm fenex quodaapoplettici morbi genere faepius tentaba-
 tur. Ego tandé accitus, praeftò fui,cùm eo malo fat gràviter oppref-
 fus eflet.QuidàMedicus quietem imperabat ac tantum fuadebat re-
 ficientia remedia, ego contràclyfteres &Sanguinismiflìonem. In- ,
 tcrdum vocem poterat mittere.   Quaerebat ex filio, quifnam bom-
 bardas juxta fé exploderet.Doceo inde plenum flatuumeflè fangui-
 nem, qui Caput opplet. Vicit igitur mea fententia, fuitque potior.
 Sanguis dctrattus erat admodùm fervidus ac  mire fpumefcebat.
 Tardius in vafculo gelabatur.  Quorfum haec ? Utintelligatur, &
 talem Sanguinerei Aurium quoque inflammationem concitare pofle.
                       SIGNA.
        Nec vulgaris illa aurium  inflammationis fignificatio eft
 fine falfitatibus.  Galenus Se Alexander TraUìanus illorum humorum
 naturamdifcernunt^*00ró-: Dolorem ex craflbrum vifcoforum-
 que humorum obftruttione potius concicari, artifieiofa quis conje-
• ttura hinc deprehenderit, quod aeger capitis Centiztgravitatem, item
 quòd cibi praecedentes Se potus, fuccos frigidiores & magis humi-
 dos procreàrint.  At fi diftentio quidem orta fuerit, gravitatem ve-
 ro in capite vel aure neutiquam percipiat, fpiritum flatuofum&
 craflum, qui non invcniat exitumj  doloris caufam potius exifli-
 mandum eflè manifcftò conftat.   Sin autem gravitatis fimul Se di-
 ftentionis, caliditatis & doloris pulfatilis fenfus orlator, inflamma-
 tionem eflìcientem effe caufam doloris, qui à-Sanguinis excalfatti
 influxu originem habuerit, bona ratione exiftimate licet.  Unde ex
 juniorum turba Hieronymu* Mercurialis : Quod fi alii fervidiores
 funt humores,cognofcitur ex vehementiflìmo dolore & hoc fitper-
 petUUm Vobis, dnlnrpm tnavimnm f«.mp,-r n ranca ^a)ij£r>r;rj Ad-
 ha;c percipitur intenfus calor intra partem, calidanon nocent, fri-
 gida delettant&juvant.   Quod fi fiat ab intemperie frigida una
 cum materia, ut ait Galenus, figna habentur ex vita anteattà, ut fi
 quis fit ufus cibis pituitofis, fiverfarusfitin aere frigido: adhaecfi
 percipiatur frigus intra aurem, fi calida applicata j uvant. Ha e Hit.
                                                        St 
                   Catarrhus Aurium.                   \6g
—      nn   ■'     ■  "               ■               mi
Et Melancholicum humorem agnofcunt Valefcus deTaranta Se Ar-
culanus. Melancholicum,*»^*!* hic, eft cum duritie Se cum dolore
tendente in fufcum & cum maturatur, crefcit febris, dolor etiam fit
magis pulfativus. Cognofcitur autem quod fit per communitatem
a toto vel a parte, ex  nocumento totius vel partis praecedente cum
cujus augmento augetur & diminutione diminuitur & fi fit per
communitatem a Cerebro fecundum plurimùm, non folùm audi-
tuslaedicur, fed etiam guftus propter nervos. Et dolor Criticus co-
gnofcitur ex aegritudine praecedente cum cujus doloris augmento
materia permutata fedatur segritudo praecedens, ficut fedatur phre-
ncfis materia adaurem permutata.
       Alfaharavius Se loca infiammata auris intelligit hifce docu-
menti» : Signa apofteroatum calidorum generatorum in nervis,do-
lor fortis, & intolerabilis, intenfus calor, fortis, febris, rubedo fa-
ciei & gravitas frontis. Signum apoftematum ventriculorum eft
lentus dolor &lentafebris Se modica. Signa vero frigidorum apo-
ftematum funt contraria his,quxdix'imusincalidis,quia dolor eft
lentus Se febris Se calor & maxime, quando aetas & tempus Se com-
plexio funt frigida;.  Signum apoftematis cartiiaginis aut radicum
 auris eft quod ad fenfum videtur.  Hujus imitator eft Johannes
 tSHatth.de gradi :  Si fit ex apoftemate in profundo circa nervum
fenfitivum tunc febris eft vehementisfima , dolor acutisfimus ita ut
 aliquando aeger pereat ,  ficut in Apoplexia  dicit Avicenna, un-
 de non fic eft, fi fit ex apoftemate in cartilagine extrinfeca, quare a-
 iiquando fc.indie, utephemera. Ratio eftclara fcil. propter vici-
 nitatem Cerebri. Si autem fit non in radice ipfum apoftema, non
 eft etiam dolor multùm vehemens nec eft febris continua. Si fit do-
lor per communitatem Cerebri, cognofcitur ex his, quae praeceffe-
 runt de nocumento Cerebri & per laefionem alterius fenfus, nt mm-
 proprie odoratus.  Et fi fuerit per communitatem .ftomachi,decla-
 ratur per  naufeativam fatietatem & maxime per fomnum poft ci-
bum de repletione : nam tunc magis manifeftatur nocumentum.
 Nam dicit Avicenna, quod fomnus fubitò fattus poft repletionem.
 eft ex his, quae maxime nocent Se auditui Se aliis fenfibus.
       D. D. Sennertus indicia ftomaehalis, ut vocant, inflammatio-
                                       ^              ni* 
170                 Catarrhus Aurium.
nis Aurium prodit hifce verbi* :  Ac furditas Ci a confenfuventrig-
li fìat, asgri acutius audiunt ventriculo jejunoSe vacuo magis,quàm
pieno»
       Si Inflammatio aurium ìfiatibu* oritur, ejus quoque indicia
faciunt autores. Quod fi, inquit Mercuriali** non ab humoribus,
fèd aflatibus aut ardentibus fiant dolores, hoc praecipuum eft argu-
mentum, quod dolor non eft continuus,raodó accedit, modo rece-
diti difcutientia profunt, JohannesBacchanellus illud quoque ad-
jici t :  Sia flatu fiant, tunc dolor tenfivus, nongravatu* & font** clarus
audttur, non confafusi Sic & Valefius de Taranta ac Arculanus.  At
Johannes MatthUc Gradi hunc in modum : In ventosa fiat tinnitus
& fo ni tu s, non eft fic in humorali»  Hoc tamen defonTtu eli fignum
magisfallax, quodetiam in apoftemate aliquando fit fonitus pro-
pter vapores exiftentes ibidem claufos, fed diftinguitur potiffimum
propter ponderofttatem, quod fi fit ventola, non conjungitur^o»^-
rofitas, quae conjungitur,.fi fit materialis, non ventola.
       Gravitas Capitis pituitofum, ut vocant, óccraflum humo-
rem dubièdemonftrat.  Nam arteria queunt calidiflìmis tenuifli-
misque humoribus caput Se aures ita opplererut hae fint omninò in-
flam.ataé,aftno finegravitate capitis.Caputquidé non aeq/inflaihatù:
eft, at ejus arteria; funt magis intenta; ac moventur eocitativrs. Unde
ifta gravedo Capitis fimul fhboritur j. quemadmodum homo faepè-
cahdiffimà Opht baimi aurgetur,capite admodùm gravi. Nec efus
ciborum frigidorum aut acr frigidior irigidamAurium inflamma-
tionem efle tellatur»   Nam Galenu* ac ejus aflèclae caufam Catarrhi
alferunt effe poflè frigidam,, ejufdem autem materiam omninò ca-
lidam-Compari ratione a materia calida poteft oriri aurium inflam-
matio, etiamfi eam cohcitaverit tempeftas frigida. Ille dolor tendens
in fufcum (ita hic loquitur Arculanus) quo modo humori* melancho-
l:iiindex effe poteft f. Si fenfus Auditus,Cj'uftus, Se Odoratusyort*. au-
rium inftammati.one^unthebetiores,Se Cerebrum graviter affettum
efle videtur.   At illa ipfa inflammatio prinfam originem a mafia
Sanguinea ducit. Gravita* Fronti*, ut quidem piacer Alfabaravio,,
indicium inflammat or um nervorum auris haud praeferre poteft* Cu-
ti* frontis, e* frontis*ill& portia mtmbranarmn Qtvebrù ac denique
                                                   hi ner- 
                     Catarrbi* Aurium.%                  iti

hi nervi qua ratione condolefcunt ? Qua cohaerentpropinquitate?
Hyeme inflammationes potius erunt quàm calidisfimae.  Siquidem
eo anni tempore ventres, ut Hippocratis interpres loquitur,funt ca-
lidiores.  Quare vix audiendus eft Alfahataviu*. Johannes Matth.
de Gradi naufeam affirmat fkomachalis, ut vocant, inflammationi*
Aurium notam exhiberc.  Sennertus illud figni Omittens, furdosex
ventriculo aitplenoftomaehogravtus audire,plùs inde humorum ex-
halari, ratus. Imitatur Mercurialem, qui aflatibus ortaminflamma-
tionem prodidit non effe continuam.  Quanquam hi, fi verum volu-
mus, contraria inter Ce fcripfere.  Nec mirimi. Falfàe res nunquam
liquidò explicantur. Nec referto nec jejuno ftomaeho deliint va-
pores. Quin^ww^/wiplevetuftioresfecutus, tradit tinnitum\e-
junio maximèfieri.   Qui enimfamemtoleratdiutius, ejusaures
tinniunt.  VrxteteaMercurialisaurium inflammationem ut vocant,
aie nunc magis, nunc minus urgere, doloribus vefperi femper in-
gravefeentibus. Jure haec & Umilia peritioribus funt fallidio. Saepè
ftomachus,gravioreinfiammatione aurium,eft imbecillior & minus
appetii cibi. Igitur nihil ex eo colligi poteft, nihil cogi.  Summa,
novae,hoc eft, vera Catarrhorum via deprehenfàe, multa nunc aliter '
explica ri cogent. Vero verius nihil eft. Quo gravior eft aurium in*
flammatio, eò plures partes fimul affliguntur,'ut ceyebrum ipfum
aliquando & quoque Nervi, quos vocant Auditorio*.  Febris vehe-
mens Se delirium non exteriorem, fed interiorem**ra* infiamma-
ta m efle teftantur,C\Alfaharavium audimus.Verùm Se externa auris
vehementisfimè inflammari poteft, ut aeger etiam febriurgeatur;
Multi ea, qutflatus dtfeutiunt, tùm temporis praefentaneo remedio
forcopinantur. S\inquitl.i.p.i.e.%.Sennertu*,cumftatuvelvapo-
ribus Cit intemperies capitis, adeft tenlìo capitis fine gravitate &
punttio per intervalla,fonitusaurium ékfaepèvertigcpraecefllt diae-
ra flatus generans,*£*r^ ab iis,quaflatus difcutiunt,cmolumentùper-
ctpit.Talia potius aegros afficiunt damnoi quippè quae calidafunt Se
hinc movent fanguiné,ut ille auriufonitus multò gravior reddàtur.
               PROGNOSTICA
       Nunc ea figna funt dicenda, quae vel praemonent periculum
                                   Yi                vel 
ip.                  Catarrhus Aurium.
.----      il  i ■»—m--------------—         ■   ————^- MMMWMi
Vtl ^w ollendunt.  Certe infiammano  Aurium eft piena periculi,
ut Hippocrates 3. Pragn. 15. aucm Galenus interpretatur,h ine/>**/«#
/Hgineta, Attuarim,Se Alexander Trallianu* prodidere. Ac C.Celfm
aurium, inquit, inflammationes, doloresque interdum etiam ad de-
mentiamo mortemque pracipitant. Patetque exemplis. Nam Georgius
Bertinus hoc fcriptum reliquit .• in aurium quitmin oculorum affe-
ttionibus majm vita difcrimenimpendet, ut exptrta efi nofira GaHia
in Eranci fio Secundò G allia 'Rfge.
       Ac fi non mors femper, tamen alia Se quidem gtav'iorzmala
fubfequi conCuzrvint,convulfio,Apoplexia,Delirium & id genus alia,
uti Joh. M. de Gradi, Arculanus, J, Mtch. Savonarola, Bened.Vitt.
Favent. Rodericus Fonfeca, Leonbardus facchini**,Joh. BaechancUus
fuper ed re inter fé confentiunt.
      F(lgyf A"T**"" infiammatiti gravinr Qpfal,AÌ~,i2 [Jtriufque
dolor quidem par eflè poteft.At Auribus inflammatk,perquìmmo-
lèftus eft fonus internus&perpetuus.  Eomens turbatur, fomnus
fit inquierus, quo homo femper intervigiians, reficitur minime.
Hinc certe periculum intenditur. Hippocrates etiam aurium itine*
re flexuofo movetur, quod fi,/, de Gianduii* inquiensad nares deflu-
xiodecumbat, mordenturnares, nihilquealiud graviusaccidit.Ea-
rum etenimamplaefuntviaeócquaefibi-auxilium ferrepoffint,  prae-
tereà vero minime coacervatum, quod per illas fertur.   At vera
aurium meatustortuofus&anguftus.
     Si exterior aurìcula inflammatur,minus periculofa efiSut pro-
dit Galenu* \. Prognoft. 15. Sic SeAvicenna cdocet, unde,fiphlegma\
inquit,fit in meatu intcriori fapiusfeq uè tur periculum. Quando autem
doler accidit in Cartilaginibu* intrinfecis non eft vehemens nec timo-
rofut. Tunc enim, inquit Benediciti* Vitt. Faventinus, nervus audt-
tòrius afnciiur, non equidem ex longo intervallo Cerebro copula-
tur , hine mors fìibita r hinc delirium. rd-&lob.MattLde Cjradi
cdocet.
      Klagis pcriclitantur vhajuvenes, ut Hippocrates 1: Epid. &
GalenusAphor. com-22.1. Aphor.com.so. acj. Pradittion. comment. tó.
tradunt.  Unde Se, Alexander TraUìanus ad hunc modum : Sive mea-
tus auris, fivealia rpfiusquaepiam interna particùla frequenter in-
                                                   fiamma- 
                    Catarrhus Aurium.                   yy\

fiammatione labores, acutiffima pericula vicinia regionis Se gene-
re fubftantià; inducit.   Etenimnervus, qui internam aurisfuper-
ficiem fublinit, cùm fit fenfibilis, validos dolores, acutosque exci-
tat,nt etiam Cetebrumin confenfumperducat, unde febres& dc-
liria fic affettis oboriuntur.  Interim vero etiam laethales.  Ac Ju-
venes quidem ex acutisfimo ipfis eveniente dolore aut delirio aut
orris febribus intereunt: fenes autem febri quidem non fubinde
corripiuntur neque affettu convulforio neque delirio.  In Juveni-
bus non celeriter fuppurafeit, at fi fit, a;gri dolore liberantur. Hac
ille. Ac fimilitcr Johannes de Tornamira Se Johannes Matth. de Gra-
di. Acuti flìmis,inquitJoh. Michael Savonarola,in yuvenibus eft mor-
talis& interficit quandoque in feptimo, quandoque fubidò, uta-
poplettici Se eft magis interficiens adolefcentes quàm fenes &velo-
cius.  In fenibus vero hoc apoftema multoties pervenit ad pus, fed
pueros interficit quandoque ante fuppurationem.  Ab hifce autori-
bus D. D. Sennertus hoc dogma, ejusque explica tionem capit, pri-
mo, inquiens, humores in fenibus funt frigidiores & proptereà in-
flammationes, quae in iis generantur, non funt exquifitae, nec tan-
tum dolorem excitant.  Deinde pueri ob fenfus acrimoniam minus
dolorem fuftinere poffunt ; Senes vero habent fenfus hebetiores&
proptereà dolores non ita fentiunt.  Atque inde accidit,ut inflam-
mationes aurium in pueris raro ad fuppurationem veniant,fed pue-
ri fere moriantur ob doloris vehementiam, antequam ad fuppura-
 tionem venit inflammatio. Hatlenus Autor.
      Aftquimultorum curarvaletudinem,  faepè hàc aetate com-
perir, etiam omnium maximas Aurium inflammationes, quibus af-
repti funt juvenes, ad fuppurationem tendere citò ac felicitar, nec
raro, ut Sennertu* fentit, fed faepius. Multos&exiisMcdicum,qui
etiamnum vivit,faeitque medicinam^cio admodùm adolefcenteny
graviffima Auris inflammatione tentatum ac fattafuppurationefa-
num omninò fattumfuiflèJercommodè etiam ex fuperiorefaeculo
Chrifhphorum a Voga teflem laudare poterò. Mihi, inquit ipfe, cùm
juvenu adhuc effem 2j. annos natus» vehemens auris inflammatio fui*
oborta, Verumintra quartstm dtem ad fiummum pervenitvigore*»&
pus erupit album*. 
174                  Catarrhus Aurium.
     _________________----————~——
       Hippocrates in Coac.hzicprxdicit bìlìofts liquidi* exalvoprt%
mum deficendentibus,pofifiercorofis, comafupervenìens,fumores ad au-
res facit. Et inibì: biliofa profluviafiurdita*fifiit. Etfiurditatemtollunt
profluvia biliofa.
      Decimumprafiagium Benedici. Vittor.Favent. eft : in doloribus
aurium vehementibus recidiva; contingentes accidunt.   Et fi ver-
bum hoc fit Hippocratis 3. Prognoft.16. Ipfius tamen ratio eft : quo-
niam indicat recidiva, materiam non fuilfe integre concottam, ut
auttorcft Galenus primo aphor. com. io. Ob quam rem fucceden-
te recidiva indicatur,  morbi hujus caufam ad majnremmaleficen-
tiam reduttamfuifle,  quae cum imbectllitate virium aegroti jam ac-
quifità, aegrum periclitari, timendum eft.Hacille. Omnes omnium
partium inflammationes recurrentes plus periculi afferunt. Sangui-
nis Via; fiunt ampliores, ac illa vis, qua agitur fanguis, eft vehemen-
 tior.Vires quoque anteà fuerunt confetta;. Cur rediviva inflamma-
tio non magis anceps videbitur?
      Dominicus Leonu* ejufdem generis praefàgium in medium pro-
ferì Apoftemata aurium per viam Crifis evenientia anteperfettam con-
cottionem & in die non critica, timore tfpericulo non vacant.  Quod
idem memorant Savanarola, Se JohannesMatth. de Gradinine Sen-
nertu*.
       Ad hoc fignorum genus fpettat illud', quod & Galenu* l. 2. de
differentiis febrium c.y. prodit hifce: Aurium &articulorum dolo-
 res quotidiè & tertia dieinfeftant,& Autor Ifagogafiriptum reliquie,
 Auribus inflammatis non laxantur manus, ficut infiammato crure.
       Joh. Matth. de Gradi ex duabus rebus de infiammatione Au-
 rium auguratur :  Dolor pendens a ventofitate, non confervata materia,
 in aure exiftente, Inter reliquos dolores efifaciliter curabili*.  Et rurfus
 ait,materiam adfuperiora trahi, fi urina fint tenue*. Urinae rationem
 quoqi. Autor libri de Dynamidii*habendamducit: Urina fifìspcrius
fuerit fubnigra&piena & infierius clavitatem babuerit, inferiu* dolo-
 rem renum, &fuperìu*gravitatem capiti*, obturbationem aurium &
 narium fignificat, quod fumus ftomachi facit.  Ac inde nefcio quod
 praefàgium capit JohannesRhenanu* l. Urocriter : e. 7. Minutisfima:
 portiunculaeluteae velatomi urina; innatantes,, docent aurium ex-
                                                        ere- 
Catarrhus Aurium.                   175
crementum per urina; meatum defcendifìè &urgentes aurium do-
lores oftendit, ficuti etiam capitis.
      Quo patto iflatu oriatur inflammatio aurium, non eft facile
dittu. FUtus ille, quem autor libri de Dynamidiis vocat fumumfloma-
chi,Ci foramine aquaduttu* admilfus,intrat primam auris cavitatem,
dolorem movere poteft, non autem (nam fubinde emitti poteft) in-
flammationem, nifiis cum multo fanguine per arterias mferatur.
Autor libri de Dynamidiis ac Johannes Rbenanus fruftrà funt.  Non
enim ea,qua; in urina apparent, funtq; flavi coloris, portiones ìpfa-
rumfordiumexauribuseruntjfedfuntmaflaefanguineaepurgamen-
ta, qua; egerit Natura. Ac Johannes Rbenanus Hippocrati refragratur.
Quibus, 4. Apbor. 71. inquit hic, die feptimo futura crifis eft, ii* urina
rubram die quarto nubeculam habet, cateraquepro ratione.   guibus
pellucida & alba flint urina, mata,pracipue vero inpbrenetici* apparent.
Urina pallida, inflammatis partibus, eft mali nota & ob id non pro-
pria inflammationi*aurium ac privata, fed pene communis. Si mem-
brana; Crebri aut oculorum funt vehementius infiammata;, urina al-
ba Se pellucida eft periculi documentum haud fallax.

                     CU RATIO,
      Fas erit, nunc videre,qualis nam quoque curatio fuerit adhi-
bita. Haec fi Hippocratis fcitis congrua eflè debet, erit certe, in quo
 erratur.  Ex junioribus Vittor Trincaveltu* hanc Aurium inflamma-
 tionem, ceu Ophtbalmiam curari proponit, proptereà quòd intelli-
git>rcmedia, ut vocant, eephalica SeCerebralia itidem adhiberio-
portere. Avicenna certe autor eft, uthumorenimis calido, cerebrum
refrìgcretur.   Serapto ad id quoque parat  curationem. Hos con-
fettanturpleriquc omnes. Ex Hippocraticd Scholàetiam prodit/<;-
bannes gcccbius, qui confultat: LXll. prò Carolo Armacìato de auris
dextra vebementi dolore ex intervalli* repetente hifce verbis utitur :
Quibus hunc in modum adminiftratis, roborandi capitis per ee-
phalica refrigerantia, moderateq; adllringentia tàm interna, quàm
externa ratio habenda erit.   Hinc D. D. Sennertu*: inflammatio-
ne Aurium in ulcus abeunte, poft univerfàlia gargarifmis, apo-
phlegmatifrhisr ftevnutatotiis faputque pofteà roborantibu*adhibiti*.
                                                      Nani 
fp&                  Catarrhus Aurìttm.

       Nam eodem nomine &confilip Errbina,Ptarmica,apapbleg-
matifimigargarifimì in ufu fuerunt vetuftiflìmè.   Ac de illis ipfis a-
liqua prodidit Hippocrates. Nam libro de locis in homine haec occur-
runt : At ubi jam contratta fiftulà fuerit, multaque fanies purulen-
ta ckgraveolens effluxerit,hìud ita faciendum.Spongiam ficco quo-
dam medicamento ficcandi facultate praedito imbutam » quàm pe-
nitisfimèin aurem indito Se medicamentum purgans naribus ad-.
moveto,ut quod prius ad aures defluebat,in nares feratur,neque id,
cùm morbofum ex iftat, ad caput rurfus redeat.   Ac Galenu* U. de
Sanit. menda e. 12. haec diftinttè adhibenda praecepit. Non omnes,
quae laefae funt, partes funt roborandae. Optima vero determinano
eft, qua; ex ufu earum  petitur : quippè oculorum Se aurium perma-
gnus eft ufus.   Iccirco decidentibus in has a capite exerementis,
derivatio (per vicinas partes) moliendaeft: ac ad nafunvpotisfi-
mumtrahenda, quae in has partes feruntur.  Sinadnafumnonfe-
quuntur, in os ipfum, utiq; per ea, quae pituitam eliciunt,apophleg-
matifmata Graeci vocant.   Ex Galeni Schola quoque Johannes Se-
rapio admodùm dilucidè : Quod fi infirmaturauditus, caufa effici-
ens eft in Cerebro.  Et dolent etiam ex oppilatione, quae eft in ner-
vo, qua; defeendit ad vias ex cerebro, quando oppilatur ex humore
groflo, qui currit ad ipfum.   Et opus eft, ut mundificemus caput
cumgargarifmis.  Etmovefternutationemcum medicinisacutis.
Sic & Nicol. Florent. Ac Peter de Largelata ad bum modum : Serapio
dicit, quando fit fternutatorium ex foliis blitis, quod ex fucco ejus
Se melle mundificatCerebrum ótconfert dolori aurium.Ego autem
confuevi mundificare ipfum caput cum fucco cyclaminis & aqua
majoranae vel vitae & hoc multùm valet. Exjuniorìbus Thomas Grafi
fius etiam iis hodiè utitur Se Arnoldus Weickardus ;
               ly.. rofmar.
                  origan.
                  major,
                  fai via;.
                  ruta; aME.
                  rof.rubr. p.j.
                  Zingib. incif. 3jS.
                  pyrethri 5UJ.                         De- 
                   Catarrhus Oculorum.                  \yj

Decoq.intbij-aq.admedictatis confumptionem coiat. adde aceti
rofar. acerrimi Jj. detur prò gargarifmate, qup matudinè os abluat,
Naribus quoque fequens indatur, quo d
             $2. fuccimajor.
                     beta; cum aceto'rofaf. extf. alg.
                 25ngib. fubtilis pulver. d'y
Mifce Se linteo exceptum naribus intrudatur & fortiter pituitam e*
licere e o netur, laborantibus auribu*.
       Ac Mafticatoria D. D. Sennertu* utilisfima auribus promittk
bificc: Inter particulares capitis evacuationes inprimis utilia funt
mafticatoria, qua; non tantum, duro excrcmentaCerebri evacuane*
praeflant,|materia ad aures fluat, fed & per foramina in bafi calvari»
audttus Organum fubeuntia expurgatio-humorum auresobftruen-
tium iis fieri  poteft. Utilia funt & Errhina. Sternutatoria tamen
hic non ufque adeò tuta funt cùm incertum fit, quo motus humo-
rum ex agitatione illa vehcmenti concitatus vergere poflìt. Iterum
aliò: maxime fternutamenta ad tinnitum aurium curandumutilia
flint.
       Illis Cephalici* ac, ut vocant, CerebraUbus Medicamentis i-
ftisque m aftìcator iis ddem abrogant npftra inventa. Infiammati* au-
ribtssCiCerebrumCirm\\terlaborat, non Cerebrale* fèd refrigerante*
quaevis potiones funt remedio. Quapropter mea via curandi de illa
vetuftior, quam prodit Sennertus, a le  dilìant quàm plurimùm.
De his,quae abdico, cephalici* Se Cercbrahbu* folliciti Medentes, fae-
pè omittunt neceffaria aut ea, quae funt repetenda.  Ac illa cuntta
medendi ratio aegris «fi admodùm gravisac quoqi fumptui. Errhj,-
na, Apophlegmat'tfmi feu Mafticatoria funt nullius ufus adinfiamma'
tionem Aurium.  Humor enim non auris meatu in palati fpatium pa-
tente, fèd vaiculis ad os & ad fauces pertinentibus emitti.tur. Eft fan-
guinis ferum, quod allicitur.  Nunquam illaMafiìcatorìaiftoau-
rium itinere pus aqt faniem devocare poffunt.   Ac aeger ipfe*
moto aurium pure,  Medentes  edocet , mafticatorìi* nihil ,  nifi
tenuem, lentum quidem humorem cogi exfpuique-   Hic imp-u-
rior eft interdum, mafsà fauguineà* non emundata.Apud Senncrtum
reperitur mentio ìllarum vkrum : Perforaminain bafiCalvawau-
                                      Z               ditu* 
iy%                 Catarrhus Aurium.

ajtusorgantmfubeuntiaexpurgatio humorum aures obftruentiumma-
fticatoriisfieripoteft.Quxnam funt illa foramina ? Exforamimbus Of-
fis Oceipìtii humor Cerebri ad oriscavum protraili non poteft. Res
per fé eft aperta, tàm manifeftà loci illius conditione.  Si Sennertu*
illis verbisdefiguat/fl^w^» Nervi Auditorii, humor de Cerebro &
de tribus illis intimis <*#A77w» cavitati bus eXibit. Id quod quàm dif-
ficile eft ad cogitandum ì Si vero os aurium eft ulcere Luis Venerea»
confettura, fecus judicare licet.. Ac fanguinis fero per mafticatoria
evocato,pus eritmagis concretum.Sed fortaffecjuerat aliquis a no-
bis^qui fuprà oftendimus, quamlibet inflammatam partem tenui
liquore fudare,quanam via ille excludatur ?  Hicfuppurationeac
dirupto Apoftemate fimulfe effundit. Abfque faniei matronefi Au-
rium inflammatio finitur, illud humori? genus aut a venis iterum
erahi, reduciquein maflamSanguinispoteftaut die tandem confu-
mi.  Quo fit, ut tunc remaneat gravitas Aurium.   Ac quxAUtrium
mflammatio abfque fuppuratione curatur, eftlevior & ille humor,
qui inter initia fé prodit, efttenuis Se oppidò quàmpaucus.
       Multum-auxilii indattiottealvi, inque miflìone fanguinis
eft, Ci Grato*, quorum facile princeps eft Hippocrates, ac Arabe*, ut
Avìcennam & Haly audimus. Curatio communi*, Serapio inquit, in
reliquisaegritudinibus,  qu*fiunrinauribus, eft evacuano rotius
corporis cum* extratttone fanguinis 6e cum roedicamine folvente
humorem vincentem. Et fi vocat necesficas, dabimus infirmo quoC-
dam hyeros magnasrficutnyeralbgódion & hyera Archigenis.Ipfe-
enim utraeque conveniunt Cerebro» Hac hic. Avenzoar principe lo-
co memorat detrattationem fanguinis :Incipe, inquiens in capite
de apoftematibus aurium-, curamliujus a phl'egbatonià Cephalicav
Quoniamipfaremovetipfùmj.quando incipit evenire:. Hm Arabs,
unde cuntta Mèdentium cohorsconcinit..Exqu&DiJD.Sennertus
Generalis,inquit,. inflammationes curandi ratio Sihic réttè^ppli-
canda  efti Primo ergofevellèntiapufiirpandar inter quae valdè uti-
lis eft vena; Settiò& quidem venae Cephalicae quaeetiam, fi inflam-
matio major fit, repetenda- Aliis quoquemodìsfànguisad aures;
flùeas revellendus cucurbitulis frittionibu$'/focille'. Menftruorum
non, fluentiumratioeft<ha^enda)-
                                                   Gtcur-- 
                     Catarrhus Aurium.                  vp^
^mmmmmmmmmmmmm^m—        • ■    - i——■————    , ^
       Cucurbitula* Hippocrates l.de.locis in homine admodùm efR-
caces efle arbitraturj eju* verba hac fiunt : Et retro cucurbitula ad-
movenda, ad dextram» fi finiftra auris doluerit, ad finiftram verò,!fì
dextra. Nec vero fcalpello cutis pertundenda fed ut trahattantùm.
Alexander Trallianu* eas  occipitio  admoveri fuadet. PofteriorA
auris,inquit, Calius Aureliantt*, cucurbita admotà fcarificanda. Nec
HirUdine* funt alien*. Cùm Juvenis, inquit Zacutuslufitanus Praxv
l.2.c. r^ -biliofus & fortis, auris inflammatione truculenta laboraretj
Se in diefexto, deliritio apprehenfus, cum acutiflimafebre,anxieta-
te dolore immani, vigilia, fiti in exhaufta moriturus in horas fpera-
rctur,& omnia auxilia tàm per fanguinis miflìonem, cucurbitulis,
,purgationes, clyfteria, quàm varia anodyna intra aures indita, non
juvarent&denarcaticis intra aures immittendisdeliberarent Me-
dici, folo hirudinum retro aures futtu mitefeere ca;pit. Nam impo-
fitis qJatuor juxta aurem argram,quae erat finiftra, & fàngùine?uler-
tim extratto caepit Joqui,abejormivit,fudor placidus exiato corpo-
re emanans erupit, febris eft minuta Se ita ceffantibus Symptomatis
paucis deinceps celebratisi morte immunis fattus eft.W^f ///^Tem-
pus admovendifinit Calius Anrelianus : cùm dolor fumferit ftatum,
erunt admovendaefanguifugae, quos hirudinesappellant,circaflnes
auriculaj,hoceft, circulatim auditoriameavernam habentes, carti-
lagine praetermifsà. CauteriaJoannes Zecchiusopinatur effe efficacia.
Majus, inquit 1.2. de ignei* Medicina prafidiisc.24. Johannes Cofiau**,
negocium facit aurium dolor interior. Huic quum àfrigidàcaufa
eft, fi caeteris praefidiis non cedat, Albucafis uftionem proponit fer-
ramento ignito tenui, quod punttum vocatita, ut in interiori auris
circuitu, procul tamen ab ipfius auris radice, ex igne circiter decem
cruftaeimprimantur, Cur caveatradicem aurium, aperta eft ratio*
In eam enim partem nervorum, arteriarumque ac venarum propa-
ginesdifleminantur, quibus uftis dolor aut decadente cruftafiuv
guinis exitus compreffu difficilis facile fuccedat.  Cur exteriorere
potius, quàm interiorem auris partem urat,  non video.   Certe '^
tcriori cum intcrioribus confenfus  eft majori, quàm cum esterio*
ribus  Nunc fiinapi liquido, inquit Coelide Aurelianus, atque et-(am
                                   Z 1              adi»ù> 
 jgo                  Catarrhus' Aurium.

 admixto fico erunt exteriora cataplafmanda,donec rubor maximus
 fiàt,quemGracipbanigmon,apppeUant.
        Frittio; itemque Ligatura eft ancepsMedìcina, qua fanguis
 movetur vehementius.
       Primùro fanguis eft detrahendus,ut ejus impetus inhibeatur..
 Prius tamen potuiralvo infundi cljfter. Miflò fanguine, infèquenti
 proximo  die dcjettio medicamento petenda eft, illudq-, aliquantò
 valcntius effe poteft, fi aeger caret febri.
        Vomitìonem damnat 1. d. Hippocrates : Quod fi per hac dolor
 minime fi detur, ea, qua natura refrigerantefrigida infundito & medi-
 camentum, quod infra dejettionam woi>eat,propixatOrSuprà autem mi-
 nime, cùm vomitus nihil corferat & in re li quo refrigerantibus utendum.
 Hnjus ptobpitoresCunt Salernitani, quorum verfus infra politi fue-
 runti Eftquein exemplis,eamfuiflèpeftilentem.Nobilisquaedam
 matrona,inquit, FabriciusHildanu* Center.ebf.12. de dolore.aliquo
 gravativo ventriculi conquefta de confilio cu jufda medici aflùmpfit
 potiunculam.  Cùm primum ha-uftum fumpftflèt yiequutus eft vo-
 mitus maximus & frequens. Inter vomenduro autem, quod notan-
 dnm,cùm timitusd'oJbrofus aurium fuperveniflèt, auditum amifir.
 Àrbitror inipfis violentiflìmis vomitionibu/membranam Tympa-
 ni difruptam furile Surditajfenim inde evenire folet. Vomitoriutn
 fuit vinum infufionis vkri Antimonii. Hac ille. Caeterùm C Celfus
 curationem hàc via ordinat :  ssìurium inflammationes doloresfó in-
 terdum etiam addementiam,mortemquepracipitant. Quo magis inter
 initia protinus fuccrrrendum e fi, ne majori pericuh locus fit. Erge, ubi
 frimumdokrem aliquis fin fit r abfiinere & contìnerefe debet.  Poft ero
 diefivebementius malum eli, caput tendere, ìdque trino unguento Cali-
 sto per unger e & operire. At magnu* cumfebre, vigilptOj dolor exigit, us
fanguis quoque mittatur.  Si idaliqm caufaprohibent, alvus folvenda
 eli. Mox venit xàcataplafmata, quae dolorem leniunt»
      Qux ciensurinam nec funt calidiora, haudaliena erunt. In-
 terim etiam,inquitJohannes Zecchiu* , diuretica cibi* commixta non
 :)gnùbìlemutiu'totem afferro poffe , unicuique compertum eft*
      Similia Sudorifera,ut vocant, non  poffunt nocere, fi locafu-
 mu ntur,  *Almanfar quidem Ses7alneirnemin.it :■ BatiemBalneunt
                                                      ingre- 
Catarrhus Aurium.                  ifa
 ingrediatur, in quofiudet. Unde Alex. Trallianu*, Rhafesfy hac ratione".
 Alvum catapotii* cochiis duetto & Ltconicumprimam balneipartem,
 in quofùdoremprovecet,  intrare aqmtmjubeto.   Balneum fentimus
 parùm commodum effe.   Quae quidem aperiunt cutis fpiracula le-
 nitcr, ac maflam fanguinem expurgant, eahaud reprobantur.
       Repellentia nullius adverfus* Aurium inflammationes remedii
 effe rentur nonpauci,ut Peter de Tuffignano : Nota, quod repercuffi-
 va nunquam competantapoftematibusaurium, quod repercutiarit
 ad Cerebrum.   Item ]ohannes de Concoregio ac Peter Saliu* diverfius*
 Wiccontra Alt omarìum  difputat  ad hunc modum: Inflammatio-
 nis aurium curam exponcns, primo ad intra aurem oxyrrhedinum
 imponit: quod medicamentum difficultatempatitur: quoniam in
 ilio cafu non videntur repercutientia  convenire projtervicinita-
 tem Cerebri. Praetereà hic modus curandi diverfus eli a modo Ga-
 leni.Galenus enimlib.j. de Medie, fecund. loc. in principio ponens
 curam inflammationis aurium, diftinguit de dolore, dicens, quod
 dolor vel non eli admodùm intenfus, fed potius remiffus vel eft ad-
 modùm intenfus & moleftus.   In primo cafu adhibet mitigantia,
ficut nardinum, bafilicum, ócconfimilia : in fecundo autem adhi-
bet opiata : quareGalenus nunquam adhibet repellentia,qua; etiam
videntur praeter rationem. Hac ille. Ludovitus Septalius 1.6. Animad-
 verfi.eiiam Galeni autoritate nititur. In aurium interna curandà in-
 flammatione a repellentibus & oxyrrhodino abllinendum omninò
 cenfeo, cùm enim internarum Cerebri partium repletarum foboles
 effe foleat materia eò detrufa,fi repellatur, ad principem partem re-
 meabit Se delirium quandoque pariet,  aliquando vero alias Cere-
 bri affettus.   Quod Ci Galenus 1.3. de compof. Med. repellentia Se
Gxyrrhodinum in doloribus aurium & in inflammationibus carun-
 dem concedere  vifus eft,  id intelligendum potius eft de phl0gofiV
quàm de vera inrlammatione. Johannes Zecchiu* Confult. 6j.  & Cere-
bri &Nervorum rationem  habendam ducit: Oxyrrhodina valida-
abaliquibus  vel eriam graviflìmisviris in aurium inflillanda mihi
fèroper ex eo  fufpetta extiterunt,  quoniam horum ufu periculur»
iraminet, ne defluxus humor & etiara confluens in Cerebrum fum-
                                    2$               ma4 
 i$2                 Catarrhus Aurium,
 _____  tu—-----------——— '     ■   -      -    -  --------- t^taamammamm^mm
 ma cum xgrotantis pernicie retrocedat, idque per nervum audito-
 rium a quinta Nervorum conjugationecV a dura meninge in mea-
 tu m auditorium profufum, hinc fit, quod inlaborantephrenitide
 narcotica medicamenta liquata atqj in aures inftillata optimo funt,
 remedio.
      Nonnulli T^pellentìa medicamenta non penitus repudiane
 quemadmodum Lconcllu* Faventinus.  Quod fi, inquit hic, apofte-
 ma fit extra aurem, non conveniunt repercuffiva, quia auris eft
 membrum ignobile ratione cerebri.  Volunt tamen aliqui, quòd
 Valefcusautoritate Galeni in megarte; referat, quod repercuffiva
 hic competunt, fed hoc poft phlebatoniiam & purgationem. Item^
 Joh. Michael Savonarola, Valefcus de Taranta, Vittor TrincaveUu*,
 Francìfcus Feyneus, Mercatus, Felix Platerus.   Non, inquit Bombar*
 dus Gordonius, e o n veni unt, ni fi i n fiumma necesfitate,ac in dolore Syn-
 copali tantum Se  defperato. Joban.Rivlanusquoque: Phlebotomia
 repetatur, ut impedias, ne fiat inflammatio.   Ad eum finem inftil*
 landum eft in aurem Oxyrrhadinum per fé aut cum ovi  albumine
 agitatum aut mucago p/yllii cìdoniorum extratta in aqua [rofarum
 vel plantaginis.  Athaecrepellens, dice*, non licet autem a parte
 ignobili ad  nobilem repellere, ab aure ad Cerebrum. Licet fané,
 quando ex  doloris acerbitate mantfefium irominet morth'pericu-
 lum. Alia ratione Alexander Maffaria* : In maxi mis infiamma ti o-
 nibus & doloribus abilinendum repellentibus, quae in mediocribus
 admittenda,quia materia paucior, eaquejfintleviora. Rurfiusalià
Johannes Heurnius: Cum calida caufa in vitio eft, adeò , ut metus
 inflammationis vel ipfa  inflammatio adfit ( hoc eft fi gravitat, ten-
 do, calor & dolor pulfatilisadilt) initiò admoVebimus reprimen-
 tia, modo materia nonfit coprofiflima. Ac Ludovica* Sept/tlius : Si
 tamen non magna fuerit atque non multùm in particulaj& Cere-
 bro fubeffe  materiam cognoverimus, repellentia a.liqua in.ufum
 venire poterunt.   Nec non D. D. Sennertus : Repellentia hic, nifi
 urgens dolor fit, vix adhibenda funt, ne materia intrò converfà Ce-
 rebrum & membranis ejus invadat/nifìforfan pauca fit humoris
 quantitas, a nullum Cerebri malum vereri oportet.
      Ingenscft fencentiarum diverfitas; cùm nec inter confen-
                                                    tientes 
                      Catarrhu* Aurium.                  t$

tienteshoc loco conferma tur. Quidam iBarepellentiacenCentefCe
temerariam medicinam, quidam vero haud in totum, fèd auxilia-
rcm quoque * duttà alvo Se miflb fanguine. Arque Bombardo Gor-
donib placet, id remedii, neceflìtate urgente, adhiberi poflè.   At
•^Alexander Maffarias leviora £*pW/*m<4contenditlevioribus4«-
rium inflammationibus convenire.   Sunt haec inter fefe contraria.
A Majfaria non dillèntiunt Johannes Heurnius Se Ludovicus Septa-
lius, qui aurium inflammationem a mtntu copiosa materia ortam, a-
junt repellentia omninò pati.  Dan. Sennertus & doloris rationem
habet. Tantumque credit fieri a materia haud copiósa. Aftmagni-
tudo doloris oc materiae paucitas vix jungi poflè videntur.   Forte
euro paucum humorem Sennertus opinatur eflè tanto acriorem, ut
illum ingtntem, ut nominat,ac impatibilem faciat dolorem.Verum
quihumòrtanfam Aurium inflammationem poteft facere,ille idem
quantum dolorem pofteà inuret Cerebri membranis, in quibus fen*
fus tattus viget maxime ? Ipfe Sennertuspauculam,tenuem & vapi-
dam materiam ait morbum comitialem doloris  cruciatu excitare^
qui ex iillis tunicis (ferebri fèntitur. Itaque inter Sennertum Se Mafi-
fàriam mìnime convenit, qui ait inmaximis aurium inflammatio-
nibus & doloribus effe abftinendumrepellentibus. Ifdemque utendum,
fed levioribus,ac quoque minus gravi inflammatione nec tàm mul-
ta materia. Aft haec non periculum oftendunt, cujus  ergo reliqui
autores ad Repellentia quafi inviti tandem defcendunt,ut Gordonius,
SeRiolanvu. Utriufque verba fuperius pofita fuerunt.  Hifùmmam
necesfitatem, dolorem Syncopalem ac defperatum,  manifeftum morti*
periculum memorant. Itaque hi & reliqui opinionibus rurfus diffe-
runt. Quldiffenfus eft indubitata dubiae rei nota.  Ego Repellentia'
hic penitus expello; Quid enim ? Si dolor infiammatarum aurium
vehementer urget, materia vel multa eftvel valdè aeris.  Haec vel
(ha multitudine vel acrimonia peraeque nocebit Cerebro, in quod
illa-» adhìbitisrepellentibus, regeritur. Si enim in aurium particulisv
cur non etiam in Cerebro- concitabit inflammationem autparem do-
lorem? Si minima portio Cerebri membranis contetti pernitiofò-
quamvis minimo, humore, exeruciatur, ftatim&reliquumejus-
corpus»cpndolefcit ,>ut periculum tunc multò grayius reddatur. Sii
                                                    leviorr 
 tfy                  CatdrrJsus Aurium.

 levìor eft inflammatio aurium ac dolor, ejus curatio quoque erit fa-
 cilior.,Prudentis erit, adRepeUcnda minime venire. Praeclarè Cice-
 ro, Medici, l.i.offic. inquit, leviteragroiantes leviter curant,gravio-
 ribus autem morbi* periculofa* curationes &ancipftes adhibere cogun-
 Utr. Repellentia funt ex genere remediorum periculoforum, quòd
 materiam eifundunt in Cerebruro, in partem corporis principenv
 Si fubinde urgeat inflammatio, fanguis denuò detrahatur,ac porio-
 nibus refrigerantibus pauluium opii admifceatur, quo fanguinis
 impetus fedatur. Intereà&venter fluat.
       Opium Galenu* tefte Petro Sal\o Diverfo auribus infundi ju •
 bet.Illudque ts£gineta, Oribafius,Nic. Myrepfus, Plinius Se alii latte
 diluunt. Quod fi, inquit Avicenna, accidat nocumentum ex ufu
 narcaticorum, adminillra caftoreum poft illud Colum.HalySe man-
 dragora fisccum ejufdem effettus eflè opinatur.Reliqui Arabes,Rha-
fts,Mefues, Alfiaharavius,Serapiofec. Mef.opio utuntur, ut ex Lati-
 nis Marcellus,Gariapontus ac hinc Gul. de Saliceto,Sa<vonarola, Va-
 leficus de Taranta, Arculanus, Chrofiophorus a Voga, Alex, Bene di*
 ttus,LeonefiusFaventinus,Euftachius Rudius, B. Bauderoniu*, Cafialr
pinus, Nic Pifo, Vittor Trineavellus, Mercatus. Bencdìttus Vitto-
rius Faventinus differendo ita dtjudtcat : Et cave a medicamentis
nareaticis, ne fui frigiditate ftupefacienteauditus inftrumentum
corrumpant, ut autor eft Galenus 5. Aphor.cpm. 5. Atprifciiisufi
funt, quas refutat QUenus.   ^.ttamen non ex tato negligo eos,ubi
inquam certificaremur, aegrum prae  vehementia doloris auriutn
rnoriturum, haud quaquameaexhiberemus.   Sedcùmmajusju-
varnentum  fit, aegrum a ncce liberari, quàm fit nocumentum, quod
ei accidit ex furditatis prpventu,ideoque ea dari quandoque fas eft,
dìùm etiam adhuc non certi fimus, ut ex iis adhibitis narcotica» fen-
fus auditu/depertatur, & fi forte formnaislabefatt       non de-
fìpient meo'ela, quibus Dei auxilio reftituetur.   Et fcire debes hanc
fuifle Galeni  mentemj. de compof.Medf locai, e. 3. Cogepte vero
dolore, neceffarium eft etiam iis uti, qua; fenfum ftupefaciunr, uti,
quemadmodum etiam  in iis, qui fecundum colum avt renes aut
quameunque tandem partem affetti, vehementi do)preaffliguntur?
fagere confuevimus, •
                                                   Verùm 
                      Catarrhus Aurium.                  ijc
      Verùm ex eadem hàc cohorte Levinu* Lcmniu* 1. z. occult. e.
51. memoriae mandavit,  quendam auris dolore laborantem, impo-
fito intra aurem opto, emortuumfuiffe.   Nonnulli quidem, ut Ro-
dericus Fonfeca Opio, torrefatto utuntur.  I>/#«w«f,inquitilIe, tor-
refaciendum effe opium ex fententia Galeni l. tertiò per loca, quoniam
fic ejus malignitas infringitur.
      Aliter nobis videtur.  Opium penitus toftum eft propè nul-
lius utilitatis ad dolorem fèdandum, crudum vero, nec auxiliare &
quoq; periculofum.  Et vis o^»7,quod in theriacam additur, facile
exhalatur.  Qua de re & infra dicetur  Quae in aure* inftillantur,
ultra membranam Tympanum dittam  tendere nequeunt.  Ac fi
penctrant, non poterunt dolentes interiores partes tàm varias,tàm
diflìtas afficere, quemadmodum nec ea,quae apponuntur in linteo-
lo.  Qpium0flft-.fi» a»A:*»* p^iiHapVfr porn iridili m    Ac im-
pctu fangvinis vchementiore, & gravior morbus faepè fupervenire
folet, Ci opium in Aures datur.   ftAquafrigida in vicem Narcotico-
rum fuccedit.   Eà ob id utitur Galenus 1.3. fèc: loc:
      Quemadmodum Lac omnibusinflammationibus praecipuum
eft, ita Ophthalmia  Se Otalgia peculiaritermederi videtur.  Atqj
C. Plinius, AlmanforSeRhafis lac emulStum Se illius nutricis,qua; in-
fantem puellam lattat, in cum ufum praefcrunt idem Rhafies,Haly,
Serapio, Janu*Damafcenu*,hinc turba juniorum.  Neqjeos omnes
nominatim ciere attinct.   Quid vero judicii fuper latte illius no-
ta; effet, fuprà fuit dittum.  At Garioponttu fècus : in tumore au-
rium melle Gf latte mulieris, qua mafculum nutrii, infttllatiofìat.
      Lac in numerum Mcdicamentoruro Oticorum refertur. Me-
dicinas Se facultates, inquit Galenus l. r. de Simpl: Medie, facult. e.
2. ab hepate hepaticas, a Splene Splenicas, a£ auribus Oticas, ab o-
culis ophtalmicas, à dentibus odonticas, à Coxà Ifchaidicas, a pe-
dibus podagricas,abarticulis arthriticas, à tuffi becchicas Se à cal-
culis comminuendis 7>.iQovQpu7r1ixa.c vocitant.
     Canìnum lac prxconioCPlinii, Plinti Valeriani,Marcelli &A-
lex: Benedilli magis  utile erit.  Bubulum lac felli caprino : Plin: Va-
icrianus,yi//>W-*'Marccliu$ immifeet.   Ac Butyrum quoq; erit otU
fum, adeò  illud coilaudant Plinius Haly Abbas, Alex: TraUìanus
                                    A a            eAvicen- 
 \%6.....„  _     Catarrhus Aurium._______.
 Avicenna, Marcellus ; hinc Joh: Matth: de Gradi.   Facit enim ad
 fuppurationem.
      Otica funt &
      Albumen Ovi : Avicenna : inftiUandum in aurem oleum efrlac.
 Allumini ovi foli inett proprietà* mirabilis: Mefues,&NicolausMy-
 repfus.
     ViteUus Ovi : Autor exArabibus eft Avenzoar, quem Zacutus
 Lufitanus 1, i. hiftor.deMedic Princ interpretatur,oftenditq; inibi
 contraMatthiolum,Acakiam &Amatum vitellum ovi adcalidita-
 tem (funt ejus verba) declinare. Hinc Peter deLargelata, & Guido
 de Cauliaco.
 Olea, ut defloribus falicum : Rhafes, Almanfar, Diofcorides Suc-
     cus defoliis fialidi, Peter de Largelata, hinc alii. Succm Jali-
      ci* Plin: Valeri:
 Olea de Raphano: Serapio,Ottav; Horat: Plin: Valeri:
      de amygdali* amari* x Avicenna, Serapio, Mefues,Nic:^Etius.
           Marcellus : nucum amararum interiora*
     derofis: Serapio, Mefues.
      de violi* : Q^Serenus.
     de ruta: Almanfor-
     de lauro : Avicenna in frigida caufà,Diofcorides Se C. Celfus.
     de li Ho : Almanfor, Mefues in frigida causa
     de Salvia:. Mefues.
     de nymphea: Mefues.
     de turbit, hoc eft oleum, in quo turbith cottumfuit : Alman-
           for.
     de cólocynihide "Rhafes Mef: Serapio
     de Euphorbio : Galenus in frigida causa, Rhafes Se Haly.
     denucejuglande: Marcellus.
     de camomilla : Bernhardus Gordonius: Et accidit mihi fèmel,
 quod quidam reftaurator antiquus patiebatur in auribus dolorem
 intolerabilem, & praeceflèrunt purgationes univerfàles & opera-
 tiones particùlares juxta dottrinamGaleni &Avicennae Se aliorum
 autorum omnium & nihil penitus vale-bant Se tunc appofui oleum
tdeeamomillainamibmSe.fecifàccellationes de  chamomillà& in
                                                     multa 
Catarrhus Aurium.
i?7
 veritate curatus fuit, quare prodeft multa & diverfà apponcre_»,
 cum medicamina non valent, dum tamen fint regulata ratione.
     de afilli* :  Galenus, Niceratus,Scribonius,Q^Serenus, Mar-
 cellus, Avicenna, Plin: Valerianus*Serapio,Plinius,Kiranides ^hmc
 Nicolaus Myrepfus, hinc Vittor Trincavellus.
      Deamygdalìs amari* Avicenna, Serapio, Mefues, Nicol: My-
 repfus :  oleum, in quo terraintefiina cottafucrinhutpaulò poft di-
 cctur.
      De Aranci* ?  Marcellus : tres  aranear viventes in oleo fi
 ferveant ad focum pofitae.   Item : araneas viventes an aceto ma-
 cerabis & fic contercs atq; inde aurem elues,, ftatim proderit;
      de Iride : Nic Myrepfus.
      de Caftorio : Almanfor in calida, Haly, Plinius.
       de Nuctbus : Diofcorides Se C. Celfus.
      Nardinaolea:Ualyin frigida.
      de Cjpro : Nic: Myrepfus.
     de femine cucurbita : Mefues : Alex Trallianus.
     Rament: cucurbita fuccus ac oleum fiemni* cucurbita.  Sic Se
 Avicenna,  Galenus, Diofcor: Mtius Serapio, Ifaac   Succus per
ftrigilem refufiu : C. Celfus Se Marcellus.
     Medulla cruri*porcini :  Jacchinus in matt calida, Rondele-
tius
uus.
     Pingvedines feu adipe* avium:  Alfaharavius : omnes namq^
pingvedines avium communiter fedant, cujuscunq^fint.  InftiUetur
auripingvedo gallina, anferis,vulturis,pifcis fluviali* : Diofcorides :
adeps anferinu* & gallinacea : Alexand. Trallianus : pulchrèjuvat
adeps anfirinus aut phafianorum,  Galenus : Nic: Myrepfus  Plin:
Valerianus, Marcellus, Q^Serenus, Rhafes ladepsgallina aut  Ana-
ti*: AlmanCor, adep* anati* & gallina.  Sic & Kiranides.
     Vulpi* Se Lacerti :  Avicenna, & Serapio fecund: Diofcori-

     Expulmone vulpi* ' Gulielmus Varignane : adeps cottettu* ex
pulmone vulpi* & immiffu* mirifici fanau   Et Rhafes dixit fimiiiter
de fevo vulpi* recenti & etiam fifueritfai fum, esl ad hoc magni mo-
menti*   Item Michael Joh; Pafchajius.   Ranarum adeps : Piinins,
                                Aa z                  hinc 
   ifà                   Catarrhus Aurium.

   hinc Alex.-Benèdittus. Plinius Valerianus. & Marcellus.
        Sangvis Columba :  Alfaharavius, Johannes Matth: de Gradi
   ac Marcellus ita : pullinumfangvinem tepidum in eum aurem,quaob-
   tufiorerit vel dolebit, infundes.
        Sangvis teftudinis :  Plinius : Sangvis marina teftudinis cum la-
   tte mufieri* : Sangvi* angvilU Pafchalius.
        Fel teftudinis Galenus
       Felgrui* : Haly in frigida.
            ovi*,Nìc: Mirepfus
           eaprarum : Serapio, Galenus, Ah Trallianus, /Etius,Mar-
                     cellus.
           tauri: Plinius, Sextus & Plinius
           Sui* :  Plinius, Se Plin: Valerianus.
        Urina : Haly in frigida, Galenus 1.3. de Comp. pharm: capri-
   na. Plinius : urina pueri, Haly, Q^Serenus Marcellus, Avicenna,
   Serapio, Haly.  urina cervi, Alex: Trallianus & Sextus, Apri, Pli-
   nius, Secundus, Marcellus.
           Apri :  Diofcorides,hinc Alexander Benedidus
           tauri :  Avicenna ócDiofcorides
   Storci** capra: Sextus.
       equii Sextus.
   Mala granata : Diofc: Scribonius Se Marcellus.
   betonica :  Antonius Mufa,Nicolaus Myrepfus,Macer,Ignotus.
   Mei: pleriq*, ut & Marcellus.
   Hedera fuccus : Galenus, Apulejus de herbis, Plinius, Plin: Valeri;
*'  Thu* : Diofcorides, Galenus,' C.Celfus, Haly, in frigida, Alex.Tral-
       lianus, Marcellus.
   Myrrha : Galenus : cum vetere vino, C. Celfus, Avicenna, Plin.Va-
       leri: Serapio, Secund: Diofcorid;
   Cepa : Rhafes in frigida, Alex: Trallianus, iEtius, Nicolaus Myre-
       pfus, Plin: Vale: Plinius,Avicenna, Ottav: Horatianus, Mar-
       cellus, Circa inflans, Maecr, Benedittus Vittorius Faventi-
       nus.
   Allium: jEtius.
  torrifuccu* ; Nic; Myrepfus; Ofovius Horatianus Plin; Valer; 
Catarrhus Aurium.
189
 TfyU't mucilago: Marcellus, Mefues.
 Euphorbium : Galenus, Avicenna : ^Etius : egoeuphorbio modico cum
      oleo utor.
 Abfinthium: Galenus,Avicenna,Plinius,Mefues, Gariopontus6^
      Serapio ejus vaporationem, .dEtius, Alex: Trallianus, Nic: My-
      repfus, hinc Macer.
 Ruta : JE.tius, ruta fuccus, Plinius Valerianus.
 CeruJJa : Alex: Trallianus.
 Aioes: Diafcoridet ,• iEtius : cum vino muffo.
 Piper : ^Etius, Se Ottavius Horatianus.
 Sambuci baccarum fuccus : MarcellusrMatthioIus.
 Limaci a : Serapio Secundum Galenum.
 Calamintha : Myrepfus Se Plin: Valeri an:
 Lenticula : Galenus earum decotto abluit aure* : idem lens Paluftris
      ex aceto & rofaceo impofita valet ad fervida* infiammatione*.
      Alex: Trallianus : Lenticulam cottam cum mica pani* obduci-
      to, in quibu* etiam ulcus eli cum inflammatione.   Hinc recen-
      tiores Se ab his Sennertu*.
Althea : Plinius, Avicenna, Diofcorides, Serapio.
Origanum : Nic: Myrepfus : cum melle Se latte muliebri
Lìcium : Galenus, Plinius, Diofcorides, Serapio, Avicenna : Haly, «
      Rhafes, Alex. Trallianus, iEgineta, item Glaucium.  Adjicit
      Leon: Jacchinus: ccenemusglaucio £5" Licjo hodiè.
 Cyclamen : Theflalus.
 Malum Punicum : Gal: Se Trallianus.
 Cannabis: Mefues, Serapio, Marcellus : Cannabis feroinis viridis
      fuccus tepens inftillatur auribus, dolorem apprimè tollit.
Papaver, Galenus.
Acetum : Diofcorides, Avicenna, Serapio, Plinius.  An illud falu-
     tariter infundi queat, quazrunt recentiores&exiisZ^»/»*
      Lufitanus.
Eolia arundint* tenera Nic. Myrepfus SeC.Celfits'Kadicem Arundinis.
Alumen : Galenus,  Diofcorides, Serapio, iìtius, Nic: Myrepfus,
     Marcellus, C. Celfus.
Nitrum : Plinius : cum aceto Se vino JEgincta, C. Celfus, Galenus,
                               Aa 3                   Ott: 
  190                    Catarrhus'Aurium.
   i  iman-—h---'-----—                       —-~"—~—p—»
       Ott: Horatianus, Cael: Aurei: Plin: Valer: Marceli: Serapio,
       Secundum Galenum : Spuma nitri in vino aut aqua diffoluta
       humidtiatibus fluenti bus conferì & diffoluta in aceto, mundat
       Sordes eorum.   Hinc Piatearius.  Aphronitrum : iEgineta,
       iEtius, Nic. Myrepfus, & Ottavius Horatianus.   Hinc ex
      JunioribusElidau* :  Nitrumdiffolutuminvino&projettum
       in aurem.
          fy. fuccum Coriandri etcoq: in cepa alba Se tepide auri
            imponito.  Hinc quofj Sennertus.
 Veratrum : G. Celfus :■ adfònitum aurium veratrum quo% cum aceto
      conteritur,deinde melle cotto excipitur & inde collyrium fattuno
      in aurem demittitur* Ottavius Horatianus ac veratrum al-
      bum Marcellus.
 Raphani radice*: Gariopontus: oleum,ubì bullierint ad lentum ignem
      raphani radice* auribus infialato &de land molli ea* obturato.
      Ottavius Horatianus.
 Murium ani* : cum melle inftillatus inhibet dolorem Aurium, ac fi
      aliquod animai intravit,praecipuù eft remedium murium Ce\
      aceto dilutum inftiflare.
 Serpenti* fenettu* : ferventi tefta ufta & contrita inftillatus ex oleo
      rofàceo contra aurium vitia omnia ; Plin: Valerianus.
 Anifum : Avicenna Se Serapio.
 Coriandri fuccus : cum latte muiieris immixtus Se auriculae infufus
      dolorem mirificè tollit : Plinius Valerianus, & Marcellus.
 Cardamomi fuccus : auribus inftillatus, dolorem aurium & mola-
      rium dentium fedat : Plinius, Valerianus,  Marcellus.
 Spuma argenti:  Plinius, Valerianus, Marcellus.
 Braffic a fuccus:  cum vino aequis partibus mixtus & tepidus inftil-
     latus auribus, parùm audientibus auditum praeftat Se dolor
      remmitigat : Plinius,Valerianus.
Raphani fuccus : C. Plinius,VaIerianus : Marcellus : Raphani idefi,
     radici*, qua manducatur, fuccus infufus auricula dolenti, infini-
     tum prode fi.
Fraxinifolia : Marcellus Se QJSerenus.
Carduifilvaticifiemen, Marceli us.
                                                      Gal- 
Catarrhus  Oculorum*
ioi
Galbanum cum oleo rofàceo remiflum & ter aut quater infufum-»
     auribus, mire dolores tollit.
Herba Volygoni fuccus : Marcellusfuà experientià probat.
Ssnecionis herba fuccus itidem auribus infertus, eandem efficaciam
     praeftat, quod ab experto fcriptum Se praeditum eft: Marcel-
     lus.
Haftula regia radicis fuccus : Marcellus.
Sai Ammon : Marcellus.
Cyminum filvcllre contritum Se fucco ruta; immixtum, inftilla-
     tumq,- auriculae dolorem lenit.
Vermes ex quàlibet arborerubri caloris contriti cum oleo Se infu-
     fi, dolores aurium fedant.
Nucis juglandis foliorum fuccus : Marcellus.
Opoponax : Marcellus Se C. Celfus.
Spuma equi recens detratta Se cum oleo rofèo infufa, auricularurru
     quamvis veheraentes dolores abfòlvit: Marcellus.
Verri* femen: Verris cum fcrofamfalietpriusquam interramde-
     ftilletdeverendisejus virus, exceptum tepefattumq; & cum
    ,aquae modico auriculae  indità quamvis ]moleftos dolores re-
     levat,quod etiam circa auriculam illitum plurimùm prodeft.
Reliqua vix funt memoratu digna :  Illud vero fcire convenit,quod
     quaedam  fuprà  fcriptorum   medicamentorum  inferantur
     compofitionibus, quaedam quoq; per fé auribus infundantur,
Otica pmplicia Exotica: ut
Officulum cauda animalisAiatochtli.  Clufius eam medicinampro-
     dit hifce: Nefcio an huic defir virtus, quam de armadillo fi-
     ve tato caudato Monardus dixit, praecjpuam ejus vim incau-
     dae oflìculo effe, cujus in tenuiflìmum pulverem redatti pilu-
     la, confetta magnitudine capitis aciculae, atqjauri indita, do-
     lorem ejus fedare& tinnitum ctiamcumexiguàfurditate^»
     conjunttum curare traditur.   Certe dolorem fedare , fre-
     quenti experientià probatum eft.
Chatalhuic Caffìs filvefiris
     Nardus AntoniusRecchus ; .ejus cortex afiplicatuspft aure*
     tollit earum dolorem.
                                                    Hoitz.- 

mi               Catarrhus Aurium.

Hoitzmamaxaìli, feu Arbor Cornigera :
     Nardus AntoniusRecchus : generantur intra corniculos for-
     mica; quardam tenues, fulvaeq; & nigricantes, quarummor-
     fus noxius eft, doloremqjintegrum diem durantem excitans.
     Harum ova vermiculorum referentia figuram, redatta in_,
     pulverem Se auribus injetta, inftillatusq; foliorum fuccus,
     dolorem eorum fedant.
ChilpantlacoUi herba
     Idem autori jus decocti ejus infufus auribus fàniem exiccat,
     dolorem lenit Se audiendi facultatem inflaurat.
Tornati fèu pianta acinofa vel Solanum.
     Item : Succus aurium dolori inftillatus prodeft.  Et Johani
     Eufiebius Nierembergius.
Otica compofita externa :
Auricularis collutto valdè laudata N. Myrcpfi.
Auriculare Epithema N. Myrepfi, fiaures ob flatuofism Spiritum do-
     lent.
Auriculare Epithema ad vehementes dolores Se pus album, lauda-
     timi Se mirabile.
Confiettio Efidra : Nicol, valet dolentibus & fluentibus auribus ex
     rheumate, capiti vel auribus imponatur.
Nardinum ungventum in tetrapharmaco folutum&commagenum
     &Sufinam& pretiofa divitum mulìercularum ungventa_#,
     quae Spicata Se foliata appellant Galenus 1.3. de compof. Me-
     die fecund. loc. Nic: Myrepfus  ac rurfus Galen. 1.6. de tuen-
     dà Sanit. e. 12.
Compofitio Auricularis Hera ad omnem dolorem omneq; ulcus au-
     rium, Gal. de compof pharm. fecund. lacos 1.3. e. 1.
     Aliud Nardinum ac Ifiaglaucium  apud Galenum 1.6. deSan:
tuendà, e. 12. ad aurium robur vel glauciurri vel quotidiè nardini
ungvèntialiquid, id olim duntaxat Laodiceae in Alia praeftantiflì-
mum fiebat, nunc vero Se in aliis fit urbibus.  Robur autem auri-
bus vel magis afferet, iisdemq; proficiet collyrium, quod Diaglau-
ciumproptereà,.quodGlauciumrecipit,vocant:  proptereàD/Wr-
rhodon Se Qrocodes Se Nardinum Se quod $' ovx graecè dicitur, prae-
                                                     tereà 
Catarrhus Aurium
tcreà ex ungventis ea, quae Roma; ab opulcntis mulieribus confi-
ciuntur, quaeFoliata& Spicata vocant.  Calius Aurelianus: in'
fundatur Diaglaucium ex vino folutum vel aceto vel quod appel-
lant Heren vel Diaiteon
Compofitio auricularis Marcelli ad omnes auriumudolores.
Compofitio auricularis ad omnem dolorem, omneq; ulcus.  Qua Se
     Galenus, ut ejUs interpres loquitur, in febriente quodam ufus
     eft & ob dolores deliravit Se feliciter fucceflìt
Compofitio Afdepiadis adverfu* omnes aurium cafu* apud C.Celfum,
Compofitio Auricularis ex libris Galli, qua utitur Galenus.
Compofitio auricularis Laodici Regie, qua Galenus aflìduè utitur.
Compofitio Them'tfonìe apud C« Celfum.
Compofitio Xenocrati*.
Compofitio diviGay.
Compofitio Antipatri.
Compofitio Auricularis Harpoeratis.
Compofitio A urieul'ari* Chryfanti Gratiani.
Compofitio Auricularis, qua zoilus Opbthalmicus ufus eft ad defpe-
     rata : conftat ex femine hyofcyami, papaveris Se ex Croco.
Compofitio Auricularis Mettati ex Afilli* domefticis.
Compofitio Auricularis Arii Tarfenps & Cleon:
Compofitio Androni* ad aures jam exulceratas apud Gal: 1.6". de tu-
     endà Sanit. e. 12.
Ungventum Nardinum.
Medicamentum Baftlicon,unde Se Ottavius Horatianus.
Auriculare emplaftrum ex Iride confettum Nic. Myrepf.
Auriculare fWffow* Nic. Myrepfi ad eos, qui ob ftatuofum  fpiri-
     tum dolent.
Auriculare Epithema ad diuturnas Se fanatu difficilcs phlegmones
     aurium.
Aliud Epithema ad vehementes dolores Se pus album, laudattim ò\
     mirabile Nicolai Myrepfi.
tAliudrurfus Epithema adexterna auditorii meatus  mala tfadin-
     flammatasattritiones fibrarum auris puerorum, admodùm
     laudatum Nic. Myrepfi.
                            B$                   Ungven- 
 j 04                 Catarrhus Aurium.
                                      - m^mmam^m—mmamm» wummmmmimmmmmmuO$
 Ungventum Elidai :  fy. ol: Rof. J ij   Aceti fortiffimi 5 fi   Bul-
     Iiant ad confumptionem aceti & in fine adde Philonn Roma-
     ni 3Ì)  & utere tepide, eft mirabile..
 Aqua ad auditum feu Acouiftica Mindereri.
 Oleum Guajaci, inquitPulverinus,ad gravem auditum eft omnium
      prjeflantiflìmum ac multis experimentiis probatum,quod a-
      pud Chymiftas ac deftillatores paratum Rinvenni folet.
 Deftillatum Acovifticum Mindereri.
 Oleum Acovifticum Ambratum Minfichtij
 Oleum Otalgicum Minfichtij.
 Spiritus Vini Otalgicu* Minfichtij.
     Saccelli quoq; appohebantur. Cxterum,inquitCaliusAurelia-
 nm, ob mitigationem doloris exterius admovenda vaporatio tepi-
 di vaporis, vtlfiacelli ex polline tenero confetti,tùm. catapiafmata
 laxativa.   In  Rheumatifmo Ci pallio  coègcrit, radendum eft ca-
 put & conftrittivis cataplafmatibus contegendum. Hac ille.
      Infufis in aures Collyriis antiqgi aureseonquiliata lana obtu-
 rabanf. Nos inquit Plinius Valerianut,multa proferimus, ut quum
 resexegerit,poflìmus uti,quum ex his aliqua occurrerint.Tepidain
 funduntur,fed mox conquiliatd lana obturandafunt. AtfoAfarcel-
 lus ita loquitur : lana occludi* aurem ; aures irrorabis & conchyliatd
ianula claudes.Lanà purpurea obturabis per ftrigilem fucco infufo,
 foramen fumnù auriculae lanìfiuccidd, alibi madefattd, itero, madi-
 da tege. Rurfus : infunditur in auriculam ex lana conchyliatd, eaq;
 elauditur.   Qlarius : poftmodum aurem de lana marino conchj-
 Ho infetta elaudas.  Acmox: purpurà aurem obturabis.   Aft ibi-
dem : fuccus cum land alba auribus infertus.
     Johannes Rhodiu* madidam lanam interpretatur,cottam fucci-
dam ait effe non lotam.  Scribonius fi? Marcellus ajunt liquorem in-
fundi per lanam Se aurificalpium.  Ad ha;c  D.Johannes Rhodius:
Galenus de compof: med: fec: loc: 1.5. e. 9. plenius : per aurìfial-
pium,cui lana ob voluta eli.  Celfus 1.6. e. 7. dixit fpeciiium lana
involutum.  Hacìenus Rhodius. Caeterùm C. Celfus lana ita me-
minit ; ubi auris repleta eft, fuper lana molli*  addenda eft, qua; hu-
morem ùitus contineat,   Plinius Valeriana barbare dkk Lanam
                           r~   "  '                   Con- 
Catarrhus Aurìdm.                   ì§4
 Conquiliatam, fignificantiùs Marcellus lanam conchyliatam fèu la-
 nam marino conchylio inCet\am. Mox idem Se purpuram ac lanam
 vocat pur pur eam.  Inter Conciliata inquit l. p. e. 4. Adrianus Tur-
 nebui, & purpurea interdi, quodpuipureum inficitur purpurafiore Se
 buccini fucco, certo quodam temperamento : in conchfiiatt* non mifee*
 batur buccinum.  Ita eft ; buccinum erat purpura  vilius.  Bucci-
 num teftePnW* non nilTpetrisadhaeret, purpuraein alto mari ca-
 piuntur, &hinc pelagia; dicuntur.  Caeterum Se lana alba, noib
 purpuratd tantum Se conchyliatd obturabantur aures.  Talisq; ma^
 gis obvia erat, ut & Xylina, quam C, Plinius 1.19. ci. ait non Co^
 lùm mollitic, fed etiam candore praeferendam eflè.   Haeccj; erat
 Spiffior.  Tali Specillimi involvebatur,mox in liquorem mitteba-
 tur Se tandemin aures demittebatur. Ali ud inllrumenti genus erat
 Strigil SeClyfter oricularius,ut protinus dicetur.
     Cepa Se hodiè nominata eft medicina. Ego vero, inquit Hie-
 ronymu* Mercuriali*,accipio ccpam feu corticem cepa, in quo pono
5ij vel 3ÌÌJ ol: chamaem: deinde adde$j puiv. anilbrum Se tantun-
dem piperis albi, jubeo ut cortcx fuper prunas ignitas contineatur,
ufque quo totum oleum abforbeatur, deinde contundi Se exprimì
fuccum, quo inftillatus inauremdolentemexvaporibus dolorem
 tollit.   Ac Benedilli Vittori] Faventini emplaftrum quoque val-
 dè celebratur.   Multi inquit confi. 62. Johannes Zecchius,medki-
 nam facientes ad demulciendes auriu dolores  à quavis caufa pen-
 dentcsindifferenterBenedittiVittoriiFaventiniempIaftro ex car-
 pa utuntur infigni interdum cum laborantis incommodo, quando
 praefertim dolor eft in principio & à calido pendet humore.  Ubi
vero doloris caufa frigida morbo accepta fertur, vel inflammatio
ad fuppurationem tendit,remedium profettò feliciflìmo cum fuc-
ceffu adminiftratur. Idcircò hic deferibere placet:^ caepaefub igni-
tis cineribus exeottae numero Unam
          Butyri recentis              ^ij
           olei chamaemeiini
                 rofàcei               a. Jj
          Croci                        9j
Qmnia fimul confufacV probe fubatta ad formai» emplaftri redi-
                              Bb  2                 jantur 
ip6                Qatarrhus Aurium.
gannir. r Quod quidem temperate calidum dolenti loco applicc-
tur. Hac ille. D.Johannes Hartmannus ait ungventum de cepa Se fel
ptrdìcum àproprietate juvare.   Aqua è cepa Se aliis diftillata Vega
Hiffani eft decantata.  Implcntur, inquitPhil Miller us, cepae pm-
gvedine angvillae, coquantur fub cineribus.  Exprelfrs fuccus au-
ribus inftilletur.  Extat & aliud oleum de cepa D. Hulderi MonfieU,
Allium J. B. Cortefiu* magnificat.
     Illa Otica omnia auribus infunduntur calida, ita praecipit
TJipocrates libro de locis in homine : Medicamentum natura calidum
tepefattum & metapio fubattum infundendum.  Ita fere SeGale-
nus l.y. de compof: Medie, fecundum he. ci. Item Paulu* Egineta,Me-
fues Se C.Celfus.  Hinc recentiores Medici nunc fex, nunc feptem,
nunc otto conditiones pofuerunt, utVeter deTuffìgnano, Johan-
nes Bacchanellus,Johr.nnesde (foncoregio, Arnoldus IVeickardus.
      Modus admovendi eft varius; hunc prodit Galenus l.y. de
compof. Medie, fecund. loc.e. i. ego nuilum pharmacum dolore ve-
xatis infundo, neq; etiam per lanamìnftillo : utpote qui experien-
tià edttous fum, quod praeftar, neq; omninò contingere doloris
tempore auditorium meatum,  fèd per auriculare fpeciiium lana
mollisftmd obvolutum dolore vexatasfovco,pharmacumq; ita mo-
derato tepore in aurifuforio fpecillo praeparatum injicio, ur inter-
rogato pernos aegro, num tepidum ei videatur Se num calidius i-
pfum ferre poflìt, ad tantam culiditatem procedam,ut nihilampli-
 plius offendat.  Tinttum itaq; in hoc modo praeparato pharmaco.
fpeciiium ad principium meatus moderate imponito, & in altum_i
 defluere ex eo pharmacum permittito <$c pofteà iterum, iterumq;,
 & faepius tlngito,  idemq;facito nullo tempore, intermiflb.  Pa-
 làm eft autem cum hoc fit, etiam foris omninò aliquid effluxu-
 rum effe, expleto nimirum toto auditoriqmeatu, hoc igitur quan-
 tum poffibile  eft, moderate excipe nec aurem contingas.  Poft-
 quam vero probe foveris, meatum pharmaco expletum finito Se
 moilem lanam forinlecus, tùm meatus ofculo, tùm univerfae au-
 ri imponito :  atq; ubi rurfus fomenta adhiberi oportebit, incum-
 bentem  foris  lanam leniter tollito : rurfusq; fimilitcr foveto,
 quantum poffibile fuerit, diligenter cavens,  ne vel additoriurru
 meatum vel aliam quamtfiam auris partem attingas.   Ad hoc ve-
 ro praeceptum maxime animum advèrtas, quod omnium potifli-
                                                    fimum 
                      Catarrhus Aurium'.                 197
                                                "—■
 m um fit in aurium curatione. Eundemó] ^Alexander Trallianus Se
 /Etius.Mo\ Galenus eodem libro : Abfinthium  cura aqua decoquito
 Se per ftipulam fomentum inde facito, quo modo alias per arundi-
 nemid fieri demonllravimus.  Sic in nares èkinos vapor per arun-
 dinem ferri poteft. Arundinem quoque memorat AlexanderTral-
 lianus : Praetereà illis utifomentis expedit,quaeexvaporibuspera-
 rundines perforatasadhibitisconilant. Oportet autem alcerama-
 rundinis partem auris finui accommodare ,  altcram vero in olla,
 quaropcrculum habet perforatum &  undique conftrichim.  Hac
 ille. Interpres Mefiti* vocat Cannulam Se òfiay'jQj'ai» Cjalcnus. Cujus
 verùa libro fexto de fanit. tuendà cu. hac funt: ad aurium robur vel
 glaucium folum fuper cote tritum cum aceto ,   mox tepidum per
 Ipecilium blande infufum aut etiam per inftrumentum illud, quod
 publicè in ufu eft &oriCulariumclyfterem , graecè&iTsy^t/ffl» vo-
 cant. Hac hic.Strigilim nominat Plinius Valerianus, it em C. Celfus
 ac hic quoque meminity?y?///^.Hoc, inquit Alarcellus, in aurem de
fpiciUo infundes : perfirigilem in foramen auris dolentisinfundis.
 Rurfus : medidnaìli ficeiUo in aurem infundes. Scribonius fimiliter .*
 quem interpretatur ]ohannesRhodius: llrigilbarbarum vel obfole-
 tum.Strigilis  Cicero : Plinius ferream ftrigilim dicit.  Celfus ejus
 meminit,cui ibidem laxiore ufu fpeciiium oricularium : oricularius
 dyfter.Hieronymo Mercuriali auricularis :  au nempe ino muta-
 tur. Galeno  ùity xvtjjc .Celfo fpeciiium averfum, aurifcalpium a-
 verCum.GaleotusMartius de promifeua dottrina c.IX.inllrumentum
 putatconcavum,  quo liquor adtrahitur ftiloin  medio ejus revo-
 cato, eodemque  excluditur.  Qua ratione Barth.Adverfar.l.XL.
 e. IV. fine dubio intelligitfiftulam ,  qua loco cuipiam aliquid
 immittitur.   Eum fané noftrorum ehirurgorum fiphunculo non
 abfimilem , indicatapud Celfuml.VI.c.VII.Oricularioclyfterea-
 qua vehementer intu* compulfa.De clyftere quidem appofitè.Vere-
 or autem ne fpecilli longè alia fuerit ratio ,  modo accurate infpi-
 ciatur Scribonius Comp.CCXXVII.  ubi aurifcalpium averfum
 hvuJi'<tk<&' appellatur, quod parvi forfan cyathi figuram haberet,
 quo liquor infunderetur.   Antonius Mufa Braflavolus comm. ad
                                  Bb 3             Hipp. 
    tyt                Catarrhus Aurium.

    Hipp. de vittu in acutis 1. IV. Sett.CXXXI. fatis aptèfpecilli con-
    cavitatero interpretatur. Cujufmod. credit fpeciiium averfum Celli
    1. V.cXXIIX. cui contrarium eft adverfum quod acuminatum fui£
    fe monftrat ille , quando lib.7.c.XXVII.  praecipit fpecillo adverfo
    diducere vulnus, acie nempè dilatare.Hinc vere Mercuriali*Pra-
    tticae loco nominato : flrigil eft inslrumentum una parte conchatum,
    qua humor in aurem ìmmittitur.  Quod vero ftrigili jatraliptarum
    haec limile refert praeter  levem quandam cavitatem, quam exhibet
    Schema a£>ud MercurialemGymnall. 1.1. c.VII. cui non piane dif-
    fimiliseafpecies, quae in  commentario Pignorii defervisconfpici-
    tur,adquaroproximèaccedit, quam Romaein marmoretherma-
  v rum  Diocletiani fé fculptamvidiflè prodit Braflavolus ad Hipp.
    devitt. acut. I1by3.Sett.LI, etiamfi figura paulò rudior.  Hoc vero
    inftrumentumèmufeoFrancifci Angeloni Francifcus Stellutus ad
    Satyram V.Perfii omnium exquifitisfimè defcripfit.  Nec minori di-
    ligentia rem oculis Apulej us videtur fubjeciffe  , quando depingit
    ftrigeculam  ftrigeculam , retta faftigationeclau£rla;,flexa tabula-
    rione ligula;, ut & ipfa in manu capulo moraretur&fudorexea
    rivulo laberetur. Haec Rhodius.
         Vaporationem per fumum &ollam  Idem (Jalenus Se reliqui
    Graci, mox Ar ab e s, Avicenna, Almanfòr,Alfaharavius,Mefues,Sera-
    pio, Myrepfus, hinc Cjuido deCauliacoJoh. Mich.Savonarola, Arcu-
s".  fanusfpranc Feyneus & alii adniitti \uber\t.Auris,inquitille, qui Al-
    manforemfequitur,  teneatur fuper vaporemaquae, in qua funt co-
    tta mentaftrum, ftoechas&fampfuchus.
         Dom.Or. Maroldusfiernutamenta credit utilia. Si fit ex flati-
    bus furditas, corlferunt fternutationes.
         ]ohannesTilemann& hoc adjicit: Tabula cupreflìcalidèap-
    plicita vel juxta Bapt. Port.in Mag.Nat.l.zo.c.5.  Inflrumentum il-
    ìud exlignohederae& praecipuè fmilacis.  Conf.Schvvent. delie.
    phynMath.p.4. prop.23.            ^
         Nonnulli ab externis remediis propè abhorrent. Alexander
    Trallianus ex Graecis hoc fcriptum reliquit.  Hoc fcire in univer?
    fum Se cavere oportet, ne fubitò in doioribus,qui ob defluxionem
    fyepiufit, patti «media adhibere feftines, Nam prajterauam quod
                                                         nihil 
                      Catarrhus Aurium.                  \<yì\
  ^___——-.    '      —■-----------           ■  ■ ■
  nihil juvent, etiam magis adhuc materiam atrrahunt 6t ut copiofi-
  ùs ad affettas particulas poft concottienem feraturj irritant. Illud
  quoque RabiMoyfeSfGaìenumconCeàatus :  Ego nullum pharma-
  cum auribus dolore vexatis infundo, neque etiam per lanam infili-
  lo, nimirum experientià edottus,quodpra;llet ,  neque omninò
  contingere doloris tempore auditorium meatum.  Atremiffo do-
  lore per auriculare fpeciiium obvolutumlanàmollisfima partem
  dolentem fovecpharmacumquc injicio modicè tepefattum in au-
  rifuforio fpecillo.  Pofteà  veròforinfecùs tùm orificio auditori!
  meatus, tùm univerfae auri moliem lanam impono 3. decomp. fe-
 cund. Paulu* JEgineta ob id ipfum Hipprocratem ad tellimonium
 citat: In aurium contufione Hippocrates monet,ut nihil ipfis adhi*
 beamus.  Quandoquidem vero ab ipfis affettis faepè cogimur,uten-
 dum his eft.Myrrhae,aloes,thuris,acaciae fingulorum aequales partes
 cum aceto aut ovi candido illine.Ac ex junioribus Johannes Angli-
 cus lib. Rofi Angli.c. de Rheumateintelliget quaedam auribus obeffè.
 Multa,inquit ille, ponit Mefues,qua; tamen non laudo ,  taliaenim
 auditum obftruenria auditui nocent.  Itemque Johannes Baptifia
 Montanu* Un 9.t.Rhaf.c.decatarrho, *//'*/«»/, inquit, qua in aure
 ponuntur. Sed evacuano illa non esl conveniens*
       Johannes Zvvelfer tunicae,cui nomen eft7}#?^#0, ratio-
 nem habet,aqua,f«£«*V«J,Acouftica Mindereri fi in ufum trahi de-
 beat , auribus nequaquam ( uti nec quidquam aliud )  largiter ih-
 fundendam effe cenfeo, cùm membranula fuper annulum Se fubje-
 tta oflìcula expanfa, Tympanum ditta,fubtiliflìmafit,adèoquefa-
 cile rebus aut liquoribus acrioribus infufis, totaliter deilrui & ero-
 di posfit,auditu ex toto abolito. Confultiùs proinde forearbitror,
 utfaltemfruftulo panis tritici è fumo recenter extratti illi infperfo
 ilicò auribus applicetur Se alligetur calidè, ficque ut calore panis&
 aquà fpirituosà fimul agente, crasfi humores nervos & meatus au-
 ditorios obftruentes, incidi,attenuari atque per infenfibilemtran-
 fpirationem vel retrocedentes ad palatum per fputum &falivam
 evacuari posfint.   Quam ob rem non ineptè quis egerit,fi fimili-
 bus in affettibus, aquam illam ori immiferit,pro majori attenua-
tane & attrattione humorum craflbrum ab auditpriis meatibus
                                                   ( intra 
zoo                 Catarrhus Aurium*
( intra membranulum Tympanum fitorum  ) qui per tympanum
vix acne vix quidem ilio illaefo vel exefo tranfudare poffunt.
      Quoniam auris membrana ,  Tympanum ditta objicitur ac
vkisfim ejus foramen interiu^eAquaduttus cognominatum, in o-
ris fparium ufcjue patet,nihil liquoris medicinalis retur Zvvolferuè
falutariter in aures injici poflè, feci potius ore contineri oportere.
Verùm in prima illa auris cavitate tantum humoris naturaliter_»
fiaudineft.  Rette Hclmontius :  oculi fartinon habent excrementa.
Amarum autem quodauresfiudant,exiguumett bene valenti, efifyex-
balatum ultima digeftionumperiodo.Quodfatis obvìum :fiquidem quo
profundius intra auremficulpferi*,eò minus fior dium reperies? Inftgnum,
quod fuligine tenti* for asproperet.   • Nec ficus atquepedum digiti fuum
colliguntefflftvium. Sudant quidem illa auris interiora, fed leviter.
Nec fanies aut pus,  concitata aut finita inflammatione, per illum
Aquadufium in os confluunt, etiamfi illud ,  mafiicatoriis phiegma
allicientibus,repicatur. Pvuttando.vomendo, nitendo, clamando
 Enfiando non halitus ftomachi aut pulmonum ex ore per praedi-
 ttum foramen in primamillam auris cavitatem compellitur , qui
 feriat Membranam illam, cui nomen eft Timpano  , fonumque faci-
 at aut intenclat. Va fa fanguini* ad collum, ad aures Se ad caput perti-
 nentia,cohibito fpiritu,diftenduntur, veluti tibris de Catarrhis ma-
 nifeftavi,illudque Galenus ipfe libro tertiò de fanit : tuendà capite fe-
 cundo declarat/;une in modum : Apotherapia eft duplex : altera qui^
 dem exercitationis ceu pars,altera ejus ceu fpecies.Omnis exercita-
 tionis probe perattae'poftrema pars apotherapia dicitur. Et duplici
 confilio fufeipitur Se ut excrementa expurget & ut corpus à laflìtu*
 dinetutumrcddat.  Dura frieìio vitanda eft. Media fit nec dura nec
 mollis. Porrò tendendas obiter, dumfricantur , partes cenfemus,
 quo quicquid inter cutem & fubjettam carnem exerementorum
 refidct,per cutem expellatur. Quippe ambabus iis  laxis non magis
 foràs, quàm intrò ferri excrementa contingit.  Diftentis vero iis,
 quae fub cute funt, omnia foràs eliduntur,ceu gemina manu exprefc'
 fa: una foris,ejus utique,qui fricat,altera intus,ipfis fc.quae tendun-
 tur,particulis, manus vicem fupplentibus. Ac propter haec quidem
 non exigua portio  apotherapia;  eft fpiritus detentio Se cojhibitio.
                                                    ■  AP- 
Catarrhus Aurium.
201
Appellant vero ita, ubi omnibus thoracis mufculis,qui circa colla*
habentur,intentis,coattisque exfpirationem continemus. Accidit
namque obiter,utfpiritus,quià coftis premitur,dumefflari, quod
claufum fit,prohibetur, univerfuspeflumadtransverfumfeptum
dctur : atque utcum hoc,quae ipfi fubfunt,omnia fimul attollantur,
jecur, lien, ventriculus & quaedam alia. Loca vero ad excipienda,
quae expelluntur, excrementa patent, tùm ventris tota capacitas,
tùm iftinc confiftentium inteftinorum concavitas.  Si vero feriari
piane abdominis mufculos patieris ,  nullius pTaedittorum excre-
menta vacuabis, quae vero in thorace aut pulmonibus habentur,
ea deorfum transferes.   Expedit vero, huc potius transfcraniur,
quàm in illis maneant : tanto profettò magis,  quanto etiam eo-
rum ,  quae in ventre, quàm quae in pulmonibus Se pettore conti-
nentur, promptiorexitus pater. Haec enim (nempe quae in ventre
&inteftinisfunt) vel evomuntur facile vel excernuntur : illa cum
conatu & vi per tulfes ejiciuntur. Verùm Ci quis, perinde ut feptum,
ita abdominis/quoque mufculos anhelitus cohibitione intendar,
exquifitius piane expurgabit ea rquaefub fepto flint, vifcera : non
transferetur tamen quicquam à fpiritus inftrumentis ad ea , quae
nutrimento funt delegata, fed totum in ipfo thorace ac pulmoni-
bus exerementummanebit.  Quare cohibitionem  anhelitus id ge-
nus nunc non probo, multoque minus, fi quis omninò non diften-
to fepto valide  ac vehementer contrahat mufculos abdominis,
quoniam ita neceffe eft, vena* omnes, partes^ ,  qua circa collum
fiunt, fpiritu ac fanguine impleri, excrementa vero furfum atque ad
caput non deorfum & ad ventrem fierri. Intueri enim id tùm in iis,
qui tibiainflant, licet, tùm qui maximam, acutisfimamquevocem
edunt. Siquidem his collum omne dilatari,faciem vero intumefeer
re &  caput validisfimè impleri videas. Hattenu* Galenu*. Resita fé
habet. Quocunquc modo homo motum ventris, thoracisque ini-
pedit, vena Se arteria Colli, Capitis Se Aurium magis replentur; Qui
includit fpiritum, ejus facies  fanguine aequè fuffunditur, ac illius,
qui nititur, duritià alvi laborans.  Cujus aures fonant, is fonitunj
graviorem fentit, fi corpus exercuitaut nititur, compreflb ventre.
Nam & illa fanguinis vafa, quae Aurium funt, magis difienduntur^
                                      Ce               vi 
 102                  tatarrhus Aurium.

 vi quafi quadam fatta.  Cceterùm vapor de calente Se madido pane
 furgens,fi per illam membranam Auris penetrat,non poterit humo-
 res illos craflos liquare, fed verendum eft, ne magis magisque fpif-
 fet, quippe qui nihil aliud eft, quàm exhalario ficca. Quod enim in
 eo ineft liquoris, huic membrana; infidet,nec tranfit.
      Sed jam ad fuperiora pergo.  Omnia externa remedia non
 funtdamnanda. Commodisfimum faepè eft , Cataplafma ex latte,
 ovo Sfarini* confetta ad confinia Aurium admovere. Haec leniunt
 dolorem, fanguinisqueimpetumcompefcunt. Nonnulla flint in-
 efficacia & parùm idonea. Eligenda & hic funt. Memoravi ea tan-
 tùm,non tranfcripfi.Eorum paucisfimis utendum eft.  Quanquam
 me non fugit,quod Plinius ValerianusCcriptum reliquit : Scio certi
 medicos quosdam hujus curationis fibi fummam fcientiam vendicaffc
 & magna* mercede* popofiiffe , quum adverfu* morbo* aurium unum
 atque alterum noffent remedium.
      Otìca illa exotìca ut funt inventu rara, ita fcitu fàltem digna.
 Necveteres illaemixturae tanta vi per clyfierem oricularìum & per
ftrigilem in aures infundendae flint. Ubi eaecompofitionesinarue-
 rint,folvebantur liquore.  \lluà,inquit CCelfu*,perpetuum esl,quo-
 tìescunque crasfiu* medicamentum eli, quam ut in aurem inflillari pofi-
fit, adjiciendum eum effe humorem, ex quo id componi debet, donec fa-
 tis liquidumfit.  Finità inflammatione, quam jam excepit ulcus, fàe-
 penurnerò Se membrana Se osficula  funt penitus vitiata , amino
 Aurium fènfù. Tùm medicamenta auribus minus periculosè infun-
 duntur.  Haec aetas non invenitnovitiammedicinam. Sennertus ol.
 rofivìol.aceto, latte,cydamms, cepa,lcnticula,& nitro utitur. Erant
 medicamenta antiquorum, uteafuperiuspoteris recognofcere_>.
 Nitrum,inquit C.Plinrus Valerianus,*'.*- vino liquatum purulenti* au-
 ribus medetur.   Sonitu* quoque & tinnitus difcutit nitrum tritum &
ficcum,fparfum ex rofàceo tepido & auribus immiffum purulentis auri-
 bus medetur. Ac Marcellus in eandem partem : Aphronitrum delica-
 tisfimumóc mei optimum, & acetum acerrimum, conteres pari-
 ter ufque ad fummam levitatem,  & auriculae infundes, non folùm
 auditum reflitues,lèd & dolorem emendabit. Eademcfo repetit,prò*
(tereffettum1\tiQu.kn$ìmedk4meniterumfcripfimu*.  Et veterum ad-
                                                    moni- 
                     Catarrhus Aurium.                  25*
 a——— ^■»««»*—— 1      ii i i »——■—■ ammmmmmmmm. ;——»■—
 monitu Butyrum, ol. chamam. amj/gd. d. & amar.fol. mah. rad.altb.
 car ica, farina varia; adhibebantur.  Dolenti auriculae, inquit Mar-
 cellu*,  oportet farinam hordeaceam per fé cottam ex aqua mullà
 cataplafmatis more à  foris imponere ,  vel farinam lini feminis Se
 faenugraeci in unum cottam yelalteram earum cum farina hordea-
 cea , fimiliter ex aqua mulfa cottam : oportet etiam extra adhiberi
 fpongias molles & aqua calida bene expreflas, deinde tepidum in-
 ftillare amygdalinum oleum vel laurinum faepius in die.   Simili^
 ratione C. Celfus lib. U.c. 7. Cataplafmam quoque calidafuvìndemutata
proficiuntftve fani Gracifive Linifive alia farina ex mulfio decotta esl.
 Si vehemens eft inflammatio, adjiciturpapaver, cujus quoque me-
 minit Sennertu*.  Per fé quoque inquit IJ. c.y. C.Celfu*,hypCcyami
 fuccus fàtis proficit.  Verùm & eum horremus.   Caeterùro iterum
 mino fanguine ac citati alvo, fi aurium inflammatio non leniri po-
 teft, ad Opium tandem delccnq'it Medicus,a;groque ejus extrattum
 datpotui.
       Serapio fecundum Diofior. Picem humidam cum oleo rofarum
fanieì conferre fcribit.  Unde forte Alexander Benediciti*, quidam li-
quida pice, inquit,perungunt aure* in dolore ; quidam Sepedes,catar-
rbo urgente:Alfiabaraviu* inflammatispurìbus pedes lavari frìcariq;
 jubet, fubmergantur, inquìens, pedes in aquam decotti camomilla:
 abrotani Se aneti &fricentur pianta» pedum cum fàle & olep. Ca*-
 terum pici Marcella*  fingularemtribuitpotenriam, infirmatis in-
 quìens , auribus prodeft prxcipuepicisflos , quem Piflèlaeon Graeci
 vocant,cum oleo communi mixtus, ita,ut tertia pars fit olei : nam
 Se dolorem fedat & non patitur fuppurationem fieri, & fi fatta fue-
 rit, eadem perfanatur. Ad fummam : ego ipfe diu vexatus auris tae- ff
 dio, cum multis fruftrà ufus effetti medicamentis, ab hoc fum per-
fànatus,& alios complures fànavi. Florem autem picis appello, qui
excipitur,dum ea coquitur,lanafuperpofitaeju$ vapoti.Sic & Scri-
fjonius.
     Nefcio quae Appropriata memorat Gulielmu* Ronde le tius : De-
coquantur ajiqua in oleo Se maximi,cùm dolorem lenire volumus
Se digerere, utafclli, lumbrici,cantharides nigrae, codile* marina:
aut terreftres Se maxime (tumor, quem eruttant. Habent enim ma-
                                  Cc 2              gnant 
    204                 Catarrhus Aurium.         %   __________
    —■———*-  ini                 '  •——l^— ■* '   .  .  .  '
    gnam vim mitigandi dolores cochleae, quae à tota fiabllantia dolo*
    rem fedant, ob id tàm in caufa frigida, quam in calida poffunt ad-
    hiberi,modò coquantur in ol. appropriato ipfi caufae,utfrigido,in
    caufa calida, & calido, in frigida, vel in oleo medio & temperato,
    praefertim ubi non eft perfettum, a qua caufa fiat, ut medulla cru-
    ris porci Ialiti.  Eft enim praeftantisfimum remedium in omni cau-
    fa. Unde & Michael Joh.Pafihalius : Succus rutae cum fanguine an-
 0  guillae ftatim mitigat omnem aurium dolorem. Succus rorifmari-
    ni cum oleo rofàceo & fapone Gallico vetuftisfimos aurium dolo-
A  res curat, adeps pulmonis vulpis auribus admotus eft optimum
    praefidium in dolore aurium. Idem praeftat fpolium Serpentis de-
    cottum oleo aut fucco convenienti calido aut frigido, habitara-
    tionecaufàe : pili Naquerae faculta te praediti fùnt à tota fubftantià
    curandi omnem aurium dolorem.
         A t Peter Paulu* Pareda o p ti m è fen ti t, j u di ea tq u e : Qua» Ron-
    deletius fcribit de medulla cruris porci ialiti & autor de pilis Na-
    querae & aliis tota fubftantià fedantibus dolorem, omittantur, ac
    fi noneflènt fcripta : quia caufam doloris cognofcimus, Se ideo re-
    mcdiis manifeftà qualitate operantibus curabitur.
         Flores Arundinis Galenu* auribus peculiariter inimicos eflè-»
    prodidit, At Myrepfus folia Se C Celfus radicem arundìnis adhibet,
    ac quoque florem junci rotundi.  Folia fint viridia. Majoris,inquit
    C.Plinius Valerianus, cannae viridis folia contundes & per linteum
    exprimes fuccum, tepidumque auribus infundes per dies feptem vel
    novem : eft enim res faluberrima.  Verùm magis congruens duco,
    reminferius exponere, ubi  de remediis Jfchiados agetur.

                         DIATA.
         De Vittus ratione breviter dicendum.  Dubia maxime perfe-
    quamur. Rhafes Se Almanfor dant vinum & illud quidem forte_j :
    At Syllanu* aipergit : in caufafrigida,ac nonnulli,fenefcente jam in-
    flammatione Aurium.   Quo d fi, inquit Gariopontus^tatdavetk, Se
    febris non fuerit, neque tusfisbalncis patientes utantur.  Calius
    Aurelianus: locandi praetereà aegrotantes calido in loco & fi dolor
    coegerit, phlebotomandi  atque tertia dielevi acforbiliciboréfi-
                                                         cien- 
                   Catarrhus Aurium.                  205
mmmmmmmmm* ■>■■■■■■ »    aMMMHM-BMiaMMMiMaKa^^
ciendi.   Tùm declinante pasfione ccrotaria apponemus, dantes
varium cibum & vinum. Ac fi fuerit Rheumatifmus, dandi etiam
cibi conftrittivi,refumptivus adhibendus cyclus,tunc recorporati*
vus, Ac ita Plinius Valerianus : cibus eorum fit fuccus ptifanae & afi-
cae &citrum& umilia bene cotta, fimili ter & ovorum vitelli uti-
lisfimi flint & malvarum caules & pifces alpratiles Se pipiones Se
de domellicis pullis extreraas partes.
     Nec de Somno convenit. Georgia* Bertinus Campanu* de ea re
difleritita: Celfus in magno dolore cumfebre oc vigilia fanguinem
mittit,  Se fi aliquid caufae prohibet, alvum folvit, fi vehemens in*
flammatio, Ibmnum ex toto vetat, adjicitque cataplafma corticis
granati contriti, fi pus habent aures, lylium per fé infunditur, aut
irinum unguentum aut porri fuccus cum melle. Arabes in inflam-
matione fanguinem detrahunt,purgant, dolorem demulcent,latte
mulieris oleo rofàceo permifto aut mucilagine pfyllii aut albumi-
ne ovi aut oleo florumfàlicum  aut oleo rofàceo cum aliquot gra-
nis opii fimul permifto,fi dolor nimioperè urgeat. Celfus in infiam-
ma rione aurium fòmnum omninò inhibet,  quod in vigilia major
inflammationisportiorevocatur, & cumcalore inflammationis
conjunttus magis excandeicat,  humoresque à Cerebro & caeteris
corporis partibus alliciat. Unde affettus pervicacitas fevior evadit.
Hac Autor. Cui haud queo adftipulari. Vigtlii* non fedatur inflam-
matio,fed augetur. Sifomnus,infiammati* oculi* opitulatur,cur non
& auribus fimiliter afflittis. Vinum enim & eo  confilio bibi ju-
bet CCelfits,ut concilietur fomnus. Ac Caliu* Aurelianu*,utendum,
inquit, etiam requie corporis atque abftinentia ficfilentio & fo-
nino. Huic ergo propè indulgendum eft.
     Exercitatio corporis non convenit. Hinc Se Salernitani :

      Motus7 longa  quies, vomitus, percusfio>
                     cafus,
      Ebrietas? frigus,  tinnitum  caufat in
                     aure.
                                  Ce  3             CA- 
                     «•fc(206*):!S*




     CATARRHUS  NARIUM-

             ARGUMENTUM.
Torti?** Catarrhus eft Coryza.  Iterum dicitur 9utHippocrs.*
    f/r0*feptenariusnumerus Se ordo Catarrhorum cuftodiatuc-*.
    Coryza Latine SeRavi* nomina tur. DifiiUatio Se Deftillatio an
    &quomododifferant ?  Coryza definitio conftat eigenerepro-
    ximo,Seut loquuntur Philofophi,ex differentia Specifica. Coryza
    etiam dicitur Catarrhusprimi ventri*. Eft quoque infiammano.
    Praetereà Catarrhus per foramina vocari poteft, ut placet/<?£*w.
    ni Baptifia Montano. Eft minus periculofus Catarrhus. Nares
    diretto tramite in cerebrum patere credebantur.  Haec origo
    tanti errori» eft. Rudis fuit antiquitas & infequens aetas omni
    fèculo male credula. Hirudines per foramina Osfis Cribriformi*
    ad Cerebrum arrepere poffe putabantur.  Infans laepe tusfiens,
    yomensque interdum lac majori oculi angulo reddebat. Inte-
    gro offe Cribriformi ac Spongiofi, ne minima infetta in Cere-
    brum Ce pofliint infinuare.  Quo nomine Nymmannus £c Hel-
    montiu* errant largiter. Sennertu* Infiundibulum Se Palatum di-
    cit cqnCuse.GallinaceàCoryza defcribitur.£^/*iw* non eft diver-
    rà. Illaefum erat cerebrum,os cribriforme Se proceffu* AiammiUa-
    res. ^Membrana erant corruptae, & muco perfufae, Aft mem-
    brana pituitariapofterior haud vitiosè affetta reperiebatur. .Eft
    morbus equprum pernitiofus,malignus Se contagiofus,  Trans-
    fertur ex longinquoin alios equos, Se maxime in eos,qui fimilis
    fùntcoloris. Ad ea refponderur,quae o^//W#»f nonnulli. Nul-
    lum veftigium muci unquam nec in hominis,Coryza oppresfi,
    Qerebro deprehendi poteft.  Reliquias alimenti in  Sanguinem
    venae cujuslibet partis reducunt.  Recrementa emittunt pori
    cutis. Renum caro ob urina tranfitum urinam redolet,refipitcji.
    Pauculaurina inipfjs renibus notatur, Usque obflruttis, admo- 
                Catarrhus Narium.                    207
■MM ««mmmMMM mmmmmmmmmm mmmmmam^mmmm >—>■ Imi     m
 dùm multa. Cerebrum patefattum nunquam ita prodit ^/W*
 /arw. Haec facilius in Cerebro remanere posfit,quàm in Renibus
 Urina. RurCusquxopponuntur,h.k diluunturbreviter. %JMem-
 b rana pituitaria & reliquae multis rebus difcrepant. Non omnes
 ob id queunt fudoris inftar reddere pituitam.  Pituitaria mem-
 brana non proprie fudant. Ad alia, quae objiciuntur,refponde-
 tur. Sternutano ad Catarrhum Narium fpettans, Epilepfia non
 eft fimilis. Vincentii Alfariid Cruce opinio caftigatur, in parte
 probatur. Martinus Schoockius laudibus afficitur.Natura£^/-
 lepfia pluribus exponitur. Epilepfia ingruente, nonfacultas ani-
 mali* motrix fimul concurrit,ut credit Sennertu*,fed fola expul-
 trix Naturali* incitatur : Nec in laefis tantum, fed etiam in fal-
 vis partibus. Profferì Marnani Se Nicepbori cxemplafunt valdè
 rara :  Epilepfia non oritur ab humore, ut loquitur Sennertus,
 ^k&'faoii'epiìepticam habente. Incubm eft fpecies convulfionis.
 Nervi morbo comitialt non moventur , nec cerebri membrana,
 nec cerebrum ipfum.  Refutatur Sennertus.  Acnuncefficaciùs
 curari poteft Epilepfia.   Magnus eli confenfus Facultatum ani-
 ma & iplàrum quoque Facultatum Expultricum. Et Comes Mon-
 tanus Epìlepfìam certa ratione negatfiernumtioni effe fimilem_».
 Sennertus aliis modis Epilepfia confert (lernutationem.  Aflen-
 fusnonpraebetur.  Nec fiernutatione Cerebrum aut ejus mem-
 brana agitantur. Quidam fternutant fine capitis Se tboracis mo-
 tu.Vltima objcttio diluitur.  Nec albida pituita de Cerebro,nec
 cruor pituita» de narium arteriis venit.   Adjicitur illud, quod
 fpettat ad curationero CatarrhiNarium,Se fimul Tboracis. Ta-
    lis Catarrhus non eft femper mortiferus.  Reiquo
          ratio affertur, pofthabetur autoritas Hip-
                        pocratis.
Nume. 
io8
mmm
Catarrhus Narium.
                          *
                  Umerus nihil ferme fileri finit.  Nobis
                  igitur per fingulas Catarrhorrum fpecies du-
                  jce Hippocrate hic euntibus, & Narium catar-
                  \hu* rurfus occurrit, cujus naturam tùm libro
                  ^' de Offe Cribriformi ,  tùmnovisfimo  libro de
                  Catarrhi* affatim expofuiflè videmur.   Quid
                  igitur pluris aellimemus, fententiae incerti ad-
dùbitamus, fugam faftidii anfludium illius ordinis, illiusquefe-
ptenarii numeri, cujus ergo nos denuò exorfi fumus.  Attum qui-
dem agere, ac repetere enarrata, odiofum. Attamen ditta maxime
ob ordinem  cuftpdiendum fub hoc temperamento iterum dici
queunt,ut magis magisque firmentur. Eaque fàepè per fé uberiorem
tequiruntlucem verborum.  Commodum itaque erit, acquirerc
omiffa,& defetta fupplere. Ac quoque ea, quae intereà temporis in
mentem aliquibus contrà venére,diluere.  Nec non etiam fuppe-
tunt hifce paginis proprie perfèquenda.
     Nos vocem catarrho narium inconditam fuprà prodidimus
raucamantiquitus nominari. Vetus enimGloffarium ita: Kéov^oti
Ravis.Afa»/«*:Raviseftraucita$. Ravidu* quoque Raucu*. AcRau-
cefcereeft Ravire.Ravire SeRavere dicitur apud Plautum Panuloy.y.
v. tf. & Captiv. Prol. v.ij.  Verùm catarrhuspèttoris vocem proprie
raucam reddit.Nunc jlópv$W omnes fere Latini Grave'divi* nomine
interpretantur.   Aft Gravedo eft multarum partium, ut fupra fuit
dittum. Vnde j£. AureliusSymmachusl.a.. Epift.18. tetra*herbas olet
rufiicu*, vinum anhelus ruttat ganeo, nantemfequiturgravedo.  At
1.6\Epift.4i.clarius : megravedo capitis retinet.  A qua tefte Salmafio
haud dicitur i£.d$v(&>. KÓ^ow quali  x<*7 ' i£o%fli Rbeuma Se defili-
lationem vocitari volunt.  Nos l.^.de Cat.cap.i.Se Coryzamcapiti*
oftendimusab////>/>0f«*fedici.  Qua de re difputant Johannes Ale-
xandrinus comm.fuperEpidem.Hipp. &1 AntiSoph. Nicolaus Leo-
nicenus.   Veniamus, inquit ille,ad fecundam, in qua magis Sophifta
fé jattat ; fed quanto majpr jaftantia, tanto major ejus ignorantia
                                                    depre- 
Camrrbus Narium.
 dcprehenditur.  Joannes Alexandrinus cxponens verba illa tertia;
 particulae Epidemiarum , commento fexto , à capite Coryzantilus.
 Solvit autem dubitationem dupliciter, ita fcribens : aut dicimus,
 quod eli confèquens ex necesfitate,dixit,ficuti &lac album,quem-
 admodum Se Galenus dicit : SpondyIes,qui funt juxta fpinam,non
 quòd in alio loco fint fpondyles, fed quia ex necesfitate dixit.; Sic
 Se mei rubeum dicimus : Aut hoc igitur intellige,aut quoniam ali-
 ter fupervenit coryza & hujulmodi pasfioneSautà caulà primitiva
 aut causa antecedente. A primitiva quidem caufa fit coryza,quum
 aerfrigidior fit in hyeme, aut calidior, ficuti in aeftate:  ab antece-
 dente vero caulày ficuti quoties multoties ipfum Cerebrum per fé
 patitur aut calidam aut frigidam dyfcrafiam. Haec omnia rette  A-
 lexandrinus, qui, ficuti etiam Galenus, verbis autoris, quem expo-
 nit, five fit Hippocrates Cive alter, duplicem tribuit intellettum, &
 liberum lettori relinquit capiendi meliorem.  Primus  intellettus
 eft, quòd ideò coryzantibus additum fit verbum illud,à capite,non
 alicujus difcretionisgrafia, CedColù tanquaexnecesfitatefèquens,
atque ideò fuperfluè, ficuti Poeta; folent dicere, lac album, mei ru-
beum.  Quem etiam intellettum dat aliquando Galenus verbis illis
 Hippocratis in libro de juntturis Spondyli fpinae, licet alterum ap-
 probet meliorem, de quo fatis fuperius.   Secundus intellettus eft,
 qui multò verior,ideòappofitumfuiffe, dcapite Coryzantibus,  ut
 oftenderet, quod duplex fit Coryza : una, quae fit à capite, id eft, à
 caufa antecedente in capite exiftente: altera àcaufà primitiva,  ab
 aere feilieet vel calido vel frigido : ut oftenderet,inquam, atque di-
 ftingueret,de qua Coryza verba faceret, de illa fcilicet,qua; fit à ca-
 pite fèu caulà antecedente,& non altera.  Hunc fecundum intelle-
 ttum Sophifta  neglexit,quia non intellexit : vel fi intellexit,gallum
iElòpi imiratur, qui, duro rimatur terram, gemmas refpuit & quif-
 quilias fequitur. Eadem infeitià vel judicii perverfitate Sophifta di-
ttus 6.part.Epidem.fj>lenemfiniftrumdicipu.tat, non fecundum
aìteramexpofitionem , quae vitiumverbi fuperfluivitat,perfple-
 nem finillruminteliigendo finiftras partes fplenis : fed  fecundum
alteramdeteriorem, quae donatMedicis poericamlibertatem di-
 cendi, fplenem finiftrum, ficuti ifti dicunt,Lac album.  HaciUe_j>.
                                     Dd              Me- 
xto                  Catarrhus Narium.
Memineris, Coryza verbum omnes Caurrbos, fttiamBnanchumft-
gnificare, qui autem aliundè, quàmàCapiteortum fuum trahere
poteft, humoribus à Corde influentibus. Quamobrem nomen Co-
pitis quoque ab antiquis aliquando adjettum efle videtur.
     Sunt,  qui difttUationem Se deftiUationem a Ce differre cenfent.
Deflillationem^eKequaCi viamad Diftillationem. ^^umor^
mura dealto ftillat, & faepè in pcttus, poftmodum diftillat quafi &
tabefcit corpus. Deftillat, inquit La. a. C.Celfu*,bumor ex capite m
vare*, fauce* (5'pulmones, veluti Columella La. c.i8; ait tf™™/"*
dumdeflillare. Si humor de capitein pulmones ftilla%,Pbtbtfislubo-
ritur. Unde C.Celfu* l.z.c/.hifce verbis utitur : Frequens defltttatio m
corpore tenui, longo% tabem timendam effe tefiatur.  Ac 1.2. e. tusfis,
deftillatio,raucitas, in quibufdam etiam tabes oriuntur.  Atque vetus
Glojfarium : Deftillatio Harupp^Ka^ls^deftucdcftillo ; non dicit,
difiillo.  Cbriftianus À Veg* KctTappac interpretatur defluxiones, ac
sleftillationes, nondiftillatìone*.  E diverfo SenecadifiiUationtbus fc
ait urgen>r difiillet ipfe. Ac CPltnim l.io.c.6.Pbtbifica* Selongas dt-
flillationes jungit.  Apud Senecam Difiillatorius teftibus Catto Rhodi-
gyrtoSePbilippoBeroaldoeftille, qui concinnat venditque diftilla-
tiones, hoc eft, ciborum Jiquamina. Butyrum caloris vi tabefcit,ut
multi gelarifucci. Verùm forfitan facile erit, rem expedire. Nam
qui humor de capite ftillat, isin Cerebro, ut vetus ferropinio, li-
quefeereputabatur. Quapropter Se catarrhus, quo humor, integro
adhuc habitu corporis, de capite dc)\citur,diftiUatio nuncupari po-
tuit.  Hanc vero tabes totius corporis faepè fequitur. Nonaudien-
dus in fitta difpumione eft ille , qui deftUlatione ubertim, concita-
tiusque', aft difiillatione humorem cerebri lente, fpifsèacguttatim
fluere opinatur.
      "Definìtionem reia\ur\tPhilofiopbiex genereproximo Sedifferen-
tia,ut loquuntur, fpecificà conftare. Coryza itaque autore Hippocrate
eft catarrhus Cerebri manifeflus & incurrens in oculos.   Nam is libro
de loci) in homine fubjungit : At vero fluxiones ex capite feptem funt
quaedam fiquidem in nares , quaedam in aures, quaedam eriam in
oculos decumbunt. Atque ha quidem ex capite fluxiones oculi* funt
tonjpìcua, troici jtóotKafctpuvéssmmKtQatàstóieivop$aA/uo<c.
                                                         Ac 
Catarrhus Narium.
zìi
 Ac libro de Gianduii* .'Fluxio alia in oculos,alia in nares, alia in au-
 res.  Sic fi habent fluxiones ad exteriores partes oculi* confpicu£, neque
 omninò le th ale s. jf-rac èg rd e£o* èq\oi tw òtyfaKftu póohi&j TndfjcTrwt
 favaniisef.  Unde Hippocratisinterpres, Tbeodoru* Zvingerus, flu-
 xiones, inquit, funt vel non manifefta; vel raanifeftae, KetjaCpavisCi
 nimirum,quaedeferuntur ad Nares, Aures,Oculos. Ho* tres catar-
 rhos Cerebri feu Capitis quoque  minus periculofios judicat Hippocra-
 tes. Et hoc eft, quod Tbeodoru*Zvingerusinibi fubnettat : Exfluxio-
 nibu* afficiuntur partes vel gravi us vellevius, ut oculi, nares & aures.
 Praetereà Hippocrates libro'de Flatibu* Se alibi ventrem tradit vel me-
 dium velfiuperioremcatarrbi* tentari.  Quamobrem idern,miem to-
 tics dixi, Tbeodoru*Zvingerus edocet, Catarrhos vel infimi,vel medii,
 vel fttpremi ventris cflè_,, oc quidem hujus catarrhos enarrari tres,
 Ophtbalmiam,Ofalgiam Se Coryzam. Ac Ophthalmia eft inflammatio,
 ficut Se aurium catarrhus: quare eodem è genere erit coryza. Profe-
 ttò Se nos novisfimo libro de Catarrhi* oftendimus, quo patto gra-
 vior Coryza ad inflammationem  inter initia quàm proximè accede-
 re vide rctur.
     Johannes Baptifia Montanu*in lib.Non.RbafisadR.Almanf.leti.
 C Vili, aliter dilcernit hofcer4/swA-/&o/,Hippocrates,i»^/V»/,in lib.
 de Glandulis, methodum tradidit, quam poflumus eligere, ubi de
 omni catarrho defcendente à capite ad inferiora loquens ad fe-
 ptem fontes reduxit Se inquit : Omnis Catarrhus poteftdefcendere
 per feptem vias & meatus, vel per oculos, vel per aures, per nares,
 per palatum, vel per utrumque ventriculum, appellat duos ventrcs
 infcriores, thoracem Se ventriculum vel per venas & arterias, vel
 per vertebras  Se nervos.  Iftae funt feptem viae, per quas neceffariò
 tranfit catarrhus, cùm a capite defcendit, nec pofliint effe plures
 nec pauciores. Si autem breviorem viam vellemus, iliam poffemus
 eligere, Se fic dicere : Omnis catarrhus defcendit à Cerebro,vel per
propria foramina, vel per vias aroplas, vel per nervos, velper venas. <
 Si perpropria femmina,  funt illa quatuor Hippocratis & ex anato-
 me vidiftis fonomina, qua; ad oculos, ad aures, palatum & nares;de*
 veniunt. Ubi ergo Cerebrum fups defluxus perforaminapropria de-
 ftillat, hoc erit unum caput : cnm per communes Se vias latas defecni-
                                    Dd l              derit, 
m
Catarrhus Narium.
derit, hoc eli, per duos canales amplos vel per alterum illorum, id
eft, percanalem arteria: afperae,vel per cefophagum Se per unum ad
pcttus, per alterum ad ventriculum defcenderit, hoc eritfècundum
caput.Vel per venas, erat tertiumcaput, guartu* defcenfus catarrhi
eft per nervos. Ac mox: diximus dcdifferentiis, qua; à locis fumun-
tur & loca pofuimus quatuor, vìdelicet foramina , canales amplos,
id elì, afperam arteriam & OeCopnagum,venas & arterias, Seftina-
nalem medullam ac nervos.
      Verùm Hippocrates nec libro de locis in homine ,  nec libro do
Gianduii* mentionem habet foraminum.  Coryza genus proximum eft
Catarrhus capitis inoculo* incurrens & minus periculofus. Deinceps
adjicitur differentia, ut vocant, Jpecifica, qua ex naribus prolabitur
humor. Johannes Baptifia Montanus veftigiis ArabuminRfterc vide-
tur ,-qui memorant foramina Cnanii. Avicenna appellat viam catar-
rbi, ac hinc intelligit ea foramina Arculanus.
     Hippocrates quidem Narium vias libro de Gianduii*  vocat la-
xas : cu tb yoìe èèasx tutsco tveéec,. Eoque nomine Coryza tantum pè-
riculi non poteft afferre.  At idem ait naribu* foramen non eflè, Ced
eò loci objettum eflè non os, non carnem, fèd cartilaginem mol-
lem inftar fp ongiae,ut libro de Offe Cribriformi oftenfum fuit.  Ga-
lenu* os narium comparatSpongiac, quòdutriusq; foramina non
fint retta,fed flettuofa.
      Simplex Antiquitas femper quidem opinata fuit,  Nares in
Cerebrum ufque patere, quo patto autem, Spiraculk an majoribusfa-
raminibus, haud dilucidè-expofuit. Infequens aetas non tàm invefti-
 gavit rem, quàm credidit,recepitque aflènfu.  Quocircaaerem per
nares in Cerebrum meare,vix dubium fliit. Ac birudines quoque eò
 per tendere, perquàm fimile fuit veri.   Harum meminit Hippocra-
tes ,  hincC.Plinius,  G^Serenus,Marcellus,Avicennalibr.j.Fen,p.
 Traci, i. cap. y.  Quum viderem, inquit libr. 4. de locis affetti* cap.y.
Galenu* ,  hominem integra valetudine cruorem evomentem_,,
interrogavi , qua vittus  ratione anteà* fuiflèt ufùs : -ille vero
 inter alia, quae narravit, hoc  quoque addidit, quod cumnottw
 quadam fitiret,miflb puero,cjui aquam afferret,ex immundo fonte
 bibiflèt.  Quibus auduis, fcifcitatus fuja>apparuiiTentne aliquando' 
                    Catarrhus Narium.                   213

fanguifugaein ipfo fonte , qui, quumid quoque faterentur, epoto
fubinde idoneo pharmaco hirudinem vomitionem rejecit. Porrò,
quum alius quifpiam hujufrnodi cruorem emungeret &expueret,
ipfo narrante audivi, eum rure, aeftatis tempore, inflagno quodam
cum caeteris juvenibus juvenili ludo, qualem adolefcentes in aqua
luderefolent, exercitatum.  Tum ego fciens in co ftagno fànguifu-
gaseflè, duxilaborantemadfplendorem : converfbque dirette ad
folisradiosnariumforamine,  in eo loco, ubi naius ad oris regio-
nem perforatur,hirudinis in meatu latentis caudam confpexi. Huic
bifioria,ut vocant, aliquid lucis vult afferre Johannes Baptifia Sylva-
ficus, adnotare, inquiens,propter hiftoriae posfibilitatem diligenter
convenit:eorum, qui de lumbricis fcripferunt, communem fuiflè
fèntentiam, hirudinis mortuae longitudinem plerisq; digitum non
acquare,  quaciongitudo in vivis minor eft ,  quia fefe contrahat illa
de more,dum vivat. Hujus vero longitudinis menfuram adhuc mi-
norem in his volunt, quae fuà natura generis fùntminoris : atlongè
quoque minores illas eflè videbis, quae funt aetateminores : Ita ut
minima; cujusdam exilitatis eam hirudinem , quae in nares illius
viri irrepfit,fuifle, fupponere nobis liceat. Elìittari corpore fuo hi-
rudinem etiam per anguftisfimaloca fcripfit Plinius, fi vas non ob-
turatum optimè fuerit, ubinemo putaret, adeò enim,inquit, in te-
nuitatem feextsndere & os acuerre poteft, major praefertim, ut per
linteum, etiam rarius contextum evadat. Hatlenus autor. Hàc ra-
tione Zacutus Se alii addutti,quos l.de Offe cribriformi Se l. de Catar-
rhi* nominatim dixi, tradidére, hirudinem in forami»a Osfis cribri-
formi* Ce infinualfe ac perrepfifle ad ipfum cerebrum.  Ha;c quidem
primum cogitando veri admodùm fimilia effe videntur. Mox vero
fitta deprehenduntur, confideratà etiam atque etiam Osfis Cribri-
formi* conditione. Hujus foramina funt oppidò gracilia, caeca pe-
nitus , obftrutta ac ab ipfo aeris meatu valdè diftant. Hoc quoque
iter, quarefpicitilla foramina, crafsamembrana involvitur, huic
birudo dentes iùos ob vafcula fanguinis infigit, quae inibi errant
multa.   Sanguini? avida efthirudo, ut perite oftendit Sìlvaticus.
Hunc expetit unicè. Igirur ultra haud tendet. Acperesàeàmem-
branìiOsSpoHsguuìfm objicitun Hoc eftaHdius,ac exors&nguinis.
                                   D d 5             Qua* 
 ity                 CatarrhusNarium.

 Quapropterab ea tàm exangui parte refiliet potius hirudo, aliamq;
 partem petet, qua; piena eft fanguinis. Caeterùm Hirudo ipfis nari-
 bus excluditur vomendo.  Nam ingefta non folùm ore, fed Se nari-
 bus reddunttir. Quaedam infantis nutrix fide piena,infantem affe-
 verabatlac etiam oculorum angulomajori,frequentivomitu,in-
 terdum emififlè. Ille infans erat aeger nec poteratcommodègluti-
 re , fed pettofi admotus cùm traheret lac, fubitò tusfiebat ac quo-
 que vomebat__.t   Quare lac hauftum in illud iter aeris vi quadara
 compeliebatur, & tandem  in illum canalem, quo lachrymarum
 liquor ex oculis in nares fertur. Huc quoque hirudo poteft perten-
 dere.   Sedei via in Cerebrum femper occlufa eft. Fabula eft,Mu-
 fcam in Cerebrum penetraflè.Cur non fimilia abjudicantur ? M.Te-
 rentius Varrò l.s-ReiRu/l. fcribitcircapaludes tàm minuta amma-
 lia nafci , ut ea nec oculi quidem facile fuà conlequanturacie, ea
 tamen fatetur per aera in corpus» per osac nares pervenire. Qua-
 re multiillosvermìculos credidére in intima cerebri tra hi  polle,
 veluti Se illa corpufcula, quae in aere lucido volitant, quae vulgus
 vocat Solis Atomos,Germankèbm ©omtenfraub. Credibile,///?***
 J. de Apopl. Gregorius Nymmannus, proindeeft,cum carbonum ac-
 cenfbrumfumisunà pulvifculos & quafi atomos cràsfiores ex iis-
 dem càrbonibus exhaiantes, qiìas manifellò oculis cèrnimus*, in-
 (pirando attrahi, hosq; ita attrattós Ce in Cerebri poros, finuumq?
 cavitates infinuare & nunc copia Se crasfitie eorum foramen  com-
 mune, duttusqueanteàexplicatos occludere & ob turare ,  nunc
 etiam, imprimis in iis, qui ejufmodi fumis aflueti non funt,  infitaT
 vi quadam cerebrum afneere, humorescjuecommovcre , ut ifti in
 praedittum locum ruentcs, eum aliquando occludane  Atque fic
 duplici homine vapores fèu fumi ifti carbonum apoplftciae origi-
 nem praeberepoflunt i. obftruendofinus. z. commovendo humo-
 res. Nymmannum ( nam ait fc hanc rem & anno ìóip oftendiffe) fe-
quitur/./. Prati.Medie.part.t. c.Sennertus,obftrvtcl:ioìinquien*i fit a
■vaporibus vel humoribus.  A vapbribus, Ci hi crash* conferrirh &
•copiose ad caput fera ntur , meatus Cerebri opplere Se obftmere
•poffunt. Tales vapores elevanjtur à cibo vel potu pleniore vel va-
.porofp vel humidiore, ajb humoribus itera Se exerementis Vaporo*.
                                                      fis 
                    Catarrhus Narium.                    H5
M^MaH^HB)Bi^^HM—•—■•■>*■■■'•••—.—■■■■^•^■•^•^ ^«^»i—■—
fis in ventriculo, inteftinis, à vermibus,in utero.  Poffunt quoque
meatus Cerebri obftruerefumi & vapores crasfi extra admisfi. Hac
ille. Tàm largiter quoque erratHelmontiut, qui libro,xmÌMf/rVrer-
rvw* infcribitur, muci materiam ait magislentefcere  inoiXeSpon-
giefe, per quod (funt ejus verba) 0 doratus organum fuot odore*re*
cipit.
     Cerebrum Catarrhi* aliquando redditur fanguinolentum, ut
1.2. de Catarrhi* oftenfum eli, quibusdam ita videri.  Ex qua nota
& Johannes Baptifia Montanus,Sanguis,inquit,etiam potesl effe ma*
feria delìtllationis, 0* nos vidimu* multo*, a quibus fangui* defttllabat
à capite adpalafum->ad pulmonem,ad Ventriculum, ut diffcillimè vuU
gare* deccrnant,an a capite vel thorace defililet.JEodcm loco quoque
palàm fiebat,CVr*/r*>» fieri aliis Qatarrhis putridum.  Orisfputum
& mucus narium,morbo arquato urgente,flavefcunt. Ejusdem igi*
tur coloris aliquando erit Cerebrum.  Idem Se aliis faepius effe fu -
meum,vix ambigitur. Hoc igitur fupererat,ut Cerebrum aliquando
foret pulverulentu.S^pè jumenta abiguntur viis admodù pulvereis
ac jugulantur protinus. Eorù Cerebra fempermunda confpiciun-
tur.Neceturquoqjbeftiaquaepiam ipfis fumofi aerisinjuriis,ejus irt
Cerebro ne velligia quidé fumi ullo modo deprehédi queunt.Pro-
fettò fi hoc os Cribriforme hifce atomi*, ut vocant,hifce quoque in-
fettis, quae volitant in aere lucido aut paluftri, penitus pateret, ani-
 malis vita diu fuperftes haud erit.  Si  illiu% osfis foramina rerk aeri
falubri patcre,minirnè ejus injuriis, patere rurfus purgamentis Ce-
 rebri , occludi autem arrepcntibus animantibus, haec quàm diffici-
 lia erunt adcredendum? Quantaprovidentiahicrequiretur? Pa-
gani Patellanam SePatellam , duonumina &patefacìis &patefa-
ciendis rebus pratili tuta colcbanr. Cur antiqui & illas aut fimiles
Dea* huic osficribriformi nunc patulo,nunc claufo,nunc rurfus pa-
tefaciendo non praefecerunt? Quid de Foraminibu* Osfis Cunei-
formi* dicam / Haec multi quoque fingunt nunc operta eflè, nunc
referari.  Credunt ea in oris fpatium ufquepatere. Ventricuhrum
meatu*, inquit Comes Montanus C. de Catarrho, effundunt excre*
menta in cboanam, choana in adenem fubditum eruttat, adenem ve*
rò excipit os foraminuUntum,  veluti eribrum definens in palatum,
                                                       quo 
 n6                    Catarrhus Narium.

 2*0 tranfeolantur excrementa.  Quem errorem .£#. de fatarrbis Setk.2.
 tf./.cparguimus. Ac Infundibulum de Palatum tàm diverfà; funt par-
 tes,quàra disfitae. At eas D.Sennertut l.i.Pratt.Med.part.i.c.17. hifce
 verbis confociat :  Deinde fiunt in Cerebro ventriculi, exerementi* ejus
 evacuandi*parati : in tertiò ventriculo duplex esl meatus : anterior de-
finì t in palatum fin infundibulum dittum , quod finìt in fellam Osfis
 Spbenoidk,ubi gianduiapituitaria esl, & plextt* retiformi*, feu rete ad-
 mìrabile, ut Galenus vocat.  Ait quoque infundibulumfimre in fellam
 Osfis Spbenoidi*. Rem paucis dabo. Infundibulum eft membranaceus
 canaliculus,  qui ad Cub\acentemglandulampìtuitariam annettitar.
 Nec hax fola eò  loci interjacet, fed illa cuntta Osfis cunei'formie
 portio, quae aut concamerata eli, aut folidaac piena inftar fungi.
 Huic tandem fubeft fpatium palati. Quo patto igitur D. D. Senner-
 tus meatum tertii ventriculi anterior em ait definere in palatum feu in-
fundibulum? Ac plures autores peritioribus hanc Se fimilem anfam
 praebent ad reprehendendum.  Did utto anferis roftro ac diflètto,
 primum occurrit  in confpettum ille oblongus aeris commeantis
 canalisaex quo pendet muco.,dein Ce quoq; in oculos ingerit exiguù
 foramé,quod fimilem liquor em exhibet. Qui illud meo admonitu
 cpnteraplabantur, ii hoc opinabantur ab ipCo infardi buio ac ab illa
glddulapituitaria huc ufq; exporrigi. Verùm adatta terebrà offende-
 batur os pumicofiim,aridum,ac ab infiundibulo gianduia^pituitaria
 valdè dimotù.Mox idem foramen illaesù in alio capite anferis con-
 fiderari jubebara,notabant ipfi vafcula, unde illius muci liquor de-
 promebatur.  Ac in narium fuperiorum cavo quanta vis muci ob-
 via eft,medio roftro incifo ? Ille quoque interdum fubcruentus no-
 tatur. Gallina faepius eò coriza genere tentantur,quo multus mucus
 circa tubulo* narium interiorum membranaceos ,  quos libro de Offe
 cribriformi manifeftavi, ac quoque inipfo canali fpiritus ducendi
 colligitur,roftri foraminibus occlufis. Villani eo morbi genere Ce-
 rebrum gallinarum vitiari arbitrantur, uti ea opinione Hippocrates,
 Galenus Se Avicenna olim tratti fuerunt. Eà Hippocrates Apb^. UbJ.
 pronuntiat :  quibus nares natura humidiores, minus integra fanitate
fruuntur.   Nam ejus interpres Pbilotbeusita : 2Ì& ró «Vw, pine
 vyooijtiiilAoint 10 f yxl<p*Ào*, hoceft, perU, quod dicit Nares hu-
 "-  .                                                  mi da, 
                   Catarrhus Narium.                    iry

mìda, indicavit Cerebrum. Aft fi ejusmodi gallinarum capita pate-
fiunt, illud omni ex parte falvum eft, integrum & naturaliter co-
loratura. Nares interiores tantum ex illa multitudine mucilabo-
rant. Externa roftri foramina fordes plerumque opplent pulveres.
Quapropter ut recipiatur anhelitus, os femper patulum tenetur.
Quo fit, ut lingua* tunica vehementerarefcat. Hàc via malum cu-
ratur.Roftri foramina gracili, teretiq; penna clementiùs trajiciun-
tur, butyrumque pipere leviter afjperfùmdaturdevorandum, de-
tratta lingua; tunica ficciore.
     Non adeo diverfà eft illa Coriza, qua equi arripiuntur. Tàm
fàeda eft,quàm Iethifera.  Quare, defperati falute, Paterfamilias eos
fepiers tolli jubet.  Nuper eo morbo arger equus incifis venis,profu-
foque fanguine necabatur, quo caput, Cerebrumque inviolatum
iterum infpicere liceret.  In asfiduum examem explorata quoque
expedit facpiùs revocare.  Eandem namque rem ego fimiliter capite
de Coryza, teftatus fui. Nunc cunttum Caput, Cerebrumque aeque
falvum rurfus reperiebatur.  Illaefum quoque erat os Cribriforme;
Naturaliter Ce habebant Proceffiss MamwHlares ; mundi erant Se fui
coloris.   Fibra* de dura meninge tratta* receptabant foramina illa
tàm minuta. Quid multa ? Nullum veftigium uliius vitii intra Ce-
rebrum deprehendi poterat. OsSpongtofium quoque non erat  ade-
 fum.  At illae os hoc obtendcntes membrana; erant aliquo modo
 vitiatx : nimio ilio muco adeò perfundebantur,eoquefinus inibì
 obvii vehementer fcatebant. Attamen plus iftiufmodi muci in fini-
 ftris Naribus a&inveniebatur,medii&ìnfimi ventri* vifceribus haud
 vitiosè affettis. In aliis cadaveribus equorum venae valdè livelcc-
 bant, ut plures fanguinem credercnt femper invitioeflc.  Illa fan-
 guinis vafcula, quae adinteriorem narium tunicam pertinènt, in
 hoc equi corpore nimiùm intumefeebant.  Quare plus muci etiam
 exudarunr.  %JMembmnapìtuìmriapofterior haud laborabat, preflà
folennem reddebat liquorem.  Aft narium ille mucus redundans
 infettante ifta Coryzd,eft fpisfior, albidus quidem, attamèn faedus
 afpettu , ■ ac nefcio quo modo movet naufèam & propè vomitio-
 nem.Ell nequam morbus ; hujus contagium in equos tàm mire vul-
 gatur.  Praefepium, pabulum, lc?is contattus ac aeradverfus etiam
                                      £c              ex 
1$                   òatarrhut Nariuniè

exlonginquo virus in aliòs transfert, & ut credunt,in eos maxime,
qui funt illius coloris, cujus eft ipfe, qui hàc maligna aegritudine la-
borar.  Veterinari! variosliquores in nares infundere confueve-
runt,Cerebrum imprimis aegrum effe rati. Sunt imitatores Se vetu-
iliorum Medicorum, ut Galeni, Alexandri TraUianitMtii.
     Juniorum ex turba multi, urgente coryza, humorem credunt,
fi non ex cerebro, ex cerebri tamen membranis in nares confluere
poflè.  Atque fuperioribus experimentis nihil moti, ajunt, Cerebri
membranas madere, qua; ad os & ad nares protenduntur.  Itaque
humores ex illis cerebri membranis eò fcnfim ferri, idque in fiuma-
no acque ac in beluino corpore fieri. ^JMembranarUm Cerebriftbras
manifeftè per fior amina osfis Cribriformi* ad Nares Se perforamina
osfis cuneiformi* una cum. nervis  tranfèuntibus ad palatum  & ad
alias partes proximas trahi.   Glandulampìtustariam habere multa
Sanguinis receptacula-, unde liquor pituita; fènfimmanare posfit.
Idque/-7.Fabric.cu. decereVefalium.  SuntquiSehocafferunt:
Galenus l. p. de ufu Pari. e. j-.fiudet docere vias, quas refert in forami-
nofia Spbanoìdis & palati offa, addii tamen inter hac & meningem du-
ram difiantiam effe > qu* aquet altitudine*» adenisfeu gianduia, in nul-
lum aliumfinem, quàm quo citrafùffocationis metum & occur/ùmrei
cujufpìam extrinfeca ifia excrementarumdfjpenfistio per membrana*
celebrariposfit. Eferebro autem, in latitudinefumtd voce, nibilplanè
txerementitii defiendere, haudprobavit aliquis certo <pcu»o(J$J$o. Ra-
tiuncula* enim nemo hic curat. Cum,inquiuntyCerebrum diffettum nun-
quam humidum, fed fic cum reperitur. Ergo humorem ncque getter at,
nequetransmittit. (%uali*,quafò,cfinfequentiabac esl : in Renibus non
fpettatur Serum. Ergo Renes nec getter ant urinam, ncctransmittunt.
Sì cotidic transmittiiur & expeUitur, ejusaffienita prius non tollet.
      Quae è contrario hic difputantur, lùnt varia.  Verùm dìcat,
quod qutfque vult,ego de hac fententia non dimovebor* Quin operarn
dabo, ut&difl£ntientesad meam fèntentiam, adverfus omniare-
Cpondendo, tandem perducam., Glandu(apituitaria fint venae haud
paucae.  M.adeant quoque Cerebri membrana;, haruracjue portio-
nes Se fibra a,dpa(atum,Se ad patentes nares trahantur.. Sed quis vel
leviter rei phyficas, medicaecjueperitus crediderit conftantiorem
                                                     illum, 
                     Catarrhus Narkm.                   %i$

 illum , vifcidumque liquorem muci per iftas excurrentes membra-
 naceas partes in palatum Se in nares viam ita facere , ut nec mini-
 mum vefligium tàm lenti humoris in Cerebro aut ejus in membra-
 nis unquam deprehendi posfit? Si nervorum membrana;pituitam
 Cerebri portant, ea feretur etiam in alia membra, in genas, in tenv-
 pora, in colli, brachiorum &pedum mufculos,quos intrant nervi,
 de cerebro proficifcétes. Nunc circaglandulampituitariam maxime
 verfus Occipiti*foramen crasfioresflint, magisque diftantmembra-
 na cerebri. Si per eas ita deduttas foret jtus ille tardior pituita;, o*
 mnis Catarrhus fieret in fpinalem medullam, quaeproximè abeft.
      Nulla membra ex fé fundunt redundantes reliquias alimenti.
 Quare eae nec in cerebro unquam deprehendi queunt. Ut namque
 aliarum partium, ita & cerebri venae, quod eft alimenti refidui, in
 maflam Sanguineam reducunt. Hujus quoquepurgamentajugiter
 exhalant pori cutis Se fpiracula. Nec cerebrum aliis humoribus dat
 viam tranfitumque.  Nam hi in eo patefatto tandem deprehendi
 poflènt. Per Renes urina jugi ter colatur. Quapropter eorum Caro
 Se cruda reddit odorem urinae Se cotta eandem refipit. Teftes, Ga-
 lenus l.y:de alimcnt. facult. e.6. inquit, cum ex genere fint glandula-
 rum, non perinde tamen laudabilis funt fucci, utmammiilares,fèd
 habent virofùm, quiddam feminis, quod generant, naturamrefe-
 rentes, ceu renes, urinae.  Atque Mtiustetr.t.Serm.d.tzy. Renes
 palàm eft, mali fucci effe, aegrè concoqui, quando etiam in guftn
 urinae qualitatem nobis repraefentent.  Quo quiddilucidius dici po-
 tei!? Infliper ipfius urina liquor in Renibus notatur. Eft paucus, ve-
 rùm is interiores Renum partes fàtis niadefacit. Praetereà uria atque
 altera gutta urinae faepius occurrit.  Tàm manifefta veftigia urina:
 fubinde decurrentis inibi cxtant naturaliter. Si calculi ocdudunt
 Ureterum itinera,plus urinae in Renibus offenditur.  Quare non po£
 fum facere , quin illud ex libro Obfervationum mearum Medicarum
 depromam. Qui rei frumentariae Exercnus Caefàrei praefettus erat,
 nomìneHeifinger, Wittebergae admodùm pertinaci fuppresfione u-
rinae decesfit.Diflctto corpore Ureteres erant albidà fabulosa mate-
ria penitus oppilati:at Renum in cavitatibus multùm graviter olen-
tis urina; reperiebatur.   Abunde cftyllud hoc loco retuliflè.  Nam
                                   £e ìi               h*c 
  ao                   Catarrhus Narium.
  ■ mm—~**aPm-ma*Umm**mmmmmmmmmmm ■  in.....  ■ ■!,■"'«.....^WPW*
  h#c res {arie quàm multis experimentis teftatior fieri poflet.  Cor7?*
  inCeftante Botallusitinera pituita; ad nares pertinentia , hoc eft,fo-
  mmina Cribriformìa ait occludi.  Et hoc eft,quod nares ahquid ftri-
  dulum tùm fonare foleantv Verùm illa pituita nec in illiushomi-
  nis Cerebro aperto (ut fuprà praefatus fui) fé ingcrit in confpettum.
  Nec eam Cerebrum naturaliter egerit tàm citò, ut ne minima ejus
  gutta fuperfles effe queat. Jam vero Cerebrum nec pituita; quoque
  odoremfunditunquam necejus praeftatfàporem.  Illud quidem
  ajunt pituitofum alimentum miniftrare. At recens Cerebrum Se pi-
  tuita jam naribus rejettaoppidò inter fefe differunt. Cottumverò
  Cerebrum magis accedit ad natut amglandula, quam ajuntfricari.
  Cotta pituita magis lentefcit,tandem arefcit.  Urina eft multò te-
  nuior, multoque liquidior, quàm mucus narium.  Si urina ita de-
  currit,ut fili veftigia relinquat in Renibus ;  Cur non pariter in Cere-
  bro lub oculos venit, ac cadit fub tattum pituita, quae aequè prom-
  pta ad decurrendum haud eft. HaecfpifIà eft, lenta Se ita vifcida, ut
  fi contingatur manu,filatim ducatur. Talis humor inCerebro nun-
  quam confpici poteft, five homo careat Catarrbi* five iis urgeatur.
  Qui humor in ventriculi* cerebri deprehenditur,non eft mucus,non
  eft pituita.  Quae cùm ita fint, intelligendum eft omninò, pituitam
ff nec naturali inftituto,nec valetudinisvitio Cerebrum, principem
  illam partem corporis, tranfire.
       Hoclevisfimum eft, quod nobis objici folet, etiam cutem ac
 , reliquas corporis membranas pituita fudare, fi itafùdat membrana
  narium ac palati.   Quàm multis locis  & quàm perfpicuè oftendi,
  membranas narium Se illius palati  tota natura ,  genere &valculis
  fanguinis àreliquis tunicis&pellibus differrc.Itaqs hi aequè acuti vi-
  debuntur ac illi,qui hac via philofophantur.Homo anteriore oculi
  tunica cernit ; E.& tunica lingua;,tunica auris,tunica coftaruro,tu-
  nicà vola; manus videre poterit. Has narium Se palati membranas
   perfpettas habeant ii, qui noftram opinione in animo habent con-
  vellere. Alias fpontè corruentipfi nec longè aberunt ab ineptiis.
        Quàm flaccida quoque illa eft argumentatio. Si Narium tu-
   nica exudat raueum , plus ejus reddet, fi hominis corpus vel fotti
  vel deambula tione infudau  Aft hoc haud ad ver ci tur.   Quare nec
                                                        funi- 
                    Catarrhus Narium.                    HI

 tunica narium ilio modo fudat pituitam. Illud igitur fcire conve-
 nit , diverfà effe hzcfùdationum genera.  *Njirium tunica fine fènfii
 fènfim,rituquefudoris deliquat mucum; ob id fudare dicitur. Pro-
 prie aurem fiidat cutis corporis. Vera itaquefudatio nec parem pi-
 tuita: emisfionem requlrit, nec fequitur.   Quapropter nunc cun-
 ttum corpus eft ( ut Apuleji verbo utarj fudorum, admodùm ficcis
 naribus,nunc his vicisfim roadentibus,exors madoris. Utqjfunt hac
 differentes poteftates expellendi , ita pituita nafi&fudoris liquor
 funt magnaediverfitatis.
     Rurfus quid contra nos dici queat, attendendum.  Non fine
fternutatione eft Catarrhus Narium.  Quin ea à nonnullis inter Ca-
 tarrhos cenlètur,ut librisde Catarrbi* oftendi. Illa iplà quoque Epi-
 leptico morbo fimilis habetur , quo Cerebrum Se ejus membrana:
 concutiuntur. Quocircafiernutatio Se catarrhus Narium non difpjtr
 morbus cerebri erit.
     Ad hoc ego nunc refpohdeo ,  nec morbo Comitiali cerebrum,
 nec ad illud fpettantestunicas agi tari. Vere Martinus Schoockiu*,
 Vir Scientiarum varietate cminens, abundans rerum copia, ac hac
 astate in omni dottrina praecipuus nobilisque libre defiemntatione
cap.id. mecumaflèverat, fiernutationem, quìcquid aliis vìfium fuerit,
cerebrum non affteere nec materiam eam concitantem delitefiere in ce-
 rebri ventriculi*. Neutiquam ergo Epilepfia adaquarìpoffe fiernutatio-
 nem. Quod effatum nunc à me vehementer firmabitur.  Secus qui-
 dem cum vulgo, tùm in praelettionibus fàepè ,  tum in quotidianis
 fermonibus locutus fui.   Nam omnia fimul movere ,  confiliunt
 non erat-..
      iJtorpermiffot caiid<e<% pilo* ut equina]
      Paulatim vello, demo unum^ demo etiam unum*
 Nunc igitur flabilitis  fuperioribus meis opinionibus, hanc rem
 ipfàm aggrediar, praelèrtim cùmea mihi aliquid negotii hic con-
 cinnare putetur.   Reliant duo aliiadhuc,  ut ita loquar, decumani
errores, quos quoq; prima quaque occafione coarguam, altisq; lo-
 cis paatefaciam. Adeò non confummata eft ars Medica.
     Corporis mufculos ope Facultatis animali*Motrici* trahi, fat
 certum eft* Infupcr in aperto erit, natumlem quandam vim expultri-
                                   Ee 3              {tm 
ni                 Catarrbut Narium.                   _

eem mali iisdem Mufculi* infitam ineffe.   Hujus quoque meminit
TbomasEraftu*. Tria, inquit ille in Dijp.de ConvUlfi.th.io6, motusin
nobis principiareperiuntur,voluntas,imaginatio feu appetitus ra-
tionis expers & natura. De duobus primis nullus, de tertiò is tan-
tum duBitat, qui animum iis, quae fiunt,non advertit. Hac enim vi
diftribuitur alimentum,vacuantur fingularum partium excremen-
ta , moventur in fingultu & vomita ventriculi tunica;, efflciuntur
crifes, diarrhoea, menfium purgationes, aliaecjue fimiles excretio-
nes. Nec alia eft virtus, quae per rigores corpus tanta vi quatit,quac
fternutationes ciet, quae diftillationes Se reliquas fluxiones conci-
tat,quae pulfus cordis & arteriarum prpducit-Nec dubium eft,quin
fuoscieatmotus,  fivevoluntas&phantafia agant five quiefcant.
Hac facultate Cerebrum fpoliare non ppflumus. Cur enim quod
omnibus aliis partibus conceflum eft , Cerebro parti principi ne-
gaturn putemus.   Magis etiaro ea opus partibus quibufdam aliis,
quaetattus fenfu noxia percipiunt. Nam Cerebrum hpcfènfu ca-
rere (aut certe oblèurisfimum habere )docuit nos Chirurgorum &
Anatomicorumfumraorumfrequens & accurata obfèrvatio.  Et
quidem in vulneribus tangitur,pungitur, foratur, pars aliqua exi-
mitur abfque omni fenfu tattus, licet ratio, fenfusque integri fer-
ventur. Quaeritur igitur,utrum haec Cerebri potentia convulfiones
cieat , ari facultas five appetitus fentiens ?  Quod vis naturalis in
caufa fit, tùm alia jam ditta oftendunt,tùm id màximè,quod fenfus
expers Cerebrum videtur eflè.Quibus & hoc accedit,quod convul-
fiones epilepticae fternutationes, rigores, aliique tales motus plu-
res nihil tale appetentibus, imo invitisfimis nobis accidunt. Hue
etiam Galeni teftimonium pertinet, qui libro i.  de Symptomatum
caufis capitei.convulfloneminftar palpitationis à folo morbo fieri
aflerit. Si verum hoc eli, non movet mufculos appetitus,fed ab hoc
aliudquippiam.Quod fi appetitù concurrere putamus,folius mor-
biSymptoraa pravus ille motus nequaquara dici poterit.  His addi
poteft, quod fternutationes, concusfioncs, quaefub initium fomni
accidunt, quaeqj in ea Epilepfiae fpecie vifuntur, quam aura frigida
expe^ibjis in Cerebrum fublata excitat, abhacvirtute fieri con-
tcn- 
Catarrhus Narium*
 tendunt. Quamobrem verifimile cft,hos etiam ab eadem facultate
 naturali commoveri, praefertim cùm ahqui abfque imaginationis
 fenfibili offenfa convelli videantur.  Simultos ex praedittis moti-
 bus non prius fieri objicias ,  quàm  caufaelaedentismtìleftia fenfu
 percepta fuerit, hoc non impedire dicent hujus opinionis propu-
 gnatores,quin à natura nihilominus fiant. Non enim à dolore feu
 moleftia illa appetitum fenfibilem fic alterari  , ut convulfionem
 appetat, fed naturalem Cerebri virtutem abeaficirritari &exti*
 mulari contendunt. Nemo,puto,ignorat,naturalem vim expultri-
 cem ventriculi, inteftinorum,v elìca;, vcnarù in mefenterio fitarura
 a mordacitatefeu acrimonia humorum Se pharmacorum excitarù
 Haejg Autor Difputat.par:quartd, nervofuss difputat :  multae partes
 corporis, ut ne dicam ,  omnes motu arbitrario deftituuntur, quae
 obidnoncarent motu , quonoxia  à Ce abjiciunt atque etiam ar-
 cent.Hepar,lien,venae,arteria; excrementitios humores magna yìo-
 lentià quotidiè deponunt, tametfi ilio motu, quo mufculi moven-»
 tur, praeditae non funt. Cùm in continuis febribus venae crifis tem-
pore &perdiarrhceas,aliasq,- alvi fluxiones ,putridos humores in
ventriculum & inteftinaeffundunt,  non abfque motu id faciunt*
licct mufculis donatas nullisfint.  Ratio eadem eft aliartimpar-
 tium.   Quin imo ipfi quoque mufculi noxia à feipfis depellentes^
 non videntur motu volontario, fed naturali id facere :  quo pars
 quaelibet natura edotta eft,molefta fibi alio propulfàre. In fingultn
 motus oris ventriculi eft manifeftus,  quo conaturmordicantem
 moleftantemqi humorem excutere, nec tamen mufeuh motu mo-»
 vetur.Quid ergo prohibet Cerebrum quoque irritatimi inftar alia*
 rum partium hoftiles vapores repellere ? Quod faciat,infinita prò-
 bant: Sternutatio,Coryza,Catarrhi alii, concusfio corporis per fo-
 mni principium eveniens atque alia quàm plurima. Hujus contra*
 riunì rationibus demonflrare qui eonabitur ,  hoc impetrabit ab
 omnibus intelligentibus, utprofànoinfanusreputetun  Si praeter
motum illum voiuntarium 1 cujus inftrumcnta funt mufculi, nul-
lus exrarec motus alius, noncunttarer tuis rationibus vittas ma-
nus pprrigere. Nunc dura alii quoque funt, minime neceflum eft,
ut move» nullo mpdp judicemus ; quia motu arbitrario mover!
                                                   nega- 
124                  Catarrhus Narium.

negamus.  Similis propemodùm ratio fenfus eft.  Nam naturalis
quidem fenfus (ut fic jam vocem) utilium & inutilium partibus in-
eftomnibus: illis etiam, quacfènfiisanimaliscompotesnunquam
fuerunt.  Vifcera certe cor feilieet, lien, jecur, renes noxia perci-
piunt, atque a fé remo vere fàtagunt : quamvis nervos nullos obti-
nuerintà Cerebro alios, qui in tunicas eorum diflèminati cernun-
tur. An cordis fubftantià nullo modo vapores,humoresque exitio-
fbs percipit? Unde igitur tam crebra oriunturfyncopae,diffolutio-
nes anxietates,defenfiones, qua; vel propter difpofìtiones proprias,
vel propter vicinarum partium confenfum eveniunt ? An in fter-
nutationibus, innotturnis concusfionibus, in coryza, inq; aliis ta-
libus Cerebrum nullum habet rei inconvenientis) fènfùm five ap-
prehenfionem five perceptionem ì Quis inficiatur, tacitas eflè re-
rum amicitias Se inimicitias ? Aut quis nefeit,nonnullos etiam epi-
lepfia corripi odore quarundam rerum , quae multi alii fuaviter o-
dorantur ? Singultum excitari ab humore moleftiam adferente ori
ventriculi, confeflùm eft cunttis.  At haec moleftia ita percipitur
ftcpenumeró ab ope ventriculi, ut homo fingultiens nec prius ali-
quid fènferit, nec tunc fèntiat.  Quo fit, ut non tam fenfìi animali
quàm naturali quadam virtutevideatur talia nonnunquam appre-
hendereacpellere.   Confimili modo ventriculus à cibis ingeftis
»ut pharmacis fubverritur, quae infeientes deglutivimus.  Si tàm eft
hoc apertum in ventriculo Se corde ,  ut ne idiota; quidem igno*
rent, cur de Cerebro dubitatur ? Vidi ego qui ovillas carnes impru-
dente* perederant, putantes alias effe, propè interiiffe, fic Se de e*
fto fit,& de purgantibus. Summa, Cerebrum fentit & ventriculo-
rum Cerebri pars interior  membrana vellitur.
     Hifce tàm multis verbis Thomas Erafius acerrimo vir ingo-
ino naturam Naturalis Facultatis Expultrici* fàtis exponit, rettecj;
talem Se Cerebri membranis allignat.   Simul autem licet videre,
quid is erret, ab eadem illa. Cerebri facultate expultrice naturali
Sternutationes, Corfras & illas Coneufftones, quaefub initium fornai
invadunt, oriri opinans.   Illudq; hic autor tàm certum exiftimat,
quàm quod certiflimum.   Sed nos hic fatis habemus> & hoc autoi
re aflentiente, proni}nciare,-partes motu, ut vocant, Animali gaur
                                                    4enw$ 
                    Catarrhus Narium.                   225
wmm.mmmmm.m.^ mmtmmm^m—^ ^m^^mm^^mm» •——-» t^m^mmm^tmamm ««™ì «-* i*nMaMMai
dentes cuamfacultate naturali expultrice per morbum movai pof-
fe.   Nihil certe rtpugnabitCd/Vn»*.  Propter nervos, inquit ille
1.1. de motu Mufcul.c. 1. inftrumentum d»*»*/* mufculus fattus eft:
quemadmodum propter arteriam & venam,naturale : etenirn mo-
tus, qui ex arteria &venàprocedunt, naturales funt & voluntatis
expertes, qui autem à mufeulis, animales & voluntarii.   Sive au-
tem  confultò dicas, mufculorum fieri motus five fpontaneas aat
cum voluntate, nihil refert:  unum enim in Omnibus hisccnjetta-
ri oportet, quo  modo videlicet difeernas motum ipforumà motu
arteriarum Se venarum.   Itaqj etiamfi nequeas in omnibus often-
dere differcntiam, abunde fàtis, quod vis, lìgnificabis.  Cur igi-
tur non fenfus inftrumentum efle mufculum diximus, fed motus
duntaxat, quanquam piane urriusq; lìmiliter ipfe fit particeps ? an
quia motus quidem nullus utiq; fieri poffet animalibusvoluntarius
absq; mufeulis? Quare proprium ipfius inftrumentum mufculus
eft:  fenfus autem ineltomnibusfenfilibus particulis, etiam fine..
mufeulis: quaecunq; enim iplàrum particeps fit nervi, ea omninò
fentit.  Deinceps cap. S. Cùm autem mufculum mortuum, cui non
eft ampliùs participatio animalis  vigoris, totum incidentesper_,
transverfum, ad fuosfincs contraili confpiciamus, videbitur  utiq;
non immeritò hoc effe offìcium conftitutionis corporis ipfius.  At-
qui fi corpus mufculi in fé ipfum contrahi natura eft, quis ufus ad-
huc erit  animalis facultatis  ipfum moventis, nifi ad hoc, ut  muf-
culi mutuò motibuscedami Nam fi quod uterq; facerenatus e-
rar, id ageret perpetuò nihil certe prohiberet, corpus obnexiunu
femper effe affettui, qui Tetanus nuncupatur-,  quid enim aliud
Tetanus  ed, quàm cùm partes invitae in contraria retrahunturà
mufculis-oppofiris ? Ut autem id non fiar, aliquis forte facultatem
animaecaufetur»dicatq; jubere ipfaro mufeulis otiumagere, cum_i
oppofitos ipfis moveri oporteat.   Verùm C\ id fàtebimur, primum
quidem contraria iis, quae anreà diùa funt dicemus : non enim am-
pliùs mufeulis moveri ab animali vigore, fed potius moveri conce-
demus, tàm multa,  quae in ipfis apparent, habebimus libi ipfis ad-
verfantia.  Primum fané  & maximura, quod nervo proveniente
ad mufculum, qui intus eft,abfciflb, ftatim mufculus ille extenfus
                                   Ff             videtur, 
 zio                  Catarrhus Narium.
 mmm^m^mm^m. tai^Mi^t..   ,- ^mmw *» «■■■■■■■■■■■■■ MiMMM
 videtur, ac femper in extenfione manere.  Oporret enim, fi modo
 còntrattio quidem connata eft ejus corpori, extenfio autem anima
 jubente fiebat,extenfionem perire potius, quàm contrattionem.»,
 quando is, cui nervus abfcifus eft, mufculus a communione cum
 principio eft fejunttus, nunc vero contrario modo fé habet, con-
 trahitur fiquidem iile,cui non eft abfcilfus nervus, qui autem illi eft
 contrarius, extenditur.   Oportebat autem non folum ejus, cui
 nervus abfciflus eft, extenfionem perire, fed & ejus, cui non eft  ab-
 fcilfus, ambo confervare&extenfionem.& contrattionem: fi mo-
 do extendi quidem à nervo,  contra hi vero à feipfis, mufculi ha-
 bent.   Quo modo igitur & hujus dubitationis folutionem habe-
 bimus? Ex ipfa rerum diverfitate oportet  & hic dilcrimen inveni-
 re Se motus corporis mufculorum & facultatis,quae ipfis utitur.
 Quc>d igitur eli difcrimen?   Abfciflbraufculo extermo aut ten-
 done iMtim particulam fletti, tametfi flettere ipfam fletterenoli-
 mus.  Atà quoflettitur? ('neq; enim idpraeterire oportet) ab ipfo
 Ce. mufculorum inrernorum corpore in feipfum natura confidente.
 Quod fiflexio particulxnon  eft voluntatisnoftrae,quonam patto
 fieri dicatur ab animali facultate ì Ut igitur difeas, quis fitfaculta-
 tisproprius motus, jubeto hominem conari particulam laefam im-
 penfius flettere, videbis fané evidentcr ipfam fletti.   Rurfus jube-
 to exolvere voluntarium moturoflettendi, videbis certe iterùm_»
 eam extendi, quousq;primam flexionem refumat, ad quam dedu-
 tta eft ab.sq; voluntario conatu.  Ex his enim, quae apparent evi-
 denter,' intelligi poteft, quod in exattamóc perfettam flexionem
 nunquam corpus mufculi ex feipfo pervenire poflet, nifi ab anima-
li facultate iidjuvetur.  Fruftrà igiturfortè quifpiam dicet, corpus
 mufculorum eà natura, ut contrahipoffit,fattum effe, cura ab ani-
 ma id ipfum perfettiùs ac meliùsèfficiat.   Sed qui hoc dicet, unus
 ex iis eft, qui de nullo pronuntiare, fed de omnibus dubitare fb-
 lent: quemlibenterpercunttarer, an particulam, quae nata eft ex-
 tendi, putet aptiflìmum inftrumentum potentiae, cujus officium eft
 cogere, an contra ? Equidem ne exeogitare quidem pofliim, quo-
nam patto quis inftrumentum ineptius ad motum conftruxiflct,
quàm fi ipfum ad contraria voluntati moventis vergensfeciffet:
                                                    quod 
                    Catarrhus Narium.                  227

quod fi hoc eli ineptum, contrarium  profettò eli apriflimum ,
omne, quod ex feipfo inclinat, quo moturum velit.   Cùm igitur
facultas animalis fellinet mufculum ad  proprium principium tra-
here, ftruttura ad hoc apta ipfi fuit.  Etpaulopofl :  Natura ipfius
corporis mufculi ad contrattionem vergit.  Apparet mufculum
fuapte natura in extremam contrattionem progredì, quantum in
ftruttura corporis eft pofitum.    Cum enim folutus fuerit conti-
nuitate, quam habet cum offe obnitente, tunc quafi vinculis folu-
tus & perfetteliberfattus, fuam ipfius naturam oftendif.
     Ex his apparet, Galenum mufeulis duplicem motum attribue-
re, alterum animalem, alterum  naturalem.   Sub eo autore J^ han.
Bapt. Helmontiu* eandem rem multis locis fufeepit, ut l. de Lithìafi.
e. 9.  Ego dico mufeulis inerte duplicem motum, unum nimirùm,
quatenus eftorganum motus arbitralis, atq; alterum libi propri-
um.   Atqs libro de Febribus e. 9.  Tremor cùm fit in ipfis mufeulis,
notandum cfì,mufcuios habere duos motus, unum quidem,quate-
nus funtelientesvoluntatis, utedant voluntarium motum: alte«
rum  vero,in quantum invita voluntate, proprio feruntur motu:
eftqihic itierum duplix : prior feilieet, qui unico trattatu violento
contrahitur, prout inSpafmo,Crampo &c.   Alter vero, qui inter-
valla patitur,qualis eft tremorfebrilis,jattigatio & tremor mem-
bri alicujus (puta capitis aut manuum &c.) lenio Se potatoribus fa-
miliaris.  hcmtfo Libro* qui Sede* Anima infcribitur:  Omnis ani-
ma eft lumen a patra lurninum,  rerumq; Creatore datum, lumina
autem, alibi probavi eflè immediate in loco Se mediate in aere lo-
cato.  Sic quoq; fenfitiva eli in loco, five Cede, de qua in praelèn-
tiarum fcribo.  Mens autem,cùm fit fubftantià luminofa, penetrai
lumen cjeàtum, quod anima fenfitiva eft, & viciffim hoc penetrar
mentem, eamqi obtundit fuà corruptelae contagione Adami.  De
qua lib. de vita Ipngà, de mortisintroitu in hominem.  Eft ergo
anima fenfitiva caduca mortalis, mera lux vitalis, data àpatre lu-
rninum nec alio modo, verbovè explicabilis.  In anima fenfitiva-.
conjungiturmens immortalis.   Itemàj Scripto, quod confirmatur
Morborum fede*in anima fenfitiva:  Anima fenfitiva praefetta eft
omaibusfuisfacultatibusvitalibus,fivc fint per organa diftributa,
                             Ff  2                      five 
 ;:?                 Catarrhus Narium.
 ■I    I |V>  III 1........     Il—*—* ■■»■■■■■■■■■■------- ■<■■«*■•■*■
 live demum  communi Archeo fomentata;.  Epilepfia à pedibus
 fufcitari videtur: at falcm nunquam absq; fyncope irruit, nun-
 quamq; fenfus tollit, nifi prius ipfam animam fenfitivam, ejusq; fa-
 cultatesprincipes confternat.  Rurfus libro de Lithiafie. 0. Mens
 immortalis nil quicquam, in fui fubftantià, horum patitur, fed tan-
 tum in fubjetto, fede, hofpitio, anima nempè fenfitiva.  Atq; mi-
 nutulum eft adhuc, quod fenfitiva anima a fenfibilibus patitur, nifi
 ipfa libi veluf hoftilis fiat, dum impatiens exorbitat.  Atq; alibi
 anima fenfitiva fit infenfitiva,ut in caducis prò tempore.    'Paulo
poli: Quoties cuti, venis, arteriis, ncrvis accidit injuria, in rugas
Ce contrahunt per vim animae fenfitiva;.   Nec non Libro deflatibus:
Homo cum totali virium  extinttione moriens,relinquitfuumca-
 daver generali Tetano, utrinq; tenfum.   Aft ubi violenta abripi-
tur morte, eft ejus cadaver flaccidum.   Unde didici vitamquan-
dam, fenfationem & motum five Blas effe in carne, praeter volunta-
riam, vita illa nimirum,  venena &mortem, cum extinttione ap-^
prehendens, utrinq; tendit tendine*.  Undefaifumeft,cor eflè ul-
timum moriens.  Veluti & libro : confirmatur Morborum fede* in
Anima fenfitiva: QuodinEpilepticisconcidat omnis fenfus, non
item motus :  id perinde  non arguit, animam fenfitivam non effe
fontem utriusq;.  Nam etfi intercidant omnes intellettualespote-
ftates, fubfiftunt tamen obfcuratae, quia vita non tollitur,nec pul-
fus ideò ceflat.  Quod autem motus fpafmodes involuntarius e-
riamdumperftet,id non tàm animae, quàm vitae  mufculorum fin-
gularitribuendum.  Ac libro, cujusititulus Vita  Multiplex in ho-
mine eft: Poliremo ócdemonflravi, vitam quandam peculiarem
mufeulis inefle,cum facultatibus fenfitiva Se motiva, per quam fé
tendunt pavidofpafmo omnes ad fenfationem mortis.   Ut patet
in tetano, rigoribus Se convulfionibus', in quibus  tàminvivis,
quàm a morte mufculi moventur invita voluntate etiam poft vitae
extinttionem.  Adhuc/.de\Lithiafi co. Senfàrio ideò nimirum
ad folam vitara fpettat.  Cumq;Scholaefcirent, cerebrum nuilam
aut faltem obfcuram vix fenfationem habercmaluere ideò nervum
fubjettum primarium credere fenfus, motus atq;  doloris.   Cere-
brum videlicet fontale quidemfènfus> motusq; initium :  attamen
                                                  nervum 
Catarrhus Narium.
1X3
nervum immediatumdoioris,fenfusq;fubjettum fecere.   Motum
autem, licet aliquid magis materiale, tamen voluére ex altieri vo-
luntaris arbitrio dependere, illiq; fubjici.  Sic nempè ut voluntas
fit principium imperativuro motus: netvus  autem organumdela-
tivum imperii, atribilaris & tandem mufculus inftrumentum exe-
cutivum voluntatis.  Sed fenfationem intelliguntinnervo,tanq:
fubjetto, fieri mediante fpiritu animali.   Quem vocant anima-
lem, ab arteriis quidem hauftum, at in cerebro adfuos ufus reco-
ttum.    Agnoverunt ideò, nervum quidem per Ce  effe  abs-
que fenfu, perinde ut Cerebrum & caetera membra Tonda : quam-
obrem fpiritus Janimales volunt effe ipfius fenfus atq; motus, primi-
tivosatq;moventeseffettivos.   Quibuscum nondum convenio;
ut neq; in hoc,quod nervus fit organum atq; primarium fubjettum
omnis fenfationis.   Nam quis nefeit, quod  in fano  quaelibetpars
pellis fèntiat non tamen fubter Ce nervum gerat? Non enim con-
cedo, conceptofenfibiii, in partibus extra nervum, fpiritus retro-
gradu motu recurratin nervum,  utconceptumfenfibilecómuni-
cct Cerebro, tanquam fenfuum origini ; ut inde remanendo, tùm
demum  in parte laefa vel attatta, doloris aut complacentiae fenfus
efficiatur,   In terminis namq; ureter fummè dolet absq; nervi ali-
cujus infertione.  Sic Se ulcera cava faepè carne fenfitiva replen-
tur, nec tamen in illa nervi de novo fuccrefeunt : cùm partes pri-
mac conftitutionis, femelablatae, non recrefeant : uti necquaefunt
prima; conftitutionis,percariemexefa,ampliù»reftituuntur.  Ac
deinceps: Dein cum dolorplerunq; in inftanti nafeatur,etiam is,
qui per externa,excitatur.  Ergo ad dolorem non eft opus recurfii
ad Cerebrum, ut per refluxionem velut confulto opus eft.   Qua-
propter  Scholaf) parum à Cerebro recedentes, matuerunt nervum
accipere, prò primario organo,perceptivoobjettorumfènfus,qua-
tenus vel radio luminis vel materiali  fpirituum irroratione (non-
dum enim Ce determinarunt inplerisq;,) à Cerebro continuò di-
mifsà.afperguntur. Adeoq; Cerebrum denegare fenfum atq; mo-
tum inferioribus, nifi per mediatores fpiritus fuum favorem incef-
fanter infpiret.  Aft Se in hoc multas rcperio «nxietates.  Nimi-
rum fingulares paenè in membris fingulis, imo in inteftinis, alitsq?
                               Ff 3               partibus, 
130                Catarrhus Narium.

partibus, omni ferme nervorum confortio deftitutis,qualesfunt
ìpfi dentes, quorum etfi radicem nervulusrangat, non tamen exte-
riàs dentes, quos tamen fentire, inviti multi tellabuntur. ' Sic ure-
teres carent nervo, ipfumq; cranium fub terebra trepdni fenfum
mirificum, in pedum usq; digiros refonat.  Credidi itaq; non pof-
fe ab unico & communi fonreCerebro vel univoca; cexturae nervo,
tantam diftribuiunius tattus lacitudinem.  Suppofui itaq:, quod
ance jam probavi, fenfum primario in anima fenfitiva ubiq; pra:-
fen,te, atq; eatenus etiam proximè in fpiritu infito partium refidere.
Ideo Cerebrum non eft primaria fedes & fons tattus.   Deniq; do-
lor omnis fit in loco, Se quafi ex tempore fèntitur.  Ergo tattus fit
in loco & non poft fattam denunciationem ad caput.  In digitis
ftupore affettis, fufpenditur faepè folus fenfus, motu fofpite interim
atq; libero.
     Hic autor motum quidem duceGaleno rette facit duplicem,aft
mox obfcurus evadit. Contendit quoq; nonCor,Ced m vfc telo fum ge-
no, inftante roorte,noviflìmè mori.flerunttoCorpore,mufcul^ qui-
dem fé adducit, magis tamen fpiritu refiduo, fi vis expultrix natu-
ralis mufculorum Cernei commotior fatta fuerit.   Spiritus vitalis
certe etiamnum influit.    Urgente Epilepfia aut convulfivo motu,
 nondum extintta eft vita.   Ac fi cor definit micare, fangvis tamen
 adhuc movetur, in quo ineft Anima,  Nunc Helmontiu* Faculta-
tem Mufculorum naturalem expultricem appellat vitam Mufculo-
 rum pecultarem.  Nec corpus jam exanime femper diftentione_*
 mufculorum, ceu fpafmo eft rigidum, faepè reperitur flaccidum, ut
. omnes artus ex facili flettantur.   Sub morte oculi funt patuii,pal-
 pebrae mufculo fuperiore nonnihil contratto, hiatqufl>q;os, mu-
fculo Deprimente Digaftricofive Biventri addutto.   Quid dicam_.
 de reliquis mufeulis, qui n,aaroi)7HP6t vocitanturì  Praetereà maxilla
 inferior fuo pondere naturaliter vergit.  Ante Helmontium Har-
 ueus naturam naturalis Senfus expofuit.  Primum Facultas Expul-
 trix Naturalis Mufculorum dolore furgit,irritata movet mufculos,
 quibus corpus concutitur, fenfu ad tempus amiflb. Interdum cor,
 affumto veneno,palpitat fine intcrmilIìone,ut incida t Epilepfia,qua.
                                                       tùm
» 
                    Catarrhus Narium.                    tit

 tùm homo caret dolore.   Cor autem tàm vehementer pulfat, Na-
 turali Se vitali facultate remanente.
      Mufculus eo artificio eftfittus, ut facile fé contrahat, etiam
 in mortuo corpore difcilfus, quemadmodum planum hic facit Ga-
 lenus.  Itaq; dolor» moto, Facultas mali expultrixnaturali* mu-
 fculum fimili ratione flettere poterit, jam invita &adverfante Fa-
 cultate Motrice Animali.  Idq;  genus  vocitaturConvulfìo.  Cui
 «amen illae tantum partes funt obnoxiae, quae Animalis, ut vocant
 motus funt confortes.   Unde illud aThomaErafio accipit D. V.
 Sennertu* : in convulfione a facultate expultrice esl initium motu*.
 Aliter enim fife habet expulfio in parte, qua motu deftituitur, aliter
 in ed parte, qua ad motum apta esl, variante fjmptemata fecundum
partes fiubjettas.  Quanquam Galenus  nonnullis& motu Animali
 carentibus membris, aliquam motionem haud penitus derogare vi-
 detur.  Eft palpitano, inquit ille in lib: Hipp: de humor. com.z. di-
latano quaedam praeter naturarti, quae omnibusparticulis, quae di-
ffondi poffunt,accidereconfvevit.    Hoc autem ideò adjunxir,
proptereà quod nec ofla nec cartilaginesunquam palpitant, caufò-*
eft, quia diftendi non pofliint.   Cadit autem palpitano non mo-
do in cor, fed etiam in Ventriculum, veficam, uterum,inteftina," je-
 cur,lienem ac feptum transverfum.  Cùm vero arteriis cordiq; ac-
 cidit, tùm alius quidem praeter pulfum, motus in eìs oritur. Ex quo
 apparet, hunc affettum neq; volùtariae facultatis neq; organorum,
 quae voluntati obediunt, efle  proprium,Cujusmodi eft tremor  &
 convulfio, fed iis corporibus omnibus,  quae dilatari queunt, acci-
 dit.   Diftenditur autem ab aere aut ab humore, puto effe aéream
 fubftantiam, quae per corpus facile transflueret.   Ideino) Galenus
 aliis locis ait illas partes non proprie convelli. Cor quidem fpiran-
 ti etiamnum animali ereptum,fiacu pungitur, fé comprimit, tàm
manifeflum motionis, quàm exhauftum fangvine.  Ea vis igitur fi
viventi animali, ab humore irritetur, Cor tunc longè aliter raove-
bitur.  Cùm dexterpulmo Nobiliffimi cujusdam Domini globulo
plumbeo bombarda; eflet tra jettus, diu infirmus fuit.  Saepiùs eve-
niebat,utfano pulmone, naturaliter fpiraret, fàuciato autem ve-
hementer tremulo.  Idq;  oculis Se adrnotis manibus, nec non-»
                                                    ipfius 
2}ì                  Catarrhus Narium.

ipfius aegri admonitu fiitiscognofcebatur, vulnere nondum per-
fanato. Nolo quoque eum motum proderc,quem concitat inflam-
matio. Qua ratione Se Lien palpitat.  Ob id Spigclius, Tulpius^Nym-
mannu* nominatine cientur.  Vena quoque Se arteria palpitare di-
cuntur.
     Jacobus Lavellius com.l.de Pulfibus certe ita dtfferit : Convulfio,
quae Spafmon dicitur à Graecis , eft retrattio quaedam mufculi ad
fuum principium.Haec convulfio arteriam quoque retrahit eo mo-
do,quo Galenus exponit.   In eandem% partem Petrus Paulu* Ga-
leal.de pulfi Si motus in ferino confpicuus dicitur,vibràns vocatur,
fi obfcurior,convulfivus.  Et paulò posi : Spafinofi pulfus caufa &
ille eft  pulfus fpafmofus,  quando arteria dignofeitur contrahi in
fuum principium, quemadmodum convulfio eft contrattio nervo-
rum in fuo principio, fic quoque in fpàlmo ; adeò ut  caulà hujus
pulfus fit duplex, nempe virtus, quae movetur motu fimilifpafmo,
& fic in caufa hujus, ut dicirur ab Avicenna, eft motus non natu-
ralis in virtute autmalitia in effentia inftrumenti.   Item Jacobus
Lavellius: Solet irritari facultas à caulà mordente atque cogente,
ita utprater naturam operari cogatur, quod dupliciter contingere
folet, aut quia aliqui maligni & venenati halitus & vapores feran-
tur ad cor à putrì materia elati,qui non copia, fèd qualitate cor lae-
dant ac vitalem facultatem quodammodo commoveant.  Aut
quia aeris Se mordax fit materia peccans,quae fuo acredine ac mor-
dacitate facultatem irritet,nec naturaliter ipfàm operari permittat.
^Acrurfus Peter Paulus Galega /Motus tres fpecies funt : motus ani-
ma; naturae, & tandem utriusque, ut refpiratio.  Motus cordis, ut
Galenus docet, eli naturalis.  Motus natura; eft motus irratio-
nalis;,  veluti eft motus ignis , qui defili natura tendit furfum &
urit & nefeit feurerc.   Fere fimilitcr Helmontiu* : Vitam aliam
participare in Splene , aliam in mufeulis , aliam in utero mulie-
bri.//^» L. qui Multiplex Vita in homine infcribirur : Tandem quo-
que venis fuam à mortehominis adhuc permanere vitam,quà mul-
tosdiesabobituperfonac, cruoremin Ce detentumàcoagu'atione
praefervat Se hattenus vita quadam illuftrat. Quapropter venarum
efle aliam vitam,quanedum vivant: fed Se in vita ipfum cruorem
                                                      con- 
                     Catarrhus Narium.                    133

 confcrvent.  Itemd) L.de Febrìbu* c.p. Cui infidet materia febriiis,
 primum fé contrahit in rugas. Quod fèntitur facile in praecordiis.
 Parti vero obfelke ,  totum genus venofum quodam confenfu col-
 laborat,ftrittimque Ce arttat contrattis fibris obliquis. Indenamq;
 rarus, durus atq; minutus pulfus, frigoris index ac opifex.  Hanc
 enim corrugantem ftritturam venarum, quilquefebriens , fi in fé
 animadvertat,  facile dignofcet ac  penitus naturalem etiam bene-
 valenti.  Nam etfi fcrotum laxum propendeat, ftatim tamen atque
 fcoria humana ad fphinttera delabitur, corrugaturfcrotum fuapte
 fponte. Naturale eft itaque venis & partibus primario affettis, fèfè
 in rugas conrraxiflè.Cum igitur venis pasfira aflbcientur plerunque
 arteriae,necefle eft,has pariter obliqua cum venis convulfione con-
 trahi.  Quod fané facile percipient febricitantes, fi horum memo-
 res,fèriò attendant ad ea,quae fèntiunt. Tandem & libro de Litbiafi;
 Quoties venis Se arteriis accidit iuj uria, in rugas fé contrahunt per
 viro animae fènfitivae.  Quàm infigniter namque ftatim arteria fub
 dolorequolibetindurefcit ?  Cujusdurities non futScholae arbi-
 trantur ) ariditatem arteria;, fèd ejus tenfionem five fpafmum fin-
 gularem, quaeq; ob id,inftante rurfus fudore, contrattionis relaxa-
 tionem cum mollitudineprodit. Hatlenus autor.
     Hepar denique motum habere putatur.  Tale Hepar etiam
 exettum memorant Jofepbtss, Petr. Comefi.ProcopiusfTbeodor. Ni e e*
 tas,Cyrillus,Plutarcbus,Seneca in Tbyeft. Ac in Herc.
         Stat terror animis & cor attonitumfalit,
          PavidumeL trepidi* palpitat venis jecur.
 Trudent. Hymn. 5.
          Nudate cofiarum ab dita,
          Ut per lacunas vulnerum
          Jecur retettumpalpitet.
     Nec de hoc motionis genere loquar.Diverfimodè partes Mu-
feulis carentes afficiuntur, irritata vi expultrìce Naturali. Quaedam
 nunc oftenfàe fèntiunt injurias, non autem queunt (ùrgere, necid,
 quod adverfiim eft, contrahendo propulfarc. Membrana; extenlàs
 annexaeque dolent tantum.  At ubi ftomachus vexatur,ejus tunica;
 contrahuntur ita,ut aflumpta egerantur.Partu inluccmcditQ,w4-
                                     Gg              trite 
 234                  Catarrhus Narium.
 ________™» ____^____~ i                  ■ ----------———-—      "
 f/-** etiam aeris injuriis  vel acredine humorum interdum laedi-
 tur,utillaraanifeftèpalpitet,  quippe quae jam diftenta, inanis Se
 furgente facultate expultrìce Naturali ,  eft admodùm idonea ad
 motum_,.
      Nunc vero fi in una parte irritatur vis expultrix naturali*, fur-
 git aliquando in alia nec femper proximà ,  fed etiam indisfitàóc
 prorfus contraria, ut cunttum corpus tandem concutiatur, fublatà
 plerunque ad tempus facultate Animali.   Quod mali nuncupatur
 Epilepfia,item motu* convulfivus. Quo puerpera tefte VaUeriola faepius
 arripi folent.  Superioribus annis juvencula puerpera primipara
 hàc mortis via interibat.  Quauquam faetus extinttus tandem, ad-
 ventante morte,fundebatur. Haec puerpera fi nitebatur, ilio motu
 convulfivo nunc ejus totum corpus, nunc vel dextri vel finiftri late-
 ris partes lèmper vexabantur.  Vidi SejnquitHelmontiu*,mulierem,
 qua; nunquam caduco corripiebatur, nifi infrante partus dolore.
 nec cellàbat etiam,nifi poft partum. Hac ille. Hyfterieam Epìlepfìam
 in vulgus celebrant Fernelius, Benivenius, Didacus Morano*, Rod. Ca-
firo, Mercurialis, Bottonu*, Mercatus, Sylvius, Foreftu*,Plateru*JIor-
fiiu*,hinc Sennertu*.  Nimià continentia urina urgente, homines
 quoque convelluntur. Teftes locupletisCimiftintJobannef Heurnius
 & Johannes Baptifia Montanus. Quemadmodum illud Clarifi.Vtr
 TKD. ThomasBartholinu*Cene.y.Obf.ót. aliquandohaereditarium
 elle proponit :  Referebat nobis Medieus Pataviiprinceps Benediciti*
 Sylvaticus vìdiffe feìn Aufirtaprincipem epilepfia laborantem ex Renum
 affettione cum ve fica calculo.  Hoccjj ipfì malum fiuiffe hareditarium
 narravit, a matre calculofa contracium, qu£ Epileptìcis convulfiorùbus
fiapecorrepta, tabida tandem obiit. Ex laxìte memorabili exemplo fi*
 milem Epìlepftam mulieris adducìtSabencJkius 1.1.  Obf.Med.if/y. Caete-
 rùm calculofis interdum & puerperis Medici oflèrunt Borracem,
 quo vim naturalem cxpultricem ad\uvaricredunt.  Dn.Sperlingius
 cùm urinam tàm d;u, uti memoravi faepius,reddere non poflèt,ufq;
 ad mortem illis mottbus convul/tvis varie premebatur.  Comes quae-
 dam, ivquit l.de Litbiafic.y. Helmontius,itemque altera monialis,in-
 genti doiorediem clausére fuum. Utraque enim,velut uncum,uno.
trianguli acumine, in rene, altero vero, intra ureterem definente,
                                                       exhi- 
                     Catarrhus Narium.                    235
 ———■——-■   ■      '      ' ■■--■--»»^-»-»-_
 exhibebat: atque fpafmo crudeli obieruntambae.Non quidem mo-
 riuntur prae urinae fiippresfione, ubi alter renum lotio fàtisdat :  a-
 troci fed folo fpafmo oppetunt, qui fpafmus iterum circa mortem
 laxatur.Quapropter diflèttio,praeter lapillum uniformem,exhibuit
 nihil,quod mortem attulerit. Atquecap.y.tf ó.fotus & humcttantia
 laudat, haec, inquiens, ut ALthaea,maIva,Amygdalmum &c. juvant,
 nonquatenusamplificentureteres  fquod inferidiculum )  fed in
 quantum fpafmum crifpationis dcmulcent. Addii & hoc idem au-
 tor libro de Lìthiaficap. 6. Sub paroxylmo cum toto abdomine tur-
 batur, prarlcntiqucin ornine atque metu,in(lantem procelIam,non
 minùs, quàm eandem compatitur, toleratque praefentem. Prae-
 fentire enim videtur arenam,nondum vifam :  affane adeft tùm in
 utero fuo, dumque praelèntitur, Se tunc adeft contratturaeillius ex-
 ordium. Volens itaque Archeus hoftem eluere Se excufare inftan-
 tem paroxyfinum, accerfitundecunque omnem laticero & ad e-
 luendum renes demittit.  Contrahuntur ergo venae incalculofis
 renibus, confèntiuntque inteilina, atque dolorem coiicum ideò
 aientiuntur ob conlènfum.  Qua de caulà nephriticus dolor à co-
 lico nondum perScholas fàtis dillinguitur.  Necmirum ad fpa-
 fmum venarum, iplà inteilina quoque convelli, cum contrattura;
 artuumfequantur proprer confenfus confànguinitatem, tàm do-
 lores immanes colicos quàm nephriticos. H<£c hic.
      Atque eavisexpulrrix ex ejufmodì membro furgens &iila-
 rum Animali motu gaudentium partium facultatem expultricem na-
 turalem concitare poteft, ut totum  corpus tandem convelJatur_,.
 Unde/'» his, inquit l.j. e.13. Paulus ^Egineta, Epileptìcis, qui per con-
fenfum ex ftomaeho affciuntttr, etiam ipfius ftomachi palpitano prace-
 ditcYagitano & morjùs. Simulvermes ftomachum mordicant, in-
 gruit Epilepfu. Vis illa expultrixnaturali* exfiomacho,e\ matrice,eyi
 renibus  concitata eft fimilis belliae,  quaehominem fibitò invadir.
 Hic fentit quoque vim quafi inferri. Quare is membrum queritur
 fibirenitenti invitoqueagitari , quod facultate.:.rimali anteà fuit
 motum. Res, ne quid disfimulem, eft controversa, ac inter Gale-
 nico* dilfenfionis piena. Unde.SV0;tw////hunc in modum: de motus
 etiam illius convuifivi, qui in Spilefia accidit quoque membra varie agi-
                                    Gg 2             tan- 
136                   Catarrhus Aurium.
———■—* - ■ -——^—— *      i~^———^— -__,~---—^~-
/&#///>•, #4///jm & caufa inter autores, precipue Thomam Erafturn &
Comitem Montannmesl controverfia. Thomas enim Eraflus in Anato-
mia librorum (^omitis Montani, & in difputat ione de convitinone, plu-
ribus defendere conatttr, morbum hunc à facultate animali provenire.
Verùm Thomas Eraflus illam ipfam, quam publicat Sennertus fen-
tentiam tb.121. Difp.de Convulficerta ratione probat. In Epileptìcis
quibufdam ( non esl enim una omnium ratio, fi Galeno credimus) nihil
vetat utrumq^principiumdmaginationem & naturam concurrere. Na-
tura videntur effe motus ifti vtbrantes, corpus ita fere, fid vìolentius
quatientes,ut in vehementi rigore. Alterius autem facultatis funt mem-
brorum difiortìones. Sape contingit, prafertìm in exerementorum va-
cuationibus,ut animali* motus concurrat cum naturali.  Quanquam is
tbefiiió & nj.ita argumentatur : Deinde fi ab alia facultate attiofiana
vel laudabili* editur, & ab alia rurfus morbida feu depravata effe it tir,
convelluti tur certisfima arti*noftraprincipia. Perinde hoc fior et,acfibo-
num fanguinem per fanitatem  d  temperamento conveniente jecorU gi-
gni dica*, pravum autem fèu vìtiofum ab animali faculmteprocreari af-
ferà*. Morbus &'fanit'a* circa idem pracise fubjeclum verfantur, nec
Cil fanitasfacult atisaut inftrumenti aliusaffettio , quàm ejus, cujus
etiam morbus ei oppofituspasfio exiftit. Indubitata ver itati* esl hoc a>
xioma.A qua facultate &inftrumeni 0 a ci iofiecundum naturam proprie
& per fi editur, ab eifidem etiam,quaprater naturam fit,editur. Quare
fi ab imaginatione mufculi & membra fecundum naturam moventur, ab
eadem quoque prater naturam moventur.
     Contra hunc difputat Comes Montanus ita : Pratermififii,quod
demonftrandum erat, hoc esl motus epilepticos ex imaginatione celebra-
re Ego quidem fate or, abimaginationeplerunqueappetitus&motio-
nes exoriri,  at nego, motum in Epileptìcis à facultate animali vel mo-
trice prodire , quàm imaginatio excitet. Movetur mufculus in epilepfia
ad fuum caput, fid non ex arbitrio, fid ex natura fed ex morbo.   Cum
Galeno dico & affieruìfimper,  motus convulforios epilepticos a morbo
tantum provenir e:at nunquam dixi, motu* ilio* effe animale* ^nam lìcet
{autore eodemGalenó)animalibusfimile*fint,animale* tamen non funi.
Praetereà ait mufculum naturali  infitto^ motu Ce contrahere, ut illae
RìgorùCpecie% oririqueant, èfi^oSóm^ìmSójov^Tiniv^.
Usto Comes Montarne.                                    Nec 
                   Catarrhus Narium.                    237

    Nec aliud Helmontto l. de Lithiafic 9. videtur,qui tamen in Ga-
lenico* femper nimisacerbus, feverusq; reperitur: Eft contrattura,
fcnfationis five doloris effettus.-Etas mea, quia perverforum inge-
niorum fcrax, paradoxuum hoc cum aliis multis ridebit.   Quod
tamen fequens poileritas lubens amplexabitur.  Scholae equidem
autumaruntfpafmumper organa & exccutiva  motus voluntarij
fieri eatenus, quod dicant ejusdem effe facultatis funttiones fanas
& morbidas, quanquam  alienis caufis occafionalibus excitatas.
Mufculus ergo cum folus fit membrum executivum motus volun-
tarii& nervus organum delativum imperii voluntatis: fequitur,
(ut docent) mufculum tametfi in fpafmo, invitis nobis attum:  at-
tamen nequaquam contrahi, nifi ab ipfamet arbitrali facultate-»
motrice eadem, quae illum, dum eft, fànus,movet.   In quo hallu-
cinanter Scholae fibi contradicunt, dum fpafmum definiunt motus
arbrttralis quidem Symptoma, attamen oriri à plethora vel inani-
tione.   Noviflè debenr, omnem fpafmum eflè Blas vitale mufcu-
lorum,ex Archeo innato fufcitstum :  cujus occafio eft, malignum
aliquod irruens in Archeum, mufculorum vitae infidians.  Mu-
fculus ineft:  & motus arbitralis& alter fibiproprius.  Perquàm,
etfi fefe retrahat verfus fuum caput :  attamen nil obftat, quin fpi-
ritus partibus illis motivis infitus, illas retrahat ac moveat: prout
jam ante de fcroto dittum eft.   Nec enim naturae repugnat, partes
proprio motu locali fubfilire, abfente anima, trilli feilieet fenfatio-
ne, partes alio imperatore mobile, furiose contrahi.    Cùm mu-
feulis fingulariter  defit alius confpicuus motus, quo defignet fibi
illatam noxam, praeter eum, quo exfequitur arbitralem anima; mo-
tum.   Quin imo  naturale eft penitus omnibus membris Se com-
muni parti um nifui proprium,illas contrahi ob triftem illata; inju-
riae fenfum.  Quem locum Scholae deferuere intattum.  Quare
erroneum cenfui, eum Scholis fpafmum credere affettionem capi-
tis.  tsfc libro de Flattbus:  Omnis mufculorum convulfio fivc_>
ex colica fivefumptolaxanteveneno vel alio non eft ex motu vo-
luntario fed ex naturali fenfatione, motuq; mufculorum.
9sì
Sen- 
 238                      Catarrhus Narium.
                 ---------------------------------------------------          ■
     Sennertus rurfus fequitur 77?: Erafium: cujus verba haec funt :
 affa iftaprater voluntatem contrattiofola adfpafmum & motum con-
 vulfivumindicandum ftsfficit attfe unicum fignttm pathagnomicum e fi.
 Netfe refert, quod hi motus contra voluntatem fiunt.  Etenim vel  ab
 appetituirrationalt fiunt, vel ab anima quafi perturbata, ut ex Ari-
 notele l.$. de anima e. 2. ($" Galeno 2. de motu Mufic. e. 6.  Viciffinu
 ^a««^0»rrf»wbeftiis^*7^y?ilaborantibutcontendet etiam ap-
 petitum illum irrationalem, ut vocant, talli. Si itaq; motu* convttl-
fivus brutorù aniroalium ab expultrìce naturali fola oriri poteft,cur
 non idem poteft fieri,fi homo ilio morbi genere afflittati^ ?   Mox
 Sennertu* inQuaftione quinta fic loquitur: nefy etiam ftmpliciter
 naturale* funt, cum fiant benefìcio mufculi.   Illud beneficium mu-
 fculi hic autor oftendit proficifei à naturali difpofìtione,& a natura-
 li contrattione, qua etiam in incifo mufculo corporis defuntti depre-
 henditur.  Si facultas expultrix naturali* earum partium, quae vo-
 luntario  gaudent motu, vehementer irriratur,illa cunctamAnima-
 lem Facultatem Motricem tandem fubigit, fugarq;.   Tanta hujus
 vis eft, tanta efficacitas.  Haec mufculos tunc contrahir multò ve-
 hementius.   Sennertu* quidem ita fentit :  ne% credibile, esl facul-
 tatemnaturalemexpultricempoffi tkm vehementes ac valido*notus
 folum edere.    Quanta vis naturala eft illa, qua Uterus infantem
 exaniroem tandem  excludit, ipfa autem  mater comitiali morbo
 extintta  fere, expers certe penitus eft fenfuum Se motionis animali*.
 Oftendi, inquit Helmontiu*, in utero i>itam fìngularem, qua fctlictt
 pofi mulieris mortem,prolem adhucenttttur.  Quid de naturali Se
 fimul vitaliexpultrìce facultate loquar? Hinc vario la & morbilli
 oriuntur,hinc tanta profluvia fangvinis eyiiftunt.Faculta* Anima is
 quo patto tàm improbos motus aut faciet  aut intendet ? Illa cau-
 te corpus movet femper Se moderate.  An nunc cum ratione in-
 faniet? An  neceffitati obfequeturvoluntas ? Quàm occulta erit
 illa confpiratio ?- Quo minus reftat mentis, eò validiores plerunq;
 funtagitatus partium corporis.   Qui Phremtide, qua turbatur ra-
 tio, graviflìmè aegrotant, ij multa faciunt magis violenter cV: ad ex-
 tremura  tefte Hippocrate,  convelluntur.  Vincentius Alfarius k
                                                      Cruce 
Catarrhus Narium.
230
 Cruce quidem /. 2. dephrenieide caufam requirit, cur Phrenitici tan-
 tarum virium exiftant : facilis eli folutio alterius quaefiti, cur nimi-
 rum phtenitici, cùm validosedant motus,fenfus tamen dcbilifli-
 mos habeant, quia feilieet nervi reficcati Se incalefcentes ut vali-
 di us movent,lìc ad fensù ineptiores redduntur,eò quod ad fenfioné
 requiratur,mollicies non ficcitas.  Quae ratio in Elephanticis, elu-
 cefeit, reficcatis enim ab humore atro Se nervis Se cute, perit in il-
 lis extemarum partium fenfus ; addere tamen etiam polfumus ad
 robur illud in phreniticis faciendum noninfimumhaberelocum
 animi impetus, quos ipfimet habent ex variis fimul  ócvalidis in_i
 imaginatione motionibus.   Hac ille. Aft multos phreniticorum_i
 confìtetur ipfe Epilepfia affligi.   Nec femper imaginatio, ut cum
 illis loquar, eoncurrit.   Subinde Facultas Mufculorum naturalis
 expultrix nititur furgere ac è medio quo§, Facultatem Animalem
 pellere.   Febricitantes quoq;, tefte Jofepho Pomic, Epilepfia inter-
 dum implicantur, veluti & iracundi, qui adeò excandefeunt.  Cor
 tàm veheraéter pa/piravit,ut eriam coftam autore Fernelio offende-
 rit,imòperfiegerit.   Quàm violentus hic fuit motus,tàm natura-
 lis.  Hujus igitur vim naturarne^, Sennertus haud perfpexiife vide-
 tur.   Meum itaq; fuit, rationem rurfus ad veritatem revocare-».
 Quàm multi vomitionibus tandem expiràrunt, inani' fatis ftomo-
cho ?  Jure Comes Montanus quoq; Se Vincentius  Alfarius a Cruce
 hoc premunt, quod vi epilepfia ratio, voluntasq; amittatur.   Quo
 illa patto, ut contendi t Eraflus Se hinc Sennertus, tùm temporis ad
 Pai ultatcm Naturalem Expultricem le adjunget?   Vires corporis
 longinquitate morbi atteruntur ita^xit homines & mente laborent
 & corpore.  Hi autem morti jam proximi, plerunq; recidunt in_.
 Epileffiatn.  Serrino etif-m quafi fopita eft Facultas Animalis Ma-
 trix.  Dormientes igitur pueros faepè arripit hic morbus, vermi-
 bus morfu inteilina lacerantibus.   Ac piimùm alterutrum latus,,
tandem cunttum corpus, interdum unicum membrum,  velpes fi-
 nilìer vel ùexter maxime conveliitur,
     Nec in eo valdè mirum cuiquam nunc villini erit, dolore mo-
 to, FacultAtemNaturolemExpultricem in tàm privatis,in tàm remo-
                                                       ti* 
-4°                Catarrhus Narium.
——————~W»^——é 11         ,--------=----■---------------——————
tis partibuscorporis ita irritari, ut convulfìvus motus ubicji exiftat.
Tanta eft cognitio illius Naturali* Facuitati* Expultrici*,quanu
habent membra, tùm quae motu Animali gaudenr, tùm quae eoca-
rent.   Tantum quoq; confortium Mufculorum Corporis ipfe Ga-
lenus l.i. de motu Mufic. fignificat.   Hippocrates non femel tradit,
laefo muficulo temporali,adverCum latus male affici.  Qua de re di-
fputant Berengario, HoUeritu, BaUonius ,Jacotiw, Caf. Magatus,
Duretus, Hofmannus.  Exemplum affert D.D. Barthoìinus Qent. f.
Obferv.y. Item 1.4. obf 3. T^icolaus Tulpius. Caeterùm ipfum Hip-
pocratem Epid. 1.7. Seti. t. interpretatur Projper Martianus, etiam-
fi, inquiens, in hac fententia idparalyfi tribuiffe Hipp: videatur__,
Convulfioni idem convenire& quotidiana experientià demonftrat
&ipfemetHipp: teftatusell, fett. 3.lib. Coac. verf: 109. ubi ita le-
gi m u s : quibus timporafiecantur, convulfio ex contraritifieli ioni par-
tibus oboritur.  Res quippe omnium, quae in arte contingunt, dif-
ficillima Se quae dottiflìmos quosq; viros vehementer exagitavit.
Ego autem, dum hanc materiam animo evolverem, confiderabam
convulfiones, ex capitis percuffionibus contigcntes, in oppofitum
fieri, è contra Vero, quae ex partium infra caput exiftentium facilo-
ne oriuntur, quotiescunq;alteram tantùmmodo partem infeftant,
fecundum laefae partis retti tu dinem excitari.  Ita Scamandro in_
Larifla contigit, cujus hiftoria 1. 5, epidt verf:98.  regiftrata fuit,
huic enim exuftione incoxa à Chirurgo perperàm adminiflrata,
àquafphacelumcontraxit, fatta; funt convulfiones in eodem la-
tere primum, deinde vero fatti mali propagatione, in utroque-».
Caufam fubticuit.    Ob id quidem exponit diftributionem vena*
rum.  At ego arterias Cerebri in nervos transmutari paulò fuprà
demoftravi.   Dein monftrat Paralyfin femper in oppofitum fieri
ac hoc in loco teftatur Hippocrates : veruntamen modo brachi-
um folum apopletticum fieri caeteris partibus illaefis omninò per-
manentibus,quodmenfibuselapfisobfèrvatum eft hic Romacin-
Rev. Patre Ordinis praedicatorum, Moijfterii S. Sabinae,qui in fum-
mitate capitis ab incidente gladio percuffus vulnere ad Cerebrum
penetrante bracini pppofiri fenfum Se motum ftatim amifit, quod
                                                    unde- 
                   CatórrlutNarlunt.                  «4*

undecimdierumfpatio, quo vulneratus vixit, immobile femper  -
fuit.  A liis crura refoluta fuiflc, obfcrvatum eft : quemadmodum
proprio nepotiexfbrorecontigifle mihitetulit admodùm excel-
lens D. Ludovicus deMonticulis, quod etiam alii oculati teftes
mihi confirmarunt. Ille igitur cum in oculi finiftri angulo vtdne>                   t
ratus fuerit enfe,acuto, qui ufque ad calvariam pofteriorem pene-
travit, crus dcxtrum tantummodo refolatum eft, & quamvis ex
▼ulnere fànatus fuerit, integi» -tiam remanente vinone, nihflomi-
nus cruris motum nunquam recup&vit.  Idem militi cuidam con*
tigiflè narravit mihi D. Jubentius de Angelìs. K*m cùm à plumbea
globo per fclopetum trajetto illi Cerebrum transfnflum eflet, crus
vulneri oppofitum refolutum,nec,à vulnere miraculo fànatus,mo-
tum cruris recuperavit,unde in poftremum daulus permanfit.Haee
non poffunt  fecundum vuìgarem opinionem de nervis esplicar!»
lèd poffunt fecundum Praxagora; opinionem, fcil. arterias Cerebri
mutari in nervos. Hac ille.  Quam rem Synefius l. de Infomniis iatenr
ter tangere videtur, non fècus, inquiens,atqi in nobis vifcere aliqu»
male affetto, aliud eodé modo afficitur : ac digiti eriam morbus in
Ingven dccumbit,tametfi quae interjctta funtmulta,nihil mali Cenr-
tiant. Sunt enim unius animalis partes,ineftque in his potius,quara
aliis quaedam ad fé invicem affettio. NamNicephorusGregor.Pa*
triarcbacomm.inSynefi ad hunc modum : Vidi ipfemet aliquandq
puerum quendam, cui cùm fagitta nervum ( uveo* ti/ dt^/r©*)
cervicis percusfiflet,contigit, ut inde pes alter torpore (yaPKu) cor-
riperetur & permaneret in reliquum tempus infànabilis morbus :
Se cùm pes alter aetatis progrcflu crefceret, hic alter in ea tenuitate
& brevi tate, qua tuncfuerat, confifteret fufpenfus,lnutilis & otio*
fos,tanquam pondus inanimum, Itaque dubitatione afficiebat cos,
qui caufas Se rationesnonintelligebant, quo patto cùm manus
propior eflet, pes autem procul diftans condoluiffet. At vero qui
cum rationis judicio confiderantres mundanas, pleraquehis fimi*
liareperire poflènt. Neque enim eundem fèntiunt dolorem omnia.'
corpora, neque omnes corporis artus,fèd id tantum corpus, quod
ad patiendum natura comparatum eft : & ea corporis pars,quae ad
condolendura apta eft,&quando $c quoraodp ufu venii. Hatlenus
                                    tih             autor^ 
x^t                 CatarrhusNarium.
autor. Sunthaecoppidòrara.cognitu. musque Paratyfios caufam
reddere,animus non eft. Ve eprivulfivis Epileptìcis & mombus fermo-
neminftitutumhabebimus.     i
     ConvulfionemquoqneParalyfialiquando junttameile Se ve-
tuftiores Se juniores tradidére, ut Hippocrates, Galenus, Avicenna,
Jacobus de Partibus, Peter Saliu* Uverfù*,JohJJeurnius, Erafiut, Dn.
D.Th.BartbolinusCentur.a.Obfiy.Schenckius. Memtnt,inquit com.
Aph.2.1. <>,Cardanus, me vidiffeviru-*Jtrenuum, quttn monomachtOi
tffoffooculofinifiro convulfus^^filf*tusettinpartedextra tfevafit.
Si Cerebrum,ilfatr>^u,frmulahiciafcv Paralyfis poteft exapere mo-
tus eonvulfivof. Hi tamen poffunt fieri,illaefo Cerebro. Coxà ulcera-
ta, Hippocrates teftatur & fanum latus fuiflè convulfum. D. D. Sen*
nertus quidem aliter fientit : In fpafmo, utpote in quo cauffa faltcm
circa partem affettam Se in loco privato haeret *  Cerebrum & fen-
fus integri flint : inconvulfivisveròmotibus(T5?/,^««;y»/>^/w^
afficitur, undeetiamy?»/«y/^/?«?»/laeduntur. Et convulfivi mo
tusferèacciduntper partium aliarum confenfum, materia ab ute-
ro, ventriculo vel alia parteCerebroper»^zwcommunicata : quae
cum à Cerebro rurfùmexcutitur, &in nervo* expellitur,  nunc
hanc, nunc illam partem vellicar, atque inde variorum membro-
rum concusfio* Se agitatio excitatur.  Et quidem fi materia haec ad
principium medulla fpinali* mittitur & a^ualitertotam occupata
tunc acquali ter univerfum corpus convellitur, & tam dextrae,quàm
finiftrae corporis partis membra concutiuntur.  JMalumque.hoc
omnium gravisfimum eft, praecipuè fi aliquid materiaradhuc in Ce-
rebro haereat, unde Se partes capitis convelluntur Se fenfus affi-
ciuntur.   Si autem dextram faltem vel finiftram corporis partem
petar, motus convulfivus tantum in dextra vel finiftra parte acci-
dit. Si vero non ad principiumfpinalismedulla,Ced ad nervum priva-
to alicuiniembro infcrvientem materia mittitur , motus etianu
convulfivus fit faltem in privato ilio membro & nunc brachium,
nunc crus, nunc manus concutitur. Et fi magna materia; efficacia
vel copia fit,membro è diretto pofito per communes nervos com-
municatur_,.  Aliquando etiam, ubi caufàmaliin privato aliquo
«aembro generatur, cum ea agitari incipit, ptimùm illa pars motu
                                                     con- 
                   .. Catarrhus Narium.                  245
«-)««-|->>f->.-«ll .1 „mn.„iw _.. ,. 1™      7"- "^^f-™^■■*
convulfivo èorripitur , pofteà  tamen materia per nervos Cerebro
eommunicatur, & hinc ad principium fpinalis medulla; protruditur,
junde univerfium.corpus motu convulfivo prehenditur, aut certe la-
tus è diretto loci aflètti ììtum. Etpaufiposl : Si cum toto corpore
faciei quoque mufculi convelluntur ,  &unà fenfus interni aflìcian-
jur,Ccrebi«pa ipfum ahrefftumeft,: fi vero fenfus omnes conftent,
jnecruefiacieimùfcult Ccf«vreJlantur, verùm totum corpus afficiatur,
Spinalis Medullae principium laborat. .$militerP.2. e. X. demarr
lispuerorum. • in epilepfia cerebrnintnagis afficitur, &proptereaì
jomnès. totius corporis partes coriYpllun(;tfr, «^ fimul omnes fenfus
interni & externi abolfentur; motus  tamen ille de.pitwatus nonita
4iu durat, cùm Cerebrum id,.quod moleftum eft, omni couat-u ex-
putiat.   Inconvulfioneverp cum materia circa fpinalern medul-
lam & in mufculorum exortu confiftat, omnes partes ita non concu-
tiuntur, ncque asfimaksacliones, cateraladuntur.  Malum tamen
frp.c pertinax eft. Et paulò ante : monftratum fuit,epilepfìam nullo
modo à pituita prò venire, lèd potius ab occulta Se acri, cerebrique
membranas peculiariter infeftatite qualitate.   In Pueris quoque
femper 2>l&3t<nc epileptica. concurrat. Eam teftanturfeda itta ulce-
ra Se xuber culi  , quae infantibus interdum in capite oriuntur—,.
 ^AcAucquqlibl.h Prax. cap* deEpilepfia : Co.nvulfionis caula* funt
 humores : quia tamen tales humores in multis abundant & caulà;
 tales multis pb.ringant, quia .tamen convulfionem non patiuntur :
 proqul dubio pccultam aiiquam difpofi tionem nervi* inimicam..
 humor acquirat, neceffe eft,'antequam convulfionem pariat, fimi-
 lem illi,quae epilepfiam generare folet. Et eo c.de epilepfia fubjungit :
 dantur multi morbi, in quibus tales humores &  inde exhalantes
 vapores ad caput adfeendunt, ut Lues venerea, febres malignamul-
 ta,venenatorum animalium morfius ,  quibus tamen & aliis pluribus
 epilepfia non conj ungitur.  Ideoque adEpilepfiamgenerandam //
 nonfufficit, ut vapor fitacriis,mordax,malignus,fèd/>m?//Wr*fineo
 qualità* Se fpecìfica proprietà*, qua membranis Cerebri  & nervofp
 generi peculiari modoinfeflus eft & omninò tyjifeoic. epileptica in "
 eo requiritur.  Quae autem illafpecifica fitmalignitas & Óglfaaic. 1/
 Epilcp{Uni expitans, explicare  in hac natura; obfcuritate imposfi-
                                   Hh -               bile 
«44                  Catarrhus Narium*          _______^^

bile eft, «rfr ;w/i* C*/>.*fe -ìjm/^ •* Contagiofum morbum antiqui-
tas credidit.  Hinc Plinius 1.28. e. 4. defpuimus comitialis morbus,
hoc eft, contagia regerimus. Plautus in Capt. Att.j. Sc.4. Ifti, qui
-putàtur,morbus interdum venit. Quae omnia nobis quàm minime
«robantur. Hac autor.                                   m
     Vincentius Alfarius à Cruce illum locum *"'""' dilucidein-
terpretatur : Illis verbis quid fibi vomere-'lautus,dbcemurà PI*.
nioiib.10.cap.23. Fuit fiquidem o'l«* confuetudo,quaéi& adhuc ho-
diè viget apud vulgares h**linés & mulierculas, ut fi quid exoran-
dum velaudiren' *cf mfpicerent, quod fibi evenire nollerit, in ter-
rari defpu»^11* •> ve^ut abominantes, perfuafèrant enim fibi fuper-
ftitiofi veteres,defputationem efle remedium non leve adverfus in-
gruentia mala & adverfus comitialem morbum,  qua fuperftitioné
etiam contra fafeinum ter in finum expuere folebant,  ut in quo-
dam meo de invidia & fafeino libello Luca; olim in media adole-
feentià edito oftendi.  Ex eadem fententia Se Thomas Grosfius rem
«xponit* Nunc ad reliqua.
         Nulla hic agnofeitur Sl&faoie epileptica^ ,  eam nec
capiti* ulcera teftantur nec contagium.   Necnosmovet_», quod
Icriptum reliquit Georgiu* Bertinus :  Puer integre fianus & mini-
ine invaletudinarius (epilepfiam) morbum effe totius fubfiantia &
venena tum expertus esl, qui cum posi agrum epilepfia laborantem in
eodem cyatho bibijfet, huju* morbi contagione ftatim correptus eli.
Hic puer anteà forte perterritusfùit.Multa plerunque omittuntur,
qua* vero fcire intereft.  Nec Helleborus, uti quidem cap. de convulfi.
loquitur Se fentit Sennertus,  maligna qualitate nervos fiimulat & la-
cci ft.  Nam omnia valentiora purgantia hunc comitialem morbum
creare poterunt. Rette Helmontiu* l de Flatibu* : Paracelfus nefeivit
hoc loco cujuslibet veneni, etiam fpecie amica,purgantium exhi-
biti, illam eflèproprietatem, ut Archeum commoveant, ejusque
Blas concitent, juxta Aphorifmum : Spafmu*posihelleborum letha-
lis.  Eodem loco Sennertu*  quoque Colocynthidem Se Mercurialia
pharmaca dicit.  Certèinquit ThomasEraftus,exufu Ammonii non
faucosconvulfosfcimus,quimortui tamen non funt. Talia flint natura
human ae tefte Galeno l. ì. de viclus ratione in morb. acut. com. ij. ad-
mdùfll jadYeifr U4e mtimbJtomKhi,ifitefitnorum&facultate ex-
                                                      pul- 
                    Catarrhus Narium.                   Mft

pultrice naturali fimilis vis partium motu Animali gaudenrium ita
irritatur, ut epilepfia tandem arripiathominem.   Simili*exempla
fuggerunt Fernelius, Valleriola,Foreftus.. Nec apium Se reliqua Ciba-
ria tam occulta vi faciunt morbum Comitialem. Apium definit Job.
Bapt.Montanu* confisi unde haec fumfit Sennertus.  At ipfis in cibo
dat Epileptìcis Galenus. Ob eandem herbam quoque \uteAvicen-
'nam redarguit Leonbardus faccbinus. Nec certè(utcontendamad
ea,quae relìant) defunt, qui febribus jattantur], qui attentanturLue
Venerea Se morfuvcnenati animalis xgrotant gtavitet ', quiiidem in
epilepfiam interdum cadunt. Eamq; ex illajLue ortam cent.6. obfi.23.
defcribit Clarifs. Dn. DThomas Bartbolinus.  VariolisSx. morbilli* e-
rumpcntibus,  pueri in morbum comitialem Cxpìsbme  delabuntur.
Nonnunquam vero ineumhaudimplicantiuv Necmirum. Nam
nunc humor eft admodùm acer, nunc vero mitior, nuncmultus,
nunc paucusi1 nunc citiuspellitur, nunc cunttantiùs ; aliquando is
ad membranas aut ad alias partes ejufmodi  injuriaruro haud per-
•ferentes diutiùs haeret. Tanto doloris cruciatu, vi* expultrixnatu*
tuli* inde etiam in mufculorum corporibus ex longinquo irritatur.
Ante omnia etiam proprietà* Natura eft attendenda.  Quidam in-
fantes leviter aegrotantes, in huncmorbum cadunt.  Plerunque &
propè naturaliter facuita* animali* eft infirma, expultrìce facultate
 naturali tanto magis importuna. Facile in iis Facult atnaturali* ex*
pultrix Animalem motricem vim expugnare poteft.  Quid multi»
 moror :  Omnes infantes ad epilepfiam funt proclives,nonnulli ta-
 men natura magis propenfi.  Sennertu* itaque iterum fallitur, illi
 quoque decipiunturGJn7»/«,  qui eum humorem nunc Sulphura-
 tum, nuncMercurialem  , nunc^/Vr/Vrff/w&cognominandumdu-
 cunt.  Convulfio, inquit Sennertu*, esl ab humore craffo & tenaci, ac
proptereà pertinaciùs nervi* adharente, convulfivus motus ab humore
 vaporofo,fèrofò & biliofo. Rurfus fruftrà eft Sennertus. Cur non hu-
mor crafluS&r tenax poteft effe falfus, acer, acbiliofis aut fierofisli-
 quoribus mixtus ? Similiterque judicat, motus, inquiens, ille con-
vulfivus aut illi potius fimilis affettus, quifiub primum fòmnum accidie,
 cri tur àvaporibu* quibufdam acribus, a ventre inferiore aftendenti-
 bus &princ'tpium nervorum vellicantibus , fid qui ftatim evanefiunt*
Hujusfomnicuiof*^W^wmentionem ante. ScmertHm plures
                                   Uh 3             fecc< 
//
; 1^6                  Catarrhus Narium,

 fecerunt,Ut Thomas Eraftu*, Vin. Alfarius à Cruce, & Comes Monta-
 tius.   Hic tamen lèntitrettiùs, vim expultricem naturalem tantum
-memorans.  Eo levii convulfioni* genere plerunque tentantur-ii,
 qui vulnera acceperunt aut artuum jamopprimuntur doloribus,
 autquicurasnequeuntabjicere,  addormiendumprofetti.  Tarn
inquieto animo , vis expultrixnaturali* partium motu ammaligàii-
: dentium facile Ce commovet, at fé fubitò reprimit, ubi expergifcitur
 homo. Quo modo\ vapores inferiori* ventri* principium nervorum,
 Cerebri medullam conglobatam vellicare poterunt—, ? Et cur_
 non medii ventri* vapores ? cur nonvapores fupremi ventris, caput
 dico?                                                 .   :
      Nec Sennertus naturam Incubi exponit hilce :  Et quidem po-
fterìores Cerebri meatus, qui adfpinalem medullam tendunt, incubo in-
primis obftruuntur.  Obftrijtttio autem iftanonfit ab humore a ffdà .va-
porecraffq faltem. Nammalumhoc citò fit &f ito defwiu  HJe morbus
 eli potiusfpecies privata}convulfioni*, qua tboracisonufiulì,, homine
 fòmnum adhuc capiente fic afficiuntur, ut refpirtetur laboriofiùs,
 Imaginatione illudente, Et Epilepfia nonnunquam magis notturna
 eft. Nuper, inquit L7.cap.47. Vincentius Alfarius à Cruce, ego m.er
 dicinamfecifludìofò 9.qt*iquìdem inter diu n un quam, nalfu vero haud
infrequente cornicialicorripiebatur accesfione» Frufttfà ^rrieliu* Ple-
thoram,cacQchymiam circa praecordia haerentera, Rondeletius,Sen-
«^/«a-obftruttionemmeatuum cerebri, Incubo infettante, accu-
 fant.   Mufculi, quorum opera movetur thorax, laborant.  Incubus
interdum comitatur,interpofito tempore,Epilepfiam. Meminh'm-
■quit 1.5.0.16. Vincentius Alfarius à duce, me légiffe apud Galenum in
 lib.de ufipart. E/phi altem effe veluti quandamìnfiomnp epilepfiam, cum
 eadem perpetiantur incubo affetti, dum qtfieficunt, qua corniciali morbo
 correptì,dum vigilant, ALtio & Paulo teflibus. Ac ab JEtio dicitur pra-
 ludium Epilepfia. Utroque morbo Rejpirarìp irrtpeditur Se vox quo-
 que redditur incondita.   Perite 1.6. c.27. Idem autor fubjungithac :
 Iropotens vox  , qua; interdum auditur in Comitiali infultu arre-
 ptis, nil aliud certe eft, quàm fonus quidam extraneus abfque ullo
 prorfus concenti! vel ordine profìliens, ob difficilem aè'ris expira-
 rionem à mufculi* intercoftalibu* convulfis progenitus,  qui boatus
                                                      cujuf- 
                     Catarrhus Narium.                   247 :
  mMMéUiéiéi <M*MrtM        - -  .1  1   —... ;mmmmm'«m«m«'.
  cujufpiam fimilitudinem habet. HacìUe. Similem certe vocem pro-v
  fundit&is, quilncubo corripitur jamvigilans.   Incubus, inquit
  Cent.t. Obfi.ya. Johannes Rhodiu*;, per vigilias inVadit.  Alexander
  yaHaria Celeberrimus Patavii Prof. Med. injaiha-exitaU©awuj-m
  ffraY?Vmr •   In medio itidem contubernio juvenis Germanus
  etiam excitatusà fomno, de hoc malo plurimùm conquerebatur.
  Idem Bernhardo Gordonio à Nic. Fiorentino vulgatum ceu rarif-
  fimum monet Marcellus Donatus Med.hinVI. n. e. 4.
       IdemSennertu* luperioreverborumcontextulatenter,lat ma-
  nifeflè alibi Epilepfiam confitetur, ab aura quadam in Cerebrum ni-
  tente, ortum aliquando ducere. Tale quiffà Galeno in fcriptis reli-
  ttum eft.  Quod mox recentiores diferepante affenfione vulganf.
  At id Comes Montanus profttetur oppidò quàm raro fieri. Illa aura
  inCerebrum vel SpinalemMedullam pétvena* aut per nerVos aegrè
  perveniet,ut/.^C7<*/...monftratumeft. Mgrkaura videtur adfeen-
  dere, non àutem reverà exrdt,nec eo contendititinere. Primum le-
  Vis quaedam irritano in dfgitis pedis vel manus Ut, dein in eodem
  membro invalelcir, ut illa etiam medium aut flimmumartus occu-
  pet.  Obid aeger fibi <*#;» advolvere videtur.  Ac ratio hominis,in-
  ftante jam motu convu1fivo,p\erun<n\t alienatur.   Quaeritur etiam,
  inquit Difput. de Convnlf. Thomas Erafiu* , cur abfque delirio aliqui
  Convelli videantur? Si enim cOnvelliputantur,in quibusCerebrum
  Aliis partibus eompatitur.  Refpondeo, nuftjfuam fieri, ut aliquis
  citta omnem imaginationisla;ÌÌonemcohvellatùr* nifi cùrti mali
  Caufa in fòlis mufeulis conflftit.  Nam qui propter confenfum ner-
  vorum uteri aut ventriculi ccnvelluntur, fi attente obferves, pror-
  lus videbis èos male imagfnari. Vidi nobilem mulierem tetano Se
  puerum Opifthotpno affettum ( illaconvaluit, hicperiit)  multai
  «tiara, uteri vitiotftaliosexvulrieribusconvelli :  atiilaelam prof*
•  fusiniagihatiOnem'nonvidL^f/^   Abermbat,inquitObC.Dt~
  cad.5. ci. de Spaimo abdominis V\\d.\\tcn\\ettru%,nonnihilinparo-
  styfinomens. Atque Heurnius eundem morbum l.demorb. cap.l.ty*
  exequens, aegrum ait mente infaroxyfimo exui. Ac meis libris faepè
  dittusDn.Mag. Spértingiu* ob urinae fuppresfionem motibu* con»
  futfivis tentari cceptus, pedi fuo convulfo querebaturfubjaccre fé-
                                                       Um, 
 _4&                  Catarrhus Narium.
 i        IM-----          «-M             H   I
 lem, ob eam fé veftigium ponere non polle. Hanc fubinde exccra-
 batur. Caeteroqui fanae mentis erat.  Similemejusdiminutionem
 Nicolaus Tulpìus la. Obfic. ?. enarrat.  Ac amputatis membris extre-
 mis, homines quoque leviter delirare folent.  Rei caufam quae-
 runt MichaelDor ingius cent.j.obfirvjj. ac Guliclmus Fabricius Hip»
 danus.
     Qua ratione autem Sennertu* in convulfione cenfèt animate* a-
 clìones cateras non Udì ? Materia no n p o teli circa Spinalem Medul-
 lam hserere. Nullum inibi fèntiunt aegri dolorem. Nec humor aut
 vapor per eam furfum repet.   Ac pueri òkalii quàmfàepè motibus
 convulfivis opprimuntur, omnibus ad unum fenfi bus amisfis. Ma-
 lumquc à vermibu* intefiinorum tunc oritur. Et quo patto materia
 in mufculorum exortu ( hifce verbis utitur Sennertus ) conftfierepote-
 rit? Hic, quaefò,quàm varius eft? Eum quo modo humor aut va-?
 por ufquequaque occupabit ? Quid in unaquaque re hic fit erroris,
 cur non judieemus ?
      Nunc Sennertu* eodem fuperioreloco nervos perquàm fhl-
 diosè memorat.Equidemhaudinficior,iis violatis,motum convul-
 fivum corporis concitari poffe, Irritatur quidem indeFaculto*Na-
 turali* expultrix, qua» duabus membranis inefl, ex quibus conftant
 nervi, At ipfi ceu habenaemufculos haud adducent necremittent.
 Ita etiam à Galenici* edottus fuit Helmontiu*.   Nam nervi, inquit
 Thomas Eraflus, nequaquam mufculos movent,fedimperium deferunt
folum &obid convulfionisfubyettum primum U non funt.  Deinde H ne-t
 que copia differtìneque vacuatìone depauperati fic decurtanti^, ut mu-
fculos contrahere posfint, NecalìudGulielmoRondeletio vifum fuit.
 AftSennertusNervorum principiumprope Spinalem Medullam ait velr
 mari.   Hi fi tam violenter commoverentur, ii, occupante corpus
 Bpilepfid, penitus difpararentur. Atquehaecipfa ScErafti fèntcntiaj
 & Galeni eft.  Saepiùs tamen comperi vel occultari eam vel quoq;
 onorari interdum.  Cu)u£damillufirisfimaPerfona filiolus Epilepfia
 lubindeattentabatur. Medieus perfenex barba admodùm promif*
 sa,iftius pueri palmam eo temporis momento, quo repetebat mor-
 frus,attingen$,profitebatur pofteà, fé nervos illius manus valdè agi*
                                                     tato* 
                    tAti*rbus}$ar\um'<   _                itf

tatos deprehendiflè. Illospro corporis teneritatefuiflè tenuisfirrùs
filamentisfimiles. Perfpicucf>lfuserat.Lucretìuslibr.6.cmidey\\
       Corripere asftduè nervos f$'membraCQAftans,
Et rurfus:
       Defipit', extetuattfttWf\ torquet,anhelat.
 C. Celfiu* quoque rigorem nervorum dicit. Sed rei Medica; perirui»
fore arbitror neminem,  qui nomen nervorum hoclocpaudierit-^
quin ilio intelligat prodi tendine* mufculorum.
      Sennertus etiam nefcio quo modo perfuafiim habet,  humo-
rem tereti nervo, ceu tramite quodam in Cerebrum ferri, referrique
eadem via in reliquas partes corporis. Sit humòr vaporis inflar te-
huis,atis quo modo à Cerebro allici poteft? Ac quàm flexuofo iti-
nere Nervi hinc inde trahuntur ? Idem autor,Sennertus,labrorum Se
fociei mufeulis convulfis,  Cerebrum ipfum tradit humore repleri vel
vapore.  Nuper inCans dormiens  epilepfia vexabatur. Facìei mufculi
Selabrorum vehementer torqueban tur. Infequenti die duo grande*
vermes, poto catbartico medicamine, per alvum excernebantur_».
Pofteà is & ingenio bene vaiuit & corpore. Ex quo potius intelli-
gitur ^mufculos fuilfe convulfos, illaelb Cerebro. Apud Schenckìum
illa ob fervano legitur  : particulari* epilepfia fine omni capitis offen-
fia animadverfia: obfervatum hoc ettam eli à Medicis,morbum hunc
in aliquibusà particularis cujufdam membri ( brachiorum,pedumt
digitorum,humeri,fpatularurn) convulfioneTaepè incidere,tametfi
nihil c^ iis ad Cerebrum adfeendere percipiebatur.  H*ttenusTho-
 mai Eraflus.
       Hic vero autor Diffutatìone de Epilepfia Epilepfiam con-
tendit morbum ventrìculorum cerebri eflè_j.  Ac  Comes Monta-
nus motum illum in Epilepfia ait fieri ob cerebri ventrìculorum obftru-
clionem. ContraEraftum, inquit, nego motus epilepticos à Ipiriti^
bus  & à facultate animali provenire, aft afferò à concusfione Cere-?
bri oriri. Et rurfus: Epileptici motus fiunt &à concusfione Cere-
 bri & ab obftruttione Spinalis Medulla;.  Inde  ex eadem nota D, O.
Sennertus : Cerebrum in Epilepfia labórantibus concutitur,& quiT
fava ? ut humorem.viuofum excutiat, quod in infantibus Epilepfia'
                                     li              marni 
%fo                  Camrrhus Narium.
      -■                       ' '           '  ■ —'    ' '
manu capiti applicata faepè manifellè deprehendimus : Iterum : per
membranas Cerebrum fentit acrimpniam , hinc vellicatum Cere»
brum CeCe cum nervofo genere concutit, atque id , quod molellum
eft, excutereconatur. Ait Cerebrum quoque contrahi Se conftringi.
Ejufdem fere generis illa funt,quae ante Sennertum edocuit Johann.
Baptifia Montami* Leti. in.Rhaf.cap.y. oftendimus, inquiens , heri
principaliter effe in Cerebro Epilepfiam , non infubflantiaejus,
neque vafis vel membranis, fèd inventriculis. Dico, quod ven-
triculi Cerebri hedantur, quia contrahuntur Se concutiuntur mo-
tione involuntaria fatta £ caufa praeter naturam.  Quod autem ta-
lis contrattio & concusfio fiat, videatis omnes antiquos,,Hippo-
cratem,Ga!enum, loquentes de hoc, tum ex his etiam, quae appa-
rent, idmanifeftòpatet, quianunquamvidetis epilepfiam line
contrattioneilla omnium membrorum , nervorum Se mufculo-
rum , quia cùm habeantchordas &villos à nervisproduttos, &
enervi ànucha, ocnucha àCerebro, quaedam conrinuitasfit,  ira,
quòd nervi aequaliter convellantur. Itaque ineft principii nervo-
rum hujulmodi concusfio.  Ex his ergo quae apparent, dixerunr__.
contrattionem efle Cerebri,  argumento fìimpto ex hoc, quia ner-
vi omnes patiuntur, Se nullum habent affettum in fé, fèd confen-
fum tantum à fuo principio.  Cùm ergo convellantur, eodem mo-
do convelli tur Cerebrum five principium.  Exemplo catena; ha-
bentis annuios multos, fi moveritis principium ad motum primi
annuii, omnes moventur : ita ad motum Cerebri fequitur motus
©mnium nervorum : fèd in hoc  advertatis,ut diftinguatis fpafmum
ab epilepfia, quia non eft ratio aequalis contrattionis, cùm attrahi-
tur motu epileptico, Se quando fit fpafmus ( loquor autem de fpa-
fmo, qui fit ab inanitione vel à repletipne, non autem de non pro-
portionatis ad materiamf: quia cùm fit fpafmus verus , neceflaria_j
eli illa contrattio nervorum ,  nihil operante voluntate , fiveab-
brevietur longitudo Se dilatetur latitudo, Cive utrumque abbrevie-
tur. Sed in contrattane Cerebri concurrit aliquo modo voluntas,
nec purè involuntarius eft motus ifte  , fèd irritatur voluntas, cùm
percipitoppilationem &  nocumentum inventriculis ,  ut mate-
teriam excutiat, ita,quòdmateriamhabetpra;ternaturam. Etmi-
                                                     flus 
                    CatJrrbu* Narium.                  *Jt
.                                         " Tl......n
ftus motus eft, participans violenti & voluntarii,  quia coguntur
ventriculi ad cxpellendum& voluntas, cùm irritatur,  contrahit,
inquam, ventriculos ad expellendum.' Motus vero fpafmi veri in-
voluntarius eft.  Jam ergo videtis, Symptomahoc effe ir) Cerebro
& ventriculis,& fimiliter quid fit Se cur fiat : quia finis hujus con-
trattionis eft intentus à natura., , ut èxpellat illud nocumen-
tum.,. Hatlenus autor.  Nonne hic  &  hujus alfeclae irridendi
fui dant facultatem > An ventriculi Cerebri nunc motione involunta-
ria, nunc voluntarià contrahuntur ? An quoque concutìuntur ì Ait in
Epilepfia Se in ifta contrattione Cerebri concurrere aliquo modo volun-
tatem."Escute tuam intelligentiam,& expone illum aliquem modum.
A n tuos Cerebri ventriculos, quo vis, ceu digitos flettete, diqueere,
comprimere & contorquere poteris > Ifti ventriculi Cerebri, quod,
quxto, mufculorum genus natti funt? Quae nunc affert Sennertus?
Hic Se in Inibir, i.j.Part.j. S.i. c.4. Epilepfiam ait effe totiu* convulfio-
nem & ab humore Cerebrum vellicante per confenfum evenire. Itemq;,
à materia vaporofia & maligna Cerebrum, nervofitmà^genus vellicante
& molefiante Epilepfiam excitarì. Illa quoque omnia abjudico, ab-
jicioque prorfus omninò. Ac prima videamus. Infàntis vertex qui-
dem patet,ac ifte hiatus nominatur Fontanella.  Ha;c ad tattuìn pal-
pitat,manu admotà.  Sed ille motus nonCerebrieft, Ced fanguinis,
 quem continet finus proximè fubjacens  Falciformisr aggravante
 Epilepfia, fanguis tanto nifu tam impetuose, riimyarieque agitatur.
 Et hoc eft, quod Theophrafius Paracelfiu ejciftimaverit, cor maxime
 laborare. Surgente facultate expultrìce naturali, facuita* expultrix in
 fanguine refidens etiam aliquandp incitatur. Nonnunquam inter-
 currit Lipothymia & Syncope.Quaie dehifeens vertex infanti* nunc
 turget,nunc concidit. Idem, febreinfantem fimul urgente magis
palpitat,tandem facit fcrobiculum, morte appropinquante. Cere-
brum fané quàm molliculum membrum penitus ineptum eft ad
motum. Quam in rem audiendus eft GafparHofmannus. Quapro •
pter idem  Cerebrum necingruente£/>/7<^imovebitur. Illudque
 etiam D.Dott.D.Senn:Thomas Èrafius,SeComesMo/ttanus humorum
injuriis lacesfi volunt. Nec hoc commovebitur,iiritati$ membra-
                                      I i  *              nise 
«2                  Catarrhus Narìum*4
     ■•--  -■-  ----------   ----------               .....'■"" m'  .  '  !
nis.  Nec ha; ipfae, ut Dura Se Tenui* meninxagitati poterunt, & ad
Cranium, Se ad Cerebrum ufquequaquè adnexa».   IHae autem qua
ventriculos Cerdriveftiunt, dividuntque, ac quae iftud fingunt in-
fundibulum,quàm tenuesfunt? Quàm facile violari posfint ? Saepè
fublatà Cranii vitiati pernione, membrana Qerebri cognomento du-
ra confpicitur. Si ea inclementiùs tangitur,homini incidit epilepfia',
nec tura videraus velagitari illas membranas veleo modo vellica-
ti. Aliquando quidem,fanguine intercurtente,diftenduntur. Nul-
lus vero illarum tunicarura proprius privatuscjue agitatus un-
quam deprehenditur.  Ad haec difputata aptè cadunt verba Thoma
Erafii Difput. deEpil: liqueat, qua» pars Cerebri in Epilepfia preci-
pue afficiatur.  Non funt venae nec arteria;, quod alium in Cerebro
ufum non habent quàm in partibus corporis omnibus obtinent_,.
Ilario par eft membranarum. Etenim extra Cerebrum muramenti
gratià cùm fintnervis data; ( quod Galenus in 7. de Plac. Hipp. Se
Plat. luculentè demonftrat ) intra calvariam quoque alium ufurru
 Cerebro non praebent. Quod Ci valbrumexplantationi eriam fèr-
vire dicantur, nihil hoc attineread praefentem caufam refpondebi-
mus.Quod nec Cerebri fubftantia,quod pars fimiiaris efl,princeps
 &proxima caufa fit praedittarumattionum, eodem in loco Gale-
nus praeclarisfimè probat. Confirmantidem experientià vulnera-
-torum in capite,itemque fettiones animalium vivorum. Nunc vero
hic autor eafiubjicit :  Epilepfiam efle morbum inftrumentalem &
 fine Cerebrijuitemperie  nonnunquam  repente invadere , nullus
 eft,  qui nefeiat. Adhaec toties nominatas attioncs Cerebri omnes
 gravisfimèlaedit, temperie ejuldemillaesà permanente.  Quocirca
 rette, firmequeconcludemus, Epilepfiam morbum efleventrieu-
 lorum Cerebri,non autem reliqui corporis ipfius. Ergo nihil aliud
fuerit,(quoad prò morbo nomen hoc ufurpatur) quàm inftruroen-
 talis Cerebri ventriculorum morbus à fubftantià mordaci, alitervè
inimica cerebro excitatus ,  in quo propter impetum ac conci-
ratiorem motum Cerebri, noxia volentis excutere, mens cum
fenfibus lasditurL,  ,  Se totum corpus inaequaliter quatitur-..*
Hac autor.  Hip in parte aliquà fentit vere , in parte aberrar»,.
&ec me faljit^quàrn faepè àvido partium Capitis aut Cerebn oria-
                                                       tur 
                    tatarrhus Nàrlumì                    Vft
j__i_im__ii r— vm n                     ""---___-_-— ~-~----- —
tur Epilepfia.  Saepè, inquit fuperiore loco Vrofper Martianus, ob-
fcrvatur,fi in vulneribus capitis cum offis frattura aliquod ejus fru-
flunl, qUantumvisexiguum.invulneribusrelinquaturj quod Ce-
rebri membranam pungat, ftatim convulfiones invadere, quae offi-
culo detratto, è veltigioceflant.  Haecille.   Fermliuslt^. e.3. eft
locupletiflìmus teftis,decarie Cranii natam effe epilepfiam.   Otta-
vita Albertus, inquit apud SchenckiumNeretusNerutius, dolore ca-
pitis ac deflillatióne tenui vexabatur cum exigua convulfione cervicis
ad pofleriora. Hunc defunttum comperimu* aqu<t eoe hi earia tria col*
legiffe inter duram menyngem ac Cerebellipofierioremfidem.   Si tu»
nicae Ccrebri,illa pellicula Pericraaium ditta,iftae membràceà; exi**
litates in Diplot feu in Cranii meditullio ut vocant, repertae, caric__»
Cranij lxduntur,epilepfia quoq;, illaefoCVr*£r«,poteft invadere. Fit
inibì tantum irritatio,& quafi intervallata.   Nam fi fangvis plaga
iliatà,fuprà Meningee coliettus Cerebrum Vehementer urget, Epile-
pfia raro Cine inter miftìoncvexathomincmìCed nunc xgrumdeCcrit
penitus,nuc eum rurfus,aft interdum,horario fpatio interjetto,oc*
cupat.   Idq; meis faepius notavi obfervationibus, quas etiam vul-
gare, animus eft.   Caeterùm humor (eà de re quoq; locus eftjvel
vapor dolorem faciens, non eftC«r^^'proprius& privatus,fed
eft illequem influens fangvis fecum tulit.Cerebri purgamenta non
fcparatim cog'àtur.llloEpilepfia morbo quàm faepè arripitur homo,
 ac quàm citiflìmè liberatur? ^Eger ditto citiùs refipifcit,per feipfum
 confurgit, inambulat,ridet, nihil de capite queritur,ut ante, com-
 pos mentis eft, rurfus vitae munus exequitur acccufaniffimusagit
 negotia.  Si Cerebrum vel  ratione temperici ut loquuntur, vel ra-
 tione fuorum ventriculorum offenderetur, tàm  citò aeger ad fé redi-
re haud poffet.
         Ut cujusque membri, ita  etiam partium capitis do-
lor hoc morbi genus creat.  Statuendum, inquit laudato loco
Profper  Martianus, esl quacunt^ facultatem nervofi* partibus infi-
tam irritare poffunt,  ea omnia convulftonis proximam caufam fieri.
In eum numetum & affetta* animi omninò  admittantur.   Eo no-
mine apud (Jalenum l.j, 'de loci* aff: e. 6.  commemoratùr gramma-
tica quidamjuv tni* > quoties nimts vehementer dueret, autcogitare»
                                 li j                   aut
S 
4*4                  Catarrhus Narium.

aut inediamfiuftineret aut irafcerctur,comitiali morbo corripiebatur.
quemadmodum apud foh: Bapt: Montanum in confi: Med. 41. duo
qui {funt autori* vèrbo) ex animi affettibus inciderunt in hunc
morbum,ifti taméin vittu eratparciffimi,non erant exerementofi,
tantum ex animi affettibus venérein tale aegritudinem, & ita dico,
quod potuit ifta caufa concurrere.Sed quod principaliter eft caufa ì
 eft materia craffa,ita,quod dicerem,morbum effe materialem.PfW
Foreftu* quoq; mentionem facitcu]usdam,quifimulaudiebaepueros
tuba tortili intanante*,in epilepfiam implicabalCrr.  Nonnulli quo-
que ceciderunt vel hominem decollandiartificem vel alium epile-
pfia jam laborantem,de improvifo intuentes.  Scio quendam fimi-
liter vaccam ilio morbi genere oppreffam confpexiffe Se eodem-
 quoq; arreptum fuiffe.  Quid multa ? Sat compertum eft, terrore
 ntoerore Se ira homines in hunc morbum comitialem delabi.  ' Jka-
ftus, Un'ferus Se hinc  Dan: Sennertus illis animi commotiombus
 cenfent rieri vapores, qui in fenbrum perveniant, faciantq; epiti-
pfiam.   Similesq; ajunt de aegrà matrice iurgere.  (Joxa vitiatae fu-
pra meminit Hippocratesf  t\c tale quid Gatenaria eriam referen-
 te Sylvio memòriae mandavit,
          Dem  quidam  Epileptici  yulneribus capiti illatis ,
 tefte  Donato conyaluerc.     Quare  jlli autores hàc vulgi o-
 pinione opprefll,  Cerebrum femper cenfent vel per fé  vel a-
 liorum membrorum vitio laborare.  Eà de caufa ij etiam caput
 contendunt tàm gravjter femper concuti, ut Galenu* ipfe, Thadaus
 Florentinus, ComesMontanus,Un^erus, Sennertus.  Aft illud fub-
 lime membrum quot & quàm validos nattum eft mufculos ? Iis cer-
 te quàm vehementiflìmè quati poteft, torius corporis facultate Na-
1 turali Expultrìce concitariore.  Et hoc eft, quod & firìder dentium
 audiatur.  Quid de multitudine mufculorum ad oculos pertincn-
 tium loquar, qui tùm maxime torquentur ?   Sat diftinttè igiturA-
 pulejus : ute, rruat, omniafa membra conflittationibus debilitet,fade
 ulcerofitsfronte& occipiti» conquajfatus,oculis hebes,naribus hiulcus,
 pedtbus caducus.   Ac Sen eca : inceri um lumen efi, nervorum cy  tre-
pidano, fi memoria fiiblabitur, caputtfc verfatur.   Rurfus Apulejhs
 memorat repentmum mentis nubilum, cejfantemanimum, caputgra-
 *ue, cervice* torpentem,tempora pulfiata,aurem fonoram, oculos fi ob-
                                                   terquen* 
                     Catarrhus Narium.                    *#
                                            ■ ■ -.....    ■
torquentes, manus fé contrabentes. AcLingva,quz totahabetur mu"
fculus, quàm tremula eft/  Extremae nares etiam ob mufculos ten-
duntur.  Tandempollex ut Se hanc prodam rationem, multitudi-
ne mufculorum, quos habet, citiusvehementiusq; contrahitur. Nec
hic morbus quoq; Cerebri, fed thoraci* paffione redditur gra-vis,
plenuscj; periculi.   Nam de illi mufculi afneiuntur, quorum opera
fpiritus ducitur.  Adhaec plures facultates expultrices tùm tem-
poris irritantur.   Profufione fangvinis nimià faepius cietur mor-
bus epilepfia.   Unde Sennertus caufa epilepfia;, 1.1. part. 2. e. 31. ho-
inquit, eli uterus vel ex menfium obftruttione vel fluxione, vapori*
bus è materia (ferebrumpetentibut.   Tàm pervulgata ratio eodem
fallidio femperj refpuitur.  Illa potius vi*expultrirt, quae in San-
gvìne ineft, movetnaturalem facultatem expultricem illarum par-
tium, quae facultate motrice Animali funt praeditae.  ìdcmq; mor-
bus eà de caufa Variola* Se morbillo* comitatur.  Hi ipfi fub initio
ntovent vomitiones,Stomachifacultate cxpnltricefimul commotior
re.   Trincavellus  Epilepticum fenem quinq.uagenarium curavit,
quileprofus pofteà fattus fuit.   Visexpulttix,quxin fàngvinein-
eft, iftos humores anteàfubinde ejicere nitebatur, ac fociabili con-
fortione Vim naturalem expultricem, qua concuti poteft corpus,
folicitàbàt, usq$ dùm humor leprae penitus eruperit.   Quis igitur
non intelligiti plerast^reshicperperàm elteconftìtutàs? Vapores
an per foramina offis Cuneiformi* viam ad Cerebrum affettabunt?
Ac fi eos fecum tàm citòJèrat fangvis*, illorum adafeenfumquì
Cerebrum Se ejus membrana femper ihftar vermis contrahent, ut
cunttum inde concutiàtur corpus?  O quantum àbfum ab  illis
opinionibus,  quantum abhorrco.  quis non vel vulneris velul-
ceris magnitudine recidit in Epilepfiam'ì  Sémper ergo talis in 0-
mnium hominura corporibus invenìtur vapor vel humor, qui ut
Sennertus loquitur, Stdtiéoìv epileptitam contineat ?  Qualis vero fit,
verbis,atteftante ipfbmer,exprimi non poteft. Eum morbum quo-
que nonnulli ajunt ex affcttionibusLuhae pendere, quaeoccultum
cum Cerebro habeat confortium.  Aliis hxc locis fatcopiosèjà
nobis ditta funt.   Seprfrrnre  Luna, rrrhrior fftiiM^,,/-^.
Ijjj fi de impura mafsà fangvineà nafeitur^at adglcfccnte luna, Cx-
                                                     piùs 
%^                   tatdrrhus Narium.            ____

piùs infeftat illa epilepfia, quae ab inteftinorum animalibus oritur,
quéeo tempore invalefcunt,plusq; vitium obtinent ad laedendum.
Luna quidem (ferebrum ceu fiubjettum 6pilepfia,ut loquuntur,affice-
re perhibetur.  In eo quoq; errat Vincentiu* Alfarius a Cruce L3.de
Epil: Qui Epileptici affettus caufam ad Lunam referunt, ingenio
przepollentes viri, ad rei naturam mihi multò magis accedere vi-
dentur, quàm qui in Dacmonem rejiciunt.  Permagna enim vis
eft Luna; in hoc morbq gignendo, ut plerisq,* aliis etiam, qui illius
motum infequuntur.  Avicenna ait augeri Cerebrum augefcente
Luna, augeri quoq; fluraina.  Ex quibus facile eft intelligere, un-
de fit, quod qui Epileptico affettui funt obnoxii, interlunii tempo-
re fero femper à morbo aggrediuntur.  Allottane etiam ratioe-
lici poteft, quamobrera interlunio concepii, editivè comitialese-
vadanr.   Sic ergo coraitiali morbo ab humore pituitofo additti
in Lunae cum Sole conjunttione, quàm faepè acceflìone tentantur,
frigida illa exeremenritiaqj humiditate in Cerebro adauttaace-
jusdem ventriculos elapsà.  Quod vero eodem tempore vel in u-
tero concepti vel in lucem editi, talem aegritudinera reliquo vita;
tempore patiantur, ut Serenus Medieus
      Ipfe Deus memorat per tempora Lunae
      Conceptum talis, quem faepè ruina profudit.
non in pravam aliquam & occultarci Luna; facultatem referendum
putó, fed in eandem potius caufam, nempè luminis Lunse privatio-
hem.   Quare non eli a ratione alienum in interlunio, qup tempo-
re tàm varia, tamq;  natura; noftrae inimica temporis conditioin-
crudefeit, infantis vel in utero concepti vel recens editi, cùm menv
bra alia, tàm caput inprimis depiliusreddi,quo4 pofteà vitae curfu
praeimbecillitate exeremenritioshumpres tpm cpngerat, tùm etia
aliundè a fortioribus raembris transmiffos accipiat, qui Cerebri
ventribus communcati Epilepfiam pariunt- Verùm Se plenilunio
fiunt Epileptici.  Quin hoc tempore Epileptici infultus exacer-
bantur multiq; morbis è fluxione laborant, velupros ipfa docet ex-?
perientia.   Luna enim & lumine  caiefacit, ut in plenilunio ex-
perimur; tune enim calor eftauttior&  humeftat maxime atque
                                                    refri- 
                      Cdtdrrhus ttarìum.                  Ift

 refrigerat ; quamobrem hoc etiam Luna;afpettu comitiales a mor-
 bo aggredì non eft rationi diflbnum, eliquatis a tepido Lunae calo-
 re Cerebri humiditatibus.  Illudq; praetereunaum nullo  modo
 eft, cùm duplici ab humore per effentiam oriatur,pituitofo aut me-
 lancholico, plenilunii tempore eos potiflìmum cadere,  quorum..
 morbus ab ipsà melancholia pendet,in interlunio vero eos,quibus
 ex pituita contingit affettio.   Sic fit & in menftruis.  Ratio : quo-
 niam pituitofi humores frigidi adeò funt, ut nifi magno calore^,
 qualis Lunae non eft, non fundantur, frigore autem intenfoma-
 gnoperèaugeantur,mclancholici autem cùmadeò frigidi non fint,
 quippe qui per calorem tales  evadunt vel moderato calore fun-
 duntur & eliquantur,frigoreautemnon augentur,fedcompefcun-
 tur potius atq; fèdantur, unde fit, ut qui hujusmodi humoribus ah-
 undant, deteriushabeant in plenilunio, qui vero illiusmodi in inr
 terlunio.   Quanquam hic autor & irritatam facultatem expultri-
 cem naturalem dicit CubCequentibus verbis : Perfiepè tamen accidir,
 ut hofee luna; alpecìus Epilepfia non expettet, ut nec menfium er
 xitura, quam muiris ter in menfe citari, compertum eft, prò fuper*
 flui fangvini/tfc copia òr qualitatis ratione, irritata facultate expuU
 trice naturali, nam & Epileptica invailo prò copia pituitofi, atrivè
 humoris in Cerebro ex pravavittus ratione redundantis, ordine-»
 jam expofita Lunae tempora infequens frequenter apparet. ^ Lunae
 facultas inter caufas procatartticas, non autem omnis £l£pua Lu*
 nae accepta referenda eft.  Attamen hic autor femper meminit Ce-
 rebri, in quo humorem credit colligi, unde  hoc morbi genus na-
 fcatur.  Reliqua dehinc perfequemur.
      Pueros plerunq; hic morbus male habet.  Vis animali*, ut
 dixi,eft dibilior, validior autemfacultas expultrix naturalis.  li ver
rò convalefcunt,  aetate procedente, qua Animali*Facultas Ce in-
terdum  corroborat.  Infantium epilepfia extinttorum Cerebro-,
perfpexi facpiùs, nihil in iis unquam notavi.   Quos tamen me-
dentes concordi affenfu confirmabant effintiali, ut loquuntur, &
per Idiopathiam fatta epilepfia conflittatos fuiffe,    Hippocrates
cùm Ovicularum Epilepfia fublatarum Cerebra,aquae liquore piena
repererit,cum morbum inde tradiditdiffundi.  Quidam puerulus
                                 KH                  levi 
z#                 Catarrhus Narium.

levi */>/7*£//iarripiebatur, cujus mox indies intumefcebat caput, ut
tandem morbo, cui nomen eft Hydrocephalo, diu teneretur.  Hu-
jus jam defuntti Cerebrum tenui fero penitus perfufumerat.  Et
hic tamen femei tantum epilepfiaattentatus fuit.   Primum, inquit
Difp:part: quar: Thomas Eraftus, hoc efto, quod complurium Eptle-
pticorum Cerebrum diffettum nihil habuit, ex quo talis obftruttio coir
ligi poffet.  Difetti enim alii fiunt, in quibus ventriculi aqueo hamo-
re, aliquando etiam cruento,  pieni apparuerunt,  quamvis 'Epile-
ptici nihilfuiffentpuffi.  Multos hic morbus à teneris ungvkulis er
xercuit, nec ulla nota offenfi  Cerebri poft mortem eorum in capiti-
busjdeprehendi poterat. Horum difìettionibus interdum  praefui,
interfuiq;faepius.  Non vero is fum, qui Cerebrum nego vitiari
 poffev.  Ipfe ineo vifceremaloshumores, resqjalienas aliquando
 deprehendi.  Inde aurem Epilepfia Cemp'er haud nata fuir.  Ac fi
 accelTerit irritano tantum in Cerebri partibus fènfibilibus fattaci
 fuit  commota hinc facculta* Naturali* expultrix, qua corpus
 tantoperèconcutitur.  Nunc,metacito,inteliigis,quid de  ifta dif-
 ferentia fentiendum fir, quàaltera epilepfia per ldiopathiam,zltera-,
 per Sympathiam cog'nominatur.  ^Naturali*, ut  dicitur, epilepfia
i parentibus tradita eft illa, qua bomini facult a* animalis eft  debi-
 lior, impetuofior vero facultas naturali* expultrix.  Timidi huic
 morbo funt magis oportuni, facultate animali magis infirma.
Hanc furgens tàm importuna poteft as expultrix Naturalis facile ad
 tempus extingvere poteft.  Admodùm commodè loquitur Plinius
n.3j.inmorbocomitialiaperti oculi nil cernunt, animo caligante.
 Finemq; paroxyfmiLucretiusexprimit hifce:
      Tum% vacilla» s primum confurgit, {? omnis
       Pautlatim reddit in finfus, animarne^ recepì at,
      Terror eft faepè caufa Epilepfia puerorum.   Idiofyncrafu ta-
 men haud omittantur, in quibus exponendis multus eft SextusPhi-
lofiophus.
      Nunc  ad curandam epilepfiam tandem non caput eft, capiti
 mederi, tàm multa cephalica adhibereae hifce aegris tàm varia ut
vocant, antepileptica, quemadmodum Cranium humanum, Radi-
                                                       cent 
                    Catarrhus Narium.                 259

cempoeonia, Cinnabarin,Ungulam Alci* Se apri veficam potui dare.
Ejusmodi in erroribus verfàtur Helmontiu* L de magnetica Vulne-
ri* curatione -.UtSapphirus de Ce virtutem in corpus aegrum dedit,fit
fé ipfo imbeciilior,fic nempe ungula alcis epilepticos arcens infili-
ti paulatim effceta redditur. Et paulò poft.Saltem os capitis valetad
Epilepfiam,non itero offa reliqua : tùm demum,Cerebrum totum_»
in Cranio confumitur & liquefeit, cujus liquoris (vifeeris inquam)
irroratione continua, vires cranium acquirit alias, quas aliis abeffe
ofllbus animadvertimus.
     Nec Cerebrum ipfum auxiliatur.  Thomas Eraflus Cranium
jam dudum. Duretus ungulam Alcis, eandem & quoq; radicem pat-
ema Chriftoph:^ Virfungius& Jacobus Primerofius 1. 4. de vulgi
Error:c. 57. reprobarunt.  Maxima cura debet in eo vedati, ut
nofeaturorigo mali.   Ob eam hic morbus aliter, aliterà^ pellitur.
Homo rerum inopia mceftus & hinc epilepticus, liberalilate alio-
rum erigatur.  Aliaq; ratione confolemur afHittos.  Qui helle-
boro indiget, in meliorem ducaturcogitationem,fèmperanimus
bene conflituatur.  Vermes  inteftinorum  enecentur ,  fangvis
nimiùm manans  claudatur,  Vartola  & morbilli   valentio-
ribus,utvocant,Diaphoreticiscurcntur ;  diligenter fiant, quae cu-
rando vulneri opus funt;  ex frattura membranam Cerebri ur-
genti* & veluti aculei, pungentia oflìcula tollantur.   Ac aliorum
yulnerum doloribus exeruciatum confolemur fpe propofita, brevi
forelevius.   £#»<* fenefcente, corpus perpurgetur maxime. Sum-
ma hujus generiseli, ututique pernofeatur caufa,cur vis expul-
trix naturaliscorpus tanti vi concutiat.   Illa tàm vehementer in-
citata, mufculus ex facili & propè fuapte fponte contrahitur, prout
ad eum motum inftruttus a natura ipsà eft, aptus & natus.  Homo
fauciatus percipit dolorem in tunica mufculi manus, mox hic illud
membrum  queritur, Ce adverfante, moveri, mente quidem valens.
Dein alia pars non femper ejusdem, fed etiam adverfi lateris con-
vellitur.  Ea eft natura naturalis illius Facultatis Expultricìs,ut Ce-
rnei irritata remotas, ac eas quoq; è contrario pofitas partes agita-
re valeat, utq; nunc remittat, nunc aegrum invitum rurfus aggredi-
amo Unde &òtotfU//c hoc eftjlcB'fiamc. feu fecundumLexiiGra-
                                  Kk 2             csLat. 
ì6ò                 Catarrhus Nariunì.
      tÈUimmÈmmà
 co Lat: aggreffio nominari videtur.   Saepè fi ftomachus in vomi-
 tionero vehementer provocatus eft, eandem fponte moyet, etiamfi
 ipfi nihil humoris fit reliquum.   Quosdam inde quoq* dixi diem
 obiiflè.                                           r*  i    '
      Galenus l. de fat.fiorm: cum animalibus confert mufculos ac
 l. de Mufeulis eos ait in unum corpus coalefcere.  Horum itaque
 naturalis vis expultrix ferme communis erit.  Ac geminarum par-
 tium quanta eft confpiratio? Quanta focietas ? Quantus nexus?
 Is re ipsà quàm manifeftus ?  idem quàm difficilis cognitu? Nihil
 de oculis, de Auribus, de Mufeulis temporum dicam.  Si Ren fimi-
 fter seger ab opere fuo vacat, ab eodem feriatur dexter fanus.  Illa».
facultas naturalis expultrix, qua de loquimur, diffuCa eft in fingu-
 las partes membrorum, Se fimul jugata.  Quare ea quanta quan-
 ta eft, furgit tandem & utriusq; lateris membra quatit tàm violen-
 ter, ceu vi illatà.  Eo fit, ut ìllafacuito* in omni corpore tantope-
 rè irritata, ceu civis CurioCusFacultatemAnimalemMotricem,utKe-
 gemfeditioneortà,degradu deturbet,dejiciatq;.  Inde & reliquae
 Facultate* quafi intermoriuntur.   Ex poteftateintelligendiproma-
 nat facultas appetendi, ex hac vis Motrìx Animali*.   Ubi epilepti-
 rwadferevertitur, movet membra decenter.   Aft rurfus irritata
 facultas Naturalis iterum iftas habenas quafi arripit& violenter
 agitatartus, ftruttura Mufculorum ad id maximam partem confe-
 rente.   Cerebrum nihil laefum eft,necindequatitur, nec compri-
 mitur.  Membrana ejus quoq; minime dimoventur.   Indolefce-
 re aliquando poffunt, ut inde Facultas Naturalis expultrix irri-
 tata tàm gravem faciatmorbum, necvellicatis ut diftinttèloquar,
 membranis Cerebri, ac inde concuffo Cerebro,principio^Nervo-
 rum, veluti fentit Sennertus, nec convulfis aut irritatis nec occlufìs
 obftruttisq; Cerebri ventriculis, aut conniventibus, ut tradit Vin-
 centius Alfarius à Cruce, itemq; Thomas Groffius, qui & conniveniia
 verbo utitur.   Non fupervacuum erit, cum locum ad hteram fub-
 jicere.  Namq; harum fententiarum nulli affentior.
       Tandem dixi, inquit Vincentius Alfitriu*à Cruce, ex cerebri
 ventrieulorumocclufione , ut oftenderem cerebri ventres hoc in
 Symptomatedupliciniodoobftruttionempati; uno quidempro-
                                                      priè 
                    Catarrhos Ndrìum.                   26ì

prie, altero vero improprie.  Proprie dicam ventres obfirui, quando
cr affus pituita fuccus aut melancholicus in iifdem ventribus retinetur*
lmpropriè,quando non fubfiantia aliqua cralfa illos obturat,Ced qua-
lità! quadam alterati* per continuimtem partibus sfficit.  Quare fal-
luntur, qui omnem Epilepfiam ab obftruttione fieri contendunt,
nifi forfitan obftruttionis vocabulum lato modo accipiant. Oc*
cluduntur enim femper in omni genere epileplìae Cerebri ventri-
culi,  fedobftruuntur, fi materia fit craffa, tonnìvent vero fi quali*
tas aut materia aliqua exiftat , quae licet mole minima, facultate
tamen maxima praedita fit, prò qua expellendà contrahantttr in CeCeì
atque conniveant, ex qua re membris facultate animali deftitutis,
comitiales interrammiferèprolabuntur, ex quibus pariter mani-»
felle conftat,  Cerebrum hoc in morbo non ut fimilare , fed ut in-
flrumcntale oblasdi, quemadmodum ex Hipp. 6. Epid. circa fmem,
nos ipfos docuit Galena* $. de loc.Aff. fcribens, quòd crasfi numo»
res, qui in Cerebri fubftantià abundant,interdum ei ut inftrumen-
tali , interdum ut fìmilari parti nocent.  Cùm enim meatus obftru-
antur, ut inftrumentali, cùm vero temperamentum alteratur, ut
fìmilari.
       Siquidem Cerebro ìncomitiali hoc motu nonfecus acci-
dit ,\ ac ventriculo à re quapiam praeter naturam & prava; qu«dita>
tis, ceu ferruginea bilis,moleftato evenire folet*  Tunc etenim fin*
gultum patitur,expellente natura id,quod alienum à fé eli.  Ita igi-
tur Cerebrum Epilepfiam incurrit,cùm aliquid à parte primum af*
fetti  ad ipfum fertur,quod licet mole minimà,facultate tamen ma-
xima praediturn exiftit. Pro quo quidem expellendo mox Qerebrum
infùrgìtfèipfummultifariam movens, velulicontrapugnans, unde pa-
tet in Epilepfia eonfortii lege fatta, motum fieri à materia non «?/-
fardente ventres,fed ad rei nocuae expulfionem irritante.  Erit ergo
motus convulfivus,non convulfio proprie ditta;  Ut enim in Epi-
lepfia per effentiam legitima convulfio, motusque convulfivus, ita
in eadem per confenfum motus folùm con vulfivus*  Ex Hippocra-
tis Galenique fcriptis Se principiis patet, in Epilepfia Crebri ven«
tres occludi pportere.
                                 KK  3              tfun« 
 20V                 Catarrhus Narium.
 Jmmém*- taajaMMB|la___aa __. ——,_._,mmbmv — -aaHMnaaHM ■nhii^mhmim
       Nunc igitur ex Cerebri ventriculorum nempe medii aut po-
ftremi occlufione Epilepfiam fieri oftenditur.   Nam attiones mo-
tricesSefienfibiles àventnculis Cerebri proficifcuntur.  Obftruttis
ventriculis Cerebri, aliquo patto virtus expultrix contrarem in-
fenfam infurgere poteft, quam dura Cerebrum expellere conatur,
multifariam movetur, cujus membri motum vìtiofum nervi pri-
mum,^/* mufiuli,tandem membra omnia invitefequuntur. Sic ergo
ab expultrìce fola facultate , abfque ullo moventis adminiculo,
motus epilepticus editur. Rurfus demonftratum eft in omni Epile-
plìae generationismodoutiqueoccludi  (aliquando enimobftruun-
tur à materia craffa, aliquando vero connivent proe qualitate pra-
va adipfos per conlènlumtranfmifla) cerebri ventriculos, fedes
aniroalium fpirituum, à quibus tanquam à proximo inftrumento
emanant animae attiones omnes, neceffe omninò eft, ut exitum fpi-
ritibus minime babentibu*thoc morbi genere decidentes, motu,fen-
fibus^priventur, necton etiamrationis memoriaequeamisfionem
incurrant. Statuo cum QahPaulo iEgineta, bonacjueMedicorum
parte, efficientemEpilepfiaecàufamnullamàliameffe, quàm fri-
gidum, craffum 8e omninò vifcidum ac derepentè obllruentem, ut
Spirimi animali, quo minus expandi posfit, arfitus intercludatur.
Ergo humor Mclaricholicus Scpituitofus hic maxime funt Caufam
Conftat iccircòEpilepticam accesfionem citò fieri & citòetiam_,
decedere, quod ìcrasfis , vifiidistfo humoribus cerebri ventre* obtu-
rantìbu* gignitur, qui tamen brevi temporis curriculo à valida Ce-
rebri concusfione excernuntur. Tunc enim magnuro Naturae cona-
tum molitur, materiamqueinfenfam afe longè nititur excutere_.
Non prius coquitur humor.  Si Epilepfiam prout fit ex Cerebri
ventriculorum occlufione confideremus, profettò erit morbus in
vìa, quod Ci prout in ea ablata eft principalis cerebri facultas,inter
Symptomata generis noxae funttionum animalium reponenda  o-
mnino erit.  Dein vapores ut ftomachi Cua crasfitie ventres obfiruen-
do hunc morbum pariunt. Quidam vero negant,ego quoque non
facile Video.  *3vtultìtudine potius occludendo aut aliqua qualitate
afficiendo Cerebri ventres vapor Epilepfiam per confenfum progifr
jgnet.  Qualitate autem manifefta evaporatio à fubjettis partibus
                                                      eie- 
                     CatttrrbutNarlmn.                   ìfy
jtmmmw——■■p^i-p—mum.•< m  .vm  <■ -.....■■■>, ,     ■■.,'.  .....  _  i"i
 elevata Symptoma hoc efficit vel calidìor vel frigidior ,  unde ex-
 pultrix cerebri facultas ad eam expellendàm infurgit. Frigida aura
 fuit in puero Galeni.  Venefica & occulta qualitas oritur ex putribus
 humoribus, ut ftomachi, uteri, fuppresfis Menftruis,vermium. Pra;-
 ter vaporem eft pura qualità* omnis fubfiantia &quanfilati* expers,
 de qua fcriptum eft ab Avicenna, ad Cerebrum elevari quàlitatem
 puram fine fubfiantia. Illa eft vel veneficaveldolorifica. Haec fit do-
 lore ftomachi à vermibus aut humoribus fatto.  Dolor fit in ore
 flomachi,quod ob nervos fbcietatem cum Cerebro habet. Illa ve-
 ro venefica eft, dumalteratis per continuitatem partibus ad Cere-
 brum ufque attingit,  non alia certe ratione, qua putant aliqui res
 quafdam folo tattu per qualitatis vim ea, qua; fibi  contraria funtj
 alterare poffcut ex marma torpedine abundè conftat. Pelops Gale^
 ni magifter putat in  corpore  fimilem aliquam veneno generati
 effentiam, nulla accedente caufa extcrna, quae ubi nervofam par-
 tem occupaverit, ad nervorum ufque principium alterati* per conti*
 nuitatempartìbu*, vim fuam tranfmittar. Ha;c prava eft qualitas Se
 indicibilis,  Cadunt ex cerebri contrattane & ex repentina ven-
 triculorum Cerebri occlufione.
      Hic autor prae fé fert, imo gloriatur, fé veterum, HippocratiSi
 Galeni, Avicenna Cententiam Gamma ope tueri.  Ait fi non femper
 obftruuntur, ventriculos Cerebri tamen occludi, ut conniveant. Idqì
 fcitum magis magisq; interpretatur Thomas Gnsfius  l. de morbis Ca+
 pitis,videndumeft,inquiens,quomodo occludantur. Occluduntur
 meatus duobus modis; vel quando connivent latera & junguntur fi-
 mul, vel quando fpatium inter latera repletur. Et quia conniventia
 dupliciter item fit ob ficcitatem feilieet & mordicationem. Quod
 non fìat per conniventiam ex ficcitate occlufio, praeter Avicenna;
 Se Galeni auttoritares, videtur Oc ratio perfuadere, quia connivent
 latera locorum concavorurn, quando  exiccanturvehementer_»:
 fèd Cerebrum cùm fir corpus humidum, non poteft ita exiccari, ut
 fiat hujufrnodi conniventia, ideò dicendum erit, fieri polle occlu-
 fionem per Conniventiam ex roordicatione aut veneno, ut in puero
 ilio, qui fentiebatà pede auram quandam adfeendere ad caput. Et
paulò posi :  Obftruttio poteft generari injCerebro duobus modis :
                                                     uno 
    !d4                   taidrrhus Narium*
    wmìmmm*armmammtmmm*+*......*\   "■  i  _^—o^—t*—Wfc^i
    uno à re obftruente meatus & cavitates Cerebri, ut in Epilepfia per
    effentiam: alio vero citra humoris affluxum ac veram meatuum_.
    claufiiram , fèd folùm per Cerebri depravatam configurationem,
    quam nancifcitur exdepravatis ejufdem Cerebri motibus , quos
    efflcit, ut à fé pellat moleftum : quibus fané varie configurantur &
    prodit nativam figurara Se nativos etiam meatus adeo vitiari, ut
    paulò minus potentiae oblaedantur__ ,  ac dum vere obftruunt.,
    cavitates :  quofit_. , ut in eà Epilepfia ,  qua; per confenfum ab
    aura vel flatu caput euntibus  concitatur_.  ,  non omninò pri-
    ventur laborantes internis lènfibus,  quinimò aliquando audiunt,
    vident, ut hyftericis accidit faeminis. Quo etiam, ut haec epilepfiae
    conditio velnunquamvel raro migret in Paralyfin ócApoplexiam,
    ut illa, quae fit à vera obfiruttione, quam certum eft, facile commea-
    re in dittos affettus.  Hac autor.
        Age,menti«aciefiguram,pofitionemqueac eonditionem an-
    tertorum ventriculorum Cerebri aliquantò diligentiùs perluftremus.
    Hi quàmanfrattuofifunt? Quàm  finuofi?  Illi igitur fi in antica
    parte oppilantur, humor in ima pellitur , fin in pofticà,itidemin
    nelcio quae devia movebitur. Ipfe  Grosfius Cerebrum ait eflè nimis
    humidum.   Tara molle igitur vifcus quo patto vcllicari poterit?
    Autores,urgente_j///?/>^i,verentur, neiwa/dirumpantur, quanto
    vehementius Cerebrum ilio motu vitiari poterit.   NormeSeptum
    translucidum ,  membranainfundìbuli, gianduia pineali*, Proceffus
    Mammitlares ,  corpufcula illa  fané quàm tenera difturbabuntur?
    Qua ratipne hi  Cerebri ventriculi tàm infirmi humores tàm cralfosi
    ìxtpituitofos, quemadmodum vocant,  ac melancbolicos excludere
    poterunt ? In Infantes hic morbus cadere confvevit.   Quare is Se
»  water Puerorum invulgus vocatur.    Cum vera, inquit Vincentius
   Alfarius à Cruce, ab Avicennamate?puerorum Epilepfia dìcatur, fa*
   teor equidem me cum Leonbardo Jachino con*, in p. Rhafis adAlmanfi
   ignorare, nifi forte prò matre novercam innuere nobis voluerit. Hoc,
   ut 1.2. p.j. c.i.deQitar.rhi* oftendi, illius lingua; Idioma eft , Se pro-
    prietas,ut water cabris,Calhatzi, febris eft Se mundus dicitur feetoris
   mater.   Qua ratione Se Avicenna denuntiat, pueros maxime huic
    morbo expoiitps eflè. HprunrCerebrum quo patto ( quem locum
                                                         bre- 
                    Catarrhus Narium.                   iu<
 _a__________,___-a-__-aB-l__l----_--Mi^a«Mva.M^aM«NW»     """""""^
 brevi ter perftrinxi paulò ante) corrufcari poterit & rurfus diften-
 di ? Quo modo fimile quid à vapore, a flatu & ab aura fieri poteft ì
 Ea quidem ratione concitari interdum epilepfiam, qua veteres tra-
 durne//^<»r4r« l.de flatibm,Galenus,Aretaus,Alexander Tral-
 lianus, Averroés, qua & juniores,quemadmodum/:>/'w/f*/,-^we/-
 lus Donatus, Hollerius, Mercurialis, Zacutus, Hcechfteterus, Tulpìus,
 Rhodius, Borellus.  At talem Epilepfiam contendit Vincentius Alfa-
 rius à Cruce, non obftruere ventriculos Cerebri, nec ut placet Thoma
 Grosfio, tollere funttiones Animales. Aft Nicolaus Tulpìus, manife-
 ftam,l Af.obCi.inquit, originem trahit ex pollice pedis finiftri, cum
 confpicua mentis labe ac terribili contrattione, reflexo capite ver-
 f us dorfuro, per eam convulfionis fpeciem, quam Graeci óm&'ó'nvo*
 vocant. Hac ille. Ifta certe confpicua labe* menti* Se terribili* contra-
 ttio non nifi vehementer obftrutti* ventriculi* cerebri fieri poteft.
 Atque eandem Epilepfiam prodit Excellentifs. Dn.D. Bartbolinus
 cent.4.obfi.Vll. faemina quaedam cumnonproculànoftrisfinibus
 abeffet, prehenfa fuit tàm gravi Epilepfia,ut nec aquam nec ignem
 praeterire poffet,quin ftatim gravisfimo infiiltu corriperetur. Cum
 primum eum confpicerem, non parum animo confternabar. To-
 tum corpus intumueraf tàm tetro coloreinfettum.   Referebat fé
 ftatim poft aquas improvidèingeftas pejus habuiflè, ventris conti-
 nua tonnina perfenlìffe, colorem corporisfenfim,  fenfimque de-
 generane & antequam Epilepfia corriperetur, femper in finiftro la-
 tere motum viventis cujufdam animalis fèntiri. Excretis vermibus
 innumeris,Paroxyfmi Epileptici dèfiere. Atque idem cent.ó. obfi.jg.
 ai t copiofiam circa os fpumam fuiffe. Jam Vincentius Alfarius à Qruce,
 à fpuma, inquit l. 6. e. aj. Epileptìcis circa os ipfìim fluttuante haud
 irrationaliter deprehendi poteft  , à pituitofo humore fymptoma
 progenitum efle.  In quibus enim ab accesfione corfeptis multa
 craflaq; circa osfpumofa apparet materia, hic morbus à pituita o-
 riginem trahit i nam etfi in aliis Epilepfiae generibus fpuma fit,veri-
 limile tamen eft, multò majorem fieri in his, quorum Cerebrum
 pituitofo exeremento magis abundat. Rurfusàjaffìrmat^ituitoCam
illam falivam è capite promanare-», ac quoque Thomas Grosfius.
 Quin Se Vincemius Alfarius à Cruce illius phlegmatis liquorem.,
                                     Li              con- 
iS6                   Catarrhus Narium.
i    i  11  ■   ■!—' ■     '   '               ■'
contrattione cerebri in os Se in nares I.6.C.29. fluere ponit.  Quare
Se'mafiicatoria ac ptarmica l.y.e.19. ftatuit pituitam è cerebro educere
Admodùm clarè Thomas Eraflus Diffut.par.a.Quod in paroxyfmo
effluit, eft nihil aliud quàm mucus, qui continue folet per nares Se
choanam exftillare. Hoc vero interelì,  quod in morbo pèrvim&
confertim excluditur , per fanitatem fenfim ejicitur.   Hac illts.
Erit igitur vera Epilepfia.
       Verùm nec humores Cerebri ita delcendunt,nec eà via vapor
aut aura tenuisfima furfum levari poteft. Aft ea, inquis, repellitur,
ligato membro,uti laudati Autores Bartholinus 1.6. obC.yS- Se Rho-
dius cent. 1. obf.58. tellantur.   Quin Se Vincentius Alfarius à Cruce
1.6. e. vj : quidam olim Venetus juvenis coraitiali convulfione per
confenfum à minimo finiflraemauus digito corripi per intervalla
folebat, à quo digito praecipuè vero ab ea parte, quae inter unguis*
radicem&nodumverfatur, nefcio quid primum elevari aeger ipfe
 affirmabat, ita tamen, ut antea univerfùs digitus levi quodam mo-
tu palpitaret. Adfcendebatautem,quod elevabatur veluti pfàllien-
 doperbrachium  in caput, utpatiensaffettionis caufam inCere-
 brum migrantem manu oftenderet ; qui juvenis ab hocSympto-
 mate perfanatus fuit, corpore prius diligenter purgato, Cerebroq;
 corroborato &phcenigmo digito adhibito, Ugatocf interimfiritte
 carpo, ut aura ad fendenti aditus inter cluderetur.  Qua arte etiam
 juvenis Galeni fanatus fuit. Hac ille.   De ejufmodì aurae adfcenfu,
 quemadmodum de origine & natura Spuma quid fèntiendum fit,
 libri* decatarrbis expofuimus. Vapores nec per tunica* Nervorum
 furfum nituntur nec inftarnebulae fubter cutem aut ex vifceribus
 ac inteftinis levantur. Vincentius Alfarius a Cruce quidem 1.3. e. 16.
 itafentit, itaq*,loquitur : quodexpiratìo à vermibus &intefiinisad
 Cerebrum elata, illud magnopere ladat,& motus tremulos & convtilfi-
 vos, ipfam Aj Epilepfiam inferat, notius eli, quàm ut demonftrari indi-
geat, vet erum^ ac recentiorum Medìcorum confenfu fatis, fuper A^pro-
 batumadinvemo.  Hifce&ejufmodialiis, quiftnguntur, vaporibus
 Cerebrnmnon patet, ac fi iis quoque eflet objettum, haud obftrue-
 retur in tantum, ut ejus ventriculi Spiritus Animales promanare
 non paterentur. Ac fi ventricidi illi tantum ofeitant, ac utfuperio-
                                                         res 
                    Catarrhus Narium.                   267
                               —--------------------- *   1     _
res loquuntur autores, connivent, iterSpirituum haud impeditum
erit. Tandem VincentiusAlfarius à Cruce memorat medium Cerebri
ventriculum Sepofiremum.  Hos vero non contìngunt nervi, quos
ille autor ait ab obfiruttioneUlorum ventrtcubtrumptiùs affici, pofteà
mufculos.
     Tertìus Se ffjuartus  Ventriculus Cerebri conditione partium
adjacentium, non de confilio Naturae formantur.   Hi quivi fé
contrahent ? Quin & lib. de Catarrhis fatisfuperqueoftenfum eft,
Cerebrum nec alimoniae redundantià nec invaletudine fuà ullos
excludere humores. Nec  me illa movent exernpla. Confiilis,*»^»*/
/. /. obf.g.N.Tulpius, Amftelredamenfis filiae,exagitatae vehementer
à morbo comitiali, & parum aut nihil auxilii ab arte, impetranti,
fuppetias tandem tulit officiofà natura, expellens potenter acrem
periodica; diftentionis caufam à Cerebro in fubjettos faucium mu-
fculos. Quibus impeditis, cesfit quidem  ex toto,intumuit haud pa-
rum guttur, periit elocutio, neque deglutiit, nifi admodùm gravi-
ter. Eodemej- libro obfiif. erat convulfio periodica : imputabat aeger
praelàgiumhocdeftillationi à capite in pettus Se inde in ventricu-
lum decidua;, ex cujus adventu judicabat adventuros convulfio-
num circuitus. Sed concitabatur hic deftillationum curfus ex mo-
tu atrae bilis Se ex ejus vaporibus à frigido Cerebro in aquam con-
verfis.  Ac D. Job. Rhodius cent.t. Obfi.42. Puer quatuordecim anno-
rum die morbiundecimo  à phrenitideliberatus,luculentopuris
fluxu per interiorem oculi angulum & nares. Alius abfceffu per au-
res Se nares erumpente raro exemplo evafit.  Quod poft Ambro-
fium Paraeuro Chir. 1. IX. c.XXII. in juvene fé Venetiis vidiffe narrat
Herc Saxon. Pratt. e. III.
         Hac & ejufmodì alia  ab hifce autorìbus  ad populare_»
illud judicium accommodabantur_»   Humores illi non ex Ce-
rebro per foramina Osfis Cribriformi* ac Cuneiformi*, fed per va-
fcula fanguinis defluxerunt. Atque vapores quo modo hos ventri-
culos fuà multitudine conftringere poterunt, "cùm ii & fupernè Se
infernè pervii fint : Sagaciore ihgeniofunt nonnulli,qui, utRonde-
letius,tefte Erafto,  Se hic ipfe,tefte Vincentìo Affario à Cruce, Epile-
pfiam negant femper obfirutto Cerebro oriri.   Ventriculos Cerebri,
ceu partem ejus faltem irritari offendiquevolunt.   JobanniBapt.
                                   U 2               Uon- 
1<$8                   Catarrhus Narium.
          ___________                  —___—_—» ——-ri—.
yl/M/iwàutcm SeSennerto placet, Se membranas Cerebri Se Cere-
brum ipCum vellicati ac quoque vehemenùm agitati.
      Thomas Eraflus Difp.parte 4. quid fit _?^7^4, fimt duobus, &
quidem ^^^.'Quoad^r^w fignincatEpilepfìa,dicitur af-
fettus eflè'praeternaturam, fivemorbusinftrumentalis ventriculo-
rum Cerebri, in quo propter mordacem vaporem aut alias inimi-
ca qualitate prseditumhabitum cogitur ad ejufdem expulfionem;
ad quam confequitur mentis ac fenfuum laefio una cum corporis
convulfione interrupta. UtSymptoma, convulfionem effe dicimus
iamdittam, propter affettuum Cerebri ventriculorum eos ad ex-
pulfionem rei noxia; cogentem.  Non adeò diftari ratione Vincentius
Alfarius à Cruce: Et cùm Epilepfia morbum in via,vìdelicet occlu-
fionem ventriculorum Cerebri fequatur, hac etiam de caufa Sym-
ptoma non temere vocabitur. Omnium fenfuum cum fons & ori-
go fit Cerebrum, veluti profuppofitoaxiomate habetur apud o-
mnes Medicos, non immeritò ftatutum eft,Cerebrum partem effe,
in qua hujufrnodi pasfio generatur. Ita definio : Epilepfia eft Sym-
ctoma, in quo princeps funttio aufertur, fenfus,motusque arbitra-
rli amittuntur,cum omnium partium depravata motione non con-
tinua ex Cerebri ventriculorum occlufione.
     Verùm haec quidem hattenus : nunc quodinftat. Rurfus pa-
làm fiat, motionem Animalem Epilepfia ad tempus deperdi.  Hoc
nomine laudem meretur laudatus Vincentius Alfarius à Cruce, Ad-
ditumeft, inquiens , quoniam hic motus fit quidem mufeulis ad
propria capita revulfis,  qualis etiam ipfis praeter naturam motus
eft, fed animali dente ac impellente virtute, quae quoniam in epile-
ttico morbo affettis prae ventriculorum occlufione intercipitur,
quo minus in motus inftrumenta deferri poffent, neceffe omninò
eft, ut motus amittatur voluntarius.   Quam rem probo etiam tali
ratione. In Epilepfia amittiturfenfu*,ergo multò magi* & motus.Nam
ad patiendumminor multò, quàm ad agendum virtus poftulatur,
fenfus enim ut pasfio,motus verp ut attio fé habet. Quod fi legere-
tisvos fenfu deperdito, aliquando motum fervari,id nonefficit, ut
majori facultate influente motus  non egeat.  Siquidem illud eve-
nir duplici de caufa aut obftruttisnervis, qui ad cutem texendam
                                                   veni- 
                    Catarrhus Narium.                   26*0
 __.___________     11  I  | __________._-^—■——""—"•■•■—«"■■■••————————————•
 veniunt,  & non iis pariter obftruttis, qui mufculos pervadunt aut
 cute ipfa ftupefàtta , ftuporeque ad prof un diores mufculos non
 pertingente, ita ut cum dicitur fèrvari motum amiflò fènfu,intelli-
 gendum fit non de una praecipua, fignatacjue parte, fèd membro a-
 liquo,ut brachio,crure,quae variis conflant partibus. Alioqui enim
 nunquam videas brachii aut cruris aliquem mufculum moveri,
 qui idem  non fèntìat_>.  Verùm ne à re noftra dilcedam ,  qui
 animaletti virtutem ad motum epilepticum cdendum influere_»
 contendunt, fecusremdijudicant, nimirum feufus omnes hos in
 morbo deperdi, non quidem ob defettum Ipirituum animalium,
 fèd quia iidem fpiritus perturbanturita & agitantur, ut rerum fpecies
 recipere nequeànt,quorum hominum fententia mihi certe non pro-
 batur. Nam fi fpiritus quoquo patto iufluererit, licet agitati atque
 commoti, fenfus in Epilepfia depravate faltem operarentur, non
 aboierentur penitus. Datur quidem lcvior, imo fpuria comitialis
 affettio, in qua nec femper funttio princeps, nec lenfus motusque
 voluntarius auferuntur, &in qua demum univerfalis partium con-
vulfio,jattatioque non apparet. Ego vero delegirimè fatta potisfi-
mum definitionem ìntelligi velim , quam tùm alia, tùm depravata
motìo tàm Cerebri,'quàm univerfi etiam fere corporis infequitur.Per
talem autem motionem non modo convulfionem proprie dittam,
 fed etiam convulfivum motum accipere oportet.,  Uterque enim
 motus à legitima, veraq; Epilepfia vix fejungi videtur , quae caufa
 fui t,ut Galenus 3. de loc.aff.7. & poft eum Paulus 13. e.13. Se Haliab-
 bas ex Theor: Epilepfiam effe  convulfionem aflèruerint.  Ubi per
 convulfionem non folùm convulfionem ipfam, verum quoque_.
 convulfivum motum hitelligens, quamvis Capivaccius  autumet
 Gaienurti quafi aliud agentem hancaegritudinem appellane, & Pa-
reda  adPafchrMet; per convulfionem motum convulfivum tan-
tummodò exponat.  Convulfionem enim in epileptìcis membrorum
in propriam radicem contrattio , motum convulfivum eorundem
 concusfio, jattatioque propellit. Et paulò posi : Convulfionem in
 Epilepfia membra verfus radicem contratta , nobis aperte often-
dunt, cujus origo Se caufa pendetnonab irritata facultate, fèd ab
eadem illahuraidipri materia nervorum exortus irrigante Se con-
                                ti 3             fequen- 
};■.
  Xjo                  Catarrhus Narium]

  fequenterà morbifica folùm materia, ob quam nervi fecundum,
  eorum latitudinemaugentur,fecundum vero longitudinemimmi-
  nuuntur. Hic autem ex conVulfivo cunttarum partium motu pate-
  fit, qui generatur ex Cerebri multìfariam motione , dum ejufdem-.
  membri infita expellens virtus ad rem infenfam à fé longè propel-
  lendam infurgit. Atque refponderem ego,Epilepfiam non fieri nifi
  nervorum princìpio fecundum veteres oblaefo. Ac Avicenna ait ma-
  teriam , quae pervenit ad Cerebrum aut nocumentum, -quod ipfum
  comitatur, comitatur nervos etiam.  Nervi igitur varie laeduntur.
  Augmentatur eorum latitudo.Tamconvulfionem,quàm motum con-
  vulfivum in Epilepfia comprehendimus,  quoniam  abfque his vere
  comitialis affettus non gignitur.  Multoties fit Epilepfia abfque
  Spafino fenfato. Sedloquor de his, qui talem morbum legitimèin-
  cur runt_»,
      Convulfio, qua; citò fit & citò definit,ex inanitione proveni-
  re nequit,fed Epileptica convulfio citò fit & citò definit.Ergo non
  eft ex inanitione. Statuunt igitur & rette cura Galeno & Avicen-
  na ipfo,convulfionem,  quae affòciatur Epilepfia;, fieri ex repletio-
  ne,quod tamèn de legitima Epilepfia intelligendum eft. Quod ve-
  ro objiciuntHollerius ac Rondeletius de vehementiori motu, qui
u in Epileptìcis apparet, an non fciunt motum illum non ex influente
H virtute animaliSed à mufeulis prater naturam contratti*produciFD u m
  feilieet nervi, qui in mufculos inlèrunjtur, motum fuimet princì^ii,
  quod in Epilepfia,ad id,quod mprbificum eft,expellendum,multi-
  fariam movetur,infequi coguntur.   j
       Motricem facultatem cum expaltrice naturali concurrere_j
  putat Hier. Mercurialis l.de Morb.Puer: cap. de Epil. quia Galenus
  docet mufculos non moveri,  nifi à volutaria facultate.  Ex altera
  parte funt quàm plures Galeni autoritates, ut Ó.Aph^o. tùm 1.3. de
  loc.affett. cap.6\ tùm praelèrtim 1.2. de Sympt.caufi. Dum convul-
  fionem folius morbi opus effe fcribit:  cui fententiae adhaerent Avi-
  cenna Se Averroés 3. C0II.4. Innuent Se hi omnes, hujufrnodi con-
  vulfionis motus à nulla alia vi effici pone, practerquam ab expultrì-
  ce facultate naturali.   Hieronymus Mercurialis  contrQverfiam
  conciliare cupiens,ait convulfio nera cum motu manifefto effe epi-
                                                   lepfiam, 
                    CatarrhusNarium.                   271
________________ —     ,   -       — __MM—aa.■■■«■■*«
lepfiam, putat una cum virtute expultrìce omninò etiaoperari fa-
cultatem motricem.   Ego autem cum Galeno ipfo, bonaq; Medi*
eorum parte ad motum Epilepticum edendum nihil motrice con-
ferrearbitror, «b occlufioncm ventricolorumi è quibus attiones
tàm fenfibilis, quàm motrix in alia corporis membra defeendant.
Nunc refutantur.  Inprimis enim quod afferunt ex Galeno, mu-
fculos à natura conftitutos effe, ut fecundum voluntatis juHunu
corpus, membraq; moveant,id non praeftat,quo minus mufculi
movere unquam poffint, nifi animali ciente virtute,  cura & in fé-
brium rigoribus membra interdum. violenter  moveantur, concu-
tianturq;, dùm prò infita facultate ad acrioris humoris expulfio-
nem refurgunt, nulla ad hoc faciendum deJapfa è Cerebro moven-
te.  Galenus vero cùm dicit mufculos non nifi à facultate  volun-
taria moveri, de motu intelligit, qui fecundum naturae limites fit,
naturali nempè $ ad eum enim edendum neceffariò vis animalis
requiritur, cujus etiam motus gratia univerfusn corpus mufeulis
natura cinxit.  Epilepticorum certe motus non voluntatis juffu
fit, fèd praeter naturam eft omninò, dùm mufculi caterarum par-
tium, quibus alligantur,  motum infiquuntur.   Galenus quidenu
mufculos in convulfione eodem wi^do moveri ait, quo etiam na-
turaliter moventur, iisdem nempè mufeulis ad propria capita re-
vulfis, fednon proptereà afferendum eft, ad motum convulfionis
animaletti facultatem influere, ut in motu mufculorum fecundum
naturam accidit.  Hic enim absqj animali dente ac impellente-»
virtute fieri non poteft, convulfio  autem eft motus involuntarius.
Ex fuperioribus locis Galeni nihil effici poteft.   Sed objicitur,Ce-
rebrum nonfentire, ergo nec ejus virtutem expultricem comitari
poffe.  Ego Galenum fecutus, tàm motus, quàm fenfus initium-»  //
a Cerebri fubftanriàmanare dicam.   llley. de Plac. Hipp.  &Plat.  t\
ait tunicas nervorum à tunicis  Cerebri oriri, medullam à medulla.
Si membranas tantum incideris,  intatta medulla, pars inquam-»
nervus infèritur, nihilominus fentietatq; movebitur.  Si vero mox
medullam difeindas, utraque privabitur.  Ergo Cerebrum erit u-
triusq-ffneienscaufa, nam habitus privatione dignofeitur.   Si tri-
ftis aliqua fenfaùo in Cerebri corpore ab aliquibusperfentiatur, 
 %7%                   Catarrhus Narium.

 hoc ego fieri dicam,meritò non medullaris fubftantiaeCerebri,qti3e
 fenfu omninò caret, fcdvenularum, arteriarumq;, quibus circum-
 texitur. V.Vidius Junior ait epilepfia Cerebrum irritari aut ratione
 meningum aut ratione exortus nervorum.  Ego  vero nec ratione
 meningum, quoniam fi de meningibus fimpliciter illud intelligit,
 fequeretur,*'» omni phrenitide,pCeudodelirio Se capitis etiam dolo-
 re comitialescafusadeffet, non ratione nervorum exortus, quia_»
 licet principia nervorum irritentur una cum Cerebro ipfo, nò pro-
 ptereà dicendum, Cerebrum Epilepfiam pati, quoniam à ncrvis ir-
 riratis in confenfum trahatur, nam fedus fé res habet : fit enim haec
 pallio, dùm Cerebri facultas ad rem infenfam expellendam move-
 tur, quem motum infequuntur nervi etiam, quippe qui à Cerebro
 fpinali mediante medulla nafcuntur,nec non Se alia fubjetta mem-
 bra omnia.   Si quis ergo dixerit,irritamentum hoc fecundum Ce-
 bri fubllantiam fieri, multò magis abfurda loquetur, quod nullum
 vel exilem,obtufumq; habet fenfum, practerquam quod in Lethar*
 go Se apoplexia femper epilepfia adeffet.  Illud etiam mihinon-»
 arridet, fi quifpiam fecundum ventriculos irritamentum in Cere-
 bro fieri contendet.   Quandoquidem ventriculi dupliciter à no-
 bis confiderari poffunt, aut fecundum cavitates, aut fecundum pa-
 rletes.  Si primo modo confiderantur,nòvideo,quàm vim expelr
 lendi habeat illorum cavitas,fecundo modo, cùm ventriculorunu
 parietes ejusdem fint cum Cerebro fubftantià;, eos quoq; fenfus ex*>
 pertes eflè, dicere par eft.   Archangelus & Columbus tradunt Ce-
 rebri ventriculos teneri meninge cingi,quae fenfu edmodùm exqui-
 fito praedita eft.   Ante hos id docuit Galenus 1. de ufi part, 8. e. 8.
 Inde etiam fttfiernutatio. Membranula igitur aliqua ex caufa con-
 tratta, contrahuntur etiam nervi Se mufculi ipfi, ut fiat univerfaiis
 omnium partium concuffio.  Sic ergo intelligendus eft Galenus,
 cùm dicit, epilepfiam fieri, quando infita Cerebri virtus ad rem in-
 fenfam expellendam ìnfurgit.   Objicitur:  Cerebro non affetto ut
 obftruttis arteriis carotidibus fieri epilepfiam, ita docet Hipp. 6. E-
 pid. 8.1,4. de liat. rat. ac 1. de flaribus, item Galenus ac Avicenna-,
Refpondetur negando, dicatquicquidvelit Thomas Eraflus cum
peripat li, ^.difputat; in Para e clf; Nam epilepfia gignittn> cùrn_,
                                                   infit^f 
                      Catarrhus Narium.                    273
 «-—»—■—■———- ■  ——■     ■——»—— %.        „
 infita Cerebri excretrix facultas adverfus rem noxiam pugnat, in_,
 qua pugna Cerebrum, ut fortius ad rem  infenfam à Ce propclien-
 dam infurgat in feipfum contrahitur,ex cujus quidemCerebri con-
 trazione fit ventriculorum occlufio & confequenter fenfus motusq;
 voluntarii, utprincipiifimiliter funttionum aniroalium abolitio.
 Facultas rationalis in  Cerebro refidensàMcdicisdiciturduplex,
 fentiens atq; movens, illa vel interior, vel exterior, ab hac non unae
 motionum fpecies perficientùr.  Hujus caufa gemina eft nimirum
 imaginatio Se appetitus,quibus obediunt nervi mirabili federe na-
 tura, quia fpiritu compelluntur.  Saepè Cerebrum inde laeditur,
 quare multi  poft  tot paroxyfmos ftupidi funt oc faepè obliviofi,
 Cerebro nimishùmiclo.                                   %
      Rette fentit Hic Autor, animalem motricem facultatem, uti lo-
 quhur,intercipi. Quanto autem in errore verCatur Hieronymu* Mer-
 curiali* , cui vifum eft, motricem animalem ad naturalem facultatem
 expultricem Ce applicare ?  Hujus autoris  fententiam fimilibus ver-
 bis exprimit Sennertu*, led nomen celat. Praeclarè igitur Vincentius
 Alfarius à Cruce philofophatur : In Epilepfia amittitur fenftis , ergo
m:tlcò magisperditur motus animali*.  Argutèxefellit rationem, qua
Sennertus quoque utitur, Spiritus,inquit Vincentius Alfariusà Cruce,
ita perturbar i non poffunt, ut ii ob id rerum fpecies recipere ncque ant.
 Vere etiam affirmat, convulfivos motus ab Epilepfia fiejttgari non poffe,
 effe inibiconvttlfionem,motuscb convulfivos. Hos ait ab infittente virtu-
 te ammali non intendi, febriumqs rigores nec eà nec cerebro affetto fieri.
 Ita quoque fentire Galenum, Avicvnnam Se Averrhoem.  Quaedam
 falla tamen adfpergit. Motiis Convulfivos ceaiet ex cerebri multifà'
 rito» motionependere.   Ac nervorum principium Se nervos iplbs tara
graviter affligi arbitrami-.  Perfuafum,ut credicene debet, fiernuta-
tionem, alxCamembrantda ventriculorum Cerebri originem fumi
trahere. Si aliqua quidem pars ad Cerebrum pcrtinens,vchement ùs
dolet,£p ilepfia oriri poteii,alt nec illud membrum occ Cerebri mem-
brana aut ventriculi,  ut quidem Sennertus loqui tur, concutiuntur.
Nec inde intelligendu eft,Cerebrù eiCcfiedcm, ut loquitur D.D Sen-
nertus,acfùbjettum Epilepfia. Iplè,ut quondam Ferneliu*,Ccrebrime-
ninge* notavi  ex parte vitiatas.  De illarum quoque ovium Epilepti-
                                   ci ni               earum 
274                    Catarrhus Narium.

earum Cerebrit fiepius dittum eft, quaeliquoremaquaeexhibent,jam
patefatta. Atq-, illos Cerebri ventriculos fimili humore repletosaut
alio modo affettos, apertis defunttorù capitibus,adinvenére multi
Medicorum, ut Smctius,Coiter, Ihevertus, Salmuth, Rìveriu*,Glan-
dorpius, Dontius, Falco burnus tefte D. D. Bar tb olino, Borellus, Rho-
diu*, Peter Pauu. Vis expultrix Naturalis ab ejufmodì vitiis Cerebri
Se meningum ac etiam à fero innatante aequè lacesfi poteft, ac à do-
lore & à malis czeterarum partium,ut Uteri Materni. Eo laborante,
Vincentius Alfariusà Cruce Spinalem Medullam, quae juxtà eft, priùs
affligi opinatur.   Ter Coxam, inquit Thomas Grcsfius, & lumbosin
caput aura tendit.  linde Paulu* tali morbo molefiatamfuiffe mulierem,
dum utero gerebat, affirmat, qua pofteà edito fietu quìevit, dum caute-
rium membro ìnfixerìmu*, ex quo Aura & flatus elcvabantur, fimulìer
Epilepfia corrìpìatur,dum deponit fatum,liberari à morbofatu exclufi.
Id quod ex recentioribus/^ Rhodiu* experiméto confirmat,Pata«
vii, Cent.i, obfi 60. inquìens, nobili^ matrona, dum utero gereret,
poft fextumfeprimumvemcnfèm epileptìcis urgebatur infultibus.
Partum enixa,valetudine integerrima vitam egit. Et ante hunc Fer-
nelìus, nonpaucas, inquit, mulieres novi, qua quotiesutero gefiant cre-
bro Epilepfia corruunt,expedita vere nunquam. Eft proprietas Natu-
rae.  Vis expultrix Naturalis à feetu, ceu à re aliena irritatur, quem-
admodum fupra oftendi,nonnullas, non omnes tamé parturientes
hoc  morbo tentari fblitas CuiCCe.Thoma* Grofi.fietu exclufi exiftìmat
una fimul excludi & removeri caufam materiali* morbi, vaporcm fciT
licet fanguini* menfirui. Vaporetti quoque Sennertu* eo nomine di-
cit. Nec dolente ftomaeho Epilepfia ob nervosfiexta conjugationis ori-
tur , ut quidem retur Vincentius Alfarius à Cruce,fiemacho,l.A. cai.
inquiens, facile Cerebrum compatitur nervorum communione. Exem-
plum veropatientis Epilepfiam per hujufrnodi confenfum proponìt haud
uno in loco Galenus, nimirum cujufdam Grammatici, qui quoties vel
nimìs doceret, aut cogitar et, aut inediamfufiineretaut ìrafeeretur, co-
miti ali Symptornate corripìebatur, nempe ori* ventriculi vitio.   Sì ego
alium Grammaficum, hoc esl, in Uteris bumanioribusperquàm verfa-
tum, qui fi forte fortuna ìrafeitur, autfiinediam tolerat, brevi bus qui- 
                     Catarrhus Narium.                   vj^
 «MMB«- «aMMMI HB>«HM MMHMM-k ■•MHMI 1 —     I
 bufdam comitialibus accesfionibus, cum modica circa os fpuma, collabi-
 tur.  Quorundam hominum vis expultrix Naturalis eft natura ni-
 mis mobilis ac aliquanto concitatior.  Pariratione Felix Platerus
 l.obfimeminit cujufdam, ut vocat,dottorandì, qui hoc morbo tenta-
 batur, cùm orationem duntaxat de fcripto recitaret publicè.  Ac
 à ftomachi, ìnteftinorumfy vermibus eadem vis naturalis toties ditta
 expultrixoffenditur, non vaporibus vermium, fèd morfu eorum.
 Exempla exhibet D.D.Tbomas Bartbolin.Cent.ó.ObC.io. ac apud eù
 Ccnt.+.ObC.j.D.foel.Langelotius. lArmoch he XXU,inqu\tcent.u
 obf 59. Johannes Rhodius, menfe Decembri Adrianus Spigelius Ch'ir.
 Prof, domi fisa catellum Mileftum,  quem in deliciì* habebat, epilepfia
 confettum aperuit. Intefiina vermibus cucurbitinU ac taniisfiatebant.
 Hanc affettionem in cani bus etiam obfirvavit Marcellus Do natus Me-
 die. Hifior. 1.2. e. 4.  Simili ratione morfusaliarum beftiolarum & ■
 punttiones hunc morbum faciunt. Nobilis Venctus, inquit cent. 1.
 obferv.50. Johannes Rhodius, dumprafeinderet ungves, lafaner.
 njofiscasfili inflammatio, convulfio^ interitus.   Nervo manus
puncliuncula tallo Prevotitsi interitum animadvertit. Eodem
fato Henricus abVrfo, quùm inter medendum digito [ito fi:al -
 pellum impegiffet, irriti* omnibus auxiliis occubu.it.   Non vap o-
 res de dolente membro furfum levantur.   Eos autem cenfèo cum
 fanguirieferriacreferri.   Atque vincula quidem artubus injetta
 tùm  non funt incommoda. Rette Thomas Grosftus  Se Vincentius
 Alfarius àCruce ftatuunt eos, quos cieat Coriandrum aut Apium,
 vapores, cum fanguine inCerebrum  pertendere_j.   Quidam per
 veneficia EpiJepticus aliquando fattus erat. Befticla fubter cutem
 deprehendebatur , in valculis fanguinis inclulà, cum furfum &
 deorlumreperet. Ab  ea etiam facultas naturali* Expultrix  incita-
 batur. Nec vero non erant, qui vaporem crasfiorem inibì cogi ar-^
 bitrabantur.  Summa,  omnis dolor hunc morbum facere  poteft,
 hoc eft , quod Posfidonìus apud AEtìum fcribat, ab omni parte_,
 hunc affettumfufcitarìpoffe. Nullum certe membrum non ita irrita-
 ri poteft.
                                 M m  1              Icaq. 
iy6                   Catarrhus Narium.
                                       '        /   "
   Itaq; veteres autores imitaturHelmontiusl.deLithtafie.p.Spa-
fmus eli accidens fpiritus fenfitivi, quod manifellant inprimis ner-
vorù puntturae vel tendinum, itemq; febres,fumta venena laxantia,
ittus ferpentum atq; alia his paria.Necinterimeontra arguit,quod
ittus capitis etiamSpafmum inferat : cùm non minor capiti,quam
inteflino, in torminibus, fit authoritas prò fabrica fpafini.  Tànu
feilieet fpafmus! à capite oriundus, quàm avita fenfitiva, virus per"
horefcente, natus eft dientUm mufculorum.   In ìttu capiris, quid
ftatim veneno, latus contrattimi contaminavit? Quidve confe-
ftim omnes illius lateris nervos inanivit,aut replevit, nonne Ce-
rebrum fternutandoquatit?  Membrana pulmonemambiens,iru
afthmatecontrahiturficco? Corrugatur,contrahiturq;  piena, in
plcuritide atq; hattenus fponte àcollisfeavellit? Conrrahiturq;
no infrequenterMediallinum ? Etiam Diaphragma notabili prefigu-
ra; anxietate auguftatur? Cui hattenus nomen deeft, licet affettus
is palpitationi cordis  frequens.  Splenis quoqi obtufijquandoq;
dolores, contratti vifeeris funt indices.  Contrahitur quoq; fto-
machus fingultu, vomitu & doloribusftomachicis.    Suntnimi-
rùm in his membranis contrattura; interpolata;, quoriens infeftans
caufa occafionalis movetur, recurritvè.   Inteflina quoq; cutis ve-
lia; arteria;, nervi fé contrahunt.   Nonne etiam contratta velica.,
expertes faepè fefellit Lithotomos : Contrahuntur fic paraftata va-
fàin gonorrho&à,fpermatisftimuloexcitata. . Pudendumquoqj
contrattura intrò, fic fubinde evanefeit, ut absqjpraeputioexftet
nihil.  Sic & fui funt mufculorum crampi.   Sicq: parturiens per
intervalla fuas, & immanes contrattura* patitur,quotiesuterus a
tergo fé corrugat,ut latentcm expellat farcinam. Os^pettoris quo-
que ad pubem,fpontaneà fui contrattura, exitum venienti panaMt
faetui, atroci dolore.  Vidi et hyftericis tendines loco natali liga-
menti, fponte defiliiffe, contrattocj; immani dolore, itemq; ad pri-
flinum locum rediiffe. Nephritidi quoq; familiare Se ureteres con-
trahi ferociflìmo dolore, nil urgente fortaflìs praeterquam tenerio-
refabulo.  Infolentis femper ratus fum ignorantiae, ventos (juxta.,
Scholas) in nervis ac tendinibus oriri vel deforis,in nervis concipi,
crampi (ob id enim flatulenti) autores, imo & inde tolli fere ad ar-
                                                  bitri urn 
                     Catarrhus Narium.                   \yy
 _______________________ -    __-___--—— ■         » ■    --»-—------,
 bitrium.  Spiritus enim fenfitivus, doloris horrens, venas,arte-
 rias, tendines atq; membranas furiose contrahit.   Doloris nam-
' que proprium eft, convellere ac  contrahere.   Ita quidem ut os
 fuprà pubem&inlumbis, contrahaturfpontèinbarturiente, quàm-
 quam nullo duttore aut matore  mufculo.  Quippe dolor, pro-
 pria fui natura, eft contratti vus membrorum.  Idq,* motu natura-
 li & nequaquam arbitrali, quod  potiffimuminlabrisvulnerum-,
 fpettatur.  Quippe quae indolcntia funt, quamdiu flaccida labra_#
 habent, nec contratta.  Scholae autem  in natura doloris, contra-
 tturas, ut etiam animam fenfitivam praeterière transcurrendoad
 ventos, decubituro humorum excrementitiorum, acrimoniam_>,
 confonantiam & deuteropathiam partium.   Nec dextera pars
 gutturis affligitur, dolente finiftra ejus parte.   Sufficit ergo hatte-
 nus, quod omnis dolor contrattura; autor, prasfupponat exofum_»
 hofpitem.  Sunt nempè contratturaeetiamindolentes (ut  ante_>
 de Scroto) quaeq; non tàm a dolore, quàm a mera moleftia, ortum
 trahunt.   Verùm contrattura;  dolentes fiunt a caufis hoflUibus.
 Sic nempè dolent, quae fpiritum dittum propter animam, fenfiti-
 vam acredine, ponticitate aut graaibus caloris vel frigoris iciunt.
 Avenenisautemuttalibus, immanisconfurgitdolorrquod in pe-
 lle ordinarium& quia a venenis, faepè absq; acrimonia tantus fur-
 git dolor, defignatur veritas.    Nimirum quod a judicio animae
 fenfitiva; dolor emanet.
       Idem Helmontiu* aliorum Medicorum duttu, aufpicioque_*
 Cerebrum negat vaponbus patere, quemadmodum L.qui ignota A-
 ttio Regimint* infcribitur:  Alibi  vero Scholae, dum notarent ab
 hellernà crapula, mane vertigines obortas, maluerunt per anony-
 mos tubos Se gulam,rettàè ftomaeho in Cerebrum deferri mor-
 borum materiam, fpecie vaporum.   A e poftquam praefocatus ex-
 utero Syncopizatos vel epileptìcis infultibus vel tremorib* cardia-
 cisextinttos, adlibidincm diffecuiffent,nulJumq; vitae praedonera
 inviisinveniflènt,cuihomicidiireatusimputaretur,ad ccecos va-
 pores ventose*; halitus r. cor Se caput delatos,feretulerunr. Often-
 di alibi, ne aqueos quidem halitus ferri poffe ad planum Cerebri,
                               Mra  3                 niftl-
r \*  • 
278                Catarrhus Narium.
         ,           ______.                              '
multoq; minus in ejusdem finus.  Vana ergo in his morbis culpa
vaporum acreatus elio.  Ac libro de Cauterio'. Sic in epileptìcis
citra fpemfanationisPataviniHetrufci&Montispeffulanicandcns
ferrumusq; ad Cranii futuramadigunt, promirtuntq; fumos epi-
lepticos è Cerebro iflhac ceffuros, nonutparoyxfmidurationem
faltem minuerent, verùm ut fàepède caetero fufpenderent.   Sed
hxc aegri tolerant, fpe furda valetudinis,ac fineexemplo.
   Mo x hic autor ,tàmir\gcr\io,quam fermoneturbulent9verisfalfà
conCunàit.Namqil.ignotaattioRegtminis ad hunc modum : Deinde
neqi vapores feruntur è ftomaeho ad cor ac caput, per arterias Se
nervos os ftomachi cingèntes.   Cùm ipfae Scholae fateantur, ner-
vorum offìcium non effe,trahere ab exteris.   Arterias quidem tra-
here aerem volunt, adcordis refrigerium & fu ligi num expulfio-
nem.   *s4t%3 tratti de morb: Sede in anima fenfitiva :  Etfi in capite
aut pedibusputetur nidus occafionalis, nunquam tamen recedit_i
Paroxyfmus epilepticus, qui poilfenon relinquatfitim, eoq; figno
prodat ftabulumfuumfixaffein ftomaeho, animamq; fenfitivam-»
ferirì, eà potiflìmum parte,  qua fiticulofàm potellatem plantavit.
Quid, quafi, autor ex bis coUtgere poteft, & officerò ? Pergi t L. de fè-
de Anima :  In hominis medio corporis trunco eft ftomachus, qui
nedumfaccus vel pera eft aut ciborumolla^ fed in ftomaeho, prae-
fcrtiro ejus orificio, tanquam centrali puntto atq; radice, flabilitur
evidentiffimè principium vitae, digeflionis ciborum ckdifpofitio-
niscorunclem ad vitam,  QMÌcquid enim Phyfici de corde,magni
momenti pependere unquam, id totum velint, nolint ftomaeho
commune facere.  L. de Lithiafi e. p.  Quemedmodum & ì.qui
Ju* Duumviratus. Nunc fat eft, reperiiffe,unam in homine effe ani-
mam in ftomaeho, tanquam letto fuo, unde vitales univerfim po-
tellates defumendae funt.  Ac 1. qui  Pylorus JReclor, item 1. qui fu*
Duumviratus, infcribitur, Incubum ftomaeho cenfetoriri.   Libro
etiam,qui Ignota abito Regiminis inCcr'ìbitur,dtfferit ita : In arthriti-
cis praecedit ftomachi indifpofitio cum febricula antequam ullam
fignum in artubus'elucefcat.   Sic in fyncope, morte repentina, E-
pilepfia, verigine, Apoplessia See. feena peragitur circa orificium
                                                    floma- 
                     Catarrhus Narium.                  279

ftomachi, ut hattenus nomen cordismeruerit, ócremediislloma-
chicis repente oblatis, plerunq; rellituantur.
     /aVw *àw quidem Cephalica medicamenta tanti non facit,
aft Cerebrum excrementa concipere & etiam ea in reliquem cor-
pus diffundere arbkratur.   Quàm perfpieuè Libro, qui Demens
Idea dicitur, verafalfismifcentur: Nulla fimplicia, quomodo li-
bet furata, materialiter applicantur Cerebro.  Falfum eft ideò,
quìcquid de pilulis Caphalicis,Lucis &c. Scholae venditant.  Si-
quidem riec  pillulae è capite quicquam eliciunt, nec aliquid caput
dat, quod non habet praeter mucum, quem ad luam pelvim neq; a-
lio mittit.   Veluti etiam Libro, qui de imagtnefermentiinCcribi-
tur :  Certuni eft, non ipfum ungventum, fed ejus faltem odores
intrò ferpere & agere.   Sic namq; cpilepticus odore cadit, imo
Cerebrum in epilepfia, quod  non audir, non fentit, nec fi in igne
cecidcrit, Ce retrahit, fblis patet odoribus.  Ac tandem Libro deLi-
thiafi e. 2. Os Ethmoides & Spongiofum ait in fronte òppilariac
fiernutationem fieri per os Ethmoides.
     A tantis peccatis Ce avertere non valuit Helmontiu*.   Corre-
ftio igitur femper eft adhibenda.   Superiora proxima rurfus vi-
jleamus.   Admodùm facile Facultas Naturalis expultrix furgere
poteft, qua; Vim Animalem quafi profligat.   Unde & Facultas Vi-
talis redditur debilior.  Et haec eftcaufa,quod quae profunt,eadem
noceant faepè. Dolore irritatur facult asfffultrixNaturalis,eodem
Animdis rurfus excitatur* urgente Epilepfia. Odoramenta nunc fa-
ciunt eundemmorbum,nunceumpellunt.   Quidam Epilepticus
odore elei fuccini in eum rurfus recidebat, ac ftatim refipifcebat_»
balfamo fvavis odoris.   Symphonia eft remedio.  Facultas Ani-
mali* rurfus quafi expergifeitur.  Riolanuspater,\nquit cent.2.obfi
78-D.D« \ìattbol'mus,fepè fé expertum affirmatEpilepticos refurgere»
fi ter in aurem vulgati verficulì infufurrentur :
      Gajpar fert myrrham, thtts Melchior-, Balthafer
                    atsrum,
      Hac trìa qui fé'ctsm poriabìt nomina Regum,
      Solva ur a morbo% Chriftipietate, caduco,,
                                                     Non 
 igp                  Catarrhus Aurium.

 2Vj>» twtò , /à//*/* halitu ori* in aurem immiffo experimentum fiuc-
 cedere expertus esl Ci. IValau* , meminì enim illum maxima vi infini-
ftram aurem Epilettica puella inflavìffe, nullo % prolato verbo, imo ne
fono quidem, agram dittum fiattum excitaffe.   Poffe tamen & verba
 certo rytbmoinclufia fimile quid finefuperfiitione ullaprafiare, demon-
ftravì in commentarli* de Paralytici*, & quantum Mufic a in curandis
 affettibus valeat NiciìCim fcire convenir,nonnullos Epilepticos im-
 probis clamoribus ad Ce rediiffe.   Inde Auribus, inquit I.7. c^.Vin-
 centius Allarius à Cruce , ftrepitus, oculis magna  luminaria offerri
 ponnulli {mperant.  Aft filius Joh. Matth. de Gradi clangore Se alius
 puer mihi notus fubito confpettu luminis cadebat. Quare cautione -
 quadam adhibità, hi aegri in luce funt habendi. Eadem ratione/W-
 cliones corpori* nunc commodaefunt, nunc noxiae, ut odor ruta,
 quam tantoperè coilaudant Diofcorides, & ex recentioribus Valle-
 riola, quemadmodum Jacobus Syl vi us^»/£«m» Se Hyffopum Tral-
 lianus.  Eli igitur,quatenus his Se aliis remediis dari queat locus.
      Cauteria & veficatoria laudibus efferunt tùm veteres,Hippocr:
 Mtius,Attuariu*,Albucafis, C.Celfu*, tùm juniores, Rondeletius,Hol-
 leriu*,Mercurialis,Aur.Severinu*yVincentius Alfariusà Cruce,Tboma*
 Grosfius, ac imprimis7<^~,#»<,J Petrus Merenda. At aliquantò cun-
 ttantius Ludovica* Mercatus lib.z. dePuer.curat. cap.12. & controv.
 Med.87. fob. Baptifia Sylvaticus affent iuntur. Nec cauteriìs aut vefi-
 catortis, ficut rette lib. de Cauteriìs judicat Helmontiu*, vapores epi-
 leptici, aut, ut vocant, maligni emittuntur.   Ea tamen aliquando
 auxiliantur, infettante)amEpilepfia morbo, non item, fi ea tantum
 timetur, nam inde moventur dolores,unde is nafci poteft.
     Idem fere  judicium de purgantibu* Mediani* ferendum eft.
 Quis non  iis utitur ? At valentiora tefteLudovico Septalio nocent,
 non quòd ea,ut judicat hic autor, Se Thomas Eraflus, 'folvant,ita lo-
 quuntur, naturam,Ced quòd naturalem expultricem facultatem ftìmu-
 lentad motum.  Ea&illitu& odoratuluntémcacia;Quin Se vifu,
 ut talia /. de Offe Cribriformi Se lib.de Catarrbi* diflèrtavi. Vifio Anti-^ '.
 monii infiufioÀncruit Cent^.Obfò^. D.D.Bartholinus, paiiens dittum>^
fattum naufea orla rogai, ut amoveatur medicamentum, ft.ttimq3 tan-
 ta humorum colluvie* avo» & x« t» expt'rgatur. Sape enim ad medica-
                                                     mento- 
                     Catarrhus Narium.                  i&
 ___________•_--_--_-          i _--------■-*^~-»-M«-»-_-»,_,||  | |  .,
mentorum prafintiam agri* alvus comitatur , five atomi* per aerem
 diffufis corpus fa intrantibus, five terrore &medicamini* averfione^.
 Hiftoria* quorundam , quibus filo odorepurgantidm alvus turbatur,
 vide apud Tb.Eraftum difp.depropr.Med. eòo. Multi & hic vim ima-
ginationis meritò mirantur. Sola, inquit l.de viribus Imag. Jguaft.fc
 Fienus, imaginatione & terrore ex vifione Epileptici cadentis con-
 ceptis, non nulli feruntur in Epilepfiam incidifle. Nimia imagina-
 tione de pelle, etiam per fòmnum plurimi in peftem incidunt. Alii
 diuturna rerum triftium meditationeinlipothymiam ,melancho-
 liam, marcorem & phthifin incidunt.  Imaginatione rei faetidae vel
 naturae contraria;, ex fola relatione, vel oblatione concepta, pluri-
 mi vomiturìunt Se fanguinem  è naribus emitttunt: imaginatione
pharmaci nonnulli purgantur. Hac ille.  Tàm occulte moventur
facultates animae. Reverenda Monaca (itarefert cent. 2. curat.ioo.
Amatus Lu fìtanus) apudS.Sixii, ehm firatremfiuum emortuumfiubitò
accìperet, illicò burnì cecidit, & tanquam mor tua per boramintegram
manfit, qua pofteà utcunqsrevocaea, comitialimorbo cruciarì ceepit.
Nec mirum fuiflèt,fi morsfubfècutafuiflet.   Audiri obid Diomi-
des Ami cu* libr. de morbà Sporadibus Se Dominicus Terillu* Traci, do
cattfts morti*repentina cap. 7, queun t.    Quod ad Epilepfiam a ttinet,
rurfuspraeftò eft Helmontius l.quo confirmatur morborum fides in a-
 nimafenfitiva: Vidi facpiùs mulieres, quibus metus fubitaneus, a-
 lias quoque, quibus infignis mceror,cpilepfiam fufeitaverat.  Ac l.
 Ortus Imaginismorbofia : Pavor amisfi vel amittendi honoris, Ci per
 diem unum duraverit,Epilepfiam fecit Cubinde.ltemq3l.de Lithiafi:
 Facultas fenfitivac animae inchoatagere, dum perfenfibilia irrita-
 tur, patiturque ! Siquidem Spiritual vitalem, totumq; corpus con-
 cutit,ac demum vitàlem fupellettilem prodiga disfipat,fibiq; mor-
 bos parit, ac necem accelerat.   Ut etiam hinc verificetur prover-
bium, quod nemo magis laedatur, quàm à lèmetipfb.  Adeoque à
conceptis fenfibilibus, ( uti anima fenfitiva merus attus eft, ) femèl
 ftimulata ( eft namque tota irrationalis, brutalis,irafcibilisac con-
cupifeibiiis ) infurias tranfilit  Se Symptomaticè five furiose con-
 cutit. Senfibilia ergo laefionum atque morborum oecafiones funt
 Anima vero fenfitiva cafdero. pccafiones perfentiens, nec ferre vo-
                                    Nn                lens 
igi                 Catarrhus Narìunì.

lens,fuos varie concitat miniftros, impresfisque ideis à fcopo alie-
nat. Unde dein varia morborum femina acproles. Unde facile dt-
gnofcitur, quod fenfus fiat per judicium animae fenfitiva;-.  HactUe.
Profettò imaginationem Se ipfius mortis caufam , Johanne Rbodio
cent.uobfi.65.enarrante,notatDionypus Font antts,  qui de morbo-
rum Inter norum curat. /,/. z.zy.nar rat fin fuga, Allemanmapro-
peRegiumProv'wcU reperto* quadraginta circiter milite* fine
ullo vulnere,folo timoreperemptos.  A si hoc verojtmilius, quod
d viri*fide dignis accepimus, rufticos venetorum alletto* militi a
adhuc tir ones in bello  Forijulìi edito pralii figno esaminato*.
Nimirum anima timore concufsà , fanguis repente confluit ad
 cor, inibiftinculcatur, unde calorefuffocato mors facilis. Studio-
fum quoque ab  imaginatione morbi pariter extinèlum refert
Thomas Campanella Med.lib.6. capi. Articii. Militemfupplkii
 terrore ferme oppreffum Gulielmm Fabricius Hild. de Lithoto:
 eap.u.refert.  Multosfcio fi tacitireputant, quàmindignisfimèfe-
 cum agatur,in Epilepfiam cadere. Qua ratione igitur Vincentius Al-
farius à Crucedevis iracundia, l.y. cap.45. inquit, non inutili*fon affé,
 quandonativu* ab iracalor excitatur ? Eam iplè autem lib. decatar-
rho dzmnat.  Ac laudatGalenum, qui I.i. de Sanitate tuendà cap-8.
 tefiatur ,  fi quotannis agros non paucosperfianaffefolis animi motibus
 addebitum motum revocati*.   Talia funt in promptu ac fuperius
 etiam a Johanne Baptifia Montano in Confermata.
   Nunc  interioravideamus.Facultates,ut ufitato^eceptoq; voca-
 bulo vocant, Animalesco folùm forano, fed etiam quorundamor-
 borù magnitudine to\luntur,ut Syncope,Apoplexià,Caro Se tandem
 Epilepfià.Vis vitnli* antem & naturalis adhuc fuperlles eft,alterà cum
 alterafocietatemfummam habente..  Quamobrem nonnulli, ut
 Cafiar Hófm'.com. in l. Gal.de ufipart.c.ió.vitalem facultatem appel-
 lànint naturalem  nobilitatam aut vegetativam exaltatam.  Exutraqi
 efflorefeit quafi facultas expultrix : Vitalis in Sanguine ineft, ab ea
 jam turbatzfiidores,profluvia varia,inflammationes partium cientur.
 Naturajis in omnibus vifceribus Se membris deprehendi tur.  Eac
                                                        nec 
                     Catarrhus Vtaridm.                  #}

 nec folidae partes carent, nec illae, quae femper immota; funt, quem*
 admodùm Hepar,Lien,Stomachus, Matrix. Quin interdumy?0«?„>
 chiù tefte Galeno t. de Sympt. differ. c.4> libidine vomendi vehemen-
 tius agitatur. Atque Singultiti autore Fernelio tres menfes duravit.
 Similem nonnulli vocitant Spafimum Stomachi, uri etiam Spafinum
 Matricis; fi ea à partu làepè ad tattum ufque, manuad ventrem ad-
 motà, tantoperècommovetur.  Tandem eadem expultrìce Naturali
facultategaudeutmufculìyvolvintax'ii motus organa. Cujus vi con-
 citatiore artus agitantur, nunc invita Animali facultate ac renitéte,
 Convulfionem dicis, mine eà ceu fugata, unde motu* convulftvus exi-
 ftit, & ipfa etiam Epilepfia. Quae autem partps nec concava; funt &
 ad alia membra penitus annexae, eae femper permanent immobiies.
 Harum quidem vis ex occulto furgit, ac aliorum nonnunquam.»
 quoque disfitorum membrorum facultatem expultricem folicitat,
 incitatale ócinclamat quafi tacita. Haec Facultas Naturali*Expul-
 trix toto corpore diflùfà, arcìisfimo tamen intima; focietatis vin-
 culo coharret, ut tota tandem concitari queat. Ex illis mulculofis
 partibus Ci haec tandem furgit, cunttum quatit corpus. Si Thomam
 Erafium, quem forfitan imirams eft Harveus, item Helmontiu*, Cu-
 pràaudimus,/?»/?« bipartita eft divifio.  Wìcvelanimali* eft, SeRt
 opeSpiritusanimalis, velnaturalis, quonullurn psenèmembrum
 deficitur.  Eli & occultus.   Non femper vel frigida vel calida vel
 acria offendunt Facultates Animae, fed & alia, quorum his verbis
 penitus exprimi haud poteft.   Et quàm multi certo odore exami-
 nantur, quo eodem reficiuntur alii? Facultas vitalis in Sanguine
 refidens,ex abdito fentit adverfum. Quare illa turbatur,& mox de-
 ficit poteflas Animalis.  Cor cujufdam animalis jam evifeeratum,
 dilaceratumquefiacupungitur, illa ejus portio , ut dixi faepius, fé
 contrahit. Hoc vifcus fi, vivente homine, ab humoribus tranfmit-
 tendis affi 'gitur , Facultas Expultrix Naturalis etiam in mufculofis //
 partibus concitari poteft, ut Epilepfia inde nalcatur.  Haec Naturali*
 Expultrix Se Expultrix illa vitalis omninò conipirant. Erumpcnti-
 bus variolis aut MorbillU, quorum materiam verfat in Sanguine Fa-
 cultas Vitali*, etiam furgit aliquando Expultrix Naturalis Mufculo-
 rum.  Irritatur quoque tunc facultas Naturalis expultrix fiomachi,
                                   Nn 2               hinc 
ì84                 Catarrhus Narium.

hinc Vomitiones, una quoque expultrix Naturalis tunica interiorum
Narium faepè irritatur, hinc fternutamenta provocantur. ^ Denti-
tione Puer faepè fitepilepticus Se facultas ftomachi expultrix fimul
movetur.Turbatur Se Mafia fanguine a, hinc vigilia Sefebres. Inter-
dum alio dolente pb nervos membro, Epilepfia inftat, fanguisque
eo ipfo tempore eft commotior.  Perite igitur hoc libr.i. Obferv.it.
Nicolaus Tulpìusfcriptum réliquit : fitmmè admìrabamur, nun~
quam ipfì interventffe novum Epilepticum Infultum : quin evi*
denter ipfum profagierint vel comitati temporum arteria. : vel
fioridtss manuum ac malarum robot\  Actenfio fanguine, mirum
haud fuit > motasfuiffè temporum arteria*, tinBam manus aefa*
ciei cutem.  Sì nervus eft fauCÌatu$,dolor de fenfu Animali nafcitur
 Se inde Epilepfia, cerebro inoffenfo.  Nec ejus Ventriculi tunc obtu-
 rantur nec v ellicantur Membrana,Cecus vultSennCrtu*.Eft illa genui-
 na Epilepfia ac germana, imo interdum gravior eà,quam ajunt per
Idìopathiam cerebri invadere. Hanc & firaìlibus Cephalici* Antepile-
pticistfc depellimus, ut aqua ceraforumnigrorum, qua perluitur lin-
gua.   Quidam aqua gelida Se Amplici ad id utebatur, & idem effi-
 ciebat Nec mirum. Ejus algore Facultas Animali* expergifcitur,uti
earum rerum, qua* admoventur naribus, vel faediore odore vel ju-
cundiore. Epileptici quidé interdù longinquitate morbi illius eva-
 dutftupidi,deliriac obliviofi,Sanguis quoq; tanto &tà crebro agi-
tatu redditur vitiofus.  Inde & illa facultas animalis infringi poteft.
 Quin cerebrum tanta capitis concusfione affligitur. Nonnunquam-
 ejus partes iplàe funt per Ce vitiatae. Ex eo tamé effici non poteft, Ce-
rebrum, EpilepfiA femper aegrotare.Fabula eft,vapores de laefo nervo
furgere.  Si cranium, ittu illato, éffrattura eft, fitq; cariofum,vapo-
res inde ferunt itidem cerebrum ferire. Cur ii,patente offe, non fur-
 fum naturali fuà levitate feruntur ?  Nec Principium Nervorum, ut
fibiprivatimperfuadet«5V/wf/-/0/, convellitureomprimiturque  ac
rurfus dìducitur.Hi faciunt dolorera,non feipfps movent,ingruen-
te epilepfia. Multis locis magni funt nervorum plexus, quanta eo-
rum inibi,ut fub alis depreheudetur palpitano ? Quàm graviter La»
r}»gù caput, quod multos nattum eft nervos, quàm graviterà
                                                       Epi- 
                     CJtarrhtts Narium.                    1$
 ____—>—» w~~-———■■»■> I  '"'l'I  II II -      » •—*"—«»■—-——» -*■P>-_______,
 Epilepfia lien concutietur, cuj us nervi tefte Gliffbnio tàm multi funt,
 quàm validi ?  Nonnunquam quidem Epileptici nervos fèntiunt
 fieri debiliores.  Satis autem argumentarinon erit, eorumprinti-
 pium,Spinalem Medullam conglobatam Se cerebrum Se totumgenufi
 utloquiturSennertus, Nervofium fuiffeconcuflum ?  Quàm multi
 confurgunt ceufanislìmi, peraeque valent nervis & articulis ?  Ca-
 pite quàm incolumi funt? Ac admodùmfolertihominesingenid
 interdum hoc morbi genere conflittati fuefunt * ut fulius Cafiar,
 Plotinus, Francifcus Petrarcha.  Eodem nomine & Hercules,Camby-
fes,Caligula,Drufus,Carolus V, & alii commemorantur.Pueri etiam
 ingenio pracilantes in hunc inotbum facile cadunt. Illius autem rei
 Caulàm Vincentius Alfarius A Cruce popularicommUnique illi  in-
 telligentiaecongrueriter éxportit, adveritatemparùm aut potius
 minime,unaquaequepars lib.i. cap. jr. inquìens, in noilrò corpore,
 quo exattiorem fènfurn obtinet, eò magis à fenfibili &re practet
 naturam afficitur,Iar/Tonem enim fenfus acumine facilius perlèntit*
 Quamobrem cum omnes, qui ingertii fubtilirate aliis praeftant, ob
 fubtilem Cerebri fubllanriam , exattam admodùm habeant illius
 membri, aut partium ejus fentiendi vim &facultatem,  verifimile
 fit, eos futuros magis Epilepfiaeobnoxios, Utpote quorum expul-
 trix Cerebri Virtù* vel exlevioricaufa ad contra pugnandum irri-
 tatur , quod fané haud contigitiis, qui tardo ptaediri funt intclle-
 fìu ,  in quibus propter Cerebri crasfitudinem acgrè fufeitatur fa-
 cultas. Haec enim videtur effe caufa,  quamobrem fiorentini per-
 fpicacisfimi ingemi viri, inter alios Italia; populos, comitiali mor-
 bo maxime laborare cernuntur. H&c autor.
      Ab aliis illud cxlum eà de caufa laudatur. Tale & fanguis ipfe
 magnam partem ad m^euium Hippocrate autore & tefte Arìftoteie
 confcrunt. Ego ab alio principio exorfus fum dicere* Ob id Sedesi
 ut quidé loquitur to™*»™. Rr x„[,jffir,~. Vpi(yfit x\rmeft Cerebrum
 nic Gen_us, ut vocat Sennertu*, Nervorum, Ced Mufculorum.  Eo Fa-  //
 culto* illa Naturalis Expultrix conrinetur,  eft ibi fpettatior, eft va-
 lentior.Fabricàq;Mufculorum ad motionem'tàm aptorum quafi
 abutitur.  Quemadmodum Vis Vitalis cuntto fanguine, ita tota
                                  Nn i               gene- 
$♦_                   Camrrhusì^arium.
ip*-«
 genere Mufculofo,illa facultas eft difperfa.  Ejus ingenium diximus
 tffe, utfemeiirritata , nuncfpontequiefcat, nuncfurgatrurfus,
 wtqueetiam nunc in vitiato mufculo quafi fopiatur, infano Se eo
 penitus divcrfo hunc aut fimilem faciat morbum.   Quapropter
 Sennertus fruftrà Cerebrum accuCat, quod nunc dextrum, nunc fi-
 niftrum ab humore vel à vapore laedi arbitratur.  Intm faepè exci-
 pit Paralyfis; non femper,utU. Obf io. cenfet Tulpìus, humore ob-
 rutum eft Cerebrum.  Ipfe Sennertus biliofàm & vaporofam Para-
 lyfin commemorar e, neceffe habet. Simili ratione terror facit Pa*
 ralyfin,item Apboniam. Anno 1619, inquit Cent.z. obfio, Johannes
 Rhodius,  G affari Bauhino rujlicus quidam fuit oblatus , cui a
ffeclro, ut fere batur, perterrito ,fènftbw ilUfìs (f inoffenfo Un*
gu&motu,deperditus eratfermonisufus, Galenus l,2.deprafag.
 ex infòmn. re fert, cnidam, cum inter dormiendum crus alterum
fibifaclum lapidum vifum foret, prater omnium op ìnìonem crus
illudparalyfi obtorfuiffe.Compari modo nuper Illnftrisfima quae-
 dam princepslòmniavit, Ce de alto cadere , offendique inde dex-
trum latus corporis, Expergita brachium illius lateris movere non
yaluit- Ac etiamnum vivitParalytica. Simile fatum quidam  paf-
fus eft , fèd ante multò de illius finifiri fempris torpore quere-
batur ,  nunquam vero de Capitis autCerebri gravedine__,.  Hic
fi dextro Capitis latere forte fortuna fauciatus fuiffet-, , faci-
le in paralyfin  iilaefi lateris recidere potuiffer_. ,  ut ille ,  qui
cliu fuit calculofus  ac tentatus quoque ftupore cruris  finiftri.
Helmontìus libro de (onceptìs Se aliis  locis facit mentionera Idea
& Imaginationem : Repentinus, inquam, terror & raceror faepè ali-
quos morte improvisà extinxé'-e, aliis quoq; faltem Syncopenfece-
re.  Plerisq;muliebribus profluvium fufcitàrunt, in vitam dura-
bile.  Sin autem vis ideae non ferocient in cruorem, huncq; ideo
non ut exofum, proferipferit:  fedpenesfe, inhypochóndriocu-
flodiverit:  figillat ibidem morbum comitialem.  Moeror lentus
yerò,  quiq; per  intervalla, folatio tantillo interruptus, Ideam cu-
dÀ^undènielancholiahypochondriacainraulieribus, in yiris au-
                                                      tem; 
                     CaUrfbusNàrìum.                  %%y
            _____—_■_«■*——• __________)•■■■*—_■_>——i—a méb ___________
 temltterus:  fi in cruore figillentur Ideae: fin autem in vifcere Lie-
 nis ipfo,Afthma & praefocationem molitur.  Sin mceror cura Idea
 delpcrationis connettitur, Paralyfin aut contratturam parat prae-
 fcrtim virginibus.   Sed mceror lentus cum premeditata irà vel Qp
 odio, jungatur,fingultum, cordistremorem vel mentimifupprèfc
 fioncm contumacem edit.  Imo fi ejusmodi palfiones fortes fue-
 rinr, caducum faciunt,& abortum vel praefocant geftantesllterum.
 Si violentus terror vel timor irruat: cuduntnr Ideae Epileptica;,
 quae in vitam perennant.  Similiter libro, qui tnmalus peftis infiri-
 tar; venena  caeteta fenfibìlialiquo figno produntur.  Sola vero
 peftis inienfili contagio communicatur, perinde atq; humani pe-
 dis veftium, fui odorem fervat.   Ecce ut imago trillitiae repenti-
 na;, appetitumftcrnat; rei naufeofae creat vomitum:  imago con-
 dolenti*, pariatlacrymas:  imago lentae triflirise fufpiria fufcitet:
imago pavorisgenerat epilepfiam atq; fubinde Paralyfin.  Ac quo-
que L.de Lithiafic.p.  Velocitas  infperari  cafus terrorem in cere-
bro ac medullis parit, id eft, in fpiritu, horum incoia & fationis il-
lius autore.  Iraq; obfuum terrorem, contrahiturmedulla;debi-
lius latus.   Eft nimirum paralyfis, produttum illius contrattu-
ra;.   Eftq; in omnibus femper unum latws altero debilius.   Idcir-
 co mulieres, quae ut timidi plerunq; funt animi,  per terrorem cor-
 ruunt frequenter in Paralyfin absq; apoplexia.   Id enim proprie-
 tatis terrorhabet,utporosconfe(limclaudnr,fi fubitnneus fuerit,
 Stetercntq; cornac, voxfaucibuus haefit.  Quia naturale eft, ut ve-
 nienti hofti janua claudatur.  Etenim in ittu calvariae refolvitur
 latusfuppofitum,oppofitumq;contrahitur, contrahiturq; oppofi-
 tum, quia irritatum.   Hattenus Autor.
         Haec &  fimilia  perquàm  diffìcilia  funt ad judican-
 dum-..   Latentes illas  caufns  alio loco exponemus.    Non
omnia funt hujus  difputationis & temporis,     Contra Sen-
 ntrtum  hic palàm Cacio , Cerebrum  uti  Spileppà  ac fternuta-
 tiorte non moveri, ira utrumq; malum aliter curari oportere. Qu4
 devia medendi Se de ipfis rémediis adverfus Epittpfiam valenti bus
 Se volumen meum eft.  Revertamur igitur ad Facultatem Natu-
 ralem fc Vitale®,   £uarn ac {,un4 adolefccoùs virtutem nefcio,
                                                      qua 
i8S
Catarrhus Narium.
 qua contagione diximus ex tanto intervallo cohaerrere.    Quan-
 quam illud Sidusterrampaenècontigit, ut nunc Solis luminecol-
 luftraturrl tanto majorum virium effe videatur, qua via philolb-
 fmatur Vincentius Alfarius d Cruce,cujus verba l.de Arthritide po-
 nentur.  Eadem vivendi, alendiq; vis, Se cum Animali Facultate
 in ipfo corpore habet communionem.  Illa fi fangvinem concita-
 tiùs movet, mens inquietatur, uti revertente febri,  aut mota
 inflammatione vel mcmbranarum^rr^n'vel membranaeDiaphra-
 gmatis aut pleura faucium ac quoq; Artuum. HxcVi* Naturali* fae-
 pè  usq; ad pratfentiffimum vitae periculum excludit fangvinenu.
 Eft rationis expers, ruit in pernitiem.   Mortem igitur variis mo-
 dis affert. Adeò illa compefci non poteft, femel commotior. At-
 tamen in eandem aliquid juris habetFacultas illaAnimalis. Quàm
 inutilis,»;*/?. C. Celfè,eft poli cibum aut contentio aut cogitano ani-
 mi.   Eonon tranquillato, corpus nunquam pulchrè alitur. Boni
 igitur Medici officium eft, ad animum aliquando curationem di*
 rigere.
      Hujus affettus quantam vira habeant, iterum, iterumque_»
 reputemus.  Adverfis  & terrentibus  fub afpettum venientibus,
 ftatim facultas fèntiens, intelligens, Se hinc Motrix Animalis tur-
bantur Se facultas illa, qux in mafia Sangvine a ine ft,ac hinc rurfus
 Motrix vi* Animali* ,  quam Sennertu* ait, omnibus totius corpo-
ris mufculi* infitam effe. Rifugiente Sangvine, ipCipili capitis fub»
tìguntur, ac ejus caetericj» corporis cuti* tota inhorrefcit,   Tunc in
tunicisMafhulorumVisNaturali* expultrix fimul irritatur. Ditto ci-
tius,artus magis, magisq; tremunt, usq; hic morbus occupet cor-
pus.  Eodem fere momento tempo-Ài facies nunc rubefcit fangvi-
Bis multitudine, nunc ejus pernurià exalbefcit.   Tàm mirò focie-
tatis vineulo & tanta cognatione illa facultates anima inter Ce con-
 rinentur. Homo irà accenfus cohprimit digitos, quatit caput, ftri-
 detdentibus, oculos vibrat, fiat rigidior, omnes contendit mufcu-
los. Sunt infignia quaCiEptlepfiajn quam is quoq; recidit faepè. No-
 nulli ad primum loci praecipitis confpettum, adolfattum cujufda
 rei, adtriftera  nuntium cadunt  in Epilepfiam, nonnunquam in-.
 Syncopen, ceu tatti fulmine. Vis illa agitatrix vitali* fanguinis Ce in-
                                                     hibet. 
                   Catarrhus Narium.                    tg£
 ■     i    i ■'   —m        .         -■— tmÈmmmmmim«--____»
liibet.Eadem quoqi currentem fangvinem incitat,homine res rubri
 coloris prefliùs intuente.  Autor eft Cali»* Àurelianu*.  Idem hor-
 rendasfabulas referri vetat, fi quis eft imbeciliisftomaeho.  Ethoe
 eft, quod Erafmus Roterodamus l. de lingva false tangat eos, qui do»
 ttrinam artis Anatomica; profeflì, rescogitatu foedas in iplb caetu
 epulantium enarrant.   Qui videt, audit aut olfacitvomiturien-
 tem, vomit ipfè.  Idem, qui inanit àivum,urinara reddere, necefse
 habet.  Idq; callide intellexitille RegisBarbariminifter maximus,
 qui vetuit, referente AdamoOleario fimul mjngi,cùmRex alvum ex?-
 onerari julfiflèt.  Sennertus in lib. Inftit. convulfioni* naturam-.
 exequens, ablionum quidem Sympathiam memorat, fed alia ra<-
 tione. Fadus Natura Vino. Alf. a Cruce peritiùs dicebat. Ubi CaL.
 culus urget Rcnem dextrum,finifter Ren nihil humoris reddit.  At
interdum vis expultrix Naturalismo* ftomachum pertinens, fit in-
quietar, hinc illae vomitiones.  Similesq; non folùm Capitis, fed
etiam aliarumpartium vulneribusillatis, cientur.  Aft furamo fio-
macho dolente SeCor aliquando afficitur, eàdemillius membri fa-
cultate jam provocata. Inflammatos oculos qui intuetur fixius,
 in fimilem morbum cadit vi imaginationis, ut nobiliffimi Medici
 ftatuunt Vop: Fort: <Plempius, J.C. Baricellus, Chrift dVega,quorum
 vetbaC.de catarrho oculorum funt adferipta.  AdmodumPhyficè il*
 lud Pcrfti  Sat. 6.
       Nec tamen follers turdorum noffe fialivam t
   Interpretatur Ifaacus Cafaubonm, faliva inquiens, prò guftu  &
 fapore frequens latinis ex ratione Phyficàj nam quando anima-.
 movetur, appetitu aliquid  edendi, propter partium Sympathianu
 ftatim faliva in ore nafcitur t tanqtfupplentepro fuà virili natura.
 defettum rei optata; :  quod etiam in aliis affettibus fimili ratione
 poteft obfervari.
         Similia inde affert Helmontiu*.  Ut  ofeitatio  , inquit
 iUe libr.de Febnbus  cap.n.  febresmultas comitatur, ita fané ofei-
 tanter cuntta tradìderc.   Cujus ergo etiam notandum, infulfam_#
 caufam ofeitationi dariàGaleno.  Scilicet quòd fuligenesconge-
 ftae mufculos mandibulae fufeitant, ut explodantur.   Inprimis plu-t
 rimoefuligincsinflarentillos mufculos, quibus multa eft ofeitan-
 dincceffius, & frequenti^,   Qui in febribusilla;fuligines magis 
 ipo                   Catarrhus Narium.

 ©bvi*,quàm in podagra & apoplexia ? Certe nulla eft funttionum
 noftri corporis/quse magis ad exemplura movetur,quàm ofcitatio.
 ^pùinrrm ninq-ic fi"iu ^T'^'^j -i-ii-n  nnlpnrrg  ir  ìnvi-
 _L  Non igitur ofcitatio a fuligine, fed ab illà facultate & parte_-
 quae imaginationi paret.  Etenim Scholae mecum admittunt os fto-
 machi àconfpettu facillimè moveri.   Quoniam plurimi naufe-
 ant& vomunt promtiflìmè, confpettis aut imaginatis fordibus :
 vifoqjacerbi pomi efu,os multis faliva liquefcit.  Os ftomachi er-
 go potiffimum adimaginationem movetur.  Somnus vero itera.»
 àpor, coma, catochus, catalepfis, vertigo,  ejusq; generis  acci-
 dcntia ab ore ftomachi promanant, prout alibi de Duumviratu.
 «✓_>£ Libro, qui Tumulus pefli* infiribitur : Non fruftrà alibi de_,
 morbis fcribens,demonftravi, laetitiam,metum,iram,odium, cae-
 terasq; paflìones atq; perturbationes, non'fecus atq; terror pcllem,
 attualem fui imaginem propriam atq; fingularem,  in nobis gene-
 rare. Hxc autor.   Quidam, quem novi,fternutantemfalutavit_.,
 mox ipfe-jam flernuens, morbo hoc Comitiali implicabatur, cui erat
 obnoxius.  Illa tamen vis naturali* expultrix, quam natta eft in*
 terior narium tunica, & naturalem totiu* corporis facultatem ex-
 pultricem) tanquam fummd propinquitate fociatam incitare po-
 tuit.
     Hifce omnibus aliquid luminis adhibet FelixPlaterus,qui hanc
 feliciter movet quaeftionem :an una facultas expultrix irritata alias
 quetfc excitet ? Mirum, quodfacultatum tantus fit confenfus, ut non
 folum irritati* naribus, fiequaturfternutatio, verìsm etiam fi ori* ven-
 triculi morfus ex humore parvo, a medicamento, alt ave causa fubitò
 oriatur efr quadam cardialgia, fternutatio illud nitatur expellere, ut
fingultus hoc alias facere folet.    guodfrequcnter in meipfo expt-
 rior.
     Strenutatio, ut principiò Jeci, aliquam fimilitudinem ad mor-
 bum Comitialem, cùm quo maxime confertur ab Avicenna, habere
 dicitur.  Vere an fecus, tandem ad hoc tempus.   Neceffarium
 enim fuit, ipfius  Epilepfia naturam prius *reddere.   Venia autem
 prolixo animo, ut fpero , dabitur, quod in eà re tàm muitus fue-
 *un.     Hate  femper exercuit ingenia. ' Comes Aiontanu* hanc
                                                     fimi- 
                      Catarrhus Narium.                    jpi
   —            ni      '-             -'-_-_---——.—,-----.
  fimilitudinem Ìntelligit induci non oportere.  Similitudo epilè-
  pfìa, inq ui t i 1 je, & fternutationi* claudicat in multi*.  Epilepfia fif
  Sternutano tote genere differunt, cùm illud fiat gfacultate irritata,
  hacàmorbo.   Nunc & Thomas Eraflus Dtfput: Quarta verum ex
  parte confequitur, quid, quod, inquiens, fiernutationem omnes
  cenfueruntadeò effe Epilepfia; fimilem, finitimamq; affcttionenv
  ut permulti non fint cunttati affirmare, nihil aliud effe levem Epi-
  lepfiam,quàm fortem fiernutationem.   Equidem ficut Cerebrum,
  quod in naribus vel inftrumento odoratusvelfiitalibet inCerebri
  prioribusventriculisacre, mordaxq; ineft, impetu quodam excu-
  tere in fternutationibus tentat, ita in Epilepfia quod noxium, mor-
  dax aut naturae ejus inirnicum in omnibus ventricujis continetur.
  Pit quoq; in fternutationibus aliqua convulfionis velut fpecies in-,
  facie, ut hac quoq; in parte ad eam proxirnè accedat.  Caeterùm-,
  in fiernutatione obfiruclio nulla esl: ergo nec in Epilepfia obturatip
  tanta cornminifcenda eft.   Neq; opus eft, ut in Epilepfia putemus
  membra fpiritu animali magis priyari, quàm in fiernutatione fpo-
  liari contingit.  Hatlenus Autor.  Rem tangit Autor, pervidere.»
 autem non potuit, Vulgi opinione oppreflus.   Illamtàm vanarru
 fàtn feriò J£uafl:f.c.de Epti. exponit D.D.D.Sennertus. Cujus verba
 ex ordine fubjungantur
      Cerebri  membrana,  ubi a meteria mordaci ctf maligna veUi-
 c antur ac moleft antur, illud quod molefium esl, excutere con antur.
 Atcy hoc modo vis expultrixcerebri primo quidem movetur: eadem-*
 tamen animalem facultatem,quafubjeblo illi fimul inesl,inconfienfum
 trahit, eamcjj ad expulfionem laceffit.  Hinc fit, utpotentia illa Cere-
 brum  vehementius dilatet & comprimat, ac  ifta compreffìone,,
 quod fibi molefium eli, excutere conetur, quod in fiernutatione fieri
 vidcmus.
      Memorat hic autor, Sennertus, vim expultricem Cerebri na-
 turalem, mox quoq; animalem Cerebri facultatem motricem.   Ve-
 rùm Qerebro non eft mufculus, nec ullus hinc motus, qui ab arbi-
 trio hominis proficifcitur.   Quo igitur patto autor Cerebro eam
facultatem animalem attribuat, non reperio.  Idem ceneexpultri-
 eem facultatem naturalem Se\animalem exiftimat confpirare ad eji-
                                 0 o  _                cien- 
  jpj                  Càtarrbus Narium.    ^

  ciendum id, quod crCat moleftiam.   Haec omnia me tacente, cor-
  ruurtt, tàm infirma furit,   t>eih fociatas illas facultates autor eant,
  appellat potentiam, qua Cerebrum vehementius dilatet, quod in
  fternutatione fieri vìdemus.  Nulla in corpore humano potentia-
  tanta effe poteft,utCerebrum vel naturà,vel vi morborum,ut hic lo-
  quitur, dilatare pò flit. Stomachi quidem SeMatrici* tunica; à partu
  & à cibo etiamnum diftenta;,fe contrahere queunt,ut quoq; freme-
  re videantur. AtCerebrum nec ad hoc motu* naturali* genus eftido-
  neuffl ìfemper ertim quiefcit ,• nec velEpilepfid vel Sternutatone ur-
  gente, fé aperit & viciffim corrugat. Et qua; vis caloris ineffe poteft
  (crebro, ut vult Clementine Clementinusì  Stexnutaiio,inquitille,
  frovenit a fortitudine expulfiva & i calores qui dilatat meatus, # in
  tentofitatem convenit humiditates vcntriculorumCcrebri.   Ideofa-
  eiliùsfiernutamus, quando intuimur Solem, & for tihs,quando olfaci-
  tnus elleborum vel eupborbium.  Quo, quaefo, patto Cerebri caler
  humiditates Ventriculorum Cerebri in vcntofitatem convertere pote-
  rit?  Cerebrum àplerisq-, omnibus frigidum vifcushabetur.  Nec
  fàcile humor affumit naturam flatus.  Nec reliqua magis proban-
  tur, quae autor fubjungit:  Sternutano ferme confert fiurdis fircon-
   valefcentibus, fied in principio febr ìum nocet, nam at trahit humor Ps
  ad caput.   Facile autem fedatur, fi't'*>»**'<*!!»«* frìcett*rt gu*A in r_
0 djrejiafiuhrij^ qculfirum inter)"*'*, autfrons aut collum fricetur vel
  èlfaciet oleum rofatum, &' fpongiam aut naribu* attrahat aquam rofit-
   tam aceto mix tam.  Qua ratatione fiernutationem credit autor con-
  forre fisrdis, qua* ipfe humores ilatuit ad caput attrahi ? De reliquis
   l. de offe Cribrif: & 1.5. de (far. ci. fententiam tulimus.   In hoc lau-
   dandus eft autor, quodfortitudinem expulfiva memoret, quàm ve-
   to non in Ventriculi* Cerebri, fed in tunicis Narium interioribiu in-
   efife putato.
        Nunc Sennertu* haec fubnettit : Imo fimul facultatem moven-
   te m in nervofo & muficulofiogenere in confenfum trahit. At^ hoc mo-
   do a facultate expultrìce quidem initium motu* esl, motu* tamen ve-
   hcmentiamjuVat vi* animali*. Aliter enim fi babet expulfio i n parte,
   qua motu defiituitur, aliter in ed parte, qua ad motum apta esl, va-
   riantcfrfymptomata fecundum parte*fitbjcliat ; idàuedefp in fternu-
                                                         tatione 
                       Catarrhus Flarikm.                   25SJ
  ___________ ______«_-■____    n  ir 11     .....-lini   »----______,
  fattone, quamagnam cum epilepfia convenientiambabet, videre esl, ut
  Cf infingultu.
         Si aliter* Ut loquitur autor, fi habet,eXpulfio in parte, qua mo*
  tu defiituitur", aliter in eaparte,qua admotum apta eil,certeeerebrum
  nec epilepfia netfternutationeagitabitur. Illud namque naturaliter
  non movetur, qua de re inter autores hàc ternpeflate conftat.  Nec
  idad motum quoque per fé aptum eft.  Difflueretip-fum, quippe
  tàm molle, tàm loculatum ; Ventriculiifti feu cavitates corruerent,
  diflraherentur nervi. Senfibilibus cerebri partibus ut tunicis, Dura
  Meninge aut pericranio,vehementet indolentibus, oritur aliquando
  Epilepfia; Illis ipfis vero immotis nec concusfis membranis.  Pri-
  mùm facultas Naturalis Expultrix ad propulfandas in jurias incita-
  tur, dein ei ftatim focieta te illà fummà fuccurrit facultas naturali*
  expultrix earum partium , qux'operi mufculorum ad voluntatem
  hominis moventur. Minime cerebrum Epilepfia vehementius agi-
  tatum, ut fentit, Joquiturque Sennertu*tìn confenfum trahit anima-
  lemfacultatem in nervofo'& mufiulofogenere\ ha;c enim ab expultrìce
 naturali furgente pò ti us quafi fugatur. Utq; vis fentiendi tùm ple-
 runque to!linir,ita etiam omni ex parte intermoritur Facultas Mo*
 trix Animalis. Vis expultrix naturalis in fenfibilibus cerebri partibus
 irritata, incitat collocatane in membris adarbitrium mobilibus fa-
 cultatem expultricem naturalem. Qua de caufa fternutatio, magnam
 cum  epilepfia convenientiam meo judicio non habet, ita  contra
 nunc dico.  Sternutando afficitur thorax, cujus motus eft ani- it
 malìs, aut fi vis, mixtu*, accesfione autem epilepfia ftatim laefi mera-
 bri facultas naturalis expultrix irritata commovet eandem aliarutti
 parti um facultatem expultricem naturalem.
     Tandem Sennertu* hifce verbis utitur :  guanqUàto enimpritu
 cep* & prima caufa fiernutatìonì* fit vi* expultrix Cerebri ;  irritatur
 tamen eadem &fn confenfum trahit vim motricem  capiti* & tboraci*t
 Cerebrum^ irritatum in expulfioneifia  à motricefunclione corporis
 adjuvatur, muficubq^ capiti* (fpecloris contrabuntur, Ut feliciti* ac po-
 tentati idt quodmoleftum esl, a Cerebro expellereposfit4  Ac idem /*
 InftttutMedie, ad hunc modum : Sternutataquanquam inprimis &
printigalktr44mHr4ltmfà(ukAtmCerebri,expultricempmìper'
                                    O.o  i              tinetf 
   xp4   v                Catarrhus Narium.

   Sinet, tamen prater Cerebri motum fècundariò & tboracis motus con-
   curri t, qui Cerebri motum adjuvat.
        Illud primo loco pofitUm prorfus inficior ac contra procla-
   mo : Princeps & prima caufa fiernutat'tonis neutiquam esl vis expul-
   trix Cerebri. Cùm fternutaraentum movetur, fola expu.ltrix.yjs na-
if turalis tunica! narium vel à rebus internis ut à'vapore  fanguinis Se ab
tt  affluentibus humoribus, vel ab iis, quae adraoventur Naribus, ma-
   le afncitur_».,  Inde & eadem expultrix vis naturali* Tboracis, ceu
   vicini membri  ac  in eandem utilitatem  confpirantis incita-
   rne-,.  In Naribus enim ille canalis eftfabricatus, quo aercom-
   meat. Hunc ut pulmones capiant,th or a x dilnratur. Sì narium tunica
   injurias^v#fentit,eum homo mox opera tboracis efflat. Ubi vero
   acrior pulvis piperis aut Zingiberis in nares conjicitur, illa tunica
   vehementius lacesfitur, ut protinus furgat facultas Tboracis natu-
   «*/fer,raajorique vi illos contrahat mufculos. Facultas tboracis motrix
   Animalis tunc nondum abatta eft,atramen valentior impetuofiorq;
   eft facultas expultrix naturalis Tboracis,  contrahentibus Ce mufeulis
   intercofialibus.   Et hoc eft, quod lubitas magnasque fiernutatione*
  agre cohibeamus. Homo Epilepfia obnoxius Ci crebrius, veheroen-
  tiusquefternutat, vi* expultrix naturali* aliarum partium Se tan-
  dem totius corporis interdum irritatur  ,  utHiperveniat Epilepfia,
  qua non folum facultas fentiendi , fèd vi* animali* motrix omnium
  partium ac etiam thoracis fugatur.  Quo fit,  ut non fine periculo
  vitae interrumpatur fpiritus. Deinceps eam Cerebri (ut vocant) ex-
 pultricem vim Sennertu* ait in confenfum trabore vim motricem,Ca-
  pitis. Quod mihi aequè difplicet. ^JMuta quali quaedam fternutatio
  eft, qua Narium tanka vel  ab internis vel externis rebus non fatis
  lacesfitur.  Homo quidem aàfiernutationem fècomponit,in quam
  fé ÌntelligirprovcJcari. Ea vero haud fùbfèquitur. Senius iftius ver-
  minationis in illa ipfà tunica Narium percipitur  , non in Cerebro,
  nec in Capite.   Cujus praecordia funt probe perenna, is vere non
  fternuit. An fratta inde eft vis, ut vocatur, expultrix Cerebri? Ac
  caput femper movetur,prput movetur thorax, cui infidet.   Quare
 hoc levisfimè aut potius nihil agitatur, eo homine fiernuente, qui
 jlc induftria cohibet pettus.  Scici nonnullos flatumillum dunta-
                                                         lat 
                     Catarrhus Narium»                    ìof
 ^-————————• —-■ mmmfmmm-—_>————. ——————!(**■»»-•■•■•I"»———-»»—•)-—»-—-—-»—•• ,
 xat ex pettore exurgentem, ore patulo»fine ullo fonitu,fine ftrido-
 re,fine concusfione capitis,fternutando difpellere.  Qui vero fter-
 nuit libere, nec hoc modo conCuevit expultricem vim naturalem ac
 eam in tboracis mufculorum partibu9refidentem tanto nilii motrìcìs
 animalis ejufdem tboracis inhibere ,  is non capiti modo, fed ventri
 quoq; & intraneis motum incutit. Multi autorum, hinc Sennertus
 quoq;,ipfius matricis abfcefsù /.^.P/ax.fentiunt flernutando rumpi.
 Natium certe, capitis Se tboracis mufculi àliquo confinio cohaerent,
 provocata fternutatione.   Minime autem Vis expultrix cerebri (ut
 vocat  Sennertus) in confenfum  quoque trahit facultatem motricem
 natium aut femorum. Ac quo patto etiam vel&unium vel Capitis
 motrixpotefias Animalis expultricifacultatiCerebri tanto adjùmen-
 to fore putatur ? Longè alia ratione mufculus capitis, aliàqì fé con-
 trahet Cerebrum. Quo modo igitur hoc vifcus tÀm feliciter,tàm po-
 tenterid, quo'oimolefìum esl, tunc expellet ? AlvumqueexoneranteS
 oc parturientes faemina; quanta vi contrahunt mufculos ? HxatqUC
 fàturinitentes  etiamCerebrum fimul inanient? Aftmeàfententia
 ilIud,moto indefànguinejpotius replent. De hoc alias ac etiara cap,
 de Catarrbo Auri: Quo modo, quaefb, vel capitis vel pettoris Vel
 utriusque mufculorum contrattip ufque in Cerebrum ita penetrare
 poterit, ut ejus quoque cpmmotionem, quae Ungitur, intendat—, ?
 Horum contra dottrinam injudicandoprudentìsfimUsquifque__<
 nuncexardefcet, at fine omni iracundia.  Priores enim lì verum
 non deferuiffertt,nos illud nunc conlèqui haud poffemus. Nec Sa-
 tinatoti fuccenfebat Maximus,qui Tarentum recepit, quod ille ami-
 feratantè. Veri ftudium poteft effe fine ftomaeho.
      Nuncrefert,  hic tandem difpicere,  qnónaramodo£^//(7>/£-
 ftcrnutationem, itemquefingultum comparare liceat. Quemadmo-
 dum morbus ille Cjmitialts, irritata membrorum facultate naturali
*■ expultrìce, hominem opprimit, ita expultrìce naturali tunica narium
 incitata eie tu rfiernutatio*
        Atque ut Epilepfia opprimente, unius membri facultas na-
 turalis expultrix irritata eandem aliarum partium vim commovet,
 ita vis expultrix naturalis tunica Narium quoque: tboracis vim facul-
 tatem expultricem naturalem incitat 7 ut inde tira fonora fiatfternu-
                                                      tatio. 
ty£                  Catdrrbus ItarluM.
»---»-»«Mf»y»^»jW-«--»»M--_--—..ili»  i          vmmmmmmm***mmmmmmmmé
tatto. Porrò,quemadmodum Morbo Comitialiinflante, totius cor-
poris fatuità* txpultrìx naturalis tandem furgit, ita eadem vel ni-
miis fingultibus vel fiernutamentìs vehementioribus incitatur , ut
ipfa interdum fubfequatur epilepfia.   Hifce tàm levibus fimilitudi-
nibus jlle morbus [omitialis ,  Singultus Se Sternutano cohaerent,
haudquaquam , ut Sennerta quidem videtur, Cerebri. concusfione
conveniunt.   Tàm rette Martinu* Schoockìus, Vir omni laude prà-
ftans fuprà pronuntiabat, neutiquam Epilepfia adaquaripoffe fiernu-
tationem. Quam meam fententiara hoc loco expofui,pluribusque
etiam illuftrabo. Omnia nunc conquiri non potuerunt.  Ac ipfa
Morbi Comitìalis, Convulfionis Sefiernutationis cognitio admodùm
difficilis,ac ardua,imò defperata tùm à vetuftioribus, à Galeno ipfo,
ut Jacchino fere placet, ab Avicenna, ab Averroe, tùm à junipribuS|
à Cratone, ab Hofmanno Se ab aliis femper Jiabita fuit.
     NUnc ad ordinem inftitutum & ad ipium Narium Catarrhum
     revertimur, quanquam abep  hauddigresfividebimur, cùm
ad illum ipfum omninò pertineat fternutatio j Unde haec moveba«r
turquaeftio.   Adeum, inquam, ordinem,  quoobiicientibuster
(pondebatur__..
     Illud vero eft novisflmum, quod opponi tur. Narium mucus
cruentus haud fatis figni eft aut argumenti,  cunttam pituitam ex
Narium tunica emanare.   Nam fupernè ex cerebro fyncera poteft
provenire pituita , cui ex arteriis narium fanguinis guttulac dehinc
immifceri queunt-..
      Verùm fùperior muci pars non femper albicat, nec fangui*-
fiea femper eft inferior. Tanta, nemulta,muci & fanguinis conni-
fio non foret, ? fi hi humores tàm diverfis viis concurrerent.  Saepè
cunttps narium humor eft cruentus,  qui in  linteplis confideratus,
nihil aliud eft? quàm pituita.   Sirailis aut magis fincerus interdum
te ore redditur. Qui tamen Cerebro neutiquam fubmovetur. Quam
meam fententiam Vincentius Alfarius à Cruce imprudens probat,
è fanguine, L5.de Epilepfia cap.^.inquiens, fylicero extra venas effu-
ip gigni aliquando pofle Epilepticam Pasfioncm praeter Avicen-
namfcrfptum quoque Feliquit Hippocrates i.Pror.38, neque id pu-
 p negaret Galenus.   Sea" hoc fieri npnnifi raro crediderim, quo- 
Catarrhus Narium.                   297
              *»»»-•> im-
mani fanguis non ita frequenter è venis egreditur ,  ac in Cerebri
ventres egreditur, graviora potius fymptomata invehit, nimirum
omriimodumfenfuum, motusque principium, animales fpiritus
omninò corrumpens.  Sanguis enim ftatim ac è venis egreditur,
ampliùs in fui natura non permanet. Hac ille.  Omnis certe cruen-
tus catarrhus aut erit apoplexia aut Qarttr. Morbo Arquato urgente,
pituita narium flavefcit ad elettrum. Hujus vero coloris nonCe-
rebrum,fed eli ferum maffaefanguineac. Atque ille cruentus humor
fi Osfis cribriformi*foraminibu* cadit, ejufdem tàm fànguinei colo-
ris erit Cerebrum. Idem vero humor fi de Narium arteriis venit,in-
telligendum eft . per eafdem etiam ipfam pituitam  non fanguine
 confufam, fed fynceram aliquando edi poffe.  Talisque làepè fub-
 venit, muco cruento & inftar cruftae aridiore jam protratto. Qua-
 propter hicfubfequcnsalbidus pituita; liquor nullo modo nullaqj
 via à Cerebro potuit ejici.   Quae vafcula illum cruorem reddunt,
 eadem Se aliquando puram putam pituitam.  Haec funt, quae video
 objici poffe.  Adverfus illa nos hattenus.
      Sed jam etiam aliquid de curatione dicendum èlle videtur—».
 Hippocrates libro fecundo Prognhoc praedicit :4L0fiv£ac. 0^7 rttktn miai
 «& lèv 7CViVfJ.ovtt vnoiiu>oi.n rarjyeyon^as « cVnywihas % nano» : h. e.
 Gravedines per omnes morbos, qui inpulmonefint, pravenire aut fiu-
 pervenire,malum. Hoc effatum Galenu* interpretatur hifce : Grave-
  dines & deftilationes femper non bona indicia effe cenfendum eft,
  provenientes quidem eò, quod malis repleant humoribus pulmo-
  nem : procedente vero morbo fi exiftunt, quia magnam pulmonis
  aftettionem Se ab ipfa caput effe affettum fignificent. Atq; recen-
  tiores in hunc modum : in capile fuam fidem ac fuum focum habet
  coryza, & per confenfum pulmo interdum fùbminifirat pabulum mala,
  (quam fuprà quoq? dixit Sennertus,) evaporatione : quod fuperiore
  prognoftico obfiervatum, morbis pulmonttm coryzam magno cumsgro-
  tantium malofupervenìre.  Arguii hac aut vebementiatn affé ci us, quod
  nimirum à pulmonis evaporatione calida caput quoque fit repletum, fi-
  qttidem & Galenus tales exbalatianes, qua dobrem capici* e^vertigi-
  nem creant, de pulmonibus quoque in caput fisbùe docet, aut tàm cere*
  bri, quàm pulmonis cacbexiam 15' infelscem concotliomm pravità^
                                       Pp             tema; 
 ìo&                  Catarrhus Narium.
 mmmmammmmtmmmmmmm^itmmmmmminmmm.^^---^        i n—■—_■—»»■»—■—-—-»■■»"■■»«■
 temque alimenti, quod hepar per vena cava propagines utrique vifieri
fiebminiflrat.                                               <
      Pluris iterum fit majeftas veri, quàm dignitas autorum.  Pro-
 fettò plurima hic funt inanìa.   Haec primus noto, non ut illorum
 exerroribusgloriamconfequar,mihiqueplaudam, fèdutdicen-
 da ne celem, repertis novis viis catarrhorum.   Vetuftiores , ho •
 rumque interpretespericulum multògraviusforepronuntiabant,
 ubi aegri Cuntpulmones,  & ita fumant, ut inde Coryza conciterur.
 Aft pulmonis vaporem ufq; ad Cerebrum haud fublevari poffe, nunc
 in aperto eft.  Quid ? Coryza, ubiurget C&tarrbu*pcHoris, minime
 inter mala indicia eft, five praecurrat illa, five poftveniat.  Contra
 magis pernitiofum eft, ubi diuturnam, vehementemquertfra*»»
 excipit morbus, Ceu,utloqueris,Catarrhu*pulmonum. Nec mirum.
Levior catarrhus, tefte Hippocrate , uti Se C. Celfo, eft Coryza, na-
rium membrana ad id fitta, ut humores excludantur.  Viaque ho-
rum eft brevior.  Igitur plus creatur periculi, ubi humor tandem
confertur inpulmones.   Aft fùperveniens Coryza  eos ita afflittos
potius allevai. Idque itaefle,compertum eft facpiùs. Quidam duo-
dequinquaginta annos natus, iter urrius dìei,fummà hyeme, tem-
peflate perfrigidà conficit.   Peregrè commoratur tres dies, quos
impendit conviviis.  Mane languet vehementer ,  redormit qui-
dem , at fìimma cutis per intervalla fubinde inhorrefcit.  Mox fé
committit viae ac quanto maximo curfu póterat,  rediitdomum.
Deinceps viclus ratione, dttElione alvi ac Jùdathnibus curatvaletu-
dinem.   Queriturl^mper degravedinepettoris, tusfitvehemen-
tiùs,rejicit humorem albidi coloris.Latera/£0>v?r/rhaud doiebant,
fiec calor tantoperè infellabat.  At Spirandi difltcultas erat flridu-
la. iEger rei medica; peritus medentem edocebat, dextrum pulmo-
nem humore onuftum effe.Dulciculac potiones offeruntur ; ataeget
ab iis abhorrebat. Inter alia remedia jamparanda tandem cruen-
timi  mucum  extusfiebat.   Itaque properabarur ad detrattioryem
fanguinis. Haec aegrum nec liberar morbo neclevat. Quin isòcin-
teriorum nariuma;ftuantium verminatione graviter vexabatur__,.
Hac intus pacnècoalefcebant.   Quare cunttusanima; meatus ve-
fcementerimpediebatur. Hunc nares occlufàcan pulmones face-
                                                    rent 
                    Catarrha* Narium.                 zpp
___•_«__••■•■•-»* a_____a--_»a»j--«aah-«aM--«-_a
rcnt lonantioré,in ambiguo habebatur. Tandemingèns vis cruenti
muci emungendo multos dies reddebatur.  Quàm copiofìis erat,
tàm facdus alpettu.  E diverfo pettoris humor fubitò minuebatur,
ac qui tusfi rejiciebatur,erat naturalis coloris.  Quis non intelligit,
humorem de dextro in finifttum cOrdis ventriculum,  ac tandem /*
adficendentem mrnum Aorta raptpm fuiflè ,  ut in illud Narium e-
miffarium pervenire potuerft? Quidam quoque podagra obnoxius,
eryfipelatc pedis dextri opprimebatur, poftmodum tentabatur eo-
dem ,quem modo dixi,pettoris morbo.  Tusfis erat diuturna,diffi-
  cultas fpiritus quoqiingens 6cfonora,mucus cruentus. Viribus
      admodùmdetritis,tandemaccedebat fimilis Coryza,
             quae mifèrum à tanto periodo via-
                       dicabat-*
Pp  2           CA- 
^(joo):»^
   CATARRHUS  PU LMONUM.

             ARGUMtnTUM.
Pulmonis Catarrhus iterum dicitur, non vero Branchtss. Eft
 w  tertius,duce YLippocrate,Catarrhus Cerebri. Ex alio genere eft.
   •Non eft confpicuus. Decurtitgutturit fiftulà. Nunc Peripnevmo-
    nìa eft, nunc pleuriti*, hoc eft, vel dextri vel finiftri pulmonis
    inflammatio. Utrumque morbum tusfis, rattcitas,Empyema,Sc
    tandem P#A&//jfequuntur,lntcrcurrente/f,£r<% Hippocratis do-
    ttrinam exponunt  Tbeodoru* Zvingeru* Se Johannes Baptifia
   Montanu*.  Dicitur & Capitis catarrhus in ventrem fi/periorem,
   qui teftibus, Galeno Se Pbilotbeo, eft thorax, fedes pulmonum.
   Hic catarrhus, Ci humor obfidct totum pulmonem, Peripnev.
   monia,Ci ejus alterutram partem, Pleuriti* vocitatur.   n\evjl
   dicitur cujuslibet rei latus.u\tvojot Se Tt^vpet) differunt.Quid
   Pneumonia fit, quid Pertpnettmonìa, quid Pteuripnevmonia,quid
   Pleuriti* vera, quid notha, exponitur. % Ad hunc Catarrhum Se
   Angina refertur.   Praeditti tres catarrbi Se hic funt par tium in-
   flammationes. Quidam ab Hippocrate deficientes, negant An-
   ginam muci defcenfu nafci pone.   Stridula difficulta* Spiritus
   Se pulfiuum inxqualitas non funt nptae humoris fiftulà gutturis
   in pulmones fluenti^.  Nec ^fr*»4bj},c patto oritur. Idquedo-
   cuerunt quidam Galenicorum,quos irriitatur Helmontiu*. Men-
   tana* tale quid videns, noluit tamen H'tppocratem defcrcre_>«
   Verafalfis confundens, tradit, hunc capitis Catarrhum partim
   per afferà arteria canalem  & ejus  per ramos,partim per vena*
   in pulmonesferri.Signa humoris per afferamarteriam inftuen-
   ris haud funt tusfi tuia ficca, difficulta* anhelitus, peci ori* dolor in
  profondo,pattorfacteiffumofi Orina.  Qui humores vitiant pul-
  mones , illi non funt cerebri, fed Maffa Sanguinea.  Commodè
  Montanu* memorat Cacbexiam. Necpulftt* parvu*,moHis,imbe-
                                                   eillis 
Catarrhus Pulmomim.
jot
      ciOi* Se inaquali* eft fignura humoris de capite flillantis, ac per
      vafa arteriofa coéuntis in pulmones.   Catarrhorum curatio
      vetus eft & nova.  Differunt omninò.   Opium. non eft frigi-
      dum.   Phtlonium conftat ex pluribus calidis, quàm Diajper-
      maton.  Phtlonium ob eam rem haud reprobandum.   Sac-
      eharum rofaeeum, fuccus myrt illorum, Syrupus dejujubis, de Vio-
      li*, defìliqui* non hac faciunt, ne catarrhus facile difiillet. ad ve*
      nos illas.  Bolus armenus in ma jus laudanir.  Incidentia me-
      dicamenta poffunt Cerebrum Se pulmones'violare.  Natura».
      jure princeps in agendo exiftimatur.   Gargarifmata magis
      conveniunt, quàm Mafticatoria Se capurpurgia.  Àfafticatoriie
      allettus humor non poteft in pulmones tàm facile confluere_»
      Capiti* corroborantia funt fu p er fi u a, jealnea etiam a e lattone t
     Capitis.  Calida corroborantia Capiti* poffunt nocere naturali
     calida temperatura Capttu.  Theriaca  recens non eft cerrobo-
     ranspettorale.   Cauterium vertici* propter commiffuram fu-
     tura Coronali* & Sagittali* non convenir. Per omnia adhibetur
     corrcelio, repertis illisnovisitineribus C4f4r/-W«i».


                   Une ftudio ^ippocratica  cuftodiendae
                   ■ numerationis Catarrhorum,rurCus fcripta du-
                   ■ plicare videbor.  Qui enim autoreHìppocra-
                   \te  fequitur catarrhus, eft ille, ad quem quoq;
                   \Cpeùat Branchie*, quo de fatis verborum fuir.
                   JSed hunc pulmonis Catarrhum hoc loco haud
                   y'racendum, ita exponam, ut nec dieta gemi-
                   'nem nec verba.  Nec fuperior trattatus fcri-
benda penitus confumpfit.  Quare tantum faftidium haud creabi-
tur.   Hippocrates libro de Gianduii* tandem ab alio Catarrhorum
genereordirur.   verba recognofee: De capite fluxiones fecretio-
ne contìngunt, per aures fecundum naturam, per oculòs,per nares.
Alia per palatum in fauccs, in gulam. Kaj <x'&.ci $ vssrs^cotìC ss  (pct-
orjyfa-, U sét*ct%of'   Quemadmodum & libro de locis in homine:
at vero fluxiones ex capite feptem funt.  Quaedam fiquidem in-.
                              Pp 3                   nares
 
 5©t                 Catarrhus Tutmonum.
 ■ai._w_-taf %■»*■■» _m—> ■_—-«--»——■-• •--—-----»»-»---»>»~»-»»»—■■■••-■•■■•■"■■»
 nares, qua; dam in aures, quaedam etiam in oculos decumbit. Atq;
 ha; quidem ex capitefluxiones, oculis funt confpicuae.   Ubi vero
 in thoraeem {èe  «à x*>fw) ob frigi* deftuxerit, bilis exiftit.  Quod
 ideò fere contingit, quod ad guttur facile defluat, cùm minime fit
 contettum.   «g*»'» *'"**« «w» »* thoraeem fluxio decubuerit,fup-
 purati & tabi di fiunt.  Kaj efi-nvoi y*v*vjctj, ovoev ic. w *i$a.oo¥ pél»
 49) <p£faia>*we.  Ac paulo poft x Atcùm in thoraeem fluxio. decu-
 buerit,biliscji fuerit,quod hinc manifeftumeft, dolor laterisniolli-
 tudinem prchendit & daviculam, quae ei è regione refpondet/*£r*»
v adeft, UngoatfaCupetìore parte ex viridi pallefcit& concreta  exere-
 antur.   In hoc morbo periculum feptimo aut nojfo die exftat-..
 Ubi utraq; latera doluerunt, reliquaq? fimiliter ut in priore Ce ha-
 buerunt, haec quidem pulmoni* inflamatio eft, illa  vero pleuriti*;
  eamqi ob caufam oriuntur.   Cùm de capite per guttur è arteria*
  jt^ruinpulmonem fluxio incubuerit (omo «V tòe Ttviutiovoi 'ptv-
  tnjóx thc tttQet/Xnc. hot ni @féyz* 'idi *&" dontc**»») w nimirum
  fua natura, rarus & ficcus, cùm exiflet, quìcquid humoris poteft, in
  fé attrahir. Se ubi influxerit, major redditur, & fi quidem in totum
  fluxerit, fibra; majores redditae utrumcji latus attingunt,pulmonis a3
  inflammationem faciunt, cùm vere alterum tantum, lateralis nt
  morbus, pleuritis dittus.  Pulmonis inflammatio longè pericuii
  plenior eft.  Nibfebris feptimo die dimiferit, moritur.   Quod fi
  nono die, duoéus interpofitis diebus corripiat, hic etiam ut pluri-
  mùm,  aut moritur, autfiuppuratutevad.it,   Si vero duodecimo
  die, fuppuratus fit.  Purulenti quin etiam fiunt, cùm minùs exere-
  ant, quàm ad pulmonem defluat.   Quod enim in pulmone colli-
  gitur Se defluir in pus vertitur.  Pus autem in pulmone & tho-
  race coliettum, ulcerat Se putrefacit.   Et ubi ulcus exicatum fue-
  rit,,ab ulcerata parte Se ab eo, quod per fputum repurgatur, defluir*
  Ac fimul quidem caput conc uff um, magis  fluit, (a/tot y3fj ij x«0aXij
  (laTkw pìn <mou,ivn)Cimulcfìex ulcerato  thorace & pulmone ma-
  gis fluit Se ulcera motu ipfo reficeantur, ut etiamfi quod a capite de-
  fluita ceflet, id tamen quod ab ipfis ulceribus procedit, ad morbum
  facienclurnfajis effe ppffio   Fit etiarnab ulcere purulentus Se le-
                                                         vior 
                    CatarrbksPulmomm.                  90$

 vior hic morbus eft.  At vero tabe* fit {(p^on ès ^ejctf) cùm ad
 eundem locum, velut in purulento, fluxio fertur, per guttur &a-
 fperas arterias, aortasappellatas (SidnJ $eòy%* idi ™* dooréw)
 quaepulmonem & guttur contìngunt.  Dcfluit autem in pulmo-
 nem fenfitn aflìduè,nec copiofam in pulmone humiditatem facit.
 Dum enim reficcatur quod defluiiiugustareconcreficens, nimirum
 cùm non eluitur,fedfenfiminfluit&detinetuM*//winducit. Sup-
 peratos hac ratione dignofcas.   Dolor lateris adeft, diflìcultasre-
 fptrandi.   Quod fi nondum pus eruperit> in lateris moltitudine-*
 concuffum, velut in utre ftrepitum edit.   At fi horum nihiladfue-
 ritfuppuratio tamen adfir, ex his fignis conjetturam facias.  Ma-
 gna fpirandi difficultas adeft, fubraucum loquitur,pedes & genu
 intumefiunt,tborax Se incurvature^ membrorumfolutio oritur,/*-
 dore etiam totum corp9 perfunditur,nunc frigido, nunc calido,un-
 gves circumtenduntur& ventcrincalefcit. In eandemq^partemli-
 bro de Glanduluyfiedbrevius :  Aliis per palatum ad fauces multa 8$
 frequens fluxio, morbustabtficos facit.  Pituita enim pulmones im-
 plcntur,indeq; pus gignitur,quod pulmones exedit,neq,- aegroti fa-
 cile evadunt.
      Tbeodoru* Zvvingeru* Hippocratem hàc via interpretatur: Par-
 tes catarrhis tentantur vellevius, ut oculi, aures & nares vel gra-
 vius&quidem per palatum vel ventriculus vel fauces in trachaeam,
 ubi morbi oriuntur tubifici.  Ratio:  pituita enim ad pulmones
 defapfa, ibi putrefeens, fubftantiam pulmonuro arrodit, infiammai
 tjr fuppurare facir.   Ac rurfus eundem H$ppòcratem,fiedlibro de lo-
 ci* in homine ad hunc modum :  fluxiones Capitis funt vel manife-
 ftae, in Nares, Aures, Se Oculos, ve! non manifeftae & hac per pofte-
 riores vias vel anteriores, ut vel in Gulam vel in thoraeem per a-
fperam arteriam, hinc Pleuritis five  Peripnevmonia.  Comitatur
autem febris Se fubfequitur interdum Empyema Se Phthyfis.  A/&
libro de Fiat tb us : Catarrhus fluit in partes ventris vel fuperioris, ut *
in oculos, nares & aures vel medii Se vel in fauces, bine Angina»?**
ulcerano, Afperita*. Ratio.  Aérenim, qui vocis inftrumentum-.
 eft& infpirando ócexpirando, adfaucium eatarrho irrigatatum-.
lateraallidensraucam, minimeqjfonoram vocem eflicit. . Vel  in
                                                   ftdmù-. 
4_4}                 Catarrhus Pulmonum.

pulmones & thoraeem, excitat vero vel Branchum : Ratio : quan-
doquidem pituita acribus & falfis humoribus commixta, in loca_.
infolita incumbens, fuà infolentià facile exulcerat.   Ergo Bran-
chum,non raucedinem fimplicem,fed cum exulceratione junttam
intelligit.  Vel Tuffim, quando pituita aeri per infpirationem ex-
itum molienti' defuper iilabens occurrit.
      Johannes Baptifia Montanus quoq; HippocratUam Catarri
horum divìfionem e.  8, Lettione XLVIII. aliter exponit, fed
 expreftìus,  inquiens, inlibello  de glandulis Se in alio libello
 de locis in homine: in utroq; illorum  fub nomine Catarr-
 hi omnem deftillationeraà capite appellat  ad fubjettas  partes
 decumbentem, & feptem fpecies ponit,quasdeclarabimus.   Ap-
 pellat duos ventres inferiores thoraeem Si. ventriculum, fi brevio-
 rem viam, vellemus, omnis Catarrhus defcendit à Cerebro vel per
 propria foramina vel ad oculos.nares Se aures,vel per vias ampia* ;
 tùmpercommuneshasSe via* lata* defeendtrit, hoc eft, per duos
 canale* ampio* vel per aiterà iHorum, id eft, per canalem altera afte-
 y^velperoefophagum ÓYperunumadpcttus.  Et paulò poft : funt
 illi duo Canales communes, cùm decurrit ad fauces, Se aggreditur vi-
 am alicujus canalium.   Hic Autor hunc catarrhum vocitat Qa-
 tarrhum per Canalem, indicando Guttur.
      Thoraeem hoc loco memorztHippoerates,cpiem Se vocitat-.
 ventrem fuperiorem, quemadmoum 7.Libr. Aph: 38. YioLrdtppoi  èc
 thv C.VC0 xot\w ÓKiruls^ai <U/ ^tié^H<nv ètK0<nv.   Deflillationes  in
 ventrem fupcriorem fuppurantur intra viginti dies.  Ad haec gale-
 nus : ventrem fuperiorem nunc nominat, qui à thorace praefini-
 tur, quem pulmo obtinet atq; ideò à capite diftillatio fertur, per  a-
 fperam arteriam.   Ac Philotheus : Kofoia*  èè ttjV  ara,  ewg^txrt,
 _5%Aj3fie»utó» w?o* thv HOfolow.   Quod convertit in Latinam fer-
 monem Ludovica* Conadus: Ventrem autem fuperiorem vocat tho-
 raeem, comparans ventriculo.  Inde fohanes Lygaus illum thoraeem
 interpretatur,*» quo pulmo cominetur.  Nam Arìfloteles Se co duce
  alii thoraeem vocant totam illamcaviratem,quacor,pulmo, dia-
  phragma, ftomachus & inteftina continentur.  Ac Hippocrates
  quoq; Ulani fedem  ftomachi appellai ventrem fuperiorem.  Quia
                                                          de 
                     Catarrhus Pulmonum.                $ojfc
 rmr.......i         -                              "'  "
•Jc re fermo mox inftituetur.  Satis hic eft, fette, ròv wfagc-v ligni-
ficare illum fuperiorem ventrem, in quo pulmones funt collocati,
non eumaliquantò inftriorem,cui Cubeftftomaebus, receptaculura
cibi Se potus.
     Tradit quoq; hoc loco Hippocrates, talem CapitisCatarrhumi
quo humor ff mtrKÌ$tt(>$v fertur, Cacete pulmoni* inflammationem
fèu Pevipnevmomam.    Curaq;- pulmo fit divifus, Hippocrates ait
eum nunc dextrum, nunc finiftrum, nunc utrumqi pHlm»»tm ilio
modo laborare poffe.  Id quod probe cxàminat Vincentius Baro-
nia* libro de Plenripneumonia. Atq; JuliutCafar Benedtctu* a Guel-
faltone  Pleuritìdem inde contendit autore Hippocrate non illius
Pleura dittar membrarraefed ipfius pulmonis vel dextri vel finiftri in-
flammationem effe.    Nec inepta de hoc eli cenilo, Hippocrati*,
verbis adeòms<$; figntficantibiis.   Idem quidem Hippocrates ditto
libro do locis in homine paulò poft ita loquitur :  nùtvtmc £»fì
aviv póy yiterout orout ò irXovucov Aim f%itpt$\szEà htync àvay-
Hotitic òyotpnXtVfioùv, ai»gigotiw, cor-1» f**XKo9£vpav$jtoc<f>d-
o%@*-> \%elt yivtxas t($ durane ^HÓfjfyu& KXi&eìc èc TonT^tvqèv
\sor' àttfctoinc^tivei iS it A wtf.  Ketj i**r %ya ùytjìi  èóvr®* dtft-
tcuj, *di wAsvfiÌTiiv mtia.  Hoc cft^. Laterali* morbus ficcus feu Plcss*
riti* ficca citra fluxionem oritur,eum ex vehtmenti fitti pulmo admo-
dttmreficcatu* fuerit.Pulmo enim eumficc9 exifìat,ubiampliu*,quam
prò natura reficattu fuerit,gracili* evadit £7 impotens redditut* ad
latuspra tmpotentta inclinatur,ipfumqsconfìngotieoq3contatto, tùm
humidum exiftat, ci adhartfiit & morbum latsralcm fieu pleuritìdem
facit.   7r\svpìltt Se ab Arcuo dicitur pleura, illius tunica; imflam-
matio, uti  cfcà Polluce.  Admodùm clarè autor depnitionum me-
dicarum : TÀevoiìic c$i oàvvnvrXivpu ^vÌsté^kot^, O^rtna*
ott (J>èx,pi KXesèòg adi dnpùsfJLluìHd* «powXaWWi'o£«,;_# dètet^e*-
rdta •xvpTrf, fisi  oov*nc »vyua.'mèiisòfjiaHdl<P^K^  H9* ètojrtoic^i
*&)  @*xpc.'.   Pleurites esl dolor lateris, membrana^ faccingenti* ad
iugula usfafumwum humerum &'fiapula* exporcblus, cum febre a-
cut a & continua,ftmulq3 cum dolore pungente, horror e, fpirandi dijfa
cubate è tuffi.   Caeterùm TtXtvfmc Se 7tAsv^im mvoi 3. Aph: 2J,
differunt : idoe y&UM®* TrsMvpiUòeci ^7Ntvfx,w\tyTsinQi aiim 
 joó"                Catarrhus Pulmonum.
          -......   -             -----------1 -—-—-—--- ---————
 udfTt'Ktvpsav.   Ac ir\evojiv dicimus cujuslibet rei latus.  Vetta
 glojjartum:  Tt^soèv ,latus.   Vollux:  ìisgt rat tr^tvodg »odr©»t
 oCKìvpiUs.   À7kd id p$JJ Ùnn fJLa^d'Knv, ot/\tvpd oVojaaffTOf.  Taf
 tio$&W Af c/fdf •  Rurfus Pollux de partibus navis loquensv o»opa-
 rate, fra* w7^e> hcòfVfio* ndl h$i+tà wX/àx *_# TtAèuoàt' Di-
 cuntur&itA&ipJ, ruv &oi/uw òpyolìm Iterum PelluxSe quidciru
 capite de Geometria: nhoet, *htvpd>   Item de partibus.corpo-
 ris equi; o niXn vypji Mpo) ivvhs» TrAovpmj (àaQàetJ> t^|fcflx«<
 te&e. 7Ò9 yas9*>jt Mdì òokofofOooiA.  Tibia.fiexibilts, fiemora nervo-
 fa, denfia latera juxta ventrem longa & tumentiai  A e Capite de no*
 minibus in terra nutritarum carnium :  Krikìfasc kQ$o)f ocKoacu'Atet
 àiiQ>$oee.   Ka) gi xoéaì •n'Xtvpiet, w'KiVfetj..  Pernae eottae,  per-
 cotti armi.  & carnes, latera ,cofia.   Qùàre Se mvt6tsxw@r* irAtu-
 g}v quibusdam dici poffe videtur.  Hinc Se idem Glaffarium : Pul-
 monis valitudotrAivpfUi.   Dicipoteft, Uno ry vt'Atvp£»à laterefei-
 lieet pulmonis*  Quanquam Ifidoru* ita :  Pleuriti* eft dolor la-
 teris acutus cum febre & fputo fàngvinolento.  Latus enim Grx-
 cèorùsvyi dicitur.  Unde pleuritica paffio nomen accipit.   Hic
 &ébacafpergit: coftae, quod ab ipfis interiora cuftodiantur. Latus
 quia jacentibus nobis latet.   Eft enim laevapars corporis, dextro-
 autem laterihabilior motus eft, laevo_brtior& oneri ferendo  ac-
 commodatior.  Und de laeva nunenpata, quod aptior fit ad levane
 dum aliquid & portandum.  Ipfa enim geftat clypeum,  enfem..,
 pharetram &  reliqua onera, ut èxpedita fitdextra adagendunu.
 Hac ille*    Certe à Gallis latus dicitur le coffe :  hinc & cofte a
 eofte.
     Dein Se illud penfiore examine trutines volo : AitHippooratcs
 Cerebri humorem  $c lètitrsuftovet 2fól rs j9féyxp ujl fu* dovtpi-
 koùVì item 21& t&v  dopiim raanare.   Hac via aut alterutra pars
pulmonis aut utraq; quàm facillimè inflammari poffe videtur. Quo.
 patto autem ille Cerebri humor pulmonem ifto itinere transeat ita,
 ut eoiilxCo, Cola membrana coftarum afficiatur, erit explicatu ad-
 modùm difficile.  An intelligendum fit, humorem illum  hac via
 decurrentem, primum p»/»0/M/inflammare,Trerdum etiam fimul.
tunicam coftarum, Ced leviter ì  Qui morbus & hac via ortus erit
                                                    pleuri- 
                     Catarrhus Vulmonum.                 507
 •—————■art—■—* ——————a———— ————. ——————————— ——————————wa————. ———————————.
pleuripneumonia, quo verbo utitur Vincentius Barenius.    Nu tic
 Hippocrates hoc loco pronuntiat, r4^*r concuffum plus pituita in
 thoraeem regerere.  Quàm facile  igitur Peripneumonia Se Pleuriti*
 exifterc poterunt?  Utraq; tamen paflìo eli tàm  piena periculi.
 Nam illa pleuriti* autore Hippocrate eft ea, qua vel dexter vel fini-
fior pulmo inflammatur, fecus quidem fendente turba juniorum_»
 Medicorum.  Quae diffenfio fffellit DDJenncrtum.  De loco offe
 £fo,inquit hic, in pleuritide antiqui &recentiore* decitdrunt, an fei-
 lieet in pleuritide fòlapleura aut mufiuli intercaftales an vero fimul
 etiam pulmones afficiantur?  membrauam equidem coffa* fucetngen-
 tem inflammari in pleuritide, utpote qua 4pane mffe&à nomen habet,
dubium nullumesl.  Imo dubitatur» an membrana coftas fuccin-
 gens,illà pleuritide orti, inflammetur.   Nam Hippocrates aitpleu-
ritide pulmonem vel  dtxtrum vel finìftrum fimili ratione  laedi.
Quam Hippocratis Cententiam fuliu* Cafkr Benediclus rationibus
firmat, quas ipfas difputatione quadam erudita» magis raagisq,- fta-
bilit Chriftopborus Schrodterm, ìngenio praepotens, cultor medicac
fcienriae, artibus praeftans ac diligenti^.   Vetus daffari um quidem
vulgariter reddit ; Fraterie dolor, ie\wqmc.   Contra autem : £4/*.
ris dolor,>sf§tvrAevu>oria,   Pulmonis valetude,icAtv{ÌLq.   Pleuritis
duce Hippocrateeft wAivitooim Ceu irvsvptoyiai Utrumq; dicitur:
uti etiam tsrStZFVSVfAOvlet  Se a§nthevfiovia.   Unde apud Marcel-
lum e. y.de agarico, prodeft &jccinoris tumoribus & quos Graci <_$-
4rXft//M»MMct}c. appellant.  Itaq; irvevfiovU  erit pleuritis,  qua al-
terutrum latus pulmonis impulfore Hippocratre afiicitur,capitis hu-
more per afperam arteriam influente.   Verùm cùm haec via fit_
commentitia, res ad hunc modum explica ri poteft.  Peripnevmo-
nia eft utriusp; pulmonis inflammatio, Se aliquando utriusq; mem-
brana;, quxpleuravocitatur.  Praepofitio »$6alem inflammatio-
nem indicat, quas ex utraq; fit parte pulmonis.  Pnevmonid alter-
uterpulmo hoc modo aeger eft.  Pleuripnevmonid pariter membra-
na Pleura ditta afficitur.   Haec erit vel dextri vel  finiftri pulmonis,
membranaq. pleuritica inflammatio.  Pleuritis vera eft ille mor-
bus, quo membrana,quae cognominàtur/'/ff*™, inflammatur fola
Se aliquando mufculi intercoftales interni, Se externi notha Pléuri.
                                  £? *                lido 
$o8                 Catarrhus Pulmonum.
     b-   «     ti i----..       ■-...«.....«-■-■■■---.
fùfc  Alia notha Pleuritis eft ille laterum dolor, qui ex tenu i& ut
vocant flatulenta materia pendet. Humor vero nunquam per afperam
arteriam Se ejus perramosinfluit, Ced femper per Sangvinis vafa-,,
qua; ad pulmones pertinent & ad illam tunicam, quae pleura nomi-
natur.   Habes, Lettor, hic meam fententiam.
     Hic Catarrhus varie cognominatur,ab Hippocrate,ut: x«-
f&ppitc èg (pdpvtfa, Karup'puc te td» x/^ag?»è' vinóne> KaiappajS
èc <rèv irvevfiova 2$d  *ó fttóyxti ndt  tu* dpmp\%w aut 2& i£v
àoo^TscDi, netfeppìtc « tè* «»*> xofaltiv, §iapg,%cti a. junioribus Ca-
tarrhus petloris, Catarrhus pulmonum, Catarrhus tboracis, Catar-
rhus Trachaa feu afpera ^Arteria, hoc eft,(futturis, à Joh: Baptipfta
Montano Catarrhus per alium amplum canalem,hoc eft, per Gut-
tur.
     Deninc Hippocrates  hoc loco edocet, Cerebri humore ita in_.
pulmones prolabente & alios morbos fubnafci,u$ Empyema Se Tabe
feu Phthifin.   Tusfimquoq; fupervenire, urgereCimulfebrem. Ac
in Qoacis Se Afthmatis ac Angina meminit : Toc vrotiKet efebiHxntàpoic
\%vpyic *i ovvdyxouc. rj dc&uanv ìti7r7^ev(>[Uoiv,h oiéfiOts ypéjafvo-
enjtiaoiv.  Ex his Ìntelligi datur, hunc quartum Cerebri Catarrhum
nihil aliud effe, quàm Inflammationem pulmonis, veluti Oculorum
Catarrhus feu Ophthalmia fuit inflammatio, Otaglia illa feu ^Au-
rium Catarrhus fimiliter  & ex parte etiamCer^*.  Infiammati
pulmones fa;pèluppurant,ac quoq; exulcerantur,hinc illud Empye-
ma, illud ulcus ac tabes corporis.   Aliquando pulmones craflb
humore Cerebri Hippocrates retur ita repleri, ut fauces diffcu'tate
jpintus)am j.im ftrangulencur.  De eo nonnulli dubitant,àn hic
Cerebri CatarrhusAnginam queat excitare.  Haec quoq,* fuperiùs
fuerunt difputara.  Nonnulli ab Hippocrate defecerunt.   Quo
de genere ctiam'-eft Johannes Baptifia Montanus.  Multi, inquit
nic, credunr,  quando  fiunt angina; in faucibus, quod fit pro-
pter dellillationem à Cerebro.  Sed aliud eft iter, cùm fiunt in-
flammationes ad fauces.  Et ftatim: Si humor per venas tranfiens,
non omnes, fed aliquas intrinfecas & cxtrinlìcas occupar,fi per in-
trinfecas ad fauces defeenderic, affettus facit diverfos prò diverfi-
•ate loeoriì, fi enim ad amygdalas devenerir,ai?2ta'0*af, fi ad garga-
                                                    rìonèm 
                    Catarrhus PulmonUtn.                 30J
 -______^__^^yB^ta-___>-____________*-**•• ■ 1   mi inumi  ijuV j^-f-a-99-1
rionem ^(ptlAij» 7 fi *d locum, quteft intermedius inter gargario -
nem & amygdalas, iruoi&tAta. facit, fi ad mufculos laryngis angi-
na: omnes fpecies , ita quod hujufrnodi fpecies nunquam fiunt per
foramina capitis, fed per venas extra emittitur.  Idem Montana*
autem veftigiis Hippocratis infiftens,credit,hunc Cerebri catarrhum
gutturi* via in Cerebrum ferri : Vos autem habere debetis figna di-
ftinguentiajqnia maxima differentia eft, fi ad afperam arteriam vel
ad ocfophagum dcfcendat>atque diverfà cura in^igetrfi ad canalem
afpera: arteria:, primo erit difficulta* anhelitu*,<ayf\abranchi humori-
bus vifeidis implentur, & fpiritus libere non tranfit & cantus per-
 cipitur in anhelitu ,  quia tranfiens aer per catarrhum in branchis
 exiftentem, cum fonitu exit-,, ficut aer cum tranfit impetuose
per aquam, & hoc  eft maximumfignum.   Praetereà nunquanu
 poteft effe materia  in pulmone vel in branchis , fine maxima.»
pulfttum inaqualitate->, quia ultra authoritatem Galeni in 4. de
praslagiis ex pulfu in cap: de affettu pulmonis, ubi haec omnia-,
videbitis: ratio etiam dittar, quamaflìgnatGal: ini. &2.decau£
pulfi & fumpta eft a natura rei, inquit ibi, quia natura oneratur à
multitudine materiae, quod ei accidat ficut bajuio, cum pondus
maximum fuper humeris habet, in portationeipsà facit maximam
inaequalitatem : quandoque citò ambulat, quia vcllet  deponere
orius,  fedfatpèfiftit, utrecipiat vires, itaqyi prius currebat ite-
rum, rurfus firmatur & facit omnes diverfitates in ambulatione,
ut modum inycniat, quo minus moleftetur, ita & natura : quaerit
 enim omnem modum expulfionis, quandoque facit celeriter pul-
fum, utexpellatmaloshumores, pofteà fiftit, movetur iterum,
rurfus fiftir ; Se ha;c eli ratio, cur pulfus inaqualìs fiat a multitudine
materia: nggravantis. ,Si hoc modo contingatin omnibus, ubi in  '
pulmone aggregata erit materia,fiet maxima inaequalitas.  Exem-
plo hominis habentis multitudinem materiae in pede : illa enim
furneit facere inaequalitatem in pulfu,  propter confenfum quid fa-
ciet, cum in'pillinone ed? qui dat aerem cordi prò refrigeiratione.
Hic cumplenuseftmalis,vaporibus & humoribus, quasritenim
cor e^pel^ere vapores illos malos & facit varium motum,  quem
fequitur motus arteria;, ideò fiunr(in pulfu maxima; inacquali tates. 
    310                 Catarrhu* Pulmonum.
    ____________ J_______,________»---.-«W-»|ew--  -.-rw-T
    Et exemplicavit Galenus de Antipàtro Medico,  cui praenuntia*-
    vit mortem futuram propter inaequalitatem, cùm etram fanus eflet.
    Eft etiam ptmusgravis: Se proptereà fequitur tremor cordisóc ly-
    pothymia aliquando, quia cum catarrhus defcendat per arteria*,
    Se commuhicetur cordi pei'vpCas, inducit tremorem, propter frigi-
    ditatem junttam cordi. ' ! Et fi invalefcit, lipothymiam Se athro-
    phiam & tabem tandem cauiàbit òb maximam refrigerationem_.
    corporis. Et haec figna indicant catarrhum defccndere perafperas
    arterias.  Hatlenus Autor.
        Stridula difficulta* Spiritus Se pulfuum inaqualttas non dico
    ò*ubia,fed prorfus nulla figna funr,quaedo'ceant, Cerebri humorem
    non alia  via,c[uìmguttUris tramite in pulmonum intima manare.
    Quanquam illud l.de prajfagrex pulfipronuntiat Galenus:fluxionum
    omnium inpulmonem communìs èfipulfuSinaqualìtas. Nunc itinera
    delàbentis humoris indagantur. Montana* monftrat guttur, cujus
    fiftulà liquor pituita; decurrat.Ejusquerei augurium ait eCCedifficul-
    eatemffirandi.Athxc eadem hominem  vexabit, Sanguine vitiofb
    ex dextro cordis finuin pulmones copiofiùs, quàm naturaliter o-
    portet,influente. Quapropter hoc figno non viam coeuntis humo-
    ris, fed ejus plenos pulmones intelligimus.  Atque fi de alio figno,
    de pulfus  inaqualìtate ei.amenbabemu$, ad rem quoque minime
    facit.  Tàlis quippe pulfùum inaqualita* itidem notarì poteft, fi hu-
    mor a vale dextrifinu* cordi* proficifcitur. Hinc quoque tremor cor-
    di*, palpitano, l'pothymiaperxquè oriri queunt...   Hifcemalis
    etiam urgetur ille, qui Afihntate laborat,quòd fanguis ab imo cor-
    pore manans, excitare poteft.  Guttur eft via ; ejus fignum itaque
    erit vitium gutturisaut ràucitas aut ulcus. Ubi enim decurrcns
    humor eli valdè acer,  gutturis tunica interior ad hunc modum
    affici poteft. Verùm eidem tunica; funt vafa fanguinis, de quo fae-
    pè exit talis humor, quo vel nimiùm ficcatur vel etiam ulceratur.
    Ulcera Laryngìs memorant Solenander, Johannes Baptifia Sylvati-
    cu*, Marcellus T>onatu4, Tulpìus.
        Ante mefuerunt,qui Afibmà,cu)usmodo memini, credidére
    non femper de cerebri humore per guttur finente nafci.  Ego autem
( /   contendo id nunquam fattum fuiffC nec fieri.  Hoc itaque inter
                                                         me 
                   Catarrhus Pulmonum*                  Jit
^i^_____———_■•—.——-—————■——»——»«——'■»■■—■*■***~"~"••—'»———■——■——•—§
me & ilios intereft, quorum veftigiis latenter infiftit Helmontius.
Hic v^w^r^uodc^/fr^w/infcribitur, etiamAflbmanegat
de G»^w & CV^ro nafci.  Equidem, «ywr t magnoperè faltem
demiror Scholarumpertotfeculafomnolentiam. Quod quia cer-
nerei mucumftillare per nares, idcircò repente ftatuto indubio
decreverint, tundem nihil aliud, pr*ter Cerebri excrementum
 effe.   Neque enim femelobiterinqùifivertrhtj fi fit excrementum
 Cerebri, ergo debet effe refiduum ultima; digeftionis.   Quando
 feilieet fanguis, poftquam fattus eft humor alimentarius,diftribu-
 tusque roris more per aequalem Cerebri maffam, ibidem horpqm-
 dem confumeretur, jam prius licetasfimifatusfubftantià; Cerebri
 ac per infenfilem tranfpiratum, abfque omni fui refiduo expnlfus
 per poros abiret : fed labe prorfus heteroclita, poftquam mucila-
 ginis fpermaticae (iisdem nempe nutrimur, quibus conftamus)
 fortern induiflet,quafi revocatuscjue tandem è lòngirtqùis hStero-
 geneitatis anfrattibus, collettus mucus in abacum  propiè na-
 res expelleretur.  Etenim quitantoperèdeufibuspartium, fibio-
 daxifmum beneplacitirifus concitarunt,nc femel quidemattige-
 funt, quae tanta abufus caufa, in hac digeftione effet. Quoniamfl
 excrementum fit fuperflua pars digeftionis.   Cur fenex plus fan-
 guinis (quia plus excremeiiti ernungit)quàm dum effet juvenis *
 confumeret in fuo Cerebro ? Ergonè fanguis jam femicottus ac
 vitalis, in fimilarem fpermatis(ubftantiam, tum demum corrum-
 pitur? Indeque revocatus àdilfitis, undecunque Cerebri, mini-^
 miscjue reliquiarum atomis colligitur ? Eftque alienata fangui-
 nis corruptio, fimul curii fànitatis fruitione? Quidniidem con-
 tigit reliquis vifceribus, quod capiti ? Quid fi Unciae tres dietim e-
 mungantur muci, an fortaflìs ianguinis boni decuplum (pùta un-
 cias quadraginta prò Cerebro, totidemq} prò reliquis ad minimum
 partibus) remanfit, ut ibidem roris modo confpergitur_, ? Quo
 enim privilegio, quaveneceflìtateexlexCerebrum gaudetvifeus
 adeò nobile, ut citra noxam, tantam toleret Oeconomias quoti-.
 dianam llragem ? Quid Cerebrum eòcompuliffet, quod duhiv£ "
 liores partes fuum ritè conficiuntalimentum, probequeabfqjullà
 refiduitate,totura in aera difpergunt : folum vero miferumq; cere-
                                                    brum 
  Jii                 Catarrhus Piìlmomim*
  pruni tàm copiofa muci alluvione, fuum alienaffet, vividumque
  alimentum? Ergo fiquidem Cerebrum teneatur legibus folidiorum
  Se vifcerum cunttorum, quas praefcribit Artteus :  Cerebri non erit
  mucus nec aliud edet locoexcrementi, quàm quod diaphacrefin,
  totum aliorum more exhalat.  Similiterque & fpinalis medulla fu-
  um pariter haberet mucum eumque dum evacuari niteretur, id
  fieri deberet vel fupernè per quartum Cerebri finulum vel deorfum
  cadens (ut corpus alioqui fluidum vita orbatum,. natura eft deci-
  dere femper) oppilaret nervorum movétium commune principili.
  Totus liquor alimentarius tandem lèqueftratur è toro corpore per
 infenfilem tranfpirationem absque ullo fui refiduo. Oculi fàni nul-
 la habent excrementa autfordes, nec aures. Cuftodis utriusquc
 neceflltas.magni fuitad detergendura infpiratas fordes. Quocirca
 tura limine laryngis,  quam ante olfattus organum exudare de-
 buit mucus ,  qui fordes illas  opppfitas exciperet-,.   Mucus
 inquam fuit neceflàrius, & non aqua, quia mox guttatim in
 rnndum properet.  Debebant autem partes interna; madere, ne
 continuo  aeris infpiratudehifccrent. Jccircò continuum raado-
 remvis quaedam diftri buri va, qualis eft, quaefàlivam diipenfàt,
 adcffe debuit.Madoreminquam moderatumac lentum è mafsà la-
 rici* mutuatum eflèoportuit in faniSiLaceflìtailla vis parit mucum
 fecundum fuam indignatjonem. Arrepto feilieet furore in fuo
 muco parit fàlfum, mordax, acre, virulentum in quali & quanto
 modù excedens:hinc namqifaryngis erofiones alfa inde tabes,cruenta
$*/4.Hasitaq;fuspicatus fumexlaefione alpcrae arteria: profilire.
      Ac  idem lifro de afibmate & tuffi ditta pluribus exponit*
 quae omnia repetere, confilium non eft.  Multa fumpfit de fcriptis
 recentiorum, ut vocat,Gatenicorum.JLa vero aliter atque aliter per*
 trattar. Ante Helmontium multi, ut modo oftendi,Galenicorum Se
 Anginam de Cerebri humore creari negarunt.  Unde& praedittus
 Helmontiu*■:  eft falivatio copiofà in angina feroci,  exquifirisque
 amygdalorum gutturis inflarnmationibus.Certèifta fpiffior conti-
 nua^ mucago non è cerebro defluir, fauchim jam obftrutto mea-
 tu piultoqueminus è ftomaeho vacuo afcendit&fub faucium jam
 obftipatione. Jtaque lingua; & faucibus ordinarium fàlivae elio,cu-
jus materia è larice petitur, quem juxta fili fermenti varietatem
diverfis larvis commutat.                             Anf._ 
Catarrhus Pulmonum.                  ^
     Ante Helmontium Se fùprà dittus Johannes Baptifia Montana*
 probe intelligebat, humorem conceptaculis fanguinis in pulmones
 invehi poffe.Ita Se ipfius Hippocratis dogmata tulerunt. Synanchus,
 inquit ille l.de vici, ratione in morbi* acuti*, Ceu anginafit, cum hyeme
 vereque fluxio multa Se vilcolà à capitead jugiflares defluxerit ve-
 nas. Unde Galenus comment.fluxionum,qua ex capite deferuntur,qua*
 dam fubfiantia tenues exifiunt, alia ex crasfis vifiofisqj humoribus con-
ftant. Jgua igitur tenues fiunt, ha lati* penetrati* venis in angufiiorìbus
 detinentur, tales autem fiunt, qua inpharyngefunt.  Verù m u te rq u e
 aliud aliis locis tradebat.  Utrumque igitur nec in hoc deferere vor
 lebat Montanus. Quare vera falfismifcens fingir,Cerebri humorem
 & fupernè per gutturis  cannam Se  per venam cavam varie in pul-
 mones ferri. Cumque ad^«//«rannettatur gala, ait Se fiomachi ca-
 tarrhum jungi poflè. Cunclam illam hifioriam huic fiermoni infieram i
 Et ut hoc commodius faciatis ,  exemplum particulare afferam Se
 manendo in principiis jam fundatis, proponafur nobis juvenis an-
nos natu* %XV.calida & ficca temperatura.lfte habet caliditatem ven-
 triculi & cerebri à natura fua, fèd propter aetatem & temperaturam
devenit in orane deliquium  fex rerum naturalium ,  ebrietatibus,
venere &nimiisexercitationibus corporis. Et ob talem tempera-
turam inccperit habere ifta fymptomata:levem primo tusficulam Se
ficcam, difficultatem quandam anhelitus : praetereà dolorem habebat
in profundopetloris Se nefciat dicere locum. Praetereà dolor auge-
 tur , cum defatigatur, ut habeat majorem difficultatem anhelitus, Se
 omni levi labore defatigatur, ut cogatur federe : Citpallidus Se in fa-
 cie veluti tumeficens : albas,tenue s,fpumofia* habeat urinas,pulfum ina-
 qualem, mollem, ìmbecillem Separvum habeat, praetereà levem quan-
 dam febriculam ,  quam vix  ipfe nec medieus poteft dignofeere, Se
circa collum percipiantur gianduia t urne faci a, acpercipiatur, quod
cervix fit veluti ligata Se non posfit eam movere : praetereà paria-
tur naufiam, proftrationem appetitu* Se abhorreat carnes Se unttuo-
fiis rcs,& ex quocunque levi cibo impleatur.  Habeat fitim, fed ex-
tinguatur, cùm biberit,& ìnflatur.  Jguividerithuncjuvenem, judi-
cabit catarrbo laborare,Ced  fcire naturam ejus Se rettam curationem
habere & diftinguere.materiamV^/a^/,  hoc opus,  hic labor eft.
                                     Rr             Note- 
 ji'4                  Catarrhus Pulmonum.

 Notctis igitur vos, meminiilis accidentia, temperaturam, Se aeta-
 tem juvenis.  Hsécdocebunt vos facere colloquia & haec funtve-
 ftrajreliquàfdrtnna;. Debetis igitur primo confiderare in iflo juve-
 ne illum catarrhum non eCCefimplicem, fed multiplìcem, non tamen
 variari fecundum materiam, cùm una fit, nec fecundum caufas ef-
 ficientes,quoniam ejedemfunt: variatur autem fecundum loca,quia
 diximus diftinttionem fluxionis verfari circa tria , circa locorum
 varietatem ,  materierum & caufarumefficientium.  Cùm igitur
 hic esdem fint caufae naturales, eaedem efficientes, ergo fecundum
 locorum diverfitatem diverCiftcantur. Habet ergo juvenis iftedeftil-
 lationem catarrbi, quae fluit per vena* à capite ad parte* tboracis, Se
 hoc indicat tusficu la illa ficca, quia materia illa non divertit ad pul-
 monem, nec ad bronchos,ut excerna tur per tusfim, fèd vena* tantum,
 nec expuitur, quia nondum concreta, nec preparata eft :  &quo-
 niam partes pettoris laefa;] funt à defiuxu materia , per confenfum
 etiam pulmo lseditur,  Se ideò quaeritexpellere nocumentum illud
 & fi t tusfis illa ficca.  Habet difficultatem anhelitus, quia vena tboracis
 oppletaefunt & non poteft  fieri liber motus tboracis, tìim eriam,
 quiadolet, fé non poteft erigere, quantum opus eft.  Inprofundo
 eft dolor,quia venae funt in profundo, nec in quo loco fit dolor per-
 cipitur , quia materia non eft in uno certo loco, fed in venis perci-
 pitur dolor, cùm movetur , quia ex motu  calefcit materia, ex cale-
, facilone turgefcit & augetur dolor Se difficultas anhelitus ,  quia ex
 dolore & inflatione venarum natura minus poteft dilatare pettus.
 Defatigatur ab omni levi causa, quia defatigatur anhelitus, Se hu-
 mor pituitofus tranfiens ad venas peclorU  refrigerai, calorem ìnna-
 tum &cruditates fiunt : ideò livor apparet, & tumor praetereà in
 facie cemitur Se pallida* eft, quoniam difpofitio hxc ad cachexiam
 tendit, quia abundatcrudishumoribus: albas, tenues òcfpurriofàs
 habet urinas. Alba* quidem Se tenues ob cruditatem, Se obftruttio-
 nem in partibus corporis exiftentem, quo fit, utferum fimguinis &
 bilisimplicentur & commifceatur cum humore pituitofo ócvilci-
 do:fed curo fit pofteà concottio,craflàe Se albae fiunt :  fpumofie vero
 fiunt ob defienfum pituiraà capite per vena* decurrentem, quoniam
 ttrina indicane, qua apparenti» vcnU%   fftlfd* molli* Se imbecillii eft.
                                                      MoU 
                   tatttfrhusftilmónUbì*_________________V$
-        «       '           '       .  .                    .
Molli* quidem ob admiftionem multa pituita, propter quam mol-
lefittnt arteria.   Imbecillis vero ob duas caufas,  tùm quia non,
poteft arteria rette dilatar! ob mollkiem , tùm quia ob frigi-
ditatem multam , calor naturalis obruitur,  & fpiritus craflèfiunt
ob admiftionem pituita; :  ideo virtus, qua; in fpiritibus Se calore
innato confiftit,debilis eft. Parpusvezòeft, quia diminuta eft ne-
cesfitas. Virtus debilitata & inftrumentum ob acquifitam mollìr
tiem tantum inobediens.
   fohannes Baptifia Montanti* Catarrhum hunc propotììtfictfndum
loca  vari ari, quali ex pertus-, tusftculam ficcam, difficultatem anheli-
tus ,peclori*dolorem Se eum quidem inprofundo,pallorcmfacie'hfpu-
mofiasurinas effefìgna ad eumCatarrhum,qui per vena* capiti* inpul-
mones delabatur.De difficultatefpirandi,dec\,pulfUs inaqualitate fatis
verborum fuprà fattum eft. Pulfus vermiculantes,ut vocant,in alvi
aequè ac in matricis fluxibus, ut l.deprafi expttlfibus, ac l. decaufipul,
tradit Galenus, deprehenduntur. Spumofia urina eft perlpicuè fallaX
fignum ; nullo modo poterit teftari, humorem de capite detrudi.
Verba iterum, iterumqueexpendamus  : fpumofie vero fiunt urina ob
defeenfitm pituita à capite per vena* decurrentis, quoniam  urina indi-
cant, qua apparent inventi.  Nos quoque fanguinem tradimus de
venti Cerebri & Capitis in dextrum cordi*finum ac hinc in pulmones
pof\eitarefluere,ut eorum morbus tandem contrahatur. Aft haud
 promptumell, quo tandem ilio deicenfu fanguis evadat ffiumofus,
 fcire. Ifte quoque motus, quo Canguisjugularibu* veni* remeat fu*
 pernè in Cor,eft naturalis.-Namfànguis.naturà aufpice,tendit venis
 ad Cor, & ab eo per arteria: rurfus diffunditur.   Qua ratione San-
 guis femper foret fpumofus, fpumofa quoque inde urina. At vehe-
mentius,inquis,fanguis capitis tùm ad cor ruit.  Quare ob eum im-
petum fanguis efficitur fpumofus & mox urina.  Verùm fi urina a
fanguine redditur fpumofa, fimiliter affetta erunt reliqua fanguinis
purgamenta, faliva illa multa, mucus, fordes aurium, lachryma, fitdor.
Naro lì arteria? manus ilio deicenfu pituitofi, ut vocant, fanguinis
 moUeficunt, fi quoque eadem de caufa extinguitur propè calor ivfi-
tus, certe cunei a maffa fitnguinea ante erit vitiosè affetta.  Jurc igitur
 autor ita non rariocinatur • %ui viderit hunc juvenemijudicabit, Ca-
                                    li r 2              tarrho 
   liè                 .  Catarrhus Pulmonum.

   tarrbo lavorare. Veriùs affirmat,f*c^arMJ!« eflè,qua fanguis vitiofiis
   ,à capite per vena* jugulares in cordis finum dextrum ,  & mox in pulì.
   mones ita fluit, ut eorum quoque creet aegritudinem.  A vitio fàn-
II guinis Se ejus ab itu in pulmones oriuntur dìfficultas anhelitus, èusfi-
   cula, (ab humore pulmonis facile irritari poteft Laryngis tunica)
   dolorpedoris, facìeipallor. Quin fpumofa urina non modo fallax fi-
   gnum eli, fed commentitium & prorfus nullum. Urina alba autem
   & fimul tennis omninò vitium maffa fanguinea oftendit.
        Praedittus Montani, hifce politis,  ad reliqua proficifcitup:
   Oftendimus nunc fimplicem effe morbum,  quantum ad materi-
   am Se caufas efficientes : quantum vero ad loca , ad qua fiuebat,
   effe varium.  Ac varietatem inceperamus diftinguere. Etdicebar
   mus unam fpeciem deftilHitionis effe, per venas intrinfécasd capite
   adpartes intimas, ficut hic adpeclus, propter quam patiebatur taf-
   ficulstm ficcam &difficultatem anhelitus & maxime cùm moveretur
   quod affligeretur. Et cur in intimis partibus doleret,rationé often-
   demus.  Diximus praetereà, quare urinas albas, tenuesfpumofas ha-
   beret Setumorem adlividitatem infacie.De pulfù inceperamus loqui,
   cur eflet inaequalis Se fuimus intercepti ab hora. Nunc igitur red-
   denda eft ratio. Pulfus autem parvus,moUis,imbecillis, inaqualìs in-
   dicatpituitam defiìllare a capitepervafia arteriofa, parvus quidem
   pulfus eft,quia dirainutus eli ufus: quoniam tres caufae contentiva:
   concurrunt in pullu. Virtus movens, neceffitas, quare moVeatur &
   inftrumentum.  Ubi haec tria valida fuerunt, pulfus fiet magnus,
   •cùm vero deficiunt, fiunt alia; pulfuumdifferentiae. Fit igiturpar-
   vus, quia deficiunt conditiones,cur dilatetur. Et primo non adeft
   neceffitas tanta, quia, cum defcendat humor pituitofus frigidus
   per venas, neceflàriò refrigera tur fanguis, fpiritus & calor naturalis.
   Ex quo igitur celfat neceffitas eventationis, pulfus fit minor fèipfo.
   Praetereà inftrumentum non eft ita temperatura, ficut eflè debet,
   quia ut debite dilatari poffit, nec adeò molle nec adeò tenfum eflè
   debet: utrumque enim eftineptum.  Si autem memoria tenetis,
   quae diximus ex Galeno in 4. de caufis pulfi quod humores defccn-
   dentesper venas frigidi, mollem faciunt arteriam : ideò inftrumcp-
   turaredditumeftineptum,  qua?eftfecundacaufa neceflàriò con-
                                                         c.r- 
                    Catarrhus Pulmonum.                 317

 currens.  Tertia etiam neceffariaeft,fcilicet virtus movens.  Cùm
 autem calor & fpiritus,funt refrigerati &innatus calor fit ipfamet
 virtus tefte Hippocrate, vel proximum virtutis inftrumentum, ubi
 langvefcit calor, virtus etiam langvida redditur.  Cùm ergo haec
 tria fatta fint inepta, non eft mirum, fi parvus fit redditus.  Quod
 etiam imbecillus fit, patet, quia imbecilli*eft virtus movens,qua;
 cùm valida eft, facit pulfumvehementèm: ideò imbecillior fit in
' pulfatione nejtattui valide refiftit.   Apparet praetereà imbecilli-
 tas magna, feu inaequalitas, Se  hoc proprium huraidi aggravantis
 virtutem & tanto inaequalior redditur, quanto materia in partibus
 pettoris Se pulmonis cordi vicinioribus erit : quoniam cor à fumis
 & vaporibus longè magis aflìcitur & aggravatur, & cùm expellere
 conatur excrementa, illa nocumenta inaequales motus faciunt: &
 quoniam arteria motum cordis fequitur, pulfus ciinm inaequalis
 redditur.  Cùm ergo per venas incafit noftro materia pituitofa de-
 clinet ad partes pecloris, quaegravis Se corpulenta eft, ideò inaequa-
 litas percipitur, quae tamen non apparet tanta, cùm biliofus humor
 diffunditur per venas.   Praetereà habetfrequentiam, quoniam ne-
 ceffarium eft, ubi pulfus minor feipfo redditur & imbecillior, ut
 ratione imbecillitatis & mollitici non poflìt dilatari usq; ad necef-
 fitatcm:  tum virtus langvida, quod non poteft cum velocitate—,
 fupplere, fupplet cum frcquentia.  Et ficut alias diximus, frequen-
 tia pofteà nunquam feparatur, Se quanto virtus langvidior effici-
 tur, tanto frequentia augetur.   Habet praetereà juvenis ifte febri-
 culam adeò occultam, ut vix ab aegro Se à medico percipiatur.  Haec
 autem febricula oritur propter obftrutlionem, Se propter putredinem
 confcquentcmobllruttionesipfas in partibus pettoris vicinis cor-
 di.  Et quia tarde ac lente putrefeit, quoniam humor fegnis eft:
 ideò febris latica feu typodesiit, quae adeò heclica aCCimihtur, ut di-
 ftingivinonpoffit, nifi à pulfus inaequalirate.  A modo autem di-
 gnofti poreft : in hettica enim, quatenus eli hettica pulfus aequa-
 lis, quia non virtus aggravatur à multitudine humoris.   Pra;rereà
 non tantum in ilio juvene ad partes pecloris decumbit, prout  indi-
 cane fi^na propria : vanni cri&mad alias partes, prout  fiona  atte-
 ftaiuur.  i'oiiliiii.ui:  autem^d ^landulas colli per venasextrinfiecas:
                                   Rr 3                 ideò 
 |x8                  Catarrhus Pulmonum.

 ideò intumefcunt. Et quia mufiulireplentur humore à capite de"
 fluente, ideò motum eduntdifrìcilem.  Haec duo fymptomatain-
 dicant eandem materiam, quae ad pettusper*»fr*»/?f4/ vena* de-
 fluit, per extrinfecas ad collum defcendere : deinde alia pars ad
 ventriculum decumbit.  Quo de Catarrho mox dicitur;  Intereà
 dicendum eft, Cerebrum Se ventriculum incidifle in frigidamin-
 temperiem.  Cafus admodùm  difficilis eli, & multùm temporis
 conteretur & non erit tutum, quiainciditindeterioresaegritudi-
 nes, tùm quia humor Se pituitofus illeeft, qui caufat hujusmodi
 Symptomata : pituitofus quidem prout accidentia indicant : mul-
 tus vero, quia  per venas intrinfiecas Se extrinfecas tranfit Se  per Ca-
 nales amplos, qui funt guttur & gula.
      Ait nofter autorpulfum parvum, modem,imbecillum & inacfua-
 lem indicare, pituitam defiillare àcapite per vafa artertofa.    Hoc
 eli perfpieuèfalfum.   Pulfus namq;parvus, mollis, imbecillus Sein-
 acfualis effe poteft, fangvine capitis per venas refluente.  Ipfe au-
 tor quoq; memorat venas.   Si fangvis, ut vocat pituitofus &frigi-
 dus per truncum Aorta defeendentem (illudq; autor dat aliquando
 fieri)in cor fluit & hinc ab eo diditur,pulfus itidem erit parvus,mol-
 lis, imbecillus & inaqualis.   Ejusmodi pulfus eft nota refrigerati
 fangvinis,fpiritus & caloris.  In eo affentietur autor Se quoqvaffe-
 ret, humores frigidos adfeendentes per defeendentem truncum vena
 cava redderemollemarteriam Scinde quoqhpulfitm. Quid multa?
 Non frigidus Capitis Cerebri^ Catarrhus, Ced illa cacbexia, qua
 frigidi humores redundant, talem pulfum facere poteft,fivc vitio-
 fiis fangvis in cor fupernè influat, five infernè.   A cachexiaqwodfc
 originem trahit illa febricula.  Non unicè pendet ex obftrublione
 pulmonum.  Magis magisq; indies vitiatur maffa fangv in ea Se quo-
 que pulmo.  Tandem autor fangvinem capitis prodit per venas
 intrinfiecas ad pulmones, adglandulas vero colli, & ad mufculos per
 venas extrinfecas CerriXneo nihil fere delinquitur.Atmoxfiibjiciti,
 illum catarrhum per canales amplos, fimul fluere & quidem per_,
guttur in pulmones.  Hic eft illeerror à metotiès damnatus. Hic
 ^uàm vetus fuit, tara certus nunc eft, tara perfpicuus.   Palàm eli,
                                                       nec 
                   Catarrhus Pulmonum.                  jfp
__________» || ,»            I   »■  '    lini »*»----»■■ ——
nec cibum nec potum fpiritali hac fiftulà, ut vpca tLaUantius, un-
quam decurrere, five vigilet homo five dormiat.   Patet quidem-»'
Guttur,non vero liquoribus potus aut pituitae,fed aéri,qui alit ani-
mam-..
      Nec illa hirudo, Cujus mentioneni babet Cent: t. Obfi 24- Bo*
rellus, aliter quàm ferpendo in guttur aut gulam venit*   Non lon-
ga eft hiftoria.  Propofitus fuit illi Mèdico aeger curandus, hzemo-
ptoide magna, fatis longo tempore detentus, fine dolore ullo ta*
men capitis vel pettoris, qui morbus nullis unquam remediis leva*
ri potuit.conquerebatur autem aeger tantummodù de fruftulo qua-
fi carneo gutturi inhaerente.  Tandem morbus ille pertinacilfiraus
fubitò Se mire curatus fuit ; nam cùm aeger iter fatturus, equum-,
ferocem, concendiffct, tuffi tanta correptus fuit, ut ejus violentia_»
hirudinem vivam foras ejecit.   linde fubitò lcvamen accepit, nec
ampliùs  haemoptoidem paffus  eli.  Hirudines fub equorum lin-
gvis obfervantur.  Nec illud Hippocr.ucm fefellit: 2. Prae di tt;
Quo autem pntto in guttur irrepferit hirudo ?  Non dubito quin
notturno aquae potu, urgente fiti, cùm aqua deglutita fuerit &' ibi
fangvinis fugcndi gratia remanferit.  De hac re vide etiam Avi-
cennnam i. 3. Cen.o. e. 5.  Hac ille.   Haefitadfummamgulae,autad
aliam partem fangvinis magis plenam.   Illam belliolam vehe-
mcntior tuffis Se ilio loco movere potuit. Saepè Laryngis caput vi-
tiosè affettumaggravat gulam aut intra tumet, ut aegrè devoretur
cibus,gulànihil laborantc.  Hujusq; invaletudine viciflìm afficitur
guttur.   Communionem harum partium dixìfaepius.   Traduca
inquitpart. 1. e. 48. J. B. Qortefìus, conftat duplici fubftantià vario-
rum circulorum in raoduefformàta,nempe ex cartilagine &mem-
brana ad invicem compofua, ut poft cartilagineum circulum, alter
fubfèquatur membraneus ac a Larynge per cervicem & latus Oefo-
phagi tanquam Canalis quidam fatis amplus adjugulum usq, ex-
tendatur.   Ac Cap. 49. Illius Arteria; partes reliquae, funt ex mem-
brana conftitutae,!ita, ut ex cartilaginibus& membranis circula-
ribus tota ipfius fubfiantia compofita fit. Hatlenus ille.   Verùnu
Segala tunica tunicamLaryngis proxime contingit.  Ita Oefopha-
gus, inqttitlth% i,pag.z. cap. 1, Stnnmus, -in£lamnati)sf calidam in-
                                                  tempe- 
j»o                Catarrhus Pulmonum.
-——————————»■—«     m_ ————————————           ■    ■       iii
tempericm arteria; afpera? communicare poteft. Atq^ l. j.p. t. S.t.c.i,
Et quia propter vie initateny interdum trachea fimul afficitur, ex vo -
ce nonnunquam e ti a m de intemperie oefiophagifudicart poteft.   Qain
tusfts eodem tefte a ftomaeho interdum nafcitur.  Idem alios fecutus
ait tuflìm à Lumbricis ftomachi cieri poffe. Qua de re verba quon-
dam fecirnus.  Nunc fuper eàdem inftitutum /. 7. de morbo comi-
tiali e. 37. fermonem  Vincentii Alfiariia Cruce referimus: Inter
figna Epilepfiae a lumbricis provenientisinanem & aridam tuflìm
connumeravi, idq* de fententia omnium ferèpratticantium, qui
fymptoma hoc in pueris a lumbricis infeftatis obfervarunt, quod
fignum fimiliter apud mulieres adeò efficax eft,ut aliqua; hoc tantù
modo apparente, illicò ad remedia adverfus illa ammalia confu-
giant.  Galenus tamen 6. Epid. Ceù. 2. com. 17. Se. 42. oppofitam.»
penitus habet fententiam, apertiflìmè negans, illam inde poffe tuf-
fim exeitari ac promoveri, addens eos, qui hoc afferunt,id non pof-
fe, aut ratione aut experimento  comprobare.  Ratio certe vide-
tur Ilare prò Galeno, quia imponibile videtur effe, quod lttmbrici
pò flint exci tare tuflìm, cùm hi in partibus naturalibus, non fpiri-
tualibus detineantur  Utrùm vero etiam in pettore abtq,- pulmo-
nibus ipfigigaitpoflìntvermes, à quibus tuffis fiat, ut inter Arabes
putavit Alzaravius, alibi erit|difcutiendum.  Nunc etenim fermo
eft delumbricis inteftinorum.  Quare fi tuflìs aliquando adeft,fie-
ri poteft, ut cum vermibus conjungatur dellillatio vel aliqua alia.,
caufa ad promovendaro tuflìm idonea, quae illis incognita fuit in_,
causa, ut crederent hanc tuflìm à vermibus pendere.  Quod fi a
lumbricis depravatù tuflìs motum quifpiam fieri contendat, quan-
do id veteres ac reccntiores Medici conftanteraflìrmant, dixerim,
ego hoc provenire, quia dum furfum lumbrici repunt aut praecor-
diacompnnguntauthalitusacriores eorum agitatione elevantur
& utròq; modo inanem tuflìculam excitare valentper mediam gu-
lam, qua; continuitatem cum inteftinis habet, Se conjuntta eft tra-
chea;, quàm  ideò in confenfum trahit.   Ita aliqui probant cibos
nimiùm adftringentes, nimiùm acerbos Se acres, dùm in ftoma-
chum peroefephagum feruntur, communicare qualitates proprias
ipfismet vitiis fpiritalibus atq; ita tuflìm generare.  Hac autor.
                                                     Quae 
                   Catarrhus Pulmonum.                  jz!
          i                 "            " ■ ■      »_-»■■-------
  Quse hic noviflìmè ponit,ea probantur maxime. Si acriores,ma-
gisqi alieni humores ftomaeho continentur,tuflìs nafci poteft,item
tabes&alia mala,quae cephalicos,ut vocantC-Mrr^Wjfequùtur mar-
cefeente inde ftomaeho. Hi vero humores nec de capite fluxerunt,
nec de cerebro.   Alias eorum vias C.de Cotarrho, ut dicitur ; fto-
machico demonftramus.  Lumbricos tulfim,furfum rependo face-
re, alias ollcnfum fuit. AlfariusaCruce quidem etiam,utSennertus
dicunt, crepantq; femper flatus. Hepate infiammato, inquit l.j.p.6.
S. t. co.. hic,tums per intervalla nffligit arida ob vapores, qui ab he-
pate infiammato ad  pulmones elevantur, & quod fervorhe'patis
diaphragmati moletlus eft, & tumor ejus diaphragma  comprimit,
quàmmolelliam Natura ab organis refpirationis  propellere niti-
tur. Hac ille. Scire convenit, fangvinem, inflammatis vifceribus,
Hepate, Liene Se Renibus, in pulmones ita per intervalla exaeftuare,
 ut inde infeftet tuflìs. Etphrenitide urgente,homo interdum tuflìt,
 item aggravanteLcthargo. JguiLethargo oppreffì fisat,inquit l.i.part.
 1. e. io. Sennertus, nonnihiltusfiunt ob pituita defiuxum adlaryngent
 & pulmones.  Eadem ratione tura  vetuftiflimi autores, ut Hippo-
crates, Galenus Se reliqui, tùm edam juniores, Johannes de Concore-
gio, Benedici: Viti. Eavent: Amatus Lufìtanus, Pareda, Jachintt*, Se-
ptalius, CafleUu*J. 5.Corr<r/i'w,Anginam,Allhma,Peripneumoniam
 aliquando oriri arbitrantur.  Quos omnes l.y. deCatarhi* S.t. c.é.
 erroris convicimus ac quoq* condemnavimus omninò.  Eadem
 de caufa tuflìtur, invalefcente febri.  Sangvis & cum eo humores,
 tum temporis ruunt in pulmones.  Exiens liquor  vehementius
 glutinis in ritum lentefcit.  Convenientiùs itaq; /. de rat. Viti: in
 morb: acut: Hippocrates ; Ex multa & crebra refpirarione fputura
 maxime  glutinofum citra cottionem redditum, egreffum fieri prò-
 hiber.   Quin etiam cartilaginofis afperae arteria; corporibus ad-
 haerefcentes,flertoreminducit,cumq;adhoc devenerit,  tùm pie-
 runq; mortem infert.  Hatlenus autor.   Finitis febribus, talis hu-
 mor etiara fummà difficultate & quafi trochlei* protrahendus vider
 tur.  Throchlearum verbo utitur Quintilianus, Jam tuflìre, /. t.c.§,
 inquiens, Se ejcpuere crebro &ab imo pulmone pituitam trochleit
                                    Ss              addm 
  jll                 Catarrhus Pulmonum!
  «__________ *————.-———_-1——- „-----4—————————————————————-»-—.»»—————_____)
  adducere, etfi non utiq;voces funtvitia, quia tamen propter vo-
  cem accidunt, potiflìmum huic loco fiibjiciuntur.
      Revertor ad D.D. Sennertum,qui Lethargum quoq; credit in-
 fiammatione pulmonum aut Empyemate finiri.  Nam illud dittutru,
 ^Hippocratis fertur, quod tàm multi tanta cura exponere laborant,
 quemadmodum & Jacobus Lavellius lib. de Pulfibus& Vino: Alfià
 Cruce. Infuper, inquit hic, tradit Hippocrates de Morb.«3.& 4-Coac:
 praenot: Aphor;28.quicunq; fervantur è Lethargicis, ut plurimùm
 fuppurari fiunt.  Hollerius & Jacotius interpretantur, fuppura-
 tione in thorace materie, decubitu ac defufione in thoraeem ipfum,
 unde fuppurari flunt.  Hieronymu* Mercurialis aliter explicar_»
 &perfuppuratasexiftimatHippocratem, eo in loco intelligere_*
 eos, quibus materia putrefatta per aures 3c\per nares cvacuatur_,.
 Nec infolitum fubjungit effe eidem Hippocrati hujusmodi univer-
 falibus locutionibus uti quemadmodum quando abfceffus appel-
 lat quasiibet permutationes materia; àfocoadlocum.   ' Pro hac
 fua róboranda opinione duo fupponit : primum Ìntelligi illud noti
 poffe de materia in Cerebro exiftente, quia purefcit quidem haec
 materia, fed minime in tumorem elevatur, ut liceat dicere,ejusmor
 di tumorem fuppurari.  Secundò neq; de illis poffe intef ligi, qui-
 bus intra thoraeem pus colligitur, quoniam vix fieri poteft, ut ma-
 teria, quae in Cerebro Lethargum facit, in pettus transmittatur, ac
 ibi in pus vertatur.  Averfus primum fortafsè pugnant Arabes,
 qui de Apoftemate proprie ditto intelligunt, non autem de fola in
 Cerebro repletione ab humore pituisofo genita.  Secundum  a-
 pertè fatis refellitur experimento.   Unde Hollerius ad jam addu-
 ttumHippocratislocum:  vidi, inquit, nnum aut alterum, qui ea
 ratione convaluerit, fuppuraro vìdelicet thorace.  Duretusvult
 Lethargum mutariinPeripneumoniam, Se hanc infuppurationem,
 quod tamen  meo judicio obfcuriorem reddit Hippocratis Apho-
 rifmum, quia cura tres morbi admodùm periculofi le confequan-
 tur, nemo fortafsè e Lethargicis hoc pac\o unquam evaderer__..
 Quarerettiùs ceniet Jacotius ipfe, qui alium evadendi Iocum mo-
 dum exeogitavit, nempèdiffufionem materiae ad primum fpatium
intercoftaleaeprimas tboracis partes, quae fine anhelitus diflìcul-
                                                     tate 
                      Catarrhus Pulmonum.                  32}
  ^_^_    1   ina mini  1         ini         il li  1 I MT—-—m
  tate aut lateris dolore per purulenta fputa expurgari poteft.  Hoc
  affo.
       Elfo : Lethargu* definit^aliquando in Empyema,inPeripneumo<-
  uiam, ac in quidvis generis ejusdem.   Aft ille humor non Cerebro -.
  fubmotus fuit, nec inde per tramitem trachaa influxit in cavum pe-
  ttoris.   Illiusmodiquidem opinionefemperfalfusfuitmodo di-
  ci us Vincentius Afarius a Cruce.  Unde Se hoc /. y. de Lethar-
  goc.-.fcriptum rcliquit:  Aliud Bafilare eli, quod in  bafi capitis
  fìtum fit, à Graecis os Sphaenoides dittum, feu Cuneiforme, non_*
  quia Cunei formam habeat, fed quia inter offa capitis & fuperioris
  mandibulae veluti cuneus quidam inferitur,ab Arabibus Os Cola-
  torii appellatur, quod huic glans pituitaria adjaceat, quae Cerebri
  excrementa carne fuà bibula & porosa  ad modum fpongiae, quae
  poilmodum per oflìs hujus foramina in palatum fenfim deponit
  Et c.$. eodem libro : Infundibulum vocatur, éò, quòd per ipfum ve-
  luti per manicam vocatam Hippocratis Cerebri rranscolantur hu-
  miditates Se ideò huic pelvi fubfternitur glans pituitaria, quae ut di-
 ximus, carne fuà porofa fpongiae inflar Cerebripiruitofà excremen-
 ta excipir, Se  per Cunei foramina fenfim in palatum defrillat.
 Rurfus e. 2.libro dttlo : Dura Mater eli foraminibus multis pervia.,,
 quibus Cerebri nervos, arterias, venas, infundibulum & dorlàlem
 medullam transmittit. HicfimilirationeOs aliudColatorium ut vo-
 catur, depingit, aut fi mollius accipis, fingitJohannes Baptifia Cor-
 te fiat, adlùnt, tnquiens Prati: Med' Part: 1. e.44. Se olla  ethmoidea
 feu perforata, quae pluribus foraminibus cribri in modum perfo-
 rarafunt:  adeft membrana olla praedittategens, qua; & ipfa fora-
 minibus correfpontcntibus illis, quae offa  funt, pervia, qua; etiam..
 per totam cavitatem extenditur.necj; perforata eli.   Hac ille.
      Cranium quidem eò loci in morem Cribri eft perforaturru,
at neutiquam vel dura meninx vel tenuis.   De utraq; fibra; tantum
trahuntur, ut libro de Offe  Cribriformi palàm facimus.   Illud au-
tem perfpicuèfalfum eft,foraminibus Offìs  Cribriformi* eo loco re-
fpondere dura, tenuisef meningis foramina.  Nec foraminibus Of-
fìs Cuneiformi* Umilia funt dura tenuti^ meningis fior amina-, neu-
tra enim cxtant.  Per illa Cranii  foramina egrediuntur vafa, qua;
                                     Si 2             -/ftii 
   ji_j.                 Catarrhus Pulmonum.
   __«__-——> lì II  —— . 1  M  II»'      ■ '  '   '.....   ■   ■! Il I ■■
   illis membranis involvuntur.   Ad in hocoptimèfapit Corttfius,
   dum abnuit, dcCrr^ri vafculis cum venire fangvinem, qui nari-
   bus ubertim redditur aliquando.   Membrana utr?.q;, inquit Vart.
   t. Prax, c.a'f.laudatusautorfmvolvcns Cerebrum pluribus venis Se
   arteriis eli prsedituirf, venae etiam quàraplures in interna narium_i
   capacitate reperiuntur, à quibus fangvis prodirc poteft.   Eli igi-
   tur difficultas Capivacii, qvàm movet.   Sed fi rem probe perpen-
   damusjvidebimus pari elle aeftimandam, quia etfi veriflìmum fit_.
   adefie in iìsdem locis plures venas & arterias, quae poffunt in pra>
   dittum Symptoma incurrere: nihilominus fangvis ab  iis ema-
   nans non poteft ad nares ferri.   Quia vel exit ab ipfis vel non:  fi
   exit vel fertur ad finum tertium durae membrana;, qui fecundum-,
   futura; fagitalis longitudinem extcnfus eft, Se in ipsà infculptus &
   maxime excavatus, vel extra praedittarum partium regionem fpar-
   gitur.   Si primo modo hujusmodi canalis terminatur ad venas,
   quae ad narium internamcapacitatem funt diftributae, inde per eas
   ad  nares fertur:  fi vero fecundo modo fangvis fluat, dico, quod
   grumefeatftatim: nam Galenus fcribit, ubiq; fantine™ eyrra  .
ff  jrnpriacnnrppramlafivein corpore fit. five extra,corp'", ftarim  .
   grnmrfrprp.  Hac hic.
        Compari modopituitafferebri minus fluida reddetur,fi quam
   emittant vafa fangvinis ad Cerebrum pertinentia.  Ac ipfe (forte-
   ftusde Cauteriìs infra dilferens, profitetur, illum humorem nunc
   inter Cranium Se duram meningem, nunc inter hanc& tenuem
   tunicam contineri. Hic igitur inibi gelatus,nunquam naribus reji-
   cietur.    Caeterùm in eo eli palàm falfus, quodfinum Ealciformem
   exiftimet  nares proximè contingere, ut fangvis inde inftar rivi
   queat profluere.
        Tandem idem autor Cortefius perfequitury^»^, quibus re-
   tur ipfenofei,quòd huraor<sfc Qerebroveniatin trachaam Se in pe-
   Bus, ut inde tusfìs etiam fiat, item raucitas.   Non habuillis, inquit
   hic Parte r. Prati, zi. e. 48. figna, qua? oftendunt materiam defeen-
   dere ad afperam arteriam, nifi tusfim, quae fané non poteft demon-
   ftrationem facere materiae defeendentis a capite, fed bene, quando
                                                       mate- 
Catarrhus Pulmonum.
W
materia à capite in arteriam alperam defcendit, tusfim excitari fci-
mus. Cognofcitur autem ex Avicennae opinione fen.X-3.c3. tratt.3.
qui mihi videtur afferre quinquc figna.
     Primum eft, quòdfenfibiiiteraegrotus percipitdefcendere_,
materiam ad pettus.
     Secundò fentit veluti diftenfionem quandam circa caput a-
fperae arteria;.
     Tertium eft gravitas quaedam laryngis*
     Adhaec ad nares  percipitur dìfficultas refpirandi cum qua-
dam , ut ajunt Barbaro-Latini,rafcatione.
     Demum adeft quaedam titillano circa palatum, fauces Se la-
ryngem. Hatlenus Cortefius.
     ^Avicenna, quem hic nominat Corte ftus, eft SettatorGraeco-
rum, quorum princeps habetur Hippocrates.  Hic de Catarrhorum
viis ita judicavir, ut infàns ruditas illius faeculi tulit.  Humores in
nares, in os, in fauces,in pettus,in ftomachum,in artus Ce fundunt,
haud aliundè igitur, quam à capite, quod quippe editiore fède col-
locatum eft. Humoris  quoque natura & ingenium eft, fupernè in-
fluere.  Cumqj guttur fit apertum, tanto faciliùs,tantoque plus hu-
moris de Cerebro in pulmones,inque pettus feretur. Praetereà pul-
mo eft rarius vifcus,ob id non modo ad trahendos,lèd etiam ad im-
bibendos humores, Galeno l. de cur. rat.per Sangv. mifis. fìmiliter ju-
dicante,eritidoneus.  Hippocrates ita, fi Diis placet,philofopha-
tus, mihi non humanum corpus vivum nec exanime fed adfimu-
lachrum hominis fittum aliquod ex aere aut ex luto corpus con-
templari videtur.  Ejulmodi ftatuae capiti penitus inani fi aquam
infundis,  illius liquor per ea, quae extant, foramina haud impedi-
turo reperit exitum.,.  Illiusque ftatuae caput, non vero hominia
etiamnum viventis, fi  concutitur, plus illius, quem accepit ante,
humoris reddet.  Idem Hippocrates humorem continuò int^lligit
intimo Cerebro agi, cùm linguam hominis videt fi/perioreparte ex
viridi palle fiere & concreta exficreari\dc\,autem incommodi plerisqj
accidit febricitantibus.Tandé" ipfe Hipp: prae Ce fert,& fatetur,illos,
quos vocat Catarrhos cepbalicos, effe inflàmationes. Quo modo in-
flàmaupnis materia iis foraminibo» illisq; itineribo ac meanbus de-
                                    ■S f 5               cur- 
  3*£                 Catarrhus Pulmonum.
           i      11 i  i    _              —- •
  currere poteritHdemtfoautor pedes Segenua fcribit tandé ìntumeficere,
  incurvari thoraeem, paralyfinfubfiequi ,fudore totum corpusperfiundi.
  Permanet in eadem tamen femper opinione , horum malorum o-
  mnium caput &fontem elle caput corporis.  Illa quoque quinque
  figna, ad ea ut tandem veniam, ad Hippocratem omninò referenda
  funtiquàm vana autem fint ad unum omnia, noli quaerere.
       Primo ; humor ex membranapituitariapofieriori exiens, fàepè
  hzret ad fummam gulam, hominefubinde excreante. iSiq; haec pi-
  tuita glutiendo devoratur, ea non gutture ac pulmonibus, fed gu-
 la ac ftomaeho concipitur.  Nec eft Cerebri humor, quòd de eo
  nunquam venit, fed humor capitis eà ratione vocari poteft, quòd
 illius ad ftrutturam & Maxilla Superior fpettat.
      Secundò; ifta difi enfio circa caput afferà arteria teftatur,de illa
 partehumores interdum uberius ftillare, ac nunc quoque urgere.
      Tertiò, illa gravitas Laryngis oritur ab humore, nonquem
 Cerebrum mittit, fed quem illa pars Laryngis aut membrana pitui-
 taria pofterior fenfim reddit.
      Quarto , Narium interiorum tunica humorem fimili patto
 eraittit,qui occluditaliquando iterSpiritus commeantis.Hinc ilia,
 ut dicit, Rafiatio deprehendi poteft.Galenu* f.4.defocaff.c.g.difficul-
 tatem refpirandi ceu fignum ad hunc modum memorat : Ci quis per
 bonamvaletudinem, quùmfolitas attiones facere poteft, fiediffi-
 culterfpirare inceperit, augeaturque accidens, neque inter refpi-.
 randum ftertere videatur, crudi tuberculi ortum fufpicari oportet.
 Siveròftertendo ftrepitumfecerit, lentorum, crafforuraque Jhu-
 morum pertinaciter impattprum multitudinem, pulmonis bron-
 chiamoleftare indichimeli.  Quodfiilicò ab angufliaefenfu quis
 diffìculter fpiraverit, fluxionem vela cerebro vela vicinis fedibus in
 pulmonem irruentem oftendit. Hatlenus autor. Nonne hoc figni
 tàm intertum eft, quàm commune? Nonne quilibet humor eam
difficultatem fpirandi facere poteft, five infernè is five fupernè in-
fluat?
     Quinto, illa titillano circa palatum fauces, & laryngem oritur
?b eodem humore, quifudorisin modum exit paulatim Se cogitur.
                                                     Ad 
Catarrhus Pulmonum.
Vf
      Ad Prognofiica fpettat Hippocratis Aph: 4o.Sett: z. raucedine*
 in valdè fenibus non curantur;r eCragantur aut cunttantius affentiun-
 tur Broffitvolus, Fonfeca, Hollerius & alii, quos L.4.de Cat: nomina-
 tim appellavi. Fateor, inquitPulverinus, mepluriesantiquos tuf-
 fes in fenibus curàffe. Ac Cardanus in com: Aphor: multi decrepiti
 sefiatis beneficio, mufationeregionis, cum vittus ratione falubri
 citra concottioncm fanantur.
   Nunc,hifce fignis raiflìs,rurfus videamus Montanum: Ad curam
 Se prius ad tndicationes. Habet juvenis ifte deftillationemà capite
 & caput mandansexcrementa,totum etiam corpus mandat ódapfum
 eft à temperamento proprio. Quia mandat, duaeindicarionesfu-
 muntur Se duo debetis facere : primo excrementa in toto &" in capite
 redundantia evacuare: fecundo caput corroborare. Sed totum cor-
pus primo evacuabitis, fecundo caput, tertiò corroborabitis. Eva-
 cuabitis autem totum perfanguinis mtffionem primo , per pharma-
 cum fecundo, quia cum pituita per venas defluat,  òpus eft phlebo-
tomia, tùm ratione evacuationi* ,  rum etiam  ratione averfionis
propter periculum rupturasvenae.Et quia humores etiam funt extra
venas, utpicuita inventriculoeft, Se quia caputexerementofium eft,
poft univerfàlem evacuationem caput evacuabitiscum illis inftru-
mentis , qua; id commodè poflunt efficere.. Quae tria funf caputpur-
gia, mafticatoria, illi per nares, haec per palatura evacuant. Terti-
 um inftrumentum Cuntgargarifimata* Quantum vero attinet ad fè-
 cundaraindicationem, quae Ce tenet refpettu roandantis, quae eft
corroborare caput corroboratione proprie ditta, quia duaé funt
 corroborationes, una impropria ócampliori lignificato fic ditta,
quae eft membri conftrittio, nerecipiat, alia eli propria Se haec eft
reduttio membri ad proprium habitura, cum fuerit ab ipfo làpfum
& caloris innati ac fjjiriruum, humorum & folidorura repara*
rio.  Cura ergo caput fic lapfumperfrigidum fif humidum, indiget
corroboracione proprie ditta, hoc eli, reduttione ad propriam
remperiem.   Et quia temperatura frigida & humida eft, per cali-
dum &ficcum fieri debet: quia curatio omnis fit per contrarium.
 Evacuato capite & toto corpore,  caput corroboratur cum calidis
 Seficcis. Recipiens membrum vane curatur*  Primum eft corrobo-
                                                    rano 
528                  Catarrhus Pulmonum.
ratio membri improprie ditta,  quae cum adflringentibus & repcl-
lentibuscomplecur.   Secundum inftrumentum eft averfio. Haec
perpetua eli in omni cafu : corroborano vero non eft perpetua. Eft
igitur femper ab everfioneincipiendum Se materiam ducere per_.
regionem,perquam comroodè ducere poteft. Sed quia in cafu pro-
pofito variae funt viae ,  per quas fluit dellillatio, variae funt etiam
averfiones : materia enim, quae per vena* deftuit, optimè peroppo-
fitas venas avertitur ,  quae permanale*ampio*, per alios diftantes.
Quantum vero attinet ad repercusfionem , ut ad adftrittionem-.
membri, noncllaequaliterfacienda.  Et quia pars materiae ad ve-
n.-it,pars ad ventriculum, altera pars ad pedus defluit,fi de ea loqua-
mur, quae ad venas defluir, non eft repellenda, quoniam fluxio haec
non eft vera expulfio prseter naturam Se per conlèquens non indi-
get rcpellentibus, nifi peecaret in malitia vel in multitudine, fed id
rarislìmè contingit: ideò non eft repellenda,fed divertendocieva-
cuanda vel derivanda.  Locus autem affettus non eli tangendus,
quia loca deftinata funt fuperflui tati bus. Quantum vero admate-
rias, quae per venas pettoris defluunt, repercusfionem earum quae-
reredebetis non quidem cum exterius repellentibus autore Gale-
no 5.Meth.Med.Quantum vero ad repellentia per interius exhiben-
da,non debetis effe prompti ad quodlibet repercutiens. Optata ca-
vete, ut Philonìum , quoniam ita refrigerati* partes illas, ut fierent
habiles ad perpetuas fluxiones,& nunquam catarrhos tolletis.Ideò
repellentia nec multùm frigida, ut opium, nec multùm adftringen-
tia elle debent, qualia funt ea omnia,quae exafperant,ficut effet eie-
ttuariumex fucco rofarum, balaulliorum, velmefpeli, vel exfu-
mach,  vel aliqua re tali maxime adftringenti, quia exacerbarent,&
exafperarent arterias, &tuflèsprovocaretit, &fputum fanguinis
caufarent. Debent ergo corroborantia effe moderate frigida cum
aliqualicaliditate, ficut eft illud Galeni , quo in deftillationibuj
utebatur. Tberiacanova vel diafpermaton, in cujus compofitione_>
funt multa calida, vel fi non vultis ifta ,  cum moderate exiccanti-
bus procedere debetis, ut eftfaccbarumrofaceum, quo &phthifi\à
curanti»-,,                                        »
                                                     Sung 
                   Catarrhus Pulmonum.                 $17

     Sunt etiam alia multa, quae inprimogradu fùnttalia, ficut
eft fuccus mirtjllorum, Syrupusdejujubis, quileniteradftringit fine
exalperatione , Syrupus etiam violaceus compofitus cum nucibus
aptisfimus eft ad corroborandum, fyrupus defiliquis adftringit fine
exalperatione : & hac faciunt, ne catarrhus facile dcfiillet ad venas il-
las. Praetereà fàccharum rofàceura cum bolo armeno orientali. Hic
lenit&corroborat fine exalperatione, Se fineadftrittionevalida.
Non omnia exiccantia funt adftriugentia. Bolus armenus validisfi-
mè exiccat de non adftringit, ideo convenit afthmaticis propter
plurimos humores delcendentes, fiadftringcret, non convenirer.
Adhaec conveniunt in deicenfu Catarrhi ad pettus, ne recipiat ta-
lem deftillationem, five per venas inrrinlècas five per venas extrin-
fecas deftillet,& tandem omnia frigida in primo, qua; non excedunt
primumgradumadftrittionis. Et fi habueritismedicinam in quar-
to exiccantem, modo non calefaciat nec adilringat valida adftri-
ttione, conveniret, ideò iaus boli Armeni. Ac licer non habeamus
deferipcionem à Galeno , habemus tamen terram Synopicam-..
Nuncaccedendum ad particularem curam , ad quam neceflària
vobis funt inftrumenta,quae tria funt in genere. Primum eft,reclam
in vitlu conftituere rationem.  Secundum eft, medicamenta eligere
vel propter evacuationem aut humorumpraparationem. Quia de-
ftillatio fluit per venas maxima ex parte, Sanguini* misfio convenit
non folùm ratione aegritudinis praefentis, fed etiam propter futu-
ram,diccbat Galenus in libello dePhlebotomia , propter pericu-
lum rupturae venae in pettore. Sed ante phlebotomiam eft purgan-
dum, quia materiae craflàe Se frigida; per venas defluunt.  Debetis
ergo primo evacuare, deinde biduò aut triduo cum iyrupis proce-
dere : pofteà jubere, ut vena fecetur cephalica, quoniam fluxio à ca-
pite eft, quia ut alias diximus ex Gal: praeceptis, aut materia fluit
aut fluxura eft aut jam fluxa eft, cum fluit, tribus indigemus,eva-
cuationederivationeòe averfione,& tunc eligere debemus venam,
quae posfit haec tria facere.Haec autem eft vena,quae locum medium
obtinet.  Cùm vero fluxura eft, averfionetantùmindigemus, &
tunc venam eligimusmaximè remotam.Cum autem fluxa eft,duo-
bus indigemus, evacuatione &derivatione.  Averfionem aurem
                                      Tt            non 
^o                 Catarrhus Pulmonum.          __________

 non qua;rimus,quia jam fluxa eft. Terrium inftrumentum eft, fi o-
 pus fit de chirurgo optimè exercitato providere.  Evacuarlo pri*
 mùm fiat totius corporis, dein capitis quod totius evacuationem
 fcire debetis, quod materia craffa & vifcida & cruda non eft mo-
 venda nec evacuanda, nifi Cueritpraparata. Et quoniam craCCafri-
gida eft Se vifcida, quatenus craffa, incidendaeft, quatenus vifcida
 abftcrgenda, quatenus cruda & frigida, concoqùerìda. Qua; inci-
 dun t Se abftergunt, eft oxymelfiSyrupus acctofù*,exfàccbaro Se aceto
 copofitusfirupu* acetofiu* ex duabu*mdicibp &ex quinàj radicibus.Oxy-
 meljtiliani compofitum,fijruputde betonica,deflcecbade C. &C.Sed quia
 hic juvenis eftcalidus, non tranfeatis oxymelC. ócadfummutn^-*-
pum de betonica.  Reliqui nimis calidi funt in hac aetate.   Decotta
 erunt ex betonica ócfàlvia Se fi timeritis caliditatem bepatìs, ondi-
 vi.tm Se borragtnem accipietis.  Dein totum corpus purgandum.
 Haec quo ad univerlàlcm evacuationem.  Quantum veroadparti-
 cu!arem,habemus membrum mandans & recipiens. Pro mandan-
 te funt mafticatoria, caputpurgia Segargarifmata. Alia flint quae in
 aure ponuntur. Sed evacuatio illa non eft conveniens. Vcrum^-r-
garifmata funt renuenda, quia ad partespecloris trahant materiam
 Se vos non debetis ad eam partem trahere, necogatis derivare ad
afperam arteriam.Caputpurgia fiunt ex cyclamineiScc: mafticatoria
iunttria, Se debetis facere pulveresóc cum cera componere, aliter
dìlucrenturper guttur i£facere exeoriationem ! cera autem adhaeret
propter vifeiditatem Se diu tenetur in ore.  Pro evacuatione mem-
bra recipienrium, jam ventriculum evacuaftis.   Quoad pettus
omnia provocanria tuflìm,quia per tuffìmpedoris excrementa excer-
nuntitr, idonea erunt, Syrupus de farfara, Se de byffopo convenien-
tisfimi fint cum  decotto femìnum cìtri, quia a pulmone per vias
urina fvacuant & alia. Pro evacuatione vero loci affetti, adehum
feilieet colli mollientia&refblventia conveniunt, ficut eft oheha-
maem.aneh:ckempl:demelil: Diachylonfinegum. Quantum vero
attinetadcorroborationem membrorum Se quidem caput, confe-
derare debetis, quod frigidum & humidum eft non quidem ex fui
natura,/edex malo regimine, cura id prius calidum & ficcum era:,
                                                     ideò 
Catarrhus Pulmonum.                  ^
ideò cum validecxiccantibu* &calefacìentibus corroborabitis : pfi-
moc\uepalvifiulo* ponetisfuprà capiti* commiffìtram ex mace, caryo-
phyllis, majorana, exfiemimbus ocymi, ex cinamomo, Zìngiberc corfe-
 clos,qui exiccant cum odore Se calefaciunt.Poteritis lacere cerata,
 dropaces, finapifmos, lixi via diverfà ad calefaciendum & exiccan-
 dum. Conficietis etiam fapones ex caryophy 11 is. Praetereà balnea
 calida.6fficca,deftilUntiain caput cpnvenirent. Nec adverfatur no-
bisGalcni fententia,quia loquitur ipfe de capitibus calidis,hic juve-
 nis autem videtur incidiffe intemperaturamfrigidam Se humidam-.
ideo conveniunt. Nunc tandem quoad corrobora tionem pecloris,
 theriacanova, Mithridatium novum, Diafpermaton, bolus Armena,
fàccharumrofatum.  Qua; totum corroborane funt theriacae ma-
gna; , qualis eft illa antiqua, Mithridatium antiquum, Dianufch. &
diambra óre:
      Sircmexaminepenfioretrutinas , nec caput nec Cerebrum
eft membrum mandans,Ced maffa Sanguinea, cujus è Conte,corde,ian- //
guis ad caput Se ttfad cerebrum per arterias meat, ab eoq; remeat (/
per venas rurfus. Nec pituita in Cerebro extra venas fluitat,ut opi- .
natura///*-,qui eà de caufa caput vocitatexerementofum.  Eft gemi-
mi* error autoris, illum in cerebro refidem humorem à cerebri ve-
nis imbibi, incpxepulmones convchi, exiftimantis.   Caeterùm inter
me Se hunc autorem convenit, fanguinis misfionem  Se purgationem
prodeffc,nocere autem repellentia. Deinceps autor Opium reprobat,
cùm fit frigidum. Quo nomine & Pbilonium parùm utile putatur.
At in eam compofitionem multa calida medicamenta adduntur,
VitPyretbrum,piper, crocus,fpica Indica, ettphorbium, Zedoaria, casfia
lignea Se iftud genus alia.  Magis probatur autori Diafpermaton,
cùm tamen ifti compofitioni tàm multa calida non fuennt admix-
ta. Nec Opium eft frigida; naturae, veluti hic error nunc eft publi-
cus. Quin exploratum multis & compertura eft,illum fuccum non
leviter calcfacere. Praetereà aitfiiccbarum rofiaceumfuccum mirtyllo-
rum,Jyrupum de juiubti, jyrupum defiliquù fluxiones inhibere. Ver-
ba recognofeam us.  Et haefiaciunune catarrhus facile defiìùet ad ve-
na* Ma*.  Quo nomineBolum Armenum pluribus laudibus effert.
Nullo modo iftius generis medicamenta illud cemmodì afferunt,
                                     Tt *              ut 
331                  Catarrhus Pulmonum.           _________
«*---_-—-_-• --———-—-—-a ----------- ------------ •--»----«--• tmmm^mmmmm
ut (atarrhum prolabi non finant. Non me fiigit,quod Galenus l.p.
de SimpLMedfacult.Ccriptum reiiquit : terra ex Armenia eos magnifi-
cijuvat, quibus ex capite in thoraeem defiuxio decumbit. Talia ubi af-
fumuntùr,iftorum vis, non in Cerebrum,non in caput rapitur. Si ea
ex ftomaeho in venas meat, quo patto in ipfas Cerebri venas per-
veniet ? Qua ratione humores Cerebri fufpendet ?  Bolo Armeno
quàm multi hodiè utuntur,rati,humores fluentes tenues inde haud
leviter fpilfari.
     Praetereà hicbolus trahaeam exafperare putatur -, valet, inquit
Joh. Bapt. Cortefius libr. t. Prati, cap. af. praefèns medicamentum Se
praecipuè ubi fimul cum tusfi adeft raucedo Se eft Beneditti Vitto-
rii medicamentum :
         ìy.  Diatragacanthi frigidi.
             Diacodii cum faccharo.
             Diapenidii fine fpecieb. a.^j*
Addit Benedittus 3J. boli armeni f p.  In hoc tamen cafu placet, ut
abftineatis à bolo ,  quia venithumettandum ac leniendum, quod
eft exafperatum, proinde accipite Syrupi violati ad gij. & efficite ad
formam Loch fèu Julapii fluidi. Hac ille.  Quo nomine nec Jùffitus
conveniunt.  Quanquam Cortefius ita : flint fuffìtus quidam,  qui
confueveruntaliquodferre juvamentum ,  ut eft illefattus exfo-
liis ungulae caballinae. Hic autor meliore \ure Crocum laudat cum
Cardano, qui eum cognominat animam pulmonum. Et hanc quoqi
ille magni facit compofitionem.
     IJj. penidior.  Jij.
         Diatragac. frig. 5Jfl.
         nvarum paffar. §U.
         fèm. malvae
             Gosfipii a. 3J.
         Cum Syrupo Adianthi F. Loch.  Hac ille. Nec inutile
erit Loch illud ad Catarrhumfialfum, quod in Difpenf: Valerii Cordi
extat. Sed'quaerit Superior autox,Cortefius, quànam via talia medi-
camenta in Laryngem Se in pulmones perveniant ?  Ad quod re-
fpondere videtur, haec omnia, inquiens, perfruftula exigua in ore
&fub lingua polita liquefeunt Se per tranfudationem gula ad afpe-
                                                      ram 
                    Catarrhus Pulmonum.                  333
___________ ____■■___-»--»--» mm^mummmmmm -_------■--»«-»--■•-»-»-»-»-■-__--»
ram arteriam transfunduntur, quamvis etiam per fuperiora ad epi-
glottidem aliqua portio percoletur. Hac ille. Hujus tranfudationis
naturam proprietatemque /. $. de Catarrhìscap.deBranchoexpofui.
Inibique pofui verba Baronii, quiillam membrana;Laryngfs Se Gula
focietatem probe expendit.
     Deinceps idem autor humorem prius praparari, quàm expur-
gari praecipit-  Ad id quoque tradit utilcm effe Syrupumacetofium,
ex duabus radicibus, Oxymel. Hifce nihil proficitur. Humor & in
Cerebro ineft & in pulmonibus. t^uare haec medìcamentainciden-
tia Se molle Cerebrum, mollesque pulmones violare poterunt.  Nec
credendumeft , talia medicamenta humores propria vi incidere,
quafi fopità natura ,  quae tamen princeps in agendo exiftimatur.
Rette fentit deiis,quae auribus inftillantur. De Medicamento trium
piperum fententia e. de cat.ftomachi fertur.  Quod ad gargarìfimat a
attinet, ea magis commoda erunt.   Haec rigantfummum guttur,
quod faepè quafì arefcit,pulmonibus laborantibus.Minimè humo-
res alliciunt ad pulmones & LaryngisdftuUm.  Nihil eò pervenire
poteft.  Mafticatoria & Caputpurgia caput priva tira  non purgane-..
Ex proximis vafeulis trahunt liquorem & eum quidem tenuiorem.
Quapropter iisadhibitis , Maffa fànguinea redditur magis  fpiffa.
Dicet aliquis, quod fimilibus remediis ufus fuerit Hippocrates. Ve-
rùm femper jus. fasq; crit,ea mutare, novare, ac etiamomittere_».
Praeclarè Corn. Celfus I.3. ci.  alterum illud ignorari non oportet, quod
non omnibus agri* eadem auxilia conveniunt. Oportet itaq, ubi aliquid
non refpondit, non tamiputare autlorem,quanti agrum.   Infup er e a-
putpttrgtum vocat prrivatam capiti*purgationem. Vanus eft ille me-
tus , ne allettus humor ex ore confertimeat in pulmones & trans-
eundoexedat tunicam Laryngis.  Tandem autor Caput valdè exic-
cantibus, calefacientibusque rebus corroborai, ponendo pulvifiulos
fuprà commiffuram ex mace, caryopbyllis, majorana, exfeminibu* O-
eymi,ex cinamomo, zingibere confeclos. Infuper convenire cenfet bal-
nea calida &ficca,defiillantia in caput. Verùm cunttahaec medicina
erit dubia.  Fuit enim ( funt ipfius verba) juvenis annosnatus XXV
calida & ficca tcmpemtura.   Et confiderare debetis, quod caput frigi-
dum & humidum esl, non quidem ex fui natura, fèd ex malo regimne,
                                      Tt j             eum 
 334                 Catarrhus Pulmonum.
 mmmmmmmmmmm^mmmmmmm—— i ■   ■        mmmmm—mm—mmmmmmmm
 cum id prius calidum & ficcam erat, ideò valide cxiccantibus & e ale fa-
 cientibus corroborando. Haec valide exiccantia & calefacientia quo
 modo humores Cerebri frigidos ita confiiment, ut naturali calida
 &ficca temperatura[apitis nihil unquam nocere queant ? ObO-
pium recens admixtum Theriaca medicamentum corroboranspetto-
rale exiftimatur. Qua ratione Opium corroborai pettus ? Cur non
 & Cerebrum ? Cur non cunttum corpus ì ^Contanti* quoque Ve-
ficatoriorum Se Cauteriorum mentionem habuit. Illa commiffura Su-
tura Coronali* Se Sagittali* magnaS femper fecit errores. Fontanel-
lam Vertici* multi jam dudum abdicarunt.Nec reliqua cauteria effi-
cacia videntur. Unde & Helmontiu*fiermone de Afihmate Se tusfi, in
quibufdam, inquìens, tàm balnea quàm cauteria opem dedere, non
quod caufam effettricem, quàmproduttam ,  ideft, Laticemmi-
nuant.  Adeoque remedium palliativum Se ad pofterius applica-
tum eft. Denique tota mali fcaturigo hujus in infòns caput huma-
num, in catarrhos depluos è capite relegata fuit, Cujus caufam Ci
erraverint, conlèqucnter debuére & in remediis aberràffe. Hac ille.
Jam vero Job. Baptifia Conefiu* Pan. t. Prati. Med. cap.48. aliam ra-
tionem afferre videtur : Capiti applicari confuevcrunt ad ejus cor-
roboratipnem, ut irrigationes fupra futuram coronalem, pulveres
cmplaftra, cerata, cucufae, Setacea,cauteria.  Quando materia ali-
qua exerementofà in capite reperitur, five fiat in capite five aliun-
dè proficifeatur, cùm non fit in una ipfius parte, non poterit ea ad
unumlocumprotrudi : nam fi ipfà continetur inter cranium &
membranam craffam atque tenuem aut etiam fub tenui & in fub-
ftantiae Cerebri fuperficie  live  tenuis fuerit, à  natura protrudetur
ad propinquiorem cutem &prafertim ad eam , qua esl per cauterium
debilitata, quemadmodum uti fynciputferro candenti perforatur,
tunc ad illum locura peccans materia propellitur. Neque haec ma-
teria poterit unquam deorfum ad caput ferri , quemadmodum è
contra quando materia eft in fubftantià Cerebri aut ipfius cavita-
tjbus, facilius per cavitates ad fpinae latera deorfum propellitur per
commodiorem locum, cum vero cutis eò loci fuerit perforata, fa-
cile per locum hunc expnrgabitur, quamobrem falfum eft in craf
                                                    sa ma- 
                   Catarrhus Pulmonum.                  235
        ."'■"■         »             ■       1   j    i
sa materia eflè affigendum cauterium in cervice, in Ancipite vero
in tenni, nam non oportet petforare,nifi habitàconfidcration* lo-
ci, in quo materia continetur.  Hac autor.
      Si humor haeret inter Cranium Se membranamcraflàm aut
inter tenuem, is non ftatim fé conferei  in cutem Verticis per cau-
teria fauciatam.Curisnondefluetad oculos ?Sijn Cerebro eft col-
lettus,non viam femper àffettabit ad cauterium Cervicis. Sangui-
ni* quoque conceptacula funt vel interna vel externa.   Humores
quidem ad partes debilitatas tendunt,fed non femper.  Natura,re-
   ttrix ac agitatrix fanguinis, quideminvitaturacadmonetur.
          Aft ea remedia quimfaepè rcfpuit, aut non
                        patitur^. ì
CA- 
   CATARRHUS  STOMACHI

             ARGUMENTUM.
Catarrhus ftomachictss eft numerò quintus.  Ab Hippocrate
    & à Galeno vocatur x.eL]app@* ic. od'fiail%oti Kct]dpp©* «e titv koi-
    À*Wc tkV xaiw xoiA«V » & «e y*s*£0e. Eundem raemorant Ga-
    lenus, Polybus,/Etius, Philotbeus, Avicenna, Rhafes, Alfiabara-
    vìus,Haly,Serapio,Janus Damafie^us,Marcellus. Recentiores,ut
    Nicolaus Nicoli , Bello edtus Se Francanzanus catarrhum fi orna-
    chicum,Fluxum Cerebralem, ut Savonarola, Diarrhoeam cerebra-
    /««vocitantplerique, CerebeHaremveròVale feu* de Taranta,
    nonnulli capitalem aut cepbaljcam, quidampituitofiam, ac quo-
    que catarrbalem.  Catarrhalis quoque interdum dicitur ratione
    illius Catarrhi, qui de toto corpore venire prodirur.   Nulla
    Diarrhoea jure haec fortitur cognomina.   Quibus viis humor
    Cerebri defluit, illae funt Gula feu Oefiopbagus Se Fauces.  Fan-
    cium verbum. Graca, Arabica, Latina Sedeh'rque patria lingua
    eftambiguum. Illa etiam Catarrbiitineranominantur colato-
    riapalati,ad quod fpettatGargareo. Nonnulli viam hujus Ca-
    tarrhi prolabenris cenfent efle continuitatem membranarum
    Cerebri,ac fiomachi.  Hinc ille fiomachìcus catarrhus Aphtbcfu*
    exiftere putatur. Tandem vena Se artèria habentur viae,quibus
    humor Catarrbiftomachittlabitur. Eas memorat Galenus,hinc
    recentiores. Quae in ftomachum fluxit materia, illa rurfus ve-
    na* intrarepoffe perhibetur. Infuper AdrianusSpigeliu* capitis
    pituitam ex ventriculo tranfudare poflè arbitratur. Quae Cere-
    brali* hujus Diarrhoea viae omnes flint fallae, ineptè fitta; ac
    prorfus nullae. Nihil in ftomachum Jabitur,nifiglutiendo. II-
    laque devorandi facultas non eft naturalis, Gula non attribuit
    .mufculos LeonbardusFuchfius , contra  vero alii, ut Archan-
    gelus Piccolbominus.  £.e$ experimentis fatis pernofeitur.  Vin-
                                                   centius 
                Óatarrbtlt Stom/tcbt.    ______        HT
_-t_-a--fcair-_-_-l_-.t------»' mmmmtOiaumOlmmtmtmaUÈmmmm
 Vincentius Baronia* verum attingit. Homo dormiens glutit fae-
 pius. Spigelìus refellitur. Cerebri humor venù aut arteriis nom.
 fertur in ftomachum. Qtfae pituita in ftomachum per arteria*
 infunditur, non cerebri, Ced maffafanguiaeahumor eft. Catar-
 rhus ftomacbìcus eft nullus, nulla eftDiarrbeea Cerebrali* aut
 Catarrhalis.   Medicamenta, quae ad illam praedicantur, exer-
 centaegros, nihil juvant.  Viaehumomotm,.■*.^*&c\tx\x\%
 funt Dutlus Cbolodochus ,  Pancreatica* Dacia*, & arteria inte-
 ftinorum.  Diarrhoea caufa nunquam eftCerebrum. Oris humi-
 dum , quod reddunt Dutlus Salivales, non poteft,nilì gl»tien-
 do venire in ftomachum. C.  Plinius memorat pituitam  Gula.
 Gula verbum an fignificet guttur ? Gula madeth^more. Ad Di-
 arrhoea caufas & cibaria omninò fpettant,nee non Aer.Aufter,
 pluvia,nebula, pori cutis Diarrhoeam creare queunt. Hifce non
 Cerebrum afficitur, fèd maffa  Sanguinea, uude tandem oritur
 Diarrhoea. Aer  Se gulà&poris Cutis hauritur. InCerebrum
 haud trahitur. D. D. Sennertus ab bellica cerebri intemperie
 (ita vocat ille)  tradit oriri hanc, quam fingunt, cerebralem
 Diarrbaeam.ldexplicari non poteft.Refutatur Sennertus.Diffe-
 rentia cnarrantur , Cerebri humpr nonnunquam in Guttur
 fluere creditur.  Catarrhus vel te tòt kcItv xwAfar vel ic -njV ava
 koì\Iw fieri fingitur. VerbiF4tf«'*/»ambiguitaseft multorum
 errorum mater.  Necpecloralis Catarrhus hoc modo exiftit,
 nec ullus eft Brancbus cerebralis. Nec humores cerebri vel acres
 vel mitiores diverfà faciunt Cerebralìs Diarrhoea genera. Nec
 hàc ratione nafcitur Djfinteria.  Falfusob ideft Hippocrates,
 item Galenus ac cuntta cohors recentiorum Autorum.   Nec
 Diarrhsea facile à multitudine Saliva orietur.  Signa Diarrhoea
 cerebralis Dìagnofiiea non dico fallacia, Ced nulla funt Se pror-
 fus falfà, u t fpumofa alvi excrementa, capitis imbecillita*, dolor ca-
pit;*,e'}usdemgravita*,Catarrbu*. Praetereà eam ajunt àfòmno
 invalefcere, tales aegros efte/omniculofès ac dormiente* fiepiùs
glutire.  Tandem eandem cerebralem Diarrhoeam effe periodi- -
 camita vocant,noclurnam quoque,ac diuturnam,itemquefine
fiti. Nec ille Hippocratis Apborifmus ( 6Jib: Aph: 31.) eft verus,
                                  Vn              Jdcji 
art                   Catarrhus Stmachh
mm^g^mmmtfg» <5___F£f~~a~' ■    —mmPm^-**^**PF*P^*m~mm*m,mmmm***m^
    l^dqf^fiiaiadyevtitSantlorius.  Multi <4«/£f laborant duritià al-
    vi. TusfisSeRaucita* nullafuntdpcumentahujus Diarrbeeaca-
   .tarrhaUs, ut nec dei*elione*alvina, velnaufiea ,. vel vomitjones,
  ■ [ contxìvinc.'AlfiariusàCrucedifpmat.Quantum adPrognofiica,
  :  $\ccatarrhosfiomacbicut nunc levis, imo falutaris, nunc gra-
    visfimus morbus putatur & propèmprtiferus. Erit quoque in-
    terdum &&****■•■' *~«rl'"#'->cerc9rali*Naufia+ ac alpi contraelio
    quoque cerebrali*. Sunt figmenta, quemadmodum & cerebra-
    li* Lienteria,  cerebrali* Dyfinteria, cerebrali*He elica Ceu Atro-
    phia, cujus meminit Serapio veìjanus Damafienus,  quem fe-
    quitur Bertrucius.lndìcationesproditHippocrates,item Galenus
    éeABtius.  Eafilem pluribus perfeqùuntur juniores. Eft invete-
    jratus error. Inventa caput Se cerebrum curari non finunt. Re-
     mediaalvum contrahentia,principiò reprobantur- Venterfu-
    perioreft thorax Se quoque,fèd alia ratione,j#0«/*^#j.Utrumqi
    ajunt purgari.  De eo dubitat A.M. Brajfavohts. AgaricusSepe-
     clus purgare dicitur. Cathartica Cuntaliquando pvaìiKet. Ptar-
     mica etiam CuntqvvrliKa. Quxpecluspurgant,ea ait foh.Guintb.
    Andernacus valentisCima effe debere. Obid Agarico locus non
     ent.Hippocrates Se Galenus catbarticis lenioribus utuntur. Qui-
     dam Agaricum reprobant, aliis reclamantibus.  Rbabarbarum
     eft commoda medicina. Elecl.Diapban.Pilhucis Se aliis catbar-
     ticis ipfum Cerebrum credunt quafi privatim purgari.  In ea-
     tbartica inutiliter illa Cepbalisa , ac ut vocant, Cerebralia ad-
     duntur. Quacunque oriente Diarrhoea, ad ftomachum & inte-
     ftina.dirigarur curatio,nunquam ad Cerebrum.Leniterpurgan-
     tia-non funt aliena, nec clyfteres nec vomitus, non autem à fo-
     rano.  Sennertus vapores àyomiticmibusmotoscenfèt, dritta
     perfafeiam Sutura Coranali atceti.  Eiaflenfus haudcommo-
     datur. Sanguinismisfio non ratione humoris vel in Cerebro col-
     lctti vel de eo flillantis, fed rationepletbora eft utilis, urgente
     Diarrboed. Nec cucurbitula penitus reprobantur.  Cauterium
     Avicenna utile judicat, atteftante Zatuto.  Quidam recentio-
     rum cauterium vertici  ratione Capitis Se ratione ftomachi a-
     liud Pedibus infigendum curant. Eft error dccumanus. Eadem
                                                          de 
Catarrhus Stomachi.
>».....■
   deSe4aceo,VefUatoriis,Rafuracapitis,lkri&ionìbus,SacceUatiorje,
   Suffimigùs, Lotionibus capitis, Lixiviis, Unguenti*, Emplafiri* tO-
   dontmentis,Sc tandem reliquis Cepbalieis,Se ut vocatit,Cerebra-
   libusmetucamcntis eft cenilo.  Illae compofitiones flint ido-
   nea:, ut TberiacaìMitbrid:Aur: Alex: Confido CalamintbatDia-
   cymin. Diatrtpip: Hujus meminit Galenus, hinc BartbMontag.
   Zoroofter TiaeUus. Diurerica damnat Dioctes,  non item Otla-
   vius Horatianus, hinc rccentiores. Optata auxiliantur. ; Quid
   fit Diafpermaton Galeni, deteglt Mercurialis. Ex opio confetta ""
    Collyria profunt. Optata ore continenti» utiliter. Quacunque
    quisarripirurD/^r.&ari, necptarmicis, net mafticatorììs, nec
   gargartfinis levatur. Sennertoftuftr- fufpetta funt Mafticatoria.
    Illa remediorum genera omnia funt aequè fupervacua. Genus
    Diataexponitur. Oleranocent. EorumeftxM.T.Ciceroarripi-
    tur Diarrbaed. jE«/^/»/#/nonauditur,digeftibiles cibos cul-
    pans. Vinumfubaufterum convenit & aqua cbalybeata. Supìnus
    subita*nihilnocer.  NullaÙiarrhota  curatur vigiiiis. '/«nihil
    prodeft. Exercitatio corporis eft utilis,aft certa ratione. Reme-
    dia ad regionem fiomachi Se ad duodecimam vcrtebram dorfi
   adraoventur.-.

                           *
                  )X ordine nunc venit ille ic t>\ sèfiaxov %&-
                  [rdppac, venit &ex debito, ejùs mentione, lì-
                  ) bri* de Catarrhi*, tàm faepè illatà. Huric itaq;
                   Jreddo & deftinati  fervans & diligens illius
                   tf//^<?«^r/Wenumerationis. Conftantia pro-
                   misfi aequè valer, ac ftudium ordirtis.  Si ab
                   hoc Catarrhigenere tacitus recederem, certe
                   partem incepti deferèrem nec efficerem co-
nata.  Simul quoque haud cuftodirem illum ordinem,illamque re-
cenfionera,quà hic èc <r3tia%o¥ Catttrrbu* eft numero Quintus.
  Htppocr:L.de Gland: ait Catar:ex Cerebro ài ùaregotnc in Laryn-
gem Sei] xjxrsodirisèc. tò» ^«^oi'prakipitare.Ac IJe loci* inhmìno
 ita loquitur: fowjc ufcxtf*^: òmiqa  3ì«\tS'woQdyìtfc ^
 
 ij^o                  Catarrhus Stomachi*
 ■m,m*mmmmm  .....— ■■       "■"      ■' "■ ■■■■■ ' <>>j»----m
 HottMnvffodti' At initlo eum catarrhum omittit.  Sed quo confilio,
 inquit Zvingerus, ineertum. Eum vero in ipfitcura docet.
   Nunc Hip: l.de Cdrnibust XotoTHKn éiyiié®<t\(f5>* $g 7»'* <xfa.w koi-
 AiVNec non Se l.de Sacro Morbo.'clània,rix%ió <p\iyu,ei U toh koi-
 s\itfv> L./.& ^.de Morbis:^ et tè ovfia >ta»X&«i> M tocK6(pw\r^,ug)
 èg tàv xotfuV afiiKécScy. Similiter Galenu* in 6. Apb.2. Hipp. l\ \srst-
 edictc. kcc't&> $&$ 70 is$'f}&(/>ct > KaKuSof Td%ìzaox$4(A$lpa, (pcLpvyfcx.
 Kg) rgetz&a* dpTqgias fyb 7n>ev(*0va njj ^óf^a^ov uj^ya<d^- L&ro
 de Symptomat. caufis tertio^capitequarto : KajaOépsTcq ri ^ rie -njV
 yi&pp ni ^cro "fflc K^okTifjc pstifia nm  «e m t^ct^esou de-Hioitiu.
 Libro de Sanitate tuenda^fcxto, capite nono : rèv esc ri rò <^fm (po'
 Pji» rzòv taBiilài>nd'ttॠxsz&ctixircq sofJxtxìc. 1% HgiiirPetyJtctà.^-
 £,«*.  Libro denjque Septimo Aphorif.\o. ac libro Sexto Aphor.\i. Ut
 & libro de Locis affeclis, t.j.Metb.Àùd^ cap,ti. & u. Libtofecundo de
 arte curativa ad Glauconem.  ,
      Eundemque Catarrhum enarrat Polybus. ALtius quoque tetra-
 bìbl.\. Serm. cap. 14. ad hunc modum: capite ex intemperie affetto
 multa fupervacanea excrementa generantur. Delationem  autem
 ad os ftomachus excipit atque afj>era arteria. Quum vero ad fto-
 machum fluxus deferatur,& frigidus exiftat, ad frigidam intempe-
 riem corpora perducit, calidus contra in calidam : hicexulcerat
 quoque temporis progreflù: iiny|*rincipio vero appetirai nocet&
 cpncpttionùSi igitur frigidus fuerit defluxus,,tardas epneottiones
 &croditatesefficit: fi vero corruptus, incorruptionem adìget ci-
 bus  , unde nidorofae aut faedidae aut acidas eruttationes produ-
 cemmo. , aut etiam aiterius cujufdam, quae norainari non poteft
 aut etiarm  nomen habentìs qualifcatis.  Ubi vero altiùs defeen-
 deritnocumentum,  eriamintefiinumjejunuman^cit&ad colum
 nftroe pertingit atque ad  venarum  melènterii vafa, per quae ad
 hèparipfum alimenti diftributio contingit. Et quibusdam quidem
 dejettio appetitus accidit : aliquibus vero appetitiones rerum prae-
 ter naturam , quas appellant caninas aut etiam ciborum vitiofò-
 rum concupifeentiae. Haec ex Galeno/Etiu*. '■Pbilotbeus ita loquitur.

      Ex Arabibus-eundem Cafarrbum plvtes commemorant, ut
Afvicemta; Qa.taj-rh^fparjgitmr^cì froniachumck; quandoque ulce-
                                                        rat 
Catarrhus Stomachi.
  rat ea& multoties commovetur eo appetitus caninus & dolores
  ftomachi & fluxus ventris & rafura inteftinorum, quunt eftfalfus
  aut acetofus Se generatur ex eo etiam colica & proprie mucofà,
  quaè Cruda eft. Abub.'Rbafis l. i. Divific. 67: Et quandoque fit fluxus
  ventris Sei re effusa ex capite ad ftomachum. Alfiaharaviu* c.y\
  Si fluxus proveniens exCercbro caufatur ex humoribus defcenden*
  tibus à Cerebro ad inteftina, qui eum incitant ad exitum.  Haly l.
  y. VraZt: C 75. Diarrhoea ex luperfluitatibus à Cerebro ad ftoma-
  chum defluentibus accidit Se  ad inteftina.  &Ac libro nono Theo-
  rica: Quaedam a Cerebro defluunt ad ftomachum, cum debili*
  tatum fuerit roalae corftplexionis eaufa calidae aut frigida; :  multi*
  plicanturq} in eo fupperfluitates Se defeendunt : alia; ad pajatunij
  decurruntque à palato ad ftomachum.   Serapio tratt: 3.  cap. 21.
  Diaria  eli & accidit ,  quando in corpore eft repletio multa_J
  Dein eft materia alia, qua; funditur ad concavitatem ventris, quàm
  multi Medicorum modernorum non cognofeun t : & eft illa, quarti
  dicemus  nurte.   Defeendunt enim interiori parte  Cerebri rami
  ad raundificàrtdum fuperfluitatetes Cerebri.   Nam ex iis fbnr,quas
 defeendunt ad duas nares & ex iis funt, quae defeendunt ad epiglot-
 tum.  Dum ergo Cerebrum permanet Calvum,  tunc fuperflurta-
 tes, quae nafeantur in eo, funt paucae:  Se non fèntitur eorum eva-
 cuatio.  Cùm ergo laeditur,generanturex eo fuperfluitates multar,
 quandoq; ergo defeendunt ad nares ; quandoq;adepiglottum &
 fortaffe ad ftomachum & ventrem.  Et ex iis utrisq; ad inteftina_j
 & huroettàtur fuperfluitas & diffolvit virtutem infpatio temporis.
 lisdem  Verbi* utitur  Janus Damafcenus.   Ex Latinis Marcellus,
 phiegma frigidum, inquit, defcendit de Cerebro inStomachum. Htìs
 Ctquunturyuniores,\\t Nicolaus NicoliElorent-. Se ex  ilio  genere_*
 pleriq; omnesC  FfiTx|usO rebralis, Johan: Michael Savonarola in-
 quit, eft Fluxus caufafus & decurfu mulrae humiditatis & Cerebro
 ad ftom.ichum, & de ftomaeho ad inteftina.
     Hippocrates Se Galenus hiCtc locis vocitabànt Katapp^h^it
M*Xfl9,**$M*'9h ™v *sftin**<&pìtt9 èciiìvd&nv Koihlnv, «&-
vuppav eie 7?r yt^ey..   Unde & apud tritio avellam Bellocatus Se
Franean1(anus nominantCatarrhumfihmachicum,  Arabes auteia
                                É* u  3                  nti, 
j^-ì                 Qatarrhus Stomachi.
■            I              i ■    ■ i.......     *9.*mmmr—m**
uti Avicenna, Rhafes, Alfaharavius, Hai) Se Serapio Diarrhoeam,
ac illorum interpret.es barbare Diariam, ac nunc Cerebellarem,
ut ValeCcus de Taranta, nunc Cerebralem cognominabant».nt modo
dittus Johan: Michael Savonarola, Joh: Matth: de Cjra&iiGaleatius
deSanhaSaphid,Rondeletius,ClementiusClem,entinsis,Moutuus,Herc:
Saxonia, Platerus, Foreftus, Hollerius, Cortefius, Sebaftianst* Nafius,
Cafpar IVolphius, Joh: Alarquardu*.  Ludovica* MercaUts\appel-
lat Capi talem Diarrhoeam, Cephalicam'B^olanu* ac quoqj NoÙur-
nam,, Pituisofiumfluxum Joh:DanielMylius,Hofmanna*& Cere-
bralem & Catarrhalem.  Appellatur, inquit 1.3. e. 14. Hieronymu*
.Capivaccius profluvium Cerebrale Se Catarrhale.   Hunc imitatur
,J)ocl: Dan: Sennertus, eft, inquiens, rDiarrbaad Cerebro.   EU alvi
fluxus, ut vocant, Cerebralis vel Caiarrhalis.   Verùm non deerunt,
qui minus commodèCatarrhalem nominar! cenfent.  Nam Avi-
cenna verbis interpretis ita loquitur.  Et quandoq^fluxus ventrisfto-
m achic us esl,catarrhus in ftomaeho propter illud,quodipfe comprehen-
dt t ex humoribus malis effufis ad ipfum ex corpore.    Idq; Jacobus de
Partibus exponit hunc in modum : Ait, quod fluxus ventris a fio-
macho procedens quandocfe eslcatarrhm,velfitexcatarrhoreceptoin
ftomaeho propter effufìonem malorum humorum de corpora ad ipfum
Cerebro vel hepate corrumpentium cibos in ipfo receptos.  Et nomen
Qatarrhi non hsc accipìturproprie prò defcenfu humorum a Capite in
ftomachum aut peclus, fed prò cur fu humorum de membris in membra
maxime in fiomachum.   Nec fere alia mente opinionis Clementine
 Clementina* e. defiuxuum cognione :  Fluxus Cerebralis fit ex ca-
 tarrho a debili Cerebro genito,qui per ftomachum in vifcera fluit,
 & corrumpit nutriraentra, quxfecumperfècefliimeducit.   Ca-
 tarrhus  autem  quandoqi eli phlegmaticus, quandoqj cholericus
 falfus,acutus,virulentus vel lubricus.   Et fluxus catarrhalis non
 femper proficifeitur à capite, fed aliundè poteft emanare ex fiftulis
 ficapoftematibus intrinfecis : nam quandoq; ante eorum matura-
 tionem  fluit humor virulentus,& poft aperftionem fanies, quae fa-
 ciunt fluxum.   Ex his intelligitur,verb.um Catarrbi effe incertum.
 Quamobrem Se Catarrhalis alvi fluxus poterit effe ille, quo humor
 non de Cerebro, fed etiam de aliis membris fluit in ftomachum.   Si
                                                        me 
                    Catarrhus Stomachi.                 $43
«—————————_——————>■————•————__———.——a———————1—a-———*«——-—.——•———.—a————■
me audis, utrumq; cognomen & Catarrhale Se Cerebellare Ceu Cere-
brale aetcrnà oblivione obruendum erit. Tàm multa, quae hic pro-
prie fcire covenit, libris de(fatarrbis fuperioribus praecerpfi.
      Hippocrates Se  Galenus humorem àW tk? |K«£aAKC & ìi«>
7?/ syTa^d'Kit il xssrooutìc Se èuì té òiovQdyv in  ftomachum-»
fluere proponunt.wdfr4^/oefiophagum nominant Meri, unde recen-
tiorcs, ut Bertrucius Septima Diarrhoea, inquit, eft  Qatarrhus de-
feendens a capite ad ftomachum per Merjideil,  cefophagUm. Plures
verbo Faucium utuntur.  Cùm vero, inquit Alex: Bcncditlus, Ca-
tarrhus per fauces in ftomachum ^& inteftina nottu  praefertim de-
fluxerit, magnis fluxionibus tentantur.  Similiter^Peter Fore-
/?w/cùmCatarirhus perfaucesin ftomachum & inteftinanottuprae-
fertim defluxerit, magnis fluxionibus tentantur.    Caufa ejus eft
materia defeendens àCerebro in ftomachum prolabensfuà gravi-
tate & continuo fluore talem fluxum gignens.   Sic & Rondeletius,
Pifo Sennertus & alii.
      Verbum Faucium, Pharyngie quoq; Se illud, quo hic utuntur
Arabe*, quàm ambiguum C\t,libroprimo de catarrhis offendi.  Il-
lud Serapioni* Se fani Damafieniinterpres reddit nomine Epiglot-
tidi*, cum, ii\quiens,Cerebrum Uditur, generantur in eo fuperfiuita-
tes multa, c/uandocf ergo defeendunt ad nares, quando^ adEpiglotuv*
& ex epiglotofortaffis adpetìu* é'pulmonem £3fiortaffi ad ftomachum
& ventrem.  NicolausLeonicenusl.3.dePUnii ejr Medicorum er-
roribu* e. 15. epiglottidem interpretatur caput Laryngis.   Sed hinc
non patet via inftomachum*   Ille autor quoq;  adverfus quosdam-»
offendi r, guttur effe anterius, potteriorem vero gulam. Tàm mul-
tiplicitcr nefcio quo fato erratum fuit.  Mox/W««ambiguam_»
vocem Vharyngis enodat,xedar^\xen%Av icennam, qui gutturis par-
tes non perite perfequitur.   Et hoc eft, quod omni propè faeculo
latuit natura Catarrhorum.   Ac illud Verbum Arabtcum quoq; Se
gulam denotat, Se guttur.  Atq; nefcio quo modo &patrii fermo-
nis verba hic ufurpari folita, aequè fint incerta, quibus viae catar-
rhorum  dillingvendae funt.    Johannes Dryander Se  Fabianus
Scheunerus libros vernaculà lingvi de  Catarrho condiderhnt eo
confilioi ut vulgus eum & curare ppffet facilius & dignofeere. //-
                                                       liut 
•44                  Camrrhus Stomachi
*                  ___________»___—_—_——,,—»——•———————«——■»—■■*—■—■•
fo'av verbahxc'funt.  (gg ftub 5rei;erUr> Sltifie t>on bem £aupt $er<
«bflieffenb; (ginerbur^ftieOT«fen/»ntbetfct6iflclje<fl Coriza, ber
2faberburd) ben £alg  (vinab auff bte hingen unt> QSruft/ unb veijf
Catarrhus, ber ©riffe tnwenbtg ourcJ) benSRaehen bte Qttunb*/ unb
Jeijt Branchus.    Scheuneri verba ponantur: SS3tr federi aud)/
SBentt (te <UtS ben Ventriculis Cerebri in Jg)al0 unb afperam arte-
riam fotte»/ ime £eiflèrfeif/ unb ba (te auff bte*ungenunbQ3ruff
fpmmen/£u(ten/ifotdKn/ fd)n>eren3c&em/unb offrmate Ocfowinb*
fuèf unb bte ©arre ge&àfjren.  5Btc fpùrenbeegleic&en/ wann (te
»o« baurten r}erabtt>cris iti ben SDtagen faflen/ wte (te cruditates obec
Unbaungen/Voraitus,2Biirgen unb 3*red)en/ tvenn fte «óer m bit
SDdrme fomtntn/^attdjflùfle ercegen/ uub nxinn (te t>on bannen ttt
fctefcefcer gejogen roerben/ttue (te biefelbe aucf) unb i\)u enge uft 2f berti
fcerftopffen/ bajj unfergrifett Febres, 6t§tt>etlen ©eelfuctjc/ja aucfj
SBafferfucfjrbaraujf tr folgcm  Illis verbis.- Owtdjen &£<tfe : nunc
gulam tantum, nunc tantum gutturis fiftulam, nunc utramq,* Ger-
manicè dittitarous.  Quàm confuse ergo & patria lingvà exponi-
tur! Dryander:  £>et «nber burc& ben .#ate fynab <t«f bit iuwgen
unb QJruft/ unb f)ei|ì Catarrhus, ber butte intvenbfg in ben Opache»
 be$ SOtabeg/ unb Jeift Branchus.  Viciflìm vero Scbeunorus : n>emt
 «UC5 ben Ventriculis Cerebri ut $a($unb afperam arteriam faflett/
bte Jpetfferr' tit erfoIge.Hos imitatur e. de catarr: Dn.D.D. Sennertus,
 infpeCie catarrhus, inquiens eft defiuxio humoris a capite in palatam
 os ac pulmones.   Branchus vero esl exerementorum è capite in fauces
 deftìllatìo cum vocis ohfcuritate & raucedine.   Aft ille catarrhus
 facit raucitatem,qui in plumpnes fertur.  Nam transeundo laedit
 vocis Inftrumentum, Laryngem.  Qua de re hic retexere, nonj la-
 boro.  Certe illa Germanica vox, #atè oppido quàm par eft illi
 dubio verbo Eaucium,quo D.D. Sennertus rurfus 1. j. part. ì. Sent,
 z. e. 6. utitur, in alvi fluxu, inquiens, Cerebrali vel Catarrhali mate-
 ria è Cerebro imbecille pituita multa, feu infpida, feu falfa abua-
 <3ante per Fauces in ftomachum Se inteftina defluit.
        Tàm celebrata vulgi fermonibus, quàm vetus eft perfvafio,
 Cerebri humoremjja-* tramite decurrere infiomachum.  Quo no-
 mine n\u\t\autotumcoUtorium Palati cotcìruemoiatit, ut Bartho-
                                                     lomatts 
                    Catarrhu* Stòmàtbì.                 34J
—MI   11    111"                 --»—«i.^    _,i ___||MMÉ»IM|
UmausMontagnana.  Pituita inquit Heurnius in l.y. Aphdr.so*
fluii facile in ventriculum in choanam.  Quam viam Catarrht Zo-
roafter Tmellus vocat patentem, & meatus oris BartholomausPa-
fchettus, ejus verba hac funt:  Offa Ithmoidca & fpongiofa à Gale-
no 1.3 de locis affettis ciò. dicuntur Colatorià.  Alios etiam na-
tura in Cerebro canales conftituit,  qui ab ejus medio ac cen-
tro ad pelvim in bafi conftitutam , quae eft cavitas quaedam vul-
go lacuna ditta feruntur, perquos Cerebrum praefertim fecundum
ejus partem mediam, atq; fecundum ventriculos medios feilieet fe-
 cundum &tertium ab exerementis emundatur.  Qui exerèmenti-
 tius humor folet fcreatu rejici, fed aliqUandoita ad os Se ad fauces
 magna copia prolabitur,  ut ad celbphagum, inde ad ventriculum,
 ad guttur, inde ad afjteram arteriam faepè non levis portio permeet.
 Duo enim funt meatusin or*, qui humorem iplum fluentem fufeipe-
 re apti Cunt,gula,qux Meri Arabibus,Oefiophagus Graecis dicitur,
 quaecibum Se potumaboread ventriculumderert_» :  afpera arte-
 ria, quae aérem ab ore ad pulmonem &à pulmone fpiritum ad os
 ducit.   Gula non nifi oris apertionereferatur,afperae vero arteria;
 caput, etfi fatis anguftum, femper ad apertum maner.
        Galenus Se Gurguliènis mentionem L2.de arteCurat:c.2.
  habet.  Verba ejus accipe :  Kce} ori Qvopxa pStò f@j icvivunat, tyd
  $nX<Hv C4tx<tfat/;«r.  Ta&oiantig!) <&iia%ov, àìèizéruv.  Eìtreo^èh
  t<x»c x«t&j Tfoxppiornv. óWfj»'*» t($j csr'Xhoi >@) iBpp^e f$t)>TO*c
  }ì is{à)f firirroLv ès rcuc. 2^  tuv KctTctuwloùV.   ÉynétyciKov fè  ng\
  UnuyToc. tcuc 5ì ùzssgd>et£ ya.pyct£twv(&» n£ p'imv hJj toTar1. Hoc
  eft: Cerebrum autem efr ejus membrana* per palatum & gargare 0-
  nem & nares e* aures purgari.   Ex recentioribus Bartboloméus
  Montagnanaob id etiam Gargareonemfaepius commemorat. Idemr
  qui confilio XXIV. ac CXXIX. humorem Cerebri per communita-
  tem Se per colligantiam{Cunt ejus verba)in ftomachum ferri affìrmat ;
  Ac Confilio CXXVII. ita loquitur : Modus, quo harc materia tale
  fecitnocnmentuminmeri, hoc eft,in gula,quia cùm materia i-
  ftar multiplicatae defeendunt, aut propelluntur ad lacunam Cerebri
  in loco offitBaplaris, tunc partim per venas, partim vero per modum
  ftillicidiitranscuntesper rete mirabile recipiuntur in concavum pa-
                                      Xx               lati 
  34|$                 Catarrhus Stomachi.
  V. '■ ■.. ■■■.  .       ■  ■■        '*■■ ■—;----- ,.i.»U«i»  "  '."■■!■ ■■
  lati $ dcTn oc p er fanniculum i ftum vid e ntu r i njforiùs p e r 1 oc a avu-
  ta Se iftfìeft vera  caufa,  quare primum nocumentum in hoc viro
  praefematum fuit in *?*/* ejus in tantum^ quod. elongata, mollifi-
  cata vel apoftemata fuit.  HaciHe, Carolai Vifio quoq; eundem hu-
  morem continuitate membranarum Cerebri SiStemacbi decuvictc
  arbitratur.
        Hacq; ratione aphtha fcrpere creduntur.   Quam in partem
  lAmatu* Lstfitanu* Centuria tertia curationiLXVl. ita differir-, x
  Conftantinus natione Germanus, vir multarur» iingvarum peritif-
  fimus, temperatura biliofus, aecatis fùae anno fexagefìmo, quum ab
  ejus capite humor aeris ad eos deflueretrin eo ulcera, quae aphtas
  Graeci dicunt, paffus eft.   Contra quae quum remediis uteretur Se
  fyrupura rofarum fimplicem cum de endivia paratura biberet, prae-
  dittus acer humor ad inteftina la plus eft, ynde dyfènteria orta fuir,
  multùm quippe egerebatmaximofub umbilicum dolore: egeftio-
  ncs primo meraeerànt biliofàe, pofteà viride*,fàngvinU raixtar, pa»
  rum vel nihil febriebat,  d. multùm  fitiebat, viresconftabant,ìèd
  pulfus intus rctratti percipiebantur.Et centuria prima curatione no-
  nagcfirnaficunda ad hunc modum : Catharina fiiia magnifici &ge-
  nerofi Johannis Gondulani, patritii Racufini pulchcrriroavirgo
  aetatis feptendecim annorum : quum à teneris annis apud Monà-
  chas D. Bartholomaei ageret, non ea intentione, ut ipfa monaeba-»
  futura eflètitfèd pater illi raarìtum virum probum affettans,interim
  apudillas commorari ftatuit.   Haec igitur quum apud illas ageret
  circa os ventriculi erofiones perfentire ccepit*non & tamen ut ex
  illis ingens perciperet nocumentum : grandìpr tandem fatta aegri-
  us erofiones ferebat, quia  magis ingravafccbant».& caliditaterain-
 gentem circa ipfum vuntriculum cum morfibus illispatriebatur.
 Mala igitur qualitate per tàm iongum tempus  in ventriculo ira-
 preffa neceffarium  erat indealìas per communionem qUandam oriri:
* veluti fuit a capitedeftillationem in ftomachu ipfum unde dolores
 intentiores fatti funt» & ad pettoris regionem, unde tuflìs ficca &
 ingens oriebatur:demum,,ut paucis concfudamjobimprcflam ina-
 larci intemperiem ia ipfo ventriculo* ob otium.Hac slle. Ludovica*
 Durctus :■  illud Hippocratis ora aphthofagraviajs, nil fra fi ferunt 
                    CatarrkarStomacai.                   347
 —f———'»——»*■«■—————»■——■— ii-- t«——i■—«———«-■<«*»■  — 1 '  ,—»———)——1—» t______a
 boni.  Etiamre alvi feruntur lìqwi disalvisi Cete fimili ratione ex-
 ponit: ora àpthofa non qUàlia effefolentora infantium nuper_,
 natorum ex acriore lattenutricis'.non enim maligna; funt iilaeaph-
 thx, fed qualia edit faevi catarrhi teritas prolabenris in fauces, Se in-
 de prorepentis partim ad alvum, piartim ad iplbs pulmones. Hinc
 venit tuflìs ferina tabifica:  illinc perturbarlo alvi apthofae.  Im-
 potenza mcoquendi& continendi affert Catarrhi prolapfus in al-
 vum, & ipfaqoo^ alvus ophthofae.  Quae res adduxit Hippocra-
 tcm, ut poftquam fcripfiflèt, ora quibusdam fuiffe aphthola, fubje-
 cerir:   noi\laj T<tpqL%vfot<,id eft, alvi turbatae: quòd feilieet illae
 cum morfu ferrentur liberaliter hquidisexerementis.  Quem lo-
 cum enarrans Galenus 3. Epidemrpart. 3. haec fcripfit: prolabentis
 in fauces e capite, pravi humori*, id, quod tu pulmones deUbuur, ta-
 bifica* inferi affctliones, quod vero in alvum defertisr,poflquam in ■
fundum fubiertt, perturbationem moveteum morfuprégrandent^ :
 quod fané  oftendit illud ipfum alvi turbata;.  Nam  idem humor
in tranfìtn, appetondivim labefuèlat, unde ipfà venit Vmovda, ideil,
eibifiÀftidium. Prorepit autem catarrhus per  continuitatem interio-
ri/ tnaica,ejua communi* eslipfialvo cum faucibus.  Sed alvus aph-
thofa impotentiam habetcontinendiea, quee affumuntur: prori-
 tationem vero transmitrendiea, quae prolabuntur ferina è capite-».
 HattcnUt autor.   Arq; Gabelchovtrus  quoq; refert,qùendam do-
 lore dentium fuiffe oppreffum,pollmodum ipfi,utautoris verbis u-
 tar, oris, faucium é oefiphagì interiora fuiffe exeoriata.   Simili
 itaq; ratione c-f-rr>W»proIapfum fuiffe opinatur.
     Adhaec Galenus etiam Venis tradit hunc ftomachi catarrhum
fieri.   Fiunt, inquit hic In Apbor. Hipp. comment:7. Aphor.  jo. ali-
quando alvi excrementa fpumofa, fpiritupfb humore ex capite ad
ventriculum defluente.   Fiunt Se vafis, quae ad ipfum perveniunt,
illum effundentibus.  Si vero, quod à capite defluitad afperas
pulmonis arterias, ut nonnuJH voiuntperroeetad inferiora : pri-
mum ad ventriculos Cordis ipfum pervertire oportebit:  pofthoc
dUorum alterum eveniet, aut primum per cavam venam adgtbba
bepatis, deinde illinc ad cavam Se ita perportas ad inteftinorum in-
volucro : autprimam admagnam, deiride fic ad illam,qua; eft in,
                                Xx z               mefen- 
34^                Catarrhus Stomachi.
m**mmmmmmmmmmmmmm~——--»—--»-•*-»---» un    >  i      •»--------»-»
mcfcnterio.  Sed quo  modo adhuc fpumofum remaneret Se fàn^
gvini coramiftum & tot cum eo venas pertranfiens.  Supra SeBar»
tholomaus Mantagnana  SeColatoria Se venas dicebat,ac confilio xlil
e. ih. hifce verbis utebatur:  materiae multae a capite ipfius effun-
duntur Se per fé  etiam defluunt per arterias & venas interiores &
profundiores, adhuc etiam non raro Cadit à capite materia per fo-
ramen Colatorii,quod  eft in concavo palati.   Hac hic. Johanne»
de Tornamira quoq; venarum meminit:  In Diarrhoea àCerebro
per viam Catarrhi materia defcendit à capite ad ftomachum per—.
poros Se meatus extra ipfàs venas : talis fluxus eft de materia phleg-
matica, quae defeendens ad ftomachum commovet chilofitatera &
humores exiftentes in concavo ftomachi & facit eos fluere ad infe-
ferius. Similiter talis materia reumatica dcfcendens-corrumpit ali-
qualitercibumin ftomaeho:  ex ifta caufa  duplici fluxus ventris
per viam Catarrhi a capite durat quibusdara diebus ter vel quater
in die, &egefta funt aliqualiter fpumofa cum gravitate capitis. A-
liquando talis fluxus ventris per viam catarrhi a capite fit materia-*
contenta intra venas & arterias capitis, Se tunc eft materia commi-
xta cholerica &  phlegmatica & talis materia venit per venas capi-
tis ad infcrius& commovet humores in venis fubjacentibus Se fa-
cit eos fluere ad hepar, Se per confequens ad inteftina, talis eli ma-
jor poft fòmnum, & non poffunt bene dormire, fomniant mala-*.
In principio egefta fuerunt, quafi fpumofa textu ditto.  In Septi-
mo aphoriimo.  Ifte fluxus de poffibili fubfequitur ad primum Se
Se durat.  Vitlor Trineavcllusl.y.Setl.y. e.4. hifce : A capite non-
nunquam defluens falfa pituita aut per venas  aut per cefoploagum
& ventriculum in inteftina & non raro profluvia alvi cpncitàt.Jfo
hannes Baptifia Montanus faepiufculè : ubi per canales mar ter ia flu-
xerit ad ventriculum,  vel per afperam arteriam, neceffariò ifti ta-
befcunt_.,  fimiliter fi per vanas  ,  & ratio eft, quia fi ad ventri-
culum tranfierit, fiunt cruditates  Se obftruttiones & cibus non_,
concoquirur, fecundo  non  diftribuitur,quia cum crudus fit, venas
©bftruit melàraicas & fi diftribuitur,nòn eft bonum nutrimentum.
Et fi per v*»«« ventriculi, naufèamfacir vomitus, fi in inteftina ea-
dem feratur materia, fluxiones ventris efficit : fi ad partes infimas
                                                      inte- 
                    Catarrhus Stomachi.                   347
 ———————————»———————————- ——————————————————•——»«™"———————————————————Mn.
 inteftinorum,hatmorrhoides inturaefcunt, humor ad ventriculum
 decumbit, prout naufea atteftatur,& caufa hujus pituita eft,à Ce-
 rebro defcendens ad ventriculum, quae pertranfiens adhxret fauv
*©ibus,quia vifcida eft.
      Jacobus Sylvia* in curat.Morbor.itat Fluor alvi à catarrho vel
 acri Se purgente & fallo vel vitreo  vel acido vel dulci ex^Cerebro
 mente ,  nunc per cefophagum in ventriculum nunc per Mefiaraum
 in inteftina, nunc in utraque, qui vim retentricem vel qualitate vel
 quantitate moleftat,  autlubricara Se ad continendam ineptanu
 reddit-..   exflf quoque Jacobus Bordmgius : Si per ve no* Catarrhi
 fluxio ulqj admcfènterii venas, fiunt diarrhceae. Pluribus^ verbis
 Johannes Crato in Analog. Cùm ad palatum fluir, raultitudo fputi
 molelh eft,non raro etiam naufea, quia catarrhi materia inficit ita
 initium cefophagi, ut quafi bolum in faucibus habere videamus,
 Per cefophagum vero cùm delabitur, confequitur naufèack ventri-
 culi imbecilitas,cruditas,*_;0^tf»\>4a. Si tranfit ventric_lum,fiunj
 obftruttiones in melàraicis vel autto catarrho iienteria fèu levkas
 inteilinorum confequitur. Vel Ci acutus,dyfènteriam.  Cum ad he-
 par, hydrops Se, Itterus.   Si per venas feratur, Ci per intrinfècas ad
 fauccs, juvat venae fettio, quae indicat materiam per venas,non per
 foramina ferri.Si per extrinfecas,parotides,fiad pulmones, Afthma
 & tabes.   Si  per venas ad infiinas inteilinorum partes defcendit,
 faepè per haemorrhoìdes exitum molitur. Redericu* a Fonfeca : caput
 magnas habet venas, per quas ad inteftina fua deponere poteft ex-
 crementa. Sic & Johannes Vifierus 7. Aph, 30. Jobannis Marquarat
 verba haec funt : Quatdam eft Cerebralis, quaedam ab orcquandoq;
 humiditates per venas defeendunt, ut trattis, quia lingua multùm
 h umetta tur.
      Gulielmu* Rondeletiu* Se hocadjicit: Non flint audiendi,  qui
 putantomnem articularem morbum.fieri perdefluxionemà capi-
 te vel per fjpinalem medullam. Nam illa quae eft in capite colletta}
 videtur efle illa, quae in Cerebri ventriculis colligitur &perinfun-
 dibulufnexpurgatur, velperosvertebrarum velper mediamfùb>
 ftantiainfpinalismedullae. Talis defluxio intra venas non fit. Noli
 poteft emanila materia, quae 4 venis, in partes esterna* defeendi*,
                                  Xx 3                rur- 
$48,                 Catarr mss Stomachi.
———————*——*>-*——i——_—■■—•——.. ———_———————»———————————»•——————»—————■——«——»
rurfiamfiubìre vena* & ingredi, nifi illa, f **»>x» ventriculum de fluxerit,
qua? per inteftina defcendit <• & venis Mefaraicis trahitur.  Sed illa
fltrahitur, rurfuscoquitur velper ventremeffluens, facit fluxum
cerebralem.  ///*»* autorem eo nomine laudat /V/w Foreftu* l. sp.
obf.y. Ita quoque fert opinio Femelii,  quemadmodum r<*/\ «V ^r-
;£*/>. demonftrabitur.
    ' Infuper alias novas vias excogitat Adriana* Spigr'iu* lib.g. de
torpori* fabrica e.g. Aphorifmus eft quinquagefimus quartus ulti-
maefèttionis, in quo Hippocrates, quibu*,inquit,inter ventriculum
tófeptum tranfiverfum pituita concladitar, dolorem^ infert,utpote qua
ad alterutram cavitatem exitum non habet, ii* per venas ad veficam
converfitpituita, morbusfiolvitur. Controverfia eft, quid per cavita-
tem iilam intelligat, quam inter ventriculum Se feptum tranfver-
fùm conclulàm ait. Marinus antiquus Medieus & qui dudum ante
 Galeni tempora floruit Se aphorifinoscommentariisilluftravit_Jt
ftatuit, cavitatem hanc inter carnofàm fep ti tranfverfi partem Se
peritonaeum effe, quo ieptum inferiore fui parte tegitur.  Negat e-
nim fieri poffe, ut inter ventriculum &0iaphragma humor con-
cludatur, cùm neceflàriò defluat & in abdominis cavitatem effun-
datur. Sed impropria nimis haec loquendi ratio foret, fi prò perito-
 naeo ventriculum Hippocrates dixiffet, qui alias ab omni verbo-
 rum abufu mirificè abftinuit. Hanc cum Galenus advertiffet,aliud
fpatium oftendit, ìllucl nempe, quod ut ipfe loquitur,infra feptum
 tranfverfum eft , fed intra eam membrana; abdominis interioris
 partem,quae ad epigaftrium attinet. Sed cùm Se fic impropria quae-
 dam dicendi ratio, illam ego meritò cavitatem ftatuerim, quae ad
 finiftrum orificium ventriculi, fub diaphragmate, membranis in-
 clufa occurrit, in qua aquam, flatus & pituitam coacervar!, Taept
 numerò obfervavimus. Via autem, per quas pituita adhanc cavita-
 tem pervenit, pori funt & infenfiles illi meatus membranarum ven-
 triculi , per quod tranfudat, cùm totum corpus fit trarapirabile_>.
 Quae fané viae pluribus à me excogitata; parebunt,  noftroejuc.*
 effitta; Cerebro, cùm nec ipfe negem prima fronte vix credibi-
 le quid videri :  at iis , qui in Naturae operibus, tùm eorum, qui
 ex morbis obicrunt-- ,  diffettionibus  diligenter vertati funr_r;,
                                                        nihil 
                    Catarrhus Stomachi.                  ^f
 -—*■•——»—•——* *—•——-—-—M-————>--_——. ——-————a-—■*•——-■_____»__,__■________,
 nihil omninò, quod mentem in admirat ionem posfit trahere,digni
 arUimabitur. Quin imo hoc loco exoptem, omnes, qui Mediernae
 navant operam , hanc ut corporis tranfpirationem bene animo
 comprehcndantfuo, cùm ex hac multarumgravisfimarum quae-
 ftionumfolurionespromptisfimèpetantur. Caeterùm abundat in
 Ventriculo/>/>«/'» vel ob defiillationem à capite, vel propter crudos
 humores ex crasfis cibis genitos, quo patto memini à ine cura tum,
 qui ab efu anguilla in hunc affettum incidit,  Se alium quendam,
 qui admodùm huic malo oportunus erat, fi quando crudos cibos
 vel deguftaverat.   Colletta autem fic pituita dolores concitar—»,
 quod finiftrum ventriculi orificium, tùm frigiditate pituita;, tùm
 flatibusindeobottis,afficiatur.  Dolor autem hic nonnunquam eò
 exacerbari confùevit,ut aegri animi deliquio corripiantur.  Tenetur
 autem conclufà,quod neque ad medii ventris cavi tatem,ob lolidio-
 remdfaphragmatis fubftantiam :  nequeadimi, ob dittam mem-
 branam, tranfudare queat.  Hos enim ventres per xStTt'pnv Koihia*
 intelligit, quanquam nondefint, qui credant,thoracem& ventri-
 culum denotaflè, qui tamen erranr,cum hos frequenterfic Se tho-
 raeem jìjv <x*oo,at imum ventrenWr- k<xtu appellìtet. Accidir,quod
 exprefsè in aphorifmo ventriculum yat.<£*jtvocet. Quod fi tandem
 irxquirat,perquos dutlus pituita haec in veficam transfluat,illireCpon-
 der,, venas eflè ex Hippocratis fententia : ìntelligi autem venam ca-
 vam & Arteriam Magnam, in cujus ramos illi cavitati vicinos,, at-
 tenuata à noftro calore pituita rapitur & pofteà^w emulgentespro-
 paghici in renes tranfmittitur, à quibus, ad veficam tandem  deriva-
 tur, cùm via fit eòrettisfima. Quo loco; nota, non folùm divinisfi-
 mo Hippocrati hanc, dequa diximus, tranfpirationem corporum,,
 fuiftè-cognitisfimam, ut tx diverfis rpfiusoraculis, praecipuè libro
 de alimento patet, fed Se eandem hic ad ufum revocatam, cùm di •
 cat, pituitamhanc in venis ex ilio fpatioriapi, inde adurinaevia?
tranlmirti.  Hatlenus Autor^
     Haec omnia ad judicandum faeillìma erunt. Si enim non an-
te furrìptis opinfonibus aeftimantur^inaniafunt & abfurda.  Talia
vetus ruditas finxir nec repudiare fuftinuit  credula infequens aetas.
Pg^ «igne primus nega,YJ T (frekrum <»v fi» illam pi ni frani. »»fflinr{f fa
                                                    Qua- 
y$$<                 Catarrhus Stomasht.

Quapropterea nec inde adpalatum, Scadgttlaiter promovebitur*
MemoranequoqueCaput. Quo igitur patto humor fuprà Crani-
um exiftens,adinferiora oris ferpet? Fingamus vero, Capitisycere-
bri%\bumorem ex facili in Infundibulum & Glandulam pituitariam
confluere. Quo modo Se qua via is in Cpaciumpalatifauciumàj de-
trudi poterit? Illa portioQffis^Sphanoidiseft interjetta,qu«aut ca-
va eli aut denfa.   Eaderacjue deorfum verfum,quà refpicitfàuces,
membrana obtenditur.i Foraminahujus oflìs» hujusque membra-
na; funt commétitia,per quae humor excidere credebacnr. Sunt igi-
tur, qui eum continuitate membranarum,cerebri & faucium devol-
vi volunt.. Qua opinione"Bartbolomaus Montag^pna Se Ludovica*
Duretus hic trahuntur.  Paraus ait Meninge* cerebri & palati galafa
membrana* inCummo faucium adunati. Ipfe £?«//«?«* quoque tuni-
cas oculi, auris, lingua de meningi bus cerebri nafci- Sinnlemque ori-
ginem ducunt TunicaPleura, Se Pcritonaum,Ci Archangelum Pie coir
kominum, Bauhinum,Spigelìum audimus. Verùm hi Riolano ifta fub-
 tilitatepropèineptire videntur. Galenus partium exortum vocat
 quamlibet validiorem adhaefionem. Earaque VefaliusinExam:Fal-
 lopii ait principium, ut eo verbo ut or, abufivè nominari. Tunica, pculi
Alba feu Adnata oritur de Pericranio, de dura cerebrimeninge&e eA
 jam ad nervos opticos exporrettà ducit fimilem originem Tunica
 Graffa Se Cornea, ac de tenui cerebri meninge tandem tunica uvea.
 linde vero reliquae oculorum tunicx,Roticutaris,crifiallina Se Vitrea?
 Natura eas fabricatur. Altera membrana alteram in tàm magno Se
 perpetuo confinio fàepè contingit.  Non vero ob id altera alterius
 origoeflexiftiman^a.  J^ecadquam membranara  altera validius
 annettimi*, per eam haec humorem fumi t. Quid? Illa ipfa cohaerenr
 tiaaffluentem humorem tàm facile non admittet. Ac meninge* ce-
 rebri Se membranapalati, membrana faucium toto genere,natura &
 forma differunt. Gula, inquit Cafpar Tìaubimts, tunicis tribù*dona-
 tur &duabuspropriis, prima à ligamentis vertebrarum enata, qua
 duarumpropriarum involucrum exiftit. Altera, qua externa dici fiele t,
 carnofa admodùm, craffatjj acfimufcssla*.effetperforatus,afecunda car-
 tilagine Laryngis ortum ducit, & tantum tranfuerfisfibrisdonatur, ut
 bis alimenta ab interiori*.tunicafibrisattrafla9firomptius in ventricu-
                                                        lum 
                     Calmila Stomachi.                  gf
    ii min i m  ii  ■                       ______  | !__________,
lum detrudantur.  Tertia eft interna & diffìmilarisfubfiantia, cujus in-
tima fùperficiei voluti ve lum, quod lave & lubricùmetl, fùbtenditur,
fibrisreclis& tenuìsfimis donatum. Haec hic.  t^Ceninges cerebri au-
tem nec rettas nec tranfverfàs fibra* natta; fuerunt.
     Praetereà humorem Aphtharum de Cerebro ajunt fluere, ac
fenfim repere ad fpatium oris interius, adlabia, ad gulam denique,
ad ftomachum ufque Se ad inteftina, ut alvus inde fit citatior. Forte
credunt Se Cerebrum aut ejus nieninges ipfàs iisdem aphthis Se ulce-
ribusantcobfideri. Nolo hifce affàniis diutius immorari. Fjjrjim
piiftnlarnm hnrr|Cirpm Ma(fa [àfg»i*"* *™>rminat /ir. utiisnOtt
folum osSefauceaCed etiamgula Se inteftina tandemfaedentur.
     Paficbettus illum cerebri humorem hoc loco confitetur una in
guttur conferri. Sequiturveterem opinionem. AcGalenusn^ia Hip-
pocratica effata;4 Aph:jj. Siàfebre babito tumore non exifientein
faucibttsftrangnlatio repentifitpervenerit, letbale ac 1. ?orrhet:Fau-
ces dolente*,tenues, cumquadamdifficultatefirangulantes, velociter
exitumaffercntes:interpretaturbìfce:nunc vero dolentesnon dixit,
five quia ex iis, qua: dixerat anteà,ppterat fubintelligi, five quia etia
absque dolore aliquando dittam putavitin praecedente fèrmone
fieri poffe ftrangulationern. Etfi omninò  poteft eflè fine dolore
ftrangulatio,ex talibus caulìs erit. Poffibile eft, multitudine bumidita-
ti*pituitofa prafertìm,madefadentetunicam gutturis interior em, fieri
abfque dolor* tumorem.
      Verùm tunica gutturis interior humorem, quo madetnunc
leviter,nuncyehementiùs,nonà cerebro accipit,fed eum ex fèfun*
dit. Infupercompertumhabeo, glutiendo nihil cibi vel potus in-
nate Laryngem.Po/«Éf,ihquit Hippocrates libro quarto de morbis,
non ad pulmonem ,fied ad ventriculum fertur, quod ei prope adjuncla
hominis gula,quafemper hiat & ad quam tenditfimuftfr pulmonisfiftulà
tanq: bedera folium iiaincumbit, ut fiadeumferatur, indevorando
mìnime infiedemittat.
     Idem Paficbettus & hoc addì t :  Gula non nifi oris apertione refi-
ratur,afpera vero arteria caput,  etfi fatis, femper adaper tum manee.
Laryngis fiftulà patet, fed non cibo, nonpotui, non illi pituita»,
fed aeri. Gula autem fere caufà eft. Larynx fuo corpore ita incum-?
                                      Yy               bit 
jji                 Catarrhus Stomachi.

bitinfummum orificium Gula, ut eam leviter arttare videatur*
Haec aperto ore haud re feratur; eo verbo utitur Paficbettus. Haec re"
feratur, claufoore, & ut oftendit Piecolbominus, immota lingua*
Gulam aper\untMufculi,c\u\ arbitratu hominis nituntur.Dentitione
«rgente» quàm multum/2r/w««yore aperto, decurrit ? Cur Gula,tunc
opinione Pafchetti,reCerata,eam non receptat? Sunt,qui facultatem
glutiendì rentur elle naturalem, aut evi parte naturalem. Certe Leon-
bardusFuchfiu*gala haud attribuit Mufculos. Nam 1. j. Parad. cap.12,
ita difputat; Gularquatti Graeci òmtydyov r Arabes Meri vocant,
latenter mufculos ineflè innuit Avicennafen. 1. Can. 1. Dott: 6. Se
Fen. io can: 3. traci: 1. cap.i. Fen.9 can.5. cap. g. Exquibus omnibus
Avicenna locis à nobis jamcitatis manifeftiflìmè colligitur, eun-
 dem voIuiffe,Meri habere lacertos» hoc eli, mufculos, in eaenim
 fignificationeinterpres utitur atque ita moveri ipfum non modo
ex vi fila naturali, fèd etiam animali fèu voIuntaria,quae per mufcu-
los ceu inftrumentaoperatur. Errorem hunc Avicenna?, ftatuentis
meriintrinfècoshabere  mufculos, fequitur Jacobus Forlivienfìs.
Falfoqueaitintrinfècos  mufculosgulaein Anginaaffici. Sequutus
eft & hunc errorem Alexander Benedittus, dum lib. 5. fuae Anato-
mcs cap. 18 mufculos gulae haud aliter quàm epiglottidi & trachea;
arteriae tribuit.  Verùm  a veritate aberraffe omnes fàtis conftat, fi
modum deglutionis probe expendimus:is enim cùm piene natu-
ralis fit, hoc eft, virtute villorum , qui deglutionis temporeinfè
contrahuntur & hoc ceffante relaxantur, fattus, fieri non poteft,
ut ex naturali & animali fen vpluntario compofitus fit. Cùm itaq;
voluntarius non fit, nulli ad eum efficiendum  mufculi neceflarii
font r fèd villis feu fibris  tantùqjt-, quas Ivet^, Graeci vocant, per quas
facultas attrattiva naturalis fiiam attionem exercet, opus erit* Te-
ftis fatis locuples exiftit Galenus, qui libro 3. de facult: Naturai: de-
glutionem per facultatem ventris attrattricem, ope fibrarum fèu
villorum fieri monftrat. Ex illis verbis Galeni eviàentiffimum fit,
motum deglutionis non per mufculos, fed villos potius fieri atque
naturalem cVminimè voluntarium eflè,  Id quòd Galenus etiam
docet lib. 1. de motu mufculorum.   <guodfi etram ftomachus fèu os
ventris, quem Oefophagum, hoc eft gulam vocabant vetercs, mufcuhs
                                                        'fi 
                    Catarrhus Stomachi.                  yyi

eft & mufculi officia animalibus miniftrat,erit utiOj & hic mufiulu*,nea^
in tendnnem deftnens neque os fimul movens.  Jam dittis accedit, quod
Galenus nufqu.im in fuis Annalibus neque etiam in aliis,  ubi de
mufculorum varietateagit, mufculorum gulae mentionem fecit.
Quare nullo patto intrinfècos gulae mufculos. admittant ftudiofi.
De extrinfecis vero nihil digladiamus*, fi qui enim funt extrinlècus
ipfam contingentes, duo quidem in parte anteriore verfusguttur,
duo in pofleriore verfus colli vertebras funt,neutrum vero par mo«
tibus gulae in deglutiendo famulatur, fed alterum quodcontingit
anterius, modum praeftatcartilagini, quaefcutiformisnominatur,
alterum autem ad colli facit flexiones,  ut ex Anatomicis Galeni
latius patere poteft.
       Ac nunc atiqttantò fiientiu* lib. 3. de Plinii Se Medicorum
erroribus XXVI. Nicolaus Leonicenu* : Primùmmanifeftat errorem
Avicenna, dein interpretatur Galenum ScAliabbatem nec non &
 Mundinum ijacobttm Forlivienfiem vero SeAlex:BeneditlumreCellens.
 Taadembac fubjicit'. duae virtutes ad eundem motum peragendum
poifuntconjungùquemadmodum adlevandam alvum inferiorem
 fimul agunt& vis naturalis expulfiva inteilinorum & vis animalis
mufculorum, qui in parte ventris fuperiore collocantur : quas duas
virtutes nos etiam opus deglutitionisadjuvare concedimus & ta-
men negamus meri habere mufculos, ficuti neque inteftina habent
 praeter ultimum Rettum nominatum, quod in ultima fui parte,
 quae fedes appellatur, mufculum habet, qui prohibet,nenobis invi-
 tisexeant excrementa alvi inferioris. Quare Galenus libro fexto
 de membris paffis, five de interioribus, ut nunc fcribitur, dixit de-
 jettionem alvi partim effe naturalem, partim animalem Se tamen
 motum, quo alimentum, chylus vìdelicet à ventriculo fertur ad in-
 teftinum jejunum,  & ab ilio ad tenue, dixit effe mere naturalenu,
 quoniam in hoc virtus moriva animalis non operatur, quum haec
 inteftina non habeant mufculos : fic & nos motum cibi ab orificio
 gulae ufque ad fundum ventriculi, eadem ratione dicimus effe tan-
 tummodo naturalem & vim animalem  nullum in hoc haberelo-
 cum,fed tantum in admovendo cibum ad gulae orificium. Ad hoc
  enim Se motus linguae Se mufculi  duo in  faucibus collocati ope-
                                   Yy  2              ran- 
  554                  Catarrhus Stomachi.
   ■"  " filli-'-  *t -n ;-  •   -jr-----------         ....."  ^ '  ■ '
  rantur atque eatenus deglutjppoteft dici motus animalis, quia hac
  operatione non praecedente, non poflet cibus poftmodum vi na-
  turali attrattiva merì,ad inferiora defcendere : Se hoc eft,quòd pu-
  tovoluiffe Avicennara dicere', quum dixit Fen. prima prirni,capite
  deoperationibus:& fimiliter tranfglutiendi operatio duabus com-
  pleturvirtutibus, una eft attrattiva naturalis, Se altera eft attratti-
  va voluntaria :  & prima quidem fuamcompletoperationem per
  villura, qui fecundum longitudinem protenditur, quieftinore_»
  ftomachi Se celbphago & fecundae completar per viilum lacerti
  tranfglutiendi. Et non movetur aliquod illorum membrorum,quae
 flint via cibi per lacertos, nifi duo extrema, feilieet caput & eft me-
 ri & inferius & eft fitteris. Hac ille. Mufculus Sphintler hoc loco in-
  telligendus eft,quo anus contrahitur.  'Plinius Val: videtur vocare
 caput ime fi ini, ut Plautus inferi orem gutturem, hoc eft, gulam, lei tè
 fané ', ut enim fumma gula ad voluntatem dilata tur, ita extremum
 ìnteftinum fimiliter adducitur ,  ac quoque duorum mufculorum
 operà,prout collibitum eft,aperitur. Hos mufculos mire ad utrum-
 queaptos abfque dubio nattus fueratis, qui nunc raucifonos,nunc
 admodùm canoros crepitus ventris Se fuo arbitratu & quoque nu-
 tu Domini edere poterat, cujus in aula verfabatur, omnibus ju-
 cundus.   Eàque arte an bono natura; fàt bonam fibi finxerat for-
 tunam_»,
     Caeterùm Riolanus fuperiorem autorem,Fuchfium,\nterpretan
 videtur.Interna tunica membranofa eft,ori,palato,& laryngi cora-
 munis, externa carnofa Se rubicunda , variis fibris confpergitur,
 quarumopecoarttarur, motumque peculiarem habet, mufeulis
 pene confimilem, ideoque Galenus lib.i. de motu mufcul. cap.3. &
 poft cum Avicenna  cap. de gula affirmant , veteres medicos cefo-
 phagum prò mufculoaccepiffe,  quia totus carnofus eft} ideò mu-
 fculi officiofungitur. Hacille.  *JMufculosGulaCarpus,Mundinus,
 Gabriel de Zerbis,Curtius, Nic.Maffa,Vefaliu*,Valvarda, Cor:Stepha-
 tius,Vaffaus rantà cura non e\equuntur,quantìArcbangelusPiceolb:
 Anat. Pralecl.lecÌ.4. Mufiuli, inquit hic, deglutitorii fiunt ottofet*
 quatuor paria.Horum finì* e(l,ut deglutiendi tnfirumentu in latera,
òd^ deorfum dueant.  Deglutitomi mufcftlq figlio f tjfcÀguftatoriis
                                                    & Un- 
                     Catarrhus Stomachi.                  #5
               -i -                 "     .._---------—----------------
 & lingua,hinc dignofcitur, quod lingua immobiliperfifiente, deglu-
 tiofiat. Et quoqueRcaldus Columbus^ eCaCium redarguensfBauhi-
 nus, RiolanusìVeslingiusfBlafius. Admodùm perite Adriana* Spi-
 gelius : Ufus cefiophogi eft, ut infundibuli loco ferviat,  per quod ci-
 bus ac potus in ore nonnihil confetlus » ad ventriculum tranfmitta-
 tur. Sed prater hanc & Atlionem habet,cum cibum excipiatper di-
 latationem membrana propria interioris & exceptum  detrudat in
 ventriculum per conftritlionem externa tunica propria & muficu-
 lorum,<jttos pharyngi* vocamu*. Ac hanc poteftatem penitus volun-
 tariam Felix Platerus judicat hoc exemplo : Eos, qui aquisimmer-
 fi moriuntur, non quod aquam affatim &nimiùm bibant,uti vul-
 go creditur,fed quia fuffocantur,extingui,fic probatur.Quod aqua
 non nifi per deglutitionem ventriculum nollrum fubire posfit, de*
 glutio autem, cùm motus fit ex arbitrio noftropendens,  cohiberi, ne
 fìat aequè in aqua atque extra eam me ad eàtti tutte  impelli posfit,
 etfi forre aliquid deglutiatur ,  in hàc necesfirate & agitatione, ta-
 men parum illud eflè liquet, quodpatientem tàm citò iriterimere
 minime valeret, ficuti in fuffocatorum in aquisventriculis obfer-
 vatum à me aliquoties fuit, in quibus paululum aquae fuit invert-
 tum, eamque aquam, quae inverfo corpore ab illis, qui ex aquis ex-
 trahuntur, deftillat, à veilibus potius defluere certum  eft. Quam-
 obrem quod aeris per refpirationem ab aqua intercedente,  at-
 trattio impedita fit, & cum.aer attrahi deberet, aqua illius loco in
 afperam arteriamiilabatur, caufa fuffocationis illius,illaq; mortis
 exiftit.Acilio experimentoExcell.D.D.NicTulpiusl.i.Obfi.Med.c.42,
 Poft vomitum, vertiginem ac fpafmum cynicum refolvebantunji
 fub autumrri finem mulieri quinquagenaria;, tara pertinaciter mu-
 fculi deglutitionis :  ut gula proptereà flaccefeente, neguttulam_»
 quidem deinceps potuerit tranfmittere: licet nec dolor nec tumor,
 nedum ulla ipfam urgeretanguftia.  Quod refoluta; gula: impedì-»
 mentura ablaturi Medici,  intrufère faucibus plumam acribus me-
dicamentis imbutam ex fententia ^Etii.  Sed illa non elicuit adeò
 pituitam mufeulis impattanti  * ut potius conjeceritafgrara in prae-
 fens fuffocationis periculum.   Integra enim deglutitio quantum
 deprimit gulam? tantum elevat invicem caput afperae arteria; Se di*
                                 Yy ì              latan- 
&
Catarrhus Stomachi.
latando ipfius rimam effìcit, ut obadfumptum cibù nonanguftiusi
fed liberius trahatur fpiritus. In refoluta autem gula, contra quam
fiat, mirura profettò non eft, aegram hanc propemodùm fuiffe fuf-
focatam à piuma obturante non minus laryngem , quàm gulam.
Quarum profettò partium anguftia in caufa fuit, quo minùs dein-
ceps volueritadmitterefalutarem illum tubulum, quem in fimili
necesfitate defcribit Hieronymus Capivaccius lib.i. càp.54.  Cujus
ope, licuiffet fortasfis, per os, jurulenta ventriculo infundere, eàq;
ratione vitam , fi non integre, aliquandiu faltem ipfi prorogare»».
Quo auxilio obftinatè repudiato, Vires medicamentis &clyfteri-
busnutritivisfervaviraus, at feptimo die diem fuum obiit. ldem&
hoc re fert : Inter cefophagum ac  afperam arteriam exiftittumor
qui coarttat & mox occludit gulam, ut homo moriatur, denegato
alimentis oranti tranfitu.  Simile quid Johannes Rhodius Obfi.Med,
Qent.z: Adolefcentulo ottenni perfebremardentem  abolita de-
gluritioaboefophagianguftia, quae tanta, praefente Johanne Pre-
votio,ut gula cadavere aperto aquam non adrnitteret.
     Verùm in haec diverti.  Sermonis haec fumrna eft, tolli autim-
pediri poterlatem glutiendi,muCcu\isgula leviter vel graviter Iabo-
rantibus. Hos nifi homo rnovet,nihil vel cibi potusque vel pituita»
fpisfioris aut tenuioris devorari poteft. Qua ratione Vincentius Ba-
ronia* adducitur, ut Cerebri Catarrhum neget in gulam Se ftoma-
chum ferri poffe. Antequam, inquit ille lib.t.de Pleurtpneum. cap.18.
vide Amm, num per afperam arteriam fìat hujufrnodi delatio, difiqui-
rendum esl prua, an per alium duElum fieri posfit, hoc esl, per gulam,
 venas & arterias,atque per nervos veljpìnalem medullam. Per gulam
 enim non videtur, quoniam per hanc non nifi, qua noftro arbitrata de-
glutimus,ventriculum ingrediuntur.Qm quoq; de Cerebro in gulam
 Se ftomachum exiftimant ciuci pituitam, iidem quidem catarrhofos
 confitentur faepius glurire,uti7o»W»*.r Matth.de Gradi,Bertrucius,
 foh.Mich. Savonarola, Joh.Bapt.Montanus, Crato, Thomas Eraflus.
 Id quoque ajunt Chriflophorus a Vega, Foreftus, Jacobus Fontana*,
 Vincentius Alfarius a Cruce faepius in dormicndo fieri.  Quemad-
 modum nos fonino pieni,brachia jattamus Se pedes, ita eodem li-
 gati, etiam ori* humores, nifu mufculorum gula devoramus.  Saepè
                                                       ève- 
                    Catarrhus Stomachi.                  $57
«■»--_«■----> ___________ ^. .    m     ,_»__--«---»_______
evcnit,ut lenta pituita e membrana pituitaria poftertori pendeat eo
rempore,quo faliva fcatet os,dentibus dolentibus.  Vulgus juraf,
eum humorem de Cerebro venire ac inhaerere inftar boli.  Hunc
igitur cùm homo devorare nititur » fubinde glutit, femperque fali-
vam imbibir. Si hxc in ore daufo manet,nec glutit homo,eamgu-
la haud admittit. Quare homo hunc Catarrhum, quo humor Cere*
bri in gulam Se ftomachum ftillare dicitur, fponte fuà arcerepoterif,
dum modo abllineatglutire.   Itaque Cerebri humor five per Osfis
foramina,ceu per colatoria,Cive per continuitatemMeningum cerebri
& Membranarum faucium in fpatium oris coeatjinibi ftabit,nifi ex-
puatur,nec unquam eumgula excipiet,nifi hanc homo vel vigilane
vel dormiens nifu mufculorum dilatet.  Homo paràiyfi ópreffus,
liquida aegriùs devorat : eacjj Ci oretenenturdiutius,faciunttusfim*
Laryngi iilapfa.  Admonenduseftindeaeger , ut glutire nitatur»
Scmper tamen fruftula jam manducata faciliusguià concipiunturv
quippe qua» falivaeliquorefubatta &nonnihil conglobata. Liqui-
diùs Gutliel.Fabritiu*Hildarjus cenr.V.obfj^.judica^quàmlibr.2.
part.i.Sett^i.cap.j.Quaeft. D.D.Sennertus.Trajicit cibum potumcjue
opera mufculorum gula fumma , caeterùm ejus corpus, cui infunt
fibrae, affumit ac quoque detrudit* Nihil vero giuriendo capi po-
teft,nifi fumma gula, motuvoIutttariddilatetur<
     Quod ad alteram Catarrhalis leu Qerebrali* Diarrhoea viam
attinet, quam vena opinione <7<i/*»*faciunt,iis quidam è recentio-
ribus & arterias annumerant, ut Johannesde Tornamira Se Bartho-
lomaus Montagnana.  Dein eo loco Galenus prodit, nonnullispla-
cere,huroorem prius in Cor Se pulmones fluere ,  quibus isreddatur
fpumofus. Verùm plurimi,eodem Galeno autore',humorem Cerebri
per vena* Se arterias quafi retto tramite ad hepar, ad Venas Porta,
hinc ad Mefenterium, ac ad  ipfà tandem inteftina tendere  affir-
mant, utJohannes de Tornamira, Sylvia*, Fonfeca, Vifierus, Bordin-
liu*,Mafquardu*,quorum verbà fuperius polita fuerunt.Sunt quo-
que degregerecentiorum , qui Cerebri humorem ftomaeho vet
per colatori a vel per vafa illapfum,rurfu$ Venas intefiinorum ac Me*
fintereiCubire ac inde iter parare Se praecipuèad hepar, illudquevi-
tiare,ut fuprà Grato edifferebat,ae quoque Montana*. UndeD.Sen-
                                                   nertuft 
«8                  Catttrrhus Stomachi.
      Hill......               -  ■      ----______^_^_____^___.
nertu*,fiin ventriculum, inquit cap.deCatarrho, materia Catarrho
fluit, dots^/iusilienteriam, vomitumfacit,fiex intefiinis in hpparfò
inftnuet>obftrutliontshujus^aliorumcj^vifcerum effcit. At hifceauto-
ribus fimilis haud eft Rondiletin*, qui illam pituitam, fi venis Me-
faraici* concipitur,affeverat rurfus coqui, digeriqs. Tandem in pe-
culiari opinione hic verfatur Adr: Spigelius, qui eam pituitam,qua
aliquando ob deftillationem à Capite in ventriculo abundat, per ven-
triculi tunica* exiftimat fenfim tranfudarepoffe,moxr4/o»i//*c4-
vìtate colleclam,rapi in Venam Cavam & Arteriam magnam,Sc tan-
dem per emulgentespropagines in Renes tranfmitti. Eamque tranfit-
datìonem, ut vocat, fieri credit, autoritate Hippocratis motus, qui
cunttum corpus transfluxile effe pronuntiat, & ut hifce verbis ho*
die utuntur Medici, tranfpirabilc.
     Verùm ego illud Hippocratis dogma, quo nititur Spigelius, li-
bro de Qatarrhistertiò fatis expofuiffe videbor. Arteria; quippe hu-
morem emittunt paulatim & vaporetti, utriusque portionem re-
vehunt venaejdq; fit indefinenter. Eà ratione corpus «fc quidem ob
humorem erit eonfiuxile, Se propter vaporem tranfipirabile. Si pi-
tuita ex ventriculo,n t Spigelii verbi s u ta r, per poro* è in fin file s mea-
tus membranarum fiomachi tranCudet, Se reliqui liquores ventricu-
lo inteflinisey contenti, in fimilem modum fudoris exire poterunt.
Hauftus potus, ex cibo confettus chilus, & purgamenta alvi ipfa,
nonnunquam funt magis tenuia,quàm pituita. Ac inteftinorumfto-
machtq3 tunica eft eodem genere, eadem quoq; natura, fimilique
e rulla ìntus obtenditur.  Nunc cur nec urina liquor, ceu fudor per
Xllava. veftcamCe e?ìut\cXit, cujus tunica eft multò tenuior , quàm
membrana ftomachi ? Cur aqua Pericardii non exudat ? Cur non
humor aqueus Oculorum ?
      Caeterùm non fum opinionis ambiguus, fanguinem  Capitis,
cerebricjj veni* jugularibusinterni* ac externi* ad Cor reportari.  Ve-
rùm is aequè ac ille, qui ab imo corpore manat, inCVrevomitur,
confunditur inibì ac mox in pulmones miffitatur ac rurfus in Cor,
quo is ubi digreditur, ejus portio altera furfum pellitur, altera de-
orfum, micante Aorta. Hujus trancidefecndenti* ramis ille fanguis
jn hepar, in lienept, inMefcntcrif venas, denjque inimefiina ferri
                                                    POteftf 
\
                    Catarrhus Stomachi.                  $5*
        ..                                      '   "■
poteft. Si vero hic pituitam fecum vehit, ac eam in inteftina indit,
non eam CapitisautCerebripituitam poffumusjudicare. Eftpoti-
us humor maffa fanguinea, ac fi qua fpuma notatur,eft fpuma maffs
fanguinea;, aut quidvis potius quàm fpuma cerebri. Ea quoque ab
aeris haufti multitudine oriri poteft.  Arteria inteftims ex mafsa
fanguinea invehunt vittum, ejus reliquias in eandam reducunt
venaMas veto arteria* prseter liquorem alimonia minifrrata; etiam
vitiofos humores in fpatium inteilinorum faepius effundere, jam
dudum palàm fecit idem Spigelius.  Ea eli natura ingeniihumani,
«tnunc acrius veriusquc judicet,nunc hebetiùs,
      Meritò in eos aliquantò gravius confulitur, quibus perfua-
lum eft,pituitam Oefophagififiuld decurrentem, vitiare ftomachum
ac inteftina, illorum ingredi venas Se arterias, his pertendere adbe-
par,Scillud,ut Sennertus fentit,obllruerc. Sanguis, quem arteria m
inteftina fupernè convehunt, hepar tranfeundo facilius offendere
poflè videtur. Inter Cratonem Se Rondeletium nonnihil difcrepat.
Hic enim eam pituitam, quae vena* Mefaraicas intrat, coqui arbi-
tratur.  Nec mirum, nihil concinens hic dici, rebus omnibus tara
commentitiis,tàm exfortibus veri. Nullus eftCatarrbusfiomachicas,
nulla eft Diarrhoea Cerebrali* aut Catarrhalis. Quali parùra multi
fint morbi, quibus genus humanum exercetur. Medici & mente
fingunt morbos, qui nufquam funt. Cùm vero adverfus hanc Di-
 arrhoeam parent excogitencjue remedia,  horum multitudine ac
 acerbitate mortales indigniflìmè excruciantur.
       Hifce abjudicatis, nunc noftra fuper hoc cenilo forte defide-
 rabitur.   Oppido multae, fateor, & perquàm variae exiftunt Diar-
 rhoea. Ex tamen ad unam omnes, etiam pituitofa; ac ili* fi Diis pla-
 cet,cerebrale* nafci poffunt, e crebro humorem haud exhibente. Ex-
 ploratumfuitomnibus, bilem in ventrem confluere, ut ex Graecis
 Galeno lib.5- de.ufi Part: cap.4. Avicenna ex Arabibus, ex recentio-
 ribus Mandino. Hàcaetate Se mitiorhumor e*Pancreatein ftoma-
 chum fluere putatur.  Dn. D.Francifcum Deleboe Sylvium audire_o
 neceffe eft.
        Simili piane modo fermentatorum in ventriculo alimen-
  torum partem purioremi fluidiorem, fànguinique producendo
                                     Z z             magis 
 iSo                 Catarrhus Stomachi.

 magis utilemChrifti nomine notUm opinamur fecerni inteftinis ab
 eorundern parte impuriore vifcidiore, hominique minus utili in
 alvinasfecesfaceflènte. Ut autem cui hoc muneris affcribendum
 fit, pateat, notandum, inftituto acurato omnium tam in brutis
 quam nominibus per anatomen obfervabilium examine, hattenus
 duos duntaXatànimadverfos loco huic ufui conveniente ad inte-
 ftina delatos Jiquores,Bilem Se fuccum pancreaticum, quorum al-
 ferutri vel utrique hanc chyli ab alvinis faecibus fècretionem omni-
 nò acceptam putamus referendam. Effunditur enim ut plurimùm
 per communem duttum Cive exitum uterque liquor praefatus in ca*
 ritatem inteftinorum  & quidem quatuorcircitertranfverlbrum_»
 jdigitorum fpatio fub pyloro, unde commodisfimè praeterlabenti-
 busalimentisfermentalis admifeeri poteftac debetuterque liquor.
 Pancreaticus fuccus cum in peculiari velica vel cavitate non afler-
 vetur, nec in Ilio ante paucos demum annos àWirfungo primum
 obfèrvato duttu à nobis aut aliis, quod feiàmus, bene difpofitis &
 iànis omnibus unquam fuerit repertus, nondubitamus affeverare
 Ipfiim continuò per duttum fuum deferri ad inteftina mutuato à
 Pancreate,in quo praeparatur,pancrearici nomine. Bilis autem ut-
 pote veficulà propria epatis cavo infità conciufà nec nifi in aegris
 effufà tota,innotuit jampridem omnibus.Haec quoniam non è cor-
 pore, fed in corpus exoneraturneceflàriam utilemquefuiprodu-
 •ttionem & coacervationem oftendit.  Effundi autem ad inteftina
 In fano homine bilemfufpicamur,quoties alimenta debite fermen»
 tata, è ventriculo propelluntur in ac per inteftina & quidem motu
 Ipforum periftaltico in brutorumviventium fettionibus non fe-
 mel oculis à Nobis &  aliis ufùrpatotrattu feilieet in confcnfunij
 folliculo bilario utpote ab eadem càufà, de qua fuo loco Se tempo-
 re,mota. Pancreaticum fuccum naturalem nihil vel parum à faliva
 differre putamus uti docebimus pluribus, quando exprofeflb de
 glandularum agemus ufu. Bilem autem fi quis terminis deferiptam
 cupiat chymicis, Se analyfi chymicae refpondentibus, arbitramur
 ad ejus conftitutionem eoncurrere multùm fàlis lixiviofi retorri-
 di atque ideò fìibpinguis accedente ihfuper pauco oleo, pauco fpi-
ritu volatili, paucaque a^ua»  Recorridum vocarnus falem lixivio- 
                     Catarrhui Stomachi.                   36'r
 *-~"-*~—--r-TK-_tf_*-'--i—          1   "     _____________________-----
 fiim, qualem calcinano aut reverberatio exhibet diutina.  Salis au-
 tem lixiviofi  in bile dominantis ope fermentatorum alimento-
 rum comes vifciditas ab óleo copiofiore cum arido fpiritu pauco,
 terràque paucà permifto pendens immutatur ócfrangitur, unde
 partes eorundera chylofae à caeteris fecedentes ab allabente perpe-
 tuò fucco pancreatico ampliùs diluuntur , dum bilis parsbona_#
 cumalvinis permanetfaecibus illasque & fùo inficit colore & ni-
 trofo impraegnat fale. Eandem vifciditatem deftruitfpiritus acidus
 copiofior aqua praefertim dilutus & olei vimfrangens acoblite-
 rans. Secretushic ab alvinisfaecibuschyluspercarneam&fpon-
 giolàm inteilinorum cruftam veluti per pannum Ianeum,tranfco-
 latur quafi,  exprimiturque in venas latteas, memorato inteftino-
 rum motu periilaltico. Et rurfius:continetut naturaliter & quidem
 femper in tenuibus inteftinis, ad quae deferturbilis,humor pituito-
 fus, quantum conjicere valemus partim ex continuò deglutitae fali-
 vae,partim ex affumptorum alimentòrum,partim ex fiicci Pancrea-
 tici reliquiis poft bilis admiftionem ortus.  Hatlenus Autor.
       Ita eft. Evenire poteft, ut duttus illi Salivales plus humoris
 reddant,adhaerentead fumma faucium pituita, ceu bolo.  Quare &
 homo eum autumat de  Cerebro venire.  Hunc veròin ftomachum
 detrudere cupiens,faepius glutit. Quo fit,utredundans illa/*/*'p*fi-
 mul devoretur. Unde D/4/7>&fl?4 poteftincrefcere.  Maxima; autem
 viae humorum, unde nafcantur Diarrhoea, funt Dutlus cholodocbws,
 meatus Pancreatica Sclnteftinorumftomacbig.arteria,quibus omnes
 omniumDiarrheearum humores inferri queunt.Quemadmodumn.
 duttus cholodochus plus bilis,quàm oportet, plus illius mitioris hu-
 moris,quàm convenit rtaturaliter,iile meatus? ancr e atieusredc\it,\tOL
 qua; vis humorù genera in inteftina interdù effondere queunt arte*
 ria. Si igitur alvus cita humorem album Sefpumofium excludit,haud
 Cerebrofia, haud Capitali* feu Cephalìca, haud Catarrhalis, fed maffa
fanguinea Diarrhoea eft exiftimanda.   Quanquam eam Se humor
 Pancreatica augere poterit.  Haefiint verae viae Diarrhoea pituitofa,
 veluti & biliofa, vitiato maxime duttu cholodocbo. Nec paucus eft
 humor, quem dutlus Salivales recldunt.  Hic non Cerebri eft, fed
 paflae fanguinea». Anicula fi ex lino ducit filum Se Calivi deficitur,
                                   Zi z              petit 
   j<Jl                 Catarrhus Stomachi.

   petit potum, non queritur de ficco Cerebro. Cuntta mafia fangui-
   nea eft minuta.
                        CAUSA.
          Caulàs nuyus fi omacbici,ut vocant, Catarrbi ajunt effe quo-
   que ftomachum & quidem eo nomine, quòd non bene digerat ci-
   bos, unde vitiofi humores fanguinea maffa admixti, etiam ad Cere-
   brum ferantur, acquòd ab eo mox talis rcdundantiaremittaturin
   eundem ftomachum & inteftina, unde tanta tandem exiftat ege-
   ries. Hoc veterum errore tàm raanifèfto, huc ufque detenti fuimus
//  & involuti. Njki^qjjpi^inquamfhuraorisrr fjyrW»rfldf ridir in qt
   fjytì Yrlirrp,,"^#'"^Vinm,'npvptraP^nrefi>fTin"m' vivìgi»-n»#>
   Quem humorem quoque dant dutlusfalivale*, is autexfpuitur aut
   non nifi glueiendo in ftomachum transfunditur, quemadmodum
   òcille, quo fumma gula, fauciumque mufculi madent,fùdantque.
   Si media gula humorem intus emittit, is quidem in ftomachum
   randem labitur. Talis interdum eft lentior,muItoque aegri us abfce-
   dit. Cujus mentionem Se Plinius lib. XXIV cap. XV facere videtur.
   chamaedrys carpitur praegnans fùcco. Inpetrofis adverfus fèrpenti-
   um venena potu,illituque efficacisfima: item ftomacho,tusfi vetu-
   ftx,pituita ingula cobarefienti,ruptis. Verùm autor nomine^*/-1 for-
   te defignat pituitamguttttri* ac tboracis. Diofcorides certe & autor
   libridefimpli:Medic:illam herbam tradunt tusfim ledare. A tque^K-
   la inter dumguttur ScgutturvicisLìm fìgnifìcatgulam, ut libro primo
   Seti ioneprima capite Sexto oftenfum fuit.Ac infuper Plautus inCur-
   cuhnafoodosobfecutuseft meo ,davicisfim meo gutturigaudium:
   &jam : vineara prò aurea ftatuà ftatuara, quae tuogutturifit moni-
   mentum. In milite Gloriofò:quia enim obfbrbui, nam nimis calebat,
   amburebatgutturem. Trinum : poftquam thermopotafti gutturem.
   Seneca lib. y. Naturai: ff^uafi: omnem quicunque parum moderato
   gutture traxit, haud aliter titubat, quàm Ci mera vina bibiflèt. Ac li-
   bro fecundo Episl:iy. fi multùm potionis alteriusyeyuno gutture ingefi
   ferant.  Dein guttur quoque eft aig/AojQd^ avium.  A ves, inquit C.
   Pliniu* libro XICap.yy.geminosdnus habent. Quaedam unum, quo
   merguntur rccentia, ut guttur, alterum, in quem eo dimittuntur
                                                      con- 
                   Catarrhus Stomachi.                  363
concottione maturata.   Libro decimo capite ty. gutture  harena
repleto, ftabilitaevolant-,.   Abjicìunt cùmattigerint e gutture
arenam. Tandemguttur d ixi effe aliquando primorem colli partem.
Hincguttur inftatum vocatur. C.Celfu* hby.cap.32 : exulcerandus eft
ferro candenti,uno loco fiub mento, altero ingattare. Ac libro quarto
capa, cum cibum potionemq; affuraimus, arteriam claudit.  Ipfà
autem arteria, dura & cartilaginolà inguttttreaffargit. Eundemque
locum Segala denotat- Gellius lib. 1. cap. 14: Tum Fabricium planas
manus ab auribus ad oculos Se infra, deinceps ad nares & ad os &
ad gulam atque inde porro ad ventrem imam deduxiffe& legati* ita
refpondiffe.   Tandem idem valet quodguttur,vis. animx.Plaatas ite
Aalalaria: Ibohincintrò atq; illi fòcienno tuo jam interfiringam
gulam.
       Verùm enim vero ut ut ifta fé habent, in media interiore^*-
la inmodumfudorisaliquandoexithumor, quipertinaciterintus
adhaerefcit. Hic interdum exlcreandoproducitur, faepius vero, ut
dixi, in ftomachumdelabirur. Alia rarionenihiifùpcrnèiny?0*04'-
cbttm Cerri poteft.  Jam dudum vero eas vias monftravimus,quibus
humores in eum e ventre,quem vulgus inferiorem vocat, cojicur-
runt,utDutlumebolodocbum,PancreaticumSetandemArterias.Gula
quoq; humore naturaliter madet. Et ille interdum cumulatior eflè
poteft.Sifàliva vehementius lcatetos,ea etiam gluriendo in ftoma*
chum pervenire poteft. Quid tandem de cibi* dicam ? Hi aut multi-
tudine aut acredine ftomachum ac intellina prorirant fic, ut do-'
lore oriente plures humoresirruant, quibus alvus continuò fun-
datur. Quid de injuriis aeris, cujus portio Se ftomaeho receptatur?
Achac ratione forfitan HippocratisApborifimusiy.Seti:y.eftintez-
pretandus. Quotidiana; tempeflates, aquiloniae cogunt corpora,
firmantque, raobiliora item, expeditioraque Se colorariora Se au-
ditu valentiora reddunt, alvum ficcant, oculos mordent Se  Ci
pettus dolor aliquis priùshabuerit,exafperant:contrà,auftrinae ea-
dem (blvunt & humettunt,auditum hebetant, caput gravant, ver-
tiginem oculis, tardiratem&fanguoremcorporibusafferunt, al-
vum bumetlant. Atq; idem Hippocrates l. de aere aq:&'loci* tex:z hoc
quoque admvHy e me frigida,b ornineS capita bumid.i & pituita re dun-
dantia habere aquum esl & pituita ex capite defluente, eorum alvus
                                 Zz y               crebro 
364                 Catdrrhas Stomachi.
•—_-———pa-_t •—-—■■-a——*—* ———————» ——-——-—-■~~—*•*—» _____________,___________-_»
crebroexturbare :  vif té^«^lv«c^v#f 5? ts'c tb àtSooiviit rdc M-
<PctXdc. vypjlc. e%av t(#i (p*.iy(t>ct'wèea4, tcx'c ts xo/ÀitfÉàvtio» mi-
uva tKta^ccssSa* ^73  wc xc^tfAivc it*1 q>*.éyfs><*T& clhKa'Q.p-
P$cvt<&.  Adhzec Ludovicus Septalius com.in 1. de aer.aq.& locis :
Eadem propemodum ratio eft, quam hic tradidit Hippocrates, cur
dui in locis mcridionalibus ventos cxcipientibus  degunt, facile
alvi profluvio capiantur,quae à Galeno propofita eft 6 Sett.Aph.34.
cùm quserit, cur balbi alvi profluvio facile corripiantur : dicebat
enim, quod cùm caput eorum maxime repletum fit pituita , cùm
haec ad palatum defluit,balbutiem invehit,cùm vero ad ventré,alvi
profluviù. Cum igitur hos capitammo Se univerfa corpora humida
dixerimus,quid mirum,fi hac eadem ratione crebro alvi profluvio
corripiantur. Rurfus Hipp: j. Aph. 16.Morbi ìnpluviarum multitudi-
ne,magna ex parte ftuntfebrei longa, alvi profluvia de.  Idq; Galenus
hifce Interpreti* verbis exponit : Neque extra rationem eft, quod
alvi profluvia in temporibus pluviofis eveniant, cùm humorum
fuperabundantia  per alvum expurgetur.   Angina autem fit non-
nunquam fuperfluitatum multitudine ad fauccs colletta, fit etiam
piagna ex pa rre fluttionibus ex capite firmatis in faucibus. Quod
autem in pluviofis temporibus fluxiones, fed maxime ex capite ve-
nientes fuperabundent,  manifeftum & dittum eft à me faepius.
fin de Forefìu* in eam differit fententiam : Oriuntur fluxus ventris,
quia muitiplicantur ditti humores in capite Se confequenter ad
ftomachum & inteftina defeendentes, fluxum ventris efficiunt. Sì
vero maneant hujufrnodi materia; phlegmaticae in capite, hinc illae
Apoplexia; & EpilepCix. Anton.MufiaBraff:fere fimiliter \\n pluviofis
temporibus fluttiones fieri cdocet,  fed illas praffertim, quae ex ca-
pite defeendunt. Si enim ex capite ad fauces,guttur aut alias hujus
generis partes defeendant, illarum partium morbi generantur. At
fi ad ventriculum Se inteftina,alvi profluvia fiunt. C*Celfus xoìaAjc
pvaiec interpretatur alvidejettioncs, quod meiius videtur, quàm
interpretari profluvia, quae funt veldyfènteria, vel diarrhoea vel
lienteria. At hic alvus faltem mollior redditur.  Hac ille. Latenter
Philotheu* Se Oribafius. Lienteria,inquit hie,hoc eft laevitas intefli^
norum ex clutinofo humore Se hyerae concrahitur, Coxendix ex 
                     Catarrhus Stomachi.                 3Ó5
_________■ __»-■■--»---       1  i\,m ummmmtmtummmmm^mmmfmmmmmm^tm
pituita fit, quum defcendit per retta offa in commiffuras Se fit ibi-
dem conglutinatio. Idque ex hy eme eft. Et paulo ante : natura au-
ftralium calida eft & humida & diffolvunt corpora > ficut marme-
rà videmus refudare in tali aere & caetera, qua: in terra funt.
     Nunc Avicenna reliquas Diarrhoea caufas perfequitur* Fattus
autem à Cerebro eft ille, qui fit propter catarrhum defeendentem
ex eo ad ftomachum & ad inteftina Se corrumpit cibum & facit_»
ipfum defeendere Se defcendit ipfemet cum eo propter fuam lubri*
citatem & expulfionem expulfivè. Hunc Jacobus de Partibus inter-
pretatur hifce: Ait, quod illa folutio ventris à Cerebro fieri dici-
tur , quam Catarrhus generatde Cerebro defeendens in ftoma-
chum & inteftina-*.   Nam Catarrhus ifte defeeadere facit à fto -
macho  cibos ante fui digeftionem , & corrumpit eos & cunl_»
eis  defcendit propter fuam lubricitatem_»,  qua* ftomachum lu-
bricat & inteftina, fi  fuerit catarrhushumidusphlegmaticus vel
propter ipfius mordacitatem, Ci fuerit acutus, unde ftimulatur ex-
pulfiva virtus ad expulfionem phlegmarisgravantis vel humoris
pungentis ftomachi totius Se inteilinorum.
     Pergitque Avicenna :  Et quandoque fluxus ventris ftomachi-
cus eft catarrhus in ftomaeho propter illud, quod ipfe comprehen-
dit ex humoribus malis effufis ad ipfùm ex corpore ; quare corrum-
puntcibum,quamvisfitbonaefubftantiae. Adhaciterumfacobusde
Partibus dicit, quod folutio ventris quandoque provenit à malis
humoribus effufis ad ftomachum, non quod corrumpac cibos, qui
ineofunt, & compellant ftomachum ad hos expellendam , imo
proptereà quod in malo humore ad ftomachum effufo eftaliqua
virtus odiofa ftomaeho vel abominabilis,  ficut combuftio vel pu-
trefatti© : propter quam ftomachus hunc extra Ce expellit, Se quae
funt cum eo de cibis Se potibus : aut eft in humore effufo ad ftoma-
chum virtus fol uriva, ficut in cholera ; vel lubricativa, ficut in
phlegmate, vel abrafiva,ficutin adulta cholera nigra vel plurimùm-
acida effufa ad os ftomachi de partibus fplenis: unde accidit flu-
xus ventris ftomacbicus. Hatlenus Autor. Verùm hic humor non à
cerebro proficifeituf, fed aliundè confluit in ftomachum.  Fruftrà
eft Johannes Stockerus, qui hifce verbis utitur ; Alitando fluxus
                                                 d cere- 
»66*                 Catarrhus Stomachi.
 ■ '          i  i   ■■  ----------------                        '
àcerebro ad ftomachum fud gravitate vel levitate vel acuitale caufiat
fluxum ventris. . Et hoc eft, quod nonnulli Dyfentcriam à Cerebro
oriri arbitrentur.  Qua opinione & (fafpar Hofmannus, qaem tanti
facio,trahitur. Inattiverò protinus coarguam.
      Aliquantò rettius fentiunt/^4»«fx Lygaus, Chrìftophorus À
Vega,Beneditlus Vitiorìa*,Hierernia* Thriveru* , Rodericus a Fonfeca.
Alvi profluvia, inquit Jacobus Hollerius, aut per infirmitatem par-
tium nutritioni infcrvientium aut obftruttione mefaraei,  hepatis
aut lienis, aut confluente«fn ventrem undiquaquey?™, quod mul-
tùm co tempore gignitur & exitu per cutis  fpiracula prohibetur,
 praffertim in balbis Se acidum ruttantibus.
      Johannes Heurnius venas quoque dicit : Ideo noi\!nc pvoieci
 quod copiose ichores tunc proveniunt vel alvina; venula; ab infar-
 ttu laborant,putredinec}uefuccos contaminant. Unde fluxus uni-
 verfales,qui toto genere manant venofb. A provifione totius, tan-
 dem cùmpravitasexcrementorumfèremifèrir, dentur talia, qua;
 inteftina roborant,ut panis bifcottus.
      Ac rurfus Hollerius cap. 24. de alvi fluxionibus: Fluxiones alvi
 partim vitio ventriculi & inteftinorum, partim vitio materiae exci-
 tarifolent. Ea vero materia vel in ventre eft concepta vel aliundè
 translata, ut à Cerebro in fluxu Cerebrali.   Ejusmodi fluxus folet
 evenire otipfis, iis,qui fbmno nimiùm indulgerit, quique humidio-
 re firat cerebro,modò juntta frigiditate, aliquando etiam calidita-
 +*..  Humida aeris conftitutioneAuftrina & maxime cum fequun-
 tur Aquilones, qui per Aùftros Se caelum pluvium collettam mate-
 riam exprimunt in ventrem. (Zaffar Wolphìus quoque plures caufas
 enarrat,at fimul in eum rapitur errorem : Cerebralis fluxus evenire
 folet otiofis, intemperati*, iis,qui fbmno nimiùm indulgent,hicj; nu-
 mi diori funt Cerebro, niodòjunttà frigiditate,aliquando&cali-
 ditate,humidà aeris conftitutione auftrina Se maxime cum fequun-
  tur Aquilones, qui per auftros & ccelum pluvium collettam mate-
  riam exprimunt in ventrem.  Itemfy Cafiar Hoffmannus, ferum^in-
  quiens , ( quod facit diarrhoeam ) aliundè etiam quam à cerebro effe,
  mbìlprohibet. Ac D.D.Sennertus 1.2 Infiit.p.y.Setl.2.cap.t. Diarrhoea
  caulà eft humorum copia,cruditas, interdum quoque gravitas, na-
                                                      turam 
                     Catarrhus Stomdcbi.                  \(rf
 ___________________■_________                   ____________3^_____.
turam adexpellendum ftimulans, five humor ille in toto, five in
aliqua parte, etiam Cerebro ac praecipuè in ventriculo ócmefente-
rio cumulatus fit. Accedunt aliar caufae vitium ftomachi & hepatis,
cibus Se potus vitiofiis, aeris intemperies,omiflà corporis exercita-
tio,cutis in toto corpore adftrittio. Ac Gulielmat Rondeletìus : Cau-
fa etiam eft conftipatio cutis Se conftrittio partium cxternarum,
ad quam fequitur expresfio recrementorum ad inteftina Se ventri-
culum.  Et bicautor opinione vulgi fimul tradit Cerebrum pitui-
tam fuam in gulam & ftomachum faepius evomere.
      Summa; Quemadmodum Galenus Se Avicenna, ita Se reliqui
è recentioribus multas Diarrhoea caufas agnolcunt, at iidem Diar-
rhoeam quoque à cerebro interdum oriri arbitrantur, ut Jii, quos
modò dixi, Hollerius,Heurnius, ÌVolpbius Se Sennertu*.  Hifce vero
omnibus repugno ac prorfus omninò nego , Diarrhoeam à cerebro ff
Se maxime eo,quo vult Sennertu*,modò concitari. Credunt ii aeris
injuriis, ejus caloribusautfrigoribus, temperiate Aufirinaaut Au-
tumnali cutem capitis ac cerebrum ipfum ita affici, ut inde multùm
humoris in ftomachum coneurrat.  Qua ex opinione Carelus Pifo
hoc icriptum rcliquit, Quotusquifque,Sett.4.cap.i.*»^/w>»/,eft,qui
medio, certe praecipitiautumno, quo tempore primo lapfà cadunt
folia, fi modo negligentior fuerit  in corporis cultu de ambientis
injuria minime fé vindicaverit, non erperiatur alvum liquidiori-
 bus folito fibi fluere exerementis, iisque reverà ex praedominio a-
 queis, fed biliofis aut lutcjfis Se plures quandoque dies l  Nani de-
pluvii aquae è capite in ventriculum Se vomitu vi naturae rejettatac
 ex fuperioribus obfervationibus exempla repetere licet, & fuperva-
 caneus,fitparticularis de eodem argumento trattatili. Anno certe
 pisciente,  ut fuperiore, fub Augufti finera cùm jam calor Se frigus
diverfis eodem die alternarent horis, obfervavi non paucos  è ftu-
diofis Se praefertim eos , qui libris asfidui plus olei in animi elucu-
brationi'ous, quàm vini in commeffationibusimpendiffent,  cùm
forte prima nottis vigilia in tegendo corpore fuiflènt minus cauti,
hujufrnodi laboraflè diarrhceis, per quas fluerent quatuor aut fe-
ptem dies Hippocrati ditta vèatóxKcùpgk xJmxaoifiafgk Ced in qui-
bufdam tantalo affufà cruore. Mihi fané cùm medio alioqui Au-
                                  Aaa             tumno


                                              \   - 
  268                  Catarrhus Stomachi.
  turano idcontigiffet olimfaepiulculè, praeter confuetudinem jam
  eodem ineunte & in omnibus tempeftatum anni fuperioris muta-
  tionibuscontigit, ut faltem unum diem alvus flnerctliquidis id
  genus excrementis, quibus non ita poft dolores nephritici fuccef-
   sére. Anno autem praefente fub finemSeptembris centra nephriti-
   cis doloribus pertinacibus admodùm diarrhoea profufa fatisfuc-
   cesfit, duravitque duos Septenarips, eaque ferofa fere , ideoque_j
   cum euphoria con juntta»
        Hae Diarrhoea haud à capite , haud a cerebro originem duxe-
ff runt n"""iadà rrittp pf*tfai*"'/1'At' hac arteria vitiofum fanguinem
// fumunt,ac aut pituitamillam autbilera in CpatìumInteftinorum
   conferunt. Nec caput modò,fèd etiam caeterùm corpus aeri eft ex-
   pofitum.  Quapropter fanguis. ex fingulis membrorum partibus
   motatur. Et hoc erat, quod DiarrhoeamPifònis ènitet dolor nephri-
   ticus, Se hun e v icisfim. Dìarrhcea.Libro tertiò de Catarr bis, o bft rutti s
   renum meatibus » oftendialvum fluxiffe..   Nunc fimile quid affert
   Johannes Rhodius, lotio, inquiens, à caruncula urethera paslgonor-
   rhceamfuppreffo Diarrhoea fuccesfit in genero fio Paiono, cui Ben e di ci us
   Sylvaticu* adenti* Atquelibra quarto de Catarrhis dixi catxrrhk ur-
   ger i facile poffe eum, quem alvus aftritta exercet.   Conceptacula
   Sanguinis facile humores nunc in intefiina, nunc in%enum mea-
   tus queunt con veliere. Contratta alvo , humores in membranas pi-
   tuitaria* conferri queunt. Aut faetidi vapores per venas in maffam
   fianguineam Ce infinuare poterunt, ut materia catarrhorum inde agi-
   tetur.  Quàm ineptà opinione multi attinentur,ut quoque Thomas
   Eraflus Ì Non nego,\nquit hic confilo, interim 'ventriculum adyu-
   vare hanc tanti humoris generationem atque Cerebrum exfub-
   latis inferno vaporibus eofdem anger e. Nam ut de humida tef'
   va plures adfeendunt in cceltsm haliliss, quam de arida (f/ccat
   ita ex corpore nimis. humìdo plures quoque adCerebrumtoflun-
   tur flatus*   Argumento e Fi, quodaugentur Catarrbi* quoties
   alvi fluxiones veljfionte: [upprimtmtftr vet arte cohibentur.
   Quid ì flatus ventris faeridus in cerebrum arcemPalladospenetrare
   dicitur. Qua è nota eft GabrielAyalaMedicu&ill^ Poeta, hos vcr-
   fns ipfe de incommodìs exalvifacibussiiutiu* fùppresfi* infc/ipfit i
                                                 V'       Ut 
                   Catarrhus StomAtbì.                 ^

      Ut ftcs incolumis, fordesfitbdueere ventris
            Nitcrc & id propria fpontc vel arte Cace.
      Namqj hominem peftes invadant mille neceffe eft,
            Si faciant longam dejiciendo moram.
      Hinc vapor in mentis fedem,vitarqjtheatrum,
            Non fecus ac virus, certa pericla trahit.
      Acproducuntur  crebrivarii%catarrhi,
            Morbiq,'Herculei,mania,coma,ftupor.
 Vetercs Par/-1 sereni celfisfimi Codi, quòd hic tefte Sabino pro-
 pter altitudincmcorrumpi non poffet, aenigmaticèvocabant Pai-
 ladem Se femper virginem.   Hanc quoque ob id de Jovis Cerebro,
 ceu editisfirnà corporis parte fingebantenatam, Quàm faeduserit
 aer corporeae Arcis PaUados, in quam imi ventris fpiritus erumpere
 poffe creduntur?
     Compari modo ineptiunt ii, qui perfuafum habent, auftrinà
 temperiate aere foraminibus Osfis cribriformi* bauriri', qui, ubi refri-
 geravi t Cerebr um, per foramina Osfis cuneiforme in gula m detru-
datur,  ut catarrhus cerebri inde fattus excitet banc Diarrhoeam, co-
gnomentoO/v&»/<w.Spirando,ne muita,inpulmones trahitur aer,
 quanquam is Ce & in gulam infinuare queat ,uti jam dudunì often-
 dit Cafpar Hofmannu*. Unde id Se Helmontiu*quidem probat, aft
 falfa femper veris mifeet, Libro, cujus titulus esl cuftos errans, ha;c
 differens : Aer poftquam per pulmonem  in thoraeem deduttus
 eft, ipfumcjue feptum tranfverfum (quod Diaphragma nominatur)
 deorfum in formam circularem detrudit, ejus poros penetrati».,
 tranfcolatque bibitum aeremDiaphragma ideò. Quodfat docent
 odores aliquot naribus haufti, ac tandem per ruttum redditi.  Sic
namque fumus carbonumvomitumeitat, citiusque ftomachum,
quàm cor affettar.  Imo odor cadaveris longè poft fèntitur circa
ftomachum. Sic Se prxgnans fàetum mortuum gellans, ipfum ca-
daver olet anheliru. Odor enim ille per uterum atque diaphragma
tranfiens, docet anhelitum, non foli cordis refrigerio, fed toti in-
ferire.  Sic quoque ex tabaci fumo ftomachum flavedine tinttum
propter fuligincs oftenderuntalii.  Ita & Jaxantiumperceptorum
                               Aaa 2              0(j0, 
 370                   Catarrhus Stomachi.

 odores, licet ipfa pharmaca faccharo de aromate palliata fint, hor-
 ret ftomachus; quia odoratu fuo eofdem odores percipit.  Ergo fi
 odor, etiam aer ad ftomachum rette pergit. Peftis ipfa per infpira-
 tum anhelitum introdutta , plerunque circa ftomachum cuditur:
 iccircò vomitus, dolor capitis, fopor dee. ftomachum affettum in-
 cufant & oftendunt.
      Apparet certe, aeris portionem in gulam penetrare, etiamfi
 ea tantoperènonpàteat, gutturis corpore incumbente.  Hic quo-
 que aer venis ftomachi Se inteilinorum jameonceptus , Maffam
 fanguineam ita turbare poterit,uxaut catarrhus concitetur,aut alvus
 fiat magis fufà. Minime autem aer cerebrum intrat. Etnuperrimè,
 ut res experimentis cognofeeretur faepiùs,aer, folle ad nares a dino-
 to, detrattaqueCranii patella, furfumagebatur , at nullus ejus
 tranfitus ullomodo deprehendi poterat, incettante hominum_,
 corona. Cerebri humorem Crato fuprà dicebat aliquando tàm a-
 crem effe, ut crearet Dyfenteriam. Talis abfque dubio molliculum
 Se latteolum cerebrum ante exulceravit. Sennertus nefcio quam be-
 dicam Cerebriintemperiem memorat, ex eaq; hanc *Diarrbceam cen-
 fet pendere tàm diuturnam. Credit autor ipfum cerebrum, ceu adi-
 pem liquari ac cum reliquis humoribus inftarcerxtabefcentibus,
 in ftomachum Se in inteftina effundi. Forte Se de cerebro ftatuet na-
 fci illam Diarrhoeam, quatti vocant, colliquativam. Antiquitas prae-
 ter cafus & vitia tefte C.Plinio enumeravit trecentos morbos.  Atq;
 laudem fuerunt omni faeculoadepti , qui novos infuper invene-
 runt, autmemoràrunt diligentiùs, utJohannes Baptifia de {favìgio-
 lìs,Bapti(la Codroncbius, Frane.Glìffonias, ac illi,qui de Scorbuto tàm
 multa prodidére.  Ego ut fpero, gratiam inibo, qui invetcratum
 morbum novisinventistollo , expelloque numero morborum...
 Cerebralis Diarrhoea nunc eft figmenturn,eft chimara ac quidem fine
 capite & fine cerebro. Mtcerebrum non pituita ftillat, ita nec  eum
humorem misfitat in ftomachum.  Nullus itaque in pofterum a-
  gnofeet hanc Diarrhoeam cerebralem, nifi cerebrofus, nifi con-
        tentiofus,nifidogmatibus veterum inconfultè
                        addittus.

                                             BIFFE- 
Catarrhus Stomachi.
57»
              DIFFERENTI^.
     Ajunt humores interdum Sein Laryngem & in Gulam dedu-
ci.   Ka]dpo8t ii rì* hai *o<kin* quid fit & quid *& rà moù , «JJAr»
^im0 _r> Catarr bis Sceltoneprima capy. definitum fui t. ni_> raacù)
eft r^«/. H' ara» IC9$ mi»xwAi» eft thorax & infimus venter,quam-
vis hic, inquit Duretus, rurfiumdicatur purgari perfùpera, vomendo,
ficut per infera, definendo, ut pluribus infra dìcetur. Quidam de in-
duftria Qdovyl&» voce ufi fuerunt, cùm ea Gulam ac Laryngem &
fpatium oris denotet, quemadmodum id quoque duttu aufpicioq;
aliorum I.z.p.i.c.20. D.D.Sennertu* oftendit, at multò plenius,mul-
toq; evidentius Dn.Job. Conradu* Dietcricbius, òtydpvy fcinquiens,
Se ^ <pdovy£ de rebus diverfis fecundum grammaticos , qui «jov &
iti» Odovyfa ita difeernunt, ut mafcuflnum,guttur,fcemininum ve-
ro fauces denotet.   Id adeò ftrittè obfèrvarunt Artemidorus Se
Diofcorides, ut cum inProrreth. l.i.fett.3. num.12. invenirent fcri-
ptum: toc e* (pdot/yfti^fudX^pcccTtt» illud \%y(p inferi? muta-
rent, quia de faucibus fèrmo,ut Galenus d.l.refert. At id diferimen
tanti non eft, ut ei confidamus , quod rette notant Obfopacus in
Porreth.pag.dj8-& Hoffmannus i.Inftit.Mcd.c-6. p.189. quamvisin
genere mafculino prò gutture, in feeminino prò faucibus femper
ufu venire velint Fuchfius in 2.aph.i5.pag.oo.& Heurn.in Prognoft.
pag.jzó. Antiquisfimi Graeci fummam gulae, qua ad radices lingua:
Se tonfillae conjungitur, (pdpvyfetiLatini fauces : at eaq; parte ad
pulmones defeendentibus in eodem canali iidera Acipwfa. Latini
guttur appellarunt.   Veruntamenpofteriores,  non certis earum
partium  ob conjunttionem appellationibus funt ufi, promifeuè
(ùdpvyya. Se hdpvyy*. eandem in homine partem appellantes, Pli-
nius 11.57. pag.172. Summum gulae Fauces vocantur,extremura fto-
machus.  In plurali ufurpatur Latinis nifi quodOvidius in Ibin
etiam faux dixit in hoc difticho :
     Utq; Syracu fio przftri»fla fauce Poetar,
         Sic animae laqueo fit viaclaufa tua.
Nude pofitum hoc nomen libr.III. 5. notat faucium afj>erita-
tem, , proyenientem ab Aquiloniae tempeftatis afperitato.
                                 Aaa 3               Si 
w
Catarrhus Stomachi.
Si aquilonia przevalet tempeftas tuffes Se faucium afpredines fiunt
III,5.Celfus : Ex tempeflatibus Aquilo fauces exafperat. QjSerenus :
      Aìgrefcunt tenera fauces cum frigonsatri
      Vis fubiit > vel cum ventis agitabili* aer
      Vertitur atque ipfasflatusgravis inficitundas.
In aph.15. lib.2. per morbum faucium intelligit parotidas pituitolàs
aut cum phlegmone fauces obfidentur vel aphthis. Hac ille.   Ob
eam rem quoque Nic. ^eonicenus legi poteft. Ortbafias, vocabulum
faaces, inqait, indubie Libia,palatum & uvamfignifitat.  Nonnun-
quam autem verbo <papvyyt&> nilaliud quàm gala indicatur,  qua
delabitur cibus.  Non fine caufa libro primo de catarrhi* in illis ver-
bis explicandis, quibus vix catarrhorum produntur , fuimus tàm
multi. Graca quoque,ut modo meminimus, Arabica Se Germanica
£alfj unb Svadjen/quibus utuntur Dryander Se Scbeuneru*,Cunt op-
pido ambigua.
    Hipp: Li.de Morbis hos duos catarrhos hifce verbis difiernit'.Puru-
lenti quoq; etiam fiunt,fi pituita è capite in latus defluat,illicq; ad-
haerefcens putrefcit.  Et partim quidem à fuperioribus in fuperio-
rem ventrem praecipuè confluit Se in pus vertitur vàd id, quod  jam
intus eft, accedens. Partim vero ad inferiorem ventrem defluit, ab
eoque interdum alvus turbatur & hominem perimit. Hanc fluxio-
nem caput excitat, nimirum cùm cavum exiftat & iìiperiore parte
locatum.  Cùm enim ab alvo concalefattum fuerit, tenuisfimam
pituitam è corpore ad fé  trahit, quam in fé coacervatam, rurfus
confertam Se crafiam, velut dittum eft, reddit, partim in luperio-
remventrem,partimverò in inferiorem defluit. Hippocratem Gale-
na* SeAvicenna imitantur,& hos ex junioribus Janus Cornariu*,cu-
jus verba lib.i.S.t.cap.to de Catarrhi* inferta fuerunt.Verùm cùm hu-
mor ore contentus Se in guttur Se ingulam fluat, ftemacbicus catar-
rhus nunquam erit fine thoracico, nec hic vicisfim fine ilio.   Unde
Vincentius Alfarius à Cruce,hxc eadem defiillatio,inquit,non modo in
ftomachumyverum etiam in thoraeem defcendit, unde raucedo. Inque
rem hanc praefentem quoque Johanni* Baptifia Montani Verba  fpe-
 ttant. Altera pars materia adventriculum, altera adPedus defluit.
Ipfe mox & ad ventriculum Se ad peclus parat remedia.  Forte ilio-
                                                       rum 
                     Catarrhus Stomachi.                  yj\
«■-_>-_-_-_• _-_--_-_-_- --_-. -----------              -
rum ièntentia haec eft, fi plus humoris in gulam & ftomachum ma-
nat,ftomachicum,Cm vero plus in guttur Scpulmones,tboracicum eflè
Catarrhum.  Iidem vero dabunt, non aliquando hos catarrho*, fèd
femper jungi,alterutrum vero interdum urgere vehementius. Jam
vero fàtis fuperq; compertum eft, nihil illius humoris ne tantulum
quidem Larynge hauriri.  Similiterque exploratnm nunc eft, oris
humorem, quiCtor^lapfusfit, velfalivamipfam minime in£#>»
lam fponte fuà fluere, fèd homo ejtrsinodi Iiquorem femper gluti-
endodevorarenecefle habet.  Si humor de cerebro inosinterius
flueret, plus ejus in guttur femper, quàm in gulam ferretur. Nam
haec non nifi glutiendo aperitur,illud autem aeri patet, patebit igi-
tur &illapfa;tcnuioripituitaer Veterum ergo dogmata funt piena
obfcuritatum.
     D. D. Hofmannas diverfitatem humoris influentis intuens,
famofisfima,r'/;$w>, Diarrhoea; fpecies eft cerebralis feu Catarrhalis,
quae duplex eft, 6 Apbor-.t. aut enim bienna fèu mucus atrou^*
defcendit,qui pofteà cum flridore & fpuma exit/Aphor: 20. aut fe-
rum quàm diu nec acre, quo Cadto facile in dyfènteriam degenerar.
Int erim hoc lèrumaliundè etiam quàm à cerebro eflè,nil prohibet.
An pofterior haec eft Diarrhoea ferola Caroli Pifònis. Hac ille. Gale-
nus 6. Aphor:2.ejusy2r^r e crebra li* Diarrhoea hifce meminifle videtur:
ventris profluvia fierieli neceffarium, quando quod de ftillat, fili fum
quodammodo fuerit. Ad haec Antoniu* JMufit Braffavolus : legein-
quit,falfius.Nam Graecè eft aA/Av^ó^ov- Itaqv dicereoportet,quo-
niam intellinorùdifficultates non facit fimpliciter falfa, fed illa,
quae magis falfa eft,id eli, intense falfa. Hacautor. Ethoe eft, quod
ipfe Hippocrates lib: de aere, hci& aq: Catarrho infiomachum la-
bente tradat nunc oriri Lienteria*,nunc dyfenteria* : verba interpre-
te bacfanr.Ubi ab imbribus vernis &ab auftro terra Immediata fue-
rit, Se plenioraeftus derepentè fupervenerit, tùmàterrà madida &
calida exiftente, tùmàSolèadurente, ardoremeonduplieari, ne-
ceffe eft,hominum ventribus minime confiftentibus,neque reficca-
to cerebro. Neque enim ubi ver tale extiterit, fieri poteft,quin cor-
pus & caro nimio humorediffluant, ita ut omnibusac maxime pi-
tuitofis y acuriflìmarfebresimmineanr. Mulieribus vero Se naturisi
maxi- 
374                 Camrbus Stomachi.          _________

maxime  humidis inteftinorum difflcùltates contingere par eft:
Itakirct ti mìtriv (P"\eyuatJt}0ì ug) Ivosvaptet^ hh@* fà* }ln<ST*l
ugsiktn ywauty.  At fi hyems quidem auftrina_.,  ver vero  a-
quilonum,abortus fiunt.  At haec quidem mulieribus,reliquis vero
contìngunt inteftinorum difficultates,&»w w^«f Pituitofis itaque
inteftinorum difficultates fieri par eft ac mulieribus pituita àcere-
bro defluentepropter natura;humiditatem. toisi fM a» (phiytàct-
tuioi tc«c àvoviTtfiloc. HKOcy.yustBas^  iuj toot ptfiafgìy QAJynaT@*
(BiK<tTawv$vT@* Ostò tfi èyxiQdAit ita) mV vy % Lt*j* tk 0uoj{S^.
Mox ait vere Cerebrum diflblvi,^ Xisvnpicq crniyiyvoyrctJ. Atque
Galenus eodem loco, hoc eft, 6 Aph: com:z. àzoefyac., Q^&feoiac. hj)
duotvnelac. eadem ratione memorat.  Unde Se Arabes hocplaci-
tum hauferunt, Avicenna SeHaly. Plurimùm, inquit hic, in cerebro
fuperfluitates adunantur varie, quas ipfum ad ftomachum expellit.
Et fuperfluitas haec aliquando falla eft autpungens, facitque fàn-
guis folutionem Se djfenteriameò, quod ftomachi excorìatìonem ac
inteftinorumfaciat.
      Si portio humoris, quemadmodum placet omnibus, fimul
in guttur & pulmones fertur, nonne is tunicam Laryngis excoria-
bit ? nonne exulcerabit pulmones ? Nonne homo tuncraucus erit?
isonnepbtbifiprius, quàm^jg/fo/m-rlaborabit ac quoque morie-
tur? Ac cerebrum ipfum quo modo làlvum permanere poterit, fi ex
fé tàm acrem mittit humorem? Nonne illius Juimoris tranfitu pala-
latum & os ulceribus erit plenum ? Quanta vis erit illius falfuginis?
Similem fere ajunt ore percipi,urgente eà diarrhoea,quae à multitu-
dine yi/iv-rinfluentis contrahitur.
  Hujus mentionem inCcrtNicolaasNic:Florent:J?luyzus fatti ab ore
& partibus ejus caufae eft humiditas ab illis partibus ad ftomachum
defcendens ad inteftina, quae aliquando fuà multitudine gravar cx-
pulfivam dccogit eamadexpellendum & aliquando relaxat&lu-
bricam facit ftomachi & inteftinorum fuperficiem, unde laxatur
virtus eorum retentiva, quam fequitur fluxus. Et aliquando eft ha-
bens acuitatem vel baurachitatem, qua ftimulat expulfivam ad ex-
pcllendum, ficut accidit habentibus alcola Se aliquando fèntienti-
busfàlfèdinem in ore ipforum. Et quandoque eft prohibens cibi di-
                                                   geftio- 
                   Catarrbut Stomachi.                  yy)

geftionem Se corrumpens ipfam.Quarecorgitur expulfiva ad expd-
lendum ipfum autcaufà ejus eft dolor proprins oris exulcerevci
puftulis illarum vel fplutione<on*inuitatis,qiMm inducunt dentes
in principio origini* eorum.  Quare multiplicantur vigilia;, unde
accidit cibrindigeftio vel corruptto, ut dixit Gai: in eom: Aph: fu-
prad.Cùm vero dentesproducimi &c.unde fequi vox fluxus ventris.Et
dixit Galenus ibidem,quod hicfluxus maxime contingitapud pro-
duttionera dentium caninorum.  Et figna fluxus fatti ab ore funt
ulcera reperta in ore aut quod pueri tunc dentes prpducurrt&qupd
pungunturabeisipforum gingivae plorato.   Ludovicus iXtercatus
quoque:  Prodit etiam Diarrhoea ex oris feu lingua; affettionibus,
primum in pueris, cum dentire incipiunt, fecundum vero inblefi*,
ut 7 Aphor; \o, docens eo loco Gal: utrumque contingere ob cere-
brum nimià hurnidìtateluxurians, quapropter facile*rit> caufas
per figna venari. Item Johannes Marquardtw.  Quaedam Diarrhoea;
ab ore,ut in faucibus,quando dentes crefcunt,quandoque humidi-
tates per venas delcendunt » ut traulis> quia lingua muitura humc-
ttatur. Ac JohannesHieronymu*Pulverinu* ■: Vitio oris fluxus ven-
tris provenir,  ut in pueris dentire incipientibus accidit, potiffi-
mumdura hi canino*edunt dentes, utexeodemHippocr: 3. Aph:
15. habemus. Dein Diarrhoea vitio lingua; generatur, ut inbalbis
coofpicitur,autoreHippocrate»quia tales notante Galeno aut ce-
 rebrum habent humidius aut linguam aut utrumque.  Humidiorc
 autem lingua exiftente & ventriculum talem èffe par eft, ut qui al-
 tera m tunicam communera cura lingua habet, imbecillemqueob
 humiditatem.Nec non ìacohus Fontanus:ln dentinone dolor com-
 wunicatur cerebro,hinc Diarrhoea.
      Infantes denticntes fi falivam illam tàm multam deyorant,
 nonnegaverim,D'tarrbceam quandilevem inde interdum concita-
 ri poffe.  At illorum os Se labia eo humore femper madent fic, ut is
 decurrat,ac ex ore quoque pendeat.fpiiììor. Quare is non ex facili
 fluit iugulami Nec hinc tanta diarrbxcdeft timenda. Nec fi qua Di-
 irrhcea inde glurierido oriatùr, illa vel exiftimanda eft Cerebralis
 vel cognorainanda.  Denritionc diverfae facultates animx conci-
 unuir,ur sapide. Catar: Narium oftendi. Quare cavepufes tantam
                                  Bbb              fali- 
  §6                  CdMrrbus fttòmkcbt.
  W*—*mm*mmmitmm— -iBB1--______, ___«______p__________.ni_____«->-a-
  falivai vim cerebro ipfo tùm temporis depelli:' In parte verum at
  9k\{ìStilìsHelmontias, Contueor, Uh. qui Cauterium infiribitar, in-
  fàteìls ; liornotinnfn infantulum, jam dehtientem ac pati febrim,
  ipumam oris, atqueindefinentem falivam. Ac tandem adefle tor-
  mina& fecéffus ex viridi flaventibus.   Salrem dens ille eft capitis
  parsiquapropter diarrhcea eritcatarrhm capitis. Aft qilis eft denrfe
  erup'turi V«rf tumida?gingrvaconfenlhs cum intellino ? quseve pcn>
  teftàs ejusgignendi V in-Witteridi catarrhi, è ftomaeho infamtuliad
  caput? Atque inde in IleonSquo jure ftillatus è ftomaeho vapor,fiet
  «ruginò là1 bilis in capite? Fortenè ab vitae initio jam bilis officina
  fliigravit ad caput?  Curfabricat infantali ftomachus catarrhum
" |>ropter denris' dolorem? cur mittitur in inteftinum & non ad den-
  tem dolentem? An nondumcernit Lettor,diarrhceam non effe Ca-
  tarrhum ? Sed indignaram Archeum ubilibet, inittteflinoprom-
  ptunt effe /ad rranfmutandumalimenrafhim cremorem in exere^-
  mentàr qua; à Scholis putantur bilis>,pituifa Sec. Si itaque diarrhcea
  nonfifGafarrhus,posfitqueArcheusindignatnstranfhiUtarequid-
  Jibetin infeftumliquorem,fi modo gingiva affligatur. Hic Se adver-
  fus Galenum difp u rat,qui Hippocratem in terp re ta tìs aitpueri*proflu-
vi via cantai* denriba* erumptntibisscenùngere,quoniam att*nftn4um non
fi bènesolqaiturncquediftribusidr.■ •lh ' ;: ■.         <\  .?i mvf
     * ' 'None ajun e ip Csm^iarrbaam Cerebralem viis differre7humo-
  te vel per'gt/Um Se quidem aut per colaioria aut per continuitatem
  iuembranarum Cerebri Se Faucium velper venas ac arterias decur-
  ta ente^  Ptim&via tùm r%twnerCotatorii,tùm ratione illius continui-
  tati* membranarum eft invia,eft nulla?, commentiti^ eft. Nec cere-
  èrum creat privatum humorem,  queihvafa fanguinis inftoma-
  _ham c&nvehakr. Pituita ineft in fdngtìine, hic ce«à ratione com-
  inunep^bufum^ftmemnrofùm corporis.  Qm&8c hzdlfersntia
  font tolleadaf*       r' roniu  •••>.     à *       -;>.  •')

 .;,           SIGNA DIAGNOSTICA.   :   '-'h
  u  t.  Ssrapio Se fanusiframafceitus, hanc Cerebralenf DiarrhSam
  ©runti moderni* Medici* non cognofoii : '■ V-flùrnpferYuÌgaaa eft Sia
  mpborifmm fJippocrstHej .évóàtn^(PfMm ^^#w(W*& ** 
                    Catarrhus Stomachi:                   #y*
«_________------------   11   i  11  ii uiiiilijil. i'i  j|1—***'?" ..i  ..r  ■»'
7*<n 2Ja^3Ì)?cn, T«nw<n» lj»a ti+C ksQo.'Kw taviu KctrapPea.  ^ui*
bus perdiarrhcea* fpumofa funt alviexcrementaj iis à capite fit defila*
xio.  Aut ita : siuibut alvi profluviù cxcrsmentaffumofa fitte, his ex
capite pituita defluit.  Ad h*c Galena* : eft hujus pituita; caufa con-
tentiva flatuofus fpiritus, dum humori coramifcetur, vehementem
habens motum # inaqualem. Sic & in hi*,qua elixanturapparet fpw
ma.  Ut mari etiam violentia venti* agitato.   In eandem rem Philo-
theas : dfy&èè vypa H&Trveuuan&ovyiceiTcy. Èw s» Q4> tefs^
2i&ppoiaic. QoLvrusiaéizec. ìvrì tiic hsQ&ùvc. Ketraspu. Kctj y*)o o ìyj
*i^>*A@K»,tfsnw twv Ivo èumoìftì tu fJSÀ na\ ' ùoitù/> ni oè not,td*!**
air.  Ka] ' d<riowì&JÌj on vyfóe cVu, KUtd hpjiovi he, o'U 4/^Xoéc c%$i
iàs tyvxojp K^yioìc tsv6Ìk*>oitI& ofèì» yeetiUxdi id eft, fpuma ex hu»
midirate oc flatu componitur. Si igitur in prpflaviis appareat,con->
fentancumeft , à capite profluere , etenim Cerebrum his duobus
abundat, eo humido quidem per fubftantiara ,  hoc flatu vero per
tjemperaturam. Per fubftantià m quidem, quoniamhumidumeft,
per temperaturara vero quoniam frigidum eft. Frigida autem tem-
peratura flatuum eft generativa-
     E%]unÌQribusForefìus commentati Aph.ad hunc modum : Ra-
tio eft, quia phiegma per viam Jonginquamdelcendens,utà capite
ad ventriculum & inteftina,  ventolitatibus&aeriimmifcetur, &
quia pars phlegmatis yjyitofitaùs partibus & aericircumvolyitur,
fpumofa fiunt excrementa. Ita & Johannes Lygau* tpmàn Aph. alvi
excrementa multa* ampaflas habent, excommixtionehurniditatis
&flatus,utin marifit,  quando  comrnovetur.   A capite defluxio
y)m fit humor flatuofus, minime mirum, fi in ejus à capite in ven-r
trrulum motu fpumofa fìat. Hac ille. Concinitcuntta turba.Ex qua
CuMNtcol. Ntcoj.Florent. Joh.Mich.Savonarola, Arnoldu* Pillano?
vana*. Qhriftophorus fi Fega, Vale fem de Taranta, Bertruciu*, hd:
Vidtus, J->b Hier. Pulvennus, Fuchfius,Fel.Plateru*,Rondclctiu*,Fo-
refìus, Rtoitnus,Hier.Montuus, Roder: a Fonfeca-, Herc.Saxonia,fob.
Vifcerus, J[•>off.Martianut, Alexander Alexjut, Scheunerus, Sen-
nertus.,                                       ¥
     Vcte> Salius Diyerfiss Annoi, in Lib. Altomari»  diverfus effe*
yidetur-Alrpraaiius docens, quibus fignis deprehendaturfluxio àl-
                                  Plh  ì.             yiq 
5~8                 Catarrhus Stomachi.

vii Cerebro dependerc» ait, hujus effe indicium fpumofa excre-
menta.Sed fciatur, hocindicium fallax eflè, nec id affettum hunc
certo indicare poflè, tùm quia excrementa pofliint effe fpumofa
alia de caufa, quam ob fl-xionem a Cerebro pendentem, ut docet
Galenus I. 7. Aph,com.$o. tùm etiam quia non femper diftillante_»
materia à Cerebro fiunt fpumofa excrementa , fed folum, quando
jfpirituofus humor ex capitr-d ventriculum defluit,ut eodem com-
metit. habet Galenus» Si enim pituita vifcidior Se tenax, craffaque,
non autem fpirituofà,defcendat* nullo patto excrementa fpirituo*
fa erunt. Hac ille. Quemadmodum Se Alexander Maffarias eap. do
Diarrhoea t Diarrhceam,quxfit ex Cerebro, moderni vocantflu-
xum Cerebralem* ut Alti marius Se alii volunt f praeeipuum fignum
 eft, quod fpumofa-erunt excrementa, quod quidem indicium meà
 fententia eft adnaodum fallax,  partim, quod excrementa poffunt
 fieri fpumofa propter aliam caufam , quadra propter fluxionem à
 Cerebro orientem : partim quia non perpetuò fluente materia ex
 capite,fpumofàevadunr exeremenra, fed folùm quotiefeunque hu-
 mor fpirfruofus ad ventriculum defluit, ut diffuse Galenus docet
 jr.vel 2. Aph.go. Etenim fifortèpituita vifcida» tenax & craflà, non
 autem fpirituofà'defcendat ,nullo modo excrementa fpumofa ap-
 parebunt.
      Alia ratione EmanuelStupanmrem expenditiTit fpuma,dnm
 fiatuofus fpirituofus pituita? lenta; commixtus, v*fo»r«rtf & èna-
 qualifuo motu & calore, ipfe partim dirumpitur, partim pituitam
 inmuhas & parvas partes fra ngit : idqnod externis quoque in re-
 bus confpiciturevidentisfimè,apparet namque fpBma & iniis,qua?
 elixantur & in mari,vio!eRtis ventis agitato. Porrò tametfifpumo-
 & 2Is6^»jf»wr«cn3am originem ex ventriculo Se fortasfis aJimde
 quoque trahunt, omnium fretjuentisfime tamen proficiftun^mr ea"
 dem ex cerebro, vifeerequippe advaporofàmpitnitam^eneran-
 dam accommodatisfimp, quae ipfa fuo ècapitein ventriculum de-
 fcenfu alternatur & fpumofaredditur unicofbfo motu* Ut & Hol-
 lerius comm.m Aph.  linde autem haec fpumofa pituit* in inte-
 ftina excidat-»» an a Cerebro an à  ventriculo, praeter sartium_»
 male affettarum fign,yd inquircndum ex ipfius fpumofaedejettio-
                                                      nis 
                    Catarrhus Stomachi.                  ypy

 nis forma. Quae enim à cerebro manatjenta cft,vifcida,craffa com-
 patta, magna* habensbulla*, quod illi accidit non folùm ob eam a-
 gitationem quam patitur in  Cerebro afftduo motu contrazioni* de
 dilatationis cordis more, ex fé Se Cui fponte citato, fed Se ob vehe-
 mentem motum,qucm illi viae Iongitudo parir. Qua; vero à ventri-
 culo multò tenuior, liquidior, minus* flatulenta, nulla* aut nifi par-
 va* aut exiguas bulla* habens. Deinceps in SeboiSed hoc non eft ne-
 ccffariiim, ut Galenus monet. Namcumcaulacontinentes fpuma?
 fint fpiritu» humori mixtus  & motus  inarqualitas, unde frangi-
 tur humor in multaspanes, five ob multitudinem caloris, ut in iis,
 quae elixantur,fiv« agitationem, ut in mari,potcft à venis proximis
 aut ventriculo , a&o fervore aut agitatione humor cum fpiritu
 mixtus excrementa reddere fpumofa*   Et in dyfenteriis materia
 commota &  calore aefluante agitata vìdemus fpumofasdejettio-'
 nes fieri. Item Johannes Vifcerns : Sic & Jotia vifcida vehementer
 mota fpumefeunt valdè : nam motu in muiras partes franguntur
 & comminuuntur, calorque partes illas in vapores attenuatas ver-
titin flatus, quiaqux vifcidirareconcIufinonpoflunterumpercL»
Se foràs exire. Si urinam fpurnofam mingunt, quibu*pblegma è ce-
rebro cum impetuinvena* detruditur? veluti & ahi dejetltones Cpu-
 mefcunr,quaredicunt Medici, urinas  fpumofas" dolorem capitis
 przfentem aut futurum lignificare * fpumofus fiquidem fanguis iti
 Cerebrum evaporat, fi calor accedat.  Aliae quoque fijnt fpumofa?
 dejettiones,quaeadmixtam habent fpumam plurimam in ventre ac
 intcftinisgenitaraaut l^»»inventremdemiffam: SeCicincolied
 fpumefeunt dejettiones ob agitationem phlegmatìs flatuofi. In
 dyfenteriis quoq'ue materia à calore seftuante agitata fpumofa; de*  *
jettionesfiunt-Idemccmtigk in febribut à calore ìntenfo per ebul» '
litioncm aurcolliquationem. Excitari quoque fpuma poteft- a pin-
guibuffatquevifcidisalimenris. Spumam à Cerebro delabi conji-
tiendum,b adCmtfigna male* affetli Cerebri,Ci dejettio ipfa albajea-
taque fuerit, multar^ & magna* habent bulla*,  Itemq, Rodertene 2
Fonfeca-. Caput vero magna* habet vena*, perquas ad inteftina fua
deporrere poteft excrementa. Caeterùm rum ob calorem tùm ob
*crem,Scp*{moSc caput ad ipumam gignendam vim habent- Spu-
                                Bbb 5               ma 
 jgo                  Caìarrbus Stomachi.
 \_______    .___________   ___________ -_-_----_-_>«-___-#--«-«M«-r-->
 ———-———i———vi—i————————-•——— —————————»—» ——»———•»■——•—'——»————» ————————————
 ma fit vel à calore colliquante & ebullitionem facient? ,  ficuti in
 ollaebuUiente vel fit obflatum, qui pituita; mifcetur. Inter caetera
 autem membra caputpituità abundat, & illa quidem tenui Se flatu
 quoque multò ob refipirationemtrahentibu* naribu*, quare ex ca-
 pite, ore & pulmone faliva multa exit.. Licet autem ex quacunque
 parte corporis excrementum alvi fpumofum produci posfit, ut in
 colliquantefebre Se colìcapasfione, non perinde falfura fcribit Hip-
 pocrates, quia utplurimum fpumofa dejcelio ex capite esl,  raro au-
 tem aliter contingit,quoad veritatem Aphorifmi fufficit.  Et THar-
 rkceadiuturnahic indicatur, qua; à Cerebro oritur.
      Antonia* M. Braffavolus admodùm prolixus eft : primo (fale-
 rni* docet iAphorifini fententiam indiftinclam effe ', nam & fi alvi prò-
fitsvium fpumofum fit,fi atim inferro non debemut , quoà ex capite ad
 ventriculum defluente, excrementa fpumofa fieri,  tamen efrfiunt ex-
 crementa fpumofia,vafis,qua ad ventriculumperveniunt, illum effun-
 dentibu*.   Alter contextus,habet ìl&oKctLTappl««,at fenfus eft, iis ex
 capite pituita defluit.   Nam a longinquo loco defluere oportet,fi
 fpumofa effe debeat,ut ex vehcmenti motu efr impetuofò , longa via
 bulla fiant,vel quia neceffariò pituita flatui mixta eft. Sed de re ipfa,
 anhoefitcertumfignvmvel incertum. Dicimus,oraninòJnalvide-
 fluxibus à capite próvementibus femper vidimus.excrementa fpu-
 mofa & caufim effe putamus pituita natnram, qua ex capite ad ven-
 triculum , deinde adinteflina tranfimittitur, qua facile in fiat um prò
fui parte vertatur.   Irarnò hoc fiat  invia, pofteà defeendens cum
 raixtione pituita; fimul & flatus bulla; fiunt , quae multae fimul col-
 Jettae,fpuma lunt.Tamen fi flatus in ventriculo fit, aut in inteftinis,
 profluviurafpumofum effe poteft, Se tamen à capite non produVit,
 proptereà, quando cognofeere volueris an à capiteprodeat, praeter
 hoc fignura , etiara confiderà, an doleat vel doluerit prius caput Se
 profluente humore minuatur aut celfet. Bencdìttus Vittoria* & ali*
 ndfìgnum fuper additi Quod fpuraa propter frigiditatem fiat indi-
 cium eft ventus in ipfis aquis fpumam concitans, pariter Se fpuma,
 quae in ventriculo ex defluente à capite pituita exoritur ob frigidi-
tatemfieri opus eft ob id Gal: verbum Prognofticorum comm. 47.
jftauientis, fcreatiofpumans exaereaócpituitofàfubftantià parL-
                                                        ter 
                    Catarrbas Stomachi.                   #i
_________■,■ i"  '   " "    —ì  -,-" •-'—ubi il——-»  -mi ■.....'
ter permifta eft. Ex his enim quoelibet fpuma confiftit.Ex his igitur
ràtioni convenit, utfupèrftuitates prima; concoftionis in ventri^
eulofpurrtantesfartae ex aerea &  pituitofa fublhntia pariter per1-
mifta à capite defluente valida exiftente ventriculi facultate ex-
pultrice per inteftina meantes excernuntur fpurfiofe,à quibus pr£-
iàgìre convenit caput id.cu jus funt excrementa fpumofa,frigidum
effe, & humidum facile in morbis cafurum occafionem fui ortus
ab humore frigido Se humido hàbentìbus uti eft apoplexia * epile-»
pfia,leihargus,paralyfis & hujufrnodi. Altero vero modo fpumofa
excrementa fiunt ob caufam generationis fpumae contentiVam in
ventriculo decumbentem, quae eft fpiritusflatuofuSiqui pituita; ifl
ventriculo genita ( unius locus generationis eft ventriculus, ut ait
Galenusin libro de atra bile) per'raifcetur fuoque motu vèhemen*
ti & inacquali difrumpitùr,dc pituitam frangit,in multasse & exi-
guas partes ipfam dividensampullas^ue plufirrias prògignens,fpu-
mam efficit, Se tunc excrementa fpumtifà prodito more excernùtt*
tur. Et fcire debes^quod citra caufam cotttentivam hujufrnodi fpu*
mae,quat eft fpiritus flatuofus pituita; commiftusin ventriculo, e-
5-fdem  tamen plures funt praecedente» caufa* uti ventriculi vii
concottiva ,  imbecillis Se plenitud© ejus ex multa pituita ex c}uà
ventriculi debili calore exiftente enafcitur multus fpiritus flatuo«*
fui quipituitae illipcrmilrus, in ventriculo vehementi& violento
 motu cum exagitansfpuma indegigniturvelutiàcanfafuaegene-
 rationis contentiva.  Proptereà excrementa quae fecundum hunc
 modum in alvi profluviis fpumofa fupervenerint^juf e merito indi-
 cabunt fupra ventriculum frigidum ftp humidum,  ipfumque pfopen-
fioromforein morbo s ortum d pituita vela fpiritu fatuo fi óbtinentrt
ficuti eli imbecillitas concotliv* facuitati* ventricidi, dolor ejufdem
prae fé fererts ponderisfpeciem, Se dolor extenfivus,  & frequentes
ruttus acidii& fimiles. Et non telatere volo, excremenfa fpumofa
inalviprofluviishupetta  non- perpetuò indicare fupra pituitam I
capitedcfluere ,  quoniam interdum indicia flint eorum morbo-
runt, qua foli attintnt ventnculo,Ced in hoc intellettu vera eft aphò-
tifml praefèntisièntentia, videiicet quod ubi in alvi profluviis fpu-
mofa apparuerint excrementa exiftemibusfignie frigida & humida 
381                 Catarrhus Stomachi.

fupra modam temperantiacerebri, ut eft Galeni dottrina fecundo ar-
tis medicinalis, dubio procul fignificatur pituitam àcapite deflue-
re ,  ficuti fi cum cifdem excrementis fpumeis frigida? & humida;
ventriculi rem peraturae indicia extiterint tunc pituitam ei pcrmi-
fto fpiritu flatuofo in ventriculo decumbere indìcabum.
      Mox tfpergit : Nempe nonnulli fuere,qui excrementa in al-
vi fluxibus infpetta affeverant fpumofa ideò apparere,quoniam va-
fa, qua adventriculum per veniunt, humurem fpirituofium in ipfum ef-
funclunt mtelligentes per humorem fpirituofum pituitam plenam
fpiritu flatuofo , quae permilla fuperfluitatibus prima; concottio-
nis,eas fpumeas reddit ;  quae inteftina permeantes fpumofa: excer-
nuntur, ajunt enim pulmonem vafculum eflè pituita plenum,alitur-
que fpuraeo humore,ur.ait Gal; 5. Aphor: corament: 39. Ob quam
 rem non mirum eli, fi pulmo in ventriculum humorem fpumeum
cffunditóc perinde excrementa fpumofa excernantur.  Horum
 mentem Galenus non acceptat in nujnsaphorifmicommentatio-
 ne, duabus motus rationibus. Prima ratio eft, quoniam fi è pulmo*
 ne in ventriculum pituita atque ideò excrementa exernantur fpup
mola, pariter dea capite, fi pituita in pulmonem deflueret, excre-
menta dejicerentu.r lpurnofa^quod haud quaquam contingi t,ut ex-
perientià ctittat-Secunda ratio eft : quia via eli nimis longa-ffcr ilio.
Francifcus Vallefius etiamde fpuma pulmonum maxime judicat : Duo
membra , funt omnium maxime parata ad generandumfpumam,
 p ul mo Se cerebrum, quia arabo habent multùm humoris Se mul-
 tùm flatus introrfum&extrorfum agitati ob communem refpira-
 tionem. Habent etiam multumcalorem, pulmo ob viciniam cor-
 dis,cerebrura ob raagnas arterias quas accipit, ambo ob asfiduum
 motum: cura ergo fpumofàe dejettiones fiunt,exmodo exeuntium
 con jettamus,à pulmone aut capite in ventrem venillè. Sed pulmoni
non efi ad ventrem via, fùper e ft,à capite fieri. Dices, non omnes de-
ftillationes à capite funt fpumofàe. Concedo, fèd nequeid affirmat
Hippocr.fed fpumofàs efleà capite. Addes^poflunt aliundè (pumo-
ùe fieri. Non nego, fid erit id perrarum, A capite plerunque tales fiunt.
 Quare conftat & fententiam Aphorifticam effe veram, & Galenum
eam immeritò vituperaffe.
                                                     Sunt 
Catarrhus Stomachi.                   #1
       Sunt recrementa alvi aliquando^*»*/»; an vero ventriculus
fpumam tranfmifcrit veleffecerìt, an invexerint arteria, conftare
non arbitror.  Quare fupervacuum erit, flercora contemplari.
Quanquam Benedillo Viclorio,Clementio Clementino,Hugoni, Ligao,
Heurnio illud Hippocrates quoque libro fecundo Apborifi ly praecipere
videtur. Atque idem lib:2. de morbis Vulgar:fètl:s^ex\2. hifce verbis
utitur : ventres turbati tenuibur,aquofis non biltofis eum multa fpuma,
habebant aliquando hypoftaftn repofita, ex quibus fané, qaod fiub dìo
repoaebatar, fimile erat. Unde Georgiu* Morali* cum ai t aliis exem-
plo effe polle.  Quis fané mentis non admiretttr atqaeimitetarvtrum
maximumphilofiophum atque fitta tempeftate nobilifftmum infpiciemem,
non tantum recenter falias dcjetliones domi inpelvi, verùm etiam ft-
pèfiapiu* externas inftcrquiltniù,ut inde pròfaìnte agrotantium aliquid
poffet exhaarire ? Dignofiebat vero, malum effe ejufdem forma in deie-
clionibasperfcverjntiam.Quemadmodùillc Peno Forefio fuit: QUi-
da,inqait bic,monacbasfeaior diarrhcea laborabat,adbunc acceffì.Cùm
autem fpumofa & pituitofa in hoc fine effent excrementa,facile percepì-
mu*,diarrbceam hant ex deftuxu à capite or tam effejaxta Apbor.yo. 1.7.
Hunc imitatur D.Sennertu* , excrementar-, inquiens,y£r»r fpumofa &
pituitofa. Johannes Vifierut alba vocat,Ludovicus Mereatus quoque
albtcantia : Dum a capite decidit, majori ex parte albicantia refert
excrementa , quod contingit capite, prae imbeciliitatenequeunte
conficerealimcntum aut praediftemperiecorrumpente,falfugino-
fumque efficiente, quod tranfmittit per ventriculum ad inteftina,
deferendo pariter fecum ventriculi excrementa & alimenta.  Hac
ìlk. Quapropter alvi purgamenta diligenter infpiciendo interno-
fciperhibentur.
      Nec eft, quod mireris,bur\c aphorifmam Se reliqua ea fata ac
inftituta ab Hippocrate profetta fuiffe, co quippe faeculotàmrudi,
&moximequentetàm credulo. Et hoc eft, quod illis nugis nugas
jungat Galimu,ìftius rei rationem de elixi* Se de tempeftate marie G»,
mens.  Quam nefcio qno fato nec hujus aetatis autores reprobanti
Johannes Lygaus, A. A4. 'Brajfavohts, Bene dicias Vici or iu*, Jacobus
HoUerìas,EmanuelStupanus. Nonnulli * ut Rodericusà Fonfeca adji-
ciunt,utfpumam&oullasino^adignemadmotànotari, ita fi-
                                    C e e              mile 
$4                   Catarrhus Stomachi.

nule quid tùm fieri, ubi purgamenta alvi egerunturffamo fa. Quae
eft illa imago rei ? Nec affa nec elixa caro ineft in corpore. Nec fan-
guis ritu maris aeftuat. Fcbrium quidem calore,ceu flatuolb,ita lo-
quuntur,fpiritu vehementius agitatur. Harveus in venit fanguinem
fpumofum in corde ejus,qui vehementia ira extinttus fuerat. Qua-
propter propius vero exxufebrìbns non catarrhi* illa alvi excremen-
tafaepius Core fpumofa. Idque quidam hic confiteri neceffe habent,
ut Johannes Vifcerus Se  Rodericus à Fonfeca, qui ób id Febrem colli-
quativam memoravit.Philotbeus Cerebrum ait fuà temperie frigida
Se humida illas inutiles cibi reliquias  cSiceiefpumofa*.  At plures
.corporis partes  ditta temperie funt pracditae.  Quamobremillae
quoque Umile fpuma genus excitare poterunt. Quare Forefius, Lyga-
us, Rodericus aFonfeca & alii pituita; Cerebri humidae, frigidaeque
ac illi jam Faucibus illabenti  aerem fpirando erattum immifecri
volunt, quo illa fiat flatuofa, ut loquu ntur, Se alvi excrementa inde
fpumofk.Verùm hic explicatus vanis nititur dogmatibus.Nec Cere-
brum ftillat pituita nec ullum recipitanhelitum.  Quarenecffiri-
tuofia, ut vocitatur, pituita Cerebri ad ftomachum pervenire poterir.
Si itaque & in hoc  Peter Saùus Diverfis Se Alexander- Maffari osa
reliquis autoribus  diflèntirc fuftinuiflènt, rempotuiffent plenius
feliciusque expedire. Caeterùm & alii autores ut Jacobus Hollerius,
EmanuelStupanm Se Benediciti* Vitlorius partes,utventriculum, no-
minatim appellant, quae alvi purgamenta etiam ffumofia efficere
videntur. Aft iidem id oppido quàm vero fieri contendunt- Omni*
um firequentiffmè tamen ( funt verba Emanuelis Stupani ) fpumofa
2La,x<u2'ì<n,t proficifiuntur ex Cerebro.Utplurimùmdnquit Rodericus
a Fonfeca, fpumofa dejettio ex capite eft raro autem aliter contin-
gi t, quod veritatem Aphorifmi fufficit. Ex eadem que Opinione hic
quoque Francifcus Valefius:dejeelionespoffe aliando ffrnnofia* fieri non
nego, fed erit idperraram, À capite plerunque tales fiunt. Quare con-
ftat iffententiam Aphorifiicam effe veram & Galenam eam immeritò
vitaperaffe. Deinceps nonnulli fpamam Cerebri Se fiomachi difeer-
nunt. Spumofia cerebri pituita, inquit Hollerius, magno* habet bulla*
ventriculi pituita fpumofa nullo* aut nifi parvo* aut exigua* bulla* bè-
tel. Unde Lygau* ampuUas nominat, ac ArnoldusViUanovanus  ex-
                                                        ere- 
                     Catarrhus Stomachi.                 jge
 ____  -          ■ ■  —*■       —           * --------------------—
 cr ementa illa alvi non folùm fpuniofa, Ced etiam ampuUofa.  Si ad-
 fin t, inqui t Johannes Vifccrus, figna maliaffeclìcerebri, deyeclio mul-
 tai & magna*habet bulla*. Atque autores illas bulla* opinantur ob
 magnitudinem vix* qua cerebri pituita tandem labitur in ftoma-
 chum , tàm grande? evadere, ut Galenus ipCe, Lygaut, A.Mafia Sraffa-
 volaSyHoKerius.  Hic etiim illam pituitam reciproco motu Cerebri,
 quo illud fubinde dilatatur, conftringirurque, magis fpumofanu
 reddi ponit. Verùm haec placita veterum judico mania, falla & ex-
 plofà. Cerebrum illà ratione haud agitatur. Atqueitaeflè, mon-
 ftravi fàepiùs. Difputata buicfermoniinfèrere, nimislongumerit.
 Meoque labore ac argumentationibus compertum eft,  _____m-ni- //
 tL^itam de ffff|&»*>» fl-'llanM»rnT w^jTnl^fnmiK- ^iti-v»-»   ftfeC
 illumliquorem,ceuaqaam, quae defummo tettifufafpuraefcithu-
 mi, in ftomaeho baUulot excitare, credi par eli.   Sunr,qui difficuU
 tate rei forfitan moti, ut ex parteBenediclas Ficlorias,ajunt, in
 ventriculo ineffe ffiritum flatuofkm , quo Cerebri pituita reddatur
 ffumofa.   Ant.MafiaBraffavolus illam pituitam Cerebri ad ftoma-
 chum &ad inteftina perlatarn eà ccefètnatura effe, utinibifpume-
 fcat facile.  PI uresque,ut idem Benedirai Viclorius,fpumam exerc-
 mentorum alvinegantàpalmonibas excitari poffe, Duae partes, in-
 quit Wodericus ò Fonfeca , in corpore nofiro aptisfìm* funt ad
 gignendumfpiritum, pulmo & caput, fid in pulmone, qui flatus
 commentar\non habent manifeftamnecfatilem viam ad alvum.
 Ac ex eadera nota Francifcus Vallefius : cùm ergofpumofie drjè-
 cJiones fiunt, ex modo excuntium confici amus, à pulmone ' aùt
 capile in ventrem veniffè, fed pulmoni non esl ad ventrem via,
fkperesl,À capite fieri. Verùm autores duàs vias agnofcunt, per quas
 ipumofàm cerebri pituitam in ftomachum ferri cenfent, Gulafifiu-
 ùm Se venas. Illam verbo faucium multi denotant^Bertrucius vocat
 Mery,id eft,Oefiopbagum.  Item NicolausNicol.Florent.e]usverbain-
fra ponentur. Has,ut Se arterias multi memorant.  Sic urinam, ip-
 quitjobannes Fificrusipumofàm mingunt, quibus phiegma à Ce-
rebro cum impetu in vena* detruditur ,  veluti oc alvi, dejettiones
fpumefcunt.  Ac Rodericus a Fonfte a admodùm, clatèbifce : Caput
                                 C'cc  2              virò 
386                  Catarrhus Stomachi.

vero magnar babet vena*, per qua* adintefiinafua deponere potei! ex-
crementa. Quo patto Pulmoni, ut loquitur Vallcfiui, non esl ad ven-
trem W4,humoribus de capite per venas in alvum usque fluentibus?
NecVetuftisfimi Autorum , Hippocrates ScGaknus fanguinem &
cum eo pituitam negabunt è pulmonibus tùm vena cava ramis,
tùm Aorta ac ejus fiftulis magis gracilibus in alvum duci poflè. Si
pituita capitis, cur nec bttmor pulmonam per fanguinis conceptacula
in ftomachum,ac in inteftina ferri poteft ? Cumcj; hac de re videam
haudjufe dubitari, alvi excrementa poterunt fecundum illam vpl-
garem opinionem magis fpumofa, humore à pulmonibus in alvum
fluente. Concordi quippe conlènfu plus aeris in palinone* quàm in
cerebram,Ci in hocaudimus prifcos,trahiturfpirando.Quid? eadera
excrementa vitioy?0»MriWmajores bullo* Seampullos', quàm invale-
tudine cerebri habebunt.  Quanta enim vi* humorum per duttum
cbolodochum,per duttum Pancreaticum, per arterias, & denique per
gula cannam, fi, ore humoribus fca tente, glutitur crebriùs, in fto-
machum inqj inteftina concurrere poterit ì Praetereà fummum gu-
lae non omnem aerem excludit, Ced, ut multis placet,haud argrè ad-
mittit. Quantum quoque aeris in alvtìm importabunt-r/m-' (kq-
machi & inteftinorum ? Illarumque fanguinemy^r/.W.oricntibu$,
wmrinjuriisac potu vehementius ebullire, non, erit dubium.   De
vini nivoft potu,fepius diximus. Quidam  gravis annis fenex glacia-
li, nivofaque tempeftate magnum iter celeriter conficit, domum
redit Ianguìdus, curatur ac tandem purgatione alvi.  Ipfe pofteà
omni affeveratione faepius affirmabat, fua onera alvi fuiffe gelata; ce
mox folutae ac vehementius agitata; ritu admodùm jjntmofits  Ipfe
quoque bìberatvìnum^bibérat & cerevilìamfconfèttatusfuerateà
tempeftateferas) glacie, nivèque jam jam concrefcentem. Horum
Igitur excrementorum bulla; non de cerebro, quo laborabat mini-
mè,fèd de mafia fanguinea venerunt. Ea ipfà,aere ilio in pulmones,
in ftomachum, in babìtum corporis tratto,hauftoque iftiUfmodi po-
tu inquinata, illoqj modo rurfus expurgata fuit. Iftae veroampuila
non tantis aeris frigoribus conglaciaru'nt, fèdfànguis bullire caepjr.
FalliturHippocrates, ejusinterpresquoque iallÀtur ,Prk)fper Mar-
ti anni. Hippocrates, inquit hic autor, oftendit, qualia fint excre-
                                                   menta, 
                  Catarrbi ^omos^L                    387

 menta, quae ab ipfo ajvo inferiore excernùtur ad diftinttionem co-
 rum quae in eam cpnfluunt & inquit rlippocrates, talia effe non
 fpumofa, quia fpumofàe dejettiones nonab alviaffettione aliqua
 producuntur,led a deliillatione à capite in ventrem./7«£ *7/r.Ex ab-
 fervatu multi feri pfcrunt,faeces a Ivi quàm maxime fpumofasfuiffe.
 Hi autem Cerebri non meminere.Fruftraeft Hippocrates 8e omnes
 illi, qui eumimitantur, ac excrementa alvi tàm.intentjs pculis
 contemplantur.  Nullum in iis unquam vel Cerebri vel Pulmonis
 vitiati ccrtam notam deprehendent. Fingamus de Cerebro per fau-
 ces fpumofam pituitam labi.   Huic autem jam defeendenti aer ad
 pulmones means fé affociare poteft.  Haecinde excitata fpuma aut
 adautta erit in diferetae fimilitudinis. Stomachus quoque frigidus
 Se humidus tefte Benedillo Vittorio movet fpurnam, Haec Se cerebri
 fpuma qui in rejettis exerementis alyilnternofci poterit ? Erit alte-
 ra cerrè alteri tàm fimilis,q.uàm aqua aquae de eodem puteo fumtae,
 aut lac lattUaut ovum  ovo. Democritum quidem feruntlac diftin-
 c\e noviffe. AcDeli,inquit lib.4. QuaefhAcadem: M. T. Cicero^r-
 runtcomplures,quigallinas alerepermultas quaftu* caufa fio lerent hi
 eam ovum infpexerant,<taa id gallina pepertjfet, dicet *'folebant. Hic
 quoque Oeds.pt, Apollinei, GaUinatii Deliaci Se Augure* requìren-
 tur, qui Cenuri, ftomachi Se venarum fpurnam, quae exerementis
 contufa eft, tàm exattè dijudicarepoffint.  Prascereà autores pitui-
 tam alvo deturbatam effe albidi colpris. volunt, ut Mercatu*, Fore-
 fiusSe Vìfcerus. Nonneconfimilem&*rf«r*>inveherepoterunt?!
 Quid de ftomachi pituita dicam ? Qiùd de certis ciborum generi-
 bus ? Quoti fa:p.è hominespingujbus dapìbus & opimis fé infercì-
 mit ? Titti fupervacuum itaque, quàm 1*4wm eft»egefta alvi oculis
 concettare.  Eaverò, conterpplàti»finPn.pu)Ii.sobela;narisvoluT
 ptati,qoaeftuique eft,nulla me invidia mordebìt. Hi illas alvi Cxces
 •cult*-, (libet imitari comicum)mamkwqitei(nam pituita Cerebri eft;
 tefte Vifcero lentior.molliorq; ) ufisrpent usque ad fàtietatem fem-
 per ,  ac praeeunte Hippocrate, ipfusnque ofr.id tàm vehementer fu-
 Cpiciente Georgia Morali, in.fterquiliniìs verfenturac frequentent
quoque cloacas.   Illorum autem numero me eximi faltem volo*
Caetcrù ille à dittis Se à fuperioribus opinionibus Hieremias Tbri*
                                 Cct  3             vermi 
 588                 Catarrhus Stomachi.

 verus, emunttae naris autor affenfiohem omninò cohibebir, qui Se
 haec commenti Aphòr: difputat: Eft verum,quod calor & motus fpu-
 rnam conciliant, non tamen ubique eft, ubi materiam defiderant;
 ita neque in pleuriticis neque pulmoniacis fputum femper eft fpu-
 mofum,duntaxat aliquando : non enim materia fpumae generandae
 lèmperfuftìcitur. Interim etiam à multo calore diftinguitur. Non
 poffura tamen intelligere, cur hic Galeni locus potius rn pleuriti -
 cis,quàm pulmoniacis fputum fpumofum expetter:  namutplura
 longÌ9 polita, ita quae educuntur ex pulmonis fubftantià funt natu-
 ra magis fpumofa.Jam fi calore fpumae in caufà conftituas (profettò
 ita nunc apparet)tantò magis fpumofum debet effe fputù in pulmo-
 niacis , quam pleuriticis, quanto pulmonia pleuritide eft acutior.
 Scio quod facile eft, praefentemeommentarionem tutari, verùm
 mihi fufpetta apparet.   Sed&Graecalettioquodaramodo ambi*
 gua eft & perjflexa,quae duo adverbia conjuntta habet : nam fi ra-
 rius fpumofum expuant pulmoniaci, quidattinebat ^òt^.oi'adji-
 cere? Sed haec perftioribus rejinquimus :  nobis fàtis eft, nodum
 indicaffe atque omnibus ofteodere ,  ut nihil intattura praeteriraus
 ac quod magiycontenti fumusfubirefortunamcalumniae ,  quàm
 fruftrari aliorum ftndia.  Quod ergo non omnis utique calorfpu-
 mamgenerat,dittumeft. *'■ Eodem- modo neque motus utique i-i
pfam gfghere poteft : argumcntoquodinCatatrhisfputum raro
fpumofum,multò minus tale erit, quod ad ventrem aut ad intefti-i
 na defcendit.  Proinde haec fententia non nifi in paucisfimis expe-
 rientiam atteftantera habcbit vel oh eam caufam, quod tale ab ipfp
 Ventre venire poteft vel etiam in ipfis interri nis nafci : de quo modo
 ergo quidam ex fpumds& urina catarrhos praefàgium  ? Hatlenus
autor.  Nec non quidam & vpmitu egeila tàm>diligenter,tàra pref-
 sè confider'àri voluht.   Eaque fi aliquando funt albidi coloris ac
 continuò fibi,aliisqUeperfuadent,non aliundè quàm intimo Cere-
 bro fubmota, in gulam & ventrem defeendiffe.  Quanquam funt
valdè concreta frulla interdum Se ad modum grandia.  Iidem vicif-
fim contendent gulae oftulum oppido capax eflè, <cùm res raajoris
 magnitudinis faepè  fuerint devoratae.   In urbe Vivarienfi , ina
 quit cent. 2. obfi S. Bordine, eft texror tanta gutturis amplitudine,
                                                   àna- 
Catarrhus Stomachi.
#9
à natura donatus,ut Lucanicae dimidium palmum,porcos integro*
& ova etiam gallinarum integra deglutiat,eaquereddat ad libitum
per os, exceptis ovis,quae per anum integra ejecit , ejus autem os
dum diligenter infpicitur,videtur fine columella. Hoc bte. Quam-
vis hi humores in ipfo ftomaeho magis, magisque gelati fuennt-,,
concreverintque ad huncce modum ,  tamen per fé etiam exftiterc
fat fpiffi.  Quo igitur patto per glandulampituitoriam Se perfora*
men Offis Cuneiformi* transmittipotuerunt?
      Sed ad Caput rei.Nobis ex junioribusfacilè affentietj.^f.
 Cortefius, inter communia figna,inquiens, juniores fpurnam enu-
 mcrant,tanquam hujus proprium fignum.  Hippocrates enimj.
 Aph.jo. Inde dicunt,quod fi fluxio irruat à capite,tunc excrementa
 arunt fpumofa,quod lane indicium adroodum fallax eft ,  Galeno
 docente, cùm videamus in omnibus exeretisper feceffum multata
 fpureram apparerc absque capitis laefione nam fpuma fit ex fpirituo-
 fa ac glurinofa materia agitata,quare in quacunque parte haec duo
 fuerint, agitataque fit materia, femper fiet fpumajunde ipfa non o-
 ftcndit materiam à capite neceffariò effluere.
      Illa>^<wM,inquietaliquh fortafle,eft fignum Cerebrali* Diar-
 rhcea. Verùm ejus praenuntiae reliquae notaeinfuper funt jungendae,
 it Capiti* imbecillii as,dolor ejufdem Se gravitas, item Catarrhus.
        Capiti* imbecillitatene Avicenna prodit verbo corruptionis
 Cerebri.   Illudque Jacobus de 'Partibus interpretatur hifce :  figna
 corruptionis barmonia Cerebri funt inteUetlus Uebe sconturbano fen-
 fuum Joh. Mtch. Savonarola etiam vocat corruptionem Cerebri, ut
 Cerebri intemperie»* frigidam Jacobus Sylvius, & Leonbardus Fuch-
 fius.  AttmbecillitatemnominantMercatm,AltomariusyPeuceruti
 Scheunerus ac hinc Sennertus.
     Dstlorem Capitis fimul memorant Berahardus Gordonius, Chri-
 ftophoru* a Pega^alcficus deTaranta,JohannesdoConcoregio,J.Micht
 Savonarola, Jacobus Sylvius, Don. Ant. ab Altomari, Joh. Hier. Put-
 vermus.  Hic Imbecillita*, inquit, adeft e* dohr capitis.  Et Thomas
 Eraflus fimiliter.
        Capiti*gravitattm hi iidem ac  quoque a\\i,yatJacobu* de Var-
  tibm, enarrant.   Si a Capite, inquit Ckiftophorns d Voga, defluxe*
                                                         fit 
 iA0                    Catarrbu* Stomachi.
  '  —  ■  -           —■:-----------___•>•-.      nil   ■ »» r.i
 rit humor in ventrem,& capiti* dolor antecedet Se gravita*.  Atque
' Gultelmu* Ttpndeletiu* : cognofcitur ex illis, quae circa caput appa-
 rente tgravitate.   Sic Se Pulverinu*, Alexander Alexiu*,  Wecks-
 ras, M+rquàrdus, Eraflus, Frambefarius.
       Dein Se Capiti* facies catarrhum ajunt annuntiare Diar-
 rhoeam Cerebralem , ut Avicenna Se ejus interpres Jacobus de Parti-
 bus,^ quoque meminit ftefnutationi*.   Siprovenit, inquit Bern-
 hard™ Gordonius, à capite tunc apparentfigna"Rheumatos.   Sic Se
Johannes de Concoregio,  itemPeter Foreflu* , & Jacobus Fontana*.
 Nicolaus xVicoli addit&hoc: ad funtfigna catarrhi & maxime re-
 tentio ejus, quodfiolebat emitti per nares & ffuta.  Hoc diarrhcea;
 genere aegrum Valeficu* de Taranto appellat catarrhiz.atum.   Uno
 modo, inquit Galeatius de Sanila Sophia, à Cerebro per viam rheu-
 matifmi &  in ilio fluxu apparet faiiva.  Domin. Léonus quoque
 memoratfputi multitudinem, veluti Peter Forefttu. Altomarìas di-
 cit , defliUationet.Si quis, inquit Hieronymus Capivaccius, copio-
 fìflìmam habeat evacuationem per osóc per nares excrementi pi-
 tuitofi Cerebri & cohibità hac evacuationefuccedataivi pituitofa;
 materia;,tum cognofcitur pro'dirc à Cerebro.  Jacobus Sylvius ita :
 Hunc fluorem indicant catarrhus vel praecedens vel etiam tùmprar-
 fens, capitis gravitai ex àuftrino flam,ftatu p!uVio,fomno diutur-
 no,vittu intempèrato,Cereè»ri temperie frigida, fenfusfluxionis ab
 jegro perceptus. Affa huic admodumconvenienter Thomas Era ftus
 Confi. 2^. de tArthrit. pars mittens videtur elle caput : etenim capi-
 tis gravitas, cervicis acfcapularum  dolor prarcedere,cumqueali-
 quo frigoris fenfu & horrorc defluere materia folet.  Nec dubito,
 quinAmplitudo tua_-,  fi modo aniraum advertit  ('quod fi non-
 dum fattum eft ,  deinceps fieri debet )in capite mali initium eflè
 fenferit.  Perpetua quòque pituiraeiléfluxio ir! os & fauces often-
 dit per dorfum & fpinam ejufmodi excrementa frequenter defcen-
 dere.  Ac idem confi72. Eft Diarrhcea dependensà Cerebro. Cer-
 tisfima funt argumenta, quod caputfiepèdplet, quod defluere hu-
 mores ipfe ièntit,quod pofteà Diarrhoea copiofior, quanto catarrhi
 funt majores,  quod vertigines & Còryzàs feu  gravedinemcrebro
 Tentit, quod pericranium & faciei cutis & fepè etiam mufculi tbo-
                                                       racis 
                     Catarrhus Stomachi.                  a$t
 ___________t «_______--»__________, _-^-W---»-_—«-—T-M-M ^-~--B-_a-_-
 racispunguntur &fubfequentealvi  fluxu omnia mirigantur aut
 tolluntur,quod femper molellias aliasanimadvcrtit praecesfiffe ex
 capitefluxiones.Quod fi & in faucibus titillano Se Crequens deglu-
 fitto adfint,nihil ad perfettam certitudinem defiderabis. Si ventri-
 culi aut jecinoris tantum effet foboles crebra Diarrhoea, nec capi-
 tis moleftia; nec fenfus defluxionum nec pettoris anguilla adeffent.
 Ex ftmili opinione Hieronymu* Capivaccius :  fi quis copiofisfimanr
 habeat evacuationem per os & per nares excrementi pituitofi Ce-
 rebri Sccohibità hàc evacuatione fuccedat profluvu.un.aJvi pitui-
 tofie materiae, tunc cognofcatur prodire àCerebro,.
      Quare hifcefigniscoattis in unum , mquietiiie,licebitar-
 cumentari.   Verùm illa ad unum omnia talem Diarrhoeam potius
 a mafia fanguineajmpurà quàm à Cerebro Se aCapite oriri teftabun-
 tur.   Quid enim ? Ab arteriis ille humor in inteftina vehi poteft i
 quo excrementa alvi albefcuirt pariter Se fpumefcunt.  Ilio autem
 motu fanguis ille vitiofiis ktcaleich: ,  quo fenfiisflint hebetiores,
 hinc caput fit debile, grave tandem videtur ac plenum,  humoribus
 ad membranas pituitarias confluentibus.  Quare cuntta illa argu-
 mentatioeftoppidò languida.  Saepè evenit,ut varìola SemorbiU
 erumpant, fluente alvo,quà id, quod rejicitur, eft fpumofum, Cimili
 etiam capitis invaletudine nec non Catarrho Ceu Rheumate urgen*
 te.   Quare & illa raacularum,puftularumque materia  de Cerebro
 mittitur ? Podagram faepè imbecillita* Capitis,gravitas,dolor, catar*
 rhui, fternutamenta  crebrioracomitantur.   Ergo intelligendum
 eft, Podagram de Cerebro male affetto nafci.
     Ac ne quid diflìmulem,& defomno capiunt praelagia, ut Avi*
 cenno: Et Cerebralis plurimùm eft poft fòmnum longum Se eft eon-
 fervansparoxyfmosóc cumeo funt figna Catarrhorum &  corru-
ptionis Cerebri. Hinc Jacobus de Partibus ; Confiderandum, quod
 Avicenna dixit longum, quod fomnus temperatus propter digeftio-r
 nem,quam faceret in materia,poftet fluxum Cerebralem abfcinde?
 re: hujus autem caufam exquire inquaeftione,quamdifputavimus
 contra eos, quirenentin vigiliis fecundum  Cerebrum meliorem
 digcftionem fieri. Primum eft,quod faepius fit poft longumfiomnum^
quod longus fomnus repletor capitum eft & rheumatum caufa de? »
                                    P d d           prfurn 
,pz                  Catarrhus Stomachi.

orfum cadenrium.   Secundum eft, quod fluxus Cerebralis fervat
paroxyfmos.  Nam Cerebrum repleturfecundum periodos & reu-
maagens fluxum excutitur ab co deorfumad ftomachum Se ad in-
teftina fecundum periodos fiiae repletionis.  Tertium eft, quod flint
cum fluxu ilio ventris figna catarrhorum & corruptionis armonia;,
Cerebri,ut capitis ravitas,intellettushebes, conturbatio fenfuum,
fternutationes.
        Ac Nicolaus Nicoli Florent. Fluxus quoque cerebralis co-
gnofcitur,  dixit Avicenna,quod plurimùm contingit poft fòmnum
longum, fuple : aut faltem prolongatum ultra naturalem & confue-
tum.  Et notanter dixit, poft fòmnum longum , quod temperatus
fomnus digerendo materiam poffet Cerebralem fluxfi abfcindere.
In bora enim fornai calor naturalis in interioribus fortificatur, qui
eft caufa,quod virtù* expulfivaforrius expeliat materiam catarrhar
lem in forano aggregatane fluentem ad ftomachum Se inteftina. Et
apparet ,  quod patiens transglutiat defcenfum illius materia;&
tranfitum ipfius per meri quae poftquam adftomachum pervenerit,
grava t ipfum & aliquando dolorem in ipfo inducit.  Ita ScBern-
hardus Gordonius-.Sipervenit a capite,tunc apparent figna rheuma-
tos,dolor capitis, fluxus major poft fòmnum longum Se fi caput
minus infrigid. tur aut calefiataut eventetur, adeft fluxus major. Ac
Bertrucius: Et figna ejus funt: quia fit fluxus ventris per fòmnum &
per relupinationerti.   Itemq. Johannes de Concoregio : Sia capite,
apparent figna rheumatos, dolor capiris &e. fluxus eft major poft
fòmnum.   Nec non Valefcus de Taranto : CerebellarisDiarrhcea
cognofcitur ex praefenti dolore capiris vel quafi de praefenti eft vel
fuiteatarrizatus & magis fluit pofl fòmnum. Ac reliqui autores,
Clementius Ctementinus,i tem Alexander Beneditlus :  In fauces de-
ftillans humor nottu praefertim dormientibus reCpitatione fonanti-
or cum illabitur,auditur.  Sic Se Peter Foreflus, facobus Fontanus
efr Vincentius Alfariusà Cruce.  Savonarola : horà fomni genera-
tur.  Chrifiophorusd Vega: Si à capite deftuxerithumor in ventrem,
augetur bora fomni. Don.Ant. ab Altomari cOnfuevk quoque vitio
Cerebri orta diarrhoea in fòmnopotiCCimum longiori magis , quàm
in vigiliis nafci.  Ludovicus Mercatus :  quod  fluxio haec potius
                                                      fiat 
                   Catarrhus Stomachi.                   ^oj

 fiatnoclu, quàmdie.Nafciturqueex fomnoprofundiori.  Johan-
 nes Riolanus rSifpumans & nottu commoveatur( Diarrhoea no-
 tturna dicitura praefertim poft primum fòmnum, auttore Hippo-
 crate manat a Cerebro * quia fluor ifte fequitur motum Catarrhi :
 commovetur autem catarrhus vefperi,alioquin a ventriculo.  So-
 mnolenti,inquit.Dominicus Leonus, fiunt.  Sic quoque Gulielmus
 Rondeletrus : Quod mane magis fluat Se nottu,quàm alio tempore.
 Sunt fomnolenti.  Ita & Nicolaus Pifo. Alexander Alexius, figna,
 inquit,  pathognomica fluxae àcapitefunt gravitas capitis Se fi-
 por.
     Eft fignum incertum & fallax; nec aliter Avicennajudicare
 videbitur: Etfcias, quod in illo,quiaffellat in die plulquam in no-
 tte. Imo accidit ei, ot affellet quoriens fupprefferit appetitus ejus
 in die,caufa eft debilitas ftomachi ejus.  Et cum in notte eft plus,
 tunc caulà eft debilitas épatisSe quod remitrrit cibum.  Hunc&
 Jacobus de Partibus itainterpretaturt Confiderandum,quoddies
 tempus proprie fumptionis cibi: fi ergo affellat, quoriens fumit ci-
 bum, eft fignum,quodfluxu?eftftomachicus  : non autem eft tem-
 pus digeftionis maxime fecundae :  unde urinam notturnam maxi-
 me confideramus : & eft tempus multiplicationis humorum circa
 interiora & maxime circa hepar, quod eft illorum fons, fi ergo flu-
 xus in notte multiplifctur t eft fignum , quod eftfiuxusbepaticus.
 Hac ille.   Adeò de eo figno inter autores non convenit.   Non -
 nulli aegrum multo fomnopriusurgeri cenfent,ut Uh. Baptifia (for-
 te fius,Cerebralis, inquienìfiluxio feu qua a capite affètto prodit, pro-
 pri a figna habet,qua defumuntur àpropriis capitis affetlibus # a com-
 muntbus :  propria funt dolor capiti*, gravitas ejufdem,difiillationes
 t? catera, qu<t oftendnnt capitis veram affetlionem.  At communio
figliapetuntur ab extuntibus.   Cognofcitur etiam ab immoderato fio-
 mno,qui foletpracedere diarrhaam a capite : namfapè ab immodera-
 to fomno a capite fit fluxio.   Quidam hanc Diarrhaam  Cerebralem
 a forano ajunt fieri graviorem,ut Avicenna ,  Jacobus de Partibus,
 $[icol. Nic. Berh.Gordonius,Valeficus de Taranto.   Nonnulli non
 poft longum fòmnum, Ced poft primum fòmnum Diarhceam Cere-
 bralem urgere, ut lohannes Riolanus.   Hordfibmni'Savonarola eam
                                 Ddd 2              gene- 
jp *                  Catarrhus StomacbL
  generar! fcribit ac per fòmnum cXper refiupinationem Bertructut.
  ìdemq-, ad hune modum:Et certiofignù eft:quoniam ager forte de-
  fcenfum flegmatìs Centit per gulam, fi fuerit ftudiofus.  Hunc fupra
  imitati fuerunt  Jacobus Sylvius Se Thomas Eraflus.   Ac NicelM.
  ooli Florent. hifce verbis utebatur : nottu &horà fomni haec Diar-
  rhcea^  Et apparet, quod patiens transglutiat defcenfum illius ma-
  teria;. Similtbusl. M. Savonarola.   In materia; defcenfu fentit fé
  patiens deglutire aliquid.  Qhriftophorus à Voga 1. ]. Sett.7-c.13.
  Si à capite defluxerit humor in ventrem,inter dormiendum deglu-
  tient.  PeterForeftstS: Ex debilitate Cerebri & catarrho praece-
  dente oritur, cùm videantur in forano quafi catarrhum deglutire.
  Eandemque deglutitionem fuprà dicebat Thomas Eraflus.   Verba
  ìacobi Fontani ac Vineentii Alfarii a Cruce 1. j. Sett.z. e j. pofui.
  Et hoc eft, quod Uh. Bapt.Montanusita fcribit : In faucibus viden-
  tur habere unum bolum, quem voluntexcernereck aliquid ex eo
  excernuntjfcd non totum.  Atque hoc fignum indicat Catarrhum
  defeendere per foramina palati.  Unde & Crato in An alog.quafi
  bolum in faucibus habere  videntur.
         Sit igitur etiam fbmniculofus, multo forano prematur hic
  aeger Se fubinde glutiat inftar columbarum, ita Joh. Matth.de Gradi
  meo libro de Catarrhi*t tertiò, «SV#*2.c ./.loquitur.  Verùm nec ex
  his & fuperioribus illam Cerebralem Diarrhoeam intelligimus.  Si-
  quidem eadem indicia Se ifta Diarrhoea aliquando praefert , quam
  arteria concitant » infufis humoribus.  Alvus cita hominem nunc
  ante, nunc poft fòmnum exercet. Avicenna tàm certas legesfanci-
  re non potuit.   Quin potius dixerim, Cerebralem Diarrhoeam, fi
.. qua fit, fomno multo compefei.   ^.nP'n^ "mn|,f pvrrPMrm^fi d.
  ^oremeyir;jpj«i,irkikp'-v'^"g«fl- Quare eo Diarrhoeam Cerebralem
  tàm vehementer coneitar^novum erir*   Bernhardus Gordonius Se
  hoc adjicit : fi caput minai infrigidetur aut e ale fiat aut eventetur,
   adeft fluxus major.   Idque de die faepius fit. Et aliis de caufis facul-
  tas expellendi nottu quiefcit quafi Se fomno fopitur. Ipfam hanc
   rem properè tetigiflè, abundceft.  Nunc illud maxime premo,
   quod Avicenna &  Hepatigam Diarrhoeam affirmaverit nottu gli-
  fcere,  Eam lacohf de Vambiti in nofte ait multiplicari. E Diver-
                                                          fo
•••*- 
                    Catarrhus Stomachi.                  jpj
___________ ______•____ —— -*. »-_>--—--_> __--——-«-■--—»----__-____
fo quemadmodum Savonarola Cerebralem Diarrhoeam bora fomni
generari,ita augeri quoque vuliCbrift.à Vega. A e quidam ex eodem
genere infuper hanc Cerebralem Diarrhaam ajunt à fomno incre-
feere. Contra,ficribitur, inquit conf li. Thomas Eraflus, etiam posi
fòmnum excrementa effe compatì a &naturalibasftmilia, qao feilieet
tempore capiti*fluxionesfiuntpauciores. Nuncjohannes de Tornamira
ad hunc modum loquitur : Si fluit per vena* & arteria* capiti* &
lune esl materia commixta choterica & phlegmatica i tali* esl major
posi fòmnum & non poffunt bene dormire, fomn'tant mala.   Tanta &
tàm varia diflènfio eli documentum fallì. A cibo potuque os magis
madet. Quapropter harc quae fingitur, Cerebrali* Diarrheea inter din
erit gravior.  linde eam Johannes Riolanus ex opinione vulgarij
non ex  vero vocat No tiurnam.  Humor oris non nifi granendo
concipitur Gula. Homo autem per diem glutit faepiùs,quàm nottu*
Quocirca eam fi qua eflet, meliori jureappellares-W»*;». Facul-*
tasque expellendi , qua ftomachus & inteftina gaudent, vigilila
multò vegerior eft,multoque valentior. Quapropter nec tam mul-
ta pituita ab homine dormiente devorari poteft, ut tantam posile
creare diarrhoeam. NonnihiI quidem fuprà aflèrui,glutiente homi-
ne,lbmni pieno allumi. Ac faepè venanarium nottu fluuntfangui-
ne,  quem homo forano preflus devorat, mota gula.  Saliva eft
naturaliter haud tam multa. Redundansque ex facili à vigilante ex-
puiturTaclpontemanetdeoredormientis. Dentientis pueri fabiai
quàm vehementer madent ? Sive is dormiat ac vel fupinus vel in fa-
terà cubet, five vigilet-.  Homo adultus quoque ex fomno ex-
citus , farpè ipfa ori proxima veftimenta reperit impensè uda-*
Et hoc eft»quod Rhafesnb.^. de re Med: caput XLVI dehis,qa*pro*
kibentfluxum faliva currentem ab orein fomno , inferibit, qui hot
fluxu, inq uiens, infefiatur,ficariolam recentem cum fialejejuntù mul->
ti* come dat diebus, azuech quoque acgargarifimumfrequenterfiacìat*
Et tripheram minor em quotidiè bibat, frequemique utatur vomita*
Hic enim eo penitusremovetur. ¥ ove C\milisfluori* meminit Plinius
Valeriana*,os fàlivofum nuncupans Se perlippiduniv  Si haec fluxio»
vomitu  curatur, humor potius de ftomaeho venit, quàm de Cere-
aro, Atque ftpHWshi humores ufque in os afeendere,  quis dubitetl
                               Pddj            "ftheu/* 
 ^6                 Catarrhus Stomachi.

 RbeumztiCmum,inquit Gariopontju*,deptenend\mus ex humidita-
 teorisSc fputi fluentia & naufea cum faftidio &vomitu &acce-
 ptis cibis corruptionem patiuntur & oris atque lingua;, palati, la-
 biorumcollettionem veluti fcabierapatiuntur, ut diffìcile cibum
 &potumaccipiant.jr7*É*yfc. Inter figna Diagnoftica Spafmi Cynici
 Se hoc memorat D. D. Sennertus alios fecutus : ac denique ager ex-
 fufflare velexfpuerejuffus, ex altero taniùmori* latere idpraftdre Vo-
 teli & fponte etiam faliva ori* profluit. Idque fit ob mufculos laelos.
 Dutlus Salivales humorem tenuem fubinde promunt, eo confilio
 & Natura; inltituto, ut cibaria tanto commodius capi queant. Ve-
 rùm non haec tantum, fed omnia, quae ore tenentur diutulè,provo-
 cant falivam. Haec pofteà ore redditur,nec unquam fpontè fluit in
 gulam Se ftomachum. Qui fiti premitura gula arefcente,isorever-
 fàt faccharum,ut tabefcat. Ejus liquor fàlivae immixtus gulam non
 contingìt,non lenit,non rigàt,nifi glutiente homine. C.Celfu* qui-
 dem illud lib. i. cap.4. fcriptum reliquit : quosdam tonfila male ha-
 bent. His autem non caput tantum quotidiè perfundendum efl, fed os
 quoque multa atjudfovendum efi. Haec autem propè communis me-
 dicina erat. Atque tonfila in inferiore fpatio oris tertent Iocum,qui
 hauftà aqua perfundi poteft. Si media gula nimis arida eft,ei liquor
 dulcis,ore conceptus nihil remedii confert,nifi glutiatur./^r* ve-
 teres, ut Homerus ipfe, hominem inter media flumina fitientcm fa-
 bula illa Tantali oftendunt. Hic enim.
      Gfuarit aqua* in aquis   —  —  —
     —  —   mediis flansfitibundus in aqui*.
    - A e tùm dlabri* fitiensfugientiacaptat
     Pocula.  Verùm
          Jam jam poturo deferii undafitim.
 Nam fi is fummà vi luttatur,potarurus,imminet aflìduè faxum cer-
 vici ejus ac impender.  Hoc illum,ut apud Euripidem eft,  percutit
 graviter acrepellit. Multò commodius fiinxiffent Tantalum peni-
 tus aqua merfum, aft vitiatis ac ut loquuntur Medici ,refoluti* mu-
fculi* Gula. Nam is aqua fic obrutus,poffet quidem aquam ipfo óre
 haurire,fed non trahere,non forbere,non potare. Nam qui hoc Pa-
 ralyfeo*genere arripiuntur, nullo modo refici poffunr,eriamfi fua-
                                                     visfi- 
                     Catarrhos Stomachi.                 ^j
mmmmm*——       li.                    '         " "        '
viflìmos ljquorcs, ipfum nettar & ambrofiam ore capiantac quò-
que contineant diutius. Hi erunt vere rcLqecvmKtiói u^oi^covtsc
co voccoi.  Vetbafìomeri accipe : <&trn èìèi^/dm méetv o che «##
f^iS-eu*                                              ,..  .
      Sed ad Signornm commemo'rationem ftilus iterum eft diri-
geftdus. Ex vetuftiotibus Avicenna eft autorfCerebralem hanc Diar-
rbceam Se de periodis cognofei.  Veruni recentiores mox Verbis, re-
busque diferepant.  Haly lib.p. Theoriainbunc modum meminit
Periodorum : Alia eft Diarrhcea à Cerebro, alia ejus fpecies, in qua
fluxus non eft multus, fed paucUs cholericus, hocq; fit, cùm chimi
in corpore multiplicati funt, hinc ad ftorhachum. Alia quoque eft
illi fpecies , in quafblutio fit per certoscireuitus, aftuatq^aliqUandó
duobus diebus aut tribus. Dehinc fedatur die uno & poft hoc folo re-
vertitur, quemadmodum prius fuerat* Hoc autem fit juxta fuper--
fluitatescongregationis quantitate in membro * à quo ad ftoma-
chum pcliituróc inteftina ,  quemadmodumputridus in  febribus
aduratur humor,quae periodicaefunt.Er cum particulisregimen eft
Unumfblutionis cireuitus ordinari redduntttr.   Aceiditautern fi-
mile quid in febribus tertianis, cum natura fuperfluitatern propul-
fat colicam ( facit ) die accesfionìs & emittit illam. Hatlenus autor*
Atque Arnoldus Villanovanus ita : Vitio etiara Cerebri fit lienteria
Se diarrhcea, cujus figna manifefta funt, quia fiuntperiodicè,id eft*
quod aliquando fiantperdaos vet tres dies, patientem non in fé ftant,
fic, quod nihil egerit Se videtur eflè fanus :  pofteà fubitò in multa
quantitate egerit. Hac ille. Nunc Nicol. Nic. Florem. Se Jacobus de
Partibus duce Avicenna ajunt Se bepatica Diarrhcea fimiliter perio*
dicam eflè.   Qua  ex opinione Bernhardus Gordonius hac difputat :
Qiia?ritur quare fluxus hepaticus & cerebralis funt periodales Se nó-
ci ur ni, fed ftomachalis òkinteflinaiis funt magis diurni & non fune
cum periodis.   Refpondeo Se dico, quod hepaticus Se Cerebralis
funt magis propter fluxum humorum,fed fluxus rhagis movetur de
notte propter fevocarionem caloris & claufionem poi erutti, ideò
tanto plus inhyeme propter lofìgitùdinera nottis,  quare raagis
notte oc raagis periodialiter , quia caufa non efl continua, inalili
autem membri* non eft Acquare &c. Hac autor. Deinceps alii alU
                                                       ter 
598                 Catdrrbus Stomachi'.
0mm^mmmmtmmmmmmmmmmmm^j  |   m   ,     ____»______-__--■■■■■■
ter Periodos hu)us Cerebralis Diarrhoea interpretantur , ut Michael
Joh. Savonarola,  Hic,inquiens, fluxus Cerebralis habet periodos, Se
fit poftfòmnum longum magis eò,quod hora fomni generatur & re-
tinetur tunc materia & poft fòmnum aggregata fluit ad inteftina &
in ejuso* efeenlu fentit  fé patiens deglutire aliquid.  Sentitque dein-
de ftomachi gravedinem vel dolorem Se fècum educit prò parte
cibum indigeftura, fi in ftomaeho ipfum invenit & accidit, ficut in
lubricitate inteftinorum. Sed ab ea differt, quia iubricitas ventris
non habet bora* de fie difiinclas , quibus crefeat Se minuatur, ficut
Cerebralis. Immò non accidit nifiaffumpto cibo. Sed cerebralis appa-
ret , abfque cibi affumptione,ficut in Cerebrali.   Jtemqs Nicolaus Nic.
florent. Et fitaliquando caulà,quod cibus five chylus in ftomaeho
repertus cura ipfo egreditur.  Et erit cibus aliquando indigeflus.
Ac fi foret in ftomaeho vel in inteftinis Iubricitas , fed differt illa
Iubricitas ab illa, quod habet horas diftinttas five periodos, in qui-
bus crefeit illa aut non. "Et fluxu* cerebrali* arachidi tur vel minuitur
tempore vigiliarura.  Quod non fluit neque defcendit materia-»
rheumatizans à capite tempore fomni, in vigiliis aliter relolvitur.
Ac Qementius Clementina* : frequentior eft ih die.quàm in notte_,
ftomachicus, fed hepaticus major eft in notte, periodicusque cre-
feit plus in uno tempore quàm in alio, Se qui eum patitur praeter
tnorem aliorum plusegcrit infequentibusegeftionibus.   Fluxus
Catarrhalis eftperiodicus, & in diverfis temporibus  uberiùs fluir,
praecipuè poft longiorem fòmnum Se plerunque eft phlegmaticus
Se fluidus Se quandoque fpumofus. Atque Peter Forefius : Quo flu-
xu quidam monachus lènior Egebertus nomine, in monafterio re-
gularium propè Alcmariam afficiebatur.  Ad hwnc itaque rece-
dens,facilè iftis notis  cognovi,Rheumatilraum hunc fluxum indu-
yiffe: nam in fauces deftillans humor, notiuprxCert'im, illi dormi-
enti reCpiraiione fonantior illabebatar Se audiebatur.  Abfiinentia
quoque magis, quàm ciba tu excitabatur, cum alvus in lient cria cibo
duntaxat affumto fluat,qua ratione etiam à lienteria diftinguitur. Hic
quoque fluxus augebatur magis poft longum fòmnum nec ita erat
pontinuus, ficut ftomachicus, fèd magis per intervalla Se periodos
|3uebat venter, cùm poft fòmnum retineantur multae materiae, quae
                                                      tem- 
                    (iaUVrhus homcVu          .         399
 _-_____-----»»-------^---------------»       11'*  Irt-IÉ-M»----.
 tépore vigilia; expurgantur,unde in fomno vi* roborata magis expel-
 lit, ócmagis fluit poft longù fomnum,quia poft temperatù fòmnum
 vis cerebri digeftiva magis roboratur,ita Se refolutiva infenfibilitcr
 recrementa refolvit & tunc non multiplicabitur fluxus & mate-
 ria minuitur.  Ex debilitate Cerebri & Catarrho praecedente haec
 facillimè innotefeunt-,,  cùm videantur in fomno quafi catar-
 rhum deglutire.  Accognovi ex exctomenti* fipumofi*.  Jam  quo*
 que ex Cerebri debilitate & deftilìotionibut certius indicium feci»
 etiam ex materia frigidiore tam ob capitis gravitatem, quam frigi-
 ditatem , quae fentiebatur ac fputi multitudinem aetate fenili & tem-
 pore hyemali ac temperatura iplà idem atteftantibus. Hatlenus au-
 tor.  Inde Se Johannes Marquardu*,commovemt,inquitìhaicj^t3cùr
 expergefaclis &periodica esl. Quae cum ita Ce habeant, periodica erit
 eadem, quxnetluwa.  Praetereà quidam autorum Se diuturnamCa-
 lutant, ut Dominicu* Leonu*, Excrementa, inquiens, fpumolà flint
 & pituitofa, ut bene teflatus efl Hippocrates, aderitinfuper capitis
 gravitas & fputi multitudo Se defluvium erit majusnotiamo Sema-
 tutino tempore, diutiu* perfeverabit.  Ac Rodericus à Fonfeca : cujus
 Verba fubj ungo :  Et diarrhoea diuturna hic indicatur, qua à Cerebro
 oritur, Similiterque Rondctetiut Se HicoUPifi) : ha:c fpecies diarrhcea:
 Ungo tempore durat.  Ac Scheunerus, unde Sennertus: lòlet autem
 hic fluxns à captf defiendens fatis aiafurnu* effe  & longo tempore
 dura re_s.
      Sunt,qui huic Cerebrali Diarrhoea affeverant jungi febrem non
 Cine fitti, ut Peter Picbotus, fi in gulam, inquiens, aut ventriculuni
 eft fluxio, fi frigida, fiunt cruditates, @pg,èv7tEitytas, ruttus acidi*
 vel calida, duntfitis, ruttus nidrofi, aliquando ulcus,/è£rà,liente-
 ria. Hac ille. At autores etiamnum opinionum diferimine disfidere
 videntur, uj Dominicu*Leonu*: Patientes" oh pituitam fluentem ad
 ventriculum,»*?» multùm fitibundi,v erum fbmnolenti fiunt. Ac Gu-
 lielmus Rondeletius:Non multùm fitiunt: Ludovica* Mercatus nofei-
 r,ur ex nulla Citi : Jacobus Fontanus ; excrementa flint Ipumofa^fiunt
 ob celerem Se yehementioremagitatiopem humoris. Aderunt cV:
figna catarrljj; contingit etiam. in fomno pòtimmum longiori,fen- 
400
Catarrhus Stomachi.
tiunt dolorem ventriculi & eruditatem alìmentorum nec multùm fi-
fiunt.
     Hoc dogma Haly lib.g.Theoricprodit^xponità. : Varia: funt fu-
perfluitatesin Cerebro : Et haec fuperfluitas aliquando falfa eft : aut
pungens* facitque fanguinis folùtionem & dyfenteriam eò ,  quod
ftomachi exeoriationem ac inteftinorum faciat  Se fignum ejusi
quod falla eft, quod patiens fàffugittis fìio invenit in ore fàporern»
&in ea,quae pungens eft,inftomaeho morfus fentit, comitaturque
illam fitti* Se qua; nec falfa nec pungens eft, dyfenteriam non facit
fecundum vntutisdebilitatcm Se fiti* pattata tem.
     Omnia male cohaerent,diflbnantque omnia. Singula ftrittim
tangamus,adjettà cenfione.  In Medicorum Schola maxime libera
 & integra eft facultas judicandi- Si cbolerica, ut vocant,materia de
 Cerebro cadens,hanc facit Diarrhoeam cerebralem,periodi non fem-
 per erunt noclurna.llla Se de die fé raovet. Ac quaenam,quaefo,erUnt
 periodi,  cùm Arnoldus Villanovanus hanc cerebralem Diarrhoeam
 Cctmat filare per duo* aut tres dies nec patientem irfeftare.  Ac longè
 fecus videtur Avicenna. Hic Se bepaticam Diarrhoeam Gordonio in-
 terprete periodicam noclurnam  effe aflèverat.  Maxime autem ut
 Savonarola, Nicol.Florent.Forefio, Marquardo placet, hoc nomine
 appellandà eft haec cerebrali* Diarrhoea ,  quod eà homines vefperi,
 ante & poft fòmnum arripiantur. linde Defluvium hoc,inquitZ>0-
 minìcus Leonus,eslmajus noclurno & maiutino tempore.   Fingamus
 iraque hoc diarrhceae genus homines vefperi, nottu flemanè exer-
 cere,interdiu non item.Nonne eas periodo* illae febres,quarum me-
 minit Haly, ut SePicbotus ,turbabunt aliquando aut tollent omni>
 nò. Idemque Piebotus calidiore cerebri humore decurrente ac inde
 oriente hzccerebraliDiarrbcedfitim ait accendi-Diverfiquidem funt
 DominicusLeonus,Gul.Rondel.,Ludov.Mercaius,facobusF'onianus.At
 quo jure? Ipfis Haly illamlucé praefert.Eum vero defèrere videntur.
 Ipfum quidem ex parte fequitur Ugo Senenfts, multùm ,  inqui-
 ens ,  eft phiegma in ftomaeho, quod caput catarrhizat_.  , un-
 de fentit frigus in ftomaeho.  Hocfrigus, quod ineft in fiomacho,
 omnem fttint ayertet.  Sin vero de cerebro dejicitur calida  Se ut
vo- 
                   Catarrhus Stomachi.                 401

vocant,dWw'c- materia, homo/fi premetur. Atque nunc Hercu-
les Saxonia lib.i.cap.i^.fitim in numeroy/jr»cr«« DiarrheeaCerebra-
lis haud ducit, non eli inquiens, difficilis cognitu Diarrhcea in ge-
nere, loci funt diftinguendi.  Itaque in fluxu pituitofo,!! evacuatio
ortum ducat ex cerebro, primu cognofcatur ex figno propofito ab
Hippocrate Sett:6. Aphon 1.  Quibus nares Sec. Secundò ex Sett:6.
Apbor.tp.B albi alviprofluvio &c. Tertiò ex fpuma fett:/.Aphor:}0.
Si habeant ventriculum gravem muhis abundent flaribus ,fiti non
tententur,ftt fluxio ex ventriculo,& inteftinis. Si univerfum corpus
 fit grave,qualì leucophlegmaticum, caro mollis &c.fufpicandum,
fluxionem fieri à toto corpore. Si fit fluxio biliofa, viridis, poteft
excerni ex ventriculo, jecore Se venis, quae ex ventriculo excerni-
tur fine dolore, morfu, febre Se fiti, pris amaritudine Scnraecesfit
ufus olerum, ex quibus talis generatur.  Quae ex jecore aut venis,
excernitur cum nominibus maximis,y&/, inappetentia,febre mali-
gna. Hac autor. Adde,quod,pituita Cerebralem Diarrhoeam facien-
ti,bilis in ftomaeho poteft immifceri,undey/># concipiatur. Nunc
Savonarola hoc affert: Stomachica Diarrhcea non aecidit,mfia£
fumpto cibo.Sed Cerebralis apparet absque Cibi affumptione./JrV
ille. Abftinentiafinquit Foreftus,magis quam cibatu excitabatur}cum
 alvus in lienteria cibo duntaxat afftmtofluat,qua ratione etiam aLi-
 enteria diftinguitur.Qnod idem de Forefto,qui tamen non nonùna-
 tur,fumit D. D£enncrtusy:xcitatnr,inquiens,hic fluxus magis abfii-
 nentia {nam tum benignior fuccus, quo humoris malitia temperatur,
 deefl )<juàm cibo, contra attjue lienteria fieri folet.  Quaenam,quaefo,
 erit malitia humoris illius de Cerebro cadentis ? Hic eft pituita.  At
 fi,inquis,falla eft,impendio magis abfiinentiaconcitabit.DM;T»tì?-
 am.  Contrù affunitus cibus ac potus non folum auget omnem pi-
 tuitam,fed etiam movet. Eoque (ferebrum repletur,ut mox plus.pi-
 tuitae in ftomachum (loquor cum vulgo)manare patiatur. A pran-
 dio &à Coen a Catarrhot ingravefeere, alfirmant multi autorum.
 Quid? Non nulli eandem  hanc Diarrhoeam Cerebralem ajuntde
 otto Se deintemperantid nafci, ut fupra Hollerius Se Wolphius,ptoti-
 nus quoque Pf/vr crus.
Eee 2
Cuti- 
 4©z                 Catdrrhus Stomachi*

       Cuntta hxc figna nihil habent firmitatis.Ea,fitto hoc Diar-
 rhcea Cer'ebralis genere,funt quoque excogitata. Fingamus ergo &
 nos,alvum diu fufam nottu maxima excrementa de\icereffumofa,
 capite debilhgravato,dolente, attellante catarrho. Illumque aegrum
 fomnoCopitum Cxpiusglutire, nec unquamyib'ir.  Si vero pirùita
 primum in mafsa fanguinea cietur, capiti* debilitas,gravitai,dolor,
 Catarrhus faepè Diarrhoeam praecurrunt, qua b\fpumofa faeces reji-
 Ciantur. Accidere quoque poteft, ut idem xgerfòmno gravatusglu-
 fiat Cxph nec fiti urgeatur.- Proinde haec & ejufmodi alia ac ea qui-
 dem in unum collata indicium ejus Diarrhoea Cerebralis praeftant
 minimè.Atque contra fi quis htfcere velit,ludibrio erit,adeò nihil,
 nehilum proficiet,tàmmanifeftisnunc itineribus Catarrhorum. At
 fi dicat,Foreftum,Montanum,Eraflum, CarolumPifinem,Frambefà-
 riumexobCcrvatuCupetiorumfìgnorum Se hanc cerebralem Diar-
 rhceamagnqvifte acfeliciter Quoque depuliffe isnec obid dignus
 erit, qui audiatur. Hi Diarrhoeam nunc hancnunc illam remediis
 ad id aptis curarunt. Illa autem Cephalìca medicamenta,quae Se Mi
 adhiberi praecipiebant, nec noxia per fé erant & fatis fuperflua.
 Quare aegris fumptui fuerunt, non ufùi.
      Nunc & confentaneum erit, vel reliquay^»4 hujus, ut fin-
 gunt, Cerebrali* DiarrhoeatranCire. Autores in vulgus pronuncia nt
 Balbo* non alia quàm illa, ut quoque vocant, Catarrhali Diarrhoea
 ^rripi folere.Hique eo moventur aphorifmo Hippocrati*: Balbi lon-
 ga Diarrhoea maxime laborant. Illudque placitum Galenus inter-
 ■prctatur hifce : verum ficcitas tanta nulli effe poteft, qui habitum
 fervet naturalem atque ideò folius humidiratis immodicae eft ca-
 fus in his,qui natura balbutiunt. Quare & ebrii aliquando balbuti-
 unt, tùm quia multa humiditate perfunditur Cerebrum, tùm quia
 etiam ab ipfius multitudine pergravatur. Continget igitur his, qui
 funt balbi naturajalterum horum aut Cerebrum habere humidum
vel lingoam,vel utrumque.Et cerebro quidem talem fortito tempe-
raturam defluere ab eo multas par eft humiditas fuperfluitates at-
 que inde fluentes in ventrem fufcipù Unde Se longis profluviis ho-
mo capirur. Hac ille. Ac Philotheus eandem fere reddit caufàm_r :
-tf >«V  èyiucpdAxTl? 7«VyA«7?«f vyzoyyaiiT&i eoe \c è -ifavTu-
                                                     GtAQC, 
                     Catarrhus Stomachi.                 403
  at--  -   --'----' '" '                    imi  p    —un ^   ■„„ ■
  fffièc yivnoj, pev(i<*iì(on@> eie <n« $*&pJi> fi y^OHct^ppom e*rs-
  roti, àj toc y Ao7?>JC hòygvi'oac. **>}< <J«V« %d$ HotAio» ÙKQ'tracwtta
  TOiavitìv tic «» Qwriptl tu -xyruw aui7jc> xo«« oe>c toV^A^o* ijzr-
  dparete..  d«c f©i) o'ixwo»M^ « mTiVXpfot&li&ppota.. Hoc esl;
  Cerebro enim linguam humettante, ex quaTraulifinus, id eft, bal-
  buties fit, deftillantein ventrem, longum fequitur profluvium, &
  cum lingua humida natura fit, ventriculum fimilem effe convenir
  quoniam altera tunicarum ipfius ad linguam communi» eft,quibua
  & propria pasfio longum profluvium.
       Hic Aphorifmus etiam ad Arabes tranfìit, ad Avicennam, cu-
  jus verba Nicol.Nicoli Florent.Cic exponit:Et Avic.dixit \Altheca ac-
  cidit Dyaria plurima. Per Altheca intelligens illos, qui non poffunt
  proferre the al* el. Et caufa in hac eft,dixit Avicenna : quoniam hu-
  miditas dominatur fuper membra ipforum nervofa & fuper fto-
  machos eorum cumcommunitateCerebrorum ipforum aut pro-
 pter Cerebrum & aliud membrum. Hac autor.  Commodè igitur
 ChrifiophorusàVega, Balbos, inquit, Latini vocant eos, qui lingua
 funtimpediti & blefos,quod tfctuTiigciV Graeci dicunt ab eò, quod
 t & e fimul proferre nequeunt, Se inde Traulos vocant. Eandemq^
 vocem SeVifierus, item Rodericus ÀCafiro ehodant-..  Caeterùm
 tàm multis fèculis Se tam vehementer probatum dogma èrecen-
 tiorum turba oppido multi rationibus aut affenfionibusfirmant,
 & Bertrucius, Johannes Lygaus, Alexander Benediclus,Eufiachius Ru-
 dius,? caccras, Johannes Marqaardtts. Maxime Hieronymus Mercu-
 riali* libr.ì.de morbis puer orum,ac Profper Martianus. Ifta Balbuties,
 inquit Forefìus,continyfit propter nervorum linguam moventium re-
 laxationcm, quae ex nimia cerebri humiditate accidit, qua; ad ven-
 triculum & inteftina defeendens, Diarrhoeam generat.  Ex fimili
 nota Chrifiophorus àVega: Ob humiditatem, qua; àcerebro in mu-
 fculos Se nervo* linguam moventes defluir.  Deinde quoque in ven-
 trem.  Cùmveròin linguam defcendit, efficit hominem balbum,
 cùmin ventrem, adduci t fluxum ventris praedittahumiditas.  Item
Hitr.Tbriverus: Tam multisexemplisliquet, quod humiditasna-
 turalem quandam baibutiem faciat. Fere autem quibus Cerebrum
humet &lingua»iifdcm multò magis venter humet ; nam eadem efi
                                 Eee 3             pelli- 
4Q4                  CatdrrhÒl Stomavbi.
pellicula qua; utramque particulam inveftit & alioquin fere uni
partcculae reliquae confentiunt. Ac BenediUus Vitlorius continui-
tatem membranarum memorat maxime. Ventriculus duas habet
tunica*, quarumalteralinguamveftit,utaitGal.3. de facult.nat.c.8.
Se 6.Aph.32.hlnc humiditas delabiturin ventriculum ih'mc alvi pro-
fluvium.Quemadmodum ScJob.Vifcerus :Cer&bmm eft nimis humi-
dum,excrementum demittit in ventriculum. Hinc Diarrhoea. Ven-
tricultis fiquidem faucibus ac lingua; per tunicam communem,Ce-
rebro autem per infignes nervos,fitumquevicinum confentit: Nec
"non AntoniusMufiaBraffavolus,HoUerius,Stupanus,Se alii, quos no-
minatimac ex or4ineciere, nihil attinet.  'Peter Foreflus denique
fldem facit exemplis.   Hippocrates balbos ventri*fluxu naturaliter
perictitaridixit, quale*nos plurimo* cognommus,prafertimflultos£f
balbos. Sic Cornetium illum Alcmarianum,apueris Kefium diclum, hot
vitio in perpetuum lab or are confpeximus, tY fiultum quendam adole-
feentem Delfis,cuifemper pituita ex ore fluebat tY venter lubrìcus erat.
      Verùm nonnulli Se quoque quidam ex hoc ipfògregeea illis
 explìcatibus inferent,  quibus fundamentum ejufdem Apborifmi
 non leviter convelli videtur. Lingua, inquit fupra laudata* Cbrifte-
phorusd Vega, nonnunquam esl in vitio.  Facult a* movendi linguam
 tedditurimbecille obflccitatem, ida^rarò. Etfialiquando fiant balbi,
fiant ob ficcitatèm,tamen ad ventris profluvium non funt parati. Atque
 ^Antonitis MufaBraffavolus in diverfis caufis balbtìtiei detegendis
 admodùm multus eft. At ufus eft hac particula maxime ( ^«A.^a)
 quoniam & alias aftettiones patiuntur, fèd hanc pomfimùm indi-
 cant,  quando ex nimia Cerebri humiditate balbuties fequitur-».
 Tamen cùm nosinfiriitos fere balbos viderimus, qui non modo
 non flint capti longo alvi profluvio , fèd nonnunquam profluvium,
 perpesfi funt,proptereà nobis in mentem venit,hunc effe Hippocr:
 fènfum,non quidé balbos profluvio alvi maxime capi,fed fi capian-
 tur,longo profluvio potisfimùcapiunturrtn.capineceflàriù non eft,
 cùm vero capiuntur,id profluviù maxime diutinù*ft.Ac rurfus idem
 *«f<w.Multa; funt balbutiei caufae,linguae brevitas,quod rariffimum
 eft,ut Galenus hiedicit Se Philotheus« etiam refert, quandoq; eft ex
                                                      fieri- 
Catarrhus Stomocbh
4<*
ficcitate, non poteft efle in uno.tanta ficcitas, ut ob eam b.albutiesi
naturalis fervetur.  TamenÀriftotelesiftos melancholicòsface-.
re videtur nona problematum particula, problemate trigefimo o-
ttavo& confcqucntcrficcos.   Nempe petit, quam ab caufam qui
lingua haefltant* melancholico habitu conftant.  Ariftoteles ergo
balbos pptiùsficcos facere yidetur* quàm humidos, tamen rarifti-
mum eft, quod ex ficcitate balbi homines fiant,envfiant, perfcvera-
re non poffunt, ut Galenus in commentationeteftatur.   Et reverà
fi Ariftotelis problema quotidiana; experientiae comparabimusj
fallum effe deprehendemus : nempe indies balbos videmus, qui
atra bile non abundant.  Alii balbutiei caufa eft naturalis capitis:
humiditas,quae linguai nervos impIet,&hoc non fòlum pueris con-
tingit, fed etiam aduitis, imo aliqui quandoque balbutire incipi*
tJnt, qui prius non balbutiebànt,  Illufrrisfimus Dux nofter curri
puer effet, non impediebatur infcrraone, vir fattus, ob capitis hu-
miditatem impediebatur,nune fere nihil impeditur. Et hoc in dies
obfervamus, fi aeris conili ratio ficca Cit, nihil impeditur.  Sihijr
mida parumpcr.  Hatlenus bis, Atque ad eam contrariàm fenten-
tiam ipfe galenusfacem praetuf iffe videtur.   Dicrt> (funt Benedici*
Viclorii verba) Galenus 6. Aphor, com. 32.  eos quoque balbutire,
quorum lingua vehementer exiCcatur.   Inde Rodericus a Fonfeca :
Balbutiera facit vel niroia humiditas, ut in pueris,Vel lingua ficcitas
  & mentis celeritas,unde Hippocrates appellava balbos iracundos.
  Fiunt balbi quoque à febri. Attrae Johannes Vifcerus : fit Se inter-
  dum balbuties ob intemperiemjfo*w aut calorem Cerebri, ut prae
  velocitate imaginandi nequeàt lingua affequi concepta mentis, ut
 fitin iratis.Aliqaantoplenius Jacobus Hollerius :  obhumiditatem
  balbutiunt pueri &ebrii, Se maxime ccelopluviofo , humido,ne-
 bulofo.   Hinc alvi profluvio corripiuntur.Aft Galenus afferit effe
 aliquando balbos abimmodicàbile&irà,velintemperie/rc»f,fri-
  gore, clamore, calore.   Tandem Se Prothus Cafiulanus la.de lin-
gua c.p. balbutire melancholicos oftendit*
        Santlorius vero /./. Meth.vitand.error. idem fundamentum
  nonlabefattatmodòffed diruereacpenitusdeftruere videtur : di£
  ferit enim fic : Traulióc balbi non ob cerebri humidam intemperi-
 crafiunt, «fere  Qmnes aucumant*  Iflyeniimtwhi modo calidi,
                                                    modo 
 a)o$                 CamrrbtuStomachi.)

 modòffigidi,modo humidi vélficoi, ut & reliqui, qui nec Trauli
 nec Balbi funt.   Quare fententia Hipp.i. aph. jz. male verificatur,
 eùmafferatBslbosob frigidamhumidamcjue capitis intemperiem
 fluxu tentari.  Fluxio  enim talis &balbis Scnonbalbisfuccedir.
 Concurrit tamen haec fluxio, ut caufa remota, quae aliquando cum
 proxima dicitur affettum facere poffe , Ct juntta fuerit, fòla autem
 facere ncquit,ut male Hippocrates Se alii opinati funt..  Hatlenus
 autor.Huic ftatim aftipulari videtur/*//*/ Cafiar Baricellus. Ita cer-
 te eft.   Multos fcio balbos duritia alvi ab ineunte aetate ac ob id
 quali naturali morbo ac innato laboraflè.   Horumque os & labia
 humore impendiò magis madebant. Nec hic mihi e Cerebro prove-
 nire videbatur.  Nec capita illorum condolebant nec gravata e-
 rant,nec imbecillia.Nam hi dum nituntur eloqui, tanta vi motant
 linguam, ut tàm multa inde in orisfpatium coèat faliva-Haec quàm
 facile allici queat,  alias dittum fuit & facpiùs.   Quare qualis eft
 morbusjtale quoque erit hoc fignum, hoc eft commentitium.  Si
 quis vero contenderit , illam ipfàm fàlivamredundantem balbos
 glutire, certe evenire aliquando poffe videbitur, ut inde alvus red*
 daturfufior.  Quae quidem Diarrhoea levis erit,  at Cimullonga,
 ut vult Hippocrates. Cujus dignitatem hoc rantùm patto curare,
 licitum erit.  Caeterùm Rachitide, ilio morbo puerili infettante,
 Francifcus Gliffonius, e. 34. illius libri fcribit urgere fimul Diarrhoe-
 am, capitis magnitudinetàm vehementer auttà, tàm debili quoque
 cuncH fpinali medulla.  Haud vero eam exiftimat ex Capitis vi*
 tio pendere.Mireris viri prudentiara.
     Tusfts quoque indicium hujus CerebralisDiarrbceaCacete pro-
 ditur.   Nam autores, ut arnoldus Villanovonus , Se Job. Bapt.
 Montanus, ingruente hoc Catarrho, partem minorem Cerebro de-
 labentis humoris quoque ajunt femper in laryngis ofculum deri-
 vari ac inde cieri tusfim.   Et hoc eft, quod Vincentiui Alfarius a)
 Cruce raucitatem quoque cenfet hujus Cerebralis Diarrhoea notarn
 effe.  Dein influens humor gulam ita laceffere poteft, uttusfis pro-
 vocetur. Unde forte & Mefues, Catarrhus, inquit, dicitur à fluore.
Catarrhus autem in vifcera deftillans,perveniensftomachum,tusftm
 y el naufeam  procreat. Si vero in pulmonem venerit,tusfim creat
                                                     cura 
                     Catarrhus Stomachi.                  407
________-«_------»-»-----■  i-ii.i_  ,    j  .  ■    1  !■ »ii  1  ■ ■■■-,
cum fpumofis fputationibus, aliquibus cura raucedine.  Ac /Ètius
Serm.8. cap.ya.- Se aeris humor ftomachum perturbansac irritati-
vamaliquara qualitatem ad faucesdemittens, imaginariam tusftm
producit. Hac hic. Qui humores,qui cibi, qui liquores gluriuntur,
ii tusfim movere pofliint, irritata gula, quae mox nfficit in ifto fum-
mo confinioLaryngem. Quàderenonambigitur. Atabnegohu-
morem illum, qui offendit gulam, de cerebro prpmi.  Quare nec
tusfìs nec raucitas, ejus ita fluentis humoris-^»*/» effe poteft, nifi
imaginariam.
     rDeyetliones alvi, naufea & vomitiones maxime teftan tur hunc
catarrhum fiomacbicum.  Hippocrates l.de aere loc.&aq. pituitolìs
inteftinorum difficultates fieri par eft, pituita à Cerebro defluente :
nìoipSj} a» cpxsypLetlitjoincs Svoimototc&koc^yvec^aA<p\èyu,OL-
t@* cJfaxx'rappvtvi®* ìUstò nf èyxbQdA». Atque libro, quide locis
in homine inficribitur :  & tandem in ventrem, hinc profluvia alvi.
Njjtjc <y§v§TOJKarv-É<n à' oro tfff) avo*. Rurfiis  libro de Sacro Morbo;
h $s kc thv xoiXltiv-, A^ppotou. Quodfi ad ventrem feratur,alvi pro-
fluvia cor ripiunt. Libr ode gianduii*:  ventres,fluunt,lì infra pituita
permaneat, volvuli fiunt affettiones diuturna;. Nunc Galenus li-
bro definitale mènda fexto capite nono : inter initia autemappeten-
tia & concottio labefattatur.ji» Aphor.commentSexto: cruditaxesq;
& Ventris profluvia fieri,eft neceflàrium,nonnunquam vero & dif-
ficultates inteftinorum,quando,quod dellillat falfìus qupdammo-
modo fuerit. Quare enumerar ibi à7nylac,,A)$&p'póÌGLcl% Suotvifpiae,.
Similia Aitiut trattat.Item Avicenna : quum catarrhus eft acutus Se
 calidus, fiunt & dolores ftomachi ckfluxus  ventris Se rafura inte-
ftinorum, quum eli falfus aut acetofus & generatur ex eo etiam co-
lica & propri è mucofavqtìae cruda eft. 'Unde juniores non disfimi-
litcr,ut Bertrucius: Ci ad ftomachum fluit,facit indigeftionera,lien-
teriam,& caufabit febrem,dyfenteriam.  t^ntoniusConfianùnus :
Si altera Catarrhi portio in ventrem labitur cum morfu ventris,
perturbationem&fluxura affert, atque intranfitu peros ventri-
culi,cibi faftidium generar. LudovicusDaretus/inCcti (hoc efl) fto-
machlci catarrhi (ymptoraata funtDiarrhceaeyLienteria;, Dyfènte-
riae,Tencfmi Se Ilei. Itemque Gentili* Fulginaifs^ro/o, Cordau*,P^i-
                                    ^H             cera*, 
 408                 Catarrhus Stomachi.
    'IH'       Il     M—.        H —I          ■        I I
 f erus, Montanus. At Vincentias Alfària* o Cruce, qua veteri bus, qua
 recentioribus in os reclamat,tàm manifeftè decernens contrarium
 & quidem hifce verbi* : Prattici ad dignofcendum an Catarrhus in
 ventrem per gulam dilabatur tria ponunt figna, vomitus, inoppeten-
 tia,atvifluxus.   Duo prima hic funt manifefta, minimepofiremum,
 Ced contrarium prorfus.   Prima ex frcquentia vomitus, qui in hoc
 aegro alvum fiftit, cujuseventuscaufamreddensHippoc.a. de_>
 Dia;t. text.i2. dicit quia exiccat.  Secundò, quia excrementa alvi ab
 humorum crudorum crasfitie & vifcpfitate detincntur & bilis por-
 tio ad inteftina tranfmiffa, ut expultricem vellicet, omninò retun-
 ditur. Tertiò,quia ab hepate retorrido ut ventriculi naturale humi-
 dum abfumitur,fic ventris totius excrementitia humiditas deficca-
 tur,hinc fcybala excrementa, hinc alvi inertia.
     Hic autor,quem de hoc judicio amo vehcmenter,àftomachic0
 catarrho contendit nullam Diarrhoeam oriri , fèd potius, ut ejus
 verbo utar,inertiam alvi.  Diarrhoea eodem autore nec erit fignum
 catarrhi fi omachici nec ejus Symptoma,ut modo vocavit Ludovica*
 Duretus.llle vomitus erit eerebrali*,illa quoque,uthic autor vocat,
inappetentia cerebrali* erit. Illa autem hattenus vulgata cerebralis
 diarrhcea haud diarrhaa erit,nedum cerebralis. Haec igitur numero
Diarrhaarum expellàtur.Quemadmodum miles expunttus non in
 hoftem ,  ita nec in genus humanum pugnabit ampliùs illa, quam
roties e)eci,cerebralis diarrhaa. Haec nunc non profcribatur modo,
 fed relegetur ufque in orcum. Ibi Cerberus cerebrali hàc diarrhcea
 afflittetur asfiduè & quoque quàm gravisfimè, utpote Cerbero funt
 tria cerebra. Se una tantum alvus.

               PROGNOSTICA
     Nunc Hippocratis judicium Se de declorali Se de fio machie 0
catarrho,unde haec cerebralis diarrhaa oritur,comperiamus. Ille It.
de morbis feti. r.  Petlorali* catarrhi periculum prodit hifce verbis:
fit quoque fuppuratus, fiipfi pituita ex capite in pulmonem deflu-
xerit,ac primum quidem ut plurimùm latenter defluit, tenuemque
tusfimexhibet, fputumque paulòfblitoamariusexiftit, calorque
tenuis adeft. Progreffu vero temporis»tùm pulmo exafperatur,tùm
                                                    intus 
                    Catarrhus Stomachi.'                409

intus à pituita inhaerefcentc &putrefcenteexulceratur. Et paulò
poft :  Et pulmo quidem ab his fuppuratus redditur, & ab ipfo talia
pcrpetiuntur, ficqj moriuntur.  At vero multis modis fuperiore
ventre pus colligunt. Nam  cùm pituita multa è capite confertirn
in fuperiorem ventrem confluxerit, putrefcit Se pus evadit. Putre-
fcit autem maxime diebus uno & viginti. At idem Hippocrates 1.4.
de morbi* hanc de ftomachico catarrho fertfententiam : Cum quis
quid pituitofum edcrit aut bibcrit, fi quod copiofum exiftit, rurfus
non exeat, neque per os neque per nares,id in capite manere vel ex
capite in corpus deferri Se ventriculum petere,neceffe eft & ad ven-
triculum pervenire. Et oprimè quidem ceflèrit, fi ad ventriculum
perveniatreum ftcrcoreenim exierit. Siquidem copiofum & humi-
dum fuerit Se ftercus humidum reddiderit. Si vero paucum fuerit,
id non fecerit. Hatlenus autor. Ex quibus etWciturfl omachicum ca-
tarrhum non modo non effe pericuiofum, fed etiam aliquando fà-
lutarem.Quo nomine Se aufter à Galeno commcnt.Aphor.j.Aph.tg.
laudatur. Solum, inquit hic, esl in avsftrina tempeftate quoddam me-
diocre , quodalvosreddit humidiores.  Illud ceu Paradoxon Benedi-
ci us Vitlorius uberius exponit hifce ; Haec itaque flint mala,  qua; ex
auftrinisconfequunturtempeftatibus , praeter quae,ut air Galenus
3. Aphor. comm 17. ex iifdem unum folum bonum enafcitur, quod
eft,alvos humeftare, bonum enim eft, excrementa in alvo congefta
celeriùs execrni, ne fui mora Se retentione totum corpus, perma-
ximè vero principia offendant, fed humiditatem ex ftatu auftrino
adalvosobvenicnte, ea excrementa proclivia fiunt, utcelerrimè  ,
excernantur Se homines fecuri fiant ab offenfionibus confequen-
tibus ad exerementorum alvi retentionem. Hac ille.  His & firaili-
bus forte trattus Vincentius Baronius fuam quoque fententiami
libro primo de Pleuripneumonia capite ig. tàm libere dicit_, : In fto-
machum fi fi/ionte dilaberentur humores, nullitss Qatarrhalis ■
morbi ejfent occafio, quoniam fi purum id effet excrementum,^
dejiceretur per alvum : Jiautem pituita effet, aut femkoBum
alimentum ,  in ipfo ventriculo percoqueretur,  (f fic utile tan-
tum intra venas rapereturtinut'ili extra alvum ejecJe* Carterùra
                                  Fff 2            Fran- 
410                 Catarrhus Stomachi.
——»___________ ______dUBt t:____l.    • '—*----"   m————————«Jk»«aMHalMiiMMM
Francifcus Perla illud Hippocrati*: cum porrò^cr gulam fluxus in ven-
trem procefferit,morbus infra fit fmterpretan%,cu jufdàm pericuti me-
minit : Inter occultas Capitis fluxiones text.3.1ibri hujus enarrata*,
ea recenfetur, quae per palatum atque cefophagum ad ventriculum
defcendit, ubi Ci nihil immoretur, fed inteftina praeterlabens, deni-
que per fed em extra emittatur, nulla graviorainveriitmalaexiisj
qua; ob acrem nitrofàmque facultatem erodendo interdum exci-
tare folet ; in aegri bonis connumerartdum erit.  Ac de fluxionibus
hujufrnodi loquens Hipp.lib.4.demorb. Optimum quidem fuerit,
inquit, fi ad ventriculum perveniat : exire enim poterit una  cum
ftercore: Se liquiderei multùm fuerit ac mimidum,ftercus humetta-
re poterit*, fi vero modicum, non hoceffecerit. Ettibr.degland.  Si
fluxio retro procefferit per palatum,  & in ventrem pituita per-
venerit, fluunt quidem horum ventres, non autem agrotant • -Si ve-
ro infernè maneat pituita affettiones Volvuloià; fiunt diuturna;*
De poliremo hoc cafu agitur in praefenti contextu,ejusque proferi-
biturcuratio, ubi videlicetinféfta materia per fedem non excerni-
tur, fed nunc in ventriculo, nunc in inteftinis detenta,  varias ibi-
dem parit affettiones. Hatlenus Perla.  Sunt hi gravisfimi morbi*
cfuos Catarrhus ftomachicus interdum facere dicitur.  Quo igitur
modo idem morbus &levis effe poteft ac propèTalùtaris ? Reseft
rara dittu,  ac cognitu admodùm neceffariaac eodem Hippocrate
judice: Hic enim libro primo de morbis ita differii : In arte autem ifta
rette vel non rette fiunt. Non rette quidem fit,fi cum alius morbus
exiftat, alium apparere dicas, fi cum magnus fit, parvum & fi cum
parvus fit, magnura prommcies& eum qui fupérftes futuruseft,
fuperftitem fururtim  non affirmare, neque eum", qui periturus èli,
periturum dicere Se eum, quifuppuratus eff, non cognofeere, ne-
que noflè, fi magnus in corpore morbus increfeàt &fiquismed^
«amento aut porione indigeat, litro opus fit, nefcire& quaefàn'ari
ptffun tafanari poffe affirmare. Atque haec quidem non retto men-
tis confilio fiunt.Ifta autem rette nunt,fì quisniótbos^itinam fint
& ex quibus oriantur, cognofear Se; quinam ex hislongi, quinam,
breves &qui lethales & qui mmirnt* le.thales, & quinam magni^ &
qui parvi. Hattenus Hippocrates.
                                                     Hìe- 
                   Catarrhus Stomachi.                  411
      ■   __-_-_-_---       11  «        ■   "■   A-J''  '    -   1
      Hteronymus Mercurialis monftrat viam, qua haec res expe-
diri poffe videtur. Sidelabitur, inquithicin ftomachum & intefti-
na, inducit fitim magnam, nec non dyfenteriam & hujufrnodi  dy-
fentcria lolet effe valdè pernitiofa.Hippocrates lib.pnmo de mor-
bis fcribit,  inter deftiilationes eam, quaeprxcipitatur in ftoma-
chum,cccteris anteponendam elfe.Sed haec fententia minime ex to-
to vera eft,  quoniam ut luculentiflìmè  nos docuit Galenus lib. 7.
Meth: in pluribus capitibus, non femper tuta elideftillatio in fto-
machum, quoniam fi materia calida fit,& in ftomachum frigidum
labatur, valdè periculofum eft &eò magis, fi alvi ftypticitatera
junttam habeat, adeò ut hujufrnodi cafum Galenus pene exitialem
reputarit.#*tf ille.Quid igitur moror? Hipp'ÀfCe quoq; pericuji ma-
gnitudinem l.ude morbis oftendit: Quod fi pus in ventre diu tra-
xent,ab eo totum corpus praecipueq; partes maximèvicinae incale-
feunt, incalefcente autem corpore, humidum maximecollique-
fcit.Et partim quidem afùperioribppartibus in fuperiorem ventrem
precipue confluit Se in pus vertitur,ad id,quod jam intus eftyaccc-
dent.   Partim vero ad inferiorem ventrem defluit, ab eoque inter-
dum alvus turbatur Se hominem perimit.Cibi enim ingefti per alvum
feceduncnullumque corpori abnisalìmentum accedit,neque fpu-
ti per  fuperìora atquabilis fit expurgatio, cum nimirum incale-
feens alvus deorfum omnia ad fededucat. Et à fputo quidem fùffo-
catur  & non repurgatus ftertit, ab alvo autem fluente debili* evadit
Se plerunque perii. In hujufrnodi autem morbis hanc fluxionem ca-
put excitat, nimirum cùm cavai exiftat & fuperiore parte locatum,
Cum  enim  ab alvo concalefattum fuerit „ tenuisfimam pituitam è
corpore ad fé trahit, quam in fé coacervatam, rurfus confertam
Óccraflàm,  velut dittum eft,  reddit* partimque in fuperiorem.*
j__t ventrem partim vero in inferiorem defluit. Acidem Hippocra-
teslib. dcmorbofiacroSchocadpcit: Atque hoc modo afficiuntur,
cum pulmonem & cor defluxioperierit. Quod lì ad ventrem fer**
tur, alvi profluvia corripiunt. Sin vero his viis exeludatur, fedad
comraemoratas  venas defluxionem fecerit, tum voce deficitur,
tumfuffocatur,  fpumaque ore effluit Se dentes inter fé cohaerent»
manus. contrahuntur Se oculi pervertuntur ac nihil intelligunt-i£-
                                 Fffj               tius 
4ti                  Catarrhus Stomachi.

tinsTetralib.y.Serm.i.aXiampericuli rationem exponif.Gravis mixtu-
ra eft,quum aut in ventrem calidum defluxcrunt ex capite frigidi ac
pituitofi humores aut in frigidum calidi.  Intrattabilior eft autem
ea,inquà in calidum ventrem pituitofi ac frigidi humores deferun-
tUr.Pesfima verò,ubi cum his etiam venter fupprimitur.Quùm ve-
ro pituitofus humor à capite in frigidum natura ventrem defluxe-
rit, hujus affettionis medela facilis eft, ut infra dicctur.Hac Autor.
linde Nicot.Nic.Ftorent'.Et fit ftomachus creatus fèu fattus calidus,
Quare non tolerat ftomachus ea, quae illum mundificant catar-
rhum.  Quemadmodum cum ille catarrhus fit frigidus, mundifì-
cantia ipfum debent effe calida. Eft autem ifta difpofitio de noett-
mentismalis propter contrarietatem,que_ accidit in curatione ejus.
Quare poni tur de numero morborum non fànativorum, id eft, qui
difficulterlànantur, quostetigit Avicenna.2.prim. can: decom-
plendis difpofitionibus : quaecunque enim funt duo membra fibi
invicem contraria in complexìone Se aegrotant fic, quòd uni non
poteft fubveniri, nifi mediante altero, tunc non poteft cura ejus
neri fine nocumento, quia quod uni ipforum membrorum prode-
rit,alteri nocebit &è converlò.EtAvicenna quidé per hanc difpofi-
tionern ìntelligi dedit&oppofitam, quam tetigit Galenus 1.6. de
regimine fanit: Et eft, ut fit creatura caput calidum reumatizans ad
ftomachum, qui creatus eft frigidus catarrhos calidos. Illa tamen
difpofitio non eft aeque calida,ficut ejus oppofita.Dixit enim Gale-
nus in eodem 6 ftoraachi calidi: nam ad quos frigida reumata de-
feendunt, longè pejuslè habent quàm ftomachi frigidi: nam ad
quos calida veniunt rheumata. NonquoAmajor fit aegritudo una,
quàm alia.  Fortafsè pares funt, ut fuprapotuiit de mala complexìo-
ne calidi ftomachi & frigida.  Sed quod difficili us Se cura majori
impedimento fit cura primorura. Ad haec dixit Rabi : fiiperfluitatei,
frigida;, cum à capite defluunt ad ftomachum frigidum,hujus diffi-
ciiis eft cura.  Cum tamen humores frigidi & phlegmatici defluunt
ad ftomachum calidum, hujus cura diracilis eft potius. Et fubdit :
cum venter eft durus Se in eo eft vomitus dìfficultas,  hujus multò
magis difficilis eft  cura.
                                                   Hisce 
                      Catarrhus Stomachi.                 413

       Hifce forfitan dutti Se è recentioribus multò plures hunc
 Stomachicam Catarrhum Se curatu  dimcilem Se plenum periculi
 judicant, quemadmodum Zoroafter TinellusConCult.ia^.CratoSc
 Peucerp c.deDiarrb.St a capite Hnquit J.B.Correfius,é?fine febrefluer
 rit, non efi lethalis.  Verùm nec fiuxuofia febris eft mortifera, cu-
 jus autor libr.finii.Medieimeminit : pòuètiS truoeng ò fitQgucrtc ttoi-
 >Soa).   Caeterùm fuperiores autores omnes Cerebralem Diarrhoe-
 am exiftimant diuturnam effe.  Primum Hippocrates Stomachicum
 Catarrhum pronunciat eflè minùs periculofum quàmpetloratem.
 Quin hunc fiomachicum Catarrhum multis locis tefte Verta retur
 ufui interdum effcalvo magis morosa. Illamquippe pituita Cere-
 bri liquare poterit.   Quod commodi & aafter afferre perhibetur.
 Dein idem Hippocrates eodem Itbroprimo de morbis eundem nunc
ftomachicum Catarrhum tradit non folùm effe valdè gravem , fed
 etiam mortiferum.   Praetereà libro de fitcro morbo ad'vicit,  fi hu-
 mor cerebro contineatur, mittaturque in venas,inde ipfam nafci A-
poplexiam Se Epilepfiam.  Hifce Hippocrates illum omnium gra-
viflìraum Catarrhum prodit, cujus natura protinus exponetut-».
Caeterùm fuperiorem fententiam sAìtiut,Avicenna, Haly latentur
fequuntur.  Ajunt quoque Dyfenteriam aliquando fubfequi. Un-
 de recentiores eandem enarrant,utHieronymus Mercurialis.   Ac
ante hunc Bertrucius qui & Httlicam addit, Scfolicitandumfìnquit,
 eft in curò ejus fluxus, quoniam fi fuerit de phlegmate dulci, defitti um
nutritionis efr hetlicam inducet.  Si vero de phlegmate falfo, dyfen-
teriam pernitiofitm.  Verùm his Vincentius  Alfarius a Cruce mini-
me adftipulatur , qui Stomachicum Catarrhum femper fine Diar-
rhoea effe arbitratur.  Hic absque dubio negat, tàm falfam pitui -
tam Cerebri exiftere ac  etiam decurrere,ut tandem in Stomachum
iapfà, faciat Dyfenteriam.  Talis enim humor & Cerebrumfau-
eiare, exedere infundibulum, ac tunicamgula  omnesque partium
illarumoras eviscerare  poflìt. Si vero haec & alia ejufmodi mente
fingere licitù eft, varia quoq; pericula nunc graviora,nunc leviora
exeogitari poterùt.Huic rei operaimpenc\its\tÌQ-fitemq;,Rabi,quGs
Mw/JWfo.interpretatur.Hifce autoribo,ccrtè humor vel frigidoóc
miris vel calidus & acer de Cerebro itidem vel calido vel frigido in 
. 14                 Catarrhus Stomachi.
• *       —________»»——- ———————————— ——————————-**«""""* —■—•—_———•——•
ftomachum fimili vel diflìmili intemperie prxditum aut jegrunu
fluere poffe videtur.   Verùm cùm hic ftomachicus Catarrhus infu-
per non femper Diarrhoeam,  fed faepè etiam vomitiones faciat ac
contrahat alvum,ejus durities erit Cerebralis,  ifte quoque vomitai
erit Cerebrali*.  Verum cum certum compertumque fir3nec Cere-
brum pituita ftillare,nec talem in ftomachum manare,illa praefagia
omnia prorfus commentitia funt.   Quare haud mirum, ea effe In-
ter fefe contraria & diffidila ad explicandum.  Sublato Catarrho
ftomachico tolluntur quoque illa Cymptomata&iarrhoéa Cerebra-
li*,alvi durities Cerebralis, Cerebrale* Vomitiones,Cerebr ali* Lien-
teriaìDyfenteria Cerebrali*, Cerebralis Atrophia feu Heclica, ut no-
minar Bertrucias.   Nec Branchus unquam erit Cerebrali*, quem
multi  Stomachico Catarrhojungiopinantur.  Fruftrà eftCordaus,
 qui Stomachicam Catarrhum contendit eftefrequentiorem, yuan*
 Larynris fieupulmoni* Catarrhumddeo,quod gula pateat,Larynx au-
 tem operculo  claudatur.   Nunc Cafpar Pcneerus quoque ineptus
 vates eft,frequentes,inquiens,fientba diarrhoeain noftris corporibus
 propter intemperatitiam , Catarrhi* fefe in ventriculum &intefiina
 infundentibus.  Contra Sennertus Foreftum maxime fecutus,hanc
 TJiarrhoeaw Cerebralem fuprà a)ebat abfiinentia ut illius verbis ù-
 tat,mavisexcitari.  Res inanes male cohsrent femperjUfl^óe cor-
 ruant. Supra Bertrucius meminit Heclica, imitatur Janum Dama-
 feenum. Et fi, inquit hic, haec aegritudo generat aegritudinem phthi-
 fis, pervenit cum eis ad mortem.   Ioh.Bapt. Montanus : ubi catar-
 rhi per canales ad ventriculum vel per afperam arteriam defeen-
 dunt, phthips imrainet.

                 INDICATIONSS.
       Quid hic fatto opus fit, indicat l.de locisin homine Hippocra-
  tes. Morbos, inquit ille, a principio fidare oportet efr fi quidem a flu-
  xionibus fiunt,primum fluxiones fedart  , deinde quod influxit fi qui-
  dem multi*fecerit educere fin modicum, per diatam moderare (^^com-
  primere.  Hoc praeceptum Galenus l. 6. de fanit.tuendx.y. ad cura-
  tionem Catarrhi Stomachici Se inde ortae, ut creditiPiavrheea Ce-
  rebralis accommodat, cùm Catìusd'nqaiehs, eflet, ipfum. raarurri,
                                                         ceu 
                     Catarrhus Stomachi:                  41»
                 ■           _____________       1 ;  ■ •■ -    —
 ceufontemtollcre, caput ipfurafirmando: aut fi hoc prae magni-
 tudine naturalis intcmperantiae non liceret, faltem illi profpicere,
 ab ipsà fcil. vitiifpecie, providentia; indicanone femper acceptà.
 Ac maxime 7, Meth.Med. c.12. fingatur in ventriculum defluere ex
 Cerebro fuperfluum quendam humorem frigidum atque ejus oc-
 cafionc intemperiem quandam in ventriculo contrattam ita effe :
 adhuc vero etiam magis, malum jam fuccum per totum ejus cor-
 poris media omnia fimilariumparticulariumfpatia occupàffe. In
 ejufmodi complicatis dignotione major eft intemperies, propter-
 eà videlicet,quod &ipfa intemperies : propria; vero effentia; ratio-
 ne quodcunque utique tale fuerit , circa propofitum in fèrmone
 aegrum.   Ac ponantur ad praefèns maximos  trium defettuseffe
 fuccorum, qui in tunicis ventris contin<*ntur.  Elio,  (filibet)ut
 idem quoque affettusraorfus fenfum faciat, atque exeo ipfo animi
 defcttum & fudoresquosdam cumSynoptica diffolutioneaccer-
 fat,ita videlicet,ut quatenus fupra vires eft>reliquis fit major. Con-
 ftat igitur primam effe adhibendam curam,ut ei, quod vires refbl-
 vit, occurratur. Deinde quoniam omnium maximum propria et-
 fentiae ratione hoc finximus,utique ad id primum te verreris ac pri-
 mum idfanes.   Ubi idmediocriter Ce habueritac neque vires am-
 pliùs labent neque plurimùm vitiofi fucci in ventriculo fit, tum ni-
 mirum ad caufam accedes , illud prò comperto habcns,non poffe
 ad perfettionem ullum affettum fanari, pianente adhuc ipfa,unde
 natus, caufa.  Ordo autem curationis,  modo contraria inter fé
 remedia , ficut in phlegmone & ulcere indicat :  oftenfum namque
 eft, quae phlegmonem fanant,ea majus reddere ulcus : modo alteri
 affettui nihil nocet, ficut in propofito nunc cafu.  Qui enim edu-
 cit humorem, qui in finu ventriculi continetur,is humorum,qui in
 tunicis continentur,alimentumadimit :  aequè & qui cerebrum ita
fianat,ne quam fienfibilem redundantiam creetjs velatifontem fluxio-
 nis in ventriculum deftruit.  Haec autor.  Ex fimili ratione Aitius
 I.3.C.4. optimum efl in hts velut fontem malorumexcindere  , capiti*
 videltcet fanitati profpiciendo : aut fi hoc impoffibilefit facere, ob ve-
 hementiam naturalisintemperiei,omnino tamen ejusfaluti confiule^
 re oportet.   Mox idem autor pergit ac hac quoque adfpergìt :  Ali-
                                  GSS            quan- 
Sflo"                 tatìrrhttt StfimÀchi.
_______ _aHMMH_*_—>-w «——————————• ■■MiMaapaaMMH —i*p ———————————
quando vero caput evaporationes calidas ex ventre fufcipiens,do-
loreac intemperie afficitur.   Et proptereà ventris curam habere
oportet,  ipfique robur indere, ut biliofus humor aut omninò non
confluat in ipfum aut quàm celerrimè evacuetur atque hoc per ab-
finthii Se pierae & ex aloè compofitionis poturew  At vero quae fo-
rinfecusadhibentur ventri in hjsunguenta, moderate fint adftrin -
gentia. Quod fi non folùm caput calidos ferofos humores ad ven-
tris locosdemittat , fed etiam ipfe venter propriam  intempcriem_»
calidam habeat , refrigerantibus eduliis ac  potibus & illitionibus
femper uri convenit, ita ut plus aut minus permutatio faltcm in his
fiat*   Similiter autem etiam ubi ambae partes, venter videlicctac
caput, frigidam habucrint interaperiem, calidis quidem eduliis ac
potibus uti oportet.   Gravis mixtura eft,ubi in ventrem calidum
frigidi humores capitis fluxerint. Peslima ubi cum his etiam ven-
ter fupprimitur.   Corrumpuntur humores in ventriculo,  quare
calefacientibusaeattenuanribusopus habent. Hic convenit Ace-
tum raulfum  fimplex-  Hatlenushie autor.  Hunc  ex recentiori-
bus fequitur NicoUNico. Florent. potio aliquando refpicit caput,a-
liquandp ftomachum Se aliquando utrumque fimilirer.   Cumque
refpicit ftomachum , tunc ejus rettificatcomplexionemealidam
cum frigidis , frigidas eum calidis.   Et ab eo materiam catarrha-
lem  dcfluxam evacuat cum his, quae illi conveniunt.  Cura vero
refpicit caput, tunc prohibet Catarrhi generationem in ipfo Se ge-
neratum refolvit & confumit.   Quod fi praeditta facere nequie-
rint, tunc ipfius quaerit ad alia membra vilioradiverfionem. Cum
autem refpicit utrumque, tunc aliquando hoc fac aequaliter & ali-
quando inaequaliter  , feilieet quod in iis lapfus fuerit aequalis vel
inaequalis.  Et feias quod alterantia fecuriùs Se cum minori laefio-
ne approximantur exterius&ftomaeho & Cerebro, quamvis Ce-
lebro posfint miniftrari etiara in caputpurgiis &gargarifmis &fi-
milibus.  Fortaflis medicina; interius furaptae& fi  uni dittorum
membrorym  afferent juvamentum  , alteri afferent nocumentum.
Quapropter eas vitare eft & maxime iapfibus exiftentibus aequali-
bus  Se magnis. Ipfis vero exiftentibus inaequalibus vel parvis,con-
cedi poffunt cum cautela, tamen eriam provifione.  Aliquando e-
                                                      riira 
                     Catdrrba* Stomachi.                 a.rp
wmmmmmmmm m , 'irmmtmmmmmimmm.^mmmmma^mi^mmwimmS^mmmmmvmaÈméaStmmm
nim concedunt coatta; medicina; per interius  ,  quae conferunt
membro magis latfo & in cafu majoris periculi, femper tamen tunc
minus laefum juvando Se à nocumenti receptiofte defendendo per
ca, quae ei extrinfecus adminiftrantur.  Paulo poft : Cerebralis di-
arrhcea; curatio habet tres intentiones. Quarum prima vertitur ad
Cerebrum, fecunda ad ftomachum Se tertia refpicit materiam flu -
entcm Se fluxam.   Ac tandem :  Et in fumma dixit Rhafes : cura
hujus eft cura catarrhi , ut non currat dixit Serapio,aliquid ex ca*
pitefc. ad ftomachum.   Retineatur ergo, id cft,prohibeatiar fluere
catarrhus cum eo, quod dittum eft in fèrmone 30. in cura Catarrhi
ex abfcilione caufarum facientium Catarrhum & rettificationc-.
earum. Hac ille. Ut Serapio t\ta (3 James Damaficenus loquitur : cu*
rationes hujus .egritudinefiant, ut non currat ex capite aliquid fimile
huic.
     Nunc venit ingens caterva affentientfum autorum , ut flint
Ugo Senenfis, Joh. Matth.de Gradi, Galeatius de S.Sophia, Barthol.
Montagnana, Alexander Benedicite, Vitlor TrincaveUus, Ant.Guai-
neri us  , Quid ? Nonnulli ipfumQttarrhum , exquohaecpendet
Cerebralis Diarrhoea, prius curandum ducunt, ut Dominicu* Leo*
ntts, Jacobus Sylvius, Leonbardus  Fuchfius,  (Jodofiredtss Steeghius,
Joh. Hier. Vulverina*, Barth. VtcariusfJ.B. Cortefius, CratoJ.Bapt.
Montanus, Capivaccius, \>lateru*,<Nfc.& Cor.Pifo,rRpndel.Foreftas,
 Fabius Pacius, Eraflus, Zacutu*, Peucerus,Frambefiarius, Riverius.
Huic Diarrheeae, inquit Ludovica* Mercatut, duplex curandi ratio
 debetur,altera, quae caput refpiciat, praecavendo, quo minus hoc
 excrementa generet,  ut copiose dittum eft cap. de tuffi per deflu-
xum à capite : nam omnis curandi ratio circa caput verfatur. Idque
 fcparatim exponit M. Gatenaria, cuxadnquiens, illius fluxus Cere-
 bralis eft in duabus principalibus intentionibus,prima eft ad mem-
brum communicans ,  fècundaad membrum cui communicatur.
Prima intentiocompletur,  quatuorintentionibusparticularibus
fupra commemoratis,prima debitum regiraen catarrhi prohibiti-
vura,fecunda catarrhi digeftio,tertia humorum diverfio , quarta
evacuano Se remotio malae complexionis, Se haec cura fufficientep
ditta eft in capitulq de catarrho ? Se cum quibus debet compleri,
                                    Gg£ ì            quia) 
4*8
Catarrhus Stomachi.
 quia fic calida frigidantur& è contra. Secunda principalisinten-
 tio eft ad membrum recipiens,fcilicet ftomachum, prò cujus cura
 recurrendum eft ad capitulum de debilitate ftomachi.   Si enim
 illa materia catarrhalis indiget digeftionedigeratur& evacuetur,
 pofteà refolvatur&mala complexioremoveatur, &hoccumfo-
 mentationibus,facculis, vaporationibus, unttionibusemplaftris
 confettionibus «Se fingulariflìma in evacuatione eft Hierafitnplex
 Galeni,quia non evacuat à Ionginquis,fimiliter elecluarium diaphe-
 nicum, & elecluariumindum, facere etiam fomentationes cumvi-
 no,in quo decottx funt herbae ftomachales, ut, abfinthium, rofa*
 menta,fpica, Rofmarinus,puIegium,caIamenthum ,  gariophylli,
 cinnamomum,galanga,maxiinèquando ventofitas complicatur Se
 cum omnibus iftis facere vaporationem leufomentationem fimul
 cum vino aromatico , vel ex pulveribusiftorum fimul cum aliquo
 oleo appropriato inCorporatis facere unguentum,vel ex oleis pra>
 dittarum rerum inungere,vel ex jam dittis facculum facere, etiam
 inungimus cum oleo maftichino,de méta,deabfinthio,defpica&c.
 etiam cerotum prò ftomaeho emendans vitia ftomachi,& unguen-
 tum ftomachale,haec enim omnia tenenturconfetta , eriam con-
 fettiones perinterius affumptae valentr ut diagalanga,  Zingiber
 conditura, aromaticurarolatum,aromaticuragariophylIatum,&
 cceteraecònfettiones, quaefingulares funt ad reraovendura malam
 complexionem frigidam ftoraachi.
     Qui autores aut (fatarrhum aut Cerebrum Se caputhoc Ca-
 tarrho Stomachico urgente Se fubfèquente Diarrhcea curandum du-
 cunt, inter fefè nondifeordant. Hi omnes Galenum confettantur.
 tàboceriimCercbrum'miiyr iuv «e tkV ya&pjt psvfzdtav judica-
tur.   Verùm quantus eft hic confenfus, tanta quoquefalfitas.  O-
mnium illorum errorum fons eft Cerebrum, hoc veteres ceu infan-
tesconfider3runt.   Illud eft editior corporis pars.  Qua re ab eo
morbus in capiti fubjetta membra diffunditur.  Dolente capite,
alvi excrementa albida & fpumofa egeruntur ;  Ergo illa deór*-
bri pituita ut vocant,flatuosànalcuntur; atqueobid curatioante
omnia ad caput Se ad Cerebrum eft paranda.   Nos ab ilio con-
cordi judicio , ac ab eàvulgari via medendi penitus abhorremus.
                                                 Quam- 
                    Caiarrhu* Stomachi                  41^
 «p-pvv-"* ---_---—-—— ---»»—-»-  ■ '—  '  ,jn   ■ --— ' '_      -1
 Quamcunque curas diarrhoeam, cura oblitus capiti*.   Caput nun-
 quam fit caput curationis. Non ^/w/illius morbi, qui Diarrhoea
 eft, fed potius caudam petis, fi frf/7'riaggrederis mederi.

                   PURGATIO.
     Suprà _STf Gatenariamemoravitmedicamenta, quibus afc/>-
 #/0 petitur.Haec quàmneceflària C\t,Arabes,ut Avicenna SeHalyim-
 primis oftendunt. Quos ob id Nicol.Florentimt* laudat. Dixit Haly
 non oportet  in hujufrnodi fluxu inclufionem facere fai. cum fti-
 pticis tàm de materia fluxa quàm fluente, feilieet quae ex ftomaeho
 defluunr,prohibere ftudeas Se fuperfluitatem exiccare.  Ad fuper-
 fluitatem cerebri utere emplaftris. Et Avicenna dixit,nonoportet,
 ut adminiftretur retentio catarrhi àftomaeho cum ftipticìs Se ma-
 gnifìcetur timor.  Quapropter non debent applicari ftiptica ven-
 tri nifi prius celfet fluxus à capite,imò ut extrahaturillud, quod de
 eo aggregatur, luperius per vomitum & illud quod defcendit infe-
 riusà ftomaeho per viam  inteftinorum & fi non cum alio, faltem
 cum clyfieribu*. Et non dixit Avicenna, ut reftringatur illud, quod
 defcendit ad ventrem cumeo quodconftipat, quare fèdeat id eft
 remaneat conftrittum in ventre fuo conilipatum, imo retineatur
 cum eo, quod eft limile illi medicamini, quo retinetur ex pettore,
 quo prohibetur fluere ad pettus. Etrurfùf idemautor :  Avicenna
 dixit in 4to tertii :  quod cum retentiofiolutionis conturbai infimum, 65*
 ejus fiolutio feu redlens facit acquirere tranquillitatem esl mortale. E t
 ego vidi in pluribus, in quibus etiam poli feptimum diem fluxus,
 fi dabantur eis conftringentia Se retinebatur fluxus, conturbaban-
 turaggravabantur&conquerebantur de retentione illius & cum
 redibat fluxus aut per dimisfionem conftringentiumfeufponte_j
 Cive per dimisfionem clifteris etiam lenitivi aleviabantur &puta-
 bantmelius Ce habere_j«  Et quotiefeunque praeditto modo pro-
 cedebatur in cura ipforum femper eodem modo eis fuccedebat-,
 &mortuifunt.  Significaturenimexhoc , quod fluxus ille eft à
materia vehementer mala, qua: Ci retinetur, laedit & cònturbat na-
 turam & interficit. In eandem fententiam Se alii differunt, ut Savo-
narola, digeftio, inquit, completur digeftivis calefattivis leviter
abfterfivis & non ftypticis, ne materia in loco incunietur & finali-
                                  Gg§ 3              ter 
4Ì0                  Catarrhus Stomachi.
'■  "    i  j       ......     ---------'  -             " »■■ " ■   ■  i   y
ter augmentum faciat in fluxu. Fereq^fimiliter Joh.Mattb. de Gradi.
Profluvii, inquit Viclor Trincavellus lib.y. feci.3.cap.6. quod deflilla-
tionera è capite fequitur, curarionem hic non perfequirnur , quia
de deftillatione antea à nobis attum eft. Unicum raonendum eft,
quod in his etiamalvus,Ci opus Cuerit,cienda fit medicamentis pau-
lulum etiam adftringentibus. Obfervatum non eft femel,inalvi flu-
xione ex deftillatione, acceptis pilulis Gochiis appejlatis atq; fatta
liberiori  evacuatione defiiffe profluvium atque aégros fuiffe inte--
gre curatos, praefertim pofteà roborato ventriculo.
      Verùm hujus ftomachici Catarrhi materia in os & hinc ir\gu-
lam pariter ac in guttur delabente, non folùm inferior venter, fed
etiam purgandus eftfuperior, qui ri ava nostri dicitur. Hippocrates
libro primo de morbi* ita loquitur : uyf) tv (jSjj ruv avoo èc. 7NV chat xoi-
f\lm (id\i<& tsvfou. Quid véro fit ts^iidava, fuprà à Dureto tradi-
tum fuit. Cato Alvum fuperiorem vocitat ftomachum : inde hac for-
mula utitur : ventrem fuperiorem deficitfhoc eft, vomit.   Imitatur
Hippocratem lxb.de interni* affetti: ventrem fuperiorem veratro ni-
gro purgato,inferiorem Ccammonio:Sf paulòposltventrem inferio-
rem per hippophaes purgato, fuperiorem vero per veratrum.  Ae
lib.de rat: viti: in morbis acuti* 1 w txn KxQlfyiTaui «w> 7yv tè adita
Hofhiriv tjv {tri xjjBsvxatg'sfi KAverpiù). Ventrem fuperiorem medicamento
purgare oportet, ad  inferiorem vero alvum nifi per infufum fùbduca-
tur. Macrobiu* Se Gellius ventrem inferiorem quoq; vocant eum,qui
r\ ica-ra xoi\!ti Graecè dicitur.  At ab eodem Gelilo Se ftomachu* no*
minatur venterfisperior.  Tum comperi, inquitltb.17.cap.ty,duas
fpecies hellebori effe difcerniculo coloris infignes,candidi&nigri.
Eos autem colores non in femine hellebpri,neque in virgultis, fed
in radice dignofci.   Candido ftomachum  & ventrem fuperiorem
vornitionibus purgari, nigro alvum, quae inferior vocatur, diluì.
Hac hic.Convenienter C.Celfu* l\b.d,.cap.i6. vomitus (ut Hippocrati
vifum efl)etiam albo veratro evocata*.  Nunc Se fisperior venter, qui
vi dvcù Mikìn d\citur,vomitu interdum purgari perhibetur. Ha;c au-
tem,inquit lib.i.de morbis Hippocratei,Medicis i'ntèr curandùm be-
ne, feliciterque fuccedunt, medicamento purgante exhibito, pur-
gatio per fuperiora & inferiora rette pròcedat.  Et Ci èi, qui pus in
fuperiore ventre ex tuberculo cpllettum habet ; id ipfum ignoran-
                                                        te 
                     tatarrhu* Stomachi.                  421

 tes» medicamentum, quod pituitam furfum educat, exhibuerint,
 isquepusvomitionercjeceritjfanufqueevaferit.  Et rurfus: Ubi
 fuperior ventriculus fuprà modum incaluerit, ad fefe trahit, pulj
 moqueexcipit Se vomitus excitatur.  Okotow ì  ai-ixoiAi» \ssrep-
 fafia*% e\kei è<p i*t/njV m yimaiwsT®» Ac lib. de Interiaffe*
 tlion: •nfo i» ut0iH0iKlri»kfi8^7fvtsvijSjj(^,Kd$K^òiv 7ra^fTa«c co
 thoi wc^/o9'8i'-_T4i >«Yavfifi?* irf (P'S.iyfjLa ànv.ydyoi Ti/7ni6uficv@fi
 U£4 Ta» dptìipiìt.ùùv.  Ventrem fuperioremper vomitum, velut in fu-
 perioribus purgato. Sic enim facillimè pituitam ex pulmone Se ait*
 teriis deduxerit. Etpaulo ante dixit -a f^'&a irMpsoi <t>'hlyv.ónt&*.
 pettus plenum pituita. tAddit Galena* lib.ó.de locis aff\cap. j-.Cum
 urina expurgantur gibbae hepatis partes atque orànes, quotquot
 funt his fuperiores,per alvum vero pars jocinoris rcfima, inteftina,
 ventriculus,lien.Praeter has aliae qua;dà fiunt purgàtiones,fed raro,
 utcum thorax «Se pulmo per alvum purga tur. liovjb^f yci^oe \\t-
 nct^tt^nTCov tuv vf) %pcf.a.(t hcm 7n/tvfjboVa. CCclfus lib.yxap.S quo-
 que vomita ait peclu*purgari. Defiderat etiam propriam  animad»
 verfioné in febribus pcftilentiae cafus. In hanc maxime utile eft,aut
 fame aut medicamentis uti aut ducere afvù. Si vires finunt,fàngui*
 nem mittere optimum eli. Si id parum tutum efl, vomitapetìuspur-
gare.   Ac rurfus  Hippocrates libro de ratione vitlus in morbi* acuti*:
 ac fi quidem in thorace fupra fcptuirt tranfverfura affettus fuerif,
 eum ut plurimùm deridere oportet.   At fi inferiore alvo fub fepto
 tranfverfo dolores teneant,jacereconducit. Ac^t.  Aph: ig. Supra
 feptum tranfverfum dolores, quicunque egent purgatione, per fuper no
 purgandum effe fignificant,qui vero infra fiunt,per inferno. Id quoque
 Antonius MufaBraffàvolusita interpretatur tota Aphorifmi ratio,
 quia tranfitus facilior videtur,  fi humores  per illas vias dueamus,
 quae funt illis propria; &magis diretta». At fi rem ipfam oculate per*
 pcndamus, quum humores in tboracis cavitate continentur, per
medicamentum vomitorium purgari non poffunt aut diffidili.».
me fit,fed per illa folum,qua; fputum ciunt, educi debent.  Si etiam
materia in capite  fir, per vomitum illam purgarejdifficiliirmim eft*
Proptereà nos rariflìmè, etiam  in partium  fuperiornm doloribus
 medicamento vomitum cienteutimur. Undew Pleuritide&Pè*
                                                    fipncu- 
422                  Catarrhus Stomachi.
——————————m «—»————————————     ————«———————i——————■——■—-_—» ——————a——__
ripneumonia, quando opus eft, exolventia medicamenta & non
illa,quae vomitum cient,propinamùs.   Aphorifmus autem in illis
materiebus verisfimus eft, quae funt in partibus fuperioribus & per
vomitum facile exire poffunt. Et ideò Hippocrates in dolore late-
rum , quando pertingit ad claviculam, venae fettionem in interna
cubiti vena fieri jubet & non praecipit vomitum.
      Nunc Agaricum a)untprxterquìmfiomacbum etiam petlus
falubriter expurgare, ut ex recentioribus Johannes Cofiaas libro ter-
tiode lati e,e api te de morbofiuffocatorio, hic, inquit,ut curetur, phar-
macum,ferumque & lac afinae bibcre ait oportere. Quale pharma-
cum , furfumne an deorium purgans, obfcurum videtur.  Sed cum
tboracis anguflia, non licet, ut per fuperiora purges. Serum vero
& lac dandi huic mos eft à medicamento, feorfum ad detergendas
excrementorum, qua; fuperftites fint, reliquias..  Hic vero lac qui-
dem afininum ad thoraeem leniendum magis utile fit,quam fèrum:
hoc vero deterget magis : ita utrum deterfione an lenitione thora-
cis, magis fit opus.  Quod fiibdit,fi fèrum aeger potet, ad plurimos
dies praebendum, Ìntelligi fi aptus aeger fit, ut  fine moleftia fèrum
fumat.  Purgans autem medicamentum, quod dat per plures dies,
minime validum eflè oportet, fed tale tamen, quod infidèntes ven-
tri mutiles fuccos detrahat, detergendo potius quàm violentius
trahendo. Noftràaetate aliqui in confimili affettu agarici infufum
per plures dies exhibent. Hac ille. Apud Mefiuem hoc fcriptum of-
fendimus. Agaricus mundificat pulmonem & petlus ab humoribus vi-
ficofìs Se putridi*. Sequitur Dioficoridem : ò$o\w Sé Svòiv TsrX^-S-^» ^j-
Só(j$pot ust  òivofJLÌ\n(j$rtd7ivpé'mc.) nnaTiKo'ii Setà d&fjLcilixoì'i :
daturbinis obulis ex vino raulfo febrim nònhabentibus, hepati-
cis,fufpiriofis. Tandem Cubne&it:xa$pe4è$Hjsù}toir\iajr.  Inde&
Galenus: Hac ratione  Scdigerendi vim habet & crasfitudinem in-
cidendi, tum infarttus vifeerum expurgandi. Tuv-t desi utyt-tpoeti-
1iKr,v ts agì QspfJ.ctv'ltHriv tìjv duvetini/ f £« tà 7tzj%ve r/it/Unìr tà 2^-
xviQaApei tccc est toIc  <nrì.dyxyoic, ififpd^eee.  Omnium novisfimè
addir -.fa està mSuoÌmÓw.  Sed priufquam plura  de Agarico dica-
mus, vocem pargationis expedit explicare.  K^lv^iov,inquit Diofico.
ridesjvuùamv Sé e^^i^Mhf^^^^^^tà ÌWOKafyzpn- 
                    Catarrhus Stomachi.     __         4«J

x^r ffipV CtmpciKo'iM 5«/ua^» H0( KO«AÌot sa/WS» : vim porrò habet
ealfaciendi,aftringendi, concottioncs adjuvandi,*///'*^ detraben-
di, qua; ftomaeho & alvo inhaeferunt.   Galenus aliquantò clarius i
Kty*9t* fvwfrtii» tà »n*_^V h& SfiifieÌM ufi*  mUirfo KÓKiUraj,
Stppboùof i» a/Aa tàr**lot tà wrS» tà fyp»ne». 2^'r2fn ^ t« ca
nKottìoLZokci'UiczvfibCcTM'n'tàf kÌtzùa^x^019 ^ìflf *"
iittomv cotKbitmalbof et co tout. QXity ^oA-Ui» àocnaùaip**ài i^w-
Àtdrav&tà(PMyt**& <* vp natta* ^t%ètfya,wi&o'q>W'dpoff
iSh òvUnov itu & tà ****** tàojr*^tà hhvjmv* rvyjn. n }<£{
wndLxriStwatitc c# cùnri,T*cm%pfic. dkù%vpaite*1 abiynthium
adftrittoriam Se amaramdc acrem fimul qualitates posfidet: excal-
faciens pariter de extergensflcroborans&deficcans. Proinde \bi-
tiofios ventris humores per egeftìoneminfernam propellitele per u-
rinas evacuar.  Magis autem quod in venis eft biliofum, per urina»
expurgat.Ob hiccontentam in ventre pituitam nihil ad juvat fum-
ptum : fic fané fi in thorace aut pulmone contineatur :  nam ad-
ftringens in eo facultas,quàm amara valentior eft. Hac hic. Marcel-
lus : Abfinthium per urinam & per ventrem cruditatem omnem
deducigli quis magis alvum citare voluerit,plus fàlis admifee. Hy-
fopum ventri movendo vehementius eft, quàm abfinthium, pro-
deft his, quibus in pettore liquores giurinoli fùbfiftunt, Se qui de
fpirandi difficultatem Se ftridorem ftomachi faciunt.  Mox abfin-
thium purgantibus confundit ac confetlionem abfintbiati catharti-
ci defcribit. Porrò idem Galenus libro Septimo de Simplic.Medic.fa-
eul.de betonica viribus ita loquitur : Ceftrum ceu Betonica pulmo-
nem , pettus  Se jecur expurgat & abftergit : Ketj >nvtviAùm uff) 0-»'-
eaìtct yJiixuPKaSeuptrn tà^P^**- Veluti Diofcorides ante^,'.  _
SìSotoi tà oùpotfixoìe.,<pfaoìHoìi>iu7tv'ÌKo~K ptC/u (p^eynetitiSn &&•
oxou*bOivefieivt. É?i Se àfitiliKiì» xoiKtac. ti isnmfìiQa&Kri. nt^àva*,
net&oueoKn : Daturhemopricis,Phthificisempyicis.Radicespitui-
tofam vomitionem e vocant. Eft Diuretica & movet alvum. Bibita
purgat alvum. Unde Se Antonius Mafia : Ad tusfìm : herbae betonica;
uncias duas ex melle accipiat per dies novera. Ad alvum concitan-
dara: Veronica; drachmasquatuor, hydromelkos cyatho* ad bi-
bendum dato> ventrem prauentaneum movet.
                                  Hhh             Xa^f" 
4H                 Qatarrhus Stomachi.

      KaQaoriKoL Cunt aliquanclo Pv9r7.xa\qualia autore Gaietto librp
oliavo Meth. Medend. cap. io., funt calomintba & bjffopti.Se origa-
num Seferpillum Se iris Se apium.   Tjf* vMvevir]tìta>t Se alio loco
perfequjtur Galenus. Quare  hoc KnSugat^c verbumFoefitu* inter-
pretarineCeffehabuit. Ka$utcr&c funtme.dicanientorumpurgatip-
nespérajvum. Dicuntur&  Kctfctgoìec. xpoov urinarum evacuano -
nes. ; K«5a/»wc quoque pr© thoracis expurgatione & eorum quae
funt in pulmone per fputa eduttione Se evacuatione. HaciRe.ttiunc
Se Ptarmicam Hippocrates libro de locis in homine etiam vocat urjc
 tàc {ivcu,>LafapTvpiQ*. Quapropterfiat pienefat quoque piane ipfe Ga-
lena* .libro, quarto de fimplie. Medicamentorum facultaiibu*  cap. 20.
Primum facultatem purgatoriam omnes in ore habent : non ta-
men omnes perindeintelligunt, quòd yocahulum duo (ignifìcat,
alterumcommune omnium, quae quovis modo animalis excre-
menta expurgant, -alterum vero quod per excellentiam deiistan-
tummodo dicitur, quae aut per vomitum aut ventris dejettionem
purgent ; neque quod ejufdem eft generis, tùm ea, quaefitper nares,
tùm ea,quae/wosfis purgat io. Vocant autem ea medicamenta,qua;
naribus gratia purga^icapiti£infunduntur£rr«%74, reliqua apo-
pblegmatizonta,  Ejufdem cura iftis funt gencris,quae vulvae admota
expurgant. Quaecunque fiquidem purgare memoravi, ea trahendi
vim posfident, alia unum quempiamfuccum, alia duos, aut etiam
plures, Se id illis inter CeCe commune.  Nam quae crasfis, lentisque
humoribus extenuandis aut urinam ciere poffunt,  aut ex pectore,
pulmoneque ejiciendisexcreationibus ausiliari, pargant fané Se
ea quidem qnodammodo, verùm antedittisnon fimilitcrnuncupan-
r ur, fèd alia vocantur lire fica, alia becbica, alia menfès mo ventia,
hac re à fuperioribus diverfà, quod non habeant vim fàmiliarium
fuccorum attrattricem, ut illa,
     Nunc fìnx^oìflint etiam aliquo modo xadapnKa. Qua ratio-
ne CPliniu* lib-ió\ cap,6. fic loquitur :  Radix cacaliae commandu-
cata Se in vino raadefatta, non tusfl tantum , fèd Se faucibus pra-
deft. Hyffopi quoque quinque rami cum duobus rutae oc ficis trir
bus decottis thoraeem purgat*  Hyflbpi fafciculus cum quadrante
mellis decoquitur ad tuffim.  Ac libro *7> cap. 7. Abfinthium fatile
     a                                               tbom* 
                     Catarrhus Stomachi.                 a.if
          .......---                "'1    " '
thoraeem purgat cum iride fumptum. Etanteficre antiqui purgationis
causa dabant.cum marina; aquar veteris fextailÓ*Jfctttirii$ fèx drach-
mis,cum tribus falis & mellis cyatho. Efficaciùspurgat duplicato fiale.
Hac Plinius. Itaque fcire convenit, quod petlus & hoc patio purgati
dicatur. Quare A. Mufk Braffavob affenfum commodat Rodericus à
Fonfeca, Pleuritis, inqaiens, Se pulmonia folent expurgari per fpu-
tum , atque talis eft in his morbis legitima evacuati©, quia fit pec-
cantis materiae Se per loca conferenza : at per alvum tales morbi
non folent finiri,cùm diffìcile fit,invenire, qua via ex pettore mate-
ria ad alvum fluat, ideò fit, ut raro admodùm tales morbi per judi-
centur, quod cum contingit, id non jam inveterato malo & debi-
litato aegro, fed potius robufto exiftente Se poft concottionem ac-
cidere folet, tranfmilìà feilieet materia vel per cor ad hepar vel alia
quapiam occulti via per communem  confenfum Se tranfpiratio-
nem, hinc fit, Vt rpftrijfpmp"*-"™ purgatigli piilrnntlìit t>*tpl<MW;;ft-
i\e fìf parvi a4Fu-fllìm m"m»n"'- *Tjpr Me. Nimirum vafentioribas
erit locus. Ac Hippocrates i. de Int. Aff eos, qui CerebraliphthifiCem
CatarrhaH tenenturpeptiograno Cnidìo,tithjmalide Se belleboro pur-
gari praecipit. Quem PaulHs Aìgineta,Avicenna Se Serapiofequuntar.
Unde éos omnes Johannes Guintberus Andernacusitainterpretatur.
Valentia ibi comniemorat purgantia ,  purgariotiémque fortisfi-
mam, eafeilieet ratione , cjnod multas numero partes pertranfire
oporteat, antejquam ad pulmonem perveniat, nempe os, gùlam,
ftoraachum,ventriculum, tenuialnteftina, venas melaraicas in fi-
ma parte jecinoris, item eas, quae in gibbo habentur, hinc venam
cavam,poliremo pulmonem. Et hanc effe rationem dnco,cur Avi-
cenna in afthmate prò èxtrahénda ex his profundis cavitatìbus mà«
tcria,utitur validis j!>ùrgantibus,Ut elnterio,colocynthidc,elleboro
oc fimilibus, quia ut Coftaeus Avicenna; fententia; rationem  ex-
ponit, humorem inpu'Imoné redundantem educi non poflè,  ni-
fi  validisftmis purgantibus aut longo poft tempore, quia viarum
diftantià. medicamenti vis fere in totum enervarne»,.   Hac bit.
Nec reliqui vetuftiores autores ut Diocles Se Praxagoras apud Cceli-
um Kiìrclianumfitem Alexander,Trallianus ac Aìtius,a talibus pur-
gantibus Medicinis abhorrenf.  Quodfl Hippocrates {a. Aphor: is
                              WHhh z               &f% 
éftb                 Catarrhus Stomachi.

# 6. Aphor: tf) ac ejus aflèclae ob capitis aurium Se oculorum aegritu-
dinem alvum rieri jubent, quid eft, cur eà de re hic dubitandum
ducamus. Quid,quod Galenus non Colùm fupra libro ó.de locis affit-
eli* cap.4. ait pettus, alvo citatiorepurgari,Ced etiam lib.i. de 3-Epid:
pecloris vomicam eadem via fublatam fuiffe.   Idque ex antiquis
Aretam, ex recentioribus Alexander Benediclus, AmatusLufno-
nni , Se Francifcus Valleriola experimentis 6c affenfionibus magis
magisque firmane-».
       Nunc ad rei cardinem venitut. HippocratetipCk libro de loci*
in homine eum, qui vexatur Catarrhofiomaebieo,purgante medici-
na cu rat. Ipfa verba accipe : Ubi per gulam in ventrem fluxio decu-
buerit^infra accumulatio,interdumquefuprà fit.  Huic quidem fi
dolor in ventre adfuerit,is primum medicamento aut fucco fubdu-
cendus, deinde medicamento valentiore utendum, cibis vero al-
vum fubdueentibus,quam diu dolor detinuerit. At ubi dolor feda-
tus fuerit, cibis roboranribus utendum. Ad eundem vero modum
etiam ubi per multos dies accumulatio detinuerit,curato. Quod fi
imbecillus fuerit & prae imbeciliitate ifta offerri nequeanr^primùm
quidem ptifanae fucco alvus per infufum eluenda, deinde ubi per
hunc purgaris,aftringente aliquo utendum. Et paulo posi: in mor-
bis debilibus mc4»camenta natura valentia minime funt exhibeh-
daraeque imbecillitas medicamenti paucitate metienda eft. Sed in
valentibus natura, valentibus medicamentis utendum, debilibus
«vero non valentìa medicamenta danda. Hatlenus Hippocratei. Ex
his inte\Xi%itut,Uippocratem leniorapurgantia fvadere. Primum is
operam dat, ut alvus cibis mollioribus liquetur. Dein fi ea pernia-
set contrattior,adhibet medicamela, quae cibis illis funt valétiora.
      Galenus quoque libro feptimo Meth:  Med: capito undecime,
infeftante hac Diarrhoea Cerebrali, ut vocatur, collaudat Aloem:
non paucis catarrhi & coryzae converge certo tempore in ventricu-
li loca funt. Saepe humor in ventriculi tunicis eft receptus. Sunt ad
ejufmodì affettus idonea pharmaca genere quidem ea, quae modi-
ce purgant fic, ut eorum vis fuper ventriculi Se inteftinorum loca
non adfcendat, aut fi quid ultra, vafà tantum in mefenterio con-
tingant. Speciatim verò,qu# ex aloe componuntur/unt aptilfima.
                                                    Etiam 
                   Catarrhus Stomachi*                 427
————■—■——       —1      1    -——■»———■—
Etiam, filila pratile non fint, aloe ipfa per fi. Haec itaque elota va-
lentius vacuar, elota quidem purgat minus, fed roborat ventricu-
lum magis, expedit igitur paratam habere, quam omnes Medici
picram, id eft, amaram vocant : atque hanc dupliciter confettai»,
utique ex aloe Iota & non elota- Admifcentur autem huic cinamo-
mum & Xylobalfamum & afarum Se fpica nardi &crocus&ma-
ftiche.   Utendum vero hoc tempore & ptifàn* cremore eft, qui
 primus à balneo fumetur.   Nam medicamen ipfum folitopur-
 gantium medicamentorum tempore dabitur. Verùm quibus lenta
 pituita ventriculo eft infixa, iis prius exhibendafunt, qualunque
 hanc diffecent, poft deinde purgandum.
        Plures è recentioribus eàdem Diarrhoea Cerebrali urgente-
 tradunt maxime valere Agaricum, cùm hic & petlut Se ftomachum
 purgare dicatur.   Quodnic fieri oportet  , nam fi humor Cerebri
 per gulam in ftomachum fertur, minor ejus portio etiam in pulmo-
 ncSfpetlusq, fluit.   Agarico^ etiam non inefficaciter hjfopum adji-
 ci volunt,quam herbam Marcellus fuprà dicebat,peclori aequè ami-
 eam effe ac ftomaeho.   Verùm funt multi è genere illorum, qui A»
 garieum in curatione Diarrhoea reprobant, ut quoque Francifcus
 FeyncustDiarrhceam illam Cerebralem curans.   Contra quos vero
 Donatut Antonius ab Altomari difputat ad hunc modum ; noftris
 temporibus cane pejus& angveMedici quidam theffalici prò cu-
 ratione alvi profluvii agaricum vitent,quadam Joannis Mefuis au-
  tor itate ( ab eisdera prave intclletta ) freti, quod videlicet lafio-
  nem aliqua imbccillis vifeeribo iraprimat,ea debilitans,utpropter-
  eà indigeat permixtione abftergentium cura ipfo, velut ipfe inquit.
 Verùm cura agaricum primo guftudulce fit , fed paulò poft fuba-
 marum ac acrimonia; quandam fpecicm temporis fpatto inducens,
 leviculaeque adftrittionis fit particeps & proptereà digerendi vim
  habeat,incidendi ac espurgandi infarttus vifeerum ex Gal. autori-
 tate fexto de firn pi. Med.facc.de Agar.  Adhaec cura omnibus in
  univerfum interioribus vitiisaccommodatumfit, utiiquet apud
  Diofcoridem c.i.l^.Miror Joannem Mefuem talia proferentem Se
  àquofapiente (ut ipfe inquit) ea tranfcripferir.   Ac fi & illud
  quoque admittatur, per eundemnet liquet permixtione abftergen-
                                  Hhh 5            tium 
4*8                  Catarrhus Stomachi.
■--_-»_»»__>______-------------_--■         ■*  i   '    »
tium cura ipfo idvitari, quod feilieet laefionem non imprimati»
vifceribus, ea debilìtans.   Ipfe vero cùm faepius eo ufus fuerim &
in decotto & in lubftantià,uti ufus expoftulavit, ingentem femper
utilitatem ex eo provenire confpexi, nullumque incommodum ae-
gris ex ejus affumptione exortum fuit, nedum prò curatione alvi
profluvii, veràm etiam dyfenteriae proprie dittae ac hepaticae, velu»
ti nuper in Ferdinando de Gapua primogenito filio Illuftris Ducis
Termularum expeftusfum.   Hatlenus autor. Atque ad curandam
ipfam hanc Cerebralem Diarrhoeam agarico etiam utitur Nicolaus
Abrahamus Frambcfarius, itemque BeUocatus apud Tricavellum,
materiam,  inquiens, purgaremper Cochias aut agaricum, qua &
ventriculum & caput expurgare poffunt.  A tq u e Johanne* Baptifia
Montana*, ita fentit :  His fattis  totum corpus evacuare poteritis
cum agarico Se cumtrochifcis alhandal.  Dofis/^4>*/V*eftà5J.ad
sij.trochifc.veròàgr. viij.utque ad xv. grana :  ideò poteritis aga-
rici praeparati accipere drachmasduas,trochifcorum Alchandal.
gr. xvv Similiter omnes /wVr-'eompofitae & magnar conveniente*
funt.   Dimittetis autem omnes medicinas, in quibus eftturbith.
ideò Diaphinicon Cugietis Se folumtnodò in doloribus colicis ute-
mini frigido exiftente corpore, non quod fperem bonum aliquid,
fed ex calidkateejus fperarem materiam frigidam poffe concoqut.
Et licet dicat Mefuei eam effe medicinara fecuritatis, verum eft de
ea,quam ipfe compofuit, fed quia nos non habemus turbith verum
igitur fugiendum.  Praetereà confettio Hamech, piluiae cochiae,
pil.faetidae,pilulae aggregativa: optimae funt.   HaciUe.  Aftjohrn.
Riolanus & agarico Se turbith utitur :  Si à Cerebro,purgetur cor -
pus agarico vel turbith : quae bullierint in decotto cephalico ut be-
tonicae,falvia;,addendoSyrupideStoechade3fl.   Garteroqui Dia-
phanicon  fuprà commodum exiftimavit M. GatenariayCingulariCCi-
maeftHierafimplex, quia non evacuat elonginqui*, fimiliter ele-
ttuarium Diaphanieum & Elettuarìum Indum.   Ac Francifcus
Fejneus, fi deftillatio,i»^*v/Vw, in ventriculum praecipitat, aprisfi-
ma, quae profluentem pituitam fervato adftrittionis veftigio detra-
hunt.  Itaque tùm neque agarico trochifeatato neque ullis vehe-
menter incidentibus aut colliquantibus utendum, fed hiera,agari-
                                                       co 
Catarr has Stomachi.                 4*9
co cum maniche , itcmmyrabolanischebulis, aut Ci plenius pur
gandum Diaphanico.   Sic fere & Ntsclaus AMomus Frambcfo-
ria*.
     Rhoborborum hic erit propè propria medicina.   Hercu'et
Saxoniaqnidcm hoc affert :  Admifcetur Rhabarbarum immatu-
rura,quamvis Arabes velint accipi torrefattimi.   AugerìusFor-
reriusl.2.Caftig. Medie z.improbathujufmpditoftipnem ; nani
dicit,fitorrefiat,imperfette, magisfubducit alvum, fiperfette
rorrefiat  , fit inutile & terreftre,   DoGs immaturi  erit 5 fi.
vel 3J.
      Nunc autores Se Cerebrum illis ventrifluis pharmacis muti-
darwpoffe cenfent, ut PeterForeftus t Imprimishaspilulas yelhi?
fimiles prò minorativo medicamento (ut vocant..)dedi :  $.pil.<le
hier. f. agaric, troch.cortic.mvxobal,chebul.a. 9j. cum Syrupo e
ftoschade. fiant piluhe quinque.   Materiam hoc modp vel fiimli
praeparavimus deinceps.  fy. cortic. thuris maflich.folior.& nuc.
cupreff a-5j. bujliantin }&j. aq.  chalybeataeadconfumprionem
tcrtiaràparais.  Hujus Colaturae prò una dofi capiebam f iifadden*
doSyr.éftcechade3J.mellisrofacei col. %$.M. ter fuit exhibitum.
Deinde rurfus adhuc Cernei Cerebrum purgavi :fy.piLcQchìw<piL
de Uier< compof Nic. cortic. myrobaLchebul.a.àj.cum Syr. é.ftce-
chade F.Pil. quinque.   Valent in principio, ubi materia eft mul-
ta-»*                                j-.:.               •  ^
  Nonnulli ad 4^#0g*»**4»reraediapra;properè pervenerunt.Qua^
ex fenoli TobaH.Réolanp emplaftrum ut v ocant, fttpticum ventri _la-;
tim adhibet.Quos omnes coarguitMfajL-&r«,r.Inter plurimos igi*
tur de medicinispurgantibus convenit.  Acmperrorem quoque
vcntrem,quipc&u* fèu /£0/>i;cdìcitur,non per pvwltxd, fèd per ipfa
KctOapTtHd emundari volunt.  Quemadmodum hyffopus, abfinthi-
um , Se fimiles herbae ad pvzsnxà, ita ad xatiaented maxime fpettat
Agaricu*,q\iQ Se pcntremfiuperiorenhnonflomachumSed ipsù thora-
eem quafi privacim expurgari  credunt.   Ipfe autem Hippocrates
hic non pepilo, non grana Cnidio^non tithymaljdt, non ^elleboro u-
titur,fed minùs valentibus purgantibus*  Nam iis-probe intelligit,
fluentem alvum facilèìtacieri pone, ut nonleve inde nalcatur pe-
ncu- 
 4J&                 Catarrhus Stomachi.
 •-_--__*____, _____,^_____            ». pMPMMMp«WP*>    !" ■
 riculum.   /« morbis, inquit I.i.de morbis ipfe, df vulnertbus, cri»
 mala malis ex canfisncceffariisfuccedunt, cum ifiacoutingunt , in
 medieumculpam confermi. £%updfiprefitdd tamen non perinde lau-
 dont,cum id ei contingere oportereexiftimant.  Nonnunquam ve-
 ro valentiora remedia purgantia quidem peofuerunt. Verùm ab i-
 ftiusmodi Se Galenusabhorret, Aloen praedicans. Juniores Agarico
 maxime utuntur,  cùm eo non folùm ftomachum ceu totum ven-
 trem inferiorem & fuperiorem, qui eft thorax, fed caput ipfum ac
 Cerebrum exinaniri opinentur.   Verba BtUocati accipe epil.cochia
 efr agarictes & ventriculum & caput expurgare poffunt.  Foreflus de
 purgantibus loquens,r*r/*ìv,inquit, adhucfimelCerebrumpurgavi.
 Feyneus .• diaphanico pituitam e  Ccrcbre,& ventriculoexpurgavi.
 Frambefarius :  prafiribuntur pblegmagoga ad pituitam è Cerebro
 featurientem repurgandam.  Verùm iidem è junioribus, fibi tamen
 debilia purgantia offerrc videntur. M. Gatinaria verba recogno-
 fcamus ifingularisfima in evacuatione efl Hier a fi. Galeni,  quia non
 evacuai a longinquù.   Ac Felix Platerus ita  : defluxionù ratione
fortioribus Catharticispropterfluxum alioquin immodicum, eam ex-
purgare non confisltum erit.  Nunc vero qua ratione illa leniora
 Cathartico, quae ut loquuntur, non evacuane dlonginquis, aut Cere-
brum aut petìus expurgare  queunt ? Nonne illud Andernacm,ex
 parte etiam Braffavolus Se Fonfeca probe expendunt ?  Ad tAgari»
 cum revertor.   Hic eft purgans medicina mitior,quo patto hic vel
petlu* vel caput illa pituita exonerare poterit ? Infeftante catarrho
 ftomachico,autorc$, ut Mercuriali* & Heurnius, non nifi  , duriore
 alvo,dant purgantia.    Haec igitur ut lenia erunt,ita nec petlu* nec
 caput tangent» Praetereà autores ea purgantia hic probant, quibus
 quaedam ineft adftriclio. Et hoc eft, quod Feyneus hifce verbis uta-
 turrfi dcftillarip in ventriculum praecipitat,apriflìmafunt,qua;pro-
 fluentem pituitam fervalo adftritlionis  veftigio- detrabunt.   Talia
 autem purgantia itidem CuntAeniora,ut Rhabarbarum ; hoc leviter
 toftum cèrte movet alvumcommodè. Quapropter Farrerius haud
 audienduseft.  Myrobolani -etiam igne torrentur,fed recentes: fei-
 enter igitur Clementiu* Clementinu* :  rhabarbarum fit adullum
 cum reccntibus myrobalanis aduftis, qui poft evacuationem ftipti-
                                                       cant 
Catarrhus  Stomachi.                  4JI
  cant&fiftunt fluxum: fed quia in Italiamnonafferuntur , nifi ver
  tulli, parum conferre poffunt,   Hac ille. NecRbabarbaram, nec
  fil. eochia, ac reliquae ,utptl. aurea Septl. Imu, quibus utuntur au-
  tores, ut Gentili* Falginati*, Benedilla* Vitlorias, Montanus, Qrato%
  Cordoni, lac. IVecìeeruh velpetlut vel Cerebrum prjvatim expurga*
  bunt.  Nonnulli quidem,  ut Joh. Riolanus, in purgantia addunt
  Cephalìca, óc,ut vocant, Cerebralia , quòvispurgantiuminCere*
  brum tanto citiùs trahatur.   Verùm humor Cerebri nunc calidus.
  Se nunc frigidus inflomachr.m,vel frigidum vel calidum fluere pof-
  funt , ut fuprà oftenderunt autores.  Quare & illa Cephalica haud
  eadem femper effe queunt.  Fortè&obhas caufas curatio Diar-
  rhoea tàm difficilis femper habirafuit.  Montagnanadit^.uv^,teflo
  Afoni onoiifertur : fi qui* vult cognoficere medtcum aliouem,cogn9ftap
  in curationefluxionum alvi.   Superiora figmenta Se ajia infuper
  cogitata tandem de Scholà Medicprum tollantur.  Curatio nunc
  orit facilior. Nulla* humor de Cerebro per Gulam fluit in ftomachum.
  Hoc effato Se hi ac reliqui labores de eadem Scholà pelluntur. pj-
  rigatur curatio ta n tum modo adflomachum,  quem vel .edulia vel
 humores aut veflca ff Hi* aut Pancreati* aut artèriarum itayitiaxf
 qucunt,ut Diarrhoea fuboriatur.   Quare purgantia/ìnt lenia, quas
 ftomachum & intellina extergant, hcc eamagisprovocent in flupr
  rem.  Valcntiora quidem purgantiaOpktbaJmiaSiOtalgias Se ali-
  os morbos Capitis tollunt.  Non ea per Cerebrum, per oculos, per.
  aures, pervadunt,fed expultricem vim ita laceflunt ) ut ea fubinde
 confluentes humores egerant. Rem in pauca conferamus. Si qui j
  quidam Diarrbao etiam illà, qui cxcluduntur Cxceìfyumofe alvi,
 aliquantò ycheméntiùs arripiatur, nunquam ràedicus de Cephali-
 cisaede  Ccrebraltbus cogitet, aut de Fetlorahbtu medicinis pur-
 gantibus,             '                     ..'...

     CLTSTER6S ET  VOMITIONES.
     hippocrates memoratfuprà cljfteres, hincNicol.Fiorentina*:
 Zoroafter TincUut &ajii.   £c Amatus Lufitanas,acri humore fi J
P>tead.tdeficendcnto6aphtbasinibigignente, talem clyfierem con-
fci jubet : §ed primis diebus clvftem ex hordeUeeofo cura ovo
                                    Jjj             inte- 
4p                 Catarrhus Stomachi.
____■__■■■-■_—_•* ommmmtmmm^mm^ mmammmmam*nmum o^^^mmmtmimmm, «■■■■■■■mmm** %bbbm_hi»mb____
ihtegro,albofeilieet & rubro, adjetto oleomyrtinovel rofàceo
cum pauco faccharo immittebantur, poft quos clyfteres conftrin-
gentes injiciebantur, quorum exemplum eft :
        Jfc.  deeott.hord.excort.in quo cxtin&um ferrum fuit
              fevihircini                    Jj^.     ( Jxv.
              ol.myttin          ,          §ij.
              boi. armen.
              fangu.Dracon.exInf.Cannana a. 3ij.
              albuminisovi optimèconcuflì no. ij.
              pilorura leporis               5JG.
                M. F.Clyfter.
     Caeterùm quùm primum haec parabantur,univerfus nofter cp-
 natus eò dirigebatur  ,  ut humor a capite  in inteftina defeendere
 paràtus,ad nares & alias fimiles partes diverteretur,  fèd ftomaeho
 emplaftrura Diaphcenicum & fub umbilico unguentum exeorti-
 cibus caftanearum admovcbatur,quibus omnibus fanitati intra fex
 dies reftitutus fuit.
      Vomitus haud inutilis putatur , ac quoque de fententia Hip-
 pocratis, cujus aphorifimus decimus quintus fixtaSetlioni*hic eft:
 Longo alvi profluvio laboranti,ftonte vomitus fiupervcniens,folvit al-
 vi profluvium.  Hunc Galenus interprctatur, vomitum vocans re-
 vulfiorium,ut loquuntur Medici, remedium.  Q.Celfu*, de alvo ci-
 tata loquens, fi quid, inquit, offenfaein ccenà fenfit,vomere debet,
 idque pollerò quoque die facere, tertiò modici ponderis panem ex
 vino efle,adjettà uva, deinceps ad confuetudinem redire.   Avi-
 cenna autem Cerebralem Diarrhoeam, quae diuturna habetur,vpwt-
 tu proprie curari retur,  Et quandoque, inquiens, neceffarium eft
 cauterium Se non oportet, ut adminiftretur retentio ejus a ftoma-
 eho cum medicinis ftypticis & magnificetur timor :  imo oportet
 ut extrahatur ilIud,quodaggregaturfuperius,per vomitum Se illud,
 quoddelcen4it,ex viaintcftinprura,&finon cumalio>faltemcum
 clyftcribus, Se reftringatur illud,quoddeeo defcendit ad ventrem»
 non cum ilIo,qupd conftipat : quare; fèdeat materia in  ventre : imo
 <um eo, quod eft fimiie illi, quo retinetur ex pettorc, ut diximus.
                                                         Et 
                   Catarrhus Stomachi.                  433

Et paulo ante : oportet, ut habens cum omninò non dormiat fuper
collum: Et quando excitatur àiomno, eft ei neceffarium, ututa-'
tur vomita, quatenusegrediatur humorgroffus cffufus ad ftoma-
chum ex capite faciens fluxus/  Mox cfusinterpreteacobus de Par-
tibut : Secundò dicit effe neceffarium vel faltem utiJe,quod patiens
evomat, dum furgit a fomno, ut hum9res, qui horà dormitionis à
Cerebro in ftomachum fuerunt effufi, vomita expurgentur, Se fo-
lutionem ventris non augeant.  Ac rurfus Avicenna : Et quando-
que fluxus ventris ftomachicus eft catarrhus in ftomaeho propter
illud,quod ipfe comprehendit ex humoribus malis effufis ad ipfum
ex corporetquare corrumpunt cibum,quamvis fit bonae fubfiantia;,
& fit neceffarium ei expellere ipfum vomita & deponere ipfunx».
Siculi & Rhafes :  vomitus poft expergefattionem fiat cum aqui
calida.  A\tcol.Florcnt. nominatim appellat APfcennam. Etfva-
det Avicenna : quando furgit à fomno.eft ei neceflàrium, ut utatur
vomita, quatenus egrediatur humpr groffus effufus ex capite in fo-
mno ad ftomachum, faciens fluxum. Et fi vomitus provocari non
poflet, detur ei de hy era Gal. fimplici,vel pillulis de hiera Se de his
fimilibus.   Ex hoc Avicenna Scholà Bernhardus Gordonius :  Sty-
ptica non competunt fecundum Avicennam,fed potius vomitus
propter hocquód aggregatura eft.  Item Joh. Michael Savonarola:
Cura excitatur à fomno, eft ei necruariumsut utatur vomitu.   Ac
Joh. Baptifia Montanus : Si Catarrhus tranfit per afperam arteriam,
provocandaeft tusfis per medicamenta bccbicajfi per gulam,com-
modè educetur per vomitum.
      De vomitu, ne quid aMlHmulem,dubitatur,an profit tantope-
rè.  Quam rem Johannes Coflaas tangit hifce  : Addit excitandum
à fomno eflè vomitum.   Qua in re dubitano eft, Nempè vomitum
lib. de fett.vena; adverfiErafTltcaput replcreafferit Galenus. Quo
fit, ut vomitione diarrhcea; caufa foveiitur potius, quàm aufèratur.
Verùm cfto,quod vomitus ftequentior de violentior caput repleat,
idem tamen duplici ratione in diarrhcea ex  cruditate opportunus
videtur,altera, quod dum pituitam è ventriculo educit,fluxus cau*
fam fimul excernit : alteratoci revellendi Se cohibenda; fluxionis
?imhabet.  Ac objicies, ubi pituita ex Cerebro efHucns,dìarrhceai
                                  Iii  1             caufa 
   434                 CatarrhusStomachi.
   ,^_______a_i ________,,. -ii 11      ■-----■-_■-___J_____W____________^
   càufa eft, vomìtum non juvarè,(Juarii pituita vomitione rejici non
   nifi -imculter polfit.   Sed aclum de hac re alibi éft. Quodàutem
   jià hunc lócùm pertirìef, dicimus>pituitam,quà; in ventre eft, non
   effe vomiti ohe, fed purganti medicaménto reddertdarh.   Atfiin
   Ventriculo eft,coniniòdiffimè educitut^   titcnon'ProJp" et Mania*
   vus :  quùm caput ab humorum copia infeftatur, tria remedia ab
   tìippocr. Épid. l.j.Sett.i. proponuntur, uti. ufcerum capitis pur-
   gatio 2. hydrops fcil. Aqua $. Vomitus,hunc proponit Hippocrates
   prò capitis replctiorte tóllenda,quo caputféliciter&citòexpur-
   gàtur,idque Vonientes fciurtt,cjuibus,dum evornunt,èc ab ore,ocu-
   Iis & naribus humores in magna copia erumpunt.  Unde Hipp.
   4.Aphor.ig. affettiones,inquit,fupra feptum transverfutraqua; pur-
   gatione egent , per fuperiora purgari fìgnificat, Sei. de locis in
   hom. verf.  ifi. fett.2. fluxione ex capite fluente vomitus conducir.
// Valéant èrgo illi ,  qui vomitum in capiris affettibus adeò forrai-
   dant, caput iride magis repleri exiftimanreS, quia etfi caput in attu
   voràitiortisàliqUO modo repleri videatuf, nihilominus , quia ta-
   lis repletio eft vaporum , qui ceffante vomitu,ftatim evanefeunt,!
   Vomitu Caput repleri, dicere non poffumus.
           Verùm Nicolaus Fiorentinus modo laudatus eandem.»
   fuperioreriì  fententiàm tanto magis firmat  :   Tertia inten-
   tip in  curatione refpicit materiam fluxam ad  ftomachum Sa
   Huentem.   Completur  dupliciter vel fiftèntibus ,  ut Diacc-
   ilo  ,   vel iis quae materiam ,  qua; jam fluxit & in ftomaeho vel
   inteftiniscontinetur, abeis educunt praecipuè vomitu Se cljfterii*.
   Quemadmodum efr Bernhardus Gordonius : Dormiat quanto minus
   poterir,& cum furrexerit à fbmno, provocet Vomitum,Ci non poflet
   cvomèré,detur hierapicra.   Itemque Michael foh. Savonarola:
   t>e\h evacua.  Quod Ci patiens aliquando fentit gravitatem ftoma-
   chi , eùra furgit a fonino.  Et poftfaciat vomitum audatter. Joh.
   Matth. de Gradi : Indùcàtur Vomitut poft foranum,ut educatur hu«
   mor efflifus à capite ad ftomachum tempore fomni. Alex. Benedi-
   rai .-Mane ipfo crebra; vomitiortes profunt, quibus materia,quaè
   hottu dcftiilàverit,rejiciatur.   AlexmdeS Moffarios : fCevulfiones
   fum mulripliges, Inter mtfs J»tima fftVPtoitftt >   de gup habetfc
                                                    Hipp.$. 
                   Catarrhus Stomachi.                  435
 __________________—i——.————»———-———■———, ———————Wart*—————.—___________
 Hipp.6. Aphor.i5-longo alvi profluvio laboranti vomitus fuperve-
 niens morbum folvit.
     Nec hoc medicamentum  eli: fine incom&iodo. Cui ipCiDi
 Sennertu* hoc remedium comparar E/»*, inquit lib.i. pag,x- cap^j
 ille, *'» vomita ager vertigine corripiatur, caputa] ladatur, utile fuerit^
fafcid caput, dam ager vomii, conftringere, aut oealos obvolvere fìf ad
Jutaram coronalem aliqaa medicamenta adftringentia adhibere,  qua
 Cerebrum à vapor ibus adficendentibu* ttteantur ,  quatta funt fior, refi
 rubr. myrtill. bolauft. vehemenrisfimè obligetur caput, ftringatur
 quoque Sutura foronali*.
      Num ob  id vaporum adfcenfiis arceri poteft aut aver-*
 ti?   Quin vapor ftomachi  aut Cerebri, inj ettà fafcià, tanto
 aegrius dilpergi poteric-, ?  Quare hoc à Sennerto excPgitatum_»
 remedium non eft remedium-..   Quies corporis tùm medetur^
 ut rette judicat Proffer Martianus. Johannes Coftaus multò peritiÙ9
 adverfus illud , quodobjiciturfùprà, nunc meà opera refpondere
poterit 6V quidem hifce paucis verbis: Pituita de Cerebro per gulam
in ftomachum haadfiuit. Quare inanis eft hic metus, ne ille Cerebri^
humor, concitaris vomitionibus, aegriùs evocetur.  Nihil laborat
Cerebrum,nihil caput. Stomacbo unicè mederi oportet. Hic autem
vomita levati poteft, quemadmodum cljfteribas inteftina, fi humo-
ribus fintrepleta. Quanta aiTeverztione Hippocrates lib. de loci* in
homine vomitum vomitionibus fifti pronuntiat ac alvum fluen*
 temejufdem duttionecurari?
     SANGVINIS  MI SS IO  ET   CU-

                 CURBITULA,
     Multi autorum, etiam hac cerebrali Diarrhotd ufgente,aliquidi
f emedii in fanguinis misfione pofitum eflè arbitrari tur. Ubi vires,in-»
quit Donatus Antonius ab Altomari, aut àuas non prohibeant, ili
hoc alvi profluvio audatter vena lècanda eri t, ut Se ipfum alvi pro-
fluvium cohibeatur,  ac qui confluunt ad Ventrem redundantes
fucci, cum quo non oportet, vergant,revellanfur, ex ejufdem Hip-
pocratis fententia* fexto demorbisvulgaribus, cùm dixit revellere,
fi quo non oportet, vergant :  Se Ci ex toto confluantfùcci, media
vena feeanda erit.  Si ex jeeinore, interna dextri cubiti, fi ex liene?
                                 IM 3              fini- 
4J<5
Catarrhus Stomachi.
finiftra,fi ex capite,externa cubiti vena incidatur. Hac Me.   Nunc
quàm circumCpe&us eft Cafiar Caldera de Heredia, viregregiusfci-
entià artis Medica; ! Si à Capite, inauit hic, rheumatc concitato ad
ventriculum materia eonfluat, inde ad inteftina , primo confiderà
conditionem confluenti^ humoris, illam diarrhoeam concitantis,
utrum tenuis, biliofus & aeris aut ex falfa pituita » an vero folis ex-
erementis, quae fupervacua de cerebro catarrhofio redundant-,.
Duttus  expurgandae  pituita; ordinarii funt palatum & nares  5
extraordinarii  Se non famfliares,  oculi » fpinalis; medulla &
nervi.   In palato alter meatus per afperam arteriam tenditi..
ad pulmones,  alter ad cefophagum , ut bac hinc Diarrhcea oria-
tur_».   Iftiufmodi ergo exerementorum cumulata multitudo fui
ablationempetit, velut intcrcjpiatur  revulfione velquovis alio
auxilio evacuetur, non enim in cerebri modo cavitatibus ad fluen-
dumparatur,fed6^in0>v£«'^^rjamfluensinvenitur. Dubium
non eft,hane indicationem vacuanti auxilio adimpleri, alilscjue rc-
vellentibus & intercipientibus, fèd an posfit fanguini* misfone per-
^ìci,expendifleoportetmam illud non valet praefiniri: nifi materia
indicantis&contraindicantisperpendamus. Si ergo excrementa,
quae fluunt ad ventriculù,frigidiora funt,à frigi da Cerebri intéperie
produtta,duo potiora urgétia fanguinis misfione contraindicant :
népe ab exereribnibus viriu exlblutio, Se quae adaugetur in Cerebro
frigida intemperies, fanguine laudabili detratto, qiùhujus intem-
 periei potisfimum eft auxijiura,& maxime fi extra venas caufa ma-
 li generatur & fluit ; & per nervorum ac mérabranarum cavitates
 excurrit, tunc en jm, meo judicio, tutiùs auxilium eft purgarlo, ut
 caufa mali de tratta, e elle t fluxus.   Sin vero, quae in cerebro gene*
 rantur  excrementa, ad fluendurn parata Se fluenti^, calida, acria  Se
 mordacia funt,fàlfaaut biliofa leu in veni*fanguini* abundanriaco-
 pulata  , fanguinis misfip priori jure indicatur ab illa calida multi-
 tudine, qua; per revulfionem intercipitur, Se ex vena communi va-
 cuatur : cephalìca & ex carpo derivatur.  Et quod magis eft,calida
 excrementa in vafis & per vafa excurrunt, Se in illis potius, quàm
 Cerebrifubftantiagenerantur , maxim.è Ci cum hepate Se venis eft
 cerebri confenfus.   Sanguine ergo mino aut purgato humore,  ex
 parte fluxionis alia emergitindicatio, nempè, ut humoris tenuità?
                                                         in- 
                 Catarrhus Stomachi.                     a.\j
......—1-1      11       H    ■■    H ■ «I   «IpMp-»--
incraffetuf, temperetur caliditas & frenetur raordacitas. Tandem
eft fiftendi indicatio. Ac in Diarrhcea biUofa eft corrigenda tempc-
ries hepatis. Hatlenu* autor.
     Si fanguis ex brachio detrahitur, humore etiamnum intra
Cerebri venas contento, tàm vitiofa pituita, de qua nafcitur Cere*
broli* Diarrhoea, rurfus ad cor retrahetur,unde Se judice Hippocra-
te omnium graviflimi morbi orientur.  Ac quis tàm exattè cogni-
tam habebit vel temperiem cerebri vel humoris naturam ? Nonne
humor calidus venis celebri contineri poteft, cerebro ipfo magis
frigido, ac vicilfimeodemcalidiore, humor perquàm frigidus?
Quare fufpenfi femper animo erimus, quidnara fit agendum. Nosi
quinegamus Cerebrum pituita fubinde madere, has explicatuum
difficultates facile eluttamur. Ita quoque fèntimus, itaque judica*
miic» f^ngnin<»m kgrnjni di***1"""-"T»ptr 'ifHnn mirri>falntat,#  ff
eft-- Quare ratio a;tatis,fexus fequioris, virium habeatur.
     Cucurbitula*affigi jubet Calius Aurei.Uude Bernh Gordonius,
radatur, inquir,r4^«r &ponantur ventofa etrcumquaquc: Similiter
Savonarola, Foreflus, Peucerus. Eadern de his eli cenfio. Nam iis
credunt fanguinem de Cerebro trahi.  Inde Sennertus : cucurbita in
fc apuli*.

       CHIRURGICA  RELIQVA.
    Qui cerebrali, quam finxerunt, Diarrhoea preflìerant,, eos
Medici qua vetuftiores qua recentiores, cauteriìs curare confvcve-
 runt. lAultu%,inquit lib.2.?rax:Med:admir: obfi: 22. Zacutus Lufiua-
nus, honos concedendus eli Avicenna;, autori tanto & uberrimo
Galeni interpreti, qui  plurima fempiternae memoria; commendan-
da arti medica; addidit; à Graecis vel praeter miffa vel ignorata qui-
dem,& hoc praefertim in curationefluxuum,inquailloslongo in-
tervallo fùperavit(reluttenturlicèt Manardus Leonicenus&alii)
Is ergo i8.3-tratt:z.cap.o de cura fluxus Cerebralis, fic ait. Et quan-
doque neceffarium esl cauterium.   Hoc  auxilio fanatus eftadole-
fcens, frigidi Se humidi temperamenti, qui cùm antea diftillationc
laboraret ex crudo humore fuborta,  quam Cerebri debilitas habi-
tualisgignebar,fupervenientcalviprofluviofpumofo, notturno*
indiescontabefcebat raagis, qiiod ex capite originem ducit. Rp-
                                                  boran- 
 438                  Catarrhus Stomachi.

 borantibuscapiti impofitis, fudoriferis ex Ebeno paratis, nec fina*
 pifmo Cac\o ex euphorbio Se cantharidibus bregraati impofito,po-
 tuit levari. Quare cauterio in eà parte affixo & fànie emanante ad
 fanitatem reveffus eft.Hacille. Avicennainterpres Jacobus de Var-
 Oibus hoc aCpergit:OSavum,quodinterdum eli neceffarium, dum alia
 mn profunt, esl idem cum quinto, fc: cauterium capiti apponendum
 in cacumi ne ejus fuper commiffuram diti ari» cor'onalem. Inde hoc re»
 mediicelebrant multi,utNisol; Fiorentini*» fBernhardusGordonius,
 Michael Joh: Savonarola.  Fiunt, inquit hic, fricationes cum pana-
 ma afpens. Item abradatur caput & admifcenturtfàtoificantia cau-
 terizantia.  Sic & Ugo Senenfis de mala compie xione ficca in ftoma-
 eho ac capite catarrizante dilferit : quod fi haec (veficantia) non fiif?
 fieiunt,  cauterizandus eft locus cum ferro ignito in loco fupef
 commiffuram & teneatur cauterium apertura diu Se hoc debet fie-
 ri ab erudito medico.  Neque pars ifta de  exiccando  capite prò
 parvo reputetur. Nam vidi plures,qui in talem ficcitatem dpvene-
 runt Se per capitis ficcationem liberati funt.
      Nunc & cruribus ac brachiis imprimunturrauteria. De Chi-
 rurgicis medicamentis, inquitZoroafter TineUtts,Ci duo cauteria in-
 figantur, alterum in finiftro brachio, alterum in dextro  crure, per-
 urile erit medicarnentura, tùm quiafaciemus revulfionem mate-
 ria; prorumpenris à capite in ventriculum, tùm etiam, quia prphi-
 feebiravis,ne eleventur vappres ab infernisad caput.^r <*^caùteria,
 incjuit Bellocatus, devenirem in brachiis, cùm catarrhus profluat _
 càpite, ut diverfio fiat.  Et quia ètiam a ventriculo materia venit,
 etiam cruribus cauteria admovcrem. Trincavellus ipfe : Cauteria
 probarem non tantum in brachiis i&cruribus ,  fed etiam mea*
 pite, quibus in iftis regionibus uti folent,  feilieet Pifàuri,  Urbini
 ecc.  riam cùm «eteri  non timeant exiccatiònèm ab aquis therV
manina,  neque ego exiccatiònèm  ,  : quaeà cauteriis  iftis  fieri
 poflet,formidarem: nam fùperficiem tantum exiccarepoffunt,non
 ad interiora capitis penetrare.HaCautor. Derìvationes,inquit Peur
eerus,aut educuntmateriam per meatus evidentes,ut per nares&
 os,aur transferunt ad vicina, ut partium vicinarum frittiones, affir
 atus cucurbitarum, veficatoria,cauteria.  Utendum his ipfis, fi in
a^eram àrteriamaurfi ad ventricnlum materia defexatur. ludovir
                                                       cut 
                    Catarrhus Stomachi.                  439
         .      I        I      ""•     Pili         !  .
em Mercatus Se Setacii mentionem facit hifce: Fontanellam brachio
autfetonemoccipitio affigere, praftntaneum eft auxilium.  Hunc fe-
quitur Sennertus.
     Cauterium Vertici* quàm trifte eft remedium,tàm fupervaca-
neura, quaicunque Diarrbota quoque hominem exerceat. Eo non
curantur aegri, fed macerantur Se quidem communi, invetera toqj
errore illius opinionis, Cerebrum quotidiè liquore pituita; fé com-
piere, iftumque aliquando in ftomachum evomere.  Atque fi Cere-
bri humores hàc vii deflucrcnt, eum curfum cauterio bregmatis in-
hibere haud poffent. Nam talem humorem ( ita vulgaris fert opi-
nio) emittunt venae Cerebri intimae, quas ea cauteria haud tangunt,
necexinanire queunt nec ftringere. Sed quidam* inquis,eo remedii
genere perfanati fuerunt. Praeftò funt teftes.  Adverfus hoc tibi re-
fpondeo. Non teftes funt,fèd affertores piane inapes. Illi aegri qui-
dem Diarrbceam pasCi fuerunt, minime illam  cognomento Cere-
bralem,  Atque hi reliquis remediis ad diarrbceam aptis curati fue-
runt,eauieriis vero vexati.   Juvat exemplum referre. Illuftrisfima
Perlonafiepiùs à cibo,à prandio aequè ac à ecena , nottu quoque-»
nunc tcnuìorem ,  nunc crasfiorem humorem evomere confveve-
rat. Caput dolebatac erat grave. Plurimisyifiimerat,tantaravim
pituita: de Cerebro venire.  Varia igitur remedia diligenter parata
fuerant, novistimè etiamfètaceum. At fruftrà.  Defuntto corpore
incifo,fiftula ftomachi, quam/. Qbfirv.mear. definio,Aulicis raini-
ftris infpettantipus, ad|nveniebatur_#. Npnne Celfisfimus Prin-
ceps iftius remedii acerbitatem temere perpeffus eft? Numquid i-
gi tur gravi us in illps tàm veteri opinioni addittos confulitur ì Nec
inter illos ipfbs autores, quibus cauterium vertici* probatur,conve-
nit.  Nam TrincaveUus fupra dicebat, cauterium fiuperficiem tantum
exiccare, non ad interiora capitis penetrare. Contra facobus de Parti*
bus, quin tum, inquit, eft apponere capiti cauteria, vel attualia de
auro Sede argento vel de ferro ignito, aut potentialia de fapono
gallico cum calce viva bene incorporato, qua; potentisfimè mate-
rias extrahunt de profundo Cerebri,  maxime fi diu torantur aperta
ulcera, qua» inferuntur capiti exteriùs. Hac ille.  Sitale cauterium
exiccat tantum/npérficiem capitis, nec ad interiom capiti* penetrai,
                                    Kkk               qui 
440                (Hatitrrhus Stomachi
_W--M--»»-» f_-»--------> ■       '  "  ''" " "  ——tilt——1^
qui materiam de profundo cerebri extrabere poterunt ? Nunc quo-
que cauterium cruris quo patto humores fiomachi & inferiorunu
membrorum vapores revocare poterit?
     totius nunc de Rubificantibus, ut vocant, fert fententiarrL,?
Capitis faluti confulere oportet : indicanone ex figura ejus acce-
pta, quornodoeifubveniri posfit : non enim quemadmodum ali-
qui Medici, qui ad omnes diuturnas capitis affettiones femper ex
thapfia & finapi Cataplafma imponuntyfic Se te facere volo. Lava*
cri* itaque multis calidis potabilium & dulcium aquarum confo-
fari eos oportet, difcusfis fimul calidis in capite vaporibus Se omni
Cemperamentomeliuspermutato.Nocivus autem eft eis ufus aqua-
rum natura fuà calidarum :  quaecunque enim ex eis fùlpburulenta
funt & bituminola;, ob caliditatem fuam eapiribus natura calidis
àdverfantur.  Quae vero aluminofk, coarttationefuà caput offen-
dunt. Solis itaque dulcibusaquis citra laefionem uri poterunt. Qui-
cunque vero valdè calidum ac peruftum habent caput,  his melius
eli, utaritatistemporeunganturoprimorty&w y ex fblisrofis ac
oleo omphacino praeparato. Hac ille.  ^Arabes caput quoque radi j'u-
hent,ut Avicenna.  Cujus interpres,Jacobus de Partibus reliqua re-
media ex ordine perfequitur. 'Primum ipforum eftrafura capitis,
ut fumi & vapores, qui adlcendunt ad caput, liberius exeantatque
relblvantur & facilius penetrent medicinarum virtutes capiti ap-
plicandae.   Secundum eft capitis fricatio frequens horà rnatutinà
cum aliquo afpero,ficut cum ftamino,vel cum tela rudi,vel pettine
acuto,ut refolvat cerebri fuperfluitates. Tertium eft Tmanè evapo»
rare caput cura refolutivis, ficut cum fàcculis de milio Se Caie, vel
 de camomillo,mehloto,furfure,vel de anthos,ftcechados  oegario-
phillis vel de grana tinttorum & nucemofchatacummajoranà&
betonica ficca. £htartameft apponere capiti praeralarubificantia,
 cura alia non profunt, ut emplaftrum fattumde femine finapis,
gummi ruta; agreftis & fimo columbi, quae tàm vehementer a Ce-
 rebro extrahunt foris materias, quod fuperficiem  capiris rubifl-
 cant. Ac ex Arabibus Rhafis ad Ma1rior.i1.eap.tf7.cura talis,inquit,
fluxus esl abrafio capitis fricatio ejus cum panno4aneo afferò , & Unire
 ipfum cum eis, qua veficant ipfum. linde Idgo Senenfis confi, £.*fe mala
                                                     com- 
                     Catarrhus Stomachi.                 441
         ■ ■1                              '   ■       '  '■"■■
compie xione ficca iti ftomaeho ac in toto corpore fine febre, capite autem
eatarrhìzante haec fuperaddit : Et opus, quod abradatur anterior
pars cap'tis Se fricetur in mane , antequam balneura ingrediatur,
aut poftquam lac digesfit,& ante prandium cum ifta aqua: ^aquae
▼iris tpi j-nucis mofch.^v. afari piperis a.^j. piftentur piftanda Se in-
fundantur in ditta aqua Screferventur in vafe vitreo bene obtura»-
 to Se cum pauca quantit. te ejus prò vice solita fuper palma ma*
nus,fricetur ditta pars anterior capitis, ira, ut calefiat  Se rubefiat.
Et fi poft quindeeim dies propter uium harum rerum non videtur
 caput mcliorare oc catarrhus diminuì, tunc fuper eadem parte an-
 teriori abrasa ponatur emplaftrum de Sinapi circaco.mmhTurani
coronalem & lagittalem : & fic fattum fecundum dilpofitionera
 Mef. Se ftringatur fuper loco :  Se toties iteretur abrafio & pofitio
empiaftri, quod locus veficetur Se velica; teneantur aperte per_»
menfera. Hac ille.  Multò plures rafuram Capitis fricHonemijb me-
morant, ut Bernhardus Gordonius, Bertrucius, Job.Mattb.de Gradi)
Alexander Bcnediclus.
     Saccellationem capiti* quoque multi adverfus Diarrbceam ce*
rebralem valere arbitrantur,  ut Nicolaus Fioroni. Portionera etiamt
ejus exiccando per ea , quae capiti exterius applicantur praecipuè
cum (ocello utili, qui fic fit : 1}2. radieem vel florem nenufaris,radix
tamen melior eft &utilior, nardum celticam, fàndaracam,  mir-
 rham, fai & milium ana partes aequales, pulverifèntur,6c fàcellus ex
 iis repleatur, &cum thure & Xiloaloe rUmigetur,& capiti bisvei
 ter applicetur. Bernhardus Gordonius : Sacelletur caput frequenter
 tum milio Se Cale. Valefiu* de Taranto :  curatur ifta fpecies Diar-
 rhotae curando catarrhum, applicando fronti & commiffurae fac-
 culura de milio cum pannicio torrefattus : aliquando  fàcculuf
 convenit de camora Oc rofis. ^0«S8?»«^//Etadvenientefrigoreni
 autumno in horis frigidis teneat in capite birretrum  deSyndone
 de grana per totum.  Pulvis garyophyllorum fine alio adjuntto Se
 inno ventur garyophylli de menfè in menfèm.   Johannes Michael
 Savonarola:SiftiturCatarrhus cum appofitione faeculi fupraca-
 put:^.fl.camomiHai,ftccchados a.Mv.majoranaecorticcitri follie.
 fa- a. ^iij. macis nuc. mofeh. a. 3j. garyophyll. 3J6. bethonica; Mj,
                                  JUk l               pul- 
44i                 Catarrhus Stomachi.

pulverizentur ócfiat fàcculus pofitus fupra priorem partem capiiit
circa commifluram Coronafem.  Quibus perattis veni ad ftoma*
chum confbrtandum. Hac ille. Hinc Se Peter Foreflus, Jobannijoco*
bus Weckerus, Nic: Pifo, Job: Bapft Montanus,Job: Marquordus, Dn:
Sennertu*.
     Nunc Suffumigio quanti fiunt ?  In fine, inquit Bertrucius, &
poftquam ftomachus & Cerebrum bene fuerint exiccata : fuffumi-
getur cum thure & maftiche omni fero, quando itur ad lettum, ut
«adem membra ftypticet & confortet.  Sed ante purgationes hoc
foret malum : quoniam materias infpiflàret& earum evacuationes
prohiberet. Nunc Gulielmus Rondeletius ad hunc modum ea praedi-
cat : Pro capite fumigìa efficaciflimai funt,quia eorum fubftantià &
vis ad  partes internas multam humiditatem habentes penetrata,
nempè fumus cum aere attrahitur per nares ad ventriculos Cerebri
«Se Ci Galeno concediamo, aliqua fubftantià medicamenti, quod de
nigella librdeinftrumento odoratus monftravir. Quarefbffumigia
reficcantia eflè debent&adftringentia,nequenimisacria,nefacul-
tatem expultricem Cerebri incitando, eaad exeretionem move-
anr. Fiunt autem ex his,quae fuliginem procreare poflunr,aut fi pro-
pter eorum ficcitatem effumarenon poflùnt, aliis multùm fumum
facienribus debent permifeeri vel oleo confricari,ut fument. Valdè
enim arida,quia nihil humidi habent,fumum non emittunt .Fiunc
hoc modo:l£ladani depurati,hypoc* a.511 j;maftich:thur:a.5i j.nuc:
CuprCfs.nuc:mofch:roftcott'ànd:a.3J.caryoph:3fl.F. Pulvis crasfiu-
fculusprofùflùmigio,imponendo carbonibus.In hoc neque nigel-
lam, nequemyrrham,nequegummihedera;addimus, quia acri*
font. Poflet etiaaddi fandar.in morbo antiquo, quia valdè exiceat,
Se ne fuàacrimonia lardatjexcipitur terebinthinà velmucilag:gum-
mi tragacanthae & fiunt trochifei.   Aurur diximus de-ridis,  al:
amygd: confricatur.   Nullum eft remedium ad exiccandum cum
noe conferendum, nifi ob foerorem valdè ingratnm eflet.  Quare
rofibenzo: ftyracem & odorata ei admifeemus. Fumrgetnrcubicu-
lum, in quo dormire fòfer, ut inter dormiendam refpirando fine
moleftia trahat. Hac ille. Bernhardus Gordomu*:CutTumigetuf in col-
lo- Nicolaus Pifo: Sacculi exiccances fupra caput apponan tur vel fu-
                                                  migium 
                     Catarrhus Stomachi                 443
 __________i ____■__-_—_> __________» MHI_^aÉtwtf______gatiaanMi^
 migtum vel pulvis capitalis.   JohannesRiolanus 1 Si placet,  fùf»-
 fiantur notturna capitis integuraenta ex falVittt, betonica, malti"
 che » thure, $2. falviae florum betonica; a. p. j.maftich.thuris à.31 j.F.
 Pulvis eraflus prò fuffittt nottufnorum integumentorum capitis.
 Joh. Jacobus fPecleerns i Fumigium ex ladano, hypocyftidej ma-
 ftiche,thure,nuce mofch.rofis,cori-n-ris^c,r/w*4V Eraflus confi
 ti. ita i Cerebrum vix ulla ratione retti us exiccabitur Se corrobo-
 rabitur, quarti fuffumigìis*  Nam «omelia in ventriculo primum*
 deinde etiara in hepate alterata Se cura aliquo fanguine miftà,vel
 nullo modo vel exigua fui parte velretusà virtute ad Cerebrum
 perveniunt. Fori9 admota propter os Cranii undicjue interjettum
 nihil admodùm praìftare valenf.   Sola fuffumigia per rtàres & pa-
 latum ad ipfum ufque penetrant 6e prò viribus fuis alferant.Quam*
 ebrem hi» potiflìmum confiderePportebir,eifque diligenter lon-
 giorc tempore uti-
      Deinceps lixivio, lotiones capiti* & pedum etiam ausiliari
 dicuntur.  Poteritis,inquit JaCobus Baptifia Montanus, facere ce»
 rara, dropaces, fìnapifraos cura pyretro naftureio Se thapfia , qu*
 velìcas faciunt,praetereà lixivio diverfà facere poteritis 1 in quibus
 fii\t decotta calefacientia Se exiccantia, ficut eft majoranà, rofma-
 rinvis, agaricusad calefaciendum Scexkcàùdum*   Confìcietis
 etiam fapones ex caryophyllisj iride,laudànO, mate* Pràtereà boi*
 ne a calida & ficcà,deftillanria in caput convenirent-
      Mtius fupra meminit balnei.  (Inde, his* inquit GuHctmus
 Rondeletius, qui confveverunt abluéf e caput, optimum erit parare
 lixiviumexrirtcribus quercus& aliis adftringehtibus * utnucibu*
 tfnprefll vel nucl.nucum de lixivio addere falis M.j. veldecoquere
 Aòrta fabula?, anthos, ftcech.óc rof & diligenter abluere caput tali
 lixivio, poft exiccare.  Pulverem tenuiffimnm infpergere poffu-
mus loco incivile ut eo pulvere firtaphtetur caput fero Se mane, Hac
ille.  Pedum »riam lotiones admodùm efEcàces fore aflìrmat Peter
de Tuffignano.  lotiones pedum, inquit Felix Platerus, aclu Cali-
dat tùm defluxionum nomine,tùm alvi fluxus causa competunt, fi
ex capiti congruenti^ & fimul adftringentibus fiant,
     Ualyl.7. ?t*a..Emplaflra Capitis nonpracterit.$tudea$fu-
                                  Kkkj             pef> 
      444                Cdtarrhus Stomachi.
      __________>_____________, ----  I       ,-M-MliMIIBlWMMMW
      perfluiratem deficcare.  Intuere itaque & fi fuperfluitas haec Cere-
      bri caloris caufam fluxum habet, emplaflris utero refrigerantibus
      Se confortantibus, quemadmodum in cephalea,quae eft ex calore*
•     patientibus fit : ut emplaftro,quod ex fandalo, rosà,acacia,papa-
      veris corticibo mentha;,afiafo,hezazo<,amolea in aqua-rofarum dif-
      temperata componitur.   Quod fi materia phlegmatica eft, alia
      fc.conveniunt.IndeAfa0/rf»x Fioretti. Bernhardus Gordonius Cimi-
      liamemoranr.   Inungatur, inquit hic, caput cura unguento fatto
      ex fucco apii,ftercoreeolumbino, oleo laimho& cera. Alexander
      Beneditlut : Cucurbitamq, bregmati utiliterimponimus,quà emo-
      tà idemplaftrum imponitur..   Aloe garyophyll.  pulegium, myr-
      rhaque ex molli ladano trita excipiuntur candenti piftillo.  At  fi
      rheumatifmus ferventis fit natura;, acaciam, fuccum hypocyftid,
      hordeique tofti farinam, maftichen, rofam, fandalum, ac nynv
      pheara  ladano  excipimus.    Johan. Jacobus   VVeckerus ;
      )^.  gummi Ammoni  :  bdellii ppopanac : a.J/?. maftichis Jj.
      extendatur fuper alutam piftillo calido & fupra corniffuram Co-
      ronalera Se Sagittalem applicetur.  Alterum ex pice liquefatta &
      reraollita oleo nardino, addendo pulv.caryoph. nucis mofch &«•
      Gulitlmu* Rondeletius"  Poffunt etiam fieri emplaftra duorumger
      nerum, alterum eft attrahens , alterum conftringens Se exiccms.
      Erimum corìfìcitur ex gummi attrahentibus,ut ^.gummi Aramon.
      bdcllii,opopan. a. j^fl.maftich.^j.extendantur fuper alutam piftillo
      calido & fupra commiffuram Coronalem ócfagittalemapplicen-
      tur. Ob id emplaftra ad formam hanc T fieridebent,ut partem
      futura; Corpnalis &Obelcae contingant.  Vel  fiant ex pice lique»»
      fatta Se remollità ol. nardo addendo fi. cliyes fit, pulv.garyoph.nuc.
      mofch. a»3j» prò Jj> mofchiSj, applicetur loco ditto, His alitan-
      do additur ftercus colurn.barum»  In multi humiditate *JereJ>ri
      haec emplaftra efficaciffima funt,quaeparant,ur hoc mod-J vel etiam
      emplaftra,qu33paranturinofficinislachrymAs  recipfentia ,. quale
      eft illudCerpneum dittura.  Adhiberi vero debe^» Quando à re?
      cremeijrisgeniris ab intemperie Cerebri defluxput.  Namfidpy
      for capitis vel effumatip ad Cerebrum, etiam fi absque dolore fio
      in-causi) fuerit f ut folet fieri in bis, qui hepar» cpr , renes £ alias
                                                           par* 
                   Catarrhos Siòmatit.                  445
___________     --    I          I      I  I IH 1     ! I ■   I I I   |
partes calidiores habent) his abftinere debent.   Nam caput tales
vapores aut fumos magis traheret, Ced tunc alio emplaftrotum ge-
nere utemur ,  feilieet reficcantibus & conftringentibus levitet_.j
(Nam qua;fortiter conftringunt,Cercbrum comprimendo fluxio-
nem augent,maximèfi'ante purgationem corpoxiséc Capitis adhi-
bcantur)  ut emplaftroprò matrice,contra rupturam , qusequan-
quara  nomen habeant ab aliqua parte vel affettu, aliis tamen par-*
tibus & affettibus conveniunt. Vel fiant his umilia ex afttingenti-
bus,reficcantibusqu«, permixtis quibufdam calidis.ad penetratio*
nem,  ut ^nucumcupreff.rad.biftort.fpong.bedeg.a.3iij.rof.galh
chalcit. alurtì. a-3j. caryopyhll.nucis mofch.& cyperi,ròf.rub*eori-
and. a. 5J.  Fiat pulvis fubtiliflìmus & cum fuflìeienti quantitate oh
nard. cerae Se refinse fiat emplaftrum prò còmmiffuris vel  applice-
tur parri capitis pofteriori aut anteriori tuiìs capillis è regione fu-
turarum obeleae & Iamdidis.;  Hac hie.UndeCivni\ìa,ptoCett Petit
Foreftus,itemquc x\icolaus Pifò.   Emplaftra ,  inquit hic, fiantiX
gummi Ammoniaci, bdellii,opopanads Se caeteris,qua; extendun-
turfuperaluram& fupra commiffuras coronalem & Sagittalem
applicantur.Johannes Riolanus  : Capiti ut parti mittenti eephalicis
confulendura ; $Mnafti«h< &empLde.be.tonicaa.fj,inalaxentur
cura oleo coftino,fiat emplaftrum Qatarrhi fufpenforium.
       Tandem  & odoramtntornrn mentionem Haly feptimo Pjta.-
Bica infert  : Si calida fuerit materia, fandàlum odpret & aquam
 rofatam,camphorara,mirtum, balaheque aqua & aceti fiat obvius
 vaporibus, in quod lapidespròjeceriscajefattos, jucundosolfa-
 ciat, frigidosque odores.  Hac ills. Inde, Nicolas**fiorent.& Ale-
 xander Beneditlus.   Inter odoramenta^*»^«i> hic » fandalum,rofa#
 viola,myrtus>camphora Se aliis fimilia, juvat acetum naribus fub-
 ditum, in quo  lapis fervens injettus fit, ita vapore rapto tempera-
 tur Cerebri diftemperantia.
      Tùm Croci* Galenus efr «Aktius, tùm *Arabcs,iAvicenna éf
 Rhafii fuperioribus medieaminibus tàm multis, caput non miriuS
 opefosè,quàminutilitercurant,fluentealvQ.   Illa,utvocani).S'4f;-
 ceUatione,vel frigefeit caput vel iiKale.fcit,utraque  de causa hic alvi
 rhtumatifinMSXfintò vehementius concitati poteft, Agitato quip* 
a^*,                  Catarrhus Stomachi,
„■ i ■ m  i  num                    "'«—■          '     " ' .'
pè fanguine, humores in ftomachum ptomoventur.   Ac caetens
fpmcntis nonCerebri arteria; interiores,dequibus runditur Catar-
rbi materia, fed externa vafafanguinis Capitis maxime afhciuntur,
FriHio lenior eli inemeax, vaientior plus trahit humoris,quàm ne-
cejfe eft-  Nunc quoque perquàm facile erit, illa fiuffumigta da-
mnare.  Ea quidem ferunt fufpendcre pituitam & fpiflàre, fic,ut:in
Jaxatam alvum confluere haud queant, Verùm illa non de Capite,
non de Crebro fumit humores, fed de mafsà fanguinea.  Nec ille
fumus penetrai in Cerebri penetralja, in ipfos, ita loquitur Konde-
letiusiventriculos Cerebri.   Fallunt & fallpntur GuliejmusRendc-
Utius,Riolanus, VVeckerus,Erafiuf.  Huncmirorillisfuffimign»
tara vehementer confidere Se Rondeletium ob eadem à Forefto tan-
toperè laudari.   Illa pluris fiunt.tjuàm lotiones Capitis. Qura ego
fufumigia magis nocere exiftimaverimjquàm/^i>»fwC4^.^/-
peum pedum certe contra FolicemPlaterum aflìrmo plus humoris,
plus Se vaporis ad ftomachum allicere vi4eri» fi vulgarem opinio-
nem confettamur.   Omnia,quae H4j memorat pnmus,emplaftr4
Ctpitis  Se llngventa funt ineptè escogitata remedia.  Reliqui au-
tores , ut Nicol. Florent. facobusde Partibus, Bernhardus Gordon*-
us,, Alexander Benedicite,  autoritateveterum  decepti fuerunt &
illa etiam perfuafione, eam ex Qatarrho Capitis concitari Diarrlm-
4m.   Similique ratione Rondeletius,Foreftut,Pifo,Riolanusial\un -
tur,   Hic quoque officio probi, prudentisque pedici ftatuit fungi
eum,qui alterumemplaftrum Capiti, alterum ftomaeho imponi im-
perai.   NecCerebrum, accends odoribus, ita affici poteft, ut inde
fiftatur Diarrhcea.  Odor amenta ali* ratione profunt.Unde C. (fel-
ini U.e.9. quod fi,»^w>,vehementer Se vomitus & dejettio Se fuis
vexant,aqua egelida danda eft.admovendumé naribus elipsdegmm
ex aceto vel polenta vino afperfa , vel mentha, fi nondum matura
eft.   Atque Calius Aurclianus fimiliter : Oportetftomofbo catapla-
fina conftriclivum imponere.   Odoramenta quoque refumptiva ad-
hibere. Dein odorifer vapor ad ftomachum S\ ad pulmones potius,
quàm ad Cerebrum tendit.   Acfi verum volumus, ut quoque fu-
prà confitetur Goff or Caldera de fìcredia, non Cerebrum ipfum.fed
ejus vena ,  eas dicunt maxime , fecundum vulgatam,invetera_- 
Catarrhus Stomachi.                 ^
  tamtque opinionem, emittunt pituitam, qua cerebrum tandem fùf-
  fundituc_».
       Ex eodem judicioSc reliqua cephalìca, ac utloquitur/^-'»-
  nes Mattheus de Gradi, Cerebrolio medicamenta pendantur.  At ea
  quanti in vulgus aeftimari folent? Cerebrum,inquitBernhardus Gor-
  donius, confortetur Se materia cum temperamento ingroflètur. Sic
  &Bertruciu*. fobon. Matth. de Gradi ita loquitur : Poliremo in hac
  intentione ftat intentìo confortarionis ipfius Cerebri cum mcdi-
  cinis Ccrebralibus ad prohibendamregenerationem materia; cum
  confettionibus appropriatis in caufa calida vel frigida Cècundum
  exigentiam/<?/&4««j Marquardusfic: Si à Cerebro, propter defiu-
  xum Catarrhi, fi à calidi tate-vel frigiditate, & tunc primo mem-
  brum mandans debet confortari, ficut de Catarrho fupra dittum
  eft. Similiter Caftar Wolphitu.   Cofroboratur, inquit Job. Jacobus
  IVeckeras, caput theriaca,Mithridatio,Syru:delrcechade,Betonica,
  confi anthos, beténicae majoranae, Rofi  vel ^. confi Acori 3-ij.car-
  nis cotoneorum 3jj- confi anrhos^g. Aromat. Rof 5vj. Diagalah-
 gae5ij. pulv. inteftin. gallina; ^j. corali, rub.uft.^j. rad.byftorra^.
 Cum lyrupo dementha velcoton. F. EJett.capiat 5:j. duabus aut
 tribusnoris antepaftum. ffociUe.  Gtl.Rondeletias etiam memorat
 Theriacam, Mithridatium Se Aurèam Alex.
     Quo nomine & aliae mixtura; funt admodùm dee anta far. <_o»-
 "fettionis de Calaminiha mentionem habetvfiriw tetratib.j. ferm. 1.
 Quùm vero pituitofus humor à capite in frigidum natura ventrem
 derluxerit,  hujus affettionis medela facilis «ìl , Ci mane fimplex
 pharmacum entribiu piperis generibus conftans fumatur.  Sed Se fo-
 lum piper exattè tritura, aquae immixtum biberelicet. At vero ab-
 finthìi potus ita affettus Valdè adverlatur. Pituitofum enim humo-
 rem ipforum ventri infarcit. Sed n cq uè aloe fola per fcipfam pro-
 deft. Biliofì enim humoris attrattoriam vira habet, non pituitofi-
 Et proptereà bene inventa eft compofitio/>/<7* appellata, qua; pro-
 pter aliorum acrium accalidorumimmixrioneni craffos aevifeo-
 fos humores fècat. Vernm fieri non poteft, ut quis ha«;asfiduè uta-
 tur, quemadmodum ea, qua'lx tribù*piperis generibus conftar,&:
Tintili ter, qua; ex calamintba. Etenim fi gmni horà etiam his utatur
                                      LU              qui 
 44$                 Catarrhus Stomachi.

 quifrigidàventrisintemperielaborat, nullumampliùs.nocumen-
 tum experietur.fl^f ille. Avicenna Se inde Nicolaus NicSlorent. pra-
 ter Diatrìonpipereon, etiam Diacalamentura, cVDiacyminum e-
 narrant-..
      Medicamentum Diotrionpipereon maxime convenire vide-
 tur,cum pcclori Seflomacho utile putetur.Nam Galenus lib. 4.de Sa-
 aitate tuendà cap.f. Quod ex tribus piperibus conficitur,Gra:ci vo-
 cant 2\Jgt TgtuvTFfriieeM.  Expedit autem praeparatum habere ad
 manum dupliciter, ficut ipfe fòles:altèium fimplex, quod iis dan-
 dumeft,  qui minime concoxerunn, & qui recens frigus in ven-
 triculo habent & pituitofum fuccum ; alterum, quod medicamen-
 tofum magis eft, quo maxime utimur in iis fluxionibus, quae a ca-
 pite defeendunt ad pettus.   éveoot 2è OappLcutucìec,,  a> /naviga, Sàft
 imv ^m rase u.a<pc0^c eie io* dcòpjt,Kct povfs>(xnev jgtifjLtfa.  Dein
 idem Galenus lib. n de arte curativa adGlaucon.Li.de locis affcB. ac
 autor lib. de Dynom. StomachÌ£Ìs,inquimnt, aut iis,qui laborant ex
 frigido ftomaeho, prode ft-Diotrionpipereon.  Infùper ait Galenus
 illis, qui febre Ephemera aut Quartana tenentur,utiliter dari.  Ca-
 lius Aurelionus etiam ad ventris fluxum praedicat Diotrionpipe-
 reon.  Unde zoroafler TineUusconfultatione vigefimaquartaproper-
 illuflri Domino laborante imbecillitale ac cruditate & intenfisfima
 dolore ventriculi, fuperiorum intefiinorum pasfione cum deftillatione
 a oapite,con%ruum etiam,inquit,&Lvaldh conoscibile tunc tempo-
 ris erit affumptio diotrionpipereon, à quo & pituita concoquetur,
 ócincidetur Se flatus.   Atque BartholomausMontagnana eodem
 nomine hanc medicinam memorat: ^.pulv.carvi 5fi.maftichis 9#.
 detur in potu cum 5J.aquae decoftionis grani piperis longiEft enim
 inftrumentum magnaeefficacia;,  quod in quàm plurimùm homi-
num Se in meiplb vidi,ut ex componentibus videri poteft. De ma-
 niche Diofcorides,de Careo Serapio. Piperislongiufus ad ftoma-
chum infrigidatum in cibis ejus eft optimus.  Etalibi: Cuidifpo-
fitioni, quando perfeverat, provideatur eicumaffumtione confe-
 ttionis de tribus piperibus, quam fcripfit<jalenus ad Omontheum
deferip rione tertia,  de qua accipiat per duas vel tres horas ante ci-
                                                     burn 
                      Catarrhus Stomachi.                  440
  _________-_>--—-■■■  '      ■'    ■ ■■     -m—*mmmi**mm*mm*m ■   . .
  bum §j. & bibat poli ipfam quartam partem cyathi vini fubtilis a-
  romatki&fumofi.
       Tandem Se decotta China, Saffafra* Sec. aegris propinantur.
  Unde D.D. Sennertusin eundem ufum, Ci aetas &aliaferant,theria-
  ca Mithridatium, decottum Guafacifaffafras, fàrfaparillae per plu-
  res dies ufurpandumr ut corpus exficcetur & materia Catarrhum
  generans per/ivitfr«/difcUtiatur.  Sed ante hunc Zoroafter TineUas
  hanc medicinamfuafit : repurgaris humoribus de altioribus me-
  dicamentis cogitandum , qua; non tantum pituitam tollerevale-
  ant & flatus difcutere, fed etiam vifcera roborare.   Hujufrnodi eft
  radix china, quae ficcandi vim habet fine aliqua manifefta excalfa-
  ttione, nam vel non eft calida vel naturalem tantum imitaturca-
  lorera , cui fi addatur porriuncula faffafras, praeftantius eritmedi-
  camentum*&quamvi$yrfj!/#f/n** calefaciendi vira habeat, & obid
  tiraendum vidcatur de hcpatisexcalefattione, tamenejus virtus
  excalfattiva adeò facile relolvitur, ut antequam ad hepar perveni-
  at, evanelcat.  Sic enim Se experientià conftat Se gravisfirai atte-
 ftantur.  Porerit igitur fic componi.          ,,
         ìjt.  Chinaeel. C. a. parat.  $}.
              fafF*fr" 5Ì-
              aq.commun.tbiij.
         Infund. S.A. bulliant ad libram unam. Colentur Se fit
                    aqua prò Syrupis.
         iy.  praedittae chinae Se faffafras  adde
              aq.commuratfciij. bulliant ad ffiij.  Colentur & fit
                   aqua prò potu.
       Sudorifera, ut vocant, ac Diuretica Calia* Attrelianus fluente
 ventre haud probat. Culpandi,mqu\tnic<protereà etiam nunc velerei
 Medicina condiiores,ut Hippocrates, qui belleborandos principiò agros*
 or dinavit. Dioclcs quoque libro, quo depaffiombusfiripfit, provtdens
ficcandum corpus, urina li bu* medicamin'ibu* utendumjubet,quibus non
folam hamor ventri* ficcare minimepoff pcrfficitur, vertsm etiam vefl-
 ca in morbo* cop invenitur. Verùm Oclavius Horatianus Ub.z, pap.de
 Dyfent: velNeulricis, «ScDiurerica, inquit, Dyféntericis opus iùnt,
 maxime dum meatus fit illius Rheuma ri s. Vi fior Tr/ncaveUuslib.j.
                                  L]1  *               Secl.j. 
45^                 Catarrhus Stomachi.

Secl:j.cap.6.ita differii : Unicum raonendum eft,quod alvus fit cien-
da adftringentibus, quanquam eriam pilulis Cochiis, quodque hic
lotium velfudorem ciere tutius eft. Etpaafo ante : Si aliundè fimilis
humor eonfluat, hoc eft, ex univerfo corpore vel ex capite vel ex
jecinore vel ex utero : partibus mittentibus profpiciendum,ut cau-
fa tollatur, propter quam congeftio in illis & mox impulfio fatta
fit: atque fluxio ad ventriculum fiftenda revulfione Se repulfione.
Revulfio fit aut cum vacuatione aut citra.  Cum vacuatione prima
& praecipua revulfio in his affettibus eft vomitus ut 6. Aph: ^.affir-
mat Galenus,ut idem ait 4. Aph: 87, quamvis eandem 1. in 6. Epid:
com./.derivationem vocet:tertia eftfudoris proietta tio,qua humor
ad ventriculum fluens extrorfumad cutem convcrtitur, qua ratio-
ne balneum fluentem alvum (ut 3. de Rat:vitt: in acut: morb: tefta-
tur Galenus) fiftit. Hac ille. Moventibus,inquit Michael Joban:Pa->
ftbaliusfudorem curatur Se Urinam cientibus,prxCertim Ci fimul ven-
trem reftringant & urinam provocent,ut cydonea. Ac fimiliter fe-
re AlexanderMaffarias'.Secundò revulfiones funt ea,quae lotium pof-
funt movere, quamvis Hipp:  Se Galenus 7»Epid: fètt:z. com:velinr>
hujufrnodi motum ab alvo ad vias urinae ac paritela viis urina ad
alvum, eflè potius derivationem, quàm revulfionem.   Tertiò flint
fisdores, qui commodè fluentes humores ad partes internas poffunt
adexternas convertere:unde  dicit Gahin 3. de ratione vittus morb:
acutor:  dext:59.Diarrhceam,quod illud humores ad alvum fluentes
ad fuperficiem corporis posfit revellere. Hoc eodem confilio con-
veniunt frittiones,ligaturar>cucurbitulae & caetera id genus./fef ille.
Eadem medicamentorum genera Savonarola, Herculi Saxonia,Za-
cuto, Fabricio Hildano, Joh: Freitagio non difplicebunt.
     Opiata, ut vocatur, Medicina hoc loco eft valdè efflcax. Dia-
fiermaton Galeni valdè nobilitami  Sed plerique, inquit Hìeron,:
Mercurialis, hujusmodimedicamenti deferiptionemnobis mini-
me relittam fuifle.  Sed ego puto, hoc medicamentum illud effe,
quod habetur 7. de Med:int:cap: 5..Et inducor in hanc fententiam,
tùm,quia illud Diafpermaton conftat ex feminibus,ex aromatibus,
ex opio: quae omnia conferrecertum eft in affettu thoracico. Tum
quia Galenus lib. d. cap. d. Meth. fcribit, Caffiam ingredi in fuum
                                                     dia- 
Catarrhus Stomachi.
45*
 diafpermaton. Ergo hoc eft verutraquodfub Andromacho aurore
 lib. 7. de locis Med: cap. 5. defcribitur. Hac compofitio n\c utilis eft.
 Michael Joban: Pafibalius ob opiam 3J-vel 7f)S. Tberioco recenti* ad-
 verfus hanc  Diarrhoeam Cerebralem utitur, uti pilulu de Cynoglofsa
 quoque Arnoldus ViUanovanus.U nde praeclare Cafpar Caldera de He-
 redia: Sorano omnem filli evacuationem praeter fù,dorem nos Hip-
 pocrates docuit, quare in ilio provocando erit fupreraa auxihandi
 ratio,tura qua diarrhoeam,tum qua dyfenteriam,fed innarcoticis à
 levioribus incipereoportet,nam de vita agitur in quocunque auxi-
 lio Se erit in hoc cafu, non qualiscunque levis,fed capitalis error.In
 fùmraa necesfitate pilulae ex opiofunt ex ufu ; ut ^.cinamo: $11. ma-
 ftich:9j. Croci 98.opiigr: 8 òr cum Syrupo papaveris fiant io, de
 quibus duas  tantum aeger accipiat, horà fomni. Hodiè etiam datur
 extrattum opii &quidé",opinor,fecurius,ut pofteà dicemus.Hac ìSe.
 JacobusBontius extrattum Croci opio mixtum jure magnificat. Et fa*
 ne, inquit Johannes Rhodius Not: infcrib: miram opii in ventris fluxu
 effiiaciam obfirvaruntplures. Dyféntericis pracìpuèplurimùm contu-
 tijfè memini Aureliis virum experientiffmum Claudium MaiUardam
pHulitfamUìaribus.  Haec ex Opio & croco conftant, ficut CoUjrium
 Djfientericum Se HypoticoaColli Aureliani, ad quod", inquinile,f/*-
 cum, libanum, opium aqualipondere ter e* & cum fucco omogloffk colli-

       Opiata quoque ore tenentur, ut ne  humor Cerebri huc us-
 que prolapfus,in ftomachum fluat. Unde Bernhardus Gordoniu*,te-
 neat.*'»*7*«>,piiulas iftas in ore die ac notte: ^.myrrha; caftor:thu.ris
 ohftyrac: calami 3J.Opiitiagac:gum. Arab:a5J. conficiantur cum
 oxymelite Se fiant Piluìae.Ac Nicol:Nic:Florent: Et tertiaintentio.in
 curatione refpicitmateriamfluentem&fluxam. Haec tertiainten-
tio complcturdupliciter,primum cum his, quae materiam paratam
fluere, à fluxu ad ftomachum prohibet, quae fi fuerit calida ruriliter
fiftitur,cum Diacodion in ore retento Se deglutito. Er Ci fuerit frigi-
daitili terconferuntthus,cubebae óxfpicanardi-  Singuiariter&
con junttun cum ino re retinenturac etiam degfuriuntur. HaciSe.
Utatur, inquit Bertrucius,cotoneispoflcibum. Peter Foreflus: in ore
teneat Saccharum Rofàceum velDiacodtam.
                                   UI J              Ve- 
451                 Catarrhus Stomachi.
 «Ili I. I ■    ■ —' ■   ' ■  '   '       '"      fi I  ■ ■ ———— !—«———
      Verùm quàm inanis fit haec ratio curandi, jam dudum Vin-
 centius Alfariu*àCrace intelìexit. Quihuraor jam inoris fpatium
 mittitur, fi horum medicamentorum vi fiftitur, nifi expuatur, ma-
 jori copia in gulam confluet.   Tàm facile enim in vulgus credunt
 autores,in ftomachum fluere poffehumores femel Cerebro lapfos.
       Hujus remedii mentioexigitfermonem de Piar mie ìs,Gargo-
 rìfmis & Mafticatoriis.  Eorum Haly meminit:Si fuperfluitas haec ce-
 rebri caloris caufam fluxum habet, aquam gargarizet coriandri oc
 rofatam  granatorum  rauzorum_».  Coriandrum lenticulamque
 gargarizet Se liliorum radicem, diffoluto primum in eis Zafrarii
 modico,gargarizet rofam. Quod fi materia phlegmatica eft Cere-
 brum , à phlegmate purgetur cum medicaminibus, quibus interci-
 dunt, myrobalanum Rebulum, aloe mirra, hezazum, caftoreum,
 zafranù. Sternutatione utatur cum condefo flccaftorio. Syrapumq*
 gargarizet melleum, in quo fpicam mifcueris.  Ittmqj Rhafes 1.1. ad
 Manforem:Conveniunt & fternutatio Se Gargarifmus. Hertracias :
 Sternutationes ex condili & gargarilmata ex finapi veloxymelle
 compofito.  Nicolaus Florentinu* Caputpurgia Se Gargarifmos Se
 fimilia adhiberi jubet.  Arnoldus Villanovonu* : Derivetur materia
 ad nares cum fternutatorio, fatto ex caftoreo euphorb. ana miftis
 & cum felle gruis vel galli, facies inde trochifcos & pulv. eorum..
 naribus infuffletur. Hoc enim fternutatorium multùm valet in hac
caufa.  Alexander BeneditJus: Gargarifmate juvat coriandri aqua
 cura mali punici fucco. At ubi phiegma in caulà eft,fternutamen-
 tis opus eft ac gargariflàtionibus cum mulfa,in qua carpefium,car-
 damomum,zingiber, piper longum, finapi admixta funt,thus quo-
 que cum aqua pluvia & potum Se gargarizatum.
     Johannes Baptifia Montanut reprobat Gargarifmatu. Garga-
rifmata vero, inquit hic, funt renuenda,quia ad partes pettoris tra-
 hunt materiam :  & vos non debetis ad eam partem trahere, ne co-
gatis derivare ad afperam  arteriam, Se facere incommoda. Caput-
purgia & Mafticatoria conveniunt, qualia funt maftix, radix cap-
 paris,ftaphiagria,pyrethrum, hinc poteflis facere pulveres, & cum
ceracomponere, aliter diluerentur per guttur , & facerent exco-
riatipnem; cera  autem adhaeret propter vifciditatem ócdiutene-
                                                      tur 
                   Catarrbtt* Stomachi                    4/ft
___________«__-_-_«---,------.  .,  . .-.—--.       ||l I !■_--_-■---,
tur in ore. Hac ille. D.DSennertus et'\am,mafticatoria. \uvant,inqui-
cns,etiamErrhina.  A rr.afticotoriis&gargariftni*abftinendum,ne
materia catarrhi in ftomachum & inteftina trahatur. Sed fub autore,
Petro Foretto.- abftinui mafticatoriis è'gargarifmis,ne materia trabe*
retur ad ftomachum & inteftina. Sednafipurgiis per nares contentifui-
mus ex fucco beta & majorana.   Hujus igitur fententiam & verba
rcddidit Sennertus.Quanquam & plures ita fentiunt,ut Jebann.Mb-
chaelSavonarola : Divertatur Catarrhus poft multas evacuationea
trahendo materiam per nares. Item mafticando maftichcm & py-
rethrum ,• Mox fiat caputpurgiura.  Ugo Senenfis : Nondimittenda
mafticatoria & alia. Imo poftquam eli ufus caputpurgiis & mafti-
catoriis, in diebus debet portare inmanunigellaminfufam in a-
ceto. Johannes Matth. de Gradi: fienda; funt diverfiones per caput-
purgia Se mafticatoria.  Alexander Benedidus : Profunt,quae à nari-
bus pituitam, & qua; ore commanducata fàlivam evocant.  Guliel-
musRondeletius : Utendum erit caputpurgiis poftpilulas vel ma-
fticatorio ex maftiche vel cubebis vel nuce mofèhata.  Sic & Fore-
flus, Nicolaus Pifo, Se FelixPlaterus. Expurgarc,inquithic , cere-
brum convenit  particularibus evacuationibus,  per nares Se os
fattis* Ac Job. Jacobus Weclìer us : caput purgandum Mafticatoriis
& Errhinis.
       Tandem ilio ex genere autorum hoc Nicolaus Fioroni : fìib-
nettit: Cerebralis Diarrhcea; curatio tres habet intentiones, qua-
rumprima vertitur ad Cerebrum, fecunda ad ftomachum, tertiare-
fpicit materiam fluentem & jamfluxam.  Et prima quidem prime'
Cerebrum muridificat—., fecundo ipfum corrigit & retti fi cat_».
Mundifìcetur Cerebrum evacuatione materierum  à  capite^.
Quod fi adhuc portio de ipfa generetur, illa expurganda eft per os
Se nares, probibendo, ne adftomachum & inteftina defiendanu
      Primum NicoUFlorent : probe intelligit, eum quoque humo-
rem, quem eliciunt Ptarmica, in fauces, in gulam ac in ftomachum
manare poffe. Etenim iter aeris, qui fpirandoducitur, ad os inte-
rim fpettat.  Dein idem autor videt & hunc & eum humorem,
quem movent Mafticatoria, facile arceri poffe, ut nec in gulam fio-
machumq; nec in ipfà feratur inteftina. Quarè fruftrà damnat Sen-
nertus Mafticatoria. Decipitur à Forefio, qui  tàm pròvidus eflè vo- 
454                Catarrhos Stomachi.

luit. Forte eo fato nec hic ab eo appellatur. Jam vero homo inter-
diu, nunquam nottu aut dormiens, fed vigilans Mafticatoriis uti-
tur.  Quare inde provocatum humorem ex facili expuft. Is nun-
quam ingeritur, nifi gluriendo. Efto : humores illi fuopte motu Se
fponte in gulam, ftomachum4ue eunt.  At talis eorum curfus haud
aegrè avertiturfrtiagis prono capite. Quantum, quaelb,illi humores
tunc inveniuntexitum?Proinde homo omne illud pericùlum,quod
'mafticatoria afferunt aut gorgarifmi, tàm parva declinattone,óc, ut
ajunt, corpore femper effugere poterit.
      Caeterùm cuntta Ptarmica, Gargarifimata Se Mafticatoria
funt irrita remedia,  Cerebri bamoribusnkc via neutiquam decur-
rentibus.Ac qui ^r^r/'humores,hàc,quàm finguntjCw^r^// Diar-
rhcea ortà, per inferiorem, ut loquitur Comicus, gutturem cgerun-
tùr, iidem & per Cerebrum ptarmicoram vi trajiciuntur. Nam eo-
rum acredine Cerebrum ajunt ita corrugari, ut ille humor tandem
exprimatur. Itaque Vafcula languinisad Narium tunicam perti-
nenria,illum humorem multò commodius,quam^V^rrvena;red-
dere poffe videntur. Itaque omnibus noftra magis probabilis vide-
bitur opinìo.
      Noviflìmè de D'iota dicendum effe videtur.  CCelfùs eam ila
crdinaf.non utatur cibis variis, minimeque jurulentis autlegumi-
nibus oleribusve his, quae celeriter defeendunt, omnia deniq; fugi-
at,quae tarde concoquuntur.Venario,duriquc pifees & ex domefti-
cis animalibus alla caro maxime juvant. Nunquam vinum fàlfum
'bibere expedit, ne tenue quidem aut dulcejlèd aufterum Se plenius,
neque id ipfum pervetus : Si mullb uti volet,id ex decotto melle fà-
ciendumeft.   Si frigida; potiones ventrem ejus non turbant, his
utendum potisfiraùm eft.  Reliqua inferius ponentur.  Legumtna,
olerà Se fungi maxime viteatur. Dum volunt, inquit l.j.Epifi.FomU.
t27.M.T.Cicero, ifti lauti terra  nata, quaelege excepta func,in hono-
 rem adducere, fungos,helvellasT herbas omnes ita condiunt, ut nt-
hil posfit effe fvavius. Ineasquumincidilfem in coena augurali a-
 pudLentulura , tanta me jbj&p'pQMé arripuit, ut hodiè primum vi-
 dear confiftere.  Ita ego, qui me oftreis cYmurcnis facileabftinè-
                                                     barii, 
                    Catarrhus Stomachi                 455
          . ,   ,                          Il   " '  ~~
bam,à beta etiam & à malva deceptus Cum.Haclenus acero. A tque,
inqait Coliat Aarelionas,volantum quaequcficciora,ut phafiani pe-
ttora vel perdicìs aut attagenisagreftisfuntdanda , quae lìngula
erunt pofteà aptècoquenda,autmediocriteraffanda, nelignofa-.
fiant,& digeftioni officiante Vinum natura adftringens.   Tandem
refutatEralìftratum, qui prohibctcibosdigeftibilesacnutribiJe*.
In fluxu Cerebrali, inquit Johann.MicbaelSavonarola, ordinetur in
contrattura caufae ex parte omnium rerum non naturalium, ut ex
parte aeris, qui multùm con trahendus eft in difpofitionibus capi-
tis, quia ei fubitò Se abfque intervallo occurrit.   Ut quod declinet
ad calidum non excesfivum, ne materiam eliquet Se ad ficcum &
abftineat à frigido frigiditatem exprimendo, ut aqua deffongiaflu-
xus augeatur,  & fit cibus levis digeftionis, non ftypticus, abfterfi-
vus,ut ptilàna hordei, panis modicum furfureus in brodio pulii &
hujufmodi. Ex carnibus carnes temperata», levis digeftionisf evitet
lac, cafeum Se alia phlegmaris multiplicativa. Item in potu aquam
Zuccharatam bibat,&abftineat à vino, nifi propter confuetudi-
nem detur aurelium lymphatum cum aquacbaljbeato Cimul Se non
plus. Similiter CtementiasClementinas cap.deflux.curat. itemNico>
taas Abrabamas Frambeforius : Diarrhcea,quae hanc mulierem exer-
cet, eft à pituita tenui & fpumolà è cerebro  in ventriculum dela-
bente.  Utatur ergo carnibus pullorum, columbarum,perdicum,
 caponum asfis Se cinamomo, caryophyllis & mentha conditi*, pa-
 ne bis cotto, oriza torrefatta, vino rubro,craflb,auftero,r)&«f^f4-
 eo. Hoc Me. Bertracius maxime ab dicat vaporofòs, ut vocat, cibos.
 Caratar etiam cum vigHiù plurimi* & abfiinentia à cibo plurimo va-
forofò & proprie" circa noclem.   Item Nicolaus Nicoli Florem. Et hu-
jufmodi cibi non debent effeftyptici,  fed potius abfterfivi,  ficut
ptifàna hordeacea Se panis decottus in brodio pullorum non pin-
gui. Et dixit Haly in materia frigida groffosócfrigidos caveat ci-
bos. Et per confèquensrài calida vaporofòs, calidos & acutos. Sa-
prà aquae meminit C.Celfias. Ut Sovonorola,C\c Job.facobus Weckerus
 ebafybeatam memorat : cibus fit panis bifeottus, caro affa , oriza
 torrefatta,ventriculus gallina; clixus vel aflus. Potus aquacbalfieo-
 ta, vinum craflìim,adftringens,non meracum,
                                 Maio»             Quod 
 45jó                 Cataxrshtfs Stonachi.
 --mmm i......in -  —.....p;;^......^t,.. ':— t-sar******m^m^ssrm^
     Quod ad fòmnum attinet,oporret,inquit Avicennae. p. fen. 16.
 traci. 2. uthabens eum fluxum Cerebralem  omninò non dormiat
fuper collum.  Unde Jacobas de Partibus, ait, quod habentes hunc
 fluxum, non debent dormire fuper collum &dorfumfupinèjacendo:
 quod facilius in hoc decubitu materia; defeendunt à Cerebro ad
 ftomachum,  quod divertiuitur per hunc decubitum ab emuntto-
 riis Cerebri, ut naribus, oculis & auribus. Ejufdem Avicenna inter-
pres, Johannes Cofiaus r Ubi ex Catarrho alvi fluxio ccepit,c uratio
 à Catarrho inchoanda eft.   Jubetproptereà, ne dormicntes fupra
 collum cubent, hoc eft, ne vel fupino corpore vel depreffo capite
 decumbant. Cujus rei ratio eft, non quod facilius ex malo eo de-
 cubitu humores in ventrem fluant, contra enim potius, quàmre-
 tto capire Se retto corporeftamus, facilius à capite adventricii*
 lum fui gravitate illabi videntur, fèd ut arbitrantur, ne in caput ma*
 jor vaporum c)c humorum copiainfluat, Se catarrhus major exci-
 tetur_».
     NuncRbafès 1.1. Di vif cap.ò'g. verbis interpretis ita loquitur :
 Dimietere fòmnum fuper cervicempoHrepletionem.cibi. linde Nico-
 laus Fiorefttinus,ceu interpres : Et Rhafes dixit : dimittat fòmnum
 fuper verticem poft repletionem cipÌ.,Et Avicenna dixit : non dor-
 miat fuper collum : quod humiditates rune  raagis ad ftomachum.
 Ac etiam,ur quanto minus poterit, dormiat Se longinquèà cibo.Et
 fumenda funt in  fine menla; aliqna compresfiva proKibentia a-
 feenfum vaporum, ficut cydonia,mafti-&fimilia. Hoc hic. Nunc
 oppido plures, Joh. Michael Savonarola : non dormiat fuper col-
 lum. Joh.Matth.: de Gradi : ut non dormiat fuper collum.  Alexan-
 der Benediciti* : Prima inter curationes eft, ut fupinus fomnus ca-
 yendus fit, & à ccena protinus, nec nifi ceka cervice dormiendum
 fit. f oh.Riolanus Lde morbis. cap. 20. Quidamhabentprofingulors' re-
 medio ad catarrhum, dormire capite demiffo, hoc enimfitu corporis va-
por e sadCerebrum npnadfeendunt.   Adj icit Bernhardus Gordonius4
 dormiat quanto minus poterit.BertruciusSe hoc i&t haec Diarrhoea
 Cerebralis per foranum &rrefupinationem.  Ccena quoque fit le-
 «ior prandio. Utatur poft cibum cydoneis* 
                    CatarrhusStomachi                 457

      SapinuscabitusCzlCi% de caufis damnatur.  Non enim de na-
ribus & de ore in gulam retta fluit humor, uti fentit Jacobus de Par-
tibus. Sciat hic,nìhil hominem nifi gluriendo àffumere.  Nec eo-
dem ilio cubitu plus vaporum in Cerebrum de ftomaeho allevatur,
quemadmodum Coftao Se Riolano videtur, aut in Cerebrùm.ut pla-
cetNicol: Fiorenti de ftomaeho trahitur. Hoc patto nec humores
meant, nec vapores. Nec Cerebri humoribus patetftomachus,nee
hujus vaporum injuriis expofitum eft Cerebrum.  Nec cydonia aut
alia adftrittoriae virtutis cibaria novilunio cibo aflbmpta ofculura
ftomachi ita clàudunt, ut nullus inde flatus furfum niti queatac
oboriri.   Atque talia pòrtenta  opinionumpluribusconvicimus.
Caeterùm fi quis aliqua Diarrhaa implicitus eft, hic interdum fupi-
nus cubare poteft. Nihil tale timeatur. Illa jacédi pofitione,intefti-
na commodè quiefeunt. Idem aeger non prono humique fufo capi-
te» uri quidem prò opinione vulgl fèntiunt, Cofiaus & Riolanus, Ced
eo potius in fublime habito dormiat. Idemque adhibità quiete pò.
tiùs; quàm vigihis curetur.  Quare nec Bernhardus Gordonius nec
alii, quos appellavi faepiùs,funtaudiendi. Arnoldus VtUonovonus Se
alii,pilutasdeCjnoglofsa Se alia,ut vocant,Opiataajunt eriam adDi-
arrbceam Cerebralem dari. Illa non fiftent tantum afvum fluentem,
fed  etiam facient fòmnum- Quo modo aeger oc optati* medicamen-
tis curari poteft Se vigiliis ?  Ac Medici in commune quietem ma-
gis,fusa alvo,imperant,ut Calius Aurelianas,Comnus.,inquiens,etiam
plurimus curandus eft.  Fruftrà igitur Bertrucium fequitur Clemen-
tiu* Clementinat, fomnus, inquiens, eft optimus Se  fàlubris, pratter-
quam fluxui Catarrhali.
      Affeclas animi ut Quoque dicamus, noftri  operiscontextus
exigit. Sunr, inqait Godofrtdas Steeghias lib. g. cap. 49, qui incidunt
in diarrhceas exnimiometu, confluentibus in interiora humori-
bus, quigaudio curari folent, vel celiarne metu melius habere. Hàc
ille.  Menti* ex agitatio, inquit Clementius Clementinus, & corporis
concitaifluxum. Quocirca Ira nihil proderit. Verùm ejus fvafores
funt ex Graecis Hippocrates ac Galenus, ex Arabibus vero Haly Rbo-
doam.  Atque in Philófophorum fcholà ira probator defenforque
ftat AriftotelesMic Scq.Et hic; verbis Interpretis ita loquiturì»w<^
                                >fmm  2             faci- 
498                  Catarrhus Stomachi.
    " ■ i    ———  >  ■ —mmm^^mmm ————-—-————t —hi--————.--—a—-a■
/-■«# , determinare, quonam modo, fif ^////w/ dfyre quibus # quanto
tempore irafiendumftt,& quousque qui* iratus reclèfaciat autpeccet.
Infingati* enim tYfenfùs tfjudicium eft..  Ex ea nota differit Ludovi»
cus Septolius com: in lib. Hipp:de oere,oquis & locis. Ac Vincentius Al-
farius à Cruce lib.j. de Letbargo differens,hunc animi affettum pra>
dicat: Animi accidentia,pra;fertim ira,aut aliqua alia perturbano,
commoveantur, Se excitentur,oportet.  Sic namque totum corpus
calefieri, humores difcuti Se fomnus abigi poteft.  Atque in irà, ad
cor & caput trahuntur fanguis & fpiritus, ut docet Hipp: 6.  Epid:
coni: 5* his verbis : excandefcentia attrahit etiam cor Se pulmonem
in fèipfa,& in caput calidum de humidum. Addatis quod Galenus
in com:afferit,calori vitali debilitato irara remedio effe. Et Hippo-
crates rurfus 2. Epid:Danda, inquit,eft opera,ut ira excitetur & ca-
loris & fucci recuperandigratià.  Non me tamen Jatet, quod de
ira tradit Galenus ipfe 12. Meth. 5. eo feilieet modo laedere-», quo
multae vigilia;, vires refòlvendo ,  fed à melaudatur nefcio quae
moderata excandefcentia citra ullura metura,  cum quo faepius
permifta effe folet, utcalfaciat &exiccet,in morbo fuaptenatura
frigido Se humido,& à fomno ilio profundo Lethargicos fufcitet,
Cerebrum calfacicndo Se fpiritus, qui torpidi Se inertes exiftunt,
Jam vero  UgoSenenfit, cujus verba 1.5. de (fatarrhis S.2.C7. pofui»
tram affeverateflèutilemei, qui ipfo Catarrho Stomachico premi-
tur.   Cui certeJohannesBapt ifta Montanus cap.de Catarrho Vili.
adftipulatur, meminiftis,i»tj«i>»/,nospropofuiffe juvenemXXV.
annorum affettum deftillatione ,  quae per venas interiores ad par-
tes pettoris defluebat Óctuflìculamac difficultatem anhelitus effi-
ciebat.  Altera pars per exteriores venas ad glandulas : altera etiam
per  gulam ad ventriculum defeendebat.   Primum eft rettamin
vittu conftituere rationem. Haec circa cibum Se potum. De acci-
dentibus an imi,q uoniam caput amcitur^cujusinnata temperiesca*.
fida òkficca erat,fed propter malam vittus rationem nunc frigidam
Se humidam acquifivit,opus eft, ut calefiat Se exiccetur.Omnia au-
tem animi accidentia immoderata, quae poffunt calefacere,  & ess-
iccare fine fpirituum refolurione juvabunt, ideò aliqua brevis iras-
eundia Se fervor fpirituumnpn eritinconveniens, dummodò non
                                                        ita 
                      Catarrhus  Stomachi.               azè
 11                              i              ■ i   ' -«-____L_7
ita excandcfcat, ut fpiritus refolvantur Se corpus reddatur frigidi-
us. Hac'tlle.Vetùm ditto libro de Catarrbis oftendo, quàm inutiliter
omnes catarrhofiftomacbentur, etiam illi, qui ftomachicotenentur
Catarrho. Montanus quidem & reliqui moventur autoritate Hip-
pocrati*, ut ilicòcommodent affenfum.   Ac vicisfim apud Plato-
nem Socrates efldiperfù*, bic quoque nihil fine cunttatione proferri
praecipit, ut omnia ditta ad lancem prius cxigantur.  Medentes i-
giturpotius fequanturrationem,luccmveritatis.li Autoritatibus
tantum adftritti, aft infcii ac cupidi juvandi,aegris curando noce-
bunt, ut marito fuo Dejanira.  Iram plures,ut & SantlusNitu* Ab»
bas,morbum animi judicant. Quomodo ille morbum corporis de-
pellet? Illa lenis effufio animi in laeritia quamlibet Diarrhoeam po-
tius fedabit,quàm illa afpera ejufdem animi contrattio.  Ille quo-
que motus ad iram quàm peftifer per Ce exiftit ?  Nec tara calefacit
fanguinem,quàm turbat.   Omnia innoxiae remisfionis genera re-
liqua flint magis fàlubria. Ira  igitur valetudini femper adverfa,
fummo ftudio declinctur.
       Novisfimè fiat mentio exercìtationum torpori*. Quem vero,
inquit C.Celfu*, frequenter citata alvus exercet,huic opus eft pila fi-
milibusquefuperiorcs partes exerecre, dum jejunus eft,ambulare,
vitare foiis nimiùm ardorem , continua balnea, ungi circa fudo-
rera,femper autem poft cibum conquiefeere, ac neque intendere a-
nimura,neque ambulatione,quamvis leni, dimoveri. Si quis vero
ftomaeho laborat, legere dare debet  : poft lettionemambulare,
tùm pila vel armis, aliove quo genere,quo fuperior pars movetur,
exerceri.   Atque Calia* Aureliano* ita: Ordinandaeriamcaetera
refumptiva atque recorporativa virtute medentia ,  ut geftatio va-
ria» deambulano, ocis exercitium, perunttio, defricatio,  quae ex -
ercitii tempore atque nunc unttocorpore, nunc arido eritaptif-
lima-..
     De frittione rurfus C. Celfus 1.4. e. 19. ita fentit :  Poftero die
fi nihilominus liquida alvus eft , aequè conquiefcere,paulumad-
flringentis cibi fumere, tertiò die in balneum ire , vehementer o-
mnia praeter ventrem perticare.   Atque paulò poft : In hoc autem
                                Mmm  j             afte- 
0.ÓO
Catarrhus Stomachi.
affettu corporis neque ambulatione,ncque frittione opus eft : vc-
hiculo fediffe, vel raagis etiam equo, prodeft.
      Externa remedia perfequitur Calius Aureliantt*,,item Marcel-
lus. Unde Baldivinus Ronfeus, canis vivus, inquit, ftomaeho admo-
tus , facit ad digeftionem ftomachi.  De eorum quoque confilio
venter oleis perfunditur.01eura,inquit^4y/^o/»7w*«*^r/V-'r*»vy,duo-
bus vafis vitreis inclufum in cacabo, calida aquà pieno excalfiat,
ut dum unius vafis oleum per infundibulum in ventriculi regio-
nera infunditur, alterum incalefcat;inftruraentum autem excava-
tum cum cerato maftichino,regioni ventriculi applicetur , ne ole-
um, quod infunditur, effluat  ,  & ex alto in ventriculum cadens,
per longum ipfius inftrumenti duttum in alterum vas decidat. Al-
titudo verò,unde olei gutta in ventriculum decidit, fit duorum aut
trium palmorum.  Illud autem ftillicidium non folùm regioni
ventriculi * fed etiam circa duodecimam vertebram iuCundi poteft.
Hac ille.   Ac Foreflus quoque ad illam vertebram admovetfomen-
tum. Clementiu* Clementinu* commendat cucurbitam : compertum,
inquit ille ,babemus, quod ventofa magna umbilico admota, in parvo
temporis ftatio fiftit fluxum.   Caeterùm portetur, inquit Bartholo -
maus Montagnana, pelli* vulturi*,  v alpina pelli* a u tfruflam panni de
grano, maxime aft ivo tempore.  De expertis autem Galeni fuit Cor al-
   bum rubrum fèletlisfimum. Rhafis Se alii collaudarunt Sma-
      ragdum(Cunt interpretis verba) auro circumligatum
               in raanu porta tum. Sunt vana
                        tanfi a.
CATAR. 
••?: ( 41S1 >:**»
     CATARRHUS  SPINALIS

                MEDULLJB.

Sexta* Catarrhus eft ille , quem Hippocrates tradit in Spinalem Me*
    dullam per Vena* ferri.  Hunc pluribus verbis exequitur.SV-
    ptem Hippocrati* Catarrhot percenfet varie Tbeodoru* Zvvinge-
    rus, itemque lohannesBaptifiaMontannt. Diverfimodè ab i-
    pfo Hippocrate cognominatur hic Sextus Catarrbat. Hujus Ca-
    tarrhi vias tradit Hippocrates effe vena*.  Has & juniores auto-
    res memorant, Langiu* Se Ronfila. Vena* Corporis credit Hip-
    pocrates originem Cuamà Capite  & a Cerebro trahere.  Eam
    ipfam opinionem coarguit Galena*.  (,oreft principium vena-
    rum arteriarumOj eriam confenfu Medicorum hujus  aetatis.
    Cervicale Sanguini* vas vicina Cerebri tantum contingit. Arte-
    ria in Spinalem Medullam convehunr communem , nonprivatum
    CerebriSonguinem. Juniores autores monftrant alias via*,qui-
    bus Cerebri humor retta in Spinalem Medullam fluere poffe pu-
    tatur.  Sunt tres viae. Prima eft Ferneliana. Secando eft Occipi-
    tiifioramen..Hinc Gulielmu* Fabricius Se Dan. Sennertu*refuta n-
    tur. Tcrtiam viam duce Hippocrate faciunt vena.  Dorfiftina
    interdum redditur gibberanon à Cerebri pituita, fed ab humo-
    ribus Maffa Sanguinea.  Diagnóftica Signa hujus Catarrhi in Spi-
    nalem  Medullam lati funt nulla.  Quaeperfequitur  Montanus,
    funt frigidità* in defcenfu, corporùftùpidita*,Paralyp%EttxatfOr
    nesMembrorum. VenaLumbricales in Cerebrum ufque adfeen-
    dcre perhibentur.  ^«/ort'.rnominatim appellantur. Contra
    nonnulli eas ajunt defcéndere. Deeunttà re dubitat D. Caffar
    Bariholinu*.  Vafio intercoftaliaetiam partem Spinali* Modulili
    nutriunt.Haec Se Cervie alta graviorem Caciun%Paralyftn, quàm
    Lumbaria.Ver Venas Lum bares non fluit in ffìnalem medullam
    humor hujus Catarrbi. Quantum ad Sigila Trognofiica, hunc
                                                  Cotar- 
4^2
Catarrhus Spinali* Medulla*
    Catarrhum autore Hippocrate lèquuntur Tabes Se Ificbìa*. Tabes
    fit dùplici modo. Utraqueeft nulla.   Humor nec per guttur,
    nec per Spinalem Medullam defluit.   Tabi* DorfalUfpecies facit
    qua fuor Peter Salias Diverfas.Tobes Dorfolis de venere Se de Spi-
    nali* Meditila ficcitate nata eft una. Itidem una,quae defànguìne
    Se de Pituita oritur.  Haud occulta eft caufa , cur Tabes inter
    Catarrhos olim fuerit numerata. Liquor Genitalis non de Ce-
    rebro venit.  Decipitur Hippocratet.  Nec humor Cerebri fluit
    in Matricem. Ferneliana Opinio cftHippocratis. Hic Se falsò tra-
    dit Iugular e s capitis venas retta usque ad pollicem pedi* currere.
    Ab ejufmodì vafis ille Spinali* Medulla Catarrhus non oritur.
    Aliud Tabù genus pertinet ad catarrhum te iè eufiet feu ad Ca-
    tarrhum Sanguini*, non ad Catarrhum Spinalìs Medulla.   Ad
    Ifcbiada fpettant Artbritis Se Podagra. Hydropsquoqueduce
    Hippocrate, fequitur hunc Spinali* Medulla Catarrhum , at
    ad Catarrhum Sanguini* refert eum lob. Bapt.tJMontanu*. Spi-
    nali* Medulla Catarrhus, docente Hippocrate,eftletbalis. Hippo-
    crates Ptarmica adhibet.  Eft inepta ratio curandi. Anteriorts
    topitispartes fruftrà finguncur/fcr^item inanes.   Ratio aperi-
    endi meatus narium eft parùm idonea.  Humor Spinali Me*
    dulia fixius inhaerebit, reCriger&tispoflerioribu* Cerebri.   Nec
    Ptarmica ex Spinali Medulla per medium Cerebri poftunt humo-
    res trahere usque ad Nares.  Nec Spinali* Medulla Cauterium
    humores poterit evocare.



                   R36fato opus non eft, Ci res certo ex or-
                   i dine ac numero pertrattantur.  Sextum Ca-
                   itarrhum Hippocrates libro de gianduia reddit
                   [hifce  : pool Ixn xftp«AifC *7*\othà <pX*j3-Jp
                   \cVrìvuncuot,boc eft, fluxtone* a capite alia per
                  %vena*inftinam.   En cunttum illius fermonil
                  ]contextum : «XS.®» eS@* W óQ$u,/\fdi»i
aHt\t^r* c^ì p'b&e. o xvmipptici cBì £» set tot- Hr ci %o oitìtm 'orupua*
                                                       «A
 
                 Catarrhus Spinali* /Ueduita.              463
                              ——        ■-—-—.-------------------------------------
ti dì vn*fiuni to  dtptKopLsvov QAéypeikTàvKOiAicutpeovai.  À7b.ow
l\ vTrtPUK <3SH QJfivyyct. À&* ì vis(r®> 2$ 0A«/3«b» c&i ^71-
cuor ^ra Ka.'&pe'ii Mpotóc» «"a™ ^ Ci/gGe'cJ^ì .*fo* o'&on, ay»v
ni» cEtypwv 0 vùùUcu&> ugj\ onairi^iio tho? xotoàijoi -ruù^lcut. KoJ
ìjv 5ro.«>j<p9»<™'>>_*) patf-ctÀnlotsò1 *v$ùuzs@* ih u$k lolungì {uve
che i^i'Xei.Tax^ W ™*fa wjrwajjjf?^ dfioiiù motug)dito
 omeé'ao^aA. K«t/cu« TBAfoc o&.WTOf ^pocw to&.o> pt.sAgocuvò'fA.cvot
 t&ì &ti «Tnjy^xs %£$9ri(rKH@tf<x.ttoi'S$eQu> >otd x*Cp«À>jc «-
 pfleu.   Alia fluxio ip oculos,alia in nares, in aures. Quod fi fluxio
 pofteriore parte procedat,aut per palatum  pituita ad ventrem per-
 veniat.   Aliis fluxio per palatum ad Laryngem. Alius morbus
 ex defluxione capitis per venas in fpinalem medullam , cùm inde
 ad os facrum impera fertur ,  fpinali medulla eò fluxionem dedu-
 centc & in  coxendicum acetabula deponente. Quod fi tabem fece-
 rit,<Sc utroque modo homo contabefeitraeque vivere expetit. Con-
 fcftim enim fcapulae dolent,fimulque ambo pedes & crura cpnfe-
 quuntur,tandemauepereuntlongo tempore curationem trahen-
 tes,neque viribus homo deficit & moritur.  Atque illa mihi de flu-
 xionibus à capite ditta funt.
       Ac Libro de loci*  in homine de eodem hoc fexto Catarrho
 retexit : oro» fr èg tùli fivsXo» pó@* yettiras, QDioig aXkti( alii Jegunt
 m<phn ) yl»t\<sA' Ótcu è' omSsv èf tèe cmv^v^nc, ug/èc. tà% ougnac,
  •'oh. v èe<o^ y,nT«q-hoc eft, cùm vero in medullam fluxio eptigerit,
  tabes caeca oritur.  Quod fi verp in vertebras & carnes defluxerit,
  aqua intercutem fuboritur.   Quin & oculorum caligo accedit &
  una cura reliquo corpore ex virore pallefcunt,neque quicquam ex-
  puitur,ne Ci multùm quidem defluat. Fluxio enim per mediam car-
  nem pofteriore  parte delapfa &ab anteriore av crfa,anterior e s par-
  tes ficca* reddit, carnemque in pofterioro irrigot,eomcfue magis, qua
  ad interior a eft, ad venircm,quàm qua ad exteriora,ad nares. Eamqi
  ob caufam corpus exteriore parte magis, quam interiore folidum
  exiftit &forammo habet anguftiora.  Quae cùm tenuia fint, con-
  flipantur, ipfàque fibi ipfis medentur,nullaque hac parte fluxio fer-
  ri poteft. Intra autem cura Jatiora flint, tura intermedia tenui ora
  habent, fluxio vero cùm ex alrioribus delabatur oc tenuia contra
                                Nnn                feob? 
                  Catarrhus Spinali* MèduUà.
.      -  ......               —                "■■       '
fé objetta habeat, defluit & carnes humiditate repiet.  Quin Se hu-
miditas,qu32 ex cibis eodem defertur,corrumpitur, ipfaq; ex com-
mixtione corrupta,& quod cumeaex capite defluit , corpus nu-
triunt.   Plurimo vero humore carnes nutrita; Se morbofo turgi-
da;, àquà intercutem replentur. Quod fi parum defluxerit, l^ta^a
h.e.coxarium morbum & diuturnos articulorum affettus (asèf/.a-
TO'dicuntur ) facit, fi fluere ceffaVerit.  Nam cùm exiguum fit,
quod affluita undiquaque àpotentioribus partibus depulfum,ad
articulos Ce recipìc- Diuturni quoque articulorum affettus, nefaei-
tu ditti Se coxendicum morbi,.iis, qui ab ejufmodì morbis conva-
luerunt,contingunt,quando^quod morbum facit, fanum evaferit,
in carne vero quid remanferit, cui cùm neque intrò denuò,neque
foràs exitus pateat, fèd in cute tuberculum creet, in ipfo exitu con-
fugit ad id,quod cadere pò teli, articulos nimirum,cc aut articulo -
rum diuturnos affettus (  xéfaara)  aut coxendicum morbum
(.9£<ai<?<*)-parit. Et jam :oiow h fàv 7iv6V(iovct, pevoy òoc iìjc. xeCpothtic.
hot rif Qpoyxìì agì TÙivd07*6*6)91 (Pjimgyvsrcy.  cTcts i*  ozncB-ev
estire* èg tkv {d&vi (p^oigjyivsTai reità inidh thv ò<r$w dXyée* >_jt)
t« mzs&Jrev mg HstyaKrig ksvcI doninovi duru &toa-   Ac adhuc:
07107* è' et tiiv mona <ts^> ia\ careiwAgc Pevcreurag vlfiantnu 'miri'
cq.   Cùm autem in carnem pofteriore parte juxta vertebras illa-
pfa  fluxio aquam intercutem excitàrit» hunc in modum curato.
Cervicis carnem,quae in medio eft venarum , tribù* cruftisinurito,
inuftum conflringito & quàm tenuiffimas cicatrices  facito.   Et
ubi viam intercluferis, medicamentum ad nares admoveto,ut eo di»
vertatur & imbec illum rurfus  , donec alio avertatur,acanteriorei
quidem capitis partes calefacito,pofteriores vero refrigerato.   Et
-poftcruam partibus capitis anterioribus excolfatti*, tibi videbitur,
cibos edat ,qui corpus maxime tumefaciunt,  & minime ventrem
fubducunt, quo fluxioni* meatu* anteriore capiti*parte quàm maxi-
me dilatentuK   Poftquam vero viam intercluferis,&id, quod af-
fluir,, avertéris ,   fi quid prius quàm fluxionem ad curationemac-
commodaris, ad corpus penetràrit, ad corpus pervenerit, hoc mo-
do curare oportet.  Novifftmìqui ; Ubi namque fluxioni via in-
                                                    terclu- 
Catarrhus Spinali* Medulla.              46*$
terclufa fuerit, neque habuerit, quo procedat, via ad articulos
fatta, in id, quod cedit, defluit,  & coxendicum morbum indù»*
cit,aut pofteriorum partium tabem : w ì%Ufewoté(4 % omc&sv
<P%0Wr

     Tbeodoru* Zvingerus in tab. lib. Hippocr. de locis in homine fùm*
ma capita rerum ita complettitur :

           'raarafeftajfeup*^ f  *^"'.
               &q^deratres     \  9AQmbtm
Fluxiones
   funt
fin Thoraeem pet->
fantenoit»
I   partes
afperam
riam.
arte-
non mani féfiat fèu
  ah Acu vel in
j>ofteriores«j
S in wntrem infie-
 J   rìorem jttr gu-
 1   lam.

 fin Medullam CpU
 2   nalera.
 I in vertebras  &
    mufculos lum-
    borum , unde
    hydrops,
  in coxam,  & fit
    Ifchias,Arthri-
    tis, Chiragra,
    ISc Podagra»,.
    Hacbic.
     Et hac ratione Catarrhi enarrantur,non fèptem,fèd otto. Igi-
tur longè fecus in tab. db. de Gianduii* idem autor :
Nnn  *            fluj 
466
Catarrhus Spinoli* MeduUa",
Fluxiones
   funt
■manifefta; feuxalcLQctvétcì
 | haud lethales, « un finita $a-  fad Nares*
   vctlwàsssiacSxLnt ad partes «4 ad Aures.
   anteriores               ^ad Oculos.
non manifeftae,
                           fad Thoraeem per a-
                           r  fperara arteriam.
                           I ad Ventrem inferio-
I magis periodala;,           }   rem per gulam.
^ac fiunt ad partespofteriores*< ad Spinalem medul-
                           I   lam_r.
                           I ad Vertebras  & ad
1
r
Coxam ,
fchias.
unde I-
jfftmox omnium commodtffime .*
                                 /"Aures.
            rpoffuntac feruntur ad ■< Oculos»
            I                     (Nares-
Fluxiones à capite t
 in reliquas partes i
 fatta; luntfèptem j
 numero ,  nimiX
 rumvelineas,per I
 quas excerni fta- \ non poffunt..
Ampliores
    tura
tiXSLf
              r
              1
              f
              r
              ì
  Cunt puraero I
  quatuór, aliae"|,
i  petuntvia*   ÌArttiores,ve
 fFauciurru
 •  ( gutturis )
 I  ad pulmo»
■>  nes.
 i Gulae ad vé-
 I  triculum.-

 fMedullam-.
Spinalem
adNervos.
{I narum com- !
  muniter di-_J
  &,rum,  ni-1
^ mirùm per  | Venas prò-
              I  prie dittas
              I  in Sangui-
              ^  né ipfum.
                   Atque 
                   CatTiTrhus Spinali* MeduBa.              *fo

      Atque Johannes Baptifia Montana* Leti: innondib.Rhafis ad
R. Almanf: 48'.cap. $. Septem illos Catarrhos tlippocrattirhóc ordine
refert : Hippocrates expreflìus in libello de glandulis,& in alio li-
bello de locis in homine, in utroque illorum fub nomine Catarrhi
omnem,  dellillationem à càpite appellat ad fubjettas par**s de-
cumbentem & Septem fpecies ponit, quas declarabiraus. Etpfmi-
nuti oportet tradere dottrinam per methodurm ut fontes hàbeatis*
à quibus fumere valeatis omnes diftinttiones. Hippocrates in lib*
de Gland:methodum tradidit, quam poffumuseligere,ubideorani
Catarrho  defcendente à capite ad inferiorà loquens àdfieptem fon-
tes reduxit Se inquit: omnis catarrhus poteft defdendere per feptem
vias & meatus, vel per ocuIos,vel per aures,per nares, per palatura*
vel per utrumque ventriculum inferiorem (appellat dttos ventres
inferiores, thoraeem Se ventriculum) vel per venas & arterias, vel
per vertebras & nervos.   Iftae Cuntfieptem viae, per quas neceffariò
tranfit Catarrhus, cum à capire defcendit, nec poflunt effe plures,
neepauciores. Si Catarrhus per nervos, ita quod tranfir per verte-
bras colli Se dord,Se ad partes inferiores defcendit,& fecundum di-
verfàs vias, facit diverfà accidentia Se diverias aegritudines, ut mox
dicetur- Et rurfiut: Aut deftillatio per foramina tendentia ad ocu-
los, nares, aures, palatura defcendit, velper vias la ras & canales
amplos, feilieet per cefophagum vel per afperam arteriam, vel per
vafa, vel petftinalem medullam ad totum corpus. Ac tandem brevi-
ter: vel per foramina oculorum, aurium Se narium,vel per canales
 amplos, id eft, afperam arteriam Se cefophagum,vel venas & arte-
rias, veiftinalem medullam ac nervos.
     Hippocrates vocant H.ot$p(>tiv c&i ttdltcuùv,.itera èg uverXov,item-
que èg 7*V pdx**'  JUniores vcr(> » ^t  Zuìngerus, Croio in Anologt
&Montanus,nuncupantCatarrbumper vertebram vel per nervos vel
per vertebram Se nervos, vel Catarrhum per ffinalem medullam ad
nervos vel Catarrhum per ffinalem medullam.  Sic Se epift'.ii.Baldvi*
nus Ronffeus. Nos Hippocrate autore appellamus Catarrhumffina Iis
Medulla*
      Quapropter cerebri humorem  ìnmedullamffinalem «Scinde
ulteriùs quoque decurrere,receptumeft.Quà extraditionehoceflè
                                 Nnn  j.              ani- 
                 Catdrrhus Spinali* KdeduUal
         ■'-                   ■ ■■             i   nmmmm^mm—
 animadvertimus,quod Hier: Capivaccius in confilio V. ait : affettus,
 de quibus patiens conqueritur, duo pptisfimum funt :  dolor qui-
 dam circa os Sacrum,tùm asfidua capitis deftillatio.Haec inde co-
 gnofcitu«vquod os femper madet, Se asfiduò pituita expuitur. Do-
 lori^caufà eft foluriounitatis, nam cùm pondusaliquodgrave è
 terra fublevare niteretur, partes illae circa Os Sacrum, cùm magis,
 quàm par effet, tenderetur, neceffariò illarum continuitas folutà
 fuit.   Poftmodùm partes ha; debiles redditae, fluxionem quandam
 materias infipidaefufcipereinceperunt,& continuò fufcipiunt. Ge-
 neratur autem materia hasc pituitofa in capite , laelà ipfius conco-
 ftione ob intemperiem Cerebri humidam & forfan aliquo patto
 frigidaire.
     Hic autor de viis minime dubitat,cùm eas facile fit, cogitando
 invenire.  Hippocrates talem quidem humorem per vena*, &d cpAv
 ffav tradit fluere.Inde eft, quod Johannes Langius L2.Epift.53. venas
 iridem memoret, alius, inquiens, morbus, ait Hippocrates^oritur in
 homine, ex defiuxione capiti* per venas inffinalem medullam, in de
 porrò in os Sacrum impetum facit , quo medulla ipfà fluxionem-.
 £erducit, & in coxendicum acetabula five juntturasdeponit, &fi
 intabuerit, homo marcefcit, nec ob dolorem vivere expetit.
     Qua ex perfìiafione etiam Epift^z. Tìaldvinus Ronsfieu* :  tabes
 dorfàlìs originem trahit à materia pituitofa  fanguini aut flatibus
 aut melancholias mixta per modum Catarrhi k capite per vena* in jfi-
 nalem medaUam decumbit, nobis fermo eft.   Ex medulla autem in
 os Sacrum impetum facit,  quo medulla ipfà fluxionem producit,
 & in Coxendicum acetabula feu juntturasdeponit. Porrò quod
ftinali* medulla arefcat atque marcefcat, in caufa eft  obfirucìio orifi-
 ciorum ac venarum atque vafiorum k cerebro ad ff in amfanguinem atqs
fpiritumdeferentium,  quo fit, ut curandi merhodus in eo confino
 confiftat,ut referatis poris, materia peccans evacuetur.
       Turba nimis docilis illud continuò habet ratum, quod a
yetuftiore ilio autore Hippocrate exiftimatura videt.  Hic ipfe au-
tem hoc profert, falfo dogmatefubn.ixus. Antiquitùs tefte Arifio*
 tele, fuper origine Venarum haud confenfum fuit. Eam Cyprius qui-
dam Medieus ab  Oculis > à ftomaeho Diogene* e\poUtnates Se pro-
                                                     dente 
Catarrhus Spinali* Medulla.
469
 dente Phot io, Dtonyfiu* Egeus, tandem Pelops, Polybm Se Hippocrates
 lib.de Nat:hominis # de OJfiì Cetebro deduxerunt. Et hoc eft,quòd
 hic ipfc humorem a Cerebro in Spinalem Medullam per venastàm
 facile fluere opinatus fuerit. Tàmferaxfuieftfalfum. Verùm Ga*
 lena* lib.6. de Hipp: & Plot.decret:cop:j. in eo prolixus ell,ut Hippo-
 cratem fuperioreillo errore liberet, equidem, inquiens, rationem
 hanc cùm ex Pelope,Praeccptoremeo,quiprobarevaforum omni-
 um originem cerebrum effe nitebatùr, adolefcentulus audiviffem,
 neq; tunc ex tempore admilì,neqi pofteà re confideratà approbavi.
 Nam quae à capite quatuor illa venarum paria ferri dicuntur,infer-
 ta in Hippocratis operibus, ibique ab alio manifeftè mihi videtu*
 concinnata : cùm nufpiam oftendi queant : alia enim,quae de venis
 dixit Hippocrates, qua; omnia in libris de diffecìioneferipta reli-
 quia conveniunt cum anatomicis aliis,monftranturc<; etiam à no-
 bis, quatuor vero illa paria, praeterquam quod à nullo alio diffe.-
 ttionisprofefforecommcmorantur, ncque oftendi quidem pof-
 funt ab aliquo, fed nonnuili eorum, qui ea ponunt, quamvis mon-
 ftrare non valcnt, credere Ce Hippocrati ajunt; quafi de re contem-
 plabili ratione, non fenfibus expofita agatur.   Alii monftraturos
 quidem fc promittunt, fed tamen id nunquam praeftant.   Quan-
 quam fi in aliquo alio ex iis, qui aferiptitii funt libri Hippocratis,
 quatuor haec Yenarum paria reperirentur, minus mirum eflet, fed
 in co etiam funt, qui de Natura hominis infcribitur juxta finem
 pofteriore feilieet ejus libri parte, quae eft de vittus ratione, cui ve-
 narum etiam diffettionem , quaenullam omninò cum ratione vi-
 ttus habet connexionem, adjunxerunt: nam longè probabiliu9
 priori hujus operis parti annetti poterat. Verùm ille, qui hoc còn-
 cinnavit, ita magis latere poffe fraudem fuam arbitratus eft, fi ad
finem adfcripfiffet.  Quam tamen neque rationem ullam habere,
 qua prioriopufculi parti adjungi queat, cuilibet, qui modoli-
brum eum legerit, perfpicuum effe debet, de natura enim hominis
ibi agitur, quae ex eiementis conftat. non quae ex diffettione appa-
 ret. Atverò de diffettione harum venarum neque Hippocratis ne-
 que Polybi crattaùencm effe^c ante nos alii demonftrarunt Se nos
                                                   etiam. 
ajq              Catarrhus Spinali* Medulla.
_,  .  —————■■■■»——————————»—-——-—~~-~~~—*'      ——————————)~—■—■—»—
etiam,fi Deus aliquando concefferit, ut de germanis, verisque Hip-
pocratis libris commentarium fcribimus, pluribus oftendemus.
     Cùm itaque Hippocrates illius opinionis fruftrà fit, ipfe ac
Galena* quoque Cerebri humorem nuncfpontenegabunt per ve-
na* in Spinalem Medullam ferri. Praetereà dubio procul Hippocrates
venarum vocabulo etiam arteria* indicavit. Illarurn verò,ut Se ve-
narum  principium non Cerebrum, fed cor eft,  ita edocuit Arifiote-
les, Apex Philofophorum.  Quam opinionem & hujus aetatis Me-
dici probant Hofmannu*,Spigeliu*,VeslingÌH*,Highmoru*. Jam vero
arteria; micando furfum verfus pellunt humorem,quemadmodum
illa ipfa cervicali* arteria, qux fpinali Medulla alimoniam fubmi-
niftrat.  Quo patto igitur illa de cerebro reportabit fanguinem Se
cum eo alios vitiofos humores ? Venae à capite Se à cerebro quìcquid
humoris fupereft, revehunt. Illam cervicalem venam quidem An.
dreas Lourentius cenCetvifceracerebriperreptate,at Vefialius tan-
tum Dura Meningi*fina*,  ateosfolos priores intrare. Cui  autem
nec in  hoc affentitur Caffar Baubinu*,prxter has,lib.3,cap.io.wp#-
*#.r,quinque venas,funt qui Se aliam (quam prò prima cerebri vena
recenfenr)darivelint, quae cervicalis venae fit terrainus : nam cum
cervicalisafl fummum cervicem venerit, ipfius refiduum una cum
conjuge Arteria per Occipitii oflìs foramen tertium privatim illi
paratumveleoabfente per fecundum, quod prò nervorum fepti-
mo pari fattum,pertranfire & utrinque in finum craflàe membrana;
 definere. Quod hattenus,fateor,reperire non potuimus, quo vero
 & aliis non delìt inquirendi occafio, eam tamen figura; addidimus.
 Cervicalem enim venam partim in foraminibus vertebrarum cer-
vicis abfumi, ita tamen, ut ne primam quidem vertebram atringat,
partim in cervicis pofteriora, ramis etiam ex adverfo ad mufculos
cervicis pofteripres tranfmilfls ,diffeminari, à Fallopio edotti, no-
 tavimus. Hac Autor. Qupd fi ita eft,nec cerebri fanguis venis inffù
 nalem  Medullam cpnferetur.  Ac quae vena infra cor exiftentes, ad
 iptnalem Medullam tendunt, illae non cerebri fanguinem importanti
 quippe quae, ut & Lumbare* à cerebro valdè remota;funt. Ac finga-
 mus,  vena* illas vertebrale*, ut vocant, feu cervicale* iFtgredì'cere-
                                                     brum. 
                 Catarrhus Spinali* Medulld.               471
•_——•_———■——)•——————————>    ■——1 1         ——m »———■—*—■—■» »™«■■b»^—*
foxwrNunc galenus venam comitari in reliquo corpore arteriam,
in cerebro autem alteram alteri occurrere ac quafi obviam ire pro-
ponit.  Quare utriusque vafculi ofculis coeuntibus, fanguis com-
meabit,nec erit cerebri privatus fanguia,fed communis, qui a corde
meat, ad idquc remeat.  Sunt multi autores, qui pituitam femel
emiffam negant rurlus ingredi venas, illamque folam excipiunt,
quam cerebro dejettam credunt per gulam in ftomachum ferri,  uti
aflèclae Fernelii. Quapropter cerebri humorem haud irafeibent illat
vena, qua;cerebri vicina contìnguntacpertinentadj^/Wip*» Afc-
dullam.  Quo modo igitur ille ftinalis Medulla catarrbut fieri pote-
rit,cujus humorem Hippocrates ait à cerebro,venis tranfmitti ?
       Juniores errorem augent.  Nam ingenio quafi abundantest
plures via* adinveniunt.  Quo è genere quoque eft Georgius Berti-
nus Campanus, non femper, w^>y#>»/,deftillatio à capite,fed à parti-
bus internis,maximèprincipibus Se genere venofò,humorum impu-
ntate fbrdelcente, decumbit. Quocirca humor fèrofus, qui in arti-
culos effunditur,  autàcerebro aut à venis derivatur.   Cùm autem
fluxurus efthumoràcerebro perforamen Nucbacolli Seffinahm Me*
dtillam in articulos, gravitas capkis, tinnitus aurium, cervicis do-
lor frequens, vertigo, frigoris aut horroris fenfus Se levis quidà do-
lor comitantur.   Nunc alimentum per vena*ccecas roris modo in
 articulos influit.  Quamobrem femper humor modo à cerebro fre-
 quentius, modo à venis frequenter, rarius a fummo capiti* fuperficie
 caufas trahit. Hac ille.  Illamque fiuperficiem capitis dicit Godofredus
 Stcegbiut, quemadmodum, inqaiens,di&icilem Coxendicum dolo-
 rem per defiuxum à capite, fecundum vertebrarum externam velin-
 ternam fiuperficiem in os fàcrum frequenter diximus excitari, ita Se
rationi confbnum eft,eadem materia in quo vis loco fpinae fé Agen-
 te, varia excitari fymptomata prò partium annexarum de adjacen-
 tium varietatc cV partis vertebra» diverfitate. Hac ille.  Nunc Se cu-
tem mufculofam refert Ambrofiu* Parati*, fertur, inquiens, è cute mU'
fculosd Se pericranio, itemque ex eo foramine ampio, per quod fpi-
 nalis medulla, cerebri vicaria, in fpinam propagatur per nervorum
 tunicas. Hatlenus autor. Mentionem nervorum fàepiùs iptulitj**
 ftannes Baptifia Montanus,  Hollerius &Nic: Pifo ajunt in capite intra)
                                   O p 0               funi* 
47*              Catarrhus Spinali* Medulla.
 tunica* tendinum per foramen Nucha pituitam *xudare,quaper pala»
 tum aut nares expurgari debebat.
      Erunt igitur tres viae, quibus cerebri humor in Spinalem Me-
 dullam manare perhibetur.
      cprimam viam Ambrofiu* Paraus indicat, quam,duttu tamen
 Hippocrati*, ut & hoc loco infra oftendam, excogitavit Job. Ferne-
 lius.   Eamque multi cognominant Fernelianam, qua humores in-
 terpericranium ac cutem capitis collettum in fubjettas partes ac in
 medullam quoque ftinalem fluere arbitrantur.  Verùm non defunt,
 qui contra eam opinionem difputant, acego contra eandem quo-
 que inCecpiente libro de Anbritide verba faciam. Ac quo modo ille
 bumor pericranii in illa vertebrarum foramina Ce infinuare queat,
 non reperio.  Quam,quaefò,f.v/«» mufculofam prodit Paraus ? Qui-
 Iibet quidem mufculus quadam membrana obvol vitur.   Haec tam
 raria,quàm diverfà eft ipfà figura mufculorum.  Qui igitur poterunt
 eà viadecurrerehumores? Ac Ci quoque  per externamfiuperficiem
 vertebra, ut placet Steegbiofilie bumor pericranii defluit, tàm impe-
 dita vià,adftinalemmedullamhaud perveniet? "Necintemaquoque
 vertebra fuperficies iter ad ipfàm ftinalem medullam patefacit. Haec
 certe tribus membranis contegitur. Quare ille humor nec per Ner-
 vos (ut quidem credunt autores^ ulteriùs ferri poterit.
     Secundam Viam recentiores itidem monftrant, quam ii gran-
 de illud Occipitiifommen pandere arbitrantur. D. Sennertus exem-
 plum de GulielmoFobricii cenr.i. obf^. petit.  Offa »*/,inquit ille,
 erant depravom.Hanc pracìpuamfuiffegibbofitatis caufam. Quum itaa.
pituita per nares minime poffet expurgari, verfus ftinalem medullam
 tendebat, fic£ vertebra, e animò] cartilaginei, asfiduò irroratapìtuito
 vifcida ac relaxata, tandem excreverunt ingibbum maximum.  Qua;,
 quaefò,eft argumétatio? Eft magis infirma,quàm haec iplà offa?Nam
 fub j ungi t F. Hild: nec folum pars illa dorfi, ex hac defiuxione & irrom-
 tionepituita relaxata fuit, verùm etiam omnia offa à collo ufque odpe-
 des,pracipuè vertebra, osfacrum,ospubù,offapcdis,denique omnes epi-
pbyft*fèu appendice*, prater confitetudinem molles ac temilo etani, ita
tstferèinftar cera traelaripojfent.  Ain' tu, Pituitam cerebri occipitii 
                     Catarrhus Spinali* Medulla.             4«/g

   foramine & mox ft'ma tramite decurrentem, ojfape/dis novissima
   tàm mollia, tara cerea, ut ita loquar, effeciffe ? Illa Spina fiftulà non
   ufque ad offa pedis, non ad Epipbjfies, non ad offa pubi* extenditur.
   Quàra invia funt omnia, tàm devia quoqueà vero.   In multis olla
   fuerunt male formata, ac quoque fimul offa nafi, per quxpituitant
   Cerebri  ferunt habere exitum. Ergo illorum oppila ti o fuit fons &
   origo mali. O languida vis ratiocinandi ! Plurirais decaufis offa Se
   praefertim tàm multa  fimul vitiari poterunt.  tAtinveni, inquis,
   procejfum) five interftitium aut feptum illud, quodeminetin me*
   dio osfis ethmoidìs fèucribrofi ( qui procefpss crasfitiem papyri
   excedere vix folet J in latitudinem acaltiludinem  ita antiurti,
   ut fere totum os cribrofitm obtegeret -, adeo ut foramina  hujus of-
   fis,per qua pituita ex Cerebroad naresfohbat efflucrefplanè op»
   pietà viderentur, (f quamvis percoHo cranio, vix eorum ullum
   pateret.Ncc catarrhofinec Cani hominis cranio coc\o,offìs Cribrifor-
   mi* foramina prius parala fiunt, quìmaervulì omni ftudio adhibi-
   to fuerint protratti, qui de cerebri membranis tratti,per ea ad nari-
   um tunicam excurrunt.Falfus igitur eft Fabricius Hildanu*.  Non fac-
   piùs illa infpexit foramina.  Haec in crudo cranio Se fuccido extan-
   tia, naturaliter cocca funt Se inobfèrvabilia. Diffettionis Profeflpr,
   monftratis nervi* odoratoriis,utvocant,SeproceJfibusMammillaribas,
   foramina ojfis illiusCribriformi* nec aliorum oculis fubjicere poteft
   nec fuis  comequi.Nuper nos quoq* proceffum oflìsFomer ditti de-
   prehendimus oppido  quàm incurvatù. Homo autem in vita fuà fic-
   pe e oryza prerXu* fue rat. Nec forte hic mifer, cujus cranium pofteà'
   contemplatus eft Fabricius,Ciccis femper fuit naribus. Plurimùm
   evenit, ut quae obfèrvant Medici, ad Scita veterum fequius,ftudio-
   fiuscjueaccommodcnt-,.  Hàcviàfalfumglifcit, óctàmaltasagit
   radices.
       Meritò praedicanda erit prudentiaFrancifci Gliffonii, Hicfci-
   entisfimè exequiturnaturam&ingenìum illius morbi, quo offa mi-
   rificè vitiantur. Vocat Racbitidem,quòd ftina dorfi deCormetur ma-
.  ximè.£tf p oV^*»inquit illc,'_ a^.nc ,morba* Spinali*feu morbus Spina
                                   Q o o i              dorfi. 
474             Catarrhus Spinali* Medulla.
_LL---««--_---_-_-_.___.—'•—                         r   "■
dorfi,  Esl enim ff ina dorfi inter partes primo in hoc morbo affe-
tta* princeps, capitis magnitudine autt a, ut Hydrocephati fior*
mam habere videatur, collofy tam debili, ut vix illam molem ca-
pita fiftinere posfit.  In eodem% affettu frequenter folent offa
nonmhilincurvavi, prafértimTibia. & FibuU,item offa Rubiti,
Idlna&Radius, aliquando offàHumeri  &Femorts ,  articuli
etiam nonnulli indinantur , nuncintrorfum, num extrorfum.
Circa articulos in carpe funtprotuberantU, funt tumores,praz-
fèrtim in epiphyfibus osfium adcarpositotafpina etiamfipè infte-
ttitur, interdum in modum hit erse S intorquetur, partim feilieet
mtrorfum , partim retrorfunt,aut etiam partim dextrorfumì
partim finiftrorfum.   Ac propter fummam ff ina] dorfi debilita-
tem, qu<e in hoc affettu frequens effe folet, emplaftra quidam
ifti parti appropriata paruri poffunt. EH enim mollines, laxitos
atque atonia totius fp'ma extra calvariam.
     Fabricius H. SeD. Sennertus fi inpueros ad hunc modum  x-
gros irteidiffent, caput mali continuò judicaturi fuiflènt eflè caput,
eo namque tàm grandi, osfibus tam mollibus, tam vehementer vi-
tiatis£/^£#$****.Hujusqi morbi fontem effe nihil aliud,quàm talem
capiris catarrhum, qui ex fuperiori obfervatu proditur.  Longè  fé -
cus laudato Gliffonio  videtur
      Tertia via quidem in monumentis Hippocratis faepius occur-
rit, eft vero admodùm falfa & fallax.   Qui influii fanguis,non eft
Cerebri privatus,fed communis fanguis,ut fuprà dixi, fàepiùs autem
eadem hic dici, par eft.  Vena quoquenon funt Cerebri,Ced rami ve-
na; cava;,  ut & illas, quas in fptnalem medullam Dorfiaut Lumborum
feruntur.   Ipfi Hippocratis interprete*talem humorem tradunt ex
Spinali .Medulla peT nervos multò iongius diffundi.  Verùm Spina-
la Medulla tribus membranis obtenditur, humor in eam tàm facile
non inftuef.  Quanquam id aliquando fieri non inficiamur.  At
fcmper eft corporis fanguis aut humor tjviaffa Sanguinea. Eo cali-
diore recepto , erit inflammatio partium ad fptnalem medullam
perrinenrium, epdem frigidiprc & lento, oriencur tumores.  Nec 
                 Catarrhus Spinéti* Medulfs»              4.-5
 *——M——«*■—-—>—»è———. ■»_———————■_,.   .   1   I —■■---■■ -   n_____, 1
 abnuo,^#^4»» inde reddi poffe Spinam Dorfi,aft eà fere ratione,
 quam l.de Rachitide c^.oftendit Gliffonius.  Minime vero ille hu-
 mor Cerebrieft, nec talis vel perVenas aut arteria*Cerebri, ut vide-
 tur Hippocrati, vel per fiuperficiem vertebrarum, vel per foramen oc-
 cipitii , ut quoque placet affeclis Hippocratis, ad intimam Spinalem
 MeduUamitetmoXxtut.  Ha; via;funt nuliae.  Nullus itaque Cere-
 bri catarrhus fit in Spinalem Medullam. Fluxio autem in eam, mo-
 ta mafsà fanguinea, concitari poteft,4rfm^ maxime «ftuantibus,
 quae funt membranarum Spinalis Medulla;  , ut Cervicales arteria
 feu Vertebralet,arteriaintetcoftales, Lumbares & Sacra: Arteria.

            SIGNA  DIAGNÒSTICA.
        Notas Indices hujus Catarrhi in Spinalem Medullam lati
 Johannes Baptifia Montanus ftrittim repetit huncJn modum : fi ve-
 ro per nervos &fpinalem medullam defcenderit, p«rrìpiunt/r/>#-
 ditatemin deficenfu.Uabentetiam fkvioro accidenti*. Habentpra:-
 tereà corporisftupiditatetH,paralyfm,CpaCmum,luxationcs mèmbro*
 rum & reluxationel, uf in Ifchia fit f uxatio propter plurimo humo-
 rem defeendentem ad illas partes : dolore* acutiffimi,quia mareria-
 tranfeunt per partes maxime fenfiles.  Praetereà perconfenfum
 quandoque Cerebrum afficitur, dum iti nervis eft affettus & in a-
 poplexiam & in epilepfiam quandoqi incidunt*
       Cùm hic Cerebri Catarrhus in Spinalem Medullam fieri fin*
 gatur.difncile fattu non eft,ha;r Se ejufmodi alia documenta com*
 minifei. llliusfrigori* fenfus procul dubio in interiore Spinali Me-
 dulla recipietur,  At ipfa medulla per Ce eli frigida. Itaque impen-
 sè frigidus erit humor ille, qui Cerebro labirur in  Spinalem MeduU
 lane. Atille,ut Cerebrum ipCumicaletomti'ìtìò.   perè fimile indici-
 um facitHipjtocroteslj.de morbis.  K<*/ £» èpulZe. cw-rèv Qfott 6i
 uoujHt ìm tue M<pa?Jici #' 77** f ax" *<*.**t>xi&<*Ji lovcm óitos [ìvp-
 fitlKccc.  Hujus figni meminit Ronfeas. At Fontana* ita : Defluit
 in medullam Spinalem ócSpinam dorfi humor ficcans, quod éon-
 jicere licet ex iis, qua; Hipp.fubdit.' FtfììnterrogeS, inquit, ito affo-
cium dicit fupernè de capite in fpinam  veluti formicai defcéndere vi-
deri:   Quae fignificant  defluxus materia; aeris e Cerebro in fpina *
                                Qqo  )               lem 
.-5             Catarrhus Spinalis Medulla.
 lem medullam. Lomnius addit : in caput vehemens Scacutisinci-
 dif dolor ; atque haec funt figna principii morbi.  Hoc Ule.Hoc igi-
 tur fignum calidi humoris arbitratur effe Fontanus.   Quo modo
 humor MedullatnSpinalemSefpinamdorfiperftrin^euSebxrebitCì-
■ mulinintimàMedullàftinaU ? Nonne & frigidus humor fimilem
 fenfum repentinm formiearum efuciet? Dein Montanus aiupercipi
 frioiditotemin defcenfu, habere faviora Accidentia,doloreseffeacu-
 tiffmos   Frigidior humor majores dolores facere non poteft.Ad-
 iicitaue idem autor, illosxpos habere corporisfiupiditatem. Hxc
 certe fenfum magis exquifitum doloris excludere videtur.  Haec
 ipfa,ut SeParalyfisyLuxationes Sefenf9 trigiditatitin defcenfu teftan-
 tur frigidum humorem. Talis quo patto inducet,ut Montana* lo-
 quitur, faviora acctdentia 0 dolore* acutifftmot * Humorem Siccan-
 tem dicit Fontanili.   At Mera autor ait.liquorem genitalem tunc
 impendiò magi? redundaré-Omnia male còhaerem,        -     /
       Nec paralyftt eft fignum : oritur haec humore vel in (ferebrum
 vel in fpinalem medullam influente ac hinc laefis Jervis.  Nam ar-
 teria talem liquorem ut inQerebrum,ita Se in fpinalem medullam fu-
 doris modo interdum emittunt, ut hinc Apoplexia Se Paralyfìs na-
.fcantur. An vero ille cerebri humor retta per foramen Occipitii in
 fpinalem meduÌam,Cupino capitis pofitu,maximè fluat , nondura
 conftat.  Certe Coiter humorem, qui inter tenuem Se duram Me-
 pingem fluebat, in illa fpina fiftulà adinvenit.
      Tandem praedicìus Montanus humorem hic tradit ex media
 fhinali medulla per nervos aliorfumfluere,ac his inde tàm graviter
 affettis, nafci Avoplcxiam.   Verùm haec praevia effe confuevit, Ce-
 quiturque illam potius Paralyfìs. Nec humor Paralyfin creans, fur-
 fum repere potefl ad Cerebrum ac concitare Apoplexiam.   Venae
 qpidem Lumbares nec non ejufdem generis arteriae per medulla la-
 tus viam ufque ad Cerebrum affettant,ut Bauhinus,Riolanus£pige-
 lius,Highmorus monftrant. Epilepfia, inquit hic,velLethargu* dolori
 Colico fiuperveniist fi humores itti tnLumbares arteria* impatliper ar~
 teria* ad fpina lato,ad Cerebri* usój adfcedant, ad quod vafio hac tran-
 fmigrareofiendim^exùillavaCatUtvenxSe arteriae tantù Cerebri
vicina 
Catarrhus Spinali* Medulla.               ojy
 vicina contingere dicuntur .Si humor, ut nonnuliorùfert opinio ,
 tunicam Cerebri poteft afficere , poteft & comitiali* morbm oriri,
 AtApoplexia nafcitur,fi humor (ferebrum intimum complet. Nec
 iisdem venis Cerebri humor concipi poteft ac in Spinalem MeduU
 lam convehi.  Tàm difpari etiam modo ejus Vena Se Arteria Ce •
 runtur.    Admodùm perite hanc  rem  exponit   VVernerui
 Rolfincius.
         Sed originem ,  inquit  hic  , ad  quintum  tboracis
 fpondylum demum  cur arteriis adfignat  Galenus ? Refpon-
 demus rette id fattum-..  Nam ab  aorta ad coftarum fpa-
 tia quatuor fuperiora, arteria; non emittuntur immediate.   Irri-
 gantur autem illa coftarumfpatia àCervicalibus,per Vertebrarum
 foramina illuc emigrantibus.  ,Vetus eft opinio, has fpinalis me-
 dullae arterias Se venas à lumbarihus propagàtas, cum jugulàris in-
 terna: venae & carotidis arteria» propaginibus deorfum defcenden*
 tibus, fupra fpinalem medullam,usque ad lumbosperuva^éfiooffiV
 uniri.  Et quidem de Carotidibus videtur res fatis clara-Ubi enim
hae ex reti mirabili Galenico, ad latera SellaeEquinaeemerferunt
duobus infignibus ramis, ftatim applicantur tenui meningi Se infì-
 nitis propaginibus,  quae Cervicalibus itidem fpinali medullae at-
 tenfiscopulantur, etiam extra pomceria caivariaefpinalem medul-
 lam comitantur ad lumbos ufque.  De Venis jugularibus ita fen-
 tiendum  : eas, cùm non ingredianturcàlvariam,ex eadem etiam
 non exciderc, fed à Cervicalibus venis foramina vertebrarum in*
gredientibus,quae oriuntur propagines,arteriascomitari,&fìc cum
fpinalis medullae venis uniri.  Attio eft nutrire fpinalem medul-
lam.  Abutitur nonnunquam his arteriis nutritioni Medullae Spi-
nalis Se nervorum ejus deftinatis,  ad alios ufus vel potius abufus*
Natura.  Hinc enim fecundum Spigelium Paralyfìs & Epilepfia.
Nathanaeli Higmoro in àvaKs(pa7<ouu<rH etiam materia; hic reflu-
xus per arterias motu quodam fanguinis  curfui contrario, impo£
fibilis videtur.  Et nos fèntimus,fieri fiird&on.lì* Cerebro tran-
fit per arterias hafce, natura illis abutente,in lumbos, exlumbisad
cor,per venas ejufdem ad cavam &cor,ex cprde iterum per arterias
ad Cerebrum*
                                                     Aft 
478              Catarrhus Spinalis Medulla.
IP----MIHMIM-.---- ■    iii     ■ ■■     ni mmmammmmmmmmmé  ■ ■  i
       AftC7r^<?r#«i Nymmanus rurfus "W»^ memorat: A Lumba-
ribus Arteriis Surculi ad Spinalem medullam etiam feruntur, quae
cum venis pari modo per eam excurrunt, quibus generatio paraly-
fìs ex colica adfcribi poteft ,  ut pluribus oftendo Tratt. de Venis
Sett. i. Arteria Sacra offisfacri foramina ingrediens , Spinali Me.
dulia; propagines offert,per quas materia in Colica ad nervos cru-
ris deduci,& Paralyfis pedis, quae non raro hunc morbum fequitur,
cffici poteft.   Lumbares autem venae funt tres vel quatuor.Òriun-
tur ex cava; fede pofteriore, dorfum fpcttante,inter vertebras genì-
culatim duttae, in peritonaeum, mufculos lumbares & Abdominis
diftribuuntur, earuraque ramuli nonnulli ad lumbos exteriusdu»
cuntur, qui ibi fub cute repentes,partim cum venae thoracicae infè-
rioris propaginibus defcendentibus,partim cura K\vyn  ramis in*
tercoftalibus etiam deorfum duttis, partim etiam cum venis nati-
um ab interioris venae Iliaca» ramo externo produttis, ut Se aliis ab
Ifchia ditta minore ibi adfcendentibusconjunguntur&per Ana-
ftomofin unìuntur.  Ab hifce venis lumbaribus propagines quo-
que per foramina vertebrarum in ejus lateribus exfculpta Spinali
Medullae offeruntur, qui cum venis aliis per ejus longitudinem de-
fcendentibus conjunguntur ,  unde perquas vias ex infimo ventre
materia ad fpinam duci oc paralyfis generari queat ,  facile expo-
ni poteft.   Sic # D. Sennertu*Ij. Prax. Par t.j.c.2. Lumbares arte-
ria in Lumborum vertebra* per communio, foramina & ipforum me»
duUam excurrunt, quin & ad medulla latus, dum vertebra* ingreffa
funt, utrinque ad Cerebrum matura venis Lumbaribus adfcendunt.
Verùm aliter res f« habet.   Arteria Lumbaretper vertebrarum me»
dullam,ut Sennertu* loquitut,minimè excurrunt.   Venas perite ex-
cipit fuprà laudatus^//»«W. Vetuftiores,ut Galenus ScAviccnna,
nec non ifti recentiores, ut Vefalius,Columbus,Fallopius,Valverda,
illum adfcenfumvcnarum, Arteriarumqj Lumbarium tanto ftudio
haud memprant, quantoilli,quibuscuraeeft,utcaufa reddatur,cur
Varaljfit excipiat aliquando Dolorem Coiicum.   Nec de illàipsà
re inter illos convenit,cùm horum quidam duas Cerebri Venas huc
ufque defcéndere tradunt, quemzdrnodum fob.Riolanu*,  Lumba*
res, 1. z. Anthrop.c.24.. inauientfm mufculos Lumbares,  Spinalem
                                                      Me- 
                  Catarrhus Spinalis MedaHo.               479
 ———————————— p——mmmmmmmmm ———————————>«—————————_——————ri————> —■——■______,
 Medullam & Rachitas Mufculos abeunt, òccurruntque per Ana-
 ftomofin duabus venis , quae àjugulari interna ex Cranio ad Spi-
 nalem defeendunt, quam ufque ad lumbos perreptant.  Per hanc
 Vaforum communionem Cerebri fpiritus vefaliquam materiam
 ad partes fperraaticas defluere crederem.  Hoc ille.  Aft quàm du-
 biè Beot.D.D. Cafpar Bartholinu*.  Ex Lumbaribus, inquit hic, qui-
 dam fcribunt fc obfirvaffe duas venas adlcendentes,intra vertebras,
 utrinque ad latus Spinalis Medullae in Cerebro, unde confeclantur,
 portionem materia: feminalisà Cerebro deferri.   Ex Lumbaribus
 arteriis duxputantur comitari venas duas ad  Cerebrum.  Hic au-
 tor videt ea,quae nonnulli volunt,probabilitcr & forte non ex vero
 proferri.   Eft itaque illud vaforum itervifu t inventuquerarum.
 Quare perpaucis hic Spinalis Medulla Catarrhus contingere potè*
 rit,veluti ócilla morborum pUTmquoic..
      Extant & Arteria Intereoftale*, de quibus dicendum.Hx,in-
 quit l. td.de ufi part.c.io.Golenm, omninò quàm plurima; funt per
 totam Ipinam exiguarumarteriarum conjugatione.s, numero ner-
 vos, qui ex Ipinalimedullàproducuntur, aequantes,intraquecura
 venis penetrant ad tenuem meningem ,  quae fpinalem medullam
 ambit : iic-nJi» «_5»t&T wnoueo Xi-tttI» tsmyya.   Ha inter e ofl olet
 arteria, quarura meminit galena*, in tunica Spinalis Medulla dif«
 currunt.  Illae igitur & Lumbares vehementer confunderentur,
 fin* ufque ad Cerebrum arreperent.  Ac ipCe Hippecraeet 1.2. Coac.
 e. ló.t.^a. Galenus l.a.de loc.kff* c.fSe ex junioribus apud Riol. En-
 cheir. l.ix.g. D. Merlet, iis arteriis male affettis , Paralyfin afteve-
 rant nafci.  Ac hae & Cervicalet Arteria multò graviorem facient
 Paralyfin, quàm Lumborei. Singulae enim aliquam partem Spinalis
Medulla alunr. Huic inde fùppetit alimonia, ejus quod reliquum,
venis remeat Lumbaribus.  Ob id nec hae tàm rettoitinere excur-
runt, ut mimorera (ferebrivel devehere,vel alium in fuperiora con-
ferre queant.  Adeò complicatae in illis errant Spinalis Medulla
tunicis. Age( quanquam contra Vefalium affirmet Valverda) Cer»
vicalia vafa  demus Stnus duos Membrana Cerebri Dura intrare
Lumboria quoque aflèramus iis vafis jungi ,quae Plexum Choroi-
dsm in Cerebro effingunt.  Ex co tamen non efficietnr, eum Spi-
                                   PPP             nalis 
4g o             Catarr has Spinalis Me dalia.
   nalis Medulla Catarrhum exiftere, quo vafa, quae ad Spinalem Me-
   duUom pertinent, Cerebri humorem imbibunt faepius , ac in Spina -
   lem  Medullam conducunt, ut indeVaraljfis exoriatur.    Hanc
   potius faciunt  arteria  Cervicale*  , ìntercoflalet Se Lumbares,
   qua; non privatum C*re£n,fedcomraunem Mafia Sanguinea hu-
   morem invehunt. Si qua fiat Paraljfis, oriente Apoplexia,reCerio-
   que humoris (crebro, illa non fpettat ad hunc Spinalis Medulla Ca-
   tarrhum ,  cujus humorem Hippocrates non foraminibus occipitii,
   fed 2^6 <pA6j9<w*aitmanare.  Atut clariùs locjuamur, fingamus
   hominem quendam Apoplexid arreptum, Cerebrum quoque pituita
   effecomplctum, ac ex eo illam per  magnum  Occipitiiforamen in
   Spinalem Medullam fluere,ut Paralyfis inde nafcatur.  Haec min_s
   proprièCat arrhus Spinalis Me dulia vocabitur,nec quoque deSen-
   etntia Hippocratis, illud Catarrhi genus venis ferri,edocentis. Nec
   illa Varalyfit faciet<*Vtfr«wLumborum. Quem Hippocrates ait effe
   jggnum illius Catarrhi, qui it in Spinalem Medullam.

           SIGNA  PROGNOSTICA.
       Hippocrates duos morbos primum pronuntiat hunc Spinala
  Medulla Catarrhum Cequi,Tobem Se Ifcbiada. Unde Johannes Ba-
  ptifia Montanus, fi per nervos,tnquit,tfr Spinalem Medullam fertur,
   ultra hoc,quodlocus inficitur Se refrigeratur, non attrahit ,  quia
   non habet calorem, ideò nec nutrì un tur tales Se tabefeunt.
       Caeterùm quam tabem feu Phthifin facit catarrhus,ea eft du-
   plex,ut catarrhus ipfe.   Priorem Hippocrateiiibro de gianduii* pro-
   dithifee verbis:  À'^oie i't vittpms iià (pdpvyya vi n-gAij p'vti,
»  pxgji im OTifAt/ où vycdt cp&esfdieg.  KofiioxotrcifycL^ ià tykiyiiit'
   T&> 01 7tV8VflO¥gCff(gif yiftTOU 70 mi09.   T$10 ^sSt&t TtfC ItVtVflè'
   veteng^òi 9ooiovmc,u' pcuov&£iylv 0*104. Hoc eft.Aliis per palatum
   ad guttur multa & frequens fluxio,morbos tabificos facit.  Pituita
   enim pulmones implentur, indeque pus gignitur,quod pulmones
   exedit,ncque aegrotifaciiè evadunt.  Debine libro de interni* afte-
  $lionibut:Phth\Cis ex pituita oritu&cùm caput pituita plenum mor-
  bo affettum fuerit & calor  intusfubortusfuerit, in capite pituita
  putrefeit, ut qua; moveri nequeat, ut fecedat.   Rurfus libro de locis
                                                         in 
                   Catarrhu* Spinalis Medulla.                481

  in homine: siti** *V se top wfaty* pvn-vmfyuxoict X0*-* y^sreti%
  li*1ko9 Ss p'u èi iòtKi$uofVV7sè \J/rJ£oic» twa iéo6,oU sv&cj  ybe'
  xoa U109 tgóy%09, jf^ sumioi ylwTcts,.*  0reo èc tòv Ki$Kge9 p'én
  nei) Corame» Óxoto* ic t&V 7rvevj*o*ttJsvoji eoe THfKePoO^g' otd
  •eli Seóyxu yejs tw»dpitiotan, stimici yi909Tct4'  hoc eft,ubi in tho-
  raeem ob frigus defluxerit, bilis exiftit.   Quod ideò fere contin-
  git,quod ad guttur facile defluat.  Quin etiam cùm in thoraeem
  fluxio decubuerit,fuppurati Se tabidi fiunt. Cura de capite per gut-
  tur Se arterias afperas in pulmonem fluxio incubuerit, empyicì
  fiunt-..
       Altera Tabet,  quam creat hol$p{&* MtyofoKlidtpHQm
  im vùàUcùo*librodeglaudulis, proditur hifce: YLetA ^9 Ttm'n (pjijiv :
  tabem fecerit : ut & libro de locis in homine : cùm vero in medullam
  fluxio contigerit, alia Plithifis oritur : Lumbosdoloroccupat,&
  anteriores capitis partes ipli vacuae videntur.  Necnonlibro de in-
  terni* affeclionibu* : Tabes tertia cft,cxquà haec contingunt.   Ejus
 fpinalis medulla fanguine piena exiftit.Tabefcit etiam eodem mo-
 do à venis cavis ,  qua; pituita aqua; ipeciem referente & bile im-
 plentur.
       Petrus Salists Diverfis* ni commentario fuo facit quatuor
 tabis dotfalis genera,&ea quidem, ut huic videtur, ipCotHippocra»
 te autore.Prima differentia,*'»^»*/ iUe,eft ex nimia venere, altera ex
 fanguine copiofiore in fpinalem medullam irruente, tertia ex ejus-
 demrefiecatime , quarta ex prava deftillatione ineandem incum-
 bentc-».
       Verùm tobei dotfalis de nimia venere Se de fpinalis medul-
 la; reficcatione oriens nonnullis una & eadem fortafsè videbitur.
 Siquidem Hippocrate*,Tabcs altera, inquit libro de internis affettio-
 nibus, ex vehementi labore oritur. Eadem ut plurimùm,qua; prior
 patitur. Hic vero morbus priore magis intermittit& per aeftatcm
 reraittit.  Sputum craflìus quidem priore expuit,& tusfis fenes pra>
 fertim urget, & dolor in pettore vehementior, eique velut lapis in-
 cumbere videtur.  Dolor eriam dorfum occupar, ejusque color
 nimio humore penna defeit & fi quid laborarit, flatus Se anhelatio
( d&uct ) detinet.   Hic ex hoc morbo in tribus fere annis mori-
tur. Jisdem verò,quibus etiam priorem curato. Hic morbus multis
                                    Ppp 2              ad 
a\%i              Catarrhus Spinoli* Medulla.
     .....—■—*—- ■ •       '■■'       .iiiii  m Hill——■—
ad tres annos  perfeverat, verùmmoriuntur, eli enim gravis mor-
bus.  Atqae libro fecundo de morbis : % vooliag <P$imc "aire iduvs\h
ylvsTay. Tabes dorfalis exfpinali medulla oritur,praecipuè vero re-
cente* fponfos oc libidinofos'corripit.   Febris funt expertes.be-
nè comedunt,  & colliquantur.   ,Quod fi ita affettum perconte-
ris, afferet fibi videri ex fuperioribusi partibus à capite velut formi-
cas in fpinam demitti, cumque urinam aut ftercus reddit,  femen
genitale copiofum & liquidum ei prodit,neque generatio fit Se in-
ter dormiendum, cum uxore dormiat,nec ne,veneris ludibria pati-
tur.  Cumque alias, tura praecipuè per locum arduum iter fecerit,
auteucurrerit, anhelofus(ac£>jtfc«)v&imbeciIlisevadit, caput gra-
vatur Se aures fonant.  Rurfus libro de interni*affeUionibus : Me-
dulla fpinali* potiffintum reficcatur,cum venula, qua ad eam tendunt,
obftrttclafuerint,quìque a Cerebro eft aditus.  Ob corporis autem vi-
tium ita afficitur efr agrotat.   Refieeatur etiam maxime ex atlu ve -
nereo.
     Improbi labores, nt surfu*\equitandi ftudium,item vena* cor-
pus fic exiccant,ut inde hoc tabi* dorfalis genus nafeatur.   Subne-
ttit quoque Hippoeratet l.de aerejocis & aquis i Scythae perpetua e-
quitatione fratti , adcoitumimbecillesredduntur.^/.^*»/^r».
affett. coxendicis autem morbus his ex caufis multis praecipuè ori-
tur, fi quis per multùm tempus in fole verfatus fuerit & coxendices
ìncaluerint, humorque qui inarricuHsineft ,  ab aeftu reficcatus'
fuerit.   Tandem libro de loci* in homine tabem iterum memorat:
Si in orticulot defluit, efr Coxendicum morbum induci t, ant pofterio-
rum partium tabem.
      Nunc dorfalis tabe* tùm ex fanguine, tùm ex pituita nafeens
itidem eadem videbitur.  Etenim libro  de internis Ajfe&.cpfyM ti
ofioiuc. t(cfs timi TU9 koiXuv (fifaQut. dura* rè Q/XéypLOLT®* vcÌpuwoh-
U©* kfjL7n7rAajteu\ aj^ fcoAiJc. Ac eodem libro i oritur eriam àbile
& pituita, oritufquoque etiam ex fàuguine, dolorque confimilis
eft.r»VfiTccf 7F^^m^eA« ygttyAiyfietT&wtiTctj Tèn^dmìou-
ftctT®», detriti «a^-TrA^oi©-.
     Cùm vero Kaffppuc eoe thc MQet/Xtjc se. io\ irveùpuet 2&& ih
QfidyXfl  ftffìTwv àpi^pim Se wmpoue, $td |3A#j3«i» dBì vo%euo9
                                                      tabem 
                 Catarrhus Spinalis Medulla.              a\%\

»£«wfaepius,quanquà diversa ratione inducant,eam autores inter
Catarrhos referunt,maximè Latini,ut Plinius VoUC Plin: Secundus,
Caliut Aurelianus,Oclav:Horatianus,.Hi autem illam indicant,quam
Hippocrate* libro de internisaffeclìbas priore loco dicit ac extremo
CCelfus lib.3.cap.iz. Hippocrates ita : Tabis tres funt Species. Prima
ipfa quidem ex pituita oritur ,  cùm caput pituita plenum morbo
affettum fùerit,& calor intus fubortus fuerit,in capite pituita com-
purrefcit. Deinde venis repletis, fluxio in pulmonem Contingit-».
Corn.Celfus ad hunc modum :  Tabis plures funt fpecies: una eft
*t?o<piot, altera xtf^/a. Tertia eft longèpericulofisfima, oritur
fere à capite, inde in pulmonem deftillat.
     Verùm utraque^/-6//J>eftcommentitia, nec bumor cerebri
ha e via inpumtones nec in fpinalem medallamCertur. De priori Se de
Laryngis itinere fàtis dittum puto. Dorfàlem Tabem Veneream qui-
dem multi recenriorum celebrant, xttZacata* Luf in Praxi Admir.
Solenonder, Hier.MontuusJacobusFontanus. Tabes,inqait la. Proci.
cap.S4. Johannes Baptifia Cortefius, ab Hippocrate lib. de morbis 2.
& lib. de internis affcttibus,divifà eft in tres fpecies, quarum prima
fit ex pituita; à capite defluxu, fecunda à labore, quam renalem vo-
cant -, tertia fit à fpinali medulla,  quae libidinofos & veneri deditos
ob  nimiam femìnis conceptionem corriperecniandoquc folet-...
Hinc fimifla Dn.Dotl. D.Sennertus.
     Nunc Hippocrates alia incerta tradirionis fetta tur : Credit e-
 nim liquor is genitali* materiam àcerebro manare , ut libro de genitu-
 ra  : Qui juxta aures fettionem expertì funt , iiVenerem quidem
 «xcercent, verùm femen paucum ócinfaecundum emittunt. Ma-
 xima fiquidem femìnis pars ^19 ttjc xt<pe£kne «s^ù va Zttfg, in fpi-
nalem med ullara fertur, ipfe vero tranfitus, fettione ad cicatricem
perdud:a,Còl\diot evaCit.La temer (fi. de aere, toc. tyaquit, ac libro
de natura pueri. Hinc fiat ea turba recenriorum confenriens, quos
nomìnatim appellare,nìmis longum erit. Vincentii Alfarii a Cruce
Ub.6. de Epil. cap,*z. verba bkpefuiffe, abunde erit : Hippocrates fe-
 men àcerebro l.de aere, aquis oc locis provenire opinatur. Gale-
 nus quidem non affentitur, at vero Avicenna. Alcmaeon Philofò-
 phus femen partem effe Cerebri exiftimabat.   Dubitabit vero hoc
                                    Ppp j               in 
 484              Catarrhus Spinalis MeduSa.

 in loco aliquis ingeniofus de via,pér quam à Cerebro & fpinali me-
 dulla fèmen ad vaia fpermatica ducatur.  Eam nos pariter docuit
 Hippocrates de osfium natura, licet ejus opinioni Anatomicorum
 nemo alien ria tur , ubi venas ex capite juxta aures per cervicem-,
 fphagitides, hoc eft, jugulares appellatas, intrinfecus juxta fpinam,
 ab utraque parte, juxta lumbos in teftes & faemora procedere exa-
 ravit. Unde ex Hippocratis fententia venis penes aures relèttis aut
 etiam exuftis, potiori feminis parti tranfitu interclufo , faecundita-
 tem adimi neceffe eft.  Opinio haec de femine plurimo à capite ma-
 nante,firmis eriam rationibus confirmari poteft. Coeuntes enim in
 fpermatis effufione oculis nittant , imo ea perpeti videntur, quae
 cadendo Epileptici,ut hinc videre licet, quàm vere fit dittum à De-
 mocrito apud Gal.3. Epid. com.4.  concubitum eflè parvam epile-
 pfia. Praetereà qui frequentiori utuntur venere acfàlaciori flint na-
 turà,citisfimècalvefcùr,.//4^ftt»Wi4#/'7r.Eft admodù inanis opinio.
 Quàm multi vulnera fecundum aures & cunttam cervicem accepe-
 runt, iidem autem, ut anteà, venereis voiuptatibus fruì potuerunr.
 Earum ufu quidem nimio corpus iabefattatur ,  Se ejus membra
•lìngula, utindetabes oriti queat, vitiato fanguine.  Spiritus vitales
 confumuntur,relittisinutilibushumoribus. Quodqua;lb,confor-
 tium feminis Sefanguinis aurium vel men te fingi poterit ? Ilio quafi
 defperato, rette fentit fohann.Jeffenius libro Inftit.Qoirurg.  Duae, in-
quiens, utrinquepoft aures tunduntur venae.   Hàrumq; venarum
 fettionem Hippocrates lib. de^er. aq. ócloc. inhibet,  quòd cere-
 brum nimiùm  refrigerent, fterilitatemque afferant. Quam tamen
 iententiam Galenum non admittere,refert Avicenna. Et rette mi-
hi fentire Galenus videtur, fiquidem experientià conftet, nihil tale
hinc evenire.   Cur enim haec magis, quàm aliae flerilitatem indu-
cant,non video. Hac ille. Quid ? Reverà compertum cft.Anno  lórp.
Angelus Carlefchus,inquit cent.t.obfi.Sj. Job.Rhodius,fàberPor-
donenlìs ab aemulo Patavii graviter fauciatus, arteriis pone aures
difcisfis à JohanneVeslingioMedie.Prof.reftitutus,  binos exeo
mafculos genuit. Expendant igitur fàgaciores, quaenam fuerit lib.
de aer. aq. & Locis Djcìatoris fententia, qua incifis juxta aures ve-
nis fterilitatem pronuntiat ;  Se num ifthaec orta ex confenfu vafo-
                                                      rum 
                   Catarrhus Spinali* Medulla.              a.fy
 •—PHM—————M____»>———————-———.—————————■———>• ■—_■■—■■■—__•——■ ——————a    i
 rum in partibus generationi dellinatis. Numquid etiam Celli con-
 filio lib. /.càp.y. in pituita oculorum,acri Icil.ophthalmià, à media
 aure ad mediam altcramaurem cutis incidatur integris arteriis?
 venae fettionem poft aures quidem fbporiferam , at fine Iterili tate
 tradidit Profper Alpinus de Med.^Egypt. 1.2. cap.io. & 14. Sterìlita-
 tis quoque fufpicionem hic amovit Johannes RiolanusEnch.Anat.
 Iib.5. cap.6. Arteriarum  quin etiam hoc  loco apertionem perfève-
 rante capitis dolore commendat Paulus egineta  lib.3. caP*V- Se 12.
 in vertigine cum caliditate capiris.  In Cephalaeà majores,osfibusq;
 proximas fèligit Aretaeus demorb.diutur:cur;lib.i.eap.4. Adhaec
 Artcriatomiarn fub  aure in dolore dentium praecipit Attuarius
 Mcth.Med. lib.3. cap.i.  Librum vero Hippocratisgermanum per-
 fuadet Galeni ac Vcterum autoritas.  Quem tamen Joannes Co-
 ftarus decade i.MifcelI.medie.magis hiftoricum quàm didafcalicum
 exiftimat.Et fané feythasfeminalia femper geftantes perpetua equi-
 tatione frattos ad venerem imbecillcs memorat divinus Senex atq?
 ex defluxionc affettiones Articulorum, Se coxa?,  quibus hac vena-
 rum fettione occurrunt : reliquis eriam hominibus id ex creberri-
 ma equitatione contingere.Huic igitur flerilitas procul dubio ma-
 xime imputatur.
     Idem Hippocrates nunc pituitam,nunc femen quoq; in uterum
 ipfum de capite fluere ratus eft, quemadmodum L.t. de morbis mn-
 /irrnMW/vehementi labore reficcati uteri ( ai ufrrxpou ) convertuntur,
 cum fint vacui Se leves. Amplum enim locum, quo convertantur
 natti funt, vacuo nimirum ventre. Converfi vero jecur appetunt,ei
 adhaerefcuntóc adpraecordia impetum faciunt. Ubi autem hepar
appetiverint,  flrangulatum afferunt, perfpirationem, quae circa
ventrem eft, intercipientes. Interdum etiam fimul atque uteri he-
par appetere cceperint, pituita è capite velut fuffbcato ad praecor-
dia defluit,nonnunquam etiam una cum pituitae defluxu,ab hepate
in locum fuum feruntur,fuffocatioque ceiCat.Nec non libro de natu-
ra muliebri: Si uteri pituita redundantesfuerint,flatus intus oritur
& menfes albi pituitofi prodeunt ; Interrogare igitur eam oportet,
num quod defluit, mordeat Se exulceret,& fi non mordeat,ex cere-
bro defluere afferito.  linde lib.de loti* in homine : Si quidem fluxio
                                                    mini- 
486              Catarrhus Spinalis Medulla.
 minime falfa eft, cum de cerebro non procedat, verùm mucofa ma-
 gis. Sic affettus hac ratione curanduseft. Caput eft purgandum.
 Quod fine fic quidem convalefcant, caput ad os usque fècandum,
 non fublimibus, neque tranfverfis fètturis, fed ad osipfum pertin-
 gentibus &crebriscraidem, quocollettushumor citiusper ulcera
 effluat. Ac quoque Libro primo de morbi* Mulierum : Si vero mulieri
 utero gerenti caput pituita redundarit,pituita aeris in ventrem fer-
 tur & ex capite in ventre cum impetu decidit.»!» -rè <yv9cuit<x sv yarpì
 èzu'oii t) xsQefaq QKsyyaizihc %, Ka^Qou9stiò(pA6ytjtaoxpifii)è(
 xofoWiuJì Kct&porio'a M nic KSpoiKric n<9 Koihinv.   Paulo poti : Si
 mulier utero gerens pituitofa fuerit, caput dolet,fubindeque febri-
 citac, pituita in capite volvitur & gravitatis fenfum habet & frigo-
 ris, in corpusfecedit&venas, cùm caput rcpletum fuerit: hoce/r:
 r.9 yvvri co yatp)è%itonQ'\syfict'nóhc n  t(sù lùxsQetfààhysutà
 7ru*sioùv6i dìkois net) aX^ojB.  Ka/ c*v fk  KeCpa'hH eiTiésieqiò (pKÌ-
 ypba.  K«) Pdpgp èz&t *(& $v£tv. Ketj èg  io ov/ux 2l&xcù%éc4 i&j se.
 raV <PX*|3«$ » orette ì *,s<f>aKrt ri TtKiipnc.
   Tandem ipfam Fornelli opinione oppido falfam,quam fupra te-
 tegi,fecundoàjVolumine deCat.-prolixius ejcpòfui,inlibris Hip: con-
 tineri tradùht Ludovica* Duretus, Vinci Alfarius a Qrucefrancifcus
 Perla. Quàm fignificanter enim Hippocrates libro de loci* in homine
 atj: medicamenta caput purgantia, fi funt valentia, à toto capite
 deducunt, quae vero imbecillia ab oculis & inde à vicinis nafo par-
 tibus.  Quod fi muco inter os & carnem fubfiftente,ex carne & offe
 in oculos fluxio decumbat,ex eo cognofces,quod his ex locis deflu-
 at. Ac paulò onte: fluxio per mediam carnem fertur. Confunditur
 cum eo, quod confluit à capite.  Quod fi  parum defluxerit^/aJa»,
 agi Kiàtictfa facit.  Ac libro de internis affé ti io nibus: ^n> fa nQpìn-
 è<& cBìXetfjbficlvH- H St vver@rA fssyd'hn i£» (PxeQtZi iu9 x.oi\w,at
 ieivoioi9 Xnò thc, HsQctXvic tafyp ròte o-Qctyàc $id tkc 'pjijct®* * ic, w'
 tr<Pvojv io cotiòc. id 7roèoe *r_à se. iti wru£u iùnsydhis ^axn/A_*. To'
 èo »8oi}ti<t ylisrcq (j$j) ìwo (pxéyuaT©* u&*%oAnc»  okotow èc vele,
 (pAtQocovppvii' otjèsCpxéfiss avicy, cu/u,ai(§*eioÌ7rhnpe6c. r;v *vn
nups'Xfai oifcoìov «e dviàc^ocrSoì :  hoc eli, Ex renum morbo inva-
dit magnus venarum cavar um morbus, quae à ospite Juxta jugula-
                                                       res* 
                 CauttfUus Spinalis Medulla.              487
_—.___—__—— ————————■■» —P—P—  ■»  ' —___,——_>_»M^)«———a_— , |,
res, per fpinara ad taluni exteriorem & intermedium pollicis lo-
cum feruntur. Oritur autem hic morbus ex pituita quidem de bile_
cùm ad venas confluxerint.Venae autem cùm fanguine refertae fint,
(ì quid alieni ad eas pervenerit,maiè afficiuntur. Sic igiturafficitur.
Si dextrà parte morbus eft, perexordia excoxendicisacetabulo
dolorem exhibere incipit.
     Cerebrum habet venas Se arterias. Utrique funt multifariàm
divifae.Non originem de cerebro ducunt. Nec illa vafiajugulariaà ca-
pi te per fpinam ad tolum aut ad motricem usque retta feruntur.  In
perfpicuà notarum rerum ignorationc verfatur Hippocrates.  Non-
nulli Medici mentionem cujusdam vena inferunt, quae fpinalem
Medullam comitetur, de cerebro dutta. Nec illa, fi qua extat, aut
jhunc Spinalis Medulla Catarrhum creabit aut Tabem. Joh: Baptifia
Montanus inCuper al\amTabisCpec\emmemorat,CedreCertadcatar-
rhum ii 70 euu,oi Ceu ad catarrhum fanguini*, non ad hunc Spinali*
Medulla Catarrhum. Omnes,quas catarrhorum vias fingit Hippocra-
tes, funt falfàe,imò <8c fallaccs, quippe quae Se maximis Med/entium,
Ut Fernelio, impofuerunt.
      Alter morbus erat Ifchiadicus, qui hunc, autore Hippocrate,
plerum que exc i p ia t Spinalis Medulla Catarr barn.  Hippoeratemque
Job: Baptifia Montanus ita interpretatur : fit per nervos deficendit,Pa-
rabffin,fpafmos, Tremores & omnes ogritudines nervorum.Qim ad ca-
xendieisjunlìurastrunfit,lfchiadicojdoloresexcitat.Nunc ad Ifchiadi-
 cum quoq; fpettant illay. lùuai<l->Ppdagra,nec non cunt\aArthritU.
V?rùm de hoc morbi genere liber erit.   Quare eum, expofitoy2r«-
guinis catarrho, adjungam. Nam cauto opus eft, ne Hippocraiicus
ordo catarrhorum,inter)ec\u integri trattatus,interrumpatur.
      Verùm,ne quid dilfimulcm, Hydrops,eodem Hippocrateauto-
te,hunc quoque Spinali* Medulla Catarrhum Cernii putatur: Ait enim
Hippocrates cerebri humorem quoque àcfnJc oupkgc, influere. Nam
libro de locis in homine 412. ita: fluxiones in nares-, oculos & aures
funt tres.Dein una per guttur in thoraeem, ac quoque una in fpina-
lem medullam.   Quod fi  vero in vertebras & carnes fatta fuerit,
oxaa è' c7no-%i se  idsearoutSvXxc. HSH ù T*< cd^Kae'pvtit Hydrops
•rigmtur. h» nr>7\vpin oh yèie 0 \o@* èid freouprcòcpelone :  Fluxio
                                    Qjll              enim 
488               •  Catarrhus Spinai Medulla.
mmmm—mm*~m~m^M\ il I- i i   *      "   ' "*......        '  ' pp""»«m--_-__
enim per mediam carnem pofteriore parte delapfa, anteriores par-
tes ficcas reddit. d ti ,pg@">v& «#'vtynKoiiom n£ \slftd &V»n-
Hu\óo9$ ìyfÈt t V« HgliiÀurtt)ni9Vt vy»Q7Jir(& taf oupy.ec; : Fluxio
vero cùm  ex altioribus delabatur Se tenuia contra fé objetta ha-
beat, defluit, & carnes humiditate repiet.  Quin Se huraiditas, qua»
ex cibis eodem defertur, corrumpitur, ipfaque ex  commixtione
corrupta Se quod cum ea ex capite defluit, (^J 'péo9 rie avvi dna
Txc xsCpàrìc ) corpus nutriunt.  Plurimo vero humido carnes nu-
trita; & raorbofo turgida;, aqua intercutem replentur.  Quod Ci pa-
rum defluxerit, \%tdìct hJ) ttéèpafa facit. Et paulò ante : fluxiones
autem contìngunt &  perfrigerata valdè carne & fupertumefattà.
Propter frigus quidé fluxiones fiunt,cùm capitis caro&venardiften-
tae fuerint ( Sia» ì odo ti ì & ip hsQoTw £ etj <f>\s$sc. ii^iMoia laxnv
eaeq; carnepròpter horrorem in angufttì coatta, & elidente,humo-
réexprimunt,fimul eriam carnesipfar in anguftum contratta;,vicif-
iìm exprimunt,&capilli velur undique fimul vehementer compref-
lì erigutttur.  Hinc quod expreffum fuerit, quocunquefòrstulerit,
fluit. Quin & ob caliditatem fluit, cum  carnes rarefatta; tranCitus
praefeBerint,humorc/ue calefattus tenuior evafèrit. Quìcquid enim
humidum concalfattum fuerit, tenuius evadit, &quicquid cedit,
fluit.  Potisfimum autem ubi quid valdè fiipertumefattum fuerit,
hanc ob caufam fluit.Carnes admodùm repleta; (pù eupnea AiV stt-
Tt'Keaj) cumcopiam capere nequeant, humor, qui contineri non
potuit,effluitfluitque,quocunque datura fuerir.
       Hippocrate* iterum fallit & fallitur.Aqua intercus hoc modo
minime nafcitur. Humor enim haudper nervos influit, fèd per fan-
guinis conceptacula. Ethoe forte eft, quod Johannes Baptifia Mon-
tanusHydropem ponatin numero  eorum morborum, qui Catar-
rhum se, lòcuaa Ceu fanguinis catarrhum comitantur. Atque Ifcbia-
dos materia non vertebris fpina ac Lumborum, fèd iridem vafeulis
iànguinis fertur, ut, decursà catarrbi fanguinis natura  , admodùm
prolixè oftendemus.   Caeterùm catarrhus fpinalis Medulla,au torc
Hippocrate,xxe% illos morbos praenuntiat, Tabem^ Ifcbiada Se Hydro-
penta.
                                                  Tandem 
                 Catarrhus Spinali* Meditila.              4^
         ------------                          ■ '■«—*-——
      Tandem Hippocrates hunc fpinali*medulla catarrhum judi-
catlethalem, Siquidemlib.de Glandufls,tresdicit'póas è Tru'fiim*
Suvai&èss'i ?mox reliquos,& imprimis hunc, perfèqnitur,fi haec in-
fluxio, inquiens, tabem fecerit Se utroque modo homo contabefcit,
neque vivere expetit.   Confeftim enim fcapulae dolent, fimulque
ambo pedes &cruraeonfequuntur,tandemquepereuntlongo tem-
pore curationem trahentes,neque viribus homo deficit Se moritur,
Hatlenus Hippocrates. Eo igitur autore hic, qui fingitur, catarrhus
fpinalis medulla Tabem, lfihìada,Hydropem Se tandem mortem rning*
turw.
                    CURATIO.
      Hippocrates Caput, Cerebrumque curat. Quare id autor eft/
ut ptarmica,Ceu ut vocantfiernutotorioadmoveantur. Eà decaufà
Hippocratis verba fuperius tanta fèrie pofui. Ea nunc mecuth reco-
gnofee, ut libro de locis in homine : fluxio per mediam carnem po-
fteriore parte delapfà.'cVab interiore averlà,anteriores partes ficcas
reddit, carnemque in pofteriora irrigati eamcjue magis, quae ad in-
teriora eft,ad ventrem,quàm quae ad cxtpriora eft,ad natcs.JEt pou*
lo posi: Medicamentum ad nares admoveto,ut eò divertatur Se im-
becillum rurfus, donéc aliò avertatur ac anteriores quidera partes
capitis calefacito, pofteriores autem refrigerato. Mox quoque an*
teriores capiti* partes vocat vacua* : Cùm vero pofteriore ex parte
fluxio in fpinam decubuerit, huic tabes ejufmodì fubòritur. Lum-
bos dolor occupat, & anteriores capitis partes ipfivacuae viden-
tur. Et exteriore parte corpus foramina habet anguftiora.
      Tàm commentitio Spinali* Medulla c4/4rr&*,nonmirum,adr
modùm vanam quoque rationem curandi fore,  Fingamu$,eo Co*
tarrhigenere cerebrum Sefpinalem medullam madere. Humor me-
dicamentis fternutamenta cieritibus nec trahi poteft necpromo-
veri.  Ille enim fuopte pondére vergit deorfum.  Nec in eum quic-
quam juris ampliùs habet Natura. Adhaec, foramina Osfis Cribri-
formi* Se Cuneiformi* funt claulà. Nunc nefciO,quae foramina fingit
Hippocrate*,quiillam hypothefinhabuit,quam tàmfàepè dixi.  Ipfè
càdem motus, perfuafumhabet, anteriores capitis pàttesficco* effe
1 
490              Catarrhus Spinali* MedaHé.
       _—                               -----
& vàcua*,rutCus rigariptormico ad nares adraoto.   Ingenium qui-
dem laudo,horreo falfitatem. ^Arteria cerebri anterioris nihil kefàs
flint.  Eae fatis invehenrhumoris.  Hae quoque ex acquo in capitis
partes diftribuuntur.Quo patto Synciput folum erit minus fanum?
Eritq; tam inane? Credat,cui caput eft fine cerebro.
      Dein Hippocrates & hoc fiuadet : Se medicamentum ad nares
admoveto, ut eò divertatur Se imbecillum rurfus, donec aliò aver-
tatur , ac anteriores quidem-capitis partes calefacito , pofteriores
vero refrigerato. Et poftquam partibus capitis anterioribus excal-
fattis, tibi videbitur, cibos edat, qui corpus maxime tumefaciunt, &
minime ventremfiubducunt, quo fluxionis meatus anteriore capitis par-
te quàm maxime dilatentur. Ho e eft: orno, s&iw  id (f>t\sy\Lonu-
èésuTd Jf_# ?*•«•* 2l&X,ÙJ?rfttKdi ac ola /idAi^u fcvpwQoffiv aj 'poiaf
olj é[s>mfo&-ev The KsQaXnc.*
     Hippocrates eft autori ut ille hoc SpinaKs Medulla catarrho aeger
iftis cibis vefcatur,qui valentiores fmt,nec ciean t alvum. Quo fieri
retur, ut meatus in Naribus exiftentes, aperiantur, quibus humor
in Spinalem Medullam fluens avocetur. Sibique perfiiadet, adftritta
alvo, cohibitos illos flatus furfum fumma vi piti, ac poros narium
rurfus refèrare.PIura exeogitari poterunt.  Cur non, folle ad nares
admoto, Hippocrates aerem inflari praecipit, qui illos meatus ape-
riat>  Nunc qua via fpiritus alvi comprefla; ad nares per venient?
Àn gulae itinere? Quanto eruntfaftidio? An yafculis fanguinis ?
Quanta; tunc erunt ambages ? Nam flatusalvi poris Narium ex-
cludentur. Tàmprudenterevigilatumeft remedium. Atque adftri-
tta alvo ,  redundans ciborum liquor non in anteriora tantum-»'
membra ,Ced etiam in medium, in pofterius, in omne corpus didi-
tur.   Quo modo is in priores capiris partes maxime diftribuetur ?
Sì quoque Hippocrates calefacit priora, & refrigerat pofteriora-r
corporis,non continuò humor Spinalis Medulla Quei in Nares.Re-
frigeratus humor tanto aftius infidet, nihilq; loco pofteà movebi-
tur. Fruftrà quoqjnarium poros aperiencPtarmica.  Ac haec qua ra-
tione alIicienthumorem,quo Spinalis Medulla perfunditur ì Si hic
per medium Cerebrum trahitur, nonne ilio tranfitu gravisfimos fa-
                                                      cie t 
                 Catarrhus Spinalis Medulla,    ■  -       oji
_____________  ........ ,,        ,   ..  , |   ___—___, ■   ,
ciet morbo*, Letbargum,Epìlepfiam,ApoplexÌam ì Quidam ajunt &
Cerebrum fimul madere.Pars numotemftinalis medulla refidé con-
tendunt venis in nares cóferri.O incerta raterpretationum.'O opi-
nionum varia! O dubia Curationum ! Gargarifinata Se Mafticato-
ria etiam fimili pcrfuafione adhibet Hippocrates, usq credit puerpe-
rarum purgamenta diutius cohibita interdum emitti poflè.
     Tandem Hippocrates inurit cutem Cumma* Cervici*, eo confi-
lio, ut humor evocetur, lìcceturquefpinalis medulla.  Praetereà ille
Catarrhus eo remedii genere fufpendi,ae quoque, utloquuntur,in-
tercipi videtur. Verùm valdè irritum eft remedium, Catarrho mini-
me per fpinalem medullam delabente-  Ipfe quoque Hippocrates hunc
Spinalis Medulla Catarrhum ait venis meare. Quare haec non folum
inefficax,fèd etiam incerta eritmedela.  Natura eft gubernatrix il-
lorum humorum, quicortceptaculisadhucfuis feruntur. Noneò
igitur femper tendunt humores, qpóulcufculum cutis vocat.  Nec
   ulla Sanguinis vafà ad Spinalem Medullam pertinentia, in cu-
          tem cerviefs mittuntur_,, ut humor inde
                  tàm commodè eliminari
                         queac-,
Qqq }               CA- 
    CATARRHUS SANGUINIS.

Fit recenfip Catarrhorum.Septfmus Catarrhus,dottore Hippocrate,
    eft hic Sanguini* Catarrhus, feu Catarrhus Venarum & Arte*
    fiarum. Priores tres funt eeoe ^noK^loìi^* & confpicui, levio-
    res ac minus peric.ulofi.  ''Nomen'<p7ifj3_ì» enpdatur.Comple.
    ttiturék arteria*. Cunttus ille Hippocrati* locus inferitur,quQ
    natura Catarrhi in Sangninem euntis exponitur.  Hic Catar-
    rhus eft admodùmCeta%motbotum,utc\Apoplexia. Hàchu>
    mor in Cerebri ventriculos fluere putatur.Apoplexio Se ab in*
    fiammatoria oritur Cerebri'diftofitione, ad quam fpettat <b\t-
    (Ìùùv jf«gf^i^/jc aut dvótytytc.  Laudatur {Zaffar Hofman*
    nus. Aer,edocenteHippocrate,in arteriis ineft. Illius aeris mea-
    tus Cerebri humore in vena* eunteimpeditur. Hac ratione ille
    fanguinis catarrhus apoplexiam concitare dicitur. Cerebrum li-
    quefeere Se fuum phiegma in venas raittere perhibetur. Sangui-
    ni* Catarrhum Se Poralyfis,Epilepfia-Xorp§r, Convulfio, 'tabes,
    ffJydropSìCordispolpitatio,Dyfpncea,Hamoptofis, Angina Se. re-
    liqui morbi fequi poffunt. Hujus Catarrhi Signa T>iagnofti.
    ca in medium profert Joh. Bapt.Montanus.Credit eum nunc
    venie, minearteriis ferri.Cujusque rei figna dare laborat.Inde
    pulfumretur.  immutati acurinam.  Febretquoqueadventare
    finguntur.   Ob multos, quos facit morboshic fanguinis ca-
    torrhus, habetur plenus periculi,ac Senioribus praecipuè admo-
    dùm exitiofus.   Hippocrates fuadet misfionem Sanguinis. O-
    mnia flint vana.Nullus eft Catarrhus Sanguini*.Fernelius Hip-
    pocrati autoritate pene par, Cerebri humorem negat in venas
    Cerebri rurfus vadere poflè.   Nec ulia nifi pituita fiomachi
    iterum venis recipitur. Utrumque effatum probant multi au-
    torum.   Nullus itaque catarrhus fanguinis poteft fieri. Aliae
    rationes coguntur. Cerebrihumpremanteàemiferpnt^«4i 
                   Catarrhus  Sanguinai.                4«j
ai.        ..... '   '        '    p"~—p^p"—■■"■■■•■■-•■■•■■•■^
    & eundem rurfus debent haurire.  Id eft abfurdum. Dein illae
    venoadmodùm exiles funt.  Adha*c Cerebrum praeter wam-
    culot non habet fpatium,quo humor posfit contineri. Faeiliùs
    flueret humor in erniffaria, in narct Se in Pelvim.  Vafa fan-
    guinis od Cerebrum pertinentia nec ad  exdudcndum nec ad
    reforbendum illum humorem funt fitta. Cerebrum faepè fcatet
    humoribu$,neceostianuntvenaCerebri.   Ac fi ha» quoque
    humores imbiberent, obid non poffent meatum aeris tanto-
    pere impedire.  Nec otteriorum natura Se conditio fert ,  ut
    affumanthumores.Surfum  verfus micant arteria , fanguine
    furfum nitente.  Eft in Capite Se in Cerebro tantum fangui-
    nis meatus. Non privatus cerebri , fed communit eft fanguis.
    Nec nervi fluitantemin ventriculis Or*£r* humorem capere
    poterunt.  Nec horum meminit Hippocrates. Cerebro Ftme-
    litts negat venas effe.   Hippocrotet iifdem locis & alia abfur-
    da dogmata affert.  Alterum repudiavit Fernelius , alterum
    fimiliter refcindere non fuftinuit.  Hic fanguinis Catarrhus
    foret autor omnium morborum reliquorum.   Ad hunc quo-
    que magis fpettat Paralyfìs, quàm ad Catarrhum Spinali* Me*
    dulia.   Urina fpuma Se mollitudo^*#5i» venae non funt figna
    hujus (fatarrbi.  Huic Montanus ait faepè psmgifebres.  Non
     Caput Ced Maffa Sanguinea eftfons Catarrhorum. A Sanguine
     ipfe Hippocrotet plerosaue tradit oriri morbos. Quidam enar-
     rante.  Eft quaedam Sudatoria Pasfio. Haec forte o'svtiet iq là
     cufici nominari poteft.  Illa hic & fèrmone & exemploper-
     nofeitur.  Spettat ad Rheumaticam Difpofitionem. Caput do-
    let. Ab eo ille morbus in corpus non diffunditur. Hippocrates
     deScholaMedentiumfequius meruit- Omnes fieptem Catar-
    rhi funtcommentitii.  Cerebrum nec madethumore nec ftil-
    lat.Ille humor venis Cerebri recipi non poteft. Hifce Catar-
    rhis nunc homines liberantur.   Alii feptem fontes humorum
     excernendorum monftrantur. Nomen  Cephalici  Catarrhi
    propè antiquandum eft. Admodùm paucae fluxiones nomen
     Catarrhi mereri videntur.  Sunt influxiones. Quae fluxiones
     learde Se ab arteriis defeendemibus coneitantur, catarrhi e-
runt, 
494                 Catarrhus Sanguini*.
- ■          11     __aaaaaHasl______a______l______M.
    runt.Plures Cordii aut Sanguinit Catarrhi eru nt,quàm satorrht
    eapitit.Omniainvetti oportet. Hàc via verumeruitur.  Vafa
    Lymphatiea fluxiones facere poffunt & augere.

                             *■'

                    Anfiim  promiftìs huc usque efl:,  eo-
                    rum ad terminum ultimum defluente nunc
                   ! oratione.Nequid omiffumvideatur, rurfus
                    Ciatrecenfio Catarrhorum.  Accipe ipfa verba
                     Hippàeratis l. de Gianduii* :  fóotts Mw
                     (ficOWC S'JÙC tJTDKgÌ0l(&> > èì ÙÙ1Z09 X$ ($1)019,
                     h\ ò(f>^cthfim,2lÌ0> p\9ash ipjìc HiotYiaÀo.Aot
FivittPurig k cpdpvyyttyU wtietztf.  X&oi $& <pAe/3_Ji> cVt\ »am-
duo^k io aufiet, ài tcuviic. swnè; hoc eft, Fluxiones à capite cum fe-
cretione per aures fecundum naturam,peroculos,per nares, tres hi.
Et alia; per palatum in guttur  ( hifce verbis ea reddit incommen.
Theodor** Zvingerus) in gulam: aliae per venas in medullam fpi-
nalem f in fanguinem,omnes feptem.
      Primum tres Cuntfiuxionet, qua; non aliundè quàm ex Cere-
bro feruntur ; has Hippocrates edocet fify (pvoiv Se tue "^orcufiloi^
fieri,cKteras non item.  Dein illae tres $ ùivv j èi óCpfaTifiòàv, 2^*
p'uw oculis notari queunt. à-roc, inquit Hippocrates, libro de gian-
 duii s, setti st]toSri\otTu o'(p5aAit*5 goal.  Ac libro de locis in ho-
 mine ait; ó ijSj) k$> idc pivot; , ó ^s, «rj id aia.»  6 $è *J' iyc' ò 0-
 5» **-_*• tutu ói root xaictCpctvésg ex ire pstyptkric liioivòcpfa\-
 t*oioi9 :  id eft : quadam m nares, in aures,tn oculos.   Haquefluxio-
 nes ocuftsfitnt confpicua.  Praetereà illas tres,cenfetl*viores, qua-
 fi K$x <piV7i¥ ferantur,*^) £ 7rdfi7rcu, inquiens, favaizótìssc & mi-
 nime lethales.   Nunc idem Hippocrates ,  duas fluxiones per pala-
 tum tradit vel ingutturvel in gulam ire.   Tandem ait ; àxt\ot Tfó!
 <p\t$to9 cVri nufUduov, kiè out*>oi*boc eft, alixftuxiones per venas
 vel in fpinalem medullam vel in fanguinem. Hunc peov te. io cupo*
 raemorant tantum  Johannes Cofiaus , Theodorus Zvingerus,
                                                        Red. 
                    Catarrhus Sanguini*.                  49$

tf*<£ 4 Fonfeca, & Baldvinut Ronfimi, ejus naturam vero haudex-
po fuerunt.
       Arabitus circa $ì.e$u9 nomen eft adhibendus. Wlo Vena-
rum vocabulo & arteria* interdum fignificari, ae mcdiocriter do-
ttus ignorat.  Quod arterias«inquit Galenus libro de curandi ratio-
ne per fanguinis mitfiontm e. ìz. antiqui venas nuncupabant,&a no-
bis alibi demonftratum eft & ante nos alisi eonfeffum oxtitit.   Nec
Grati modo, ut Homerus,Hippocrate salato, Artftoteles ,  fèd etia m
Latini, Cicero, Quintiltanu*,  CPlinius, tApule/us, ex Medicis C.
Celfus Se Calius Aurelianus venas prò arteriis dixerunt,   ut Se C-
Tacitus ertpvypQv Se mt"\fio\ Q\0@w pulfu prodidit hifce verbis :
Cbar idei perfpeciem officti manum compi ex us pulfum venarum otti-
git.   Ac Gellius, potes, inquit, Taurc, tu quoque idipfum compre-
hendere sai àtyn dviif toc <pX«/3oc:  quod noftris verbis profettò
ita dicitur : lì attigeris  venam illius.  Oviditu s
     Sape aliquem fioler* me die or um cura rcliquit,
         ySfecjpet buie, vena deficiente, cadit
     Pars micat Se celeri vena* movet improba pulfu.
Quàm appofitè  D. Auguftinui I.7.C.13. fuper Genefi :  Medici non
tantum dicunt« verùm etiam probare Ce affirmant,quamvis omnis,
caro terrena foliditatem in promptu gerat,habet tamen in Ce Se ae-
ris aliquid , quod in pulmonibus continetur,& a corde per venas,
qua« & arterias vocant, diffunditnr.   Hac D. Pater. Quafnam igi-
tur venas hoc loco prodit Hippocrates^ Proprie dittas vocat Theo-
dorus Zvingerus :  nam loquitur hunc in modum: fluxiones,inter-
prete Hippocrate 1. deGlandulis, vel in eas partes,per quas facile
excerni queunt,aures,oculum & nafum,vel non facile, ut funt viae
vel aroplioresjut fauccs ad pulmones Se gula ad ventriculum , vel
arttiores, ut venarum communiter diciarum, nimirum vel per me-
dullam fpinalem acì nervos, vel per vena*propriediftasinfangui-
nem ipfum.
  VcrùmPhilotkep npn modo p*p#dicit,fed etiam *r:terias,YLcixdp*
'pH9, inquit ili e, A />«» h Wc iaj 7rvsvtsovoi tptpépsvbv 'esvfict % ih* T££-
X&o* eteriipiajhdfo! ©W <ps\g[2ae. agi «f7»^.Similiq; raiioneHip-
pocratm iaterpretantur juniores, nt\oh$aptifl4 Mqntantth<mwfi 
496                 Catarrhus Sanguini*.

inquiens, Catarrhus poteft defcéndere per feptem vias & meatus,
vel per oculos vel per aures vel per nares  ,  nunc per palatum vel
per thoraeem vel per ventriculum velper vertebras & nervos vel
per vena* Se arterias.  Iftae funt feptem viae.Si autem breviorem vi-
am vellemus,omnis Catarrhus defcendit à Cerebro vel per propria
foramina vel per vias amplas vel per nervos vel per venas. Et mox:
vel per venas, & quod dico devemt, idem intelligatis de arteriit,
quia feitis plures vena* efr arterias adfeendere adCaputMtSe Orato,
Johannes Vificerus, Johannes Riolanus,  Bald. Ronfieus, Nic. Abrah.
Frambcfarius.      v
         Nunc praeftabit quoque huic operi ftatim illum cunttum
locum inferere, quo Hipp. I. defiacra Morbo hujus Catarrhi in San»
guinem tendenti* naturam exequi tur.  Morbi facri cerebrum ve/ut
etiam aliorum magnorum morborum in causa eft.Venae multc'jc
tenues ex univerfo corpore ad ipfum fe'runtur,duae vero craffae,una
quidem ab jecore, altera autem à liene.   Per has vero venas pluri-
mùm fpiritum add ucimus.Haec enim corporis noftri fiunt fpiracula,
cùm acrem ad fetrahant Se in rcliquum corpus deducant ac per ve-
nulas refrigcrent,rurfusque emittant.   Neque enim fieri pott;ft,ut
fpiritus confiftat, fed eum furfum & deorfum ferri neceffe eft. Ubi
enim fiftitur & intercìpitur, pars ea ad motionem impotens reddi-
tur.   Cui rei hoc eft indicio , cùm fedenti aut jacenti venula; ita
comprimuntur,ut fpiritus à vena non irrumpat*ftatim torpor occu-
par.  Hic autem morbus pituitofis contingit, biliofis vero minime.
Ac originis initium fumiti cùm adhuc faetus in utero exiftit.Purga-
tur enim & adolefcit etiam Cerebrum>vclut aliae partes,priusquam
in lucem edantur.   Si non purgatur  ,  corripiuntur hoc morbo.
Quodfidefluxio^wr viam affettante»/ fò cBJ* là* xaoùiif mdr
mjieu  o  xa$pp8c. iti* mpàrp)  cor die  palpitano  Se anhtlatio-
net prehendunt, peclus corrumpitur, quidam etiam incurvahtur.
Ubi enim pituita adpulmonem Se cor devenerit,refrigefcit fanguis,
venaeque per vim refrigerata; ad pulmonera Se cor refili un t , hinc
falpttatiojafihmoto Se orthopnoea.   Neque enim fpiritum fufeipe-
repoteft , donec quodinfluxita pituita  fuperatum de calefattum
per venas diffufum fuerifc   Atcjuehocmodo afficiuntur, cura pul-
mo - 
                    Catarrhus Sanguini*?                 497

moncm & cor Catarrhus petierit. Quod fiad ventrem feratur, alvi
profluvia corripiunt.  Sin vero his quidem viis excludatur, fèd ad
commemorata*venasdefluxionemfecerit,(«jc èsrag 07\iQotc S(
to&èieriKei, tov Kctidppoov  imiicnttUÀ )  tùm voce  deficitur_-,
tùm fuffocatur, fpumaque ore effluit & dentes inter fé cohaerent,
manus contrahuntur Se oculi pervertuntur, ac nihil inteiligunt,
nonnullis etiam ftcrcus per inferiora demittitur.  Atque haec qui-
dem interdum finiftra, interdum dexcra,quandoque etiam utraqne
parte contìngunt.   Vox quidem deficit,  ubi pituita derepentè in
venas fubiens, fpiratione interceptà aerem excluferir,neque in Ce-
rebrum neque in venas cavas neque in ventriculos receperit. fLfyw-
t*® [M cVt9t onore» sjroulpvneliò <p\iy/jtet òfòix«tiX$o» se leti Q\é-
fieuj, ^hroKktia-H 109 de fa ug) !*,$ afypSsxnl*4* finto éc 1Ò9 ìy)U<P*L -
s\ov , utin se loie  <p\sfiae ioti xoi\ac t pin se 104 xe.Aiccc-   Cum
enim fpiritum ore Se naribus homo accipiat, primum  quidem Ce-
rebrum petit, deinde magna ex parte in ventriculum fertur, (NB„
xo.xi- pto thorace)pars quidera ad pulmonem,pars etiam ad venas»
indecjue per venas ad reliquas partes difpergitur.   Quique ad ven-
triculum fertur, refrigerat,nihilque aliud confert, quod etiam ad
pulmonem delatus praeftat. Aer vero, qui ad venas pervenit,Cere-
brum fubiens» ad ventriculos aecedit, ficque intelligentiam &mom
tionem membris prabet.   Quare ubi pituita à venis aerem inclu-
ferit,eumque minime admiferint, voce defettum & minime intel-
ligentem hominem emeiunt.   a'».' 3fa\d£ti  m drxtnow,  Siiti
ycèr cJfa\dfi* eu&owsr&*J?  tò ^i(Aaf(a)iècujVKTÌÌPas,iò ttìsv-
fjbtt -ntu^iM ssiÒ9syKs<Pàt.Ao9spxsio^y szruia So se thvkoi\'im
io TrXeiw{té*®* » OTpwcW w Tnisvfsflia.   To èì cJ5hl 104 <$Xt-
|3«<, ók ruiioii Sì omèitoLTou se ni Xotirn usosct /vj»  gV (pkt&ót}
Ktìf ooov^ se /^W -mV xo/Xi&v, u^tyxH t(a) dtit\a n dSÌ9 ^Vfi,SdXKgiai.
rknè'icns 7tvsvuovec.  O' tè sciai (psXsQue. ino ,  £c/pj3as&i-
iati  «  reti xoiAietc.  esoioìoue^ it  «reV iyiu$as\09.  Kctj Sito THt
Qgjniow  a*/) ulr KÌvrioìf Sin  udhstn  impsxu ,  Z<&   ezarsiSotr
)ènKKeH&£m»  a* <p\sfitq ri nst®*  Voto  va? (pksyfiai^» ^
Un  vfySixwraJ >  à'$a§» %«>5*<ti tà »<?>#»* m «\£/>_«nr.
                                    Rrr i         Manus 
fy%                 Cmrrbus Sangttmis.

Manus autem ad motionem impotente* redduntur & conttahun-
ttìr,fangmnecdnquiefcente,neque,utconfuevit,  diffufo.   Ocuh
perverìmtur,timvenaaereexoluduntur&cmtorq^^
autem ex pulmonibus per os prodit. Cum enim  fpiritus in ipfum
minime fubit,velut moriens fpumefcit & ebullit. Stercus vero fub-
mittitur,dum violenter fuffocatur.   Quod fìt,cum hepar  & ven-
triculus ad feptum transverfumirrumpit,&os ventri*occluditur.
Pedibus autem calcitraucum aer in membris interclufm,foratpr*pi-
tuita ementre non valet, & cum fanguine furfum^c deorfum im-
peto dclatus  , convulfionem  & dolorem infert, ideoque calcitrai
 Atque hxc quidem omnia patitur,cùm pituita frigida in fanguinem
talidum defiuens, eumfiftit& refrigerar.  Etfi quidem fluxio co-
 piofa&craffa fuerit, ftatim necat.  T*v& Ss hu^h *»*_*, ojcotcw
 to Qtiyi*a$vxé''s?&'r'PXiV fe»«/*«9»^ f* .?  *•+**?
 Vtp *a) woi n  cupu*. »   xu» VM w  W** vr**" S*W »ZW
 Mi**  -ùroKitim.   Sanguinem enim frigore  fuperat & con-
 gelati-..  Sin vero  paucior cxtiterit, in praefentia quidem fuperat,
 &  refpirationem intercipit.  Deinde temporis fpatio cùm per
  venas difperfa ,&copiofo fanguini calido permixta fuerit,  fi hoc
  modo fuperetur,vena; aerem fufcipiunt, aegrique ad intelligentiam
  ledeunt.  - Qui aetate parvulà hoc morbo corripiuntur,plerunque
  intef eunt, fi copiofa & humida fluxio contingat.   Venae namque
  cùm tenues exiftant, pituitam craffam & copiofam recipcre neque-
  iint,fedrefrigeratur&condenfaturfanguis,hocquemodopereunt.
  Quod fi pauca fuerit & in utrasque aut alterius partis defluxionem
  fecerit, fuperftites evadunt, nota ex morbo impreffa relitta.  Aut
  enim os contrahitur aut oculos aut cervix autmanus,quacunque
  parte venula pituita repleta,fuperata,&extenuata fuerit. Quibus
  autem grandiori aitate & valde etiam paucapituitaSc in dextram
  partem affluxerit, ii citra noxam ex morbo relittam fuperfunt,peri-
  culum tamen eft,ne morbus famiJiarisreddatur. Pueris  igitur ifta
  aut his proxima contìngunt, grandiorcs vero natu,cùm fupervene-
  rit,neque interficit neque contorquet.  Nam & vena; amplam ha-
  bent cavitatem Se fanguine calido refertte funt,  ideoque  neque fu-
  perare pituita poteft, necrae&nguìnem refrigeratimi cogere, fed
                                                        ipfa 
 Cìtarrhu* Sanguini*.                 499
. ——......   ..... ■ —E—e.*.».—«———»—i
ipfa fuperatur & celeriter fanguini permifcetur, hocq; modo venas
aerem lufcipiunt « Se intelligentia permanet, & propter virram ro-
bur.  Valdefenet autem, cùm fupervenerit hic morbus,  ideò in-
terficit aut parte aliqua refolutos reddit, quòd vena; jam vacuse
redditae ,  paucum fanguinem tenuem  & aquofum continente.
Siquidem igitur copiofa fluxio fuerit, Se hyems inftet, interficit*
Suffòcando enira fpirationem intercipit, Se fanguinem congclat,
fi in utraraque partem catarrhus contingàt i fin vero alteram-»
partem tantum, parte quadam fjderatum feu paralyticumreddit-..
Neque enim fanguis, tenuis cùm fit, frigidus Scpaucus* pituitam
fuperare poteft, fedfuperatus ipfe congelatur ,-ut proinde partes
illae, in quibus corruptus fanguis fuerit, ad motionera impotentes
evadant.   In partem autem dextram magis quàm in finiftram de-
fluxio fit,  quia vena; ampliores funt & plures , quàm in finiftrisj
cùm de jecore Se liene tendant. Pueris autem maxime catarrhus fit
& eliquatur, quibus fané five ex fole,five ex igne caput concalueritj
five etiam derepentè cerebruminhorruerit, tùm eriam pituita ex-
cernetur.  Colliquefcit fiquidem calore & cerebri diftufione,{rigò-
re autem & concretione excernitur,ficque defluxio fit. Et haec qui-
dem quibufdam caulà eft, quibufdam etiam,cura poft aquilonare)
ventos aufter mutationem recerit,ConCretum ac debile cerebrù de-
tepentèfiolpitur Se Iaxatur,ita utpitaita exundet,ficA^ cotarrhufaciat.
Infuper etiam defluit, fi obfcurus aliquis metu* contingàt, fi Vocife-
rante quidem aliquo terreaturaut eriam cum plorai, fi fpiritum
quidem citòrecipere nequeat,qualia frequenter pueris contìn-
gunt. Ex quibus fané totum corpus ìnhorrefcit,vox aegrum deficit^
& fpiritum non attrahit, fed fpiritus conquiefcit& tir^ra»»  con-
trefeit, fànguisquc fiftitur, Acque pituita excernitur Se defluit.  Ac
pueris quidem hae per initia comitiali* morbi fieu epilepfia eaufie funt*
cum vero vigefimum annum praeterierit juvenis, non ampliùs hic
morbus infeftat, venae  enim fanguine refertae funt,& Cerebrum
compattum eft Se rigidum, ita ut non defluat in venas. Quod fi de-
fluxerit, fanguinem copiofum & calidum minime fuperat. Quj bus è
teneris unguiculis eft familiaris, aùftrali tempeftate eum patiun-
tur. Cerebrum enim humidius quàm prò natura exiftit Se pituita
                                   Rrr 1               ex- 
 500                Catarrhus Sanguini*.
 p<MpapÉwM«»«_----<<->. -i                ■  ■'   ■ ^ ■—■—»-—
 exundat, ita ut crebriores catarrhi continjgant, neque ampliùs fieri
 poffit ,'ut pituita exccraatur, neque ut cerebrum reficcetur,fed irri-
 guum & humidum effe, necefle eft.  Id ipfum autem praecipuè ex
 evibttshocmorbo correptis, quis cognofcere queat,ac praefertim
 capris,quxfrequentiffimèhoc morbo prehenduntur. Harum fi ca-
 put fecueris,cerebrum humidum &fudore rcdundans donale olen«
 deprehendes. Sic etiam in homine fé res habet. Caeterùm in vento-
 rum mutationibus,pra;cipuèauftrinis terapeftatibus ac borealibus,
 Nam aquilo ferenum faciens eft faluberrimus.  Contra aufter, qui
 omnia turbat, etiam pocula piena vini acalterius  liquoris, item
 fydera, folem &Lunam. Ab aufiris etiam cerebrum diftòlvi Se hu-
 mefiere venas que magis elaxari, neceffe eft, ab aquilonibus autem,
 quod in cerebro maxime fànum eft, cogi, quod vero maxime mor-
 bofum eli, & huraidù fècerni & foris circumcirca alluere,eaque ra-
 tione catarrhos in horum ventorum mutationibus conringere_>.
 Hac libro pradiclo: nunc libr ode ratione viclu* in morbi* acuti* illa:
 qhÓtcw dyyfaciia mtfporystnrtiA fteXodvtjc. ^0X^9 ug) Spiftses9 pev-
 y,aiio9cmippuffiec. yt909rai:Cum dolores acceflèrint,  bilis atra?,acri-
 umque humorum affluxiones fiunt. Demorlae autem partes inter-
 na; dolent, demorfaeque & admodùm arefàttae venae, tuminten-
 duntur, tùm inflammatione tentata* ea,quae affluunt,attrahunt. Ex
 quo corrupto fanguine & fpiritibus vias,qùas in ipfo fecundum na-
 turam habent, pervadere nequeuntibus, perfrigerationes fiunt ob
 ftabilitatem, vertigine*, vocis defeolio, capitis gravitas (%tLpn$etPÌfi)Sc
jpafmi,ft jam ad cor aut hepar aut ad venam pervenerint. Hinc Epa»
 lepfio aut partium paralyfis fiunt, fi in loca, quae eas partes ambiunt,
 fluxiones incidcrint, & fpiritibus exire nequeuntibus  exarucrinr.
 His fané prius adhibitis fomentis ftatim per initia venam fecare
 convenit, cùm adhuc fùblati flint, qui affligunt, tùm fpiritus trtéfJh
 fjtctTctitum humores psvfiara-Angina fit cum fùb hyemem aut ver-
 mini tempus, multa Se lenta fluxio fèu psvfiet ex capite in jugularés
 venas defluxerit, ea;que propter amplitudinem, copiofiorem flu-
 xionem feu psvtia attraxerint. Hatlenus Hippocrates.*\d haec faepius
 recurrere&eaprcffius intuericonveniet, cùm his futurus nofter
 fermo folciatur*
                                                       Hic 
                      Catarrhus Sanguini*.                 501
 PMM-------. _-_■«-_-_-_• «    I    ......■---.,---»-—»-—, «_»_________,
      Hic fanguinis catarrhus, dottore Hippocrate,, admodùm fce-
 cundus eft & perquàm ferax aliorum morborum, quorum è nu-
 mero priore locò dicenda eft Apoplexia.  Hanc Hippocrates lib. de
 Glandi nomìnatim appellat, capitis fluxiones, inquiens,omnes nu-
 mero feptem funt. Ea; fi difcedunt, Cerebri purgamenta funt,& nifi,
 difcedant, fpfi morbum creant, non fecus ac reliquo corpori, fi in-
 tra Se minime foràs diicefferint.  Ac rurfus multa turbatio affatili.
 attrahit, tum morbos creat. Amboque magna moleftia naturam
 debilitant, licet affettiones malitia diftent. Praedittae fiquidem flu-
 xiones  naturam affligentes,  copiam moiette admodùm ferunt, oc
 mordentur, fi quid praeter rationem Se confvetudmem contingàt.
 At cerebrum noxiam fentit, ipfiimque etiam non bene habet. Sed
 fi quidem mordeatur, multam turbationem habet,& mens défipit,
 cerebrumq; convulfionem fentit, totumqUe hominem neque in fé
 vocem  edit, fèdfùffocatur, huicq; affettioni apoplexiae nomen eft.
 Xetf 0 sy-KiQ>a'\l&> esrara*, ucff eAxes 109t>Aor dtQpa>7n)V.c*v swvrv S h
 (Possiti àj m l^rcu,ìlÒBm7iM^ln^stu$siiu9ojia.t>ein fuperiore libro
 de Sacro morbo memorat, atywor fuffocatttmqs~ dv&Ptavtp ac lib. do
 rat: vici: in morb: acut: dQww.Quo nomine fimiliter Galena* 6.
 Aphor: 51. prodit Apoplexiom. Haec quo modo nafcatur, non con-
 ftat. Galenus lib. a. de locis affici: cap: 2.& 7 item lib. zfympu tap.ult:
 contendit,ipfàm medullam cerebrigcventricùtoshumoribus  com-
 pier!. Id quod Pbilotheus hac fimilitudine declarat .• _<7B7rXjj£i'<i
 cE.v (xKivvoìctng) d9cucBtiaiot nf anni®* or$)fA,ar&, /£ 0AccjS»7C iuv
 ìyeiM09iH.ty cvsfiysius».   Tooìcuno9tivrì)C. vuoili <p7\syua,lùSric.
 ithrt&sois. x$ 109 cyxéC^ctAov, jgj) spya£op$Jin 10 oupca olkuhiov. y.vi-
 rai Sì «Ttwc.Jtrurf *i(p@- G^pTPix.o* riKtov xtvAt/«, i(gy «<x aWr x-j-
 taXa/Eura v -nir yqt,biut K34 àd&v$tt, if tr^oSjc»»Wf ii »f $@« *?&-
 oxiorttou io\ iyKÌ<pa\o9» xeoAvee avi» ÒK7iift.7ra9 ioti Suudutsg
ór  oAa  ito* (maceri ueff 2}& t*c wasc&tiinv, uefr àxivriiw fÀiJH.
 hoc eft,  Apoplexia eft ipimobilitas ócinfènfibiiitas totius corporis
 cumprincipaliumattuum larfione : caufà vero ipfius eft humiditas
 pituitofà,partes proximas cerebro  implens Se corpus immobile.»
 reddens. Fit autem hoc modo, ficuti praetercurrens nebuia folem
 prohibet,& non finìt ipfum irradiare terram. Eodem mpdo & hic
                                                    numi- 
   5^2                 Catarrhus Sanguinisi
   •.■■■■•—»-—>*• PMB——>. i    —i---trr-    _----—■■! -t---m-T-n—»—r
   humiditas tanquam quaedam nebula cerebrum contegens ipfum,
   prohibet potentìas per totum corpus immittere ,  &  propter hoc
   infenfibile cV immobile permanet. Hoc Autor,  Interpretes Galeni
   ac alii, ut Johannes Baptifia Montano* ipfos Cerebri ventriculos,
   ipfam medullam Cerebri oppilari affìrmant.   Nonnulli id quoque
   cxperimentis magis, magisque prò bar e videntur.  Platerus enim
   notavithumorem,qui de ore fluxerat,albidum,fimilemque cremo-
   ri lattis. In cavo,inquit ille,Se apoplexia mortuis ex eo,quod copio-
   fiis hic humor, per os tunc illis aliquando effluxerit , deprehendi-
   mas, & fettione quoque diligenti aperta craffa Cerebri meningei»
   quibufdam Copiofum humorem mox pròfihentem, per capitis re-
   giònem ad thoraeem ufque defcendiffe, ipfàmque adeò Cerebri fub-
   ftantiam, in quadam anu, quam apoplexia è medio fuftulerat, la-
   eli* cremori* inflar diffolutàm , Cimili modo per faciem defluxiffe,
   obfèrvavimus.  Hic autor prodit vim illius humoris, quem ait per
   eapitis regionem ad thoraeem ufque defcendiffe, ac patefatto cranio»
   tandem perfaciem defluxiffe.   Nunc Foreflus Lio. de Cerebri morbis
   obficrv.yd. quoque Apopleelioorum lachrymas cenfet ex fpfb Cerebro
   profluere. Ejus verbo funt hae : Illud fignum quoque apud vulga-
   res, eft tamen magni momenti,  quod apoplettici magna ex parte
   liberati ; ac invita fervati,levi de caulà lachrymas fundunt, eidem
   pofteà hoc ipfum aderat de nunc adhaeret, quodq; nos in infiniti?,
   «|ui hoc mòdo laborarunt, veritatem habere comperti fumus, ob
   cerebriimbecillitatem-relielom, ut arbitror, ut facilius talem humo-
   rem fundant, ubi enim aliquid commiferandura narratur,  ftatim
   lachrymantur, ut quotidiè experimur.   Quod equidem fignum
   licet à nullo medico, quod feiam, deferiptum, à vulgaribus tamen
   obfervatum magnifaciendum arbitramur, quod in iis fere femper,
Il  qui apoplexia tatti fuére, & non in epileptìcis, apparet facilis fufio
   lacrymarum ,  & quanquam vulgares rationem ejus reddere non
   poffunt, tamen experientià quotidiana docet, hoc pathQgnomi-
   icum fignum eflè,aliquam apopiexiam incurriffe.
       Idem Galenus cerebrum air, oriente Apoplexia, leviter infìam-
   mari.Ejusverbaa..r4/>W.4*.recognofce:  mxtraj jj$j) w a} evnmAn^
   jjfq yaovteti 'm^vpKncSwjdfS-toi^ dfapfiét? àSvuuaiéoTi^ rais xd-
                                                       7» ine 
                     Catarrhus Songutnis.                  503
 —miti";- ~~i*"—" "------" ' 'i         •———»——■■■■ ————«——————» 1-------    i,
t&> tk<; ««(Pax?? ,j?n 2&ì <P%sypt,09ceèti mei. hdUovt est cùrnSiyxecpd-
A<u ov&to~out: hoc eft, Omnes autem apoplexia fiunt vi animali non
potente defluere , aut propter aliquam dftofitionem fimilem infiam-
mati oni^tto in ipfo cerebro esl eonftituta.Kb illa opinione haud alie-
ni funt recentisfimi autores,quemadmodurr\NathanaelHighmorm:
arteriae & venae cerebro communicatae infignes funt, à carotidis ra-
mo majori & jugularis internar minori propagata;.  Quae copiose
fanguinis magnam quantitatem illi adducunt, & in minurisfimos
divifae furculos, .per totam Cerebri fubftantiam abundè diffemina-
taerillamirrigant ócnutriunt. Quae vero fi nimiùm fuerint repletae
ne diftentae, adeò particulas Cerebri, quas permeant,comprimunt
&conftringuftt,utliberumfpirituun>indedenegeturefRuvium,at-
que inde faepè apoplexia nafcitur.  Itemq, Dominicu* Vanarolus : ae-
grum morti proximum vidi, fèmifopitum, fine fenfìi & motu tri-
ginta circiter annorum.   Venaefèttio fuerat prohibita. Paraban-
tur clyfteres ligaturae, cauterium , veficantia.  Sed aeger morieba-
tur. Setto corpore nulla in hepate,in Cerebro aut in cordelethalis
noxa percipiebatur , fèd venae omnes interna; turgida; fupra mo-
dum ad immenlàm magnitudinem exereverant ; ira, ut aliqua; ve-
na; in aliis corporibus exiles ac parvulae, in ilio cadavere crasfitu-
dinempollicis aemularentur.  Unde audattior fattus in pofterum
duo aegri eodem  morbo oppresfi evacuatione, per fanguinis mif-
fionem fatta,priftinae fanitati reftiruti fuerunt.
      Illamque fententiam Galeni efle potiorem oftendit Caffar
Hofimannus , (pKtQòd*  utx.rd'Kvi^iv omni  ftudio  commemorans:
xapwriàtt «Vito li! xatax; dicuntur ,  quod foranum fignìficat pro-
fundum Se praeternaturalem, qualisin lethargo & apoplexia, unde
etiam AvjktpyincfJi ucy ìfotvn Ar\xìiugì.   Antiquisfima igitur cùm fit
affertioi apoplexiam fieri ab obftruttione harum arteriarum,miror
nollros pratticos tot verba perdere in adflruenda ventriculorum
Cerebri obftruttione ! Certè^TOÀ-^ <px*j9-ih intercepttonemve-
narumWippocrates 4.Acut.2$.(quam eandem effe puto cum xatts-
X»}t|'«(pX«/3aii' op dvxwri, interceptione venarurr in collo,Arillor.
deSomno cap.2. Galenus ipfedeoppletione venarum interpretatur.
Quod ft negat iterum z.Sent. Hipp.ó.dico, non debere mihi nocere
                                   S s s             ineon- 
«(04                 Catarrhus Sanguini*.

inconflantiamipfius. Ad experimentum autem, quod non tibi tan-
tum, fed Se alibi magni vult vendere, refpondi non femel,non ligat
foporarias internas. Tu vero adi Averroem z. coli. 19. à quo fimul
difces, cur Latinis ( apud Donatum eft)  Lifae dicantur hae arteria;.
Hac magis com.in Gal.lib7.ufP. cap.ó.firmat hifce : Unde illud ap-
paret, apoplexiam( fi modo ulla fit ab obftruttione ventriculo-
rum Cerebri ) fieri ab illis  tantum exerementis, quae in medulla
Cerebri colliguntur, non autem in corticc cinereo, quem tenuis
meninx involvit. Reverà autem nulla apoplexia fit vel à pituita,
vel à melancholia, vel à fanguine, obftruente ventriculos :  omnis
autem vel obftruttis vafis jugularibus ( qua voce comprehendo ve»
nas Se arterias omnes adfeendentes ) vel potius obftruttis duttibus
Cerebri,qui ab anatomicis noftris dicuntur.  Ac quoc^fequcntibusi
Ego hic à Pratticis hoc tantum quaero, fi quaedam tantum apople-
xia fi t ab humore frigido & craflb, five pituitofus is fit, fivemclan-
cholicus: cur in omni apoplexia venae fettio omnium confenfu
non tantum recipitur, fèd etiam tantoperè probatur, utfateantur,
inhoepotiflìmum praefidio totum fàlutis momen tum con filiere?
Et in illa, quae fit à fanguine, fi quidem ìs egreflus eft vafis,ventricu-
lisqueillapfus, quomodo regreditur, ut per venae fettionem vacue-
tur. Hac ille.  Nimirum humor nortdum effufuseft, qui illam facit
vppilationem venarum cerebri.  Quare fanguinis miffio eft remedip,
antequam humor aut eruperit penitus aut infèderit altiùs.
    Perite Hofmannus edocet,xaT«X«^<»' (p\e$ùiv Se^boroK^ù nihil
differre. Utriusqi indicium facit aator libri de Militate reffirationis,
contingit, inquiens, oppilationem fieri in loco, in quo vena & arte-
ria procedentes a corde, tranfèuntes per collum conjunguntur ad
pelliculas cerebri Se fpinalis medullae, ex humore aut fumo multo
aut parvo & tantum craflb aiitfubtili, fitqueibioppilatio peran-
guftiam venularum,  quae procedura ab illis venis, diffeminantur-
que in pelliculis cerebri & fpinalis medullae.Dico autem ex hac op-
pilatione fieri fomnum,quandoque epilepfiam,quandoque Se apo-
plexiam. Fit autem apoplexia ex humore plurimo.
      Interpres verbo fumi utitur.  Unde forfitan Nymmannus fuit
deeaptus, qui fumum carbonum Se filare* atomo* fèu pulvifculos ait
                                                     sere- 
                     Catarrhus Sanguini*.                   eoe

  cerebrifinus obftruere,ut hinc cieatur Apoplexia. Verùm hic Autor
  vaporem Ceuflatam intclligit, qui ineft in fanguine.ff//^.-eum aerem
  libro de morbo fiacre, ex qupfuperiora ditta libavimus, notum facit.
  Unde Galtntu libro de caufismorb:cap.t.eam Hippocratis fententiara
  fequitur,ubiverò,/»»f«/r»j,ìntercipiuntur,qua; funt inanimali arte-
  riae,hoc eft, ita oppleta; fanguine fuerunt, ut nullus in ipfis reliqua-
  tur locus,in quem dum attol!untur,aerem extcrpUm attrahere pof-
  fint, tuncquodammodo flrangulatur atque extinguitur calor in-
  natus> ac qui ita affetti funt, fubitò lenium & motura totius corpo-
  ris amittunt.Ac idem lib.de utilit:refpirationis cap.j.rem dat pluribus :
  verùm qui Erafiftratum fèttantur non eodem modo,  quo Hippo-
  crati adhaerentes ex inlp'rationc animalem fpiritum nutriri tra-
  dunt : illis enim ex corde per arterias ad cerebri membranas,his ve-
  ro ftatim per nares incerebri ventriculos pervenirefpiritus videtur.
  Neceffarium eft ex inlpirarione per nares potiflìmam alimenti par-
  tem animali fpiritui accedere. Atque hoc eft, quod ab Hippocrate
  dicitur: principium alimenti fpiritus7os,nares,gutrur>pulmo& alia
  rcfpiratio.  Difcere autem ex apparenti, de quo ditturi fumus, evi-
  den ter licet de fpirito ex pulmone in arterias totius corporis tranf-
  umptione. Frigidior fpiritus non fimiliter penitus pertranfirc po-
  teft. Oportet autem promptè per omnia organa, animae fpiritum
  trarvfire. Inapoplexiis quidem frigidior eft. Inapoplexiis itaque
  retinetur, ut non facile penitus pertranfirepoflìt & obidfànèin
  motus privationem vitium finit. Moderata autem refpiratio omni-
  bus aliis membris per arterias contingit.Cerebro vero & cordi duo
  praecipua  adjaccnt refpirationis organa, illi nares, huic pulmo.
  Quod vero aer etiam ad cerebrum infpiratur in lib:de Hipp: ócPla-
. ton: decret : demonftratum eft. Porrò  cor àpulmoneacremadlè
  partim attrahit,partimque vicinis arteriis tranfmittit.
        Hanc vetcrum opinionem parum rette interpretantur re,
  centiores, qui vapores Se humores inferioris corporis  in cerebrum
  ajunt maxime efferri. Quibus tamen non affentitur Pbilotbeus, qui
  ftubibus cceli comparatnon inferioris corporis humorem, fed ipfi.
  vii cerebri &eum quidem jam de vafis exeuntem.  Nonnulli qui-
  dera Apoplexiam ajunt efle morbum vaforum fanguinis ad cere bruno
                                    Ss 5  z             pei ti- 
5 oó■.                 Catarrhus Sanguini*.
 ——a————————» «——■—e——»—————————' ■————~——~———    ' —■"■P1"-^"-"* ————————————
pertinentium.Olim Arcalana* Rete Admirobile, hocque feculo/w'*-
res duos finite darà meningis contendebat Nymmannus maximèpppi-
lari.  Quid?  Creditura fuit, arterias colli adeò obftrui. Qua de cau-
fa illa; Carotica,Lethargica Se Subetbica etiamnum cognominante.
Quin Rhafis quoque ad Carotica* arterias colli cucurbitam admo-
veri jubet,fi homo Apoplexia arripitur.
      Verùm recentiores non faciunt mentionem aeris,  qui ineft
in arteriis. Hunc Hippocrates ait, cerebri pituita fé in vena* Cerebri
 conferente, ita cohiberi,  ut Apoplexia nafcatur. Verba, quibus hoc
 exprimit, fupcrius polita fuerunt.   Nunc & ea  recognofee, qui-
 bus Hippocrates humorem Cerebri tradit invenas Se arterias ite-»
 cJhxct7up}sei Ssug) ^oroiftxsias » ióì<n (jSjjttouSioioi f*ct'X.s« > bi<n S
 cui) Zl&Sipfiowfó v Kfi<PaX»), 9191» \szsè ri Ala > vvis viara Ttvpjc..  Kns ug)
 si\oi7rivnq <ppì£*  ò èyxé<paA&> » ugj lórsìhTtxfitvsrctf io<p7<syuoi'
 ÀTni^xsrcmMyoèp òx'mc,$sotJitic., *@)2i&xv(n@r"T*r èy*t<pdì.is>
 &7toXffmrtìL\ Ss "ì>m tnc ^/ufi©* re- ug)£v<&lon(&. ug) uivc, cfk.xa.-
 &ppsv- £V>6FI,C*& io' syxt<paXo9 ug) dSsvsovrasAvoit ug) èxoi'
 /\etosv b£cu(pVTis i ojss w?wf*,uvfi6svm (PAsyfict ug) uiràiòvxarup-
 'gpov 7rotssT<xj. È7tixctjappiei Ss ug) s£ Qo'Qtt. Et mox : Kct/ e syxéQa,-
 X{_^> %vys<ft *&l tò cù/jLO, spi ug* bizoc àtnxpì&ei ug) cfàiKdjetpfivcs rà
 QAéyfia,. Óxoicta Ss wxotn» sua vntfis^%chc In v »w(S)* aviti cVn-
 Aa.fjt(ìdv(i. cy yàfi(pAsQsg f&srq einvoufictr®*.  Koù ò fyxe<p<xX(§^
 ciwspiksv ug) c$ sfvQvòc,,  «'?* chi dìrixcLfapféu c%x ras] fyAsQctc,.
 Quo quid dilucidius dici poteft ? Ac libro quidem de locis in homine
 ita loquitur : anet pSijj ri xsCpaArifj,àtòe\09'osi : ac fimul quidem caput
 magis fluit.  Attamen hoc loco maxime vult cerebrum fedeonera-
 ré, ac humorem in venas trajicere , iò<p?<syfia, to^yppovm  s< ti
 cùua- Tandem libro de aere,loc. &aq. ait, syxs(paAov Q&Avsc&ta.
 Unde Se Apoplexia fuam originem trahit.Et hoc eftSquod Galenus il-
 lud Hippocratis: rotai o*s irso-fìvirpoioi xctfgppoi ovviéuooc. ^fotolk^rsc.
 Senioribu* autem fiunt defiillationes, qua citò inierimunt, ita interpre-
 tetur : Ha,nonfiunt communesfluxìones,qua ex capite fiunt per afperam
 arteriam ,fedquap.er venas (2}& iwv <pAs@co») d capite ad partes infe-
 riores feruntur, qua citò hominesperìmunt. Id quod ipfe libro de aqua,
 loci* & aere fcrìpfit,dtxitque quofidam dextro. aut finifiraparte fiupidos
fiori.Quare fenes ^(?//fcrwarripifoIent,quos excepitiPrf/v*«3y£r.Non-
                                                         nulli 
                     Catarrhus Sanguini*.                  507
 .....         '      —■           A  '  '    —'■   ■   ' -
nulli quidem Se catarrhum fiuffocatìvum hic prodi arbitrantur»,,
quemadmodum Chrifiophorus à Vega, Senioribus, inquiens, fient in
hac conftitutionedefluxiones,  à quibus ftatim moriuntur , quod
verum eft.ubi acres humores ad pulmonem abundè defluant. Suf-
 focantur etiam nihil minus, ubi ad cor per arterias defcendant aut
 eafdemfoporiferasoppleverint. At paulòpoil: libro de aere,aquis
 & locis hunc aphorifmum fcripfit :  aliqui derepentè pereunt,aliqui
 vero femifiderati, dextra aut finiftra fiunt. Hac autor.  Et ego hic
 contenderim Apoplexiam praecipuè indicari. Quanquam tanta vis
fanguinis venis jugularibus etiam refluere posfit,  unde homo ceu
Catarrho Suffocativo extinguatur.
      P.rimùm igitur Hippocrates Cerebri vafa ftatuit humorem e-
 mittere,quo illud folet aflluere. Dein eadem eundem humorem ni-
mis avide & ubertim aliquando imbibere, ut, eo jam defluente,ob-
ftruantur in tantum, ut aerem non adnùtrant, qui vel narium mea-
tu vel pulmonum, arteriarumój motu fubinde recipiatur.  Hunc ve-
ro aerem ad intelligentiam, ad fenfum & motum conferre.  Ejus
igitur itinere per illum Sanguini* (fa tarrbum impedito , Apoplexiam
concitari. Superiùs polita verba funt : d<f)ùù909 Kctjisùoi ug) dopava.
109 av&fiùù7nv. Praecedit ergo Catarrhus kc. rè aJact,quo Cerebri hu-
mor pofteà in cerebri venas & in fanguinem fertur, ut aer in arte-
riis means,reprimatur.
     Apoplexia eft primus, fecundus, quem facit hic Sanguini* Ca-
 tarrbut,morbus eft Paralyfis. Valdè Ìenes,inquit libro de Sacro Mor-
 bo Hippocrates, cùm fupervenit hic morbus, ideò interficit aut par-
 te aliqua refolutos reddit, quod vena; jam vacua; redditae, paucum
fanguinem tenuem Se aquofum continent. Siquidem igitur copio-
fa fluxio fuerit, & hyerns inftet, interficit. Suffocando enim fpira-
tionemintereipit & fanguinem congelat.  Si in utramque partem
catarrhus contingàt, fin veròalteram partem tantum, parte qua-
dam lyderatum feu paralytlcum reddit. In partem autem dextram
magis, quàm in finiftram defluxio fit, quia vena; ampliores funt Se
plurcs,quàm in finiftris,cùm de jecore Se liene tendant. Atque Hip*
pocrates libro de ratione viclus in morbis acuti*,  Paralyfis nomìnatim
cityixiietiamrlib.deaere, loc.&'aq. aceoanni tempore, inquiens
                                   Ss* 3               ubi 
 <o$                 Catarrhus Sanguini*.

 ubi quinquagefiraum annù exceiferint,Catarrhi ex Cerebro fuper-
 veniunt, qui homines aliqua corporis parte refolutos reddunt.ubi
 caput derepentèfoliexpofitum aut frigorecorreptum fuerit. Grò-
 co verba ha;c funt :  Kcej òxérw *d mvrwovix srets. vnsfidlkuxTh
 %<t%*tp ehi 3faynvéftt90i  , eoe ni èyKeQaAx.*rfym*.rixtixbc
 ntiiomih àf&t»***  Ad hunc locum forte  etiam refpicit Ga-
 lenus 3. Aphor. 12. interpretans. Verba fepius reddita fuerunt.
      Hic Sanguini* catarrhusfecum quoque fert Epilepfiam , ad
 quam Spafmus Se Tremore* fpettant.  Ita enim  idem Hippocrotet
 libro de Sacro Morbo differii : venae funt corporis noftri fpiracula,
 cùm ad aerem ad fé trahant,& in reliquum corpus deducant,ac per
 venulas refrigerent,rurfusque emittant.  Neque enim fieri poteft,
 ut fpiritus confiftar,fed eum furfum Se deorfum ferri,neceffeeft.Pe-
 dibus calcitrat, cùm aer in membris interclufus, foràs prae pituita
 emergere non valet & cum fanguine furfum ac deorfum impera
 delatus, convulfionem Se dolorem infert, ideoque calcitrat. Pueris
 igitur ifta aut hisproxima contingunt. Ac pueris quidem hae per i-
 nitia comitialis morbi feu epilepfia; caufaefunt.   IdemqueHippo-
 crates l. de ratione viclus in morbis acuti*,Epilepfia quoque vertigi-
 nem jungit.  Czcterùm foh. Baptift. Montanti* Paraljfìn Se Spafmum
 inter Diagnoftica Signa Catarrhi Spinalis Medulla recenfet, quem-
 admodum etiam Crato in Analog. cum, inquiens, per nervos & Spi-
 nalem Medullam fertur eas affettiones, de quibus paulò ante dixi,
 videi, Spafmum, Paralffin &c.producit.  Quid ? idem Montanus Se
 ex parte etiam Crato Tabem , cachexiam Se HydropemCupevvenite
 tradunt.   Si per venas, inquit Montanus, deltillatio multa deftil-
 laverit Se ad hepar tranfiverit, & ipfum infecerit, Anafarcam Se o-
• mnes fpecies Hydropis facit.Sicji per venas ad ventriculum tranfie-
 rit ,  fiunt cruditates&obftruttiones& cibus non coquitur , fe-
 cundo non diftribuitur, quia cum crudus fit, venas obftruit Mefa-
 raicas Se fi diftribuitur,non eft bonum nutrimentum : nam fecun-
 da concottio non corrigitprimam : ideò tabefeit corpus. Et mox:
 fi ad venas,fanguis refrigeratur, & hepar & corpus erudirà tibus rc-
 pletur, ideò vel tabefeit vel in hydropem tranfit.  Hoc Montana*.
 Hic haud inficiabitur,inde& alvum aliquando ferri. Nam Vitfkof
                                                       Trin» 
Catarrhus Sanguini*.
4°?
Triacavellus 1.5. Sctt^.c. 4-ita loquitur : a capite nonnunquam de fiu-
mi falfa pituita aut per venas,autper cefophagum & ventriculum in
inteftina, non raro profluvio alvi concitai.  Et jure. Nam Hippocra-
tes l.de facro morbo, quod fi, inquit, per venas ad ventrem feratur,
alvi profluvia corripiunt.
     Peter Fichothus, Se pecloris morbos perfequitur,quide«S,4«-
guinis Catarrho nafcunrur, ut funt coràispalpitaiiofDyfpncea & Ha*
moptofis.  Imitatur Hippocratem. Quod v\,inquit hic, defluxio ad
cor viam affettaverit,Cordis palpitationes 6c anhelationesprehen-
dunt,pettus corrumpitur,quidam etiam incurvantur.   Ubi pitui-
ta ad pulmonem & Cor devenerit, refrigefcit fanguis,hinc palpi-
•atio, afthmata & orthopncea.   Ac idem libro de ratione vieta* in
morbis acutis fubjungit : Angina fit, cum fub hyemem aut vernum
tempus, multa Se lenta fluxio feu 'fiivtia ex capite in jugulares ve-
nas defluxerit,  eaeque propter amplitudinem,copiofiorem fluxio-
nem feu 'esvfia attraxerint.   Haec Hippocrates. Sunt Se alii morbi,
qui hunc Songuinis Catarrhum fàepiùs comitari dicuntur.  Quare
is de fententia Hippocratis, hoc mododefinitur : Catarrhus San-
guini* eft Cerebri (fatarrhui, quo Cerebri humor fupernè in vena* efr
art mas /abitar,  maltoi% pofteà facit morbos.

           SIGNA   DIAGNOSTICA.
      Nunc opera; erit,illa verba fubjicere , quibus Montanus cre-
dit conftare, veni* feratur ille Sanguini* Catarrhus,an vero arteriis.
Arteria, inquit, ad tattum mollis eft Se imbecillis motus redditur ,
quia dum tranfit humor ille pituitofus per arterias, debilitat calo-
rem innatum,& mollefcunt corpora arteriae propter tranfitum pi-
tuitae : & ideò Galenus in quarto de caufipulfiium dicebat,quod li-
bi pituita pcrtranfit per arterias,molliores apparent.  Pra;tereà, in-
quit, quod parvitas primo pulfus fit ,  ut fi catarrhus amplior fiat,
tarditas,& fi adhuc augeatur,raritas appareat. Parvus autem fit pul-
fus, quando refrigeratur calor innatus&diminuitur neceffitas e-
ventationis : ideò non extenditur pulfus & accidit imbecillitas. Si
etiam augeretur deftillatio,non tantum parvus fiet, fed etiam amit-
                                                        tet 
$io                  Catarrhus Sangaini*.
—^———^«^P—P""  .   ' .    » !!■■ —— *--*■——
tetdedimenfioncinaltum &develocitate.acquiret :  ubideficiet
indigcntia, amittet frequentiamo fic fit parvus s, tardus & rarus,
quia diminuta neccsfitas eft.  Cùm pesfimi fint catarrhi , plurima
inoequalitas apparet, non autem raritas,nec tarditas,nec parvitas,
nifi cùm intabuerint.   Scdinaequalitasinfeparabiliseft, cura ca-
tarrhus defcenderit per arterias, quia proprium fignum & infepa-
rabile humorum exiftenrium in corpore,aggravantium virtutem,
eft inxqualitas.   Praetereàfequuntur lipothymiae,  tremor cordis,
quia arteriae communicant vapores ipfi cordi. Ex his deprehendes,
catarrhum devenire per arterias ad fìngulaspartes corporis.   Si ve-
ro per venas defcenderit, quod frequentius accìdit,óc fimiliter per
totum corporis ambitum fpargitur,fèquentur primo obftruttiones
in toto corpore & tumores ducentes ad cachexià,quia refrigeratur
fanguis Se mifcetur crudo huraori,&nó nutritur,ficut oportet.Prae-
tereà febres lentae, quae non percipiuntur.nifi ab inaequalitate pul-
fus,©^ pulfus fuffocatus apparet.   Et iftae febres ab Arabibus erra •
ticae, à Graecis typhodes.  Vix  enim percipiuntur.Ac tales febres
femper invadunt homines, habentes deflillationes per venas : ha-
bentque urinas albas,crudas,pallentes,habent fpumam,fed ubi fpu-
rnam urinae habent, indicaturidifpofitionem exiftere in renibusj ut
feptimo Aphor. trigefimo quinto :  Quibuscunque in urinis am-
pullae fupernatant , nephriticam fignificant & longim aegritudi-
nem.   Quo modo ergo diftinguuntur ? Debetis vos diftingucreà
colore primo, ubi affettus in venis fueritjurinae craflìores & citri-
na; magis apparent : propter defcenfura vero catarrhi alba;, tenues,
lucida; cum fpuma.  Et hujuiraodifpuma non tantum fuperfici-
era òccupat,fed quafi in fubftantià ejus funt ampullae.  Fere iisdem
verbis indicia hujus Catarrhi Sanguini* vel per venas vel per arteri-
as euntis, in Analog. reddit Johannes Crato.

                PROGNOSTICA.
     Hic Sanguini* Catarrhus periculi plenus exiftimatur.  Unum,
inquit, Joh. Baptifta Montanus, advertere dehti*,quodex omnibus
defttUationibus ifti*, fi fiat per fior amina proprio, corpon toti non ma -
                                                    gnum 
                   Catdtrhu* Sanguini*.                  jri
—-—«■« ■■   p   *M  i    _____^»-»---»___,____l
£«»;» inferent malum. Hic vero Catarrhus Songuinis Se gra viflìmos
morbos & plurimo* facere putatur.  In commune diffetit Monta-
na*: imo omnes aegritudines ab hac tantum causi poffunt fieri,noa
dico,quòdfiant,fed quod posfint fieri,fi igitur ad oculos , facit o-
mnia inflammationis genera , de quibus ih fecundo de diff.febr.
lippitudines,fuffufiones, pterygia,Iepras ócalia omnia. Si ad aures,
inflammationes aurium,dolores &c. fi ad nares, praeter Cpryzam,
Polypos Se cancros.  Si ad palatum, multa aegritudìnum genera
generabit. Si ad fauces,raucedinem,anginas, fcrophas <5cc. Si ad
mufculos pettoris & ad membranam fuccihgentem coftas.  Si ad
cor,veraslipothymias, tremore* cordis & homines timfdos facit
fine Ipe, refrigeratur corpus, craffiores Se frigidiores facit fpiritus.
Si per venas ad hepar tranfiverit, alios morbos crea t,ut omnes fpe-
cies hydropis.   Si per nervos defcendit,paralyfin,fpafmos,tremo-
res& omnes aegritudines nervorum  :  ideò non fruftrà pollicitus
fum, ex Catarrho omnia genera affettionum oftendere.  Si per
venas ad ventriculum tranfierit, de iis morbis dittum.  Si ad pul-
monem , tabclcit pulmo & hinc corpus.Hoc ille.  Non diflìmili ra-
tione Arnoldus Villonovonu* Se Peter  Pie hot tu morbos percenfent,
qui de Catarrho proficifcuntur. Multe plures funt morbi,quos his
catarrhus concitare dicitur.
      Idem Songuinis Catarrhusbominibut, qui funt aetateprove-
tta,eft familiaris maximeque exitiabilis,7/«/^0cr4ff Se libro de mor-
bo facro Se libro de aer. aq. loc.  pronuntiante.  Illiusque rei cau-
fam is prteditto libro de morbo facro exponit, ideò, inquiens,intetr\-
cir, aut parte aliqua refolutos reddit,quod venae jam vacuae redditac
paucum fanguinem tenuem&aquofumcontinent.  Siquidem i-
gitur copiofa fluxio fuerit, & hyems inftet, interficit.Suffocando
enim fpira tionem intercipit Se fanguinem congelat. Libro de aere,
Uè. & aq. definit fenes, eos enim effe ait quinquaginta annorum.
Idque Ludovicus Septalius ita interpretatur :  poftremamastatem,
ejusque tandem peculiares morbos in civitatibus meridiem fpe-
ttantibus tradiditin praefenti particula Hippocrates : perquinqua-
gefimumenim annum transgreffos intelligitfeniores : in  duplici
enim differentia fenettutem antiqui  pofuerunt ,  ut docet Aph.$.
                                  Ttt              Aph.3r. 
5ii                  Catarrhus Sanguini*.

Aph.51, Seniores igitur illos dicit facile corripi paraplexiis,adveni-
entibus a capite defluxionibus, ubi id aut infoiatimi aut frigoré af-
fettum fuerit. Hac Me. Similia afferunt Arnoldus Novicom ;  Mon*
tanus, CratoSe Curio.

                   CURATIO.
     Hippocrotet ante omnia fuadet fanguinis detrattionem.  His
fané, inquit ille libro de rotioneviftus in morbis ocutù,priùs adhibi-
tis fomentis ftatim per initia venam fecare convenit, cùm adhuc
fublati funt, qui affligunt, tum fpiritus -m>svfifffc ,  tum humores
 *   r*
psvpcvfg,*
      Unde Johannes Baptifta Montanus fuit edottus. Quod Ci,in-
quit ille, materia tranfit per fecundum genus viarum,quas diceba-
mus effe venas & arterias  :  inde fumunturindicationes curandi,
Quod fi per venas tranfit, per miflionem fanguinis Se per provoca-
tionem urinae commodèfietevacuatio.   Dico per misfionem fan-
guinis, fi materia non erit admodùm cruda (quarto de tuendà fa-
nit.) quia fi materia cruda erit, per provocationem urina; commo-
dius fict.  Et ita cum catarrhus per venas tranfit,indicatione à lo-
co, per quem tranfit,fciris,  quod commodiflìma evacuatio fit per
urinam provocantia vel per phlebotomiam.
      Habes, amiciffime Leclor, abs me naturam Cerebrali*,ut vo-
cant, Catarrhi in fanguinem eunti*, ejufdem quoque habes curatio-
nera, prout utramque Hippocrates Se hujus Hippocraticae perfua -
fionis confprtes folent exponere.   Summa rei haec eft :  humor in
ipfo Cerebrofiuitantvurms in venas & arteriasCeretr* it,iis decurrit,
reprimit in arteriis aerem  , ac inde omnium graviflìmos morbos
facit, fanguini jam immixtus.   Inde trattum quoque nomen eft,
quo xa^pput sciocupioL ab Hippocrate cognominatur, à juniori-
bus Catarrhus Venarum & Artcriarum , itemque Catarrhus Son-
guinis.
     Verùm illa praecepta Hippocratis  temeravit quafi Se jam du-
dum refciditJohannesFernelius, maximus recentium autorum ac
Hippocrati non quidem tempore ,  aftoperisautoritateproximus.
Hujus »  Se Pttri Sruhejii nec non aliprum literas in unum coegit 
                    Catarrhus Songuinis.                   y%

 Henricus Garetius.  Quas vero ad pracdìttum Bruhefium dedita*
 velia*,  iis Cerebri pituitam negat rurfus Cerebri vena* intrare pof-
 fe.   Contenditque ab eo monftrationem illarum Venarum Cere-
 bri,\ad extremum affeverans, pituitam nullibi nifi ventriculo con-
 tentam,fe rurfus in venas recipere poffe.  Quae mox convaiuit opi-
 nio.  Quàm leveri adftipulatores quoque CuntGulielmu* Rondeleti-
 us, Peter Foreflus,Dominicu* Leonus,JacobusHoBeriu*,NicoIaus Pi'
 fi, ex parte etiam Thomas Eraflus.  Horum  verba&trattatu-V
 Stomachico  Catarrho Se libro de t\rthritide referuntur. Quae cùm
 ita fint, Catarrhus se $ aupea nunquam fieri poterit.  Fernelius igi- //
 tur mecumfacit, deferit latenter Hippocratem ,  illudqueCatar-
 rhi genus de Scholà Medicorum omninò tollit.
      Jatto quafi fondamento, nunc alia in eandempartem proba-
 biliter argumentari libet.   Si vena Se arteria humorem Cerebri
 rurfus trahercnt,hic, antequam iis vafculis concipcretur, hpoplexi-
 om,Epilepfiam Se alios tini graves morbos crearet.   Nullus vapor
 in Cerebrum penetrat, ac fblvitur in humorem. Sed cum fenfim,
 ut pervulgatiffima illa fert opinio, excludent vena: Cerebri & arte-
ria;.   Hae eundem quo patto rclbrbere poterunt ? In bovis Cere-
bro intra priores ventriculos vafcula fanguinis magis notantur-».
Horum ofcula quae Vis aperiet? Ac aperta cur non fanguinem red-
 dent r Jam vero Medulla Cerebri non dat locum humòri,quem re-
 liquae difperfae venae ac arteriae haurire poffint.  . Ac cur ille non in
 exitum • in infundibulum aut in oculot ac nares confiuit ? Haec vafa
 non funt naturaliter fìtta fic,ut humorem ex facili emittan t,quem-
 admodum arteria; tunicaru Norium.Vefalip Se aliiabundans tenuis
 humoris facpiùs invenére Cerebrum. Cur iifud non ficcàrunt ipfi-
 u&Cerebri vena Se arteria.plpCe Hippocratet fuperiore loco ScAvcn-
%oar, ut 1.2. de Catar.oftendi, ovejf atentur epilepfia arripi,earura
Cerebro penitus madente.  Quare tà m gravis morbus,humore ad-
huc fluitante, nafcitur potius, quàm eo jam a Cerebri venis aut ab
 arteriis recepto ? Idem Hippocrates, Cerebri venis & arteriis illum
humorem aflumcntibus, Epilepfiam  Se Apoplexiam concitari vult,
iccircò,quod aeris commeatus inde: inhibeatur.  Verùm venaju-
gulares externa ac externo carotidei Sat aeris ha urire poterunt. PulT
                                   T tt  i               me- 
 514                Catarrhus Sanguini*.
       1    — »             '    ' '              — ■  11   n
 mones nihil lacduntur, in eatem quoque exporrettae venae funt,*w#
 adhuc pervia;.
         Praetereà Hippocrates Se arteria* Cerebri ftatuit fé a pe-
 rire ac humorem ,intus fluitantem rapere.  Aft arteria; fangui-
 nem & alios humores inCerebrum agunt ;  obidmicant&pul-
 fant, inferunt humorem femper, nunquajja referunt.  Venae qui-
 dem revchunt id, quod cuique membro fupereft fanguinis. Quare
 hce arteriis ubique affociantur, ut & fanguis Cerebri Capiti*qui in
 Cor reduci queat.  Jam vero fanguis interdum naribus acoro re-
 jicitur. Dicitar de Capite venire.Ita loquuntur,  ftatuuntque multi
 lAedicoxum,utJoh.BaptiftaMontanusSe alii, quos l.decat. nomìna-
 tim appellavi.   Sangtsineum Catarrhum nominant. Mie. Abroh.
 frambefiaritss CanonJ& Confult.Medicin.l.VLdeArthriticii Fluxio-
 mi* principio differens, hifce quoque utitur verbis : cT quidvetat,
 quo minus fanguis, quolùcunquefit, in membranarum & Cerebri ve-
 nis , hujusquefihubns per venas & arterias, dcvolvi,deorfum£ relobi
 poffiuomne^ fluxionisgenusparerei Ita quidem eft : arteria; Sangui-
 nera in Cerebrum & caput trahunt, ejusque retrahunt vena; abun-
 dantiam.    At ille reduttus fanguis. non eft privatus Capitis aut
 Cerebri fanguis, fed fanguis ma fa fanguinea, qua; jugiter varieque
 agitatur.   tAutores & 'in hoc delinquunt, quod arteria* fangui -
nem de Cerebro aut de Capite reportare opincntur.  Arteria fan-
 guinem Cerebro , uri & reliquis membrorum partibus invehant,
 ejus quod reliquum eft,refcrunt vena,  Hàc ratione multa; fluxio-
 nes exiftunt, de quibus vero Hippotrates illis locis non fert femen-
 tiam.  Hic Cerebrumzit humorem ex fé iundere,hunc venas Cere-
 bri rurfus capere, Juniores Medici illum vocitant excrementa Cero
 bri,ac ea Se per nervos in fubjetta capiti membra mitri.   Quam o-
 pinionem SeDn.Joh. Coitr4dusDietericb,Vitapprìmèdo&usex-
ponir, Galenus, inquiens, in cxplic.vocisxedQfppa ,  videtur non
 intellexiffe Catarrhum illum proprium  , qui a capire per afperam
arteriam ad pulmonem venitjed potius eum, qui per nervos ab eo*
«iéCerebro ad partes fertur infernas.Galeno acceditNpnnif p.éfy
Ad deflillationes foneftas Se citò interimentes,pertinent apoplexia
Se paraplegia;,quae partes illàsinvadnnt impetuosè,quarum officio
▼iucarewneciuit, itt^g«i|UeJa5pbiCurionis; fiCcrebri exere-
                                                    men- 
                     Catarrhus Songuinis.                  ^

 menta, qualia fenes fub ifto temporurn ftatu ingentem congerunt
 copiam, à crrcumfofo frigido & ficco, in arterias,per quàs fpiritu*
 ex corde in Cerebri fintis influunt, aut in animalium fpirituum
 alveolos vel duttus pròtruduntur,  neceffe eft his affatim obtu-
 ratis viis fenfum Se motum perire-»,  aut  parte altera fiderà-
 tionem velhemiplegiam fequi. Hoc èlle».
    Nominantur hic excrementa Cerebri,Arteria Se qnoqptervi.Ss-
 militerejj loquitur Joh. Riolanus l.de Morb: c.20. fané a cerebro fere
 femper oriuntur fluxiones, fedab interiore, fatta fluxione per ve-
 nas,arterias & nervos.Fernelius ab exteriore cerebro exiftimat ori-
 ri arthri ticos dolores. Ac traci:•o.cap.t. Fernelius femper yult proce-
 dere à capite, quin etiam humorem extra cranium confiftere. Ve-
 rùm enimverò quidniab interiore cerebro per fpinam & nervos»
 per venas quoque de arterias. Hatlenus autor. Nervos non appellar
 Hippocrates nec quoque arterias,Ced ait cerebri humorem fluere in
 vena*. Haec fententia Fernelio abfurda videtur. Quare cerebro nc-
 gat effe vena*.Aft qua m imperitè»noli quaerere.Eae per interna cere-
 bri difperguntur. Easq; notare poterit is,qui cotto vefeitur cerebro
 vitulino.   Nec forfitan Fernetim reperit, quo modo humor in ve-
 nas (e mitter e queat. Cumque idem Hippocrates  eodem loco hu-
 more afferat cÈtì vmliduw ferri, is hanc fententiara interpretans,hu-
 morem contendit inter capitis cutem & cranium colligi, in inte-
 riores partes derivari varie, ac faepius fuprà fpinam darfi duci,ut in-
 de etiam Arthritis nafci queat. Inter falfa opinionum verfatus eft
 Fernelius, probavit tandem id,quod minus verifiraile erat. Quo pa-
 tto humor rara cxattèfecundum dorfi fpinam ferri poterit?  Pluf a
 funt hic abjudicàda.Venarum origine Hip:nunc a capite ac cerebro,
 nunc ducit à Liene. Illisq; vafeulis ait ff triti* ducJ,eompreffts fieri ter-
por em.Naribu* aere retta incerebri.ir totafferre intelligentiam.Ejus
curfit impedito, Apoplexiam oriri & Epilepfiam.  Cerebroinh or refe en-
te^ ttuitom excerni. JSstdqut etiam ait diffondi\fiolvi # laxari,item-
 que concrefcere,ac viciffim compingi ac indurari, ut non defluat in w-
 nas, has vero abauftris elaxari. Quae dogmata omnia Fernelius re-
 pudiare debui£fct,ac ab Hippocrate penitus defeifeerev  Ipfi hunc
 erroremfccitpraccepti autoritas-Ea nihil moveorXiber fum,more
 meofemio, judico jpro mcowptu. Nec tamen odi Hippocratem,
                                  Itt $             Rudi» 
    p$                 Catarrhus Sanguini*.
       urriril                                .....'   ———
 // Rudis fuit illa aetas, cur non noftra aliquid interdum deprehendet
    corrigendum, mutandum, tollendum penitus acyquoquearguen-
    dum? Sat diu fteterunt illa fcita. Fiunt tandem effeeta veri. Fuerunt
    rudimenta ingenii, artis quoque primordia. Primitiae frugum non
    durant. Melior, quo magis fera eft faecunditas.    Abdicatis igitur
    hifce antiquis placitis, omnia pofteà in melius proficient. Procla-
    mo intenta voceaepronuntio, f^rdhrunn Haud pryWc materiam
//  rjqrArrhirii* Nn.lnm qnnqnr ^ff» c<ttrfmf-rf ry,térrhtim ■ quo Ce-
    rebri humor in venas cerebri Se mox in fanguinem feratur. Hic foret
    ejusmodi catarrhus, à quo omnes,non catarrhi modo, fed morbi
    reliqui oriri poffint. Cerebri vafa tendunt ad oculos, nares, aurei,
    ad pulmones Se ad ftomachum. Quare Joh: Bapt: Montanus pulmo-
    num ftomachique catarrhum ait ficri,humore cerebri vel per cana-
    les, ut per guttur aut pergulam vel per vafa influente.  Praetereà hu-
    mor Cerebri in venas demiffus, autore Hippocrate, facit anginam,
    faciet quoque arthritidem, item morbum matrici*, ut ipfe lib. de
    fpinali* medulla catarrho oftendi. Ac, fi mulier, inquit lib. i. de mor-
    bi* Hippocrates,  utero gerens pituitofa fuerit, caput dolet, fisb-
    indeque  febricitat, pituita in capite & gravitati* fin/um habet &
    frigoris, in corpus \ftcedit cT venas, cum caput repletum fuerit.
    Hàc via  Cerebri humpr quoque it in Spinalem Medullam , ac crea-
    bit Paralyfin. Hanc Montana* fuprà  edocuit ad Catarrhum Spinalis
    Medulla fpettare. Longè fecus eft. Hippocrates eam refert ad hunc
    catarrhum Sanguini*, ita ut ipfe fpinali* medulla catarrhus nihil aliud,
    quàm fpecies catarrbi in fanguinem eunti* effe videa tur. Hippocratis^
    verba haec'flint-. :  À*2*\oi 2$& (p7<sQu9 c$7 voneùov ,  «5 io cuaot,.
    Alia certe via  Cerebri humor per vena* ad fpinalem medullam de-
    ourrere non poteft.
            Nunc  pergo proficifei ad reliqua.   Hoc fanguinis eatan-
    rho humor etiam in Renes feretur_».  Montana* ait in Urina^ fpu-
    rnam notari, qua; Cerebri habitum  teftetur. Ea quo patto in fan-
    guine tam diu fupcrftes effe poteft ? Idem Montanus quoque arteria
    in manu puliantis tunicam, tradit ilio materiae defcenfu mollefce-
    re. Facile cft,fittis alia affingere. Febres denique ferunt huic catar-
    rho fiongaìnis jungi faepius.  Quapropter eadem arteria tunica ilio
    aeftu potius ficcefcet.Quàm fallax erit documentami Fruftrà etiam
                                                          idem 
                     Catarrhus Sanguini!.                 5.17
  <—»mÉ_in_»  i   ti 1 1          11  ~ -    ■-—————»——.—1------,__ ms
  idem Montana* illud cogitat, ac ineo adeò laborat, ut Iiceat per-
  nolcere , venis anvetò arteriisnumot Cerebri in membra defcra-
  tur. Humore per venas labente,ait ctinUicorpori* obfirudiones fieri.
  Quin eae magis urgebunt,  fi Cerebri humorem traxerintrfrrw*,
  quae plus aeris habent. Summa,fi buncfànguinis catarrhum dixeris,
  omnes morbos nunc diyiifti. Qui enim non provenient, cerebri pi-
  tuita fanguincm,communem corporis fuccum inquinante ?  Hic
  Sanguini* catarrhus quoq; erit genus omnium Catarrhorum.  Inde
  enim Oculorum, Aurium, Narium, Pulmonum, Stomachi Se Spinali*
  Medulla catarrbi oriri queunt. Omnia rurfus fiunt piena obfcuri-
  tatis.
      Saepenumerò dixi, aliud fttarrbAmtMm *"*p"*-*(r* quaerendum.
  THnd non caput eftScd Sàngui*.  Nec ille fanguis aut humor, qui in
  eerebri venas concurrere, & inde delabi dicitur, eft cerebri fanguis
 privatus, fed eft communi*fanguis ,ì corde means, commeans rurfus
  ac ad cor dcnuò remeans. Sanguis varie vitiatur, movetur varie ac
 membris tandem infèritur.
      *DeSanguinenafiuuturmòrbi. Nec novum erit dogma. Quod
 fi, inquit Hipp: l. de morbo facro, terròres Se metus adfunt, ex Cere-
 bri tranfmutatione contingit, quod fit,dum à bile Cerebrum inca-
 lefcit,ubi per venas fanguinem defercntes inCerebrum ex corpore
 impetu delata fuerit. Metus autem circumftat,doncc rurfus in ve-
 nas Se corpus redierit,deinde fedatur. Si quis horrendum fbmnium
 videat Se timuerit, ac ubi experrettus fuerit, & ad fé redierit, lan-
 guiscine rurfus in vena* commemoratas difperfus fuerit,ceflat. lin-
 de Tbeodoru* Zvingerus :  Sanguine agitato, idquod tcnuisfiraum
 eft,extra venas eliditur. Flatus multi Se frigidi carnes penetrant Se
 inflant,fubftantiam feilieet carnofàm Cerebri.  Rurfus Hippocrates
 de internis offeclionìbus : Si inflammatio in pulmone orìatur, oritur
 autem praecipuè exviolentia&pifcinm,capitonum Se anguilla-
 rum ingluvie, qui pìnguedinem hominis naturar maxime infenfàm
habent. Jam vero ortum habuithìc morbus ex pituita, cumtan-
 guini permixta ad  pulmonem affluxerinc,.   fifa 7* (pXsyfio-
9fi co 'avsvfs.ovi sysHio M <p*Jyptar©* , oxo'tcu piiyow ii cu-
/uctm dfaypvn c£j tòt itvtvtxota.  Hinc  forte Heurnius, notaru
te Johanne Rbodio, cdlarrbttsfwmiit, in pulmones rumi non folùm
                                                    i  té* 
jig                   Catarrhus Sanguini*.
          i i  11    lini          mmimmi^mm*mmmmmmmmmmmmmmmmm
a capite, fed interdum a filo venarum ambitu in partem debilem ex-
e ludi tur.
     Pergit Hippocrates eodem lib. de internis afféclionibus : Aqua in-
tercus ab hepate, quae tunc quidem oritur,  cùm ad hepar pituita
accefferit, eamque hepar exceperit, & humettum redditum fuerit.
rèso®* ìxao "8 i}isur&» y^sras > òxórwt se io ìfxup <p\syfie» cJfayé-
voras. Ka} arct\d@q rò nitxtP f&j v^a»% Et paulò posi i ex his vero
aqua intercus oritur, fi quis per aeftatis tempus ex iongo vitae itine-
re in aquam pluviam  S/e ftatariam inciderit, eamque avide co-
piofàm biberit.  Si igitur carnes aquam combibant Se in fé conti-
neant,nufquam autem fecedat,haec contìngunt. Ac ibidem : Nao-©*
Unttrtnc y%9sia* ì>om £oà>7C pLsXouvnc, òkotouh cJfappvìi se ri nitno.
Ho e eft, hic morbus oritur ex atra bile, cùm ad hepar con fluxerit.  At-
cpae in Coacùac 7. Apb.2p. aqua intercutem laboranti, aqua,qua; in
veni* eft, ad alvum erumpente,folvitur morbus.  Unde Walaus, diu-
retica, inquit, conveniunt, citm humores ad vafa regrediuntur, utfit in
Anafarca.                                     v
     Rèvertor ad Hippocratem, Lienis morbus, inquit libro de inter-
ni* affeclionibut, primus gignitur ob bilem Solis calore commotam,
cùm eam ad fé lien traxeric.  Alius lienis morbus in anno quidera,
veris maxime tempore, ex fanguine tamen oritur. Cùm enim fan-
guine lien refertus fuerit, in ventrem erumpit, Typhus oritur, bile
per corpus agitata. Alius Typhus hanc ob caufam gignitur, cum
bilis putrefatta cum fanguine per vena* Se articulos permixta fue-
rit, fanguisque coierit, in articulis vero pracipuè confiftit.  Quod
fi corporis color niger extiterit, hujus rei caufa eft.   Cùm in ve-
nas & cutem bilis atrafubierit, cumq; his calor fupervenerit, f e-
nulas à calore exuri &tefiecari, neceffe eft, ac proinde fanguinem
per venas excedere. Et deinceps : Ex morbo Ifchiadico multi claudi
evadunt, purgatione curantùr, Se aliis remediis.  Altas cruftas in
offeis quidem partibus per fungos, in carnofis vero per ferramenta
inurito. Quod Ci ex fanguine aegrotarit, poft adhibitum fomentum
& cucurbitulam admoveto, Se venas in poplite fècato.  Ex pituita
etiara arrotanti eadem facere confert.  Et fi ei, qui ex fanguine ae-
grptat vclis per infufum alvum fubluere, u t pituitam Se fanguinem
                                                      à co* 
                    Catarrhus Songuinis.                 510

 à coxendicibus deducas, ex his infufum parare oportet.   Iterum :
 Renum morbus ex pituita oritur, cùm eam Ren in fé receptam non
 rurfus dimittit, fed illic in totumindurefcit, fiunt calculi parvi,ve-
 lut arena. Mox : Atra bilis cùm ad venulas,quae ad renem feruntur,
 confluxerit, cumque conftiterit, eas,renemq; exulcerat.
      Nunc humores quoque penitus effunduntur,nunc iis tantum
 difienduntur membra. Ineft in fanguineflatus. Kfkd pt>r\v cf£ ys rk
 iMo^hd^x^c-Tuìs Ùoyi<riuLu,<pa*S9Óc-ti\ccocept3C\ìla fanguinis
 referatmirificè.. Praeclarè Hi;pocrates libro de flatibus fentit & ad-
 modùm perite: cum aer venas ultròfubit, fanguinis vias coarttat.
 comprcffùs enim fanguis, fuà copia, qua maximèimpreflìonem fe-
 cerit, venas perrumpit. Ubi vero fanguinis copia effufa fuerit,in his
 etiam dolores fpiritu venas complent, Affettum enim locum fpi-
 ritum continere,neceflèeft, aliaq; dittis flrnilia contingere.  Atve-
J rò ruptiones has ob caufas contìngunt, cùm vi quadam à fé invi-
 cem carnes difcedunt ac divellunrur,  & in ipfàm difcesfionem fpi-
 ritus dolorem inferens fubierit. Quod Ci flatus per carnes perrum-
 pentes, corporis meatus rarefecerint', eos humiditas confequitur,
 cui viam aer antea ftruxit.  Hoc esl : %p is2$& iw cmoxm a} (potrai
 oisfctbO'etf iùc 7répgc i5 owu&i(&> ^cuoìc, TrziYiawm.  ÉntroA is mai
 <Pij*rffi» vyppoiriific, 109 èèòtò djp àrnifyoioulg' Et paulò poli: asdyst
 rè ià 'Xe'7r)óÌff,rQ9 t« cu(iai(&>, exit quod tenuisfimum in fanguine
 eft. Vocantur Se *c <rdp\nt dtttpsvyófjSpotf Unde Bolloniu* lìipra (libro
 quarto cap.i.) mufculofum genus fero ac fanguine patri prolui afftr-
 mabat. Sero Se fanguini viam Cacitflotu* Ceu fpiritus. Jure Plato cau-
 fas (fatarrhorum judicat 'osv'uoira x. nrvsviLoìJg, eflè.Quae fuprà quo-
 que tàm ftudiosè memorat Hippocrate*.
      Ac aliquis Vtvfia. si ràcufix illum potius vocaverit affettum,
 quo arteria  plus feri in externum habitum corporis conferunt-n
 quàm vena posfint reducere.  Quo fit, ut fiudor facile erumpat,quo
 morbus plerunquefinitur. QPltnius I.23. cap.i. fiudatorum mentio-
 neminCen,mcrHm,inquiens,Djfcntericisprodcsl tf fudatoribus.Be-
 nediclus Sylvaticu*, tefteRhodioj.Obfi.Med. cent.74. menfiruifiuxut
 loco fingali* menfibus deprehendet fiudor em fine febre irei dies dar an-
 tera. De quo centj.conf.Ff, & centi u, cjonfiXCV. In Mediolancnficipo
                                    Vuu             obfer- 
 jiq                 Catarrhus Sanguini*.
 ,MWMiw___^ ___________      I IMI II I     II Mf—— —*^—
 obfèrvavit idem quovis nothfiudorem, quifom fonti* calidi tandem
 cefav'it. Non alienum erit exemplum fùbjicere.
      Quidam duodetriginta annos natus, horrore primum totius
 cortìoris, mox calore quodam febrili corripi folebat.  Dein grave-
 dine capitis  & lasfitudine eorporjs vehementerconflittatur,ac
 tumqueritur ,  fibi lìngula membra quafi fuftibus percufla  videri.
 Aures quoque interdum lbnant,& artus dolent maxime, non vero
 tument.   Cùm hic ilio morbo oppriracretur, misfione fanguinis
 interdum, fsepiùs nidore curatus fuit. Sed pofteà hoc morbù genus
 hominem maxime vere invafit & autumno. Idque femper depelle-
 batur maturino fudore, quo & corpus vehementer leva tum niit_.
 Ac eo tunc ìnfudante, os fit plerunque faliva valdè plenum.  Non-
 nunquam etiam plus urina redditur, quàm potus fuit aflumptus.
 Primis diebus aeger naufeat ad cibaria.  Nimirum Natura multos
 vitiofòs & redundantes humores in mafia fanguinea continet,quos
 illa aliquando furgens expellere aggreditur. Arteria mittunt talem
\ (knouincm in ambitum corporis, in carnem , in artus, venae vero
 eum rurfus imbibunr, Se in fanguinis maflam revehunt,  ut obid
 *£o@" 24&(pAe$w sei ròcuitcc vocari poffe videatur.
      Capiti*gravitas orituràrepletione, ut vocant, vaforum capi-
 ti*.  Lasfitudo totius corporis fubfequitur , iccircò , quòd  omnia
 membra ilio  celeri fanguinis curfu affliguntur.  Cùm Natura hos
 humores ejettare aggreditur, cunttum fanguinem motar,hinc hor-
 ror,mox calor fuboritur. Percipitur in artibus dolor,quia membra-
 na; eorum fenfu non carent,6c humores aut acriores funt aut valdè
 pieni flatibus, qui eas male afficiunt.  Hinc quoque ille dolor alio
 loco ingravelcit,alio evanefeit Se definit. Sanguis autem de fuis re-
 ceptaculis nonita egreditur, ut fit, ita loquuntur Medici, extrava-
 latus ac vehementer cumuletur , ut valculis iterum concipi ne-
 queàt. Eam rationem influcndi//>-/>/wrd»'*.f libro de morbo Sacro
 fuprà expofuit»
      Nullus igitur eà de caufa tumor apparet, quòd iterum  conci-
 piunt Vf/7*,quiequid arteria expelluntfanguinis.  Moto fudore,fe-
 rumredurtdansemittitur,óc flatus fimul difcuriuntur.Hincillis lc-
 yatux corpus, Nona^nejuam^fjMlore finito  > in carnofa parte volse
                                                     propè 
                    tàtArfbat Sdngaìnli.                  ?4
 ■                   ----■          '       " '      mmwmmmmmm
 firopè minimum digitum apparent rubra; quaedam exìguaemacu-
 ae. Raro , interdum tamen exigua tubercula, notari folent.  Stu-
 diofus quidam, inquit Georgius Horftius» anno 161&. me conveniens
 de gravativis doloribus & fluxionibus extremorum cum fucce-
 dente$4/»tfconqueritur,  quofoluto, calidistuberculispotisll-
 mum manus aliquandiu cum pruritu quafi affettasene pronunciar.
      Harcfuperior fluxio differt ab omnibus fieptem catarrbis Hip-
pocratis.  Nonnunquam autem  Corjza huic morbo fociatur &
 etiam interdum Branchu*.  Repetit hic morbus vere & autumno,
 quia illis anni temporibus Natura redundantes humoresexpellere
 confvevit.  Dicendum; inquit lib. de Flatibus Hippocrates, morbos
 ti nquam vix aliundè, quam ab aere oriripoJfe,cam is aut copiofior, aut
parcior, aut etiam plenior aut & morbidi* inquinamentis infieclus in
corpus fubierit.  Cumque aeger hoc morbi genere quotannis tentare-
 tur, illum morbum nihil morabatur,  domefticumque vocitabar,
 Quin eum cenlèbat fàlutarem effe.  Nam videt ejettari ócfudore
 difcuti eos humores, qui varios morbos creare poffint. Ac vivit cer.-
tè à fiebribu*, ab arthrìtide, podagra, chiragro, Ifichiagra & à re^ui?
affettibus omninò liber.  Si vero ille aeger hujus morbi ingruentis
rationem non habet,nec ob itinera aut propter alias civiles heceffi-
tates corpus infudare patitur, rnetuitipfe,  ne in graviorem incida t
 morbum,quemadmodum eà de causa labotavitPleuritide.
      Curat hic aeger CeipCum alviduclione, cuturbitulis interdum &
 maxime fudore, qui faepè erumpit fpontè. Ipfe aeger fanguinem in-
 telligit effe plenum feri, plenum quoq-, flatuum, qui fudore falubri-
ter difperguntur.   Qua via Se cuntta fanguinis maffa mirificè ex-»
purga tur....
       Galenus lib.2. de Differ.febr.cap.u. levium ìnflammationum Se
Rbeumaticarum Dìfpofitionum naturam  pluribus exequitur.   Pro-
fettò haec fudatoria Paffto Se ad Rheumaticam Difpofitionem fpettare
videtur. Maffa fanguinea vitiofis humoribus repletur.Natura,con-
fcrvacrix corporis tandem eos corpore expellit, provocato fùdore.
Primus  motus in vena cava exiftit, mox magis aeftuant arteria,
plusquehumoris inferuntmembris. Caput grave eft de dolet. Cave
indecolligas, de capite hanc fudatoriamPaffionem nafci. Ejuimodi
                                  Vuu  1              fcita 
«21                 Catarrhus Sanguini*.
_-—w——■_»»——————i——»—»——.———»         .......■_<—_—_—»»———■■————«——————a
fcita nunc explofa funt & digna, qua; calcentur.   Veritatem, non
Hippocrati* dignitatem curare convenit. Feféllit & fallus Cu\tHip-
pocrate*. DefcholaMedicorumfequiusraeruit.  Qu£_i_pi_m-riie-
r^^^rifff^^'i^inrp^lì-fi^^^^^prar^""^'- Vulgusnu-
merum fieptenarium judicat mcndacem.  Id maxime de his feptem
Catarrbis verum eft. Age perflngulas eorum fpecies camus.
mardppm se t»c oQfahttbC. & sc'id ufo Cunt inflammationes, non
     Cerebri Se capitis catarrhi, quibus privati humores excernan-
     tur. Narium tunica eum plexum vaforum indepta eft,ut pitui-
     tam continere poflìt & emìttere.Illa vero nonnunquam in-
     flammatur.  '
Kctict'ppjsi kg iov7tnv(jL09cs nona fanguine Cerebri nec ab ejus ve-
     nis oritur, fed à communi fanguine, qui in pulmones manare
     poteft.
Xarupfiyc se ih<&ts,ttx°* &rt<ur vafis ad ventriculum pertendenti-
     bus.                                              ,
Kotiappac ss ròv uvs\Ò9 2J& <p>.s@*>v fit ; venae ad Raehin Se fpinalem
     Medullam fpettantes non funt cerebri, fed de Vena Cava Se de
     Aorta originem trahunt.
Ucci ceppa» se ró cufici effe figmentumfuperiore proximp trattatu là-
     tis fuperque conftat. Cerebrum nec naturaliter madet humo-
     re nec ftillat.   Quapropter ille nec ad oculos nec ad aures nec
     ad nares nec ad ftomachum nec ad pulmones libero curfu un-
     quam perveniet.  Praetereà Larynx nihil nifi aerem, nihil gula
     recipit nifi gluriendo.   Venae & arteria; Cerebri non trahunt
     humorem, qui fànguini rnixtus, in fpinalem quoque  feratur
     medullam.
    Hifce fieptem catarrbis eerebrilibero mortales.Sibi ab his malum
  nonmetuant inpofterum.  Nunquam querantur, corpora illis fe-
  ptem modis inundari. Hi catarrbi mea unius opera tandem penitus
  exaruere,eorum,ceu fluminum capite>in Oceanum cerporisfm Maf-
famfanguine amderivaio.
        Alios Fonte* libro $. de catarrbis Ceti: i. cap. 6. monftravi,
  nnde manantes humores quoque exceniuntur-,.  Ha; fluxio-
  nes funt piane diverfà;,ac fingulae sug "^nxpoi^Ceruntur. Nomen
  quoque Catarrbi ( fi omoiaad vivum refecantur ) omni oblivione
                                                      nunc 
                   Catarrhus Songamis.             v   523
       -    _v-—————————■      I    I —— - '« " '.I   ,», |P*——P—-———.
nunc pene deiendum videtur—..  Illud raillae > jam "fluxiones me-
reri videntun_», nifi aliquo modo illae,  quarum materia venis
fuperiorum partium maxime refluit in inferiora membra & ea-»
fupra  cor extantia-».   ^Arteria humores  inferre conlvèrunt-,-
Hifce micantibus, fanguis in fublime agitur aut in-latera fertur-..
Quare Infiuxiones nunc potius cognominàndaefunt, quarti Catar-
rbi.    Nec illarum influxionum fons,.ófigo Se caput nunc erit
caput aut Cerebrum.   Quanquam inde fanguis aliquando refluere
dicitur, is tamen non privatus vel CcrebrivelfapitU fanguis,fed pu-
blicus exiftimàbitur. Sanguis quippe in Ce raeat jugiter, receptacu-
lis per omnia confociatis. Illud vero nomen catarrhi maxime de--
dit cerebri capitisque humor ex alto profluens. Sanguis Se humores
ab arteriis maxime in membra r^n&fubjacentia manant,ut quoque
in pedes, oriente Podagra. Omnia funt inverfa Se àdverfa nune Hip'
pocrati. Adeo ufque comrautatur fententia. Catarrhus eo dottore
unanime capitis erat aftteà, nunc vero Cordis aut fanguinis aut quo-
que/^//*» catarrhus magis commodè vocabitur.   Nam catarrhus
pulmonis aut ftomachi olim erat,-humore vel in pulmonem vel in fio*
machum raanance.
     Extant in corpore etiara Aqua dutlus, eo nomine eosappelfa-
bam, cura anno 1636. in Acadcraià Jenenfi notarem.  Locupletiflì-
 rausteftispraeftòeft. Eum nominatimciere quid attinet? .Illorum
 pofitionera, ordinem , figurato, ac reliquas conditiones exattius
 perfcqui diftuli, iter in peregrinali oras capiens.   Vafa Lympb'atica
 pollraodum perquàm commodè cognominata fuerunt. Horum
 quaedam in oris fpàtium ufque ferri,corapertura eft.  Quare eadem
 fluxionem & facere & adaugere videntur. Sunt^qui nonnulla quo-
que inglandula* multarum partium, in oculos & in Laryngem tra-
hi volunt.   Ego tamen principem humorum raotum in fanguine ,
agnofco. Ejus quoque veftigium in primis emiflìs humoribus faepè
deprehenditur.  Haec vafa Lympbatica aut aqua dutlus (eos ita pri-
mus nominavi)  Rbeumaticam illam,  ut vocant-,,' difpofitionem
     HUmquefùdotoriamPafitonem certa ratione concitare^
              poffe videntur, uti oftendere npn
                         differam-.                       ^
                 .''»  '             Vuu j              ÀR- 
«M|(5H)!tf
l9s99sWWtW 6^(WW *#
  ARTHRITIS   ET  PO-

              DAGRA.

          LIB ER  PRIMUS


   NATURA  ARTHRITIDIS.

               CAPUT PRIMUM.

         NQMEN GUTT^E.

                    .■*
                Ggredimur rurfus, quod inftituimus,
                ssirticalarius morbus quideih infieptenarìo il-
                io numero Catarrhorum non habetur. Atta-
                men is vel ad CatarrhumSpinalisMedulla,du-
                ceHippocrate ,vei adCatarrhum Sanguini*,
                ut oftendi, fpettare putatur. Idem namque
                \ Hipp: Se ab eo dedlitti viri humorem cert-
                [fent è Cerebro proripere ac projicere etiam
fé ufque in intimas commiiTuras artuum. Et hoc eft, quod fuperio-
ris aetatis Chirurgi, MediciqUe cognomentó barbari, Gattaappel-
lationem Arihritidi vendicarunt.  Quanquam Cafparo Tarthiè
Adverfi. l.a\,cap.2o. aliud videtur. Cujus verbo ipfa ob id ponantur.
Lp Goutte apud eofdem Gallos hodièfighat Podagram : non ali-
undè, quàm quod Graeco vocabulo abftinentes,cùm Latinum non
haberent, Humorem prò eo ufurparuntfèmiprifci Scriptores. Gre-
gorius Magnus HomiliaXXXVI; cujus manus ac pedes ( podagra;)
\$mm tumefcente* t & verfi inyulneribus fuerant, Se profluentc
 
                    Arthritit &Podagra._________________5x5
 fanie  putebant. Anallafius Pontifice LXXXVIII. Sifinnius poda-
 grico humore ita tenebatur conftrittus,ut fibi cibum propriis ma'ni-
 "bus exhibere non valeret. Abbo Floriacenfisin Eodem : Qui vir^<i»
 dagrico Se chiragrico humore ita dcrinebaturadftrittus,ut fibi pro-
 priis manibus cibumexhibere non valeret. Et deinceps lib. pi. Ad*
 verf: cap. 7. Verfu 88« morbi curati recenfenturà Mauro :
       Ulcere rofa cutis fit Mauri munerelevis,
       Gutta fugit ventris,reitinguitur hic facer ignis.
 GuttamVenerisprofluviura fanguinis intelligas. Mihi autem re*
 motiushìc aliquid videtur indicari.  Cùm enim incurabiles pieri*
 quemorbi,ut hydrops,Lepra &c.rccenféantur. Ego prò tali omni-
 bus femperhabitampodagram intelligendam exiftimo &fcriben-
 dum_»;
        Gutta fugit Veneris     —.    *-    -*
 Cùmàveneris fèrvitiis addittioribus plerunque Originem haec fu-»
 mataflcttio ; Gutta autem femiLntinis feculis appellata fuerit, ut
 teftantur hodiè quoque Idiotifmi Italorum  atqueGallorum, ex
 parte etiam Hifpanorum.  Fuiffe autem Latine eo sevo fic quoque
 dittam apparet exeo, quod humorem eandem vocent Gregoritts
 Magnus Se Abbo Floriacenfis. Guttam prò Apoplexia pofuit Clàu-
 dianus Mamertus, lib. 1. fervavit autem podagta eam àppellatio-
 nem ad infima usque tempora: nam'Valcfcus de Taratìta, Medieus
 PratticusCelebèrrimus,quifuumcomméntariura Ann:MCCCG
 XIIX confcripfit. lib. 6. cap. 25. trattationern habet de Gutta, cujus
 quatuor fpecies recenCet.Hac ille. Ac nos ipfi lib.;.de catarrhi* cap.i.
 Catarrhum indicavimus ìVoulo DiaconoguttamRheumatos Se ca-
 pitis humorem  à D. Paulina vocari.   Attamen praedittus Vale*
feu* de Taranto eam fubjicit rationem :  cognomini* Gutta esl
genut perviam fluxus vel fliUicidii.  Quam & reliqui premunt, ut
Johannes de Tornamira, Guido de Caulìaco,Tbeocritus,Rogerius,Peter
dela Cerlata,Nicolaus Nic: Flofent:.Antonius Guaiherius, Johannes do
Concoregio. Gutta ardiri tica, inquit Bernhardus Gordonius, Sciatica
& podagra Se chiragra, magnani habent amicitiara ad invicem, Ced
gutta poteft locum generis obtinere : quia ut plurimùm omnes illa;
paflìcmes generanturper Yiamrhcumatifini, &qtùa Wwuina ftil-
                                                      lat 
Jló                 Àrthritis & Podagra.
la* ficut gutta aquae, ita omnes iftae pasfiones poffunt dici generali
nomine Guttae. Gutta igitur obtinetlocura generis. Exeodemquo
genere Dom'fnicus Leonus: vulgares guttam appellant,eò, quod arbi-
trati funt,hanc dolorificam pafllonera à deftillatione orici,dellilla-
re vero dicuntur ,quae ftiilatira vel guttatiradefluunt. Et fit per vi-
am fluxus guttatimftillàtis, ideò non mirura'eft, ipfam generali no-
mine Guttam vocari. Itemque Gulielmus Rondeletius: Àrthritis dici-
tur àBarbaris Gutta, quod  exiftiment effe defluxionem guttatim
fattam. Si e Se Nicolaus Pifo. Gutta, inquit Tarquinius Carpinetus,
forfitan dicitur adfimilitudìnem, ut enim fupernè ftillat inferius, fic af-
feclio ifta perftillicidium fluenti* humoris infubjetla* juntluras excita-
ta.  Tarn clarè etiam Johannes Marquardus : Gutta &Arthritica
funt generalia nomina fluxionum ad articulos.  Gutta dicitur, quod
fiat per gutta*,id eft,fluxu* bumorum.Vluresque Gutta verbo utuntur,
ntFrid: vander Mye, Quid multa ? Nonnulli, ut Francifcus India,
Se Tarquiniu* Carpineta* ipCos libros de Guted Art bri fica, Podagrica
SeChiragrica infcribunt. Eademqueappellati© etiamTbeopbrafto
TaraceìfOiCoryphxo chymicorum  probatur. Ac ad hanc denique
popularera intelligentiam fàt accommodatè Strabo Galla* inHor-
tulo num.j,
               ......    —     artus
         Quos incerta premitfurtivacinjuria Gutta.
     Nunc vero diverfà tradidi. Nam abnuo, à cerebro concipi pi-
tuitam, &fundi in membra fùbjetta. Helmontiu* alia ratione mo •
tus, Arthritidem quoque Guttam  cognominare dubitar-».  Ejus
reddantur verba-..   Àrthritis {libri illiusinfcriftìo è fi, vobtpe vi-
ventium morbus antiquitus putatus ) articularis morbus podagra;
nomine intellettus, ita Catarrhistribuitur, quod multis Europa;
nationibusvocetur Gatta,  per Antonomafiam.  Cui etymoadfti-
pulantur aegri, operamque mam tanta; mortalium coccitati dedere.
Eò, quod fibi videantur alicujus ftilla; lapfus inter osfìumconne-
xus fentire. Scholat enim,quae univerfum docere praefumunt,ab in-
diftintto vulgi fenfu didiciflè gaudent, fimulque fine indagine eun-
tes, catarrhofae fatta; funt.   At cum jam' totam Catarrhi fabulam
evertermi, dctegam eriam errorem  fenfus vukarìs, in Podagra
                                          *■           fchp- 
                    Àrthritis ^Podagra.                  537
 fchola: extra controverfiam,Podagram defluxibus donant,-at non-
 dura definitum ab illis, an Catarrhus ille à ftomaeho fublatus fit
 more aliorum: an vero à jecore,per angufta & impeditiffima vena-
 rum receptacula, catarrhus tàm heroclitus, deducatur per venas,
 non quidem retta, qua definunt venarum ofcula, fed infvetis, foli-
 que natura; cOgnitis viis inter arthrofin&ligamenta fiftatur. Scio
 tum eriam atque didici inprimis, haereditariam làltem podagram
 non derivari è catarrho. Ideo Ci catarrhofi nil, in femine podagri-
 co, attu infit : ergo neque etiam in podagra inde oriunda.  Cum >
 effettus proprii fuis femper caufis relpettum referre debeant. Deni-
 que fi podagrahaereditaria careatCatarrho,  ergo eriam qualibet
 alia. Fabulofum eft, quìcquid de catarrbis, guttisque commentum
 eft. Dato namque ablurdo, quod Catarrhus depluens, faceretac-
 celfutn podagra;. Haec non defluit materialiter five ut volunt, hu-
 more renus,Catarrho pons ad juntturas,        /
     Helmontiu*, quid hac in re fit veri, videt, mox vero ad perva-
 gatiilìmam illam opinationem lapfiis, vera cum falfis confundit,
 ceu Diabolus folet,circumfcriptor ille totius Gèneris humani. Non -
 fine ratione ifteHelmontiusDoùrinaSe dogmata ad catarrhi natura
 pertinentia damnans,Scholà ipfàm MedicorumGalenicorum inde
 Catarrhofam appellat.Aftis nò totam,utloquitur,fabulàC<tówr/&0-
 rum evertit.De eo gloriatur fruftrà.Nani ipfe Cerebrum adhuc con-
 fitetur humoribus profluere, qui per ventriculos, per Infundibulum,
 Se perpituìtariamglandalam decurrant. Mea autem & in eo confi-
 ftit commutano, defettioque ab omnibus ad unum. Hàc via ego
 illam dottrinam primus everto funditùs, ac illam penitus infitam
 evello opinionem. Jure quidem Helmontiu* Superiore, illam appel-
 lationem rider, qua & aegros quoque ait delettari.  Verùm ejus au-
 tores non funt homines ardiritici ìpfi, fèd Medici Se ii vetuftisfimf,
 Hippocrates, Galena*,Avicenna,mox praeditti confettatores. Illam
 nos nunc non parva liturà, fed imi*,ut ajunt, ceri* eradendam exifti-
 mamus.Nec ab hac opinione vulgi fècedit ullo modoFrancifiusIn*
.VùjCjuamvis podagra,«^/y/£r,vuJgari hoc nomine guttae vel ut alii,
 perperamvolunt,barbarico nomine itaappelletur, tamen eft velu-
 ti gencricum nomen omnium aegritudinum,  quae per deftiilatio-
                                 Xxx              nem 
5*8                   Àrthritis cV Podagra*
___________ _______—-_- i__-_m——-—-•» ___________ j--_-_-__--_ %m_—_-_-_-»
nem producùntur in locis praecipuè articulorum , pedum,  manu-
um,coxarum,vertebrae fpinae'&aliarura corporis confimilium par-
tium , quia materia ab aliis membris, in juntturarum& articulo-
rum cavitatibus & ligamentis gUttatim cadit, quemadmodum gut-
ta aquae paulatim ftillat, qUoniam, ut quotidiana experientià non
difficile eft demonftrare&rationiconfentaneum eflè videtur, no-
ftri corporis membra ad Ce invicem fjperfluitares deponunt, tefte
Galeno lib. 3. de Natur:facult: cap.ij. Jure igitur merito,Gutta no-
men Generis pbtinere meretur, quoniam Àrthritis de Podagra,
tanquam genus minime praedicari apta eft.Galenus enim 6 Aphor:
i8« clariflìmè affirmare videtur, quod fere omnes, qui articulari
affettione corripiuntur,prius podagrici fiunt,quod cùm ita (ìt,non
alienum à veritate eflè exiftimandu«i eft, quod Gutta potius quàm
Àrthritis faftqraome^genericumconfideraridebet.Proptereà fi 0-
mnes fimul vel plures noftri corporisarticuli cruciantur,tunc gut-
ta Arthriticà vocatur, Ci vero unusfohis& determinatus alicujus
pàrrieulafis membri articulus prave afficitur; particulare nomen à
loco particulariter affetto fumit. Hunc imita tur Johannes Stepha-
kus Stroùelbergerus.
      Ac fi quidem erit,  quatenus omnibus hifce interpretationi-
bus venia dari poffe videatur. Sique Gutta,uti videtur Criticorum
maximo, Bartbio, nihil aliud,quàmhutnorem,quà is cunqué influ-
at vià,fignificat,hoc tam vetus cognomentum penitus recufari non
poflè videtur.  Veruntamencorhmunis intelligentia femper refra-
gari videtur. Nobiliflìmusautor ipfe, CaffargarthiusApoplexiam
prodit Guttam vocari,.  profettò illà ipsà ratione, quzmOn.Joh:
Cunradu* Dietericbius, GraCa Lingua VrofefforCeleberrimus expo-
nit hifce; fequior aetas Guttam dixit, unde & noftrates ben Ztopfff
cujus nominis fabulofam rationem tradidit Petraeus. Curguttn?
Creditum fanguinis guttam ècapite ad cor delabi,ìdquefufTocare,
quod ex Hiftorici Aventini verbis obfervavi : Ludovicus in&ojarr*
atn ad Hemmam uxerem ogrotam pergitì qua Reginoburgi morbo,
quem GraciParalyfin &Hemiplexiamvocant,correpta, fubitò obmu-
tuit. Tribus Itteratorum Apoplexiam nominat. Vulgo per fuo fum eft,
id evenire gutta è capite in sor delata , ideò id genus morbi a) Teutoni- 
                    Àrthritis (^Podagra*           _______52?

£«/ convitili &maleditlisfirequentatum,%t^4taj<^)^iia^lboc eft,
Gutta zcpercutfioappettarefolet.lndt\)\*\mpTec*ùo'. S>a£ frutti et //
Sropff «rfcplag / quam multi ex ira efferunt. Itali Gocciolio vocant
apoplexiam , quibus^m^w&^w-rrr eftftiilare, fluere&^c-
clo gutta, ftilla, forfitan, quia cadentis guttae-morem offenfio uno
ittu in corpore fentitur,G^/^wvocatamvulgariterinter Italosno-
tat StephanusRodericus L4.c8.de Ueteor.Uicroe.Haclenus autor.
Hic Petraum nomine ciet,  poteft & ob id appellareNymmannum.
Verùm princeps autor fabulae eft Theepbraft:PatacelfUs,qm Ij.Paro*
graph. e. i.fiol. 466. nefcio quas guttas Cerebri aie impendere cordi.
     Nunc Ifidorus quoque Guttam Seftillam lib. 14.cap.20. fic ex-
ponit : Gutta esl,qtta ftat,ftilla,qua cadit, hinc &ftillìcidìum,qui a ftil-
lat cadcns. Stiria enim Gracum esl,id esl,gutta. Indefit diminutivi/m,
ut dicimus ftilla: dum autem fiat aut pende t de te eli* velarboribu*,quaft
glutinofia eil,dumcecìderit,ftillaeli. QuanquamfteUa olim teftelib.r.
eap.6. Quintiliano lumini*filila credebatur.  Caeterùm vetera Glofia-,
ria : Gutta sayÙ9, panie, Gatta gttAuy/jto), (&hctyu>òc>ftilla ,fiillici*
dium,fialpa.Stiria,ò ré vcìctios x$stid(jSlp@r*xpvsufit\@r>- gu£a,ftilloi
fctyiic*, gutta, swktoc, ftillatus, saanj, liquor oleaceus è myrrhacìna-
mog3 incifo ftillatus. Qua etiam ratione GraciCuccwm Myrrhagutta-
tim exftillantem vocitarunt cttxTfi*) eadem Romani Ammoniacili*
quorem dixerunt Guttam. Nam Diofcorides lib.3-cap.98r ita : Àfifio*
9iaxòv. Tnat d?tv,oQgv <rì àiiuovictzòv ^vfjuictfJbct, oiòsdyoiov7ìs.ovtòioo
xpófyfgr*,òt<$er>ux<r?<&*. VafiMotyurte. Hoc eft: Ammoniacum.
Herba eli \ unac Ammoni acumfufftmcntum.  ^Aliqui Agafjllum, alii
Criothcum,qmdam Heliuftrum appellant^Romanigutum. Haec verba
in veteri Codice, quem recitavit l^cnetiis ottavo Idus JuliasM. ID";
Aldus Manutius, leguntur,  non vero inea editione, quam paravit-
fanas Antonius Saracena*, ac quam quoque Johanne*Ruelliu* eft
iècutus.  Verùm Marcellus Virgilius Secretarius Florentinus eam le-
ttionera Anno 1513. Florentia probavit,  verba Latino lèrmone fic
reddens. Hammoniacum.Sunt,qui AgafiUum,qui Criotheum,qui Eltu*
firum appellant. Romani Guttam Hammoniacam. Haec ille.  'Paulu*
quidem  & Galena* d/j,pt,ovteiKÒ9 fofilàfictìUt libri* de arte curativa ad
 QUuconem Sedo cfimpofiti* Medicamentis fecundum locai aepergene- 
 jjo                 Àrthritis & Podagra'.
 ■■■PMPtPlf-»-"--»! Il  I      ■       ' \  ■■ ——■— —~——^»—
 ra appellat, at ejus interpretes Guttam Ammoniaci aut Ammonia-
 cam Guttam,  uti Nicolaus Leoniceur, Nicolaus MacheUus, Johannes
 Andernacu*,Se Augufiinus Gedaldinus interpretantur. Nonnulli Am-
 moniacum dottrina; grafia fapktetuct, ut diftinguatur à Sale Ammo-
 niaco,cognominati voIunt,quemadmodum/<?^. Gorrous, Henricus
 Stepbantu, Janus Antonius Saracenus,  Marcellus Virgilius, hinc in
 Pinac. CafparBauhinu*.t\d)icitQ^,ValeriusCordu*:quidam interpretes
 cùm apud Galenum Iegunt '.dfifiovtanti %pLidfiar^, duas lettio-
 nes virgulà diftinguunt,diverfas res intelligentesjfed falsò. Hac ille.
 Ita eft, itaque : Ammoniaci, thymiamoti* in f.j. C.Celfilegiturfaepi-
 us', at in altera editione Kobertus Confiantinus annotatillud, dele,
 inquiens,diftintlienem.  Et rurfus: conjungc ammoniacum thymia-
 tna,id cft,gutta Latine,gummi ammoniacum j iè djUjuotia.KÒr $v
 fMctfietìCufus pianta ferulacèa<xyoiov7&.tgDiofcer : qui fpecies duas,
 •9-pfiivfict Se (f)v<s>jtfs,a tradit.  Quibufdam ut Cafparo Barthio Se Jo-
 hanni Tfyodio  coni, in Scribori.^rr* ammoniaci etiara in pigmenti»
 elle videtur ,  tamen rurfus diipicit /. 5. Variar. Leti. e.4.  Thomas
 Reinefius, viringenio,dottnnàquemaximus.   Cxtèràm non tan-
 tum Plinius Valerianus , Ced & aliìLatini autores illius lecufi ver-
 bum Gutta Ammoniaca ufurpàrunt, quemadmodum Horatim O-
 tlavianits, Gariopontus, Scribonius Largai, Marcellus Se Vegetiué
 inMilo^lcd.  ac mox reliqui fcrìptores infequentiscctatis,utille,
 quem modo dixi, Valeria* Cordus,qui verbo Gutta ^Ammoniaca
 uti non dubitavit.   Ammoniacum,inquitGonseus,Latinis Gutta
 appellatur. Commodè Marcellus Virgilius Sectetariu* Florem. Sic
 hunc liquorem. Ammoniaci autore Diofcpride Guttam vocavi-
 raus : quali & hic , quemadmodum thus Stagonias afiquando-di-
 ttus fuerit : quae vox in Graecisftillicidium & guttam fignifìcajL-..
 Plinius Ammoniaci lachrymara ejufHem rei fignificatione appel-
 lar. Hatlenus autor. Et recenriores autores hujus xtatis nunc Pli-
 niumCecutijLachrjmam ammoniaci, ut Mattbiolus, nunc Diofco-
 ridem imitati, Guttam appellanr,ut Se illum liquorem hodiè Gut'
tam Gamandrà aut Guttam Gemati, quanquam Monardus Guttam
fèribat purgationealvidepellere Pgdagranifiiiiam.vocantCfuttam,
ut interpres illius Grajciautoris, miìLibrum defynamidiis inferi- 
                   àrthritis & Podagra*                 fit

plìt. Gutta etiam macula dicitur, ut a Plinio Se Solino, Cic pcllisgut"
fi* atra eft aut raicat.   Sed concludatur tàndem aliquando ratio.
Graeci & Latini liquorem Ammohiaci,quod HierXfobuciniusvocat
fuffimen AmmOniacum, ex ratione ftiUandi vocàfunt Guttam. Id-
que monftrant, fuperiora Gloffaria, item Glofla; philoxeni : guttat,
5a'^«.   Uti Gemma : guttare*ftillare. Similìttr, inquit Voflìus 1. de
vitiis Sermoriis, gloffa noftra MSa, in quibus etiànigMttìre,pluitaré.
Retle guttatus,guttanS.  NunC quoquejohannes Meurfitu Gloffarió
Graco- Barb. Guttus hi Étymologico Suidae :  yyi&>-> Kvikv&ìI
&$<&>.   Suida* ipfe : ÀnKv'fyot eft vas > in quo olea fervantur. Illa'
guttatim dcftillant. Hinc Gelili Guttus eft Se illud poculi genus in
iàcrificiorum ufu , quod  tefte Variane aqUarri guttatim fundit.
Id quod & magis, magisque còm.Cai.ó.Perfiì deftnitlfodcus Cofiaw
bònus. Galligquttiere,goutteron, agoutte goUtfe.  Simili modogut-
ta Saponaria prima dicitur. Hùc Se Cpe&antea: negutiam quidem*
Galli: ne vofgotrtte, guttam a ff erger e guttatim contai e fic ere ,  quafi
tn apuane indtderisfialetn. Cum igi tur & ii, qui Arthritidem trans*
nominar un t Guttam, fibi,aliisque perfuadeant,huraòrem de CerO-
$ro in artus guttatim influere,' haec appellatió jUfe éxnorretUr.HuC
noftra maxime ijjettat trattario.  Cumque nos cunttam illamfie-
peram profluenttam Cerebri prorflis omninò fublatum earnus, nò*
ftrura erit,rehquos errores,quihus omnia hic funt circumfufa ; u£»
ijuequaque coargucre*

                        CAP. It

       NOMEN ARTHRITIDIS-
    ARthritis ,(krtbefin dicit Viri Steph. Aur. Prudeniitts,) ex1 ilio*
    Gracco verbo,quod eft a^pó9 ^dicitur.   Quid fit-cloQ^i de-
finiunt Erotianu* in Onomaflico ,'mdeSc Johannes Gorraus,Anuti-
us Foefius ae Ludovici** Duretus, iriferpres Hotleriì.  Nunc Articu-
U verbum tria fignificare à bonìs temporibus autores tradiderunt»  •
ut Nicolaus Nicoli Fiorentina*, Johannes de Tornamira, Job.Michael
Savonarola, Vidus Vidius, Mercatul,EufiachiuS Rudius, Hollerius*
Capivaccius,Hier. Metcuriali*.   Ac quoque fimiliter Btnediblus
                                sXxXj               Si/- 
53l                  Àrthritis & podagra.
 mm"■^■^8"•• Mpmmmmm m———————»——■ ————————————————————_«. __■—■—■—•———lava
 Silvaticus Confiti. Medie, cent.3. Articuli nomen triplici fenfu u-
 furpatpr;primum prò cavitate illa,qua; os rotundù fufcipit,ex Gal,
 Ldeoffc.i. Secundèprò capiterotundioffis, quod in alteriusca-
 yum infcritur, ut à Gal. 6. Aphor. 59.  quibus longo coxendicum
 dolore conflittatis,femoris fummum coxa excidit,rurfumque ac-
 cidit,his raucofa ibidem pituita coacervatur ; his verbis: articula-
 tionis vineulis laxatìs, facile articulus^cavitate fuà excidit. Tertiò,
 articuli nomine tota articulatio intelligitur,cum partibus eam cir-
 curavolventibus,nervis nempè,tendinibus,ligamcntis, venis Se ar-
 teriisjtelle Galeno 6. Aph. ì8» fcribente,fieri podagram ab humore
 fupervaeaneo , in pedes deeumbente.   Qua ratione Avicenna &
 alii Arthritidis figna defumunt à tumore Se colore partium,  quae
 articulura ambiunt.  Utinorunt, inquit Caffar Hofmannui, 0-
 mnes _<risx nf dpB-^v > articulus,efTe<ro àpS-fmcnon dg&%lit)c, : ita
 pauci quid diftinttè loqucptibus  h, L a.fòfi$v.  Non_figfnfìcat
 connexionera oflìs  cum offe, qualifcunqueCitilla ,  quomodoin
 phyfolog, accipitur. Sed more vulgipro omni illo,quod ad arti-
 culi conftiturionera concurrit, praecipuè prò ligamentis Se tendi -
 nibus mufculorum, qui arricuiumobvolvunt.  Intelligo autem
 ligamenta pierabranofa feu lata ,.  in quae fluit materia morbifica»
 Hoc modo acceptaArthritis tripiiciter iteruraaccipitur,quod paur
 ciffirais etiara potura eft.  Eadem diftinttio eli in <xg&fiiriog jj ùp-
 &£/Uko\.  Qommunis occeptio eft, cum dicitur de quocunque do-
 lore articulari  , five fiat fubjtò five fenfim. Pofteriore h.m. fit in
 Gallicis,Colicis &S.cprbuticis,qua aliquandiu molplta eft & in pa-
 ralyfin tandem definit,   Huc pertinet dolor articularis,qui ex fic-
 citate ambientis3. Aph.16. item ille, qui ex efu ervi 4.in 6. Epid. rj.
 Propria aeceptio eft , cum à fubitò influxu malum eft, non autem à
 congeftupalatino, 10.^.TOTr.2. A. Tu puta , cum primum quidem
 dolet unus tantum articulus  v. e. pollex,deindepésiotus,moxge-
 nua quoque &c. Propriiflìma eft,cùm fubitò quidem Ut, Ced intra
 paucashoras occupar vel totum corpus vel pferasquepartes.  Haec
 duo habet peculiaria, i.eftcrifis poli alios morbos ,  utplurimmn
 febres. z. Non eft periodicaraifi poft fimiles morbos.   Uno verbo,
 e jt morbus acutus,cum podagra, ratione paroxyfmorù, fit chrtìni-
                          »                             ca. 
V
                    Àrthritis & Podagra.                   533

 ca. Hanc arthritida primus oftendit vir eximius, Johannes Vifche"
 rus in D.Tubinga; difputatis 1581. ex Hipp. <z& irnSiov t. 31. & 32. a"
 pud Marinell.& Gaio. Aph. 3o.Fortasfis acceptó nutu a Trincavel-
 lio 12. Prattn.
     Gr xci,Gale nut, Aretaut, v4itiut,Algìneta, Alexander Trallia*
 nusèidfiQpaowhìc majori ftudio commemorantj  ut ex recentiori-
 bus plerique omnes.  Nomìnatim cieantur VjultelmutRondeleti*
 ut Se Sigifmundut Kolreuterus.   Eàque de causa Ludovicus Dure-
 tus omnia articuli genera capite deArthriti de aliquantòftudiofius
 exequitur.  Ad extrcmum , Gynglimos, incuti, in Gonagro,er,ar'■»
 tbrofits in ifchiadtdn Podagra omne articnlationi*genus repletnr. Sed
 cum, inquitGulielmus Rondeletius , articulusfit offium connexio
 per ligamenta,non in omni conjunttione articulorum eft.doIùr,ut
 ineà, quae perSymphilìmfir,fed tantum in eà,qua; per Diarthrofin
 aut Synarthrofin.  Sebaftianu* Nafiu* ad hunc raodum : no nta m en
 omnes juntturae ficafficiuntur, fed folùm, quae per Syndromofin
 fiunt , quare Sutura: Cranii morburaarticularem nonpatiuntuf,
 quot ergo erunt arriculationediverlae,quae per capitis exceptionem
 fiant,totidem erunt differentia; arthritidis, licet non omnes propri-
 is nominibus fignificcntur, ut fìtin articulis pedum, manuum,hn-
 meri,mandibulae, Spina:, co.'brùm. Hac ille.     ,
      Sunt igitur, qui inur ^rgumenta pouuhtfArthritidis humo-
 rem ex cerebro erumpere, quia is in artieuhs fubfidet , ceu aqua in
 folfuris, fupernè defluens.  Evenit quoque interdum, ut brachii
 prirnùm ; dein  Cubiti & manus junttura,moxnovisfimura, ut vo-  N
 canf, iraernodium digiti,pofteà fecundum Se tandem primum hoC
 morbo tentetur. Ob idilli hunc humorem futurarum compages
 Se illas non cavas,ac fimiles penitus praetervehi arbitrantur. Hi igi-
tur nobis repugnare videntur.
     Vafa fanguinis ad mufculos, ad tcndines& ad intimas àrti-
 culationespenctrantjutconcitent inflammationem ,  fine qua Ar»
thritis genuina Se gravior exiftit nunquam.  Ac viciflìm accidit, -
 ut prirnùm pollex  dextri pedis Se mox index manus iiniflràeeo
 morbo doleat.  Etfi Caput reliquis membris Cit impofitum , tamen
perdificiliter mente exeogicari poterit,quibufnam viis humor è Ce»
                                                   febro 
554                 Àrthritis &Podagro.
reoro Se è Capite in tàm longìnquos artus derivetur,illis interjettis
partibus nihil adverfi in medio ilio deicenfu fentientibus.
      Àrthritis Se 'Podagra nonnihil differunt^8(o7Z.c, inquitHip-
pacrateslib.de morbis, vàer®*» or fta I^h, KcttJL$dv&,nvz ^ òowti no
v.$pjl iti<Twuotr@». AliquantòCigniècantiàfAretousScCjalenus.
lUe:£vvèc,nSjj dnaiivè9ii)$9 (JlpSpùùv ,  dolor eft Àrthritis.   K7kd
vocÌùùv (0 màd^w KW,*so(Àpi\%tdèoL 2è,t%lù>v,x*t&txa*'I*X.fim
p£v. hoc eft  : communis omnium articulorum dolor eft Àrthritis,
fèd pedum dolorem Podagram vocamus, Coxendicum Ifchiada,
manuum vero chiragram.  Hic lib. io. compof. Med. fecundum
loca : òk §■* ysvXQ t*c àpVfillto©* y rs \%tai cViiyq mcJdycjt.  O-
Trsp yò cvoiimoi ime, elfip2i$,r\ dpQfilnc c^if *  rir sfi svòs pSjJ&
hcli \%io9 »  \%l<LI&.  »a7i^0iv ,  c$? noèòi ès inodypcu/.  Hoc eft:
ex Genere arthritidis eft tum Ifchias,tum podagra :  quod enim in
omnibus articulis àrthritis eft, hoc in uno juxta Cpxeudicem qui-
dam Ifchiada, hoc eft, Coxendicum morbum appellant,  juxta pe-
dem autem podagram.  Sic fere Se Paula* Mgineto. Nunc quoque
autor Finitionum Medicarumiàp&prtit ès Q,viÒ9 sra0_^ izìc tory -
£4£HpLS9ot<; tff§* 7t atfg, itd dp& pjl <tv9i^t(isvo9Jnterpres ea ita reddit:
Articulorum vitia praedittis  fimiles affettus funt,circaar-riculosò-
mnes confiftentia.   Ac Nonus : d &' « /j&Af;«c th\ 7tìììat4iinlàypjt
xoiA«tcH)« Is sic ioti %»*?$>%& itetQ'osXa ras £pQpf»*pQethc. òsoptaQ'
toj.  Interpres, Hieronymus IVolphius : cum (materia) ad pedès
decumbit, podagra vitium appellatur  , fiverpadmanus&ado-
mnes articulos,arthritis dicitur. JEtius ita : podagrica & Arthriti-
ca affettio ejufdem fpeeiei inter fé exiftunt. Differt autem podagra
ab Arthritide non toto genere , fed affettis locis*  Hoc ille.  Res
haud expedita videtur. Quapropter Prefpcr Martianus Seti j-de af-
fetlion. admodùm fubtilis eft.   Ad peculiates,inquitille, dolorum
arricularium fpecies,ut defcendamus,poftquamraperiuscoxendU
ci morbi veram  eflentiam & curationemexplicavitHìpp. modo
Arthritidis naturam exponit, deprimo figna hujus morbi genera-
lia proponit.  Nam dolores articulos corripiunt cum calore latis
infigni, non modo articulorum,fed etiam totius corporis,ut mam-
feftèfebrire arrotante* videantur, fecundo dolore* in prima fta-
         .    ?        ■         :                         tim 
     ^             Àrthritis $ Podagra.)                  #ì
■_________» ________________ -                 . ./-*.-----
tira invafione fune acuti, jj.-^-iì-.-— «    ■ "•    * T"T" ' ".",""w Z"
poliremo ex uno in alium articulum tranfeunt, in nisque tribus fi-
gnis arthritidis effentia confiftit, qua; eam a podagra diftinguunt,
nam in hac caler adeo evidens haud perfentitur ftatim à principio,
quemadmodum in arthritide, nifi quodpoftquam humor in ve-
nulis corruptus ad partes exteriorcs transmiflusfuerit,6V ratio dL-
verfiratis inde oritur : quia in podagra morbus eli in venulis& in-
timis partibus  ,  in arthritideverò extra & ad fpperficiem magis
confiftit. Secundò in podagra dolores faltem à principio non funt
adeò acuti, idque ratione materiae quae in arthritide tenuioreft,&
acutior  ,  quae quidem materia diverfitas poteft etiam effe caufa,
cur dolor caloremadjunttum habeat majorem inarthritide,quàm
in podagra, & ideò àrthritis inter morbos acutos habetur,po4agr*
vero inter diuturnos numeratur Li. de Morbis y.22. nulla arthriti-
dis menrione fatta, utputa morbo acuto non diuturno.  Tertium
tandem fignum, progrcflus,inquam,doloris ab uno in alium arti-
culum, arthritidem «podagra diflinguit, quia licet aliquando do-
lores podagriciab uno articolo in alterum rranfeanc.  id fitpaula-
tim non fubitò: ut in arthritide,in qua dolor faepè in fummo vigore
confiftcnsftarimceflàr,&alium articulum invadit.  At podagra
fenfim  definit in uno arridilo , antequam in alium progrediamo
nifi ob  materia; copiam perfeverante priori dolore, novus in altero
articulo excitetur,  idque non folùm venit ex diverfitate materia; ;
fed etiam ex loco, à quo movetur ad articulos.  In podagra enim
pars mittens efl membrum particolare, in arthritide vero a toto eor-
pore fluit ad articulos,ut inferius magis patebit, & ficuti modo fluit
ob una corporis parte,modò ab altera,varias partes invadere necef-
feeil, prout parti mandanti proximior fuerit Se magis cognata.
       Atque Thaddau* Duttus Se Johannes Paulus Turriorus'mCu-
per alia ratione inter CeCe dislìdent : Hanc Thaddaus Dunus Cettfen-
tentiam :  Nobilis quaedam mulier de dolore quodam digitorum
conquerebatur, maxime indicis dextraemanus,& minimi digiti fi-
niftra: manus,  Se in jam dittis digitis erat tumoris aliquamulum.
Rctulit praetereà, fubitò nonnunquam dolorem fÌMiftrum gemi in-
vadere.  Ego ad articulos hunc affettum retuli.  Sed cum articu-
                                  Yyy             lorura 
53&                 Àrthritis'& Vodaferà.
 lorum palliones uupia» uud uuivcifiji„f«ilicec(morbus vocatur
 Graecè de&ping, latine proprie articularis morbus)& particùlares,
 (tuncdenominarionemàloco affetto morbus fortitur, proinde fit
 & podagra , &«chiragra& Ifchias & hujufmodi particùlares affé-
 ttiones) praefèns affettus, de quo agimus, univerfàlis quidem non
 eft, quìa non omnes corporis articuli afficiuntur, relinquitur, ut fit
 particularis.  Ergo denominabitur à loco patiente chiragra & go-
 nagra , vel generaliori vocabulo vulgato,' podagra.  Quippe five
 pedibus five manibus quis laboret, podagra laborare a vulgodici-
 tur, arthritide vero nequaquam : ipfe quoque Cornelius Celfus de
 Chiragris Se Podagris fimul agit, & comraunem curationem tradit
 libro 4. cap. 24.  Hac hic. Jam convellit eam Johannes Paulus Tur-
 rionushiCce: Hunc morbum fané dpQptLnov feu arricularium haud
 dubitarem puncupare ,  etfi non omnes comprehendat articulos,
 modo plures, quàm manuum aut pedum,aflìciantur particula;. Ri*
 diculum namque exiftimo,cfiiragram&gottagram dicere ,  quod
 unico verbo apertiflìmè Se planiffimè expìicare polfumus,videlicet
 articolari , quum &coxendicis dolor ab ^Egineta dicatur effe de
 genere articularis,  qui tamen unum tantum articulum occupat,
 •quum dicit, £ yévxc xoyt, thc. ct^ind^ vi Ì%ia4  fi'itcó ito KJj)rè i%i-
 ov cps<pl^ixfie(4'   hteandem tuetur ThaddausDunus  : Scnpfiego,
 quod vocabulura graecum ìfy& gl'Ut' proprie latine, hoc eft, à lati-
 nis medicis , dicitur articularis morbus, quod que ^S-^fo affe-
 ttus fit omnium articulorum corporis item quod affettus particù-
 lares articulorum denominantur ab ipfis paflìs locis Oc non dican-
 tur , neque graecè tyStp'iUc. ,  neque latine articularis raorhus,licet
 tamen pallio fit articulorum,  Graeci enim ncque coxendicis do-
 lorem ,  neque pedum neque manuum aut aliorum articulorum
 à{dùi7iK09appellare  five arricularium,licetnon omnes afficiantur
 articuli, quodqueridiculuraexiftimas , nominare chiragram aut
 gonagram ,   quum uno vocabulo articulari esplicare poflimus-
 quodque Ifchias ab ^Egineta diciturde genere articularis morbi.
 Igitur ridiculi erunt Graeci primo, deinde Se Latini,  qui dixerunt
 i£hiadem,j)odagram,chiragram & hujufmodi, qttorfum enim ea
 nomina impoujerimt,quum abundè Catis fuiffet  ( te judìce > o-
                                                    mnem 
                   Àrthritis & Podagra.                  537
 ___________ ______,__-_-_«--< _____-_-_-»-___• *_-*----_■__
 mnem ejus generis* affettionem arthritidem nuncupare  ? Sed non
abs rea Graecis medicis.id fattum eft, quippe voluerunt particùla-
 res morbos ab univerfali diftinguere* quia inde cjarior res eft , &
 quia prò ratione affcttae partis cura eft fufcipienda , quisenimne-
 fcit, quod cum affettio coxendicem occuparit ,  validiora multò
 medicamenta fint admovenda, quam fi manus 8z pedes aut genua
 aur alios articulos infeftarit? Hinc eftquod à Galeno 1.io.de comp.
 mei. <(✓' iÓtthc. e. 2. plurima, eaque validiffima medicaraenta i-
 fthiadicis convenicntiareferuntur, quorum nuilus fere ufus eft in
 clu.jg;aaut  podagra.  Item  abeodemeocap.fcribitur:Quibus
 àcccdatpharmacorum dicendorum conveniens & tempore & or-
 dine ufus, ita ut in manibus Se pedibus pharmacis fluxionem repel-
lentibus utamur,circa coxendicum vero juntturatnid facere vite-
 mus.  Ecce quod prò locorum affettorum ratione medicamenta
 variantur,licec una fere fit pallio omnium. Nihil vero in contrari-
 um facitPauli locus,ubi dicit , ifchiadem effe ex genere particuloris
 morbi,  nam eadem fententiababetur apud Galenum ,  in principio
2. cap. libri citati.  Sed aliud eft dicere, effe ex genere arthritidis,
aliud effe arthritidem. Proinde Galenus fcribit: Ex genere arthri-
tidis eft tum ifchias tum podagra,  Quodenim in omnibus arti-
culis  %£$e'mc eft ,  hoc in uno juxta coxendicem quidem, ifchia-
 da, hoc eft, coxendicum morbum appellant, juxta pedemfautépo-
 dagram.  Effe enim ex genere arthritidis idem  eft, quod effe ex
 natura arthritidis vel effe affettum arthritidi fimilem , aut mor-
 bum, qui ad  articulos pertincat,ljcut àrthritis.   Neque enim ar-
 thritidis generis nomen eft (utquidam dotti alioqui viri putantj
 quod de chiragra,ifchiade,gonagra & podagra praedicetur, cum fi
horum morborum aliquis de.fijaiendus fit,generis loco arthritidem
non fumamus,licet omnes ifti morbi ad articulos referantur.   Et-
enim ineptè omninò Se contra Graecòrum moreradiceremus, po-
dagra eli àrthritis, ifchias eilarthritis.   Nam de his non diciturL,
quomodo inflammatio rettiffimè dicitur &praraicatur dephreniti.
de,angina,pleuritide , peripneumonia Se fimilibus,quippefecun-
dum artium medicina; & dialettica; praecepta dicimus, phrenitis eft
inflammatio,  pleuritis eft inflammatio.   Nam cum omnia, qua:
                                 yyy *              di- 
$$8                 Àrthritis & Podagra.
*«-_-»_--_—-»_____.«_*-__»■____-—-_-_--_---» _>--__---__t-->««_-_«_-_——»
■dicuntur degenere,dicanturetiara dcqualibet ejusfpecicquaecun-
quedeinflammatione dicuntur , eadem de pleuritide,phrenitide
dicuntur : fed quae dicuntur de arthritide,non fimiliter dicuntur de
pòdagra,ifchiade,chiragra&reliquis:nam Se caufae Se patientia lo-
ca & remediorum apparatus Se morborum natura tota eadem non
eft.   Àrthritis à finguinis multitudine interdum fit, podagra ve-
ro vix unquam. Àrthritis omnes corporis articulos invaditi ut di-
ttam  eli, & dicetur adhuc, podagra folospedum articulos autfolos
pedes.  Curatio quoque arthritidis à curatione podagra: faepè dif-
fert, praefertim cum à fanguinis copia generatur. Arthriris/TttftrM
hareditaria non efl, veluti podagra,illa facillimè nonnunquam cu-
ratur , podagra vero curarionem perfettam non admittit.  Eft po-
tius àrthritis totius cujufdam, quam generis  nomen, nam ut Ga-
lenus ait, quod in omnibus articulis ììeS-p'mc, eft ,  hoc juxta co-
xendicem Ifchias, juxta pedem podagra nominatur.   Ac ut pluri-
bus oftendamus,a rthritidis vocabulum cum podagranon efle con-
Fundend'um , Se "fy&giWa'à Graecis affettum non fuiffe appella-
tum,ntfì omnts aut faltem permulti articuli effent inCedà, alia Galeni
loca funt infpicienda.   In libro <&& (phsQorofilac.  e. 19.  fic fcri-
bit : In quibus autem ccjrporibus  nulla dum particula affettai eft,
caeterùm vacuationem vere ineunte antevertimus in iis, fiquidem
talis fit homo,qui quotannis aeftivo-tempore febrilibus morbis ob-
noxius effe alfolet, atque in eo exundantiam evacuare ftudemus,
aequè pars qua;vis in fanguinis detrattionem accommoda aft, ficut
cur fané etiam « "i^^gdtKoc  «>7 tmtn  fé«c  òIpBpjic tmnvjdtc.
ideft, fi arthriticus fit omnibus arriculis laborans.  Quia enim
morbus corpus univerfum pervadit, fi fanguis detrahcndusiìr, e
•quavis vena detrahi poteft  ( nos tamen primo noftro libro de arte
curandi per venae fettionem, axillarem dextram fècandam efle do-
cuimus ) fècus autem fi pedes foli affici confvevere, tum enim fan-
guis è cruribus auferendus non  eft.   IdemGaLin2.denat.hum.
corani. 11. Proinde omni in corpore, inquit, aiiquod erit imbecilli-
mum, alia validiffìma, id quod apud omnes medicos & vulgus in
confetto eli.  Dicunt enim,irabeciliimos pedes podagricis effe,fic
•umverfum genus, ftrticwlQrumarckiy^S'J^Yi^? majiifeflè, ut 
                    Arthritit & Podagra*                 530
 «--•-—•«a.■_*# _—-———«-«Ma -—_«-~----t-«-—-- -—- -»1MM"p^«»-*» ■■■-■»-_-_-_«•
 podagram ab arthritide fepar«j& arthritidem ad univerfum arti-
 culorum genus referat.   Paulns quoque iEgineta 1. 3. e. 78.au:
 Quamdiu igitur pedum articulamenta humor infeftarit,duntaxat
 podagra morbus appellatur.  Cum autem in reliquos corporis ar-
 ticulos caufa penetraverit, jam tum articularis morbus appellar!
 confuevir,quo nomine vertebrae,humeri, maxillae, atque univerfi
 deinceps articuli languore impliciti comprehenduntur.    Unus
 hic locus, ornatiffime Paule, fententiam tuam expugnat, cum ve-
 lis arthritida appellari morb\itn,quando naanus folae-Scgenulabo-
 rcnt.   Imo licet utraque manus & pes fimiliter uter^morbo'ymplx-
 citus effet, depili'} tamen appellari non deberet.  Quamobrem Q*^
 Serenusde articulari morbo fic canit:
       Si vero articulostabesinimica peromnes
       Haferit, ex ficu betas cum melle jugabis<
 Quare ridiculum haud erit, Ced potius artificiofum ita morbos di-
 stinguere.   Videbiiur tibi fortaflc haec de nominibus arguta difpu-
 tatio inutilis,fed non ita Ce reshabetiimò neeeflària eli.   Hatlenus
 autor. Rurfus eam ipfam labeCadtat Johannes Paulu* Turrianu* i
 Quod ad nomenclaturammorbiattinetjquem ego dedgilièoii hoc
 eft, articularem nuncupare non dubitavi, quandoquidem plures,
 etfi non omnes comprehendat corporis partes, utpote alterum ga-
 mi atque in utraque manu digitos. Neque enim neceflarium effe
 arbitrar, fi «è^iìicappellitaii debeat morbus: quod omnes corpo-
 ris articuli laborentjfedyrffw^^fWpiures^uàm manus tantum*
 aut pedis, aut cujusvi3alterius partis*   QuamvisPaulus iEgineta
 aliud fentire videtur Se eum eo alii; verùm ipfeTutconjicio ,  quod
 magvs proprie aut plerunque dicendum erat, nobis expreffit* Pro-
 inde affettionem, quae tantum pedem aut manum feorfim occupar,
«ut genu,juxta medicorum fcholam,proprio nomine, podagram*
chiragram,gonagrara ab ipfis partibus affettis denominarem* non
articularem.Neque vero ut fcribis, in epillola rnea ita fcriptum re-
liqui, nifi mefallit memoria , quod non dubitarem dolorem ma-
nuum aut pedum aut aliorum articulorum dgfydtKM appellare, li-
ve articularium, quamvis & graecè Se latine jure meritò id fieri pok
4ct, Siquidem dp9&9t unde dopine, articulum lignificai". Sedquo-
                                Yyv j              niam 
540                 Arthriti* & Podagra.
niam medici fumus, medicorum dogmata fettantes& praecipuè
Giaecorum, diximus, fi te non taedet eam relegere, quem morbum
fané hujus mulicris, de qua agimus, dpflpdiKov Ceu articularium du-
bitarem nuncupare, etfi non omnes comprehendat articulos1, fat
eft quod plures , quam aut manuum aut pedum afficiantur partes,
quibus prò certo conceflìs.non video  , quo patto elici poffet, me
innuifle,nedum exprefsè protulifle, quod morbus,qui tantum pe-
dem aut raanum affligit, articularius dici debeat, nonpodagricus
aut chiragricus. At benè,fi ita contingat,ut in eodem patiente con-
junttim manus &pes,vel manus & gemi, vel aliae complures cor-
poris particulae aflligantur, articularium morbum nuncuparem, li-
cet non omnes afficiantur, quemadmodum dixi in cafu hujus mu«,
lieris, quae fi tantum marni aut genu tantum laboraret, chiragnm
procul dubio vel gonagram eam aegritudinera, unde nomen iòrti-
ta eft,appellaffem non articularem. Quocirca non praeter remridi-
culumforeexiftimavi, aliquod vitium multis nominibus notare,
quod proprium & verum bonum habet, namque, ut opinor, non
alia ratione Graeci autores id nomen àrthritis exeogiravère, quam
ut fi quis pedibus fimul Se manibus vel etiam genibus laboret, eum
unico vocabulo explicarent,neq; per podagram, chiragram ac go-
nagram cireumfcrlberent, unde procul dubio ridicula& nugato-
riarefultet orario. Non ergo ridiculi erunt apud me Graeci neque
Latini, quin imo eximia laude ornandi, quod tam accurate & dili-
genter fingulorum morborum nomina indagaverint, & praecipuè
articulorum, quibus & commune & proprium impofuerunt no-
men. Ut fi eveniat, aut omnes corporis articulos aut eorum plerps-
quelaborare, eum quoque proprio Se vero nomine exponere vo-
luerint. Si quis itaque dolorem coxendicis pariter & manus veJ pe-
dis pateretur, non ego eum ifchiadicum & podagricum fèu chira-
gricum effe dicerem , fed arthriticum : fi autem coxendicis folùm
ifchiadicum, fi pedis podagricum , fi  manus chiragricum  , Se
Cic deinceps.  Hae hic.   Verùm de ea femel prodita fententia lè_»
 Thaddaus Dunus demoveri non patitur : Scribis : neque enim necef-
farium effe arbitror , fi tapine appellari debeat morbus, quòd o-
mnes corporis articuli laborcnt. fed fàtis effe, quòd plures quam
                                                      aut 
                    Àrthritis & Podagra.                  541
in         p»jp——<—    ■ ■' ■.....•'--.........■-—■•—«■»«*»—
aut manus tantum aut pedis aut cujufvisalterius partis. Quamvis
P.iEgineta aliud fentire videtur,& cum eo alii : verùm ipfe,ut con-
jicio , quod magis proprie aut plerunque dicendum erat, nobis ex-
presfit. Quia aperte & Galeno Se Paulo Se reliquis omnibus medi-
cis tàm Graecis quàm Latinis eoritradicis, àtque quodammodo ( ut
ita dicam) principia negas, nefcio quidadhocàdferàm, praefertim
curavidearis docere velie GraeCoslinguam inventaquefua.  Noi
non latet,quod«^£^K, unde^GfiTrc ,  Graecis fignificatarticulurri
fed invenias mihi qUaefo , quodproir.de ^figm^pc itti Vòcaverint do*
lorempedum aut manuum, aut utrorumq^fimulaut etiam cum aliqui-
bus aliis articulis, nifi omnes pene corporis articuli fuerint infittii. G à-
leni Paulique loca luce meridiana clariora tibi protuli, quibus fi aC-
fentiri non vis, fed vcritati palàm relutt ari, verbis ego chàrtisque
pafcam, ne quid aliud intereà parùna modelle efteràm. Revoca ob-
lccro in memori.im aegros articuiari morbo aftl-ttos, fi quos un*
quam curandosfufcepilli,qua de re nihil dubito,perpendeq;, num
pedum aut manuum fimultantummodò dolorecruciarentttr, an'verò
omnium articulorum carpari*» Equidem articuiari morbo laborantes
Ut plurimùm crapulofideprehenduntur, unde crudis humoribus
acpituitolis crasfis ckvifcofis referti funt, unde maxime paffiottes
fiunt artieulorum, quibus correpri neque genua neque pedes, ne-
que brachia neque manus, ncque collum neque dorfum, ncque
 flàrtem ullam corporis facile movere poffunt, fed jacent tanquam
 ettoaffixi, & haerentes ,  boi arthr'ttìcos gxa\ci & latini appellant.
Mulier vero, cui confilium dattius, Se luttari Se faltare Se currere-*
poteft egregie. Verùm etfi non poflet currere & faltare àutlattari
propter digitorum , aut alterius genu dolorem , neque proptereà
arthritidelaborare cenferem, ut tu.
     Resfiperiùs perle darà videbàtur : eam vero nunc illà ipfa
pbfcuram reddit diverfitas explicatuum.Sat definite Haly: ócScyà-
tica fpecies  eft quaedam artetica;.  Differt autem Scyatica Se Arté-
tica. £llin cavillaci maxime in pollice,  vocaturque podagra. Si
autem in aliis fiat dilgregationibus, utgenu,manuum,cubirorUm'<
Se omnibus corporis difgregationibus artetica vocatur. Itera Rabi
Mjfies in Aphor. ac Canon.Tacuinorttm : in Junttura caJcanei Se di-
                                                     gito- 
541                  Àrthritis & Podagra.

gitorum dicitur Podagra Se proprie in pollice. Si in aliis articulis,
dicitur Arthritica.  Itemq. Mfculapiu*: Podagra, pedum dolor no-
minatur , ficut chiragra à manuum dolore, quando vero fimul ge-
nua&cubiti &articuli omnium membrorum condolefcunt, Ar-
thriticus vocatur. Tunc fàvisfima Se mole fta eft illius pasfio Se tar-
da recesfio. Nec non Aretaus: syxp'^trev, is ri dgQfiric. a^on se et A-
Ace agtipp- Quareadmodura convenienter Johann,Fernelius recen-
tiorum Medicorum facile princeps,ftatuuntur, inquit*, arthritidis
differentiae ex articulorum numero,fed tribus duntaxat ufus nomi-
na indidit,hae funt chiragra,Ifchias Se Podagra. Quaecunque in alio
quovisfigiturarticulo,generis nomine àrthritis appellatur.
     Dittus toties Aretaus, Paulu* A£gineta,Se^Serenus, imo Ga-
lenus ipfe membra corporis omnia quidem hàc à]unt Arthritideaf-
fligi. Verùm ex co eraci cogiquenon poteft, femper omnes ad u*
pam partes eo morbo affici oportere.Quaproprer Turrìanu*,Prhtc.
India, Cardanti*, Se Mercatus Arthritidis verbum, admonitu Dunì,
aliter interpreta ntur.^£>77/<& nunc cunttas,uti oftendit Hier. Ga-
bucinius, nunc plures fimul aut diverfis temporibus Se quali muta-
ris vicibus dolent.  Omninò h'rtiìriti* eft genus, quo nunc omnes
artus, nunc plures, nunc pauci aegrotant.   Podagra Pedes,  Manus
Chiragra, Ifthiagraarrus Ifchiilaborant.  Non lum nefeius, illara
gravisfimara Arthritidem ,  qua omnes partes iis doloribus  ob fella;
fùnt.privatum morbum multis videri effe. Verùm ea eli nihil aliud,
quàrn Àrthritis. Eli quoque kareditoria, Se exercet ita homines, ut
hiaegrèreddantuf fanitati. Et hoc eft, quod Aifcuhpius eam favisfi-
mam exiftlmet effe pasfiqnem Se tardam recesfionem. Scio duos hàc.
gravisfima arthritidem fuà vita ter oppreffbs fuiffe. Nonnunquam
altcvuter Cuitpodagricus, mox arthriticus, Se tandem rurfuspodagri-
cu*. Hocque gemis Valefius de Tarar:.*, Antonia* Gitayneriut, Mer-
catus Se alii agnofcunt. Sed mox labnntur iidem. Ujud^ue pérab-
fu'rcjum videt\ir,Podagrsparten:,utloquuntur,»jifteRteni effe rnem-
farum particulare,ut Cerebrum, aut Hepar, cara vero, infefhnte ar-
thritide , effe totum corpus. Proftcr Martianus quoq; à Cerebro ar-
thritidem negatproficifei. Adfcribàt fu? me.-im fententiara- Quin
                                                     potius 
                    Arthrìtk&Pod4&*._____________W
 ^m^àaaoMmaoaomamm]   ■  ••■   •  ■ •■  ■  ■■-——"»^— '■"  ' m   ■
potius intelligendum eft, & àrthritis dcfrr^npnnafcuu/, nec
 inde oriti podagram.
                      CAPUT  UT.

          LOCUS  AFFECTUS.
    CUr* nune mihi eft, ut in quonam articuli loco humor infit, in-
     relligarnr.  Vprcr« confenfire videntur. Nam Galenus com-
 mentario Sexto  in opborifmos eompoftto (Aphorifmo 49.) ad hunc
 modum : ^t^otreu  ti W pstìput ittorw ufi) cq XPW to» 2lffiff)potm
 oroovt tonfo ri Tot tri*if Tra»*» f*/^f.' *csd ^ (tégpLar®* ' idcftt
 Hanc fluxionem fufcipiunt prirnùm quidem loca dearticulatio-
 num, deinceps circumllantia omnia ufque ad cutem. Ar^«f? Libro-
 decimo de compoftt: Medicamentis fecundum loca cap. j. agnraf co te*
 «$ i*e « jfcfao^» Aay w , psvudrasv èuytivoi mi loiavtff \ixadg %s» Ttvw
 %r\<>x.*\ot.trKr\'n\ii\i'ru\> ù% ra£.%aip#,c;izi>92^g^gunu9. Dittumanteà eft
 in fèrmone de Ifchiade, de fluxionibus generari ejufmodi affettio-
 nes,irruentibus inlocos juntturarum.Com.4. Aph.31.Ep.jo.Gt Ar-
 ticuli, qui habent jpatia lata ad fulcipiendas fuperfluitates, ideò ad
 iplàs defluxiones decumbunt.  Fere fimiliter Aretaus, Aitius, AZginc-
 ta & Alexander TraUìanus : cu j us verba acc i pe : Kcy yoig cùtxa ovp-
 psoj-owcr tk ruv ap&pu9 KoixJrtdi Qtptity, agì Tferììvov dvfgl rs i(cff
 Tiìc <rwjha-fiè<ìò^uvt]9 ipyd^et&tti iritpVM <r(poip^9, hoc esl, ete-
 nim fanguis,  qui in finus articulorum confluxerit, Calidus, tùm
 ipfos, tùm compages ac ligamcnta diftendens, vehementem dolo-
 rem cxcitare folet. J£//»«wfentcnriam Se Avicenna fequitur, & hinc
 juniores, ut Gtlbertus, Gordonius, Nicolaus Nicoli Fior ent.Ber trucia*,
 Angelutius,Guido,e\uiqut interpres Laurentias,Trincavel: Vidus Vi--
 dius, Petrus Paula* Pareda aGuaìterus Bràel, Argenteria*, Hollerius,
 Froacifius India, Duretw,Hier.Gabucin*u*,TbusfianusDucretus,Nioo-
 lamPifb, Johannes Pulverinut, Sigifmandu*Kolreuteras,Cofiaus con-
 tra Ferneliam difputans, Liberaloide Liberati*, Johannes Conradus'
 Wecbtler, nonnulli, utHonorlus Heringius etiam osfium epiphyfes
 commemorane-..
      Ludovico* Mercato* hoc loco contentiofu* esl :  univerfa hujus
 mali ratio, ut Galenus aperte ratetur fexto Àphorifm.40. firacftan
                                      Zzz              hac. 
 $44                 Àrthritis & Podagre.
 --^■■p»""»-—*JJpW-»»»PB!"P»"" «     ..".'.■_.   ..''■!   U-    .■•«■Pi»*--»
 hac peculiari conditione, qua veluti eflentiali differentia,ab omni-
 bus aliis articulorum morbis disfidet, nam in prolapfionehumo-
 rumfluentium per venas ad cavitate* articulorum eos primo fufce-
 ptant articulorum loca, deinde circumftanria omnia ufque ad cu-
 tim : qua ratione fit,ut abfcedentibus à fé invicem osfibus,ligamen-
 ta nervique & tendines adeò tendantur > quia fimul cum artieula-
 tiohìbus tcnduntur, ac veluti lacerantur.  Ex hac enim humorum
 prolapfione in articuli cavitatem prodit Hipp: dixiffe , nonfolvi,
 hos dolores, nec materiam disfipari de evacuari ab ea parte an-
 te quadragefimum diem, quia fpatium illud calore orbatum ne-
 «qùit ante id tempus praedittum munus perficere.  Nam fi in folis
 carnofisautligamentofis partibus exftitiffet humor, cumhaeinnu-
 merisgaudeant venis Se arteriis,longè cifius evanefeeret. Quo in,
 ut credVbilius fit,his tantum partibus legitimum articularem mor-,
 bum proprium effe, ficut reliquis fpuriurn & illegitimum.   Sed in
 kac re dubitabjit aliquis Se meritò, qui fieri posfit, quod intra arti-
 culos dilabatur materia, fiquidem dum ipfà non refblvitur, fèd in
 tophaceam migrat naturam, extra articulum concrefèit, ita ut vi-
 deatur vero fimilius extra contineri, quàm intus prolabi ? Verùm fi
 quis rem diligenter examinet,reperieteadérationeneq;in vineulis,
 neqjin tendonibus materia permanere,fiquidé extrattis tophis,vin-
 cula &tendones illaefi confpiciuntur,quod erat creditu perdifficile,
 fi in eis continetur materia dolore concitans.Qup fit,ut arbitrandù
 fit,materiam tamin^/f«r,quàra in tendonibus in halituin digerì, in
 {patio quidera,quia cumlatior locusfit,facilius inde evaporat,prar-
 terquam quod articuli, dum moventur,concaIefcunt1& ita calefit,
 Se attenuatur, oc quafi funditur,ac ad facilem digeftipnera para tur,
 pariter que in tendonibus ac vineulis, quo fit, ut in neutris topha-
 ceam acquirat naturam. In membranis verò,quia motu carent, Se
 calore ac propè offa exiftunt, mirum non eft ', fi ibidem materia-,
 confpicuè& frequentius induretur.  Cumnoc tamen non renuo
 concedere» in arriculis, ligamentis & reliquis partibus aliquando
poffe cocrefeere: quod probant dearticulationes,qu« tophis indu-
rcfcentibusfuccrefcunr, itera & dolores, qui quovis motu fatto
praedittis raembris fic affettis concitaatur, praefertim cum tortuo-
                                                    fa fint, 
                    Àrthritis li Podagra.    ^          545

 fa fint, Se nulli attioni idonea. Quemadmodum Se Epiphanius Fer«
 dinandas : Ad hunc Coxendicis eelcbrem de magnum articulum,
 fi materia praeter naturam influat, generatur Ifchias fèu dolor co-
 xendicus, veluti li ad alios articulos labuntur vel attrahuntur hu-
 mores, fiunt aliae fluxionum fpecies, fc. podagra, chiragra dee. dei
 quibus in hift. podagra; dittum fufficientereft, quare ex Gal. 6. A-
 phor.49 .Se 10.de compof med, f.l. c.z. primo influii materia ad lo-
 ca dearticulationis,  eft autem dea rticulatio ad motum deftinata,
 conftans ex capite osfis Se finu, òchaec loca primo implcntur, dein-
 de ci rcumfita loca, maxime cum humoris redundantia occupa taf-
 fetta m coarticulationem,qua expleta incompofitaeparticulaener*
 vofae tenduntur,&indegeneratur dolor, Sed quid per loca dearti-
 culationis in ó.Aphor.Gal, intelligit, de quid per coarticulationent
 in 10.de compofmed.fi. Relpondeo,utrobique Galenum unum le
 idem intelligere fèu osfiamcavitates, feu intercapedines,  nam hae
 quandoque implentur, interdum etiam eft materia inter os Se pe-
 rioftium, quare haec eft Galeni mens in 6f Aphor.49. primo igitur
 osfium cavitates complentur, deinde circumjacentia loca, Se fic
 omnes anatomici Se medici trattàntes de dolore coxendico aflè-
 runr. Quare male Eaftacbia* Radia* inquit,osCluminteTcapcdinem
 de raro à materia obfideri, fe4 tantum vincula feuligamenta o£
 fium, cum manifeftèloquatur contra Galenum. Neque illaeratio-
 nes, quas adfert, concludunt,nam ad primum illud fpatkun, quod
 à natura eft derelittum in osfium arriculis, eft fufllciens, ut illue re-
 cipiantur vel attrahantur humores, neque crasfities ligamentorunt
 impedit, Se fic folvitur fecunda ratio,  Ad tertium & quartum ea-
 dem fit refponfio, nam non eft neceffe, ut fupra diximus, ut fèmpec
 illa; osfium cavitates impleantur.
       Ita eft, contra hos omnes difputat Euftaebius Rudius libro
fecundo : per coarticslationem non debemus intelligere illud fpa-
 tium,quod inter oflìum extrema intervenit, nam oflìum intercape-
 doraroab ipfa materia invaditur, primo quia offa propter liga-
 mentorum robur validiffìmè committuntur & adeò connexa ad
 invicemmanent,ut nuiium relinquatur fpatium, in quod materia
 propter oflìum duritiempenetrarepoffit.SecundòIigamenta,qUa:
                                Zzi 1             admo-


                                                       \ 
546                  Arìbritis & Poiiaffitt.

admodùm erana &denfa funt,materia» aditum non praebent. Ter-
«iòfiid fieret faepius, membra ipfa & artus longiores evaderent,
quòd non contigit, nifi articulus extra propriam federa dilabatur.
•Quarto ih praxifaepiflìmèobfervavimus,m nodofa tophaceave
 chiragra humorem,in  calculosjam concretum, aperta cute ex di-
 gitorum articulis erutti fuiffe, integro tamen $c illaefo vinculo per-
 manente, imo etiam ex eo articùlo., in quo cubitus per gingiymon
 una cum humore dearticulatur, tophum fatis magnum, qui per
 cubiti fluxionem omninò impedierat,tahdem extraximus,brachio
 ♦Se ejus motu integro ad priftinam valetudinem  reftituto.   Si quis
 autem obiter quaerat, cur tophi feu calli in articulis gignantur,huic
 refpondet Gal.inquiens,mirari non oportere,rautationem in duri-
 ticm ex inflàmatis accidere,cum fimul &confluens humor craslìor
 eft &vifcidus,&curatio medieamétis valdè ficcantibus adminiftra-
 tur,uti enim in exterioribus multa corpora,quae ignem contingùt,
 torrentur,cx aqua vero rurfus emolliuntur, ita in inflammatis affe-
 tti loci  humiditas à calefacientibus de ficcantibus validiusphar-
 macis relittum aliquod vifcofum óccralfum retinet, tenui difeuffò,
 & hac ratione in arthritide calli proveniunt,& in renum vitio,cal-
 culi. Quare per coarticulationem debemus vincula feu ligamenta
 ipfa,oflìum extrema coarticulantia,&potiflìmum eas membranas,
 quae extrinfecus oflìum extremitates ncttunt Se àmbiunt, ac etiara
 tendones eò direttos fubaudire.  Dum enim materia partes has,óc
 praeferrimmembranasauttendonesimplet,diftendit,&àfubjettis
 partibus divellit,aut etiam prava qualitate ferit, dolorem vehe-
 mentem infert. Verùm quoniam articulorum dolor non folum ex
 materiae influentia, verùm etiam propter aliam caufam de qua poft
 loquemur, concitari folet, iccircofciendum eft, quod non fblurn
 partes jam ditta:, verùm etiam perioftia, & partes iliae,quae oflìum
 fupercilia inveftiunt,& in oflìum dearticulationes definunt,& ma-
 gisjnternae flint, dolore nonnunquam, licet obfcuriore&  magis
 ©btufo conflittari folent. Hit autor infiftit veftigiis Fernelii, cujus
 nomen in fcholis Medicorum eft celebratiflìmum. Ejus verba haec
 funt: humornunquam autadmodùm raro {pratermultorum id opi-
 nionem ajfevero) m id cavam ac flatiupt penetrai » quod inter ojfìum
                                                     extre- 
                    Àrthritis & Podagm.                  54.7
 «——————————> ——————*M———» ■■——am—m—p——«aBaaM»—»——>—~Maapa.ai
 r .vfrrw»* intervenit, /fi s» vinculo tantam atque in eas membranas,
 qua extrinfecus offinm extremo neclunt. linde Se Goleatius de Sanila
 Sophio t Secundò notandum, ne contingàt, aliquem errare, dico,
 quod dolor, qui caufaturJndittis juntturis, noncaufatur in pixide
 aut vertebre. Ac Peter Saint* Diverfùt : Si in coxendicis pixide,in
 «jusque cavitate materia reciperctur,tantum dolorem non invehe-
 ret. Sapientiahaec ficuti Galeno, ita & veritati contradicit, nec di-
 gna eft, ut à Medicis recipiatur. Laudandus Dn. Fridertca* Vonder
 Mye: qui infixos articulis volunt humores, non firmo fatis nitun-
 tur fundamento.  Spontaneae enimfolutioni Se convullìoni nun-
 quam a1feclae,id repugnat.  Audi eundem Senecam :  Citò eae partes
 obftupefcunt(demacerrimis loquitur) «Scipio dolore fenfum do-
 loris amittunt, five quia fpiritus naturali prohibitus curfu, cernu-
 ta tus in pejus, vim fuam, qua viget, admonetque nos, perdit, five
 quia corruptus humor, cum defiit habere, quo eonfluat, ipfe fé eli-
 dit,&his,quae minus implevit,excutitfenfum.   Videsquamaptè
 dolorem excitari putet  materia fluente Se fluxu definente elidi.
 Admodamperite Adrianas Spigelias: humor hic, qui eft caulà con-
 tinens,non confiftit in eo fjjatiofèuea cavitate, qua  conllituunt
 oflìum duo extrema, quando libi invicem conjunguntur( quem-
 admodum multi hattenus fomniarUnt)lèdferè lèmper in mem-
 branis , tendinibus ac vineulis externis, à perioflio originem luara
 habentibus, oflìum extrema ac mufculorum tendines nettentibus,
 idque cognofcitur, manifeftèflc fé habere ex nodosa podagra &
 chiragra, in qua tophus,!cu humor in calculum concretus, aperta,
 ruptave cute plerunque eruitur è digitorum articulis, externo vin-
 culo, ut fcribit Fernelius, integro atque illaefo.  Praetereà fi materia
 in cavitatem internam articuli flueret, nullus vel admodùm obtu-
fus excitaretur dolor, quod hoc vinculum nettens interius osfium
duo extrema ex offe oriatur, nulluraque fenfum habeat,  Se ideò,
quia cum osfis cartilagine connafeitur, %o9Ì£oq'uju$80'(jiìs nomen
apud Graecos accepit.
    Hanc in fententiam quae Fernet. Rudius Se Spigelius diflèrunr,ea
 •mniainunum bona fide contulìtSennertus.  Arthriticus tumor
 cubiti faepè me incettante apertusfuit. iEger,  cunttum brachium
                                   Zìi 3              fem- 
54S                 ^Àrthritis & Podagra.
femper movere potuit.  Quare humor le in medios artus haud fu-
dit.  Nonnunquam quoque unicus tantum mufculus in corpore
hominis Arthritici inflara maturate integra.  Nec in eà ullum ap-
paret veftigiura inflammationis.  Eo loci autem fi tangitur cutis,
dolor fit gravior. Id quod fcientiffimè oftendi poteft.  Nimirum
intelligendum eft , humorem haud ipfum intervallum Artuunu
fùbire,
      Cujusvis hominis digiti adverfo tumine4candelae translu-
cent. Unde Felix Pioterai, manus digitos, Quaft.Phyfìel. 7.inquit,
invicemconjuntlosfi radiis Solartbvs aut fplendori igni* oppon ai: ad-
modùm ruberò efr pettucere videntur ; ex quo apparet,cutem,tnembra-
nas, Ugamenta, cartilagine s & offa quoquepellucere,etfi mutuo fonila
partem conflituant eam, qua excarnis olioejuineft, nulli* feilieet mu-
feulis ebf ufi at a.  Ejufdem fere generis eft illud , quod Peter Borei-
la* cent. 3. obfi 66. prodit :  D. dcPuechmeia in Medicina non parum
expertus agrum habuitcocheclioum,itaqueaquisnefcio quibus okfi-
tum, ut per candelam ei oppofitam membra ejus ,  corpusq\ totum non
folùm ut in hydrope tranfparentiam quondam levemprobere t,fed oc fi
corpus corneam velvitreum habuiffetiper manum tranfverfiam cha-
raàeres Eptftola legipoterant ob pituita vitrea ineo cumulata copi-
am> eiq) ojfirmatum eft ,  a Germane fé idem in alio de totopetlore vi-
diffe. A udivi etiam idem de obficanis partibus accidtffe.   Quare funt,
qui hac via etiam humoris fedem  invcftigàruntjeamveròindigi-
tis hominis chiragrici  fimiliter pellucidi? intra  intimam artus
juntturam acie oculorum haudquaquam deprehendere potue-
runr.  Atque nunc illud magis abfurdumerit,humprem^r/^r#>j-
dts de Cerebro duci, quia eum infuper credunt in ipediasarruum
cavitates pervehi.  Quae vis hunc agitabit?  Oppofirae funt multae
partes, quibus ejufmodì iter penitus obfeptum eft.  Non defunt,
qui quidem Cerebri humorem negant fubfidcre in fubjettas ^cavita-
tes Artuum, ateum contendunteòpenetrare, quem.Vafafangui-
nis, Arthritide oriente,exudareputantur.   Verùm illa ad artuum
cavernas haud ita pertingunt, ut ille humor in eas demitti queat.
Quid multa ? Nec in defunttorum articulis illa humoris fedes no-
tori poteft. 
                   Artbrifi* & Podagra.                54$
  .— -——-■-—,      ___________ _______Mg_K9i|b«^H-_-»«J~——|MM___________

                        Ctf. /r.

        NATURA  ARTHRITIDIS.
      Multi autorum Arthritidem a fola i0tt»/*r*Valiqtfàndop-
 rlri opinantur.   Alexander Irallianus certe hifce verbis utitur :
 *fldtù*8s jbl& tficipfiOiMvMi èipsvudricrptoi  it>U ae$gùil Sfar
 y.9sSot* 7itcPvAd<n9 >  àfaà %& 2^gì ^^^ 5r»»^S lt-0,WH0Ìt &{'
 un* aJi^tvx*^.  Hoc eli:  Fluxiones non folùm ob materia infiu-
 xum articulis oboriri folent, fed etiam propter nudano qualitatemca-
 lidam efr humidam. Mox Se hcntpjtoroui fitpiùs commemorai Si-
 militer fèntiunt Arabes,Rhafiet ScAvicennaMem Gariopùntus t hi tic
 Nicolaus Nicoli Fiorentina*, Francifcus de Pedemonte , Joh. de Tor-
 namira , Antonius Guainerius, Arculanus, Valeficus de TarantaMni-
 do , Matthaus de Gradi, Joh .Michael Savonarola, Johannes de Con-
 coregio, Petraus, Hier.Gabuciniu*.  Nonn ulii ventòfiam cognomi -
 nant, ut Eufiachius Rudius Se Heringiù*. Inde loquitur dubiè»#-
gifimundu* Kolreuterus,  clariùs SiUanus de T^igrù : Tertiò notan-
dum de fignis  : fi dolor arteticus fuerit fine gravedine, eft mala
complexio fine materia, fi autem cumgravedinc, eft mala comple-
xio cum materia*  Hac hic. Quid / P4rrf**Ilchiagramcomperit
 ipfc ex aura frigidióre afflante ortam fuiffe.   Quare eam & poda-
 gram multi cóntendunt/w* matetili aliquando effepofle.
     Verùm ex altera patte Peter de'laCerlata effe videtur. Cujus
 verbo perpende ; Rhafes de doloribus juntturàrum videtur velie,
 quod talis pallio posfit fieri ex mala compiendone fine materia, &
tamen hoc raro accidit.   Se. mata complexio fine materia raro
accidit» Se reperitur,ut videtur Velie Averrhoes 2. Colliget. Imo
dicit fc non poffe imaginari.  EtGentilis&àliimultàdehocdixe-
runt-   Magis exprefsè Johannes Fernelius ; Proxirtla Continensqj
omnis arthritidis ac doloris caufa eùSnon fimplex ulla intemperi-
es, fèd humor praeter naturam infixus & adhaerens, qui faepè tumo-
re manifefto Ce prodit. Atque tametfi nonnunquam( ut iis,qui pri-
rnùm incipiunt, illa tentati) citra infignemtumorem doloraf-
aigit , tenuis tamen ac paucus aliquis humor fubeft.   Ali-
                                                  quan* 
505                Àrthritis & Vodagra.
—p—-«-^inin,.  ii.--ii   11   « ■—     ——»a— pm«^ra»j-_»___
quantòprolixius Godefiridm Stecchini ;  Haecduo debilitatis arti-
culi nomine,  fine qua influxura non fieri exiftiraant,comprehen-
dunt plurimi,  quara cura ipfluxu folas arthririms proximas caufas
conftituunt, nudam interaperiem hic negantes ,  Galenum fecuti,
cum interim à frigore & ficcitate, dolorem in parte 1 enfili concita-
ri, hunc etiam materiei affluxum aliam doloris caufam commo-
vereraemo eorum neget.  Fluxiones non folùm ob materiaeinfla-
xunv-àrticulisoborirì. folent ,  inquit Alex.Trallianusl.il. ci. fèd
etiam propter nudam qualitatem foIam,calidam & frigidam , ad-
haec ficcitas Se humiditas fluxiones fubinde concitant,quaecaufa di-
ligenter eft obfervanda,ut adhibeatur conveniens remedium.Quin
Se commune  intemperie calida vel frigida  laborantibus partibus
eft, humorern correfpopdentem paulatim colligere,quae non fècus
atque àffluensdiftenderemordere,& exedere poteft;& frequenter
certe in praxi  occurritarticulorum dolorinfignis,eitra  tumorera,
gravitatis fenfum,vel coloris mutarionem,quae abfenria materia: fi-
gna omnes tradunt. Fernelius ne fuorum partes omninò videa-
«ir deferere,tametll,inquit, nonnunquam citra infignèm tumorem
doloraffligit,tenuis tamenacpaucusfubeft humor , abfenriam o-
mné tumoris  non admittit,quemfenfp probat humore fignis nullis
cpgnitum divinat,  quam Medici, exiguum humorem quem adeffe
jntemperici ftatim  ratione comprehendimusjfoleantcontemnere
ut arrifices fenfati,  alioqui nulla,ne raomento in nobis fubfiftit nu*
da intemperies.Hipp^. Aph. ió.inter eos , qui in ficcitatibus fiunt,
 numerar morbos articulorum, morbi inquit,à pluvtarum multitu-
 dine magna ex parte fiunt,febreslongae,àlvi profluvia, putredines,
 morbi comitiales, apoplexia; &anginae;In ficcitatibus tabirudines,
 iippitudin^s, articulorum morbi,& Hipp. 1. deintern.affett.circa
 finem refert  coxendicum dolorem à ficcitate,confumptofcil. hu-
 more » qui eft jn articulis, àmora vel exercitiofubfbfe,f«'3ditque
 ejus curationem perhumettantiajnihilominus commentatore* a»
 ìiquij nudam morbi articularis interaperiem volente* excludcre,
 mirapiliter fé torquent,ac Ci rationi non effet confonum, eam hu-
 miditatem,qu3; articulis lubricandisfervit,longa ficcitate poffe di-
 minui, quo  facies cpnnexa; exafperentur, unde dolor,tcftibus Tri*
         f                                            verìf 
                    Artlmtis tf Podagra.                 555
 mm^mm*mm*mm     '                 Il !  i.M^-M-pliwpPi
vcrio in corament. ditti aph. ibidem, Se Frane. Vallefio, Ambrof.
Paraeus  intenfum  genu dolorem à frigore expertus proprium ca-
put tribuit arthritidi fine materia,id quod approbatAvic.Fen.22.ter-
tiic5.ee 7. trattatus pofteriorisck ibidem in corament. Matth.de
Gradibus,Nicol. etiam Florentinus proprii traci. 2. cap. idem Gor-
donius Se Franc.de Pedemonte,aIiique quàm plurimi.  Et omnes
medici inter manifeftas arthritidis caufas  frigus externum Se vene-
rem nuraerant.quod calorem partium,ad frigus declinantium,am-
pliusexhauriuntvel obtundunt.   Ratio  diverfitatis tot opinio-
num effe videtur, quod ab intemperie nuda,vel quae jam materiam
aliquam accumulavit, inchoatus dolor,nondum juftum nattus in-
crementum, multis nomen arthritidis, quod vehementioribus fo-
lùm doloribus putant competere>nondummeretur,ubi veròincre-
vitjhumorumconfluxum accerfit. Quamvis contingàt non raro,
videre in purioribus maxime, corporibus , fatis vehementes articu-
lorum dolores * ex juftis in temperici Se collettioniscaufisfineul-
lisconfluxusindiciis.   Hatlenus  autor. Plures Fernelium imitati
prae Ce Ccrunt, ut Nicolaus Pifo, proxima,inqaiens, continensqueo-
mnis arthritidis ac doloris caufa eft, non fimplex intemperies « fed
humor infixus òradhaerens.   Item AdrianusSpigelius,Hier.Gabu-
etnius,  Francifcus lndia,Fredericus vander Mye,Se inde D. D. Sen -
nertu*.
     Hippocrates ipfe  quidem prodidit, Ificbiogram ficcitate articu-
lationis aliquando fieri, at eum commodè interpretatur 'Peter Salir
us Diverfiu.  Nos vero hàc via philofophamur.  Caufa quidem, ut
vocant,procatarttica poteft elle aer,quo humores fiunt concitano?
res,quibus de tandem  hic articularis nafcitur morbus.   Interdum
arthriticus humor etiaranura in confinio  artuum haeret, quifoedà
ac afpera tempeftate rurfus fàevit.   Atque  fi nudus aer fine humo-
ris confortio quendam artuum dolorem facit, is non continuo ve-
ra àrthritis eft exifti manda* aut podagra , Chiragra aut Ifichiagra.
Commodè Fred, vander Mye: cauCa per accidens eft omnis intem-
peries fimplex^ tàm corporis univerfi , quàmarticuJorumjhaece!p
nim vel membrum  debilitala ad recipiendum humores paratum
reddit, vel humores gignit in ipfis articulis.
                                   A a aa               Ac 
 554                  Àrthritis & Podio***.
    ' l"   I Vi' WÌ,"  ■  <L  '" '  ' •'■----------- -!■!■!   -■?        ■
     Ac qui fuperiorem illam A le xandri Tralliani opinionem tuen-
 tur, hi & luas partes videntur deferere.  Si enim arthritidem affir-
 mant aliqtiarido à folafimplici Intemperie ottum trahere, iidem quo
 patto omnem Arthritidem afferent ex Capite femper,  femper ex
 Cerebro provenire ? Profettò Alexander Trallianu* illam in vulgus
 femper pervulgatam fententiam non adeò probare videtur.
     Inflammationem effe ponit Hippocrates Àphor.6. op.  Gfuipoda-
 grìci morbifiuntfedatÀ inflammatione intra dies quadraginta conquie-
 fiunt.   Ac in libro de morborum decretorio :  Si qui morbi podagrici
 fiant, quadraginta diebusplerunfa eorum inflammationes,pituitaA\fi-
 ftuntur, tametfi'longo,tardové decretorio,tamen in meliusplerunfa ten-
 dente.  Unde etiam Galena* libro adGlauconem, Autor Finittonum
 Medicarum, Paula* Algineta, Altiùs, Phìlotheus, Nona*.  Ex Latinis
 C.CelfitA, lib.4. cap.zj. Ubi dolor & infiammano fi remiferant, quod in-
 tra dies qaadragintafit. Ex junioribus Gulielmu*de Saliceto, Theo-
 doricus,Hieronymus Cardanus, Rodericus a Fonfeca in Aphor. Merca-
 tus, Nic. Pifo, Bacchanellus, Laliu* à Fonte, Hieronymu* Gabuciniu*,
 Fredericu* vander Mye. Mina* proprie ditlam inflammationem eflè
 contendunt Altomarius, Gorraus, Mercurialis, Peucerus, Ducretus,
 item Vitlor Trincavellas : cujus verba accipe : Hippocrates Se Ga-
 lenus 6\Aph.4. Pauluslib.3. cap.n. & iEtius fèrmon.12. càp. 6. uni-
 verfumdolorum Articularium genus acceptum ferunt inflamma-
 tioni : quod à vero alienum videtur. Quoniam ab omnibus inflam-
 matio habetur tumor calidus à fluxiohe fanguinea excitatus: arti-
 culares autem dolores faepius à pituita, eaque craflà Se cruda ortum
 habent, ac proinde folent tophofi tumores circa articulosconcre-
 fcere.  Verùm nihil in eo eft abfurditatis, proptereà quod inflam-
 mationis nomine antiquiores  medici prò quovis tumore caloris
 participè ( five per Ce, five ex accidente, hoc eft, ex conft/patione,
 putredine,  vel miftione calidorura humorum talis fit) ufifunt-,.
 Hinc Iethargus, etiamfi pituitofus affettus fit, ad inflammationes
refertur :  hinc omnis pleuritis inflammatio vocatur, cum tamen
alia ex bile, alia ex pituita ortum habere dicatur.  Simili igitur ra-
tione ,  cum  fine miftione calidorum Se tenuiorum humorum neC
fluere ad articulos, neque in denfàm ligamentorum fubftantiam-,
                                                    admit- 
                   Àrthritis 0* Podagra.                  555
——————————— -«-———«—•—«—« ———M-—-————» -———-—-—-——.——.——>»———..    _,
adraitci posfint craslì humores, calidi lunt tumores articulares,1èd
ita,ut ah. eo,quod in ea miftura vincit,& fubinde remanet,parre te-
nui^rj  &calidiori digeftaevaporantcqi,nuncupationem habeant.
Atqué Andreas Laurentiu* odhuncmodumdiftutat : Prirnùm Guido
defluit articularem morbum effe dolorem, qua quidem in re vide-
tur diflèntire à ièntentia Hippoc: Gal. & j£ginetae,qui omnes quafi
compatto definiunt inflammationem. Quod quidem tamnobi-
lium autorum genus firecipimusicertum eJ5b, Guidonis fèntentiam
repudiandam,qui Genus dolorem ftatuit. Inflammatio enim mor-
bus eft, dolor autem otnnis nihil aliud quàm Syraptoma.  Quan-
tum autem differat inter morbum & fymptoma, neminem eflè qui
ignoret.  Confequens igitur eft, Guidonem aperte diffentire à (èn-
te r.tia eorura, quos fupra nominavimus, autorum. Sed age tente-
muscoriciJiationem. Poteft, morbus articularis confiderari duo-
bus mcdis,velutfymptoma,velutmorbus; fi utfymptoma,pnte-
bit-, Guidonem nonmalè definiviflè per dolorem, qui praecipuum
efl morbi hujns accidens.  Sic Hipp. hunc morbwm defcribit per
calorem oc dolorehi acututtu Quod Ci corrfidcres.utmorbum rcclè
cum magnos iflos autores definivifle,conftaqir, quin Se ipfe Guido.
ip jioc ipfo capir? recenfet in ter Apoftemata , qua quidem in re
n_n t^njpiigè à Medicorum iftorum fententia obire videtur, cura
Ì£^pvrp?{i£ fa Appftema.  Si qu«s mihi hicp.fcfjici.it, Arthritidem
f«SunpumGuidonem non pofìe dici inflammationem, cum multa
fipt genera apoftema tum: Se quamvis ipfe Podagram appcllctapo-
ftema, non tamen proprereafequi, eam inflammationem dici : rc-
fp^dfboùQuidonemal rd nihil voluifiè , quàm Guttam effe in-
ftajypotsqpejfr etCì in ger.crc4p0jfcwfrppellaver.it. Oportet enim,
u-t eventuscrebriores Se frequenriora-accidentia hic.confideren-'
tur,qua;nuJJum non genus astj<;uÌRri«imorbi concomitantur. Ap-i
paretenim maxima ex parte in ornni hpcmprbo rumor cum ardo-
re conjunttus, quae res manifèftèindjcat inflammarionemfareiter
fumptam, unde-rettè cpncjpdemus,yplu-iffe Guidonem oftendere,
Guttam effea^fttm^ftiamem, ,quamv|i& generali vocabulo apoftema
agpeliaverir^. C'imaAiremnondefint, -qu^us.définitioiilaHip-
pocratis, Galen.ck 4ìg»n. Yidea,tur abfurda, operar pretiumrxifti-
  .i > "                            A aaa  2             ma- 
«6                 Àrthritis & Podagra.
''      ■    -.1 i             i   ■         —     -■ '
mamus, u t eam defendamus , antequam progrediamur longius,
difioluris eorum argumentis, qui contrarium afferere nituntur_,.
Primo igitur dicunt, Arthritidem inflammationem dici non poffe,
cu inflammatio fir tumor fàttus,ex fanguine_puro> hic morbus auté
Cepè orìatur ex phlegmate five humore frigido & ferofo, unde far-
pius fubnafcuntur tophi circa juntturas & articulos. Secundò in-
flammationem effe morbum partium carnofarum ,  guttam vere*
iuntturarum,qux multùm ab iis differant. Juntturas enim conftat
eflè partes frigidas & fpermaticas, contra carnofàs effe ealìdas,hu-
midas,& ex fanguine genitas : undeconcludunt, Arthritidem male
definiri inflammationem.  Tertiò, fi podagra effet inflammatio^
pervenir et utique ad fuppura tionem,atque hoc vìdemus non fieri?
cum ex fanguine generata non fit, cujus proprium eft fùppurationi
fubjici. Ad primam,inflammari©nem>fècundumGalenuFtt, tribus
modis capi i. prò inflammatione ficca, in qua fine uffa defluxione
humoris calor naturalis inflammatur. 2. prò omni tumore aut ca-
lore five or tus è fluxione fanguinis velphiegmatis vel bilis fèu me-
lancholia;, 3. proprie Se abfblutè prò ea tumoris fpede,quam Gale-
nus Se recentiores appellant  Phlegmoncn.  Nos igiturdicinrus-
Poihr;rnrn infVirnm-"-:~"f,rr' Ai"i "^n p-rgPn*T foflftrnnd" mo^
qUOfumitur prpomni mmnrc riliA~ , -T qiìi7f nn<ln<> fr-«-dtnn ma-
ffriiìrjfnrriim  Eodem modo Hippocrates, Galenus & Avicenna;
Lethargiam vocaruntinflammationem-», quanquam orìatur ex
phlegmate. Ad fècundam refpond. eadem ufi folutione dicentes:
inflammationem proprie loquendo & in tertia fignificationefum-
ptam morbum eflè partium carnofarum.  At àrthritis dicitur nW
flammario non in hac,fèd in fecunda figniflcariorae. Idem refpon-
fiim erit fufficiens ad rertium eorum argumentum, quod nimirum
inflammatio vera & proprie fic ditta ad fuppurationem pervemar,
quod Morbus Articularis non facit,  quia adlècundànrfìgnifica-
tionem refertur prò quovis tumore,qui cura quodam ardorecon»
junttus fit : quanquam etiam vifum fit, in morbo articuiari fuppu-
rationcsfuperveniflèTubi calor cnm fanguine dominatusfuit,quod
cum fit,per accidens fit,cnm materia calida & humida virtute jun-
tturarum Se iigamentorura ejicuur in partes carnofàs» in quibus
                                                    cura 
                    Àrthritis & Podagra.                  $57
 ________»_»—-■--—-------»---■  Il ■  '   ■■ '  .-»-«««MP"MMP^-»-»-----——-.
 cum aliquandiu commorata eft, tandem ad fuppurationem per-
 ducitur_j.
     Ita eft : apoftema hic nihil aliud, quàm inflammationem de-
 nota t : hac ratione illud verbum nfurpant GalenhHaljScAlsabant*
 vii interpretes, Guido à Laurentio praedittus , Peter de La Cerlata,
 Bertrucius, item facobus Fontanasffob.Adolpbas Scribonius, Anton.
 Saperlo, Se hoc patto FpipbaniasFerdinondas.  Podagra, inquit Li-
 beratus de Liberatis, definituraffeclioarticulorum pedisinfiammato-
 ria, fubinde repetens cum dolore.
     Res quidem tanti non videtur effe.  Nam multi arthritidem
 edocent nuncutmorbam,nunc ceufjmptomadefiniripoflè. Hosaf-
 fetlus, inquit Nicolaus Pifo, fi tanquam dolores confiderabis, jympto-
 mata effe baudquaquam dubitabis. Inflammationes vero & morbi dici
 etiam poffunt, fi tumorem & fluxionem infticias, ob quam ariicalatio-
 nei implentur, oc eo, quo ipfis drcumjocent, extendantur.  Attamen
 quidam , ut Tumorem Se Inflammationem confiderari malunt, ut
 laudatus EpipbaniasFerdinando*, Frederiats vander Mye, Sic Johan-
 nes Conradas ITecbtleras. Oico,inqaitbic,prìmò,atthritis eft affettu*
 p.n.articulos aflligens, adeoque non fymptoma, fèd verus & reali»
 morbus : nam eft ens per fé exiftens,fequiturqueimmediate caufam
 morbofam, & quod nulli Symptomatum convenit. Dem àrthritis
 confideratur, vel ut eft intemperies, vel ut tumor, vel ut divulfio,
 ergo morbus eft Se non fymptoma.  Dicitur autem affettus p.n;
 quia haec eft formalis ratio morbi, qui partem occupat,ficut àrthri-
 tis, quae,ut conftat, confiftit in intemperie,in tumore Se divulfione
 vei vitiosàcompofitione articuli, quem proinde amìgeredicitur»
 Quod fl tamen quis affettum hunc Symptoma dicat, doloremcjue
 appellet, prour muki faciunt Medici, per me licet» Ced per hoc non
 explican t ejus naturamy  quia dolor eft tempore pofterior ipfà prae-
 ternaturaii comfitutionearticuli. Hoc bie.  Ut quoqueFrancificnt
 Indio lib. 1.  cap. 1.   Verùm quoniam non eft optimi medici confi-
 lium, rationem curandi à nominibus, fed a fola rei natura depro-
merc,idcircò maxima afficroradmirariomvq uomodo quidam gra-»
visfimi Medici tum antiquiores*  tran etiam recentinres in definì
tjone harum xgritudihum pratppnere praceipuè videantur dolo*
                                  Aaaa \             sera 
553                 Àrthritis cY Podagra. v
-—^———————^■■_——————————«——————————————————————»————————»«__————«____
rem^ dicendo  Arthritidem  efle dolorem articulorum quorupr
danu, vel omnium aequaliter_, ,•  & Podagram dolorem.effe ap-
ticulprqm pe^uni-. :   Se chiragram articulorum  manumn- do-
lorem, quafi vero dolor ipfe__» ,  qui eft fymptoma, fit potius
affettus, quàm fymptoma, & fic dum male dolorem* veluti potio-
rera io definiendo recenfent, morbum & Ulius naturam &effen-
tJampofthabentespegligunt & praetermittupt,  à quibusgerraa*
mjra curandi viam abfque dub.io elicere onininp deberent.  Hunc
laudat, Cequitutq JohannesStephanusStrobeifórgtrui^ ■  . .■ lfc\r,t
,^\ Nunc vero fuperiorem huncautorem reCeldt Sennertus : Ve-
rùm non novum eli, affettus,in quibus fymptoma & morbus con-
currunt, per fymptomata, ut raagis urgentia, argris molefta.&rna'-
nifella definire. . Ita phrenirisper delirium, pleuritis per dolorem.
defiQÌtur?.etfiutrobique morbus,jnflammarijQfeilieet adflt. Ideoqv
prjs.ftantisfìrpi quiqueMedici antiqui Se recentiores .fa©*de hoc.
arfettu trattatus de articulorum dolore infcripferunr. Neq; etià hic
ita incommodè per tumorem àrthritis femper definir,! poreft,cùm
fa;pè nullus tumor evidens in partibus externis apparcat, & tamen
tùm dolor fit vehementior, quàm ubi pars intumuir.  Ipfe yerò In-
olia valdè errar,dum malum hoc per defluxum definit,Neque enim'
àrthritis defluxus eft, fed ex deflu^u genera tu rr  Hatlenus file. i,om
-oillii Malti veterum Medicorumj^fimorbi genus eà viàcùrant»
og%inflammationes. Idnunc  autor quoque eft-G&lidmusRondeleti-
u*. Prjfentem, inquit ille^ateriam &prssdominan/em infticosieopor-»
tet,& ab ea remedia colligenda. Curari debet, ut aliar um partium in-
flammationes & tumores. Jguod fi stgrotantespaterentur, vel Medici
tentarent ,■ cititi* amorbo agri  liberar entur,&.non modo a praftnti oc-.
cafone, fid ab aliisfiervarentur. Verumtoti fiunt indolori* Ufi/igdtiofe^
qui dolor Sjmptama£ìlrmnmQrbi!S,& bene fé furato*putant ,fi dolor
mitigetur, cum tamenremaneatinfempfriest7partd(ir*laxasio.  Pro-
fetò Medieus officio fuo non.làtis fungitur-, fi doipres tantum lè-
da,c,ac Anodyna^N.trcoticacf)ubctad\i\bex\.IpCePlaterustumorem
ait nunc occultmn, nunc confficuum effe, osìnflima*ationem Quoque
Velabfirufam effe veLconfticttam., Atque inde ^et^nym^Gabueinias^
praedipit ita • dalorpedunpvllo absft tumorefiad^malum : cum timo-
re vero, minus malum. Extra enim'verlitur morbas. Attamen Dott:
                                                      Sen- 
                  Àrthritis & Podagra.                   559

 Sennertum maxime movet, quòd non femper tumor fit extra con-      *
 fpicuus. Quare artbritis,inqu\t,esl dolor pdrthmcii'hàarticulosJde-
 fluxu humoris firofi& aeris in eas effufièxtitatut,fieafijam tumor, esl
 tumor circa articulos, ex de fluxu humori* fiérofity acri* per venas &
 arterias eo fallo ortus & propter tenfionem membranarum circaarti-
 culos efr acrimoniam humorum eos vellicantium dolorem & motum
 impedì tum habent.  Doloris cruciafus,fateor, eft ihgetìs.  Mor-
 tem tefte C. Plinio, fibi confeivit CoreOius Rafia.  Ex Potrò Lauren-
 tio, inquit Alexander rjertedi&u$,audivimus quendam, cui valetu-
 do impatibilis odium vitafecerat ,uxoris dormientisfugulum gladio
 ficaffeftatimctue ipfum ficelus clamoribus indicaffe,quo capite damna-
 tuseft.  Quin a;gri ipfum membrum abfciderunt,exemplùm quo-
 que afferente D.foh. Lòfelio, itemque apud D.Senriertum Deringio.
 Eundem tamen dolor Nephriticus diritate fuperat.   Quemadmo-
 dum Lucerna; lumen offenditur luce Solis, ita ille hunc dolorem
 obtundit quafi & fit gravior-  Sicpodagricus Se is jam fimul calco- fob. Obferv.
 lofio* pedibus  nitebatur.                                     ^ut,
      Caeterùm hos" aegros ob alias res capit taedium vitae, uti illum,
 qui manibus pedibusque capfuS, fervòrum,qui in os cibum infere-
 bant, digiros quotidiè lambere & quafi ofculari Ce maxime quere-
 batur.  Si dolendum eft, inquit illé apud Philaflratum, fèntio mi-
 hi effe manus & pedes, fin vero ambulandum aut quid eft appeten-
 dum manibus \ mihi nec manus funt nec pedes^adeò ipforum artu-
 um,quos habeo, officium non extat,  adeò hi ad quaevis minifteria
 vitae non fufficiunr,  Arthriticus dolor non femper tàm vehemen-
 ter urget. Quin progresfioneaetatìsrainuitur, fi repetit fàepiùs.  De
 dolore nunc Sexagenarius quidam podagricusnon querebatur,eà-
 dem tamen parte pedis non leviter infiammata.    Atque fi ru-
 mor aliquando in extima cute non comparet , tamen intra exi-
 ftit—..  Et hoc eft , quod Epiphanius Ferdinanda* contendat,
 Arthritidem potius tumorem effe, gnarus,  eum fi non femper
 extra ,  intra tamen extare/    Qui autores  Articalarem   mor-
 bum edocent non pofCeà nuda intemperie , utloquuntur Medici,
fine materia,  hoc eft, fine humore nafci, iidem eum ,  aggra-
 vante Arthritide, cogi afferent Se confcrrh  Illa collettio nonne
                                                       vel 
   5^0                 Àrthritis & Podagra.
   m.«PPWM—|—■p MBM———————--——————.—a———a—•———_————a— ——■—————■._—_———■MMMM
   velinternstmvelexternumfaciettumorem/ nonnegravioremquo-
   que aliquando inflammationem l Ac denique àVeterura autorita-
   te non difcedit  , qui irth"itiji*tm ** lrflamtft*tÌ0flunt Zenprfk pfl*f
// contendit, a quo nos quoque ftaraus.  Et aliae faepius notantur in-
   flammationes, quibus humòr in pusnonconvertitur.  Illudque
   vicisfim Arthrìtica inflammatio interdum movet.
       Caeterùm Vinc.Alfi.dCrucel.2.dePhrenitide e. ^.verbum Inflam-
   mationi* ambìg-ùèflèproponit. Inflammatio tripliciteraccipi fo-
   let apud Medicos.Primùm enim accipitur prò ingènti alicujus par-
   tis accenlìone, quae alio nomine^Aojajjc dicitur.   Deinde acci-
   pitur prò apoftemate ex calidis fuccis oborto.   Denique capitur
   propriiflimèpro eo tumore,qui fit à fanguine. Nunc Johannes Gor-
   r/eus ita : tyhóyoenc. idem prorfus , quod <p?isyuo9tì Cult apudanti-
   quos.   Nunc autem video proprie (fiXsyuovtìe dici eum tumorem,
   cui non modo calor,fed etiam renixus,pulfus,ruborque ineft: cpxó-
   ytoan vero omnem fervorem, infiammationique fimilem affettum
   fignificare.   Et rurfus: (p^eyfiovri; uno modo quidera generali-
   ter omnis ardor citra tumorem, vel etiam tumor,cui dolor Se ar-
   dor.qui proprie <p\o^o)9tc dicitur,ineft,fiveis à fànguinclìve à bile,
   five ab humore melancholico gignatur.   Haec fuit apud Hippo-
   cratem& veteres  rxc <p/\sy&oiiric fignificatio,qui nonaliter.quàm
   tuli lite, Qhoydosac eam vocem ufurpavit.  Altero vero fpeciali-
   us dicitur, Se ab Eriftrati fàeculo caepit ufurpari ad illos tumores li-
   gnificandosi quibus non modo calor aecedit » fed renìxus etiam Se
   pulfus  Se rubor.    Eft autem  hujus phlegmoms  fpecialiter ditte
   continens caufa fanguis,fubjettum autem mufculus. Sed exquifita
   quidem > fynceraque eft»  quae fit ex optimo fanguine Se mediocri*
   confiftentiae : non exquifita autem, qua; fit a fanguine  , cui aliquis
   alius humor admiftus fit.  Illa Qj\.sypt,o9fj fimpliciter dicitur, haec
   nonabfolutè, fed vel (p\typLotn èavontisSctiufoevel iilupusuaìtic
   vel oxipPuàne.. Sic&Foefiu*.   Dicitur, inquit Bartholomxus Cu-
   ftellus, inflammotso,pblegmone, multoties effe aibilobud,quàmpblogo-
  fisfive inflamen.  Esl igitur inflammatio omntsgfnus fi facies, immo-
   derata calidttasdn ffecie autem eli cum fanguine optimo. Multaq, fiunt
   bujusftecies : nane autaffluente fanguiniani'flavabilealtera » ambo- 
Àrthritis £** Podagra.  _________         561
-_—<M
bus^ fimul humoribus,alia tertia oritur phlegmone*.ad Glasse, t.linde
D.D. Sennertu* I.4. part^.Sett.3. e. 9. caufa pulfationis dorfi & hy-
pochondriorum ex utero eli inflammatio arteriarum , verùm eà
non proprie ditta, fed QXò'yDTic., ubi nimirum vitiofi humores ex
utero in ramos arteria; majores effunduntur. Hac ilio. Infra mon-
ftrabitur , 0Aeyy<n» non eflè fine materià,quemadmodum nec illa
exiftit,quam Scorbuttcam vocant :  eft intervallata,  hinc Germani
patria lingua Die flita,cnbe $i%e nominant.   Adjlcit Se hoc Peter
Vafcus Coftellus tracl.de Pleuritide e. 1. hoc nomen, inflammatio,
mulripìici fignificarione apud Galenum ufurpari:Nam 2.adGlauc.
e. 1. fumitur prò tumore ex fanguine optimo &mcdiocrem crafll-
tudinem obtincnte,genito,qualis eli propria, exquifitaque inflam-
matio.   Latiùs vero fumptum , etiam Efcfipelada complettitur :
lariflìmè autem ex omni etiam fit humofe, ut ipfc Galenus docet
ì.de.Crif. e. 11. Quamvis apud veteres prò fimplici fervore Se abs-
que humore infiammine fumptum fuerit : hoc autem fignificatum
jam obfoletum eli.
       Vere ah hic autor ,illud fignificatum, utloquitur, jam obfole»
tum effe.  Talis inflammatio non exiftimctur Àrthritis.Haec nun-
quam fine humoris collcttione exiftit. Si namque hic articularius
morbus Hominem jam tentatarripitque , nunquam deefttpXoyu-
<n« cum materia leu cum humore,m loquuntur, atque illa intempe-
ries calido cum materia, mox vera ócea vel fincera,ut dicitur, voi
mixra inducitur inflammatio.   Verbum igitur (p\syf/,ovrtc, Ceu in-
flammationis commodè valet in Arthritidem , five eam nunc na-
fccntem five nunc adokfcentem.   Prima acceffìone hujus morbi
eft humor valdè paucus, quare tumor tùm eli oppido exiguus,nec
ullo etiam modo apparet.   Tandem plus humoris coit  , ut cutis
eriam rutilet. Ulani denique laudatus modo Peter Vafcus CafieSiu
ponit l. d. quaeftionem hifce verbis :  Quarta diffìcultas efl, utrum
tumor inflammationis fymptoma dicendus fit ? Nam prò affirraà-
. riva eft Galenus lib.de conftit.art.Med.c.15. Ubi docct,Pleuriridcm,
cò,quod phlegmone eft, neceffariò habere fymptomata,fumcrem
pritcr naturara,ruborem & dolorem.  Sed prò aiterà parte eft ef-
ficix arguraentum,  quia illud, in quo morbi cpnfiftit natura, e-
                                B b bb             jusdem 
 $61                Àrthritis & Podagra.

 jufdcm fymptoma eflè non poteft ':  quia tumor dephlegmonis
 effentia elle perhibetur.  Ergo ejus fymptoma dici nequit. Minor
 facile probatur ex Gal.13. Mcth.c.4. Ubi adftruit phlegmonem, E-
 ryfipclata, cedcmata,&fcyrrhos tumores effe tota natura & effen-
 tia pra:ter naturam, quorum varietasex influentis materia; diver-
 fitatc proficifcitur.Etlib. de diff. morb.c.12.  Ubi manifcftè docet,
 phlegmonem nihil aliud eflc,quàm rubentem, renitemque tumo-
 rem,qui dolorem inferat.  Multa itaque morborum genera in tu-
 more polita funt, nempe phlegmone^ Eryfipelas,Oedema, Scyr-
 rhus, cancer Se alia hujufcemodi, ut libro de tumoribus praeter na-
 turam Se lib. de differ.morb.expreflìs,conceptisque verbis Gal.do-
 cet.   Ergo tumor de elfentia phlegmonis eft,ac proinde ejus Sym-
 ptoma dici non debet.  Pro hujus difflcultatisfolutione primo fei-
 endum eft, quid fit tumor, fecundo quo modo morbus & quo mo-
 do Symptoma dicimereatur :  utroque enim nomine & morbi &
 fymptomatis tumorem nuncuparefolet Galenus.  Tumor igitur
 dicitur à Galeno lib. de tumor. praeter Nat. incrementum fupra
 naturam :  quoties enim partium incrementa naturalem ftatum
 exuperant, fifiant'ab humoris influxu, attionesque Jaedant, tumo-
 res compellat. Porrò tumorem aliquando morbum dici,aliquàn-
 do Symptoma, probatur ex Gal.l.de differ.morb.c. u. Ubi inquit :
 Tumor in ipfis partibus, fi ad tantam magnitudinem attollatur,ut
 ob hanc ipfam funttio impediatur,morbus cenferi debet :  alioqui
 vel fymptoma vel Pathos duntaxat»quemadmodum dolor*  Haec
 Gal.  Quibus fic praepofitis difficultari propofita; refpondetmvtu-
 morem, qui in phlegmone confpicitur,Symptoma potius , quàm
morbum dici debere, nam, cura phlegmone quidam fitpartis affe-
ttus ex mala intemperie,pravàcompofitione  , folutàquecónftans
 unitate, veluti & reiiqua omnia apoftcmata:hinc fit,ut ipfius effen-
 tia non in tumore , Ced potius in reliquis confiftat." Quod docere
 voluit GaLlib.deinaeq.intemperie dicens,phlegmonem effe intem-
peraturam mufculi inaequalem.   Erit igitur tumor infeparabile
inflammationis Symptoma,, quodidem docuitGalenus5. de loc.
 citato his verbis : Rette dixerunt omnes fere medici.  Infiamma -
tis partibus accidit, ut rubefcant,tcndantur,r€nitantur , intume- 
                 Àrthritis efr Podagra.                     ^

fcant,&doleant. Nihil igitur refert , quod Galenus omnia apo-
ftemata tumores praeter naturam nominet ; nam à praecipuo &-ma-
gis confpicuo fymptomate , quodìn illis apparet,appellanda eflè
arbitratur ; non quòd in ipfo tumore omnis ipforum eflèntia poli-
ta fit.
     Tumor igitur five fit , ut loquitur hic autor,de effentia inflam-
mationi* , Cive ejusSymptoma,ut appellat,infeparabile,  nunquam
Arthritidi non junttus erit.  Rubor quoque eft Symptoma in-
flammationis.  Cur Àrthritis igitur non limili ratione erit rubor?
Et quis Pleuritìdem definiendo dicit dolorem lateris ? Serena* qui-
dem^:
     Efl & vis morbi, quod telum commemorata.
     Qumfubitèrdqlortafana* ferii[ineitu* itili-
^4c Prudentiu* Hynno X.
     Non ungularum tanta vi* latus fodit,
     Mucrone quanto dira pulfiat pleurifis.                   ^
Quemadmodum Galli quoque Poinclau coffe dicunt, ita & Germa-
ni fuà  vernacula lingua loquuntur. Ac quis Medicorum Ophthal-
miam aut Coryzam vel Narium interiorum vel Oculorum vocat
fahrem, qui faepè urget quàm maxime ? Ab hifce Se firaihbus dcfL
rationibus ipfe Sennertu* apjiorret! ' Ab ilio etiam Francifcus In-
dia indigniffìrnè coarguìtyr. Hic enim nunc inflammationem di-
cit,nunc ejus quoque caufam proximam, defiuxum humorum , ut
fere & Nicolaus Pilo.  Hifce duobus verbis idem Sennertu* utitur.
Priores humorem&r^r/aut Capiti* fupernè defluere tradiderunt.
Qua .opinione explosà, nunc fecus loqui convenit. Quid multa?
WeCutansFrancifcum \ndiam Sennertus ,quid fitArthritis,definit,di-
citq; tumorem circa or ticulo*. Ac Bricius Baudtroniw, Àrthritis, in-
quit , efl tumor dolorifìcsss 0" gravi* exfiolutione continui fatta ab hu-
more in articulot lapfio.  Sempet tumor, ut cum ilio loquar, con-  //
currit, quanquam is non femper publicatur.  Intus aliquando la-
tet. Hic enim ièraper ex inflammatione quali efflorefeit. Ophthal-
mia fine tumore inrc*dura extare putatur. Tapi non notabilis is eft.
Quin  Ophthalmia quoque fub initio duntaxat aliqua calidain-
temperies tum materia'aut (pAóyvoic efle videtur.  Attamen eam
                                  Bbbb  z            Ali. 
504                 Àrthritis & Podagra._________________
 Autores Medici femper inflammationem interpretantur. Quare ve-
 1 endum non eft, ne calida intemperies cum materia, @àcj«-ic > tu-
 mor écadulta inflammatio, item principium ejus, flatus & finis con-
 fuse hoc loco dicantur-,.  Eli Podagra genus, inquit libro 4. de
 San. cap. 22. H: Cardanus, quod non dolet.  Contra Tu, quod non
 tumet, non rubet.  Nimirum PhUofòpfti in definitionibus  ponen-
 dis, ita loquuntur, adpotisfimum Analogatum femper refficiendum
 exiftimant.  Commodè etiam articularis ille morbus eoloeo co-
 gnofcetur , quo Medici de inflammationibus membrorum agere^
 confverunt.  Quoniam vero hoc malum vetuftiores in numerum
 Catarrhorum retulerunt,de eo fermonem hic quafi coattus inftitui.
                       CAPUT  V.
             V1JE   HUMORIS.
   ^^Unctranfeundumeft in hanc difputationem , quasnamvias
   ^ humoribus  illam inflammationem cientibus,  asfignari de-
 cèat.  Qui locus eft quafi flirps hujus noftrae flifceptae trattationis.
 Hippocrates libro de Gianduii* fere extremo humorem, catarrho ca-
pitis aggravante, in os, quod vocat U pÓ9» perfpinalem medullam, Se
 tandem in Cotylas iu9\%too9i impetu quafi ferri proponit : atque
 Vibro de locis ita loquitur : To pios auvdvm teièfiic. xttyayxric-, \%tdìaL
 ug) Ksèfiafa S7rdtioi9. Et mox : sì us.ao&rji }>óìrD(pvytJ9 7iziésitu. **Ac
rurfus : s£tÒ9 (psvyes h io vvotx.09 se rdip^ usi rt Hifoafa tj \%id.m
èa sTturiosv.Deinceps caput privarim purgari ac aduri ufq; ad os ju-
bet,ficuti & cervicis carnem,fi fluxio «®^ì rucjwniv/\iK fatta fue-
rit. Natibusque ptarmica indit: ò-nirtui io"%iae Voto pò a yÌ9rirattai-
*v*v %Z* xo&o'&dlb.m hjh sXxstv |£_». oWtow yàp }&K<Pe9''x3n *&)
 f*i? ex* o™1 ^mopén ' òfootopigaa « toc <*{&(? poi se ii vszrmory
 1$ itr^iatlet, itoisii ri omcSs? Qjio)*.^ Tata ili» ktìpAAw nofaeTsos
d&e9H<Ptzp(***v->scocca ')>7fo'T%s<p% 6  po'&> : Ideil, cùmCoxen-
dicum  morbus ex fluxione oritur, cucurbitula admotaforàs attra-
here oportet.  Ubi namerae fluxioni via interclufà fuerir, neque ha-
buerit, quo procedat, via ad articulos fatta, rnid, quod cedit, de-
fluit, Se coxendicum morbum inducit, aur pofteriorum partium_>
tabem. Sic affetto caput medicamento  imbecifJopurgandum»do-
nec aliò avertatur flu-io.  Eedem% hoc librode locis in homine ait,
                                                   bumo- 
Àrthritis & Podagra.
A
 humorem inter os & carnem coluti, caUetlumójper oculorum regionen*
 excerni. Nunc & Galenat id opinionis in2. defiorf.vu/.com.j.j.zo?.
 prodit hifce : Podagrici fluxionibus obnoxiijuntpracipuèiis exeremen-
 tis , qua àpieno cerebro dimanar.t.  Haec funt incunabula hujus opi-
 nionis, quara plerique fequuntur, uti Piatearius : Rheumatica cau-
 fa perpenditur ex hoc, quod accidit eum capitis gravedineóc hu-
 morum motu titillano, Se fluxus per nucham Se fpatulas à patiente
 fèntitur. Item Nicolaus Nic,Fiorentina*: Et fi quidem reumatizave-
 rit ex capite, aderunt figna catarrhi, Se multiplicabuntur in notte
 propter fumofitatum conclufionem ex frigiditate nottis, Se com-
 movetur poft fòmnum plulquam poftvigilias, Se multiplicatur in
 hyemeplus.  Et frequenter eft, quod percipitur materia reumati-
 zans in ore,& dilcernitur, quae fit illa per fàporem.   Etfecundum
 plurimùm percipit  patiens ejus defeenfùm Se ipfius Iarfionem, fe-
 cundum collum Se fpondyles ejus, Se defcendit ad humeros, imo
*& ad anchas Se pedes. fobanne*Zeccbia* confizj.aqueus quidam hu-
 mor ab oculis lacrymaeinftarprofluens, atque à capite in ipfas na-
 res deftillatio (Coryzam dicunt) fàepè no bilisfimam parie ntem fe-
 licitare folent,Cercbro nimirum plus, quàm par fit,refrigerato,hu-
 mettatoque, unde congefta in eo excrementa, per interiores mea-
 tus in artus prolabentia, Arthritidis hujus rudimenta efficiunr. Ac
 Felix Ploierus eandem veterem fèntentiam libr. Prax: mttltis verbis
 exprimit,& ex eadem i.Obfèrvat: hoc adjicit: Ante decennium no-
 bilis quidammiles ex equo cadens, caputvehementerallifit, unde
 longo tempore pofteà doloribus capitis infeftatus, debìlius illud
 redditum fuiflc, ex fenfuum imbccillitate & membrorum quoque
 languore fenfit, & quod maxime illi molefium erat, certo tempo-
 re , defluxionibus divexabatur, circa articulorum regionera dòle-
 bat interdum. Certis temporibus melius habebat, fub hyeme pras-
 cipuè recrudefeebat malum, metuebatquearthritidem, cujus pre-
 ludia jam pra;fèntiebat. Item Francifcus India , Tarquinia* Carpine*
 tu*,Tlartbolomaus Vicarìtu,Georgius Grafeccius.  Materia, inquitbicf
 è Cerebri antrisad articulos perita defcendit : &paalòposl reft Se
 Cerebri cumpTimis fubff antise innata flnxibif itas,ob facukatis ani-
                                 Bbbb }              tìuh 
 >
5&6                 Àrthritis & Podagra.
■à—PMMM^M _________«_ _______________        ■  ||------ i         i
malis debilitatera & fpirituum defettum, gratià cujus non imme-
ritò morbus in fpiritibus latitans dici poteft.
       Aft ab eodem Hippocrate Fernelium Mercatus cenfit (funt
ejus verba ) eam dottrinam mueuafte,qux hac esl : Unde & per quas
vias influat humor,nemo ad unguem videtur inveftigaffe.  Ex hac
ignoratione hattenus dolor articularis prò immedicabili dereli-
tta eft,<nuncupaturq; medicorum opprobrium. Errant profettò,
qnìcunque ex intimis illum partibus  in articulos irrumperepu-
taiit. Quórnòdo enim à vifceribus intimifquefedibus poflìt humor
fyncerusaliquifpiam per, venas ferri ?  aut qui fanguini permiftus
nupererat, illinc per ora venarum in articulos purus exciderc» ?
aitf Ci etiam cum humore fanguis emanat, cur in articulo collettus
phlegmonem non excitet ?  Sed neque humor crudusVqui per alios
duttus,quàm per venas fertur in articulos,arthritin facit. Nam cru-
ditas in cachexia è vifceribus in pedes incumbcnsdum tumefcant,
podagram non efficit.  Alia igitur quam ex intimis partibus eft ar-
thritidis origo. Haec autem,caput eft,è quo fané pituitofus humor,
iscji tenuis profluit in articulos. Non quidem cerebrum aut inte-
riores ejus ventriculi, in quibus pituitofiim excrementum cumu-
lari coacervarique folet ( hoc enim vel foràs per nares,vel per pala-
tura in afperam arteriam atque pulmones , autin ventriculum in-
ferioresquefedes illabitur ) fed partes capitis externae & extra cal-
vam pofitae origo funt arthritidis : è quibus fiipervacaneus humor
per fumma corporis fub cute deorfum decurrit.  Venae enim mul-
ta; ab externis jugularibus deduttaeeò excrementa fua tenuia at-
que fcrofa deponunt.   Quumque capitis craflà denfàque fit cutis, è
qua capiili fuccrefcunt,  non quemadmodum è reliqua corporis
cute,illinc. facile humor expiratùr. Tempore igitur cumulatur co-
piofior, in iis maxime, quibus gignendi ejus evidentes caulàe (quas
mox referemus) conveniunt.  Cumulata jam humoris Cigna Cunt-, :
Capitis gravitas & fomnolentia, dolor externus, «fcquicontattu
prauertimque inverfis capillis exacuitur.  Tumor cedematofus in-
terdirà, ut cera mollis,cuti pra;ferrim ad occipitium fubjettus : Cu-
tis denfa nec calva; propius adhaerefceris.. Ea igitur humoris denfa
lehtaque congelilo arthritidis fomes eft atque origo.   Supra mo-
                                                     dum 
                    Àrthritis & Podagre.                  56*7
 ————pp——■---      ■     ■  • 1  w    " mmmtmmrumm.
 dum congeftus humor lcvisfima occafione aut aeftus, aut frigoris,
 aut frittionis, interdum etiam fpontè de fua fede decidit, & in fub-
 jettas partes illabitur. Atque quum aqua: Se feri inflar tenuis fit, ei
 perfimilis quum frigidiore ccelo è Cerebro per nares fluere corape-
 rimus, non per fpinalem medullam ( paralyfis enim fieret ) non
 per nervos Se mufculos, fed facile lub cute ( ubi laxae Se ampia; funt
 viae) in corporis extimas fedes influir. Is autem fluxionis decurfus,
 quia tenuis, in folis articulis, qui compatti denfiq, funt, fubfiftit ap
 haeret, non item in mediis regionibus, quae ampia; laxasque funt.
 In id demum corporis latus praecipuè fertur, in quod crebriùs cor-
 pus decumbit. Atquefi,dum incitatus efthumoiyn dextrumlatus
 eft decubi tus, dextrum humerum brachiumque dolor impetit, fi in
 finiftrum,finiftrum : fi in dorfum, cervicem, fcapufas,coxendices,
 vel crura. Qm arthritide conflittari incipiunt,folent prirnùm levem
 chiragram aut podagram experiri, cujus vix quifquam nifi exper-
 tuscredar humorem è capite duci, aut illinc polle tam repente in
 extremos pedes clanculum & fine fènfu illabi. At quoniaminirio
 admodùm tenuis eft, &roaximè,qui calidiores mundi regìonesin-
 colunt, facilis premptaque illius eft defluxio-  Quum autem tem-
 pore crasfiufculus is jam evafèrit, maxime in frigidis regionibus &
 aetate provettis,  non repente in extrema profluit, fèd in mediis hae-
 ret regionibus : ac tum mali origo,tum decurfio confpicua eft.Sen-
 titur enim dolor è cervice vel per humores in cubitos & manus,
 vel per dorfum in coxendices, genua pedesque fenfim devolvi, fen-
 fu interdum frigoris oborto, quo corpus omne perhorrefeit.  Do-
 lor e fuperis partibus in inferas fàepè defcendit, afeendit nunquam,
 nec è dextris in finiftras aut contra commigrat ; fi quando enim
 dolori dextro fiiccedìtfinifter,hunc non loci permutatio>fèdnova
 defluxio parit-..  Hatlenus Autor.
     Incidit in fcyllam,qui vult vitarecharybdim.  Praeclarè Fer-
ncliu* intelligit,illum Arthritidi* bumorem non per Spinalem me-
dullam, quandois crectparalyfi*, & alios morbos,nec per medium
cerebrum ac per ejus ventriculos, quòd is naribus Se palato excluda-
tur,nec per cerebri venas,qux aliisfunt junttae,in artus influere pof
fe.Ac Petrus Bruhefitu in tk confiUis,q}mzcAle^ixHenricm^:4retius
                                                     inter 
5Ó8                 Artbritiì & Podagra.
m4B*mÉOHaaaHm?»*m   .....          '  "  '        _--_---*mmmmm
»nteralia <& hoc fcriptum reliquit:t>«fc/*r humor pituitofus podagra
caufae venis-in articulos effundi, facuitati* expultricis odminiculo.
Cerebrum tamen communicat venis fuo excrementa, qua ob gravita-
te™ paulatim defeendunt.   Ad haec vero fohanne*lFernelii*e ita rc-
fpondencontendis infuper,nullum meatum eflè pedibus cura cere-
bro communem,per quem eò poflet incidere,utque rem tuam con-
ficias, cvidentercolligis, nec per fpinalem medullam,nec per ner-
vos illapfum huc  fieri poflè ; quod equidem fateor, ncque quen-
quam adeò rudem effe credam , qui hujusmodi vias excogitat. Ais
tu tamen, Cerebrum poflè venis communicare excrementum fu-
um , cum fis ipfè anatomes peritiffimus, vellem mihi viam indica-
res, qua è cerebri ventriculis (quos Galenus librisdeufu partium
excipìendorum exerementorum gratià fattos commeraorat) ex-
crementum remeet in venas.   In cerebri fubftantiara nullae venae
fparguntur, neque aliae intus funt» quàm quae per meninges utrin-
queinverticemefferuntur. Posfitné excrementum ex intimis illis
ventriculis, in illas rurfus remigrare ? Id aliquando in ftomachum
procumbere»obftruerevé hepar nihil ad rem  noftram.  Exeadem
nota Se Gulielmus Rondelet'tus :  Non funt audiendi, quiputant, o-
mnera articularem morbum fieri per defluxionera à capiterei per
fpinalem medullam. Nam illa, quae eft in capitecolletta, videtur
effe illa, qua; in cerebri ventriculis colligitur,& per infundibulum
expurgàtur, vel per os vertebrarù, vel per mediam fubftantiam fpi-
nalis medullae. Talis defluxio intra venas non fit. Non poteft enim
illa materia,quaeà venis in partes externas defcendit, rurfum lubire
venas Se ingredi,nifi illa,quae in ventriculum defluxerit. Unde Peter
Foreflus: Prpbabiliuseft, excrementa tranfmitti, non folùm fècun-
dum membranas, nervosque, fed etiam per vafa, venas Se arterias.
Sed hoc ut veriflìmum eft, fluxione orta ab hepate, ita minus con-
fentaneum, eum pituita £ cerebri ventriculis per fjjinalern medul-
lam delabitur. Sic enim oporteret materiam évenis egreflam, rur-
fus venasfubire. lisdemqueCerhverbisutunturJacoba*Holleriu*,Ni-
cplaas'PifòìDoininicus Leonu*.Excremeatitias,inquit TbomasEra-
ftus Difputat:  parte quarta, podagrobunaorinserebri fubfiantia na-
tus vel acervatus  intra vena* non continetur: & proinde non facile in
                                                    eafdem 
                    Àrtbrttìs&PodagfH.                  56*9
 ,    .ii —i.nn-iiii— 1   1.........,              ■■—■11 y,  1 ,
 easdem ingreditur. Ita Se fuperiorum autorum,Holltrii,Sc Rondeletiii
 itemque Portui Se aliorum complurium hujus temporis Medico»
 rum confenfu fentit canon;& conCultat:lib.$.Nicolaus/ibrab.Fram*
 befiarius.Itemque Lalius a Fonte.
     Quidam hanc Fermili opinionem corrigunt & quidem varie.
 Johannes Riolanus hunc in modum: Fernelius ab exteriore cerebro
 exiftimat oriri arthriticos dolores.  Sane à cerebro fere femper ori-
 untur,fed ab interiore, fatta fluxione per venas, arterias Se nervos,
 Et Secliont* quarta Traciatu quarto cap. 1. placet Fernelio, arthriti-
 dem femper procedere à cerebro, quin etiam humorem extra era*
 nium confiftere, atq; illinc fub cutem ad artieulos defcéndere. Ve-
 rum enim vero, quidni ab interiore cerebro per fpinam Se nervos,
 per venas quoque &arteria5,quemadmodum in fubjettas alias par-
 tes, ita in articulos defcendit^.?  Sic fere & Andreas Laurentius.
 Eadcmq) rationejohannes Cofiaus com. in Avìc. item Fiaterai ; Fer-
 nelias quidem Cerebri mentionem infert : Jam vero Arthritidis evi-
 dentes caufa» eaedem, qua» flmripnis exiftunt, una quippe humoris
 in capite redundantia,altera articulorum imbecillitas.Redundaii-
 tis vero humoris interiores caufae funt Cerebri , totiusque capitis
 imbecillitas Se frigida humidaqueintemperies.  Humor enim vel
 alimenti vice capite exceptus,quum haec vitia adfunt, totus confici
 non poteft, ex eoque neceflè eft, excrementum tempore gigni atq;
 cumulari.Haec autem flpxiQpis materia multiplicabitur,fi praetereà
 evidentes caufa? acceflèrinf, qua; illius exuperantiam gignunt.  Hae
 praecipuè fupt crapula,potus vini, fornuns imraodicus, otium,uri<r
 na; Se fu d o ris fuppresfio.   Et ferì fimili rofipne Peter de Largelota 1
 membra autem mandantia hanc materiam, quantum ad phiegma
 eftCerebrum Se ftomachus^quantum ad choleraip funt vena; &he-
 par.Idqj confirmant Avicenna Se Galenus. Splen etiam mittitme-
lan'choliam ad juntturas. Sed raro, inde Avicenna : ^ròfp1""'""^
 fr mrlflnrholiripndìigrici finat,. Hoc ille.  Veruni Arculanus date;
aflèrit à cerekropasfionemjunclurarum procedere.
     Quidam praster viam, ut ypeant Fernelianam, etiam inconffi-
 cuas via* memprant,quemadmpdum LaliusàFonte confit/t.jS- Sunt,
 qui 4icant,ab externis tantum partibus fierùqui afferun^materiarn
                                  Ce e e             illam 
 570                 Artbrìtis & Fùdagta*

 illàmfluidam à venis jugularibus externis dimitti irt extcriores ca-
 pitis partes, qua; cum ex cutisdenfitatenon posfit extrapelli, dif-
 fluit pofteà per fumma corporis fub cute deorfum , &in articulos
 decumbens propcfitum morbum parit ; quae etiam fuit fent. Hipp.
 l.de loc. in hom. tex.io. & 54.  ncque in delapiìi dolorem aliquem
 concitatTquae tenuis admodùm ócaquofa cum fit,faciiiter fibi viara
 adinvenit, nec concedunt dari viam, qua capitis partibusinternis,
 Se fic à cerebro, ha?c pituita ad articulos defluat, non per venas in-
 quiunt; namquomodo a cerebri ventriculis poteslexcrementum ad
 vena* remearcin cerebri fubftàtia nulla? Venaefpàrgutttur,neq; aliae
 intus funt, quàm qua; per meninges utrinqj in verticem efféruntur,
 poteftneexcrementum ex illis intimis» ventriculi, in illas furfurrt re-
 migrarernecaliadatur viaggi tur tantumà partibus extra calvariam
 exiftentibus fiet illa fluxio ; Ced concedimus, à venis fieri non poflè
 hujufmodi incurfionem, nil tamen obftat,quin pituitofa illà mate-
 ria extra calvariam exiflens? per externam fpinali^medullaefùperfi-
 cìem ad articulos detrudatur. Quod Ferneliusfton vidit, & Hip-
 pocrates docuit lib. de glandulis-text. io.  Praeterqùam cjuod dan-
 tur etiam via inconfficùlt,ìt quibus à-cerebro in articulos materia de-
 labatur, cura tptius noftri cPrporis ex Hipp. fànttione, confènfiis
 unus,&confpiràtio una fit. Praetereà patent partes,al quibus fit flu-
 xio, &per quas tran fit.'
     Nunc etiam tv»*, qua; nonnullisvidentur occultavia, fimul
 dicuntur. Johannes de Tornamint ait+bumorem arthritidis fluere péP
 viam catarrhi Se per vena*. Dicitur gutta : quàre humor gutratim
 cadit &ruit à venk per earum capita fata à generatione vel a tem-
 pore ad juntturas fubjacentes- laxas. Sic & Gvido,MontagnanaJob.
 Micbaei Savonarola, Benedttius Viclorius, Andreas Cafarnai, Fra*'
 tanzanusapud Viti. Trine, Mercatus, God.Steegblus, Dueretui, Mon-
 tanus.  Hic Arthritidem quoque ad catarrhum fanguini* fpettare_>
 opinatur.  Eodem eH gregeeft Georgìus Bertinu*: humoris fcaturi-
 go eft aut a capite aut a venis.  Nec fòlùnr à Cola capitis fuperficie.
 Cum autem fraxurus eft humor a cerebro perforamennuebo colli Se
§inalem medullam in articulos, gravitas capitis f tinnitus auriumy
 cervici* dolorfrequens, plwrimjs verrigo frigoris authorroris Se 
                   Artbrlti*& Podagra.                 fri

levis quidem dolor comitantur.  Levis equidem & mitis adeft do-
lor , cùm humores per fpinalem medullam in articulos decumbunt,
qui autem minime difienduntur.  Si vena expellunt, tument & ru-
bent. Quamobrem ferofùs humor arthritidem committens, modo
à cerebro frequentius, modo à venis frequenter, rarius a fumma
capiti*fuperficiecauCas trahit.Ut&Francifcu* India, membra tranf-
mittentia,inquiens,varia funt Se plura,caput praecipuè. A capite po-
tisfimum & a cerebro fluxiones iftae fiunt, quoniam licet ab inte-
flinis Se à ventriculo Se aliis membris ifti humores originem tra-
hant,antequam ad partes juntturarum & manuum» Se cubitorum,
& fpatularumfluant, prius ad caput in multa copia adfeendunt, &
pofteà ab ilio ad fubjettas partes jam dittas tranimittuntur, Se qui-
dem per nervos ab ilio defcepdentes ad manuum digitorum arti-
culos. Nunc ftatim infurget Fernelius, dicendo, quod hoc fieri ne-
tquit.Nom Paralyfisfieret, quafi ipfe ignoret, paralyfis caufam longè
latecjue à morborum articularium caufis differre, & modum, quo
generatur articularis morbus Se paralyfis ,  ut iplè inquit, quoties-
cunque materia non flueret, fèd nervos obturaret, repleretquc, Se
in partibus interioribus detineretur, atque internam medullae fpi-
nam occuparet.  Verùm non fic fé habet in articularibus vel poda-
gricis affettibus,quoniam in iis materia fluit, & fluendo nervos in-
terius non repiet, illosque minime obturat, Ced articulorum vincu-
la, mernbranas & tendones & nervos exterius replendo, diftendit,
ferit, & ibi dolorem incutit, Se quoniam nervos Se tendones ( ex-
teriores partes replendo ) diftendit, difienduntur autem tendones
Se nervi ad extenfionem ligamentorum, & in hac eorum diftenfio-
ne per confenfum comprimuntur, ideò tali occafione fpinalis me-
dulla, tendones Se nervi in arthritide fecundum interiorem parteni
repleri minime poffunt, ut quoque docet Gal.ó\Aph.4o.  Ideoque
oftendi, abfque paralyfis pericuiohumores in articuiari morbo,
per ffinalem medullam, per nervos, per tendones fluere,  & quan-
doque per vias occultas, Se per meatus latentes & fènfibus incon-
fpicuos, veluti per mufculos. Et paulò posi : Àrthritis fit vel ab uni-
verfo corpore vela jecore, aut ab utero & à renibus originem ha-
bet, Se  quandoque etiam à capite & cerebro, à parte etiam inri-
                                Cccc z             mipf 
57*                 Àrthritis & Podagra.
p-—p—»——«■i            ■■       ■■ ■       .....     i
miori cerebri,non autem perpetuò a capitis exteriore parte, ut Fer-
nelius voluit.
      Ac Euftachius Rudius wm^-f infuper indicat : Illa, qua; ab
ipfo capite deftillat>ut plurimùm & fere femper ferofa eft,vel pitui-
tofa^ vel intra calvam per externara fpinalis medullaefuperfi-
ciem, vel utDottiflìmus Fernelius pluribus explicavit,  extra cal-
vam Se intra eutcm & pericranium colletta per fpatia,  quae ftatim
fub cute reperiuntur, in fubjettos articulosdecumbit.  Quod qui-
dem neque Galenus ignoravit, min capite de cacarrho.  Poteft
etiam fluere per nervo'.
      Cxterum  Balthafàr *Brunnerus prioribus fimilis eft : caulà
ttrthriticarum fluxionum ex capitis intemperie vel nativa vel ob ex-
ternum errorem contratta oritur.  Atque ita intemperies non tàm
in Cerebro, quàm extra cranium in carne & cute, reliquùqueparti-
bus copiti* exterioribu* dominatur, tantoque major eft, quantoct-
rebrum ipfum cum exteriore intemperie concordat. Hac dominante
generantur vel excrementa in capite fub e ute & carnibus,vel ex ve-
ni* materia deorfum & arthritidem generar. ^Podagra, inquit
Joh: Daniel Mylius, eft duplex, una ex fanguine, aitera ex defluxioni»
bus orto capiti*.   Ac adhuc Caffar Caldera dcHeredia:   Quare
judico, quod haec fluxio alias elabiturper cerebri ventricolo* ad
palatum, aliquando per partescerebri externa*, per vena* nempe &
cavitate*,  quae tenduntad cervicem ócfcapulas,  exinde ad arti-
culos.
      Nonnulli Se Hepar dicunt, ut Reinerus Solenander : Fluxio
non omnibus aegris, ab iisdem partibus, quibufdam ab hepate,non-
nullis ex univerfo venofo genere, praccipuisquc corporis partibus,
plerisque ex capite, aliquibus à capite Se hepate fimul. Si per cervi-
cem, latera & dorfum, eft levis horror & frigus. Defluit enim rum
humor à capite per dorfi mufculos aut nucham.  fluit per foramen
Nuchafintra tendinum tunicas : frequentius fub cutepermufculos.
Ab hepate etiam & aliundè per vena* defertur ad pedes./tem fohaa-
netAubertus: Quapropter defluxionis origo e cerebro per foramen
Nuchae intra tendonum tunicas defluit pituita perfpinam dorfi aut
à cerebri finibusjaut ab hepate Se venis» Itemque Crato, Peter Moaa-
                                                      vini, 
Àrthritis & Podagra.
Vr
viu*,ZoroajterTinellM*,G*liel:AdolphuéScriboniu*,Ducretu*,Benedi-
tlus Stlvaticus, Thomas Eraflus, Andr: LauTentius,HoUcriu*,Ronaelt
Fore(las,Vifo,Profper Martianus J uh Cafar Clandinu*,Epiphan: Fer-
dinando*, Caffar Hofmann us, Gabelchoverus, Fr ambe fior ius, Veter
BrubefiuttFetraut,Franc:Joel,Feyncut.Cafpar Penserai fimulàcapite
Sehabitu corporis exlimo humorem arthriticum diffundi arbitra-
tur.Ab hepate,inquit Varaus,out Cerebro ut plurimùm venit Arthri-
tidis materia : quo à cerebro de currit,eft limpida. Fertur autem è cute
muficulofio efr pericranio, itemque ex e oforamine ampio, per quod fpi-
nali* medulla exit. Nunc fere alia ratione Hieronjmus Gobuciniutl
videndum,anquod jecinoris prirnùm, cerebri deindeinaequalis
intemperies exiftit ì quascunque ea fuerit,quar prò fui qualitate hu-
mores fibi fimiles luperfluos progignit ; qui per venas ad cerebrum
fublati,tales poftmodum pariunt fluxiones, quales ipfi funt in jeci-
nore procreati.  Hoc vero cum per nervos, venasque deorfum fe-
rantur, & prò corporis univerfi nutritioncineptxhabeantur, ad
loca imbecilliora protruduntur.
     Sunt, qui alias atque alias partes jungunr, ut Job: Arculanus z
Mittentia funt aut totum corpus,  per cujus repletionem aut caco-
chymiam generatur artetica, materia non expulla perconvenien-
tesregiones.  Aliquando mittentia funt membra peculiaria,& fre-
quentius omnibus hepar, Cccunòò-cerebrum, tertiò motrix, deinde
inteftina, fimiliter^/*» Se membra Spiritalia.  Item Froncifcui de
Pedemon: Siv e cerebrum,(iv e hepar, Civevena,^\veftomachut,Cive in-
teftina. Et mox: Locus eft,& membrum generans Se mittens,ut he-
par,  Sevenavel cerebrum, ftomachus Se fiplen  & corpus totum.
Itemque Angelutius : fluit interdum à capite, ventriculo, inteftinis,
renibus , utero vel per fpinalem medullam, vel per nervos, vel per
venas,per arterias, vel inter cutem Se carnem, vel deniq-, per fpatia
illainfenfibilia mufculorum. Similiter Francifcus India.
     Nec alii ornittunt ventriculum  feu ftomachum, ut Guido,
Peter Salto r DiverfiutfJ.C. Claudi nus,Hier: Mercurialis,Job: Godfn
Beutherut,AntoniuiSaporta, item Helmontius, fed longè alia ratio-
ne : Nec quoque uterum, ut Cofiaus, auto re Hippocrate libro de in-
ternis ajfett.Cupta Arculanus, Ltberatus de Liberati*,Andreas Lau-
                                  Ce e e l              ren- 
574                 Àrthritis & Podagra.
—"PW"M—pb »------_---» ,        I I   _  ■ <m—mmmmmmm lini         i
rentiu*,  Francifc. India , Honorius Heringu*.  Nec tandem Renes,
ut Domini us Leonu*  :   Origo defluxionis eft à capite Se a cerebro:
quandoque eftaventriculo, fàepè enim videmus,dolores ventricu-
li in articularesdefiifle,   Interdum ab hepate Se venis magnis. In-
terdum ab inteftinis. Frequenter a T^nthu*, hinc vulgo dicitur,aV-
glia di fìancho,gutta in Campo.   Sed mulieres facile ( ut Hippocra-
tes docuit,capiuntur ab articulorum doloribus fuppresfis aut puer-
periisautmenftruis purgationibus.   Viri  quoque fi fluxum fan-
guinis per marifcasexpurgandi interceptum habent.   Ac Franti*
ficus India Caput, Cerebrum,] ecur , ventriculum,  Intefiino Se Renes
càderp de causa enumerar.   Ac quoque ita differit : docet Galenus
I.3. nat. facult. e. 13. partem fortiorem humores pellerein debilio-
rem.   Dein recentiores tenent, humorem etiam ex intimis irrum-
pere,ex Cercbro,jecore, liene?utero. Ampliùs rationi confentane-
umeft, quod fi tales affe£lus facillimè exhaemorrhoidum &men-
ftruorum & fanguinis nariumintereepris fluxionibus progignun-
tur, ex partibus quoque intimioribus originem trahant &eant per
venas, per nervos Se per mufculos ad articulos. Nec lincerà pitui-
ta à capite vel a venis influit, fedmixta.  Ut fincerum humorem
vaia capiris fub ejus cute ponunt, ita venae fimilem humorem circa
articulos efFundunt.  Praeter Hipp. & Galenum Fernelius ipfe fa*
tetur adelfe inflammationem.
      Nunc igitur progredimur. Fernelii opiriionem,ut de ea prius
loquar, complures autores convellunt.  Quo nomine etiara ter-
tiò libro de Catarrhi* laudavi ViUorem Trincavellum , quem Se Sen-
nertus i m i ta tu r.  Verum eft, dolores quofdam vogos & vanos ex hu-
mor e fiero fo ab externa capitisporte fub cute pei fummo corporis dela-
bente hinc inde excitari.   Et mox : Non mirum eft, in quibufdam,
cjuibus caput debiliusóc alias defluxionibusexcitandisobnoxium
eft,in prima arthritidis invafione aliquid humoris ad articulos na-
turi per venas capillaresfisb cutem in capite effundi, atque ibi dolo-
rem &aliafymptomata excitare.  Quod tamen fenrentiaeFerne-
lii'nihil  patrocinatur  ; cum ii ipfi humores non fub cute capitis,
.quod ille vult,geniti Se colletti fint, fed fubitò per venas & arterias,
quae à jugularibus externis  ad caput roittuntur,eò affundantur. Et 
                    Àrthritis & Vodagra.                 575;
 1.....   m—m tmm%    ili      1  —■— __________» ___»______,
fit fané, ut revera in collo dolores arthritici proprie ditti exciten-
tur, tamen id non fit à materia fub cute fenfim colletta & eò deflu-
ente,fed quia per venas capillares,quibus articuli illi nutriuntur,eè
humores effunduntur.  Ut enim per venae cavaeék arteriae truncum
defeendentem ad pedes,\fti humores feruntur; ita per adfeendentem
ad caput Se vicinas partes item mitri polfirat.  Et  quod fympto-
matum in aegris diverfitas quaedam apparet, ex eo accidit,quod hu-
mor nunc per  truncum venae cava; & arteria? adfcenderitem, nunc
per defeendentem praecipuè, nunc per utrumque fluit & movetur*
Cum enim per adfeendentem movetur ,  antequam ad manus per
axillaresramosperveniat, facile aliquid per jugutares cum inter-
ri as tum extern as in caput adfeen dentes etiam in cerebrum & fub cu-
tem protrudi poteft, unde nonnullos vigilia,alio* fomnolentiOtalios alia
ffmptomata infeftant.  Qtiod vero ille humor,qui digitos pedis in-
ieftat,fub cute  capitis coflett us a ut eò è venis Se arteriis effufus fue>
rit,& hinc ad pedem defluxerit,nulia firma ratione probari  poteft.
Qua* enim retta via eft, per quam e capite fub cute ad digitos pedis
fubitò Se retta  defluere poffit ? Nam cura materia é capite fub tute
deftillat,hincindedifpergitur& hinc inde dofores-eXcitat,non ve-
ro retta ad extremos pedes tendit , necjue etiamfi per hanc viairL.
flueret fubitò in manum  ,quadfaèpèaccidit,via mutàtà,adfcendere
poflet.  Et in  fpecie fomnolentiam quod attinet, & fi quae funt id
generis alia fyfflptomàta,qua? in ipfo cerebro fiunt, eà neque in o-
mni arthritideapparèntjneque fi apparent,Fernelii opinionem af>
fftmantr Ced potius eonvellunt& materiam non extra cranium ge-
nerati & moveri , fed ex ipfis verbis effundi doeenr»  Fitenim/2-
mnolentio d materia.inira cerebrum cumulata, non extra calvariam
colicela, qua fi in arthritide adfit, aliejuid materia etiam per Venas #"
arteria* in ipfum cerebrum effundi docente   Peculiàrem fententiara
habet Adriana* Spigelius in lib. de atthrit :  Qui cura  agnofeeret*
omninò per venas & arteriashunc affluxum fieri, nec tamen etiami
eam opinionem,quae humores a capite defluere aflèrir>deferere vef-
Iet,fimulqueanimàdverterec ,  cura fluxum necjue extra cranium
neque intra Sei cerebro fieri poffe, ftatuit  tum à capite , tum ab
epatc fieri fluxionem,fed in eo ab aliis diflèntit, quodeam fluxio-
                                                     nera» 
 c7&                 'jirthrìtis & Podagra.

 nem ,  quam à capite fieri putat, raro fub cute, ut docet Fernelius,
 nunquam vero per foramen medullae ,  quo fpiritus continentur,
 vel p"er foramen nuchae fupra merabranam externam fpinalis me-
 dulla; fieri docet,fed per venas Se arterias jugulares, non folum ex-
 ternas, fed etiam internas, per quas ab infernis partibus epate prae-
 fertim fertur humor in capitis externas internasque  partes, remea -
 re in venam cavam & arteriam magnam vel ejus ramos fub jugulo
 conftitutos, atque fic in articulos devolvi ftatuit.   Verum enim-
 verò in eo quidem rette fentit Spigelius, quod per venas Se arterias
 humorum fluxum in arthritide fieri docet, vel eo edottus , quod
 obfervavit, Ci ante univerfalem corporis evacuationem, externa re-
 media repellentia vel  refrigerantia pedi vel manui applicentur,
 materiam ad nobiles partes refluxiflè, febresque acutas & alia ma-
 la excitalfe,  Sed quod materia e cerebro primum in vena* efr arte-
 ria* rigurgita, non probat, & fine ulla firma ratione profert :  con-
 tro potius eo,<jua arthritici* accidunt, teftontur,humorem hune neque
 in cerebro gin erari  ncque cumularf ac inde in vena* efr arteria* r egur-
 gitar e ; cum fi hoc accideret,humor tam acris,tantosquc dolores efjìcerc
 potens, gravifftmos in cerebro affetju* excitaret.   Quaeritque amba-
 ge? hic Spigelius, cum multa doceapt,in epate Se liene fànguifica»
 tionis officinis humores hos gigni , atque inde in venis oc arteriis,
 cumulari, & per eas in articulos tandem protrudi, ut eos à cerebro
 petere opus non fit.  Dein & hoc certura effe puto, ac fupra fatis.
 probatum, quandoque initium fluxionis non effe à capite.  Cuna
 enim pars mittens  &recipiensfuisfymptomatibusfefèprodat ; in
 multis vero arthriricis nulla capitis gravitas,nullus dolor* nec alia
 (ymptomata congefti  ibi Se cumulati humpris indicia. appareanr,
 ftatui npn poteft,à capite humorem  defluere.  Praetereà nec jiia ar-
 thritis,qua; a colica fit, à capite fed a cerebro ortum habet, utfupra
 monftratum, ficut nec illa^qua; ex diarrjicea iptempeftiyè fupprcfla
 provenit.
       Hif autor opinionem Adriani Spigelii iis verbis  npn fa-
 tis exprimit.   Quapropter ille cunttus fermo huic trattationi in-
 fèritur : Unde Se per quas vias humor hic dilabatur in has articulo-
 rum parte? > exveterum & recenriorum fcriptis cognofcere,per-
quànì eft difficile. Nonnulli enim à capite flu-ione» Ieri p utant, 
                    Àrthritis ér Vodagrà.                 577

alii ab hepate , nos yerò ab utrogue.   Eorum,qui à capite fluxio-
nem fieri alferunt,unus ab interpis capitis partibus,ipfòque cerebro
per fpinalem medullam,vel infundibulum, vel offa vertebrarum,
vel per mediam fpinalis medullae fubftantiam,& fic per nervos in
articulos derivari cenfet i alter vero à capitis externis partibus &
extra calvariam pofitis atque per fumma corporis, fub cute deor-
fum decurrere in articulos;  & haec poftrema fuit opinio Fernelii,
non infirmis rationibus fulta, fumptis ab iis fignis, quae folent ar-
thritidem praecedere.   Praecedunt enrài capitis gravitas, fomno-
lentia, dolor externus, & qui contattupraefertim inverfis capillis
exacuiturjtumorin capite ccdematofus, interdum ut cera mollis,
cuti praefèrtim ad occipitium fubjettus, cutis denfà,nec calva; pro-
pius adhaerens : aitque ideircò idem Fernelius,ejufmodifuum hu-
morem pituitofum ,  tenue.ni Se ferofum fub cute capitis denfà cu-
mulari ac repcre per venas jugulares  externasà partibus inferni*.
Qui vero ab hepate materiam fluere dicunt per venas in articulos,
his rationibus nituntur.   Quod crifès fiant in febribus continuis
per articulorum dolores ,• quod in arthritide frequenter conlpici-
antur inflammationes circa articulos,quod fieri nonpoflèt, Ci à ca-
pite, juxta Fernelium, flueret humor intra pcricranium Se cutem.
Non enim poteft femcl extra venas confiftens, venas rurfus intràre,
His addo alias , quod videmus per haemorrhoidum ac menlìum_»
purgationes reftrittas,podagras, morbos articulares tura yiris tum
mulicribus evenire.   Dicebat enim Hipp. mulier podagra non la-
borat, nifi cum menftrua defecerunt.   Videmus ortasnonnullas
podagras à fanguine & bile celiare velpraefervari venae fettione.
Sed raea opinio eft *\}m * rapirpTMim à jpmrp fiPrj pff ffe fluxjfln-m,
efr a capite per vena* efr arteria*,raro per locum fub cute,ut putat Fer-
nelius , nunquam vero per foramen medullae,  quo fpiritus conti-
netur ( paralyfis nunquam fieret in defluxione) vel perforamen nu*
cha, fuper memBranam extimara fpinalis medullae, in nervos trans-
fudare  & per eos in tendines mufculorum defluere.  Nam humor
intra calvam & fupra meningem non fluttuat, expurgariqueis, Ci
adeflet, poffet per nares, ut omnis humor, qui in cerebro continetur,
petnares efr palatum pelliturà natura commodius. Ferneliuscum
                                Dddd              docet 
 578                 Àrthritis & Podagra'.         ________

 docet, fub cute capitis congeftum humorem tenuem deorfum ad
 articulos currere per fumma cutis, nullo argumentoid mihi vide-
 tur probaffe , nifi fortafle per laxitatemnoftrae cutis & dolorem..,
-quem afgri percipiunt a;tate profetti, in frigidis regionibus, & jam
 antea arthritidem  perpesfi Ccraflìorereddita materia ac tardiore
 ad motum ) è cervice, vel per humgres*in cubitos  Se manus,vel per
 dorfum in coxendices, genua pedesque fenfim devolvitfenfu inter-
 dum frigoris oborto,quo corpus orane perhorrefcit.  Sed quia in
 multis arthriticus hic dolor non femper obfervatur, etiarnfi diu eo
 cum morbo conflittati fuerint,&materia dilabens crasfior Caùa fit,
 credendumeft , materiam non in omni arthritide,fi quando eaà
 capite defluit per humeros,vel dorfum in fubjettos articulos repere
 per fumma cuti fubjetta,vel fumma cutis ipfius, fèd per venas & ar-
 terias jugulares non folùm externas,fed etiam internas  ( per quas
 ab infernis partibus, jecore profertim ferebatur  humor in capiti*
 externas internasiportes,nempecerebrum, ) remeare in venam ca-
 vam, Se arteriam magnam, vel ejus magnos ramos fub jugulo con-
 ili tu tos,atq uè fic in articulos devolvi,quod  nullus fanae mentis ne-
 gabit,modò intellexerir per ampia haec vafà in vivo corpore repen-
 tinum aefacilem fieri refluxum ac fluxura  humoris,quique obfer-
 varunt,ante univerfalcm totius corporis vacuationern, ab externis
 remediis, manui vel pedi applicatis, materiam refluxiflè ad partes
 nobiles, febres continuas excitaffe,multosque celebres inarte me-
 dica viros, qui podagram fecundum communem opinionem me-
 dicorum,periculo vacare temere pronuntiaverunr,eventu menda^
 ces fuilfe. Hac Spigelius.
      Quàm multi alii anteSennertum eandem FerneliiCetitentiam
 neglexerunt,& quidem nonnulli etiam imprudentes.  Nomina-
rim cieantur Conftontinu* Africonw,Lonfroncus, Theodorieus, Ro-
gerius , Guli. Piacentina* de Saliceto, Arnol.de Villanova,Don. An-
ton.ab Altomari, Fuchftu* l.Meth. Med. Bertruciu* i Gorraus,  Vale-
tius, zAndr. Laurent ius, Aubertus, P. S. Diverfùs, facob. Sylvius,
Hieronymus Capivaccius, Botallus,  ex parte etiam Garda* Lopius,
Johannes Raicus, B. Bauderonius, ef Alex. Alexiu*. Praecipuè autem
Hierommus Mercuriali* ; e ufu* verba hac funt :  Sed quia adverfus
                                                     hunc 
                   Arthritit éVoddgrit.                 579
_^___________|_M__L—■■ ■ . I.......      .....  -.____________,__M_»______,
hunc virum, Ftrnelium, non eft nobis agendum fcriptorura auto-
ritatibus, quandoquidem eas omnes negat , quapropter diraisfis
autoritatibus,quae infinitaefunt,adverfus ipfum foluramodo Se ali-
quibus rationibus & experientià demonftrabimus, hanc fententi-
am nequaquam veram efle.  Quod enim non femper colligatur
haec materia in capite, prima haec eft ratio. Nam fi origo mali fem-
per eflet in extima corporis parte,fequeretur etiam, debere femper
apparere figna ab ipfo relata &Symptomata,vel gravitatene capi-
tis vel fomnolentiamvelaliquod aliud hujufmodi rat experientià
comprobatumell, eos, quiarriculariismorbiscapiuntur,oprimè
valere capite, naturalem fere capitis conftitutionem,nequc offen-
di fecundum partes internas atque externas: imo fcribit Fernelius
fomnolentiam effe fignum collettionis materiae.  Quaero ab ipfo,
fomnolentiaà4 quibus humoribus efficitur? procul dubio efficitur
ab humoribus intra cranium ,  quia fomnus cum fit ligamentum_»
£enfuum,& fenfus domicilium fit Cerebrum, piane rationi confen*
taneum erit, non humores extra cranium, fed intra debere effìcere
fomnolentiam.   Praetereà fi omnis àrthritis efficeretur hac ratior
ne, fequeretur, non poflè eam alia ratione curari,nifi per medica-
menta capiti adhibita Se exiccantia : fed dico plerunque curari do-
lores articulares fine remediis capiti adhibitis.   Tertiò fi fierent
dolores articulares ex defluxu materiae, procul dubio deberent in-
terdum perfentiri humores fluente?» fub cute,quemadmodura per-
cipimus fluxus proreptantes. Sic etiam debetemus interdum per*
cipere hujufmodi raotum humorum,rariflimi autem funt, quihu-
mores cxcurrentes praefentiant.  Ultimò fi hoc verum effet,feque-
retur, ubi àrthritis fit ab humoribus crailìs,debere femper priùs fu-
periores partes infeftari, quàm inferiores: ratio eft , quia humor
eraflus cum facile non defcendat,ne fàcile labatur ,  procul dubio
facilius fiftitur in loco» unde eft fluxus,quàm in reraotioribus. Sed
hoc non  femper ufu probatur.   Experientià; quoque repugnato-
pinip  Fernelii ,  quia faepè videbitis ex morbis diuturni* &acutis
homines fieri arthriticos,& materia,qua; facit morbos acutos, npn
colligitur in parte cutis extima capitis, fed eft in internis partibus.
Nam  refert Averrh.7, coll.c.3. feipfumfattumeflèarthriricum&
ppdagrìcurn ex morbo.acuto  9[ in quo cum a medicis male fuiflèt
                              Pddd  j             cura- 
 jgo                   Àrthritis é'Podagra.
  -        -                      ■■          ---------------------
 curatus, per crilìm humores morbi expulit ad articulos,Se praefer-
 tim ad pedes,tanquara ad partes inferiores.   Praetereà etiam'vide-
 birisyfjepèpodagricos bene valere capite , quod fi materia faciens
 podagram à capite dimanaret, deberenrvel inipfo morbo vel pau-
 lò ante morbum, apparerefigna,qua; non perpetuò apparent. Ha e
 ille. ■ Unde ISficolau* hbrahamu* Frambefarius :  Haec Fernelii de
 Orìgine & via fluxionis apthritimfacienris opinio, etfi non levibus
 fàtionum momentis ftipata videtur,multistàmen prifeae dottrina»
 fettatoribus improbatur*   Sic enim Gorraeus Iib.i,defin. medie.
 Femefìura redarguit:  non eli quod objiciat, fanguinem non pof-
 fe videri materiam arthritidis,quod in àrticulo eolletttt$phlegmo-
 nera excitet ,  qua* in pus unquam conuertivifa fit :  Neque enim
 neceffe eft,.omnem fanguinis afRuXtfmphlegmonem conciterò*
- nifi rn mufculum aaecarnem fìat ? nec poteft effufus fanguis in pus
 mutari, nifi loci calore fuppurario juvetur.   Id quod in àrticulo
 membranofo,exàngui f frigido contihgerenequit.   Vanum quò-
 que eft, putareà pituita per venas inàrticufos  influente nonfieri
 arthritidem, quod per cachexiam pituitofus humòr in crura Se pe-
 des decumbens, nequelfchiadem, nequepodagram efficiat.  Nifi
 enim intra ipfius articulum humpr defcenderit ,  quantumvis per'
 univerfara carnem partesque eircumpolìtas diflufusy àrthritis non
 erit.  Nec  illi aflèntior, qui ortinem eum humorem à capite ferri
 putat v Se fub cute per fumai- corporis in exterrtàs partes influereV
 Primum enim quis  concedati àfolo pericranio fluxionem fieri,-
 cum apud Medicos receptumfit,&axipmatis fidem habeat, fobu-
 ftas partes excrementa fua in debiliores deponere ì Hate autem de-
 pofitiotranfraiflìoquefluxiortis fpeciesquidam" eft.  ' Deinde'vero
 fi demus (quod certe veriflìmum  eft, ) màXimdm fluxìonurn par-
 tem à Cerebro defcéndere ,  quid opuSeft infuefum quoddam iter
 comminifciyfpretisiis vafis ,quibusceu canalibus, fluxus 6V reflu -
 xus humorum natura fieri eonfuevere t verifìmilius mihi quidera
 videtur,humorem in articulosnortmodà fecundum  membranas
 neruofquedcfluerejied per venas etiam,- perque arterias, per quas
 alimentimi ad omnes partes'pervenir,non minyvitioCi Cucci quam
 bonicapaces^&plerumraieeorefertas ,- quem in articulos ejus,
                              _«                    copia 
                     Àrthritis & Podagra.                   58*
                                        ""■
 copia aut mala qualitate irritata? deponunt, fi eum afe illi repelle-
 re nequeunt.Sic & Fernelii fententiamrefellitValetius exercitàt.6'3.
 in Holler, prax. quod pericranium pars non fit tranlmittens, à qua
 omnis fluxio fiat, hinc colligitur, quod reperiàntur multi àrthriti-
 cis doloribusgraviterafflittari, qui prius rtec capiris gravitatoti
 ullam, net ùllum perceperint dolorem : cum tamen eX Hippócraf.
 lib.de nàtur. huttf, omnis pars tranlmittens,  excipiensque laboret
 in  omni  humorum decubitu, fuisque Symptomatìs Ce prodat-^
 Praetereà  a  pericranio in articulos per partes fubcufàneas qui po-
 fefteflcaditus?  Probabilius eft,fluxionem infpinalem medullarii
 fieri à cerebro, ex quo oritur. Et quid vetat,quo minus lànguis qua-
 lifcunque fittili membranarum & cerebri venis, hujusque finubus,
 per venas & arterias devolvi T deorfumque relabi poflìt, omneque
 fluxionis  genus parere? Ad'ha:e fententia eft Hippocratisfett^Jib.-
 6. epid; Cuiinteftinumdéxtra parte afficiebatur , arthriticus erat
 quietior : poftquam vero id curarum fuitf erat doientiòr. Galenus:
 in com:id fieri fcripiìr,converfb humorum impetu à colo intefiino
 in articulos. At humorem ejulraodi femper a pericranio decidere
 quis dixerit? Accedit huc, quod plerique oblèrvarunt, à diarrhoea
 intempeftivè cohibita arthritidem nónntinqùara fubfèqui.  Qui
 Fernelii partes mordicùs tenent,  Validas hùiclèntentiaemachinas
 àdmotàs putant, Ci foli capiti adhibitis remédiis * teritàtis fruftrà a-
 iiis,  fc forte arthritidem curaflè ptofiteantùr. Sed hoc rriinUs veri-
 fimile.  Sfatiiamus prgnthl'nirìrnfi mnrkifimmmagna py parcp pv»
 Capite, toto corpnt-p.hpparfrlipnprhanarp.  Sir etiam D.Riofanum*
 pracceptorem  olim iricum,  prò  veteribus contra Ferrieliutti ali-
 quando difputanterri audivi : Etfi non igrioro,artfiriticàs fluxiones
 a capite faepius incipere, quia arthritici fere deltillatiónibttS obno-
 xii funt, cerebrum tamen femper raaliforitemefle,illique perpetuò
 tanquam  parti mittenti  in curatione  arthritidis fuecurrendurrlj-
 pernego. Nani ut raìttàm arthritidem aliquando fieri congeftioney
 noneft dubium,  exfuppresfisraenfibus  haemorrhoidibus,  aut fp-
 lemni vaduationc nonnunquam  originem habere.   Siquidem iftà
.fi arte excitata vel naturae robore fupervenerint,- ceilantarthritrci
 dolorcsV   Quin etiam fi terap e Ili va miffione fanguinis revellafur
                               S> d d d  3,             fl»xi<ff 
5&t                 Àrthritis & Podagra.
__^________ ___^_^^^^________»———————————i a——————*—__*—ri- ——*.■*■
fluxio, qua plenitudo antecedens caufa  per phlebotomiam im-
minuta eft, difparetmox àrthritis.   Ergo à parte una femper_>,
fed aliquando à toto incipit fluxio, quod evidentlus eft ,  cum
longa; febres  arthritide terminantur_.  , materia febris in imbe-
cilliores articulos excretricis robore depofita_>.   Item authori-
tate, ratione  Se experientià conftat,  faepè ex Nephriticis fieri ar-
thriricos,& contra,  communi materia  hinc illuc translata. Quia
etiam de caulà colici dolores  aliquando definunt in arthriticos.
Nec dubium eft, vitio Se imbeciilitate ventriculi ctuditates gene-
rari,quar ad articulos tranfmittuntur. Ergo non femper ab exterio-
re cerebro incipit arthritica fluxio,lèd aliquando à toto, vel ab alia
parte,ut renibus,colo,ventriculo,utero. Velim dicat Ferii, cur po-
tius venae jugularesimponùtincalvarla fuaexcrementa,quàm cat-
terà; venae in  articulos imbecilliores ?  Arthritici inluper Fernelii
confilio capiti cauteria admoverunt,  adintercipiendam fluxio-
nem, quidam felici admodùm iucceffu, alii nullo profettu ! quod
facile perfùadct aliquando, non femper fluxiones arthriticas àce-
rebro incipere.Praeterea quae neceffitas nos cogit ad fatendum,per-
petuò humore à pericranio per partes externas in articulos deftilla-
rc, cùà cerebro per interiores venas & arterias defluere magis con-
fentaneum fit? cumq; à cerebro defeendentem per fpinam multi ar-
thritici fentiant?probabile enim eft,intra tunicas tendonum per fo-
ramina nucha; pituitam exudare,quae per palatum aut nares expur-
gari debeat. Ex parte etiam Joh.Conr. Wechtlerus 1.2. de hom:occid*.
ibifip: ìy.  Quod fi dicas,femper podagricos praelèntlre eas defluxio-
nes. Refp:ià fìmpliciter falfum eflè,quod fi tamep id eveniat^dicen-
dum eft/Gepè ad gignendps hos dolores concurrere firaul defluxio-
pes à capite.
     tJÌtultus in eo eft  FrancifcusFeyncut: Mirorhoc loco do-
ttiffimum aetatis noftra;virum, Fernelium, leviflìrnis rationibus
impulfum àcomprobata tot annorum Authorumque numera fen-
tentia plurimùm defciviffe.Is omnem arthritim frigidam effe,& ex
humore pituitofo gigni ftatuit, quem non ex vifceribus aut venis,
fede fummo  duntaxat .capitis vertice in articulos profluere vultt
quod humor  ex intimis fedibo per venas non poflìt in articulos ex-
cijjere purus,  Nos contra f fine eros humores f & impermiftos faepè
                                                     è ve- 
                     Àrthritis & Podagra,                583
  ————1 n um— —————a—————» ————————w—»-———-—- ———«—■—wmtmmmmm MMiHin—i
  è venis foràs per varia morborum genera fubtercutem erumpere
  videmus, ut in herpete, in ittero, tametfi prius fanguini erant per-
  mifti & maxime confufi.  Sed & pus ipfum è fublimioribus fedibus
  per multipliccs venatura duttus fincerum modo in alvum, modo
  inurinas fine fanguine ferri Se expurgari fatetur, vel ipfo rerum
  eventu coattus, naturae inquam CeCe deonerantis conatu, cujus vi
  quod noxiura eft & infenfum extruditur,  & à reliquis iecernitur*
  ut in crifibus & aliis naturae operibus quotidiè cernimus.Sed ex ar-
  thritidis defluxione non ea fit humorum fecretio.   Quid tum po-
  fteà ? Quid inde abfurdi eli? An non id experientià per infinitos ar-
  thriticos coraprobatum eft ? in quibus plerunque ante doloris ira-
  petum,aut eodem momento parti rubor,calor, venarum tumor Se
  diftenfio ineft, ut proinde non doloris vi haec accerfita eflè, fed ab
  eadem caufà Se dolorem, & haec omnia proceffilfe videantur ? Sed
  objicit, cur in àrticulo cum humore collettus fanguis phlegmcr-
  nem non exitat? fi phlegmone tumor eft calidus cum rubore,dolo-
  re,diftenfione, ócpulfationc,  quis illam in arthritide aliquando
  eflè neget? faepius tamen refolvitur, aut obdurefeit, rariusque fup-
 purat, languidior enim articulis calor eft.  Alias mutatione Cada,
 decliviorem articulum adoritur.  Cum interdum caro ibip.n. in-
 crefeere vifa eft, certum affluentis fanguinis teftimonium.  Quan-
 quam autem cruditasin cachexia è vifceribus in pedes decumbar,
 dum intumelcunt, podagram tamen non efficit, quod forte vel ar-
 ticulorum  imbecillitas non coneurrat-., aut humor non fatis
 alte, infiliens articulorum membranas ,  minime diftendat, nec
 illorum vineulis fit impattus.   Ita quippe in arthritide appa-
 rens, bonum ,  modo ne  id copia materiae fiat, fed potius muta-
 rione» foràs enim profertur morbus.  Sic argumenta fregimus.
 Nunc opinionem novamexpendamus.  Haec dum quadam veri-
 fimilitudine omnis arthritidis fomitem ,  Se fluxionis fcaturigi-
 nemin externa capiris parte conftituit,  omnes ipfius differentias
 tollit & curationem obfcuram. Non enim à capite fanguis, aut bi-
lis, autalius humor cum lànguinedecumbit,qui tamen primo quo-
vis impetu,ac per fé dolorem in articulis movere poteft. Et qui poC-
fitàfummo capitis vertice frigidus humor, quamtumvis tenuis, ce-
leritcr fub cute in extremurn pedis articulum fine fenfu defluere ?
                                                   Atqui 
<^%jl                  Àrthritis & Podagra.

Atquifaepè ac celeriter podagram impetrare notavimus,quam nul-
lus aut capitis,aut intermediarum partium dolor praecelferat. Non
ergo femper illinc mali origo eft.Quin etià fàepiflìmè frigidohumo-
reà capite influente fubjettas &extimas partes irrigariconftat,nuÌ-
lo arthritidis evetu, fed interim raanifefto rigoris aut frigoris fenfìi.
Anquia articulorum imbecillitas nonadfit? ergo perperamàca-
fhcxia dueltum fuerat argumentum, Sed nefcio quara facilis &ex-
pedita lu.b.cute,(quae fubjettae carni cójunttiffima eft) viafluéti hu-
raori concedatur(non enim per mufculos ferri vult)per qua à fum-
mo capitis vertice ad extremurn pedem repente poflìtdecurrere:
non enim vena; aut arteria;, non meatus alii, autfpiraculàillinc
retto adira, neqpe circumflexo in pedis articulos diriguntur, per
quae hujus humoris expedita fieri invettio poffit. Quinimo vix aut
difficile poteft illinc humor infcapulas aut lumbos ufquam ferri.
Sed efto,demus hoc aliquando fieri, non protinus id perpetuum &
unicum fluxionis iter ftatuendum erat, quod rarum atque difficile
in morbo frequentiflìmo eft. At vero ab  internis partibus expedi-
tior &ampliorviaeftadextimas,quò naturalaepèfoletonus quod-
yis deponere-  Sic  febres continuas in articulorum dolores folvi
Se definere videmus, materia èvenis majoribus non è capitis ver-
tice in articulos  trafislatà Se excufsà. Sic coticum doloréarrhritide
fupervenientefiniri, definente vero reverti, obfervavit Hippocra-
tes. Sic Se diarrhoeamintempeftivè fùppreflam interdum hoc viti-
um aftulilfe conftat.  Sic calculds^magnàex parte arthriticos fieri,
Se hos faepius calculofos effici, *àc faepè malo altero ceflànte aliud
faevire, longa experientià comprobatum eli, prout feilieet humor
in vénis,àutin pedesprocurabit.Sicdiuturno crurumulcerefànaro
àrthritis fubit, quemadmodum óchaemorthoidibusautmenfibus
fuppreflìs.  Sic arthriticis urina; praeter confuetudinem tenues, ac-
ceflìonem minantur, & rurfus craflèfcentesfolutionepromittunt,
diuque dein craflìores emiffae dolores impetum retardant. Sic par-
tior urina &fudorconfùetae arthritidis metumincutit. Sic &fre-
quens ventriculi cruditas fiveabefculentorum potulentorumque
vitio, five à deftillatione pituitae è cerebro fufeepta,  aut aliis, qui-
jbufdam ex caufis,ut vigiliis,curis,mceroribiis orta,faepè arthritidem
                                                     indù-
                                                             / 
Àrthritis & Vodagra.                 585
 inducit,quotics aut jattata,aut aperientium, ut vini praepotenris u-
 fu vehementius impulfa atq; praecipitata , in articulos fenfim pene-
 trat,utique fi tum quoque horum imbecillitas adeft. Quamobrem
 vel à plenitudine & venarum redundantia, vela partium excre-
 métis defluxiones fiunt in articulos,modòlenta;,modòpra;cjpites.
 Quandoque etiam peculiari articulorum vitio & imbecillitati in
 ipfis frigidi lentique humoris congeftiofit, quae vel leviflìraà de-
 fluxioneaccedentc&conjunttà doloreminfert.  Exquonònnulli
 arthritidem modo à defluxiotte, modo congeftioncfieri pronun-
 tiarunt. Peter Pigraus ad hunc modum : Nonnulli volunt,arthritidis
 caulam eflè humorem è pofteriore capitis parte per membranas in
 articulos immilfum, qui ibi ob ipforum imbecilftatfcm fiftitur ac
 retinetur. Sed difficile admodùm videtur,  quod ejusmodi humor
 aeris & mordicans, per membranas, partesquenervofasaefènfibi-
 les, fine dolore Se tumore tranfire poffit : adde,quod ex feipfis fatis
 fint debiles ad eum humorem retinendum&fìftendum.  Hac ille.
 Obidetiam JacobtuAubcrtutlaudatHippocratem: Quodautemà
 vifceribus & intimis partibus arthritidis materia emanet, oftendit
 Hippocrates Aphorifmo quapVagefimo quarto Se quinto,Settionis
 quarta;.' Jguosfebres longa exercent ( inquit ) iis tubercolo ad articulos
 vel'lab ores fiunt : Se mox: quibus tubereula vel in articulis lab ore sposi
febres fiunt, iis cibarmpluribus utuntur.  Afrhujufmodi febres abfque
 aliquo vilcere male affetto-fieri non p offe,  apud  omnes Medicos
 eft in confeflb : quod fané oftendit Fernelius libro de Febribus, ubi
 intermittentium caufas tradit.   Tunc enim ab hepate & venis in
 articulos fit fluxio,  cùm hujufmodi partes tanta gravantur copia,
 ut eam nec excipere neccontinerequeant :  ideircò per emiflària
 adexteriores partes hos fupervacaneoshumores  propellunt, ubi
 ob mufculorum laxitatemnullum excitant dolorem, hinc vero' in
articulos, ubi ob adftrittionem partium retinentur. Ac quoque fa-
cobus Fontanus lib.3. Med.Pratl. eft appellandus :  exiftimant defiu-
xum fieri femper à capite, quod falfum, praefertim in fanguineà,do-
 ttèdifputatum àBotallo libroproprio deCatarrho, fluxiones o-
 mnes non fieri à capite, fed ab aliis pai t'bus, quod expresfit Hipp.
 lib.deLocisin nomine. Laborfit, ubi à carne humiditas fluxeritvi-
                                  Eece              tioCa. 
58*5                 Àrthritis & Podagra.
■*—p— ———— i     ■■ i         —          ii      11 «
tiofà. Unde admodùm perite ]acobus Oetheos tib.obfiervpropr. Ani-
madverti fà;pè,quofdam dolores óctumores calidos repente omnes
articulos extremorum membrorum invafiflc tanta quidam vehe-
mentia, ut aegri neque brachia neque pedes movere poffent.  Qui-
bus fymptomatibus febris fatis intenfa cum vigiliis etiam accesfit.
Nos vero tumores non ex deftillatione capitis ortos eflè, ut qui-
dam magni medici cenfent, fed à plethora in venis magnis colletta,
proficifci oftendit curatio.   Etenim venae fettionibus repetitis &
topicis moderate refrigerantibus,& diaetà refrigerante Se tenui eos
fuftulimus.
     Tranfeo ad Cbymicos, quorum explicatu Tbeophraftus Para-
celfits ita fentire fertur : Errant, quiputant» podagram effe fluxum a
capite defeendentem phlegmoticum. Nihil tale esl, quàm fi podagra
ex fuperfluo humore venir et.  Diata autem esl in hoc nofiro tr allato
potisfimum efrprimarium.ld quod multis probatur.Quid ? Geftuirit
Galenicos, ut vocant, hic defèrere. Helmontius libro,qui velupe vi-
ventium morbus antiquitus putatusinficribitur, certe  in eam par-
tem differit multa : Si catarrhofi nil in femine podagrico attu infit :
ergo neque etiam in podagra inde oriunda. Ergo fi podagra haere-
ditaria careat catarrho, ergo etiam qualibet alia.  Fabulofum eft»
quicquid de Catarrhis,guttisque commentum eft.  Dato namque
abfurdo, quod catarrhus depluens, faceret acceflum podagra; Sec*
Reliqua verba fupra pofiui.  Norunt namque podagrici plures, fibi
inftantemacceflum praedicere ex mutato exeremento, intra pedis
digitos nafeente.  Quod lane non defiuxum tàm humoris , quàm
ipfisfimam fudoris, laticisque alterationem prodit. Eft autem Sy-
novia. Non eft autem affluxus cruoris,defluxus è capite aut jecino-
re, eò miflus per ambages viarum intellettui imposfibiles. At licet
incautosfenfiisdecipiat, videanturque fentire defiuxum fupernè :
fenfuum tamen duntaxat funt fallacia indicia, prout dolente den-
te , in totum capitis latus, depluere videtur augmenturn caufae do-
lenti. Nullumque horum defluere, multoque minus defluxura fen7
tiri poflè: humorem nufquam nifi in Galcnicis jibris exiftentem.
Laticem vero  advocari doloris buccina & per venas dimmi, ad
-luendum, certuni eft, in fcholis confirmaflè defluxionum errores,
                                                    jecur 
                    Àrthritis li Podagra.                 587
11         ■ 11                ■ —         ■       1»
jecur acculàtum,caputq; immeritam luiflè culpam,& fuftuliflèfru-
ftraneas mille medelas.   Sed quid haec cum Catarrhi fabula com-
mune habent ?  Inprimis nuiiam efle partem mandantem, mitten-
tem,(àgittantem aut dirigentem,fat alibi confettum eft. Sin autem
fuà fpontc decurabat in latus fibi pcrpendiculare : certe dormienti
non cafurus humor,fi totum corpus dormiat lettopiano,quoniani
decft linea perpendiculi. Hac ifte.
     Nonnulli, ut Aubcrtut oc Fontanuifuprà prodiderunt, Hip'
pocratem Se Galenum devia, ut vocant, Fernelianà diflènfiflè. His
Se Paulut Arginilo, AEtiui, Nonut, Oribafias, Pbilotheut)ungi pote-
runt. Alexander Trallianus quoque mentionem eapitis obiter in-
fert : utantur agri fubinde bolneo : cum jam fudare inceperint,tune
caput decollo radici* fàlicis abftergi carato. Nec C. Celfus, nec Gar
riopontusà capite affirmant humores Arthritidis trahi.   Quid Ara-
bes ? Avicenna ita loquitur : Purgotio esl utilis, quia podagra osi ex
fuperfluitate digeftionis,qua efl hepatis & venarum.  Haly : ex fuper*
flottate cibi £9" humoris, ex Venere, ex otio, ex triftitià.   Rhafes pri<-
mum quidem ito differit : Si ergo dolor fuerit in pede dextro, debe-
musminueredemanudeXtra&Bafilica,  vel de quibufdam ramis
ejus « de non debes ire ad aliam venam. Si autem non poteris mi-
nuere ipfam, ncque aliquem de ramis ejus,minue de Mediana, quia
quidam ramùs de vena Bafilica, Se quidam ramus  de vena Cepha*
lieo conjunguntur , & fit ex earum Conjunttiorte  VenaMediarta.
Minuere autem de Cephalìca non multùm juvat in hoc caCu, quo-
niam illa vena non deriva tur, nifi à parte fùperiore duarum par-
tium vena;còncav«,d*indeillicadfcenditfpina,&teHditad marni,
Se propterhoc evacuat fànguiné capitis & Colli citius,  ex partfcau-
teminièrlori rardius. Bafilica autem vena dividitur ab ifta intra Se
extra à clibano pettoris inter latera, Se venit ad manum fùp'er parte
axillarum, & proptereà evacuat fanguinem à partibus infcrioribus
citiùs.  Et mox : Sit ejus Diaetà frigida Se humida,& ftratus ejus, in
4juojacuerit, fit frigidus i 6c fi fuerit hyems, cooperiaturcaput 6?
totum corpus, &fugiatvigilias, & cogitàtiones, Se iram.  Tandem
hic autor nec caput nec cerebrum eò modo accular : Caufiti quibus
fiunt dolerci fimèluraruj», fiunt tres: prima eli augmensàtio bum*-
                                 Ecce.             rum, 
5gg                 Àrthritis & Podagra^__________     ,

rum, fecunda esl fortisudo membrorum pnnctpoliumpoienttum efi
fiacre foperfiua, tertia esl debilita* membrorum recipientium.  Fere
fimiliter Alsbaravius, Almanfior, Albucafts, Byngezlajanus Dama-
ficenus, Rabi Mojfes.
      Eftquidem,  ut noviflimófèrmone oftenditur. Attamen &
vetuftiflìmis Medicorum. vifum eft,  humorem articularis morbì.à
cerebro ipCo in ea membra diffundi.  Quo nomine juniores illis de-
biti autores,etiam ijpCoSvenmculos cerebri dicunt, ut AndreasLaw
rentitu,Grafiecc'tus Se alii, quos hic nominavi. Aft eo ex genere Fer-
nelius hanc ipfam opinionem quafi emendat. Videt enim ejufmodi
humorem nec per nervos cerebri nec per Spinalem Medullam dedu-
ci, nec eundem à cerebri[veni* trahi,convehique in eas corporis par-
tes poflè, qua; articulis confèraintur. Proinde ipfi placet, materiam
Arthritidis tantum à capite, & quidem inter cutem Se cranium inea
membra ferri. Horniniillius autoritaria non defuerunt aflènfore*.
At inventi quoque pofteà funt, qui eundem humorem praeterquam
à capite illum ad modum, à cerebro ipfo etiam, ab hepate, à Matrice
ac praecipuè à veni* proficifci pofiè contendebant.  Quare euntta
illadifciplina Femeliana lababat.  . Eft Se opinio, deiànguineillos
fluere humores. Ad quam Se prifcis praeeuntibus deduci videmur.
Quitta res mine ita depingi,  ac mota- fùperiore eraatffione, tàm
compendiose dici poteft, ut ante oculos velut in tabella poriatur.
D. D. Sennertu* ex grege illorum eft»qui Fernelium refellunt. Cogit
copiarti rationum, quibus Tt ine avella* 3 Frane:India, Laurenttus,
Mercuriali*, Qapivtcciu*> Hieronymas Gabucimus,Spigeliusufi^fue-
runt. Idem Spigelius,idemque CapivacciusacFranc: htdiaantcSen-
nerturn, ut & Antonini Quaìneriui, ac Georgia* Bettina*^articulari-
um morbù comperérc»folenni fanguinis excrerioneihhibiti, crea-
ri.  ^Vw^*vhabetiquodnovet,J^^/w«i redarguendo. Verìtatk
ignprationem plerumque teftatam nimia facit varietas apinio-
num. Verùm Sennertu* in eo ipfo potius verfatur errore, Cujus spi-
gelium, hominem genere Se dottrina nobileminfimulare non du-
bitata Minime Spigelius ifed Sennertu* aitincerebrumsfifundihumo-
res. ReeognofcitefuperiócaYerba Sennertu facile aliquid per jugn-
lares venas, cùm internas, tùm extcrnas in caput adfeendentes
 ..^•-. <                                                etiam 
                     Àrthritis & Podagra.                  5 gp
  —'-----------——f----r~                     ------'---------1—.1 11 1
  etiam in cerebrum SeCub cutem protrudi poteft, undenonnullos
  vigili ae,alioslòmnolentia, alios alia Symptomata infeftant./&•/--#-
  dem : fit fiomnolentia à materia intra cerebrum cornatala, non extra
  calvariam colletta,  quae fi in arthritide adfit, aliquid materia etiam
 per vena* (3'arteriasinìpfiumcerebrumeffundi docent. Contra Spige-
  lius ita loquitur : per venas jugulares inrernasóc externasfercbatur
  bumor in capiris externas internasq; partes,  nempe cerebrum.
     Mente Spigeliana opinionis,meàqi interpretatione fànguis,ubi
  Àrthritis tentat homine, per vafà in cerebrum Cettur, ac per fimilia
  conceptacula refertur.Quó fieri poteft,ut aeger nunc forano grave-
  tur, nunc urgeatur vigiliis. Senn:verò humore ipfum vult in cerebri*
  effundi. Hac ratione non Artbritis,non catarrhtu,Ced apoplexia aut
  alius multò gravior concitabitur morbus. Nonneindealcus cere-
 bri aut Apoftema naCcetur, ob quod Avicenna homines fcribit ma-
 xime pervigiliovexari? AcCibumor,utvultSennertus,in cerebrum
 effundìtur,  flabitne ille in cerebro aut inde decurret? IftecertèveJ
 defluendo vel permanendo cerebrum inCeftabit, Se quidemdeipfì-
 us Sennini Cententia ; Verbo tute relegas : ea,qaa oribritici* accidunt,
 loftxantur, humorem hunc neque in cerebrogenerari neque cumulari, ac
 inde in vena* Searteria* rigurgitare, cumfibocaccideret, bumor tam
 aeris, tantpfsque dolores e§cereposens, gravijftmos. in cerebro ajfetlus
 excitaret. In has fàlebras nonincidifletD.D. Sennertu*,niCiiìliper-
 . vulgata, inveteratàque teneretur opinione, cerebrum inteftinosfu-
 os humores jugiter eruttare, qui vel in os ac in palatum vel in nares
 dcpuc.antur. Cumq; Sennertusbumorem illuni affirraet eflè acrem,
 Medici«rit,obi4C^^aitamederijUtilleevocctur.  ,-Haecorigp
 eft illi us Medicina;.  Bonosautores fequitur Sennertu*, dum hu-
morem Arthritidis tradit vafi&inartus inferri.  Aft haec vera mpx
corpmifcet falfis ,  cùm idem portionem humpris contepdat_»
( funt ejus verba)- in Cerebrum effundi.  Eft, uri imprimis often-
dunc paultis locis tS\C. T. Cicero Se D.Ambrofius libr. 4. de offe iis
Cbrsfiian.c.2j. unicuicjiinfita cupiditas & veri docendi Se difeendi.
Ad camigiturego aequè excitatus, abjudicanda nunc palàm repu-
dio; qua& via curandi fit rettior, cujus rationem optimus quisque
{emper habet maxime.
                               Eeee  j              Nunc 
 590                 Artbritis tY Podagra.
 ——————————— _—■————————> —————i——————i<^MHBMa«MBdaM*aapBnaMa
        Nunc idem Z)./>. £><*»• Sennertus  à vero rurfus fé ab-
duci patitur. ÌXambìc in quaftione feptimo humorem fero fum dati»
capite cumulari Se per externa* ( funt ejus v erba) corporis partes de^
labi fed raro in Arthritide.  Ac cap. d. de Ifch. ita differit.  Non-
nulli & arthritidis vertehrarura dorfi in fpecie mentionem faciunt:
& concedimus eam interdirai dari,  quae etiam eandem caufam Se
curationemhabet,quamaiiàcarrhrirides.  Videndum autem hic,
ne decipiamur ac  quemcurique dorfi dolorem prò arthritide ha-
bcamus.   Saepè enim accrait, ut ex materia ferotd Se a capite deflu-
ente in dorCo, Se pracipuè fiecundum duclum  mufculi cuculiarti dilli
deficendente^ ad fpinam infine ejus mufculi  borente dolor excite-
tur : qui tamen arthrjris non eft, cura non in partibus ad articulum
pertinentibus accidat, faepè etiam momentaneus fit,ac dormiente*
afftigat ,~afòmno vero fiurgentes defierat & evane ficai, quod in vera
arthritide non accidit.  Hoc iUe.  Certe ego & in hoc refifto.Nun-
quam ferofus humor in capite cumulotur , nec è capite defiuit. Si
qui humor fubter cutem capitis colligitur, nondecurrit.  Quapro-
pter ea tùm incidenda eft, ut detur exitus.   Si puer eo hydrocepha-
lieo mòrbo, quo humor inter cutem capitis, faepè ut fit, retinetur Se
inter pericranium , graviter diuquepremitur,  nunqaam inde fit
 decurfio,ut Scapolo tandem doleant aut brachio. Mufculus Cucul-
iarli quidem ab inferiore parte offitOccipitiioti^inen\rxanix , ve-
 rùm humor non fecundum ejus dubium,  utvult Sennertus Se loqui-
 tur, deorfum manabit.   Sudationes illa; privata; intra cutemali-
 quando fiunt Se collettiones quoque ,  fimiles àutem de fluxiones
 nunquam exiftunt.  Quamad cognitionem& Hippocrate dótto-
 re d e due im u r. Hi e libro de locis in homine- & de morbo fiacre & carne
 humorem , undeòe dolor tandem fiat, fub'cutepronuntiatèxuda-
 ri.   Talem arteriae intervomunt.Eundem quoque rurfus venae tra-
 hunt* Quare ille dolor aliquando non diu fèntitur.
       Tàm multa inSennerti opinione habentur* quae corrigen-
 da funt, quae prorfus novanda, qua; &abjudicanda,inventis mèis
 novis irineribus Catarrhorum. Conftitutumigitur fit, arthritidem
 nullam à Cerebro vela Capite proficifci ; Necullum humoremjeò
 morb o jam infeftante, in Cerebrum effondi, nec 4cnique à Capite 
                 àrthritis & Vodagra..                   591
 —————.——————-■———-—»——————■——__-—» ,    ■————————»■—— ——————_____,
 vela Cerebro per vena* arteria* fa aut per nervot aut per Spinalem
 Medullam aut per </*#«»• Mufculorum, ut fentit Sennertus ,  in artus
 ferri.   Aliud ex alio nettitur,uno labefatto,labant omnia.Ncc co
 in genere nimius videbor  ,  qui inchoata rurfus perfequor. Quid
 dequàque re certi habeam,magismagisque cupio exponere.Multi
 me tacito has videbunt  ruinas.   Semper lumen veritatis appa-
 ret feriùs. Sat bene & cum iis nunc agitur,quibus contingirtut falfa
 vel in fenettute deprehendant.   Haec opinio , quae ad noftram ae-
 tatemviguit, mirificèelldifperfa.  Quare femper habeo,quodin-
 novem. Nec ea me tenetlibido, fed ftudium veri.Pro eo qui dicit,
 contra multos dicit.Hic vixfugietodium. Eoque meminu*infti-
 tuti mei poenitebit.  Nec aequi vicisfim deerunt judices. Ego nunc
 rem paucis complettar.  Noftra fententia Sanguis, arthritide ho- //
 minera tentante, incalefcit. In eo primus exiftit motus, hinc arteria ff
 pulfusma\or,febris,vigilia,autfomnusaltus,capitisgravido,  dolor-.,
 artuum, Se cutis infiammano.  Privata illa membra,ut Matrix,Sfo»
 macho*, Renes,  Hepar non proximè ac ex CeCehumoresfundunt
 in artus, fed vitiofiis, labulofusquefanguis invaletudine cujufdam
 vifeeris  ita moveri poteft  , ut articulariu* morbus protinusinlè-
 quatut-».
                         CAP.   VI.

                     CAUS^E.

                An humor 7'artarem?
    Hllmorem  Arthritidis ita Sennert tu definit : bumor eftfèrofusa"
    queu*,fiedfialfus efr atris,tjr ut Chimici appellant,  Tartareu*,qu4
ob id non foppuratur.  Illud Tartarei humoris genus non memo-
rat Galenus , homo Graca*,i%notatque Latinus Autor.   Aft id vo-
cabuli diu & ante Sennert um in vulgus fuit pervulgatum,ac Lip-
pis,tonforibusque femper in ore.  Eà aetate dotti & indotti fibi a-
liquanto altiùs fàpere videbantur, verbo tàm peregrino ufi.Meritò
igitur de hujus ipfius nominis ratione videt ClarilF. Dn. Philippou é
Jacobus SachsfCartari nomen, inquiens, à Syris eflè defumtum,pu-
tat Martini in Lexico Philof.f.j8^.  Quamvis Se Ejjus dicatur,quia
                                                      ob- 
   591                Àrthritis & Podagra.  •
       '      ■                 '  i------------                  '   ■■
   obfcurus & in vafis imis praecipuè fervari  foleàt. V.de$iEtymol.
   Renod.deNat.Med. 1.1. e. 5.Paracelfus l.i. deTart.c.EleganterCl.
   D.Febr.in Lit.ad me datis,fi nugari liceateuriofo tantillum de 5?ó,
   jurc meritò ei nomen idem cum inferno,  quod voraciffimus fit &
   omnium rerum tintturas facile in fé recipiat ,  Proteiqueautcha-
   mxleontis alicujus inftar omnium rerum colores aemuletur, quod
   fyyeiattoìc, docet.  Nomen Tartarum vel Tartarus alias apud ve-
   tuftiflimos Medicos, quantum ego feio ( inquit Exc.Dn.D.Baufch.
   Phyfi Schwinf.) nonlegitur, illi enim forfande eofub nomine Fa-
   cum vini mentionem fecerunt, verùm ante Paracclfum hoc voca-
   bulo ufi funt Nicol. Pra;pofitus, Petrus Argillata, Leon.de Praeda-
   palea, toncoregius, Piatearius.  Hinc Hadr. Junius in Nomencf.
   vocabulum Barbaricum eflè dicit. Hac autor.  Verùm de re ipsà
   aequè laboratur. Nam & eam Autores a Galeno profetti, diligenter
   pendunt.   Et  hoc eft , quod *David Crufius libro primo Iheatri
   Hermetico Hippocratici capite decimo feptimo Ceriptum reliquie-.:
   Magna pars difcordiae,quae inter Galenicos ócHermeticos fovetur,
   ex terminorum Chymicorum ohfcuritate ( obfcuri aurem illi funt
   non refpettu fui, fed ignorantium ) eft orta.  Cùm autem voca-
   buli Tartari hoc libro aliquoties fit fatta mentio, ne termini novi-
   tas  aut ©bfcuritaslettoremdetineat, exiploParacelfoejusfignifi-
   cationemeruereconabòr.   Eli ergo Tartarus excrementum per
  ejus fpiritum coagulatum : Paracelfustom. i.l.j. deorig.morb.ex
  Tart. tratta 3. Per fpiritum coagulantcm vero eft intelligendus Spi-
  ritus Salis.  Coagulatio enim omnis ex fale,Paracelf. tom.2.Iib.de
  morb. Tartar.c.3.5.9.12.& tom.3.1. i.de Tartaro tratt.3.annot.in c.2.
  Spiritus vero ille falis eftbalfamusnaturae,quifuftentàtcorpus,ne
  putrefcat,Paracelf tom.3. Li.de Tartaro ci. Annot.Videatur eriam
  Gerard. Dorneus in clav. philof. chymift. tit. dePhilof Speculat.
  fol. 162. Et haec eft genuina vocabuli & fignificatio & explicatio.
  Hoc hic.  Ac ex eodem Chymicorum genere Andreas  Cneufftliu* :
  Tartarum dixi hunc affettum, non meo,fed Se veterum philofopho*
. ' rum Se rettius fentienrium Medicorum nomine, explicat ènim ae-
  gri affettus dolorofi non tantum naturam  Se originem, fed etiam
  accidentìa five dolores. Tartarus  vulgò.dicitur infernus, item faex
                                               j       vini. 
                    rArlbrltls&Podd$ÌÌ:     v      _______$n

 Vini,Germanicè 2B«nf?em /  Tartarura hunc fi infernum dicas,dl~
xeris dolores & cruciatus plus quàm infernales.  Item Johannes
 Ra'icus libro de Podagra  : Omnia alimenta,6V quae juvent,  & quae
 noceant,habent.Hipp.l.delocis^ff. 1. de prifc.mcd, & 1.4.morb.ij.
 autem morbi, qui ex Calefaeculento alimentis admifto  , quodquc
 digeftiopi Se egeftioni per fua emunttoria ad verfatur, oriuntur,ó-
 riri a tartaro dicuntur, trallatafignificationeà tartaro vini,in quo
 hujufmodi fignaturae evidentes funt.   Hipp.  l.de aer. loc.&aq,
 Tartarum vocat nottem referens quid, ficut ib.purura nutrimenti,
 quod Spagyri Rubinum vocant,fplendidum appellat.  Hic tarta-
 rus vel folus morbum caufàtur, vel aliis etiam permifeetur impuri*
 tatibus ;  idquodpermelechahi.e.falfilaginèm;Hiob39.Pfàl.io7,
 Jer.17. &gaphrithh.e,bituminofum, fulfureum quid, Scriptura in-
 nuit, Deut. 29. Etfi vero quoadexternas fignaturas,  oc corporeas,
 alteratus talis in corpore appareat tartarus , quale elementum Se
 humor adparet , in quo latet :  tamen quoad internas fognatura*
 principii fui piane non eftaiterabilis, fed indomitus,Hipp.l.deaer,
 ioc.&aq.Sedimentum Urinaeargumento eft totUni tartarcum, &
falfis exerementis refertum, teflimonii funt calculofor um calculi, '
Oftenduntpadagricorum articulorum fubftilla, Se tophf.  Afti-
 pulatur Hipp. 1. deprifi med,. fèxecnta  nomini ineffeait,quar'pro:
 copia,& viribus varias habeant faeultates Qfiotofietlìàv fuccinitGa-'
Icnp, qui humores acutos,fàlfos,aeetofos,nitrofos,aeruginofosad-
mittit,& I.4. firn. f. c.16. fanguinem morbofum aut fàlfum,  auta-
 marum vocat.   Atqui hae flint tartarearum falium proprietates:
non profettò comparate,' fedrealiter. Atque etiam Peter Poteriu* 1 '
Tartarus feu Tartarum nomen lortitur à facce vini,quod trina fuB-
ftantia conftat,cura propria tinttura,falina,fulphurea, Se mercu -
riali.  Trattura cum dittis tribus, naturam feminis, ex quo pri-
mum genita fuit, retinet. Sic in homine fanguinis fex Tartarus ap-
pellatur.   Duplex vero eft Tartarus : unuscralTus&faecnlenrus,
qui ima tenef,  alter tenuis, qui vini corpori mifcetur.  Rurfus
ifte duplex eft i unus,qui,exempli gratià, fèorfum a vino liquoreve
alio,vcl à sàguine fcgregatur,& doliis atqjvafis adhaeretjalter tenu-
ì-firap, qui perpetuò vini,yelliquoris corpori mixtus mane t,neque
                                    F f f f           * up - 
*94                Cribrilo & Todagm,

tinquamàporpore liquoris fegregatur : Coagulaturverò à fpiritu
falis, qui fof mamipfi dat, juxta locum in quo reperitur.   Eft ergo
materia cm»dameycremcptifl'ai ab «"'""'nriifiih formi refolnn
fo u\ difr^rni rrequeati 6V ad coagulationem apta.  DiffertTarta-
rus prò regionum,terrarum,& aquarum varietate,atquc prout alia:
*erra;,& aqua; puriores.  Rurfus eft Tartarus,vel vifcidus, vel bo-
laris,vel arcnofus, calculofus.  In univerfum tot funt Tartari dif-
ferenti», quot funt alimentorum fpecies.
    Intereà audiendi non funt illi, qui putant, Tartarum idem effe,
ac phiegma: Nam Tartarus in omni re liquida , etiam in aqua,o-
mnibusfuccis, fruttibus, eduliis, &c.reperiturmpn ita phiegma-,,
quod extra corpus humanum non eft.  Praetereà 'pituita incottus
eft fanguis ; non ita Tartarus, qui ubique adefi>nec cottiones refpi-
cit.   Non nego reperiri ipfum in humore, nec proptereà idem eli.
Cafeus eftin latte,nec proptereà lac eli.  Et ut clarius Tartari no-
titiam habeamus, intelligendum eft, materiam Tartari effe fuper-
fluitatem naturalem, hoc eft,à natura rebus infitam,6c fegregatio -
nemquandam,   quae juxta concordautiam cura feminis parte mi-
fcetur.   Et ut rem magis inteIJigas,fuppone, quodfibet corpus de-
 bere effe fimplex , nulla re mifcellanei conraminàtujp«ita ut aqua
 non effet,nifi aqua purisfima, abfque ullo additamento  }  fic fucci
 herbarum puri Se finceri, abfque ulla permiftione ; quod tamen ita
 efle minimèvidemus, imo contri in omnibus purum cum impuro
 rnixtnm effecernimus,hoceft,feces,& Tartarum;ut cum aqua lu-
 tura, cura vino faeces mixtas reperimus*   Illud igitur impurum»
 «modfèparart debet,Tartarus ipfe eft, non quod Tartarum cum fae-
 cibus,  quaefubimpuritatumnominecomprehenduntur,confun-
 damusjmagna enim differentia inter illa eft : Nam impuri materia
 duplex eft: una,quae refolutioni, altera,qu£ coagulationjapta effc
 xllafundumpetitrhaecvafisparietibusadharret  i nam faeces ex-fui
 natura fundum petunt/Tartarc» vero non nifi beneficio fpiritus falis
 coagulatur.  Exemplo res illuftrabitur.  AfiBienfum,quodaflu-
 mitur,in ventriculo poft concottionernfeparatur in fxcesf Se hu-
 morem fanguini gignendp idoneura.  Fasees per inteftina rejici*
 wntur»  tanquam res impura; materia fanguinis, imo ipfe fanguis
                                                    Tarta- 
                 Àrthritis & Podagra'.                    ***

Tartarum in fé continet, qui variis in locis coagulari poteft. Ufqu*
adeò ut dare appareat, omnem humiditatem è terra provenien-
tera, habere in fé innatam quandam falfedinem Se tartareum quid-
dam,quafi vifcofitatem apparentem» qua; a rejicjuo humore fé fepa-
rat, Se in corpus folidum coagulami
     Quòd fi facultas concottrix,feu calor naturalis in liquoribus
tartaream impuritatemnonfeparat, fed permixtam cum alimen-
to efle patitur, fit ut in hominem quoque perveniat : Namquia
neceflìim eft,nutrimentis quotidiè uti,ali,ac fuftentari; tartarea au-
tem materia in ipfis nutrimentis cibi, Se potus fi ta lìt,ex neceflìtatc
indies purum cum duplici  impuro aflumimus, undemorborurru
maxima pars originem ducit,   Ex his fatis patet, quid fit Tartarus,
quiplura defiderat, Paracejf adear. Se ejus libros de Tartaro le*
gat_«.  Hac hic,
      Illius generis difputàtlones cunttae de Scholà Theophrafti
Paracelfì fumuntur : Omnia, quae terra producit ,  funt lapillofà.
Stomachus autem ftatim, ubi  ad fé recipit Cornelia Se ingefta,fepa-
rat irapurum a puro,quod nutrimentum eft : fi fortis eft ftomachus,
purum tranfitad membra nutrimenti causa  , impurumperfecep
fum exit ; fi ftomachus debiHs,mittitimpurum eriam ad hepar,ubi
quoque feparatio fit,fi hepar forte,rettèfeparat,dcfimul mittit mu -
cilaginofum cura urina ad  renes , fi hi bepèfèparant, rette eft,fin
minus, remanet in iftis mucilaginofum Se lapideum & coagulatur
in arenam, quam voco Tartarum.  In aqua eft materia lapìdea* fi-
cuti Ci  diu bulliat vel deftilletur, adhaeret ut Tartarus in vafe. Tar-
tarus laepè per alvum exit.  Si yis expulfiva debilis eft, vis falis coa-
gulativa facit Tartarum.   Tartarus poft primam digeftionem, ut
dixi, quae fit in ftomaeho,  tranfit ad lecundam fèparationem,p. di-
geftionem in hepate, pofteà tranfit adtcrtiam feparationem Se di-
geftionem,quae fit in renibus,pofteà nulla eft feparatio aut digeftio*
fed illud fai, quod defcendit ad rencs,fal feilieet refblutum jacet in
renibus Se fèparatur, fuperfluura expcllitur in veficam Se mingitur.
$i vero feparativa & digeftiva virtus in renibus non eft perfetta,ja-
cet in Renibus, hinc morbi.   Urina non eft,nifi fal,fic ex petra na-
fcitur fai petra;, fic ex urina coquitur lapisó. fai nitrum.CIt dixi^ge*
                                Ffff  i            nera? 
 596                  Arthrttk tY Podagra._________    ^

 neratio Tartari venit ex defettionè feparationis ftomachi vel hepà-
 tis.  Homo habet in fuo corpore fai. Sai Sanguinis eft ama rum.
 Sic ergo jéttigatìo venarum eft ex ©ppilatione Tartari in venis,&
 fic fgepèfit, quod vena incifa non fluiti tunc dicunt noftri, quod
 melancholicus fanguis fit,quod non eft verum,fed eftTartarus,qut
 oppilat, ideò bis aut ter vena eft fecandamagisverfus principium
 obftruttionis,donecfluat,vel imponendum,quod Tartaruminter-
 siumréfolvat: nani fi fapguis ille lavetur,invenieslapillos  , ideò
 non folùm arena eft haec, quae per urinam tranfit,fed ea ubique eft :
 Sic & in oculis faepè nafcuntur lapides : nam liquor falis, qui eft in
 Càpite, federe poteftad oculum.  Ita etiam invulneribus capitis
 fzepè vidi lapillos albos emplaftris adhaerentes.  Quando Natura
 feipfàm purgare vultjpurgat fé per fudorem.  Sudorem externum
 lì guftaveris, falfus eft, & fi in vitro lente permiferis ficcari,videbis
 lapides.   Qp_od ventus in corpore fit,clarum eft,quia in fanguine
 verttuseft. Tartarus fedet in venis.  Hippocrates & alii dicunt,
 .quod iapillus originem habeat ex phlegmate coagulato, fcdfalfo ;
 quia fi ex phlegmate, quoque in nafo orieturlapillus , non eft vis
 phlegmatis generare lapidem, fed phiegma in nobis eft humor na-
 turalis,nullam lapidofitatemin fé continens : nam fi phiegma eflèt
 lapideum , etiam omnes podagrici in pedibus & articulis lapides
 haberenf.  Ego autem lapillum five arenam,voco Tartarum, quia
 omnes generationes, quae ad Ufneam tranfeunt,Tartarus vocatur :
 fic omnes faeces, quae ex aquà & melle &c. Tartarus funt : nam o-
 mnia, quae terra producit funt  lapillofà  : nam omne vinum fert
 Tartarum in vafe , tum in ftomaeho.   Tflrfnrm yf?l Tnrtarnm rft
^mpff P">pr?riim pv pn i q^nA ™,Y"^imii'ì fr HHmmTirnrir er-
go ab ingeftis bibitis Se comeflis provenitvfcilicet ex debilitate fe-
parationis membrorum.LephanteusfiveLephante prima fpecies, eft
bolus 5 Vruina eft tenuis Tartarus in plicis ftoriiachi & fit in velica,
in viis urinae Se hepate.  (femma eft lapis generatus ex diaphono.
Ufnea eft Tartarus tenuiflìmus & fpongiofus, nafeens in arbore.
(jrandinet TartariCunt, quùm per urinam quis parvos calculos e-
jicit.   Unde rurfus Andreas Cneuffclim : divini faeces five excre-
mentum  ad doliermif parietes adulata tartarum indigitabis,
                                                      per 
                     Arthriti* & Podagra.                 <.py

  per aptamillamfimilitudinemi caufam, naturamele fimilem in
  corpore humano,ejufdemque cahalibus & duttibiis, venis, nervis,
  angulis, arriculationibus,exprimes. Nimirum tale quid fteculen-
  tum, à natura in illis partibus non bene fequcftratum,fed relittum,
  & in tempore in tales lapides coagulatum Se compattum: excitans
  tam atroces dolores Se impedimenta organorum omnium, in qui-
  bus haerent  illae tartari faeces coagulata?, & nonnunquam cum fin-
  gulari acrimonia interceptae.  Quemadmodum enim vetus & de-
  faecatisfimum vinum, cum tempore fui ipfius caloris digeftivi in-
  terni beneficio, purum ab impuro feparat,impurumamandat ad
  Spondylia vafis, eaque praefato modo lapillorum vel falis coagu-
  lati inftar incruftat ; Ita par hujus in corpore humano dóloriparì
  Tartari, Se fimilis eft generario. Hatlenus im.
     Nunc multi Autorum,qui Gracorum dogmata màxime fé prò*
  bare,prae fé ferunt,à verbo Tartari omninò abhorrét,ut GeèrgiBer* '
  tino* :  Quae cum ita fint,fèrum uniuscujusquc humoris vel fangui-
  nis vel bilis, vel pituita; vel  humoris meiancholici hujus affettus
 exiftit fèminarium, ut locupietes teftes funt, Hippocrates & Gale-
 nus.  Ex his patet contumeliofus&ridiculusParaceififtarura error*
 qui dolorem articuiarem à Tartaro generari fibi falsò perfhaderitj
 At Tartarum, quod in nollro corpore confiftere & procrear! ne*
 quit, fique exifterct natura craffum,  ad articulos riequaquam per-
 meare poflet. Item Thomas  Eraftus  Trattatu de Podagra nìl effe
 ait, quàm fulphur in Synovia accenfum. Ac alio libro de Podagra
 &fpeciebus,inquofeipfum infàniendo vifus eft fuperare yoluifle,
 haeclegimus: Quid corpus podagra: (fic vocat materiam efficien-
 tem)  eft aliud, quàm corpus falis ? quàm glacies ? quàm Synovia-,?
 Quomodo ergo podagra poteft efle morbus Tartareus. Itemque
 Rodericus a Fon foca lib.i.cenfùlt. f .caufa conjuntta hujus mali,non
eft fola pituita tenuis à cerebro defluens,ut putavit Fernelius,fiqui-
 dem oftendunt fymptomata» varios effe humores Se diverfàs quo-
que curationcs , nec videtur eflè Tartarum Paracelfi, qaafi fai coa-
gulatum in articulis contentum, quia fic omnis podagra eflèt to*
 phacea. Atque Tuffansu DucretusiÉàncelCus rejettis omninò pro-
-»rus,ufitatis,acfignificantibus rerum notisac vocibus, novas, in* 
598*                Arthritl* & Podagra.
■ ■    iWW»   ■ ■ PM—  »   ■   '■'« ■   I   ■ '■■  ■■'■     ■  wmmmmmmm
ufitatas ac etiamnum abfurdas excogitavit. Tartarum ait in ftoma-
eho gigni. Atque concedatur, tartarum fieri in ventriculo & illi
prius inhaerere? An ideircò Arthritidis efficiendae matcrialis caufa
eflè poteft. Cum ad articulos deferri,neceflefit,antequam Àrthri-
tis fiat,& dicatur? Sed quonam patto tam repente poffif noxius ille
t art arem humor, in ventriculo concretus, primo quafi infiiltu &
quali momento, ex ventriculo in extremas corporis partes, in ma-
nuum, coxae genuum, pedumque articulos & juntturas ita fècerni
atquedeponi ? ut videre eft in hoc affettu, quo ipfi aegri aliquando
non praevifis,neqj.perceptis quibufdàfignis,vigilando,fomniando,
eden do» quiefcédo,derepentè capiuntur. Undenam comperta tara
cxpedjta permiftarum rerum fecretio atqj depofitio ì Quod fi neq;
id de foia pituita craflà lentaque  adhaerefeente in ventriculo aut
bile atra quis dicere vix audet? Abfurdum certe dittu eft, tartarum
hoc vifco glutinofius, gypfo tenacius , faxoquedurius, pcrvias
adeò ftrittas& anguftas à rebus aliis humidioribus, quas in cor-
pore videre eft, fecretum, in has partes defluere. Hac ille. Sed prin-
cipe loco facile princeps Cjaleaicorum Autorum, Johannes Ferne-
lius cfteommemorandus ; vocat pituitofum & feròlum, cujus par-
te tenui diflìpata, diffolutaque, fax quadam terrena ma net, qua; in
mapifeftum tophum & calculum digitorum praefertim in articu-
lis concrefeit. Inde eundem humorem Felix Pioterai terrenum,fdl-
fumój, ficut Se eum Rhofit interpres vocat crudum phiegma, acidum
&falfum.  Horum agtnen non fine causa claudàt Caffar Hofman-
nuilnfiitut: Medie:libro tertiòcap.CVIl. cujusvfrba hoc funt■,.• Sed
qua; materia Arthritidis eft ? Cauto hic opus eft, ne cum Galeno in
io. ilio x. to'st. recipiamus omnes humores, fanguinem, bilem u-
tramquc&pituitam, feu crudum humorem, omiflbfero:irnrnd
& in rei veritate, filum ferum efi,quodipfum etiamfilumlapidefierg
 Cote/I, ob exhalationes teweftresplurimas, quas in Ce habet, utàli-
 ioftenditur. Sed qui fiat, quod pars affetta, modorubet,modò
pallet, modo infiammata, modo cedematofà eft? Scherbius di?e-
bat, irritata ad expulfionem natura, irritatur fimul totum genus
yenofum, nt una cura fero effluat aliquid fanguinis illius > qui in
                                                     cor» 
                    Àrthritis & Podagra,                 tfo
____»_»______,^______  uni, .    i          i —————■——*——-»-——■>■   «
corpore eft. Hufut autoris judicium meritò fiat plurimùAd hoc re-
vertar, fi omnia rcpetiero.   ,
      Eft mihi certe raoris, disputata tàndem in examcn revocare.
Tartarum, inquit Lex. Chym. Gulielmusjobafònas, eft vini calculus
aut lapis vaforum lateribus adhserens.  Tartarus i fìmilitudine di-
citur a Paracelfo calculus in homine,renura lapis & arena,reliquo-
rum quoque membrorum, utgtutinisalbi* cujus tartarum poda-
gra; caufam ponit. Hac hic.  In eundem Paracelfùm, ceu in primum
Tartari inventorem nunc ipfc Baptifia Helmonttus, fautór Cbymu
corum'mgeni, perquàm contumeliose invehitur.  Ex multis librisj
inquit ille, quos Paràcelfus de Tartaris fcribit, in breve Syrma córt-
traham* Natura primum virgo venufta à peccato polluta eft. Itaqj
Creator ftatuit, quod terra deinceps tribulos & fpinas producerer*
fub quorum allegoria Tartarórum ma\edic\io Se ortUs nobis defi-
gnantur. Felix ergo folus ille ftomachus &jecur,quae Tartari quiC-
quilias a putidis exerementis in limine àblegarenorunt. Vino fi-
quidem in vale * quaquaverfùs làpidofo corticc incruftàtur,quieft
Tartarus, àiafceofivcrfus.Holpes ille ca?terùra,per alimenta, adve-
na, vocatur Tartarus peregtintis, ad diftinttionera illius, qui intrai
n os,lege microcofmicà* concrefeit fpettàculo fatali. Hate Paràcel-
fus de Tartaro colfegitHelmontiUSi Et adjanxit l do&otes «Galeni-
ci tartarumadmiferunt, & remediis, ayglervisfugitivismendi-
càrunt, uti coeperunt. Ita Galeniftaì ad Tartaros ( pervenère.) Pri-
mum affigitur nova coagulatione Tartarus.  In regione f*cis non
reperitur Tartarus.  Alterum Se majoris momenti notabile eftp#.
quod prorfus impertinenter vini Tartarus ad fimifltudinem còà-
gulatdrum in nobis fit aflumptus.» Quare impertinenter tàrtari vi-
ni nomen, hiftorià,mòdus atque finis, in caufas morbificàs funt in-
 troduttàv Cogrtòfbttt hinc Pàracelfì Scholà;, quam male quàdref
TWr/^/fpecuIatiomorbis etiara iis^quorum ergo eftinventus. Eò?
quod Tartarus potius inter fales fi Ve fuccoslàle coagular os, quàm
inter lapides fit annuraerandus. Quapropter Galeni dottrina muc-
 cida tota ac pituitofa, feminata in petrà exatuit, fterilis fittefpica &
 frutta manfìtiri Scholis, ibidemque fub cathedra aegrofàvit, Se jam
 )am mox difeufla in pu 1 verem,fnabilis evanefee t. Equidem fequen-
                                                        W 
 000                 Àrthritis & Podagra.
 I      I  '  ——■—— ■          aP--MMP<«PPP-.<MMMIM.^
 tes aetates ad eredendum, quàm inyèftigàndum proniores fecutae
 funt antecedentium gregem, euntes , non qua eundum , fed qua
 itumefat, avorumqueinfcitiis fub ignavia: duttu , faciles fcholae
 flibfcribunt hattenus tantaeignorantiae. Atque hic Tartari raorbofi
 inventor fatetur Tartarum vino praeftantiorem.   Nec dentalis ille
 Tartarus eli Tartarus. Sarisc|ue irapotenter ac fine probationeaf-
 flrmat, lapides Se omne corpus folidum cum Tartaro vini, in omni
 proprietate fimul convenire: Siquidem ifta lu a after rio gratis eft,
 abfqueveritate&probabilitate.  Calculus namque in nob'is, alio
 femine, medio atque progreflu generatur, quàm Tartarus è vino
 aut lapis ex aqua. Tresvidelieet in  univerfo flint corpo rum Mo-
 narchia; : Animalis,vegetabilis,& mineralis.  Lapis ideò triplex eft,
 totaq-, Monarchia diftinttus. Differt namque faxum,àcapfà nuclei
 rnefpillorum ,  perficorum &c. &:utrumque iterum a lapide can-
 crorum,bezoar, limacum, pifcium, calculo humapo &c.  Tres ifti
 lapides longè iterum fimul diftant à Tartaro vini , qui non inter
 lapides eft rcponendus, cùm fir liquor fàlis concretus.
     Hicgloriofius,at inglorius, Helmontius, illud Barbarum Tar*
 tari nomen non primus damnàvit.  Satvulgatum eft, quod ante
 ifturn. Helmontium, Johannes Afsverus Ampfingius  dilputatipnc de
 Calcolò fcriptum rehquit.  Verbo recognoCcc. <JMagne fùpercilio
 contendit, iUam hypofiafin humoris, qua à Galeno faex dicitur, non de-
 cereampliùs iftis nominibiù appellari •> fed donandum effe novo nomine
 Tartari : id ille quidem fàtis prò imperio.  Nos vero rcffondemu* i. in
 in qu'aliket Facultate fugiendam effe vocum & terminorum novità-
 fent^».   2.  ePoracelfi &  &{uercetani autoriiatern fanti  non effcs.
 -. Tartarum cùm fit vini in quarto modo proprium, de omni, filo &1
femper non poffe citra magnam vini injuriam ad humores bumani cor->
pori* transferri,ut&faifialfùm, fai amarumjàl acidum.   Nonpuduit
 vocabulum Tartari vino proprium ad hominem transferre, maxime
 improprie. De hoc autore Helmontius ilh periir, aliaadjicfendo,alia
 mutando, ut fur figna rei furreptae tollit.   Quàm multa idem Hel-
 montius notat, quae  multò anteprodidit Petrus Severino*, Vanus,
 Ac ante  ipfum Paracelfium verbum Tartari fuit ufurpatum.  Jam
 vero Galenus humorem melancholicum libr. 17. Metb.Med. cap. 7. lg
 eom.a. Apb.21. cupi face vini comparavit,  Tartarum ferunt in ipfis
                                                     vile-* 
                  ^Àrthritis &Podagra.                  6*01
——»p——t%»l — Hi ii -—-——wmmmmmmmmmmmmm '      11 m m i     _
vifceribus terrae fitum, obfitumque notte. Chriftianum Tartarum
Tertulliano libro de judicio Domini perquàm eleganti cannine pin-
git. Quodque etiam Tartareum dicitur,illud, Varronc Se Servio in-
terpretibus,cft terribile. Caeterùm faecibus vini Galenus ltb.decomp.
Medie, vim abftergendi, ftimulandique attribuit. Si alvus eft adftri-
tta , inquit Alexander Beneditlus, exjure propinatur vini fax trita,
qua intrinfiecas dolio adbareat,peculiarinitorefplendent. fjteidam cra-
pttlam corrupto nomine, Veronenfcscrepulam vulgo vocant. Nec non
Piatearius libro deSimpli ci Medicina {Orca inftans dicitur) ad hunc
raodum:Tartarum dolio adhaeret, per XXX.annos durat,virtutem
habet diflblvcndi, attrahendi & exficcandi. Hoc pulvere cum ali-
quo Elettuario fic confetto utuntur Saraceni, ficut laxativisme-
dicinis. Atque Rhafis interpres, Albanus Torinus eodem Tartarìver-
bo utitur :  fy. Salis gemma;, aluminis, Tartari ana raifee cum oleo
antiquo.
     Tartari nomen igitur relegetur in Orcum.  Quod D. D. Sen-
aertus in Scholam Medicorum induxit, id eadem nunc expellen-
dum.  Et quidem jurc, utlib.3. de cat. cap.7. quoque oftendi. Cur
ufurpetur verbum,  quod non intelligitur, quod quoque ancepsóc
obfcurum eft ? Ut fi quis Medicai, inquit M.T. Cicero lib.2.dc dìvi-
naiione,agrotoimperet,atfismot
      Terr'tgenam,berbigradam,domi-p9rtom,fi*nguinècaffim<
     Cur non hominum more aperte dicit Cocbleom.  Huic quo-
que Vini Tartaro, ut vocant, haud poteft conferri vel Tartarus feu
materia calcoli aut arthritidis. Sunt diverfae res. Tartarus Arthritidis
eft Sal,qui humoribus mixtus,fluit,& quoque poteft rurfus indura-
ri.  Nec ea eft privara Helmontii opinio,quam Gelfufius Se Dn.D. Jo-
hannes Sophronius Kozak,Vir Clarisfimus, exponunt. Idem cdoce-
tur, quodfupràpronuntiavit)amdud\xmGaftarHoffmannus.   Et
ea, quae de Archeo fcribit Helmontius, Commodius interpretari pof.
fumus. Ejus perba baefùnt : Concidunt igitur Tartarea; nugae. Ar-
cheus fècernit excrementa. Memini gallum furfure triticeofatura-
tum , exereviffe furfures integras, abfque farinae flore, mox autem
fameprelfum, egeftos furfures iterato comediflè, Se in fecundo fi-
mo omnem furfurem in liquidum excrementum rediiflè.  Unde
                                   Gggg             didi- 
6o*           *     sSytlmtis & Podagra.
         ■  i       M»  I  ■ ■— P   "  ■  —'■■■.....■«— I »!      ■
didici, fi quicquam inter excrementa appareat minus comminu»
tum aut mutatura, id  non elle vitio Tartari , fed digcftiva; errore.
Quocirca etiam conjeci, virilem aeratem minus lumbricis obno-
xiam,quàm fit fenilis aut puctilis. Unicus enim panis,in hoc,totus
ferèreduciturin cruorem,quiinilloin excrementum cedit. CruoE
jtem fit os, caro, jecur, cartilago &c. Variasq; fubit indurationes,
non Tartari ergo, fed tranlmutarivaevìrtutis Arehei. Duclcchpoft
pcccatumexcrementomorbofo , non autem intentionc naturar,
neque ex materia petrofa aut tartarofa, fed per accidens, errore vi-
dclicetfacultatis, morbofum femen nafcitur, necesfitate agentis
connexi, Igitur nulla eft in aquis materia, quae ad Tartari velDue-
leeh trageediam in nobis concitandam fit creata.   Si quid porrò
mali nunc fit aut fiat,inter digeftiones id fané non ex materiae crea-
rione, deftinarione,proprietate,efficiente& intentionc finali crea-
toris,fed noftri prorfus errore Se natura; corruptione defluit. Scho-
lae enim ruftico moredcrcb(Usnatura;judiciumfcrunt,ignoràntes,
quodmuha fiant opera efficientis tranftnutationera,  fèminein-
quam coagulantis &inter tranfmutandum operantisr qua; neuti-
quam materiae debentur, nec illarum «albrihus, fittisqueelemen-
rorum congreflìbus. Vidienim duos gemellos,eadem quoque nu-
trice ac cibis educatos, quorum major calculofus, non itera mi-
nor erat-,.
      In eam partem multa libro ditto de catarrbis diflèrui, often>
dique etiam catculos conditione foci formari.  Nec Helmontius ne-
gat referrequae cibaria fiiraantur. Qui vino Itngariso aut Bohemi**
quotidiè ebriuseft, i&tandem redditur podagrofùsrcrui vero idem
vini genus modicè potat, non item. Atque non multùm fafis au t
tantum, quantum facile difeuti poteft, huic arriculariae inflamma-
tioni interdum ineft. Quàm multi jfamdepulfo hoc malo ,quàm
firmis rurfus funt articulis* Aliquando quidem /^t/fuccrefeentes
vinciuntpedes.  Undehoc corporismalumdicitur<src$airay£q.
Podagram, inquit Ifidorus,  Graci à retentionepedata ditone nomina-
ta™.  Ac ab Hefychio Podagrairocatur mìóarttiyn.  Unde -Cbrifto-
fhorusBalifta admodùm face;
                                                    Falla- 
                    Àrthritis & Podagra.                  *5oj
———————M——»_ Il   I  .  Il  11  «I II ili I  "     I-  —I .^-m
         Fallacem pedicam fiera qua conftringitur, ipfts
            .  In pedi b us, mèàypw/Grada docla vocat.
Ac apud Plùtarcbum Strabo appellat^eTktepLct- ZÒThct, rè 2^tf r
@ovn <ia@* 7bc Al^ijirt^ •> ahyr,u,tt rapxàdìrc usiti fiaPxs sc.tm mcìoc
bott'ìrioiv» o (£ijcm o 'Ltpfi.fìu» itùéypctc tyffktevis mot*.  Interpres
ira :  ^Agenti Atbcnos SylU dolor tum gravedine terpidusdecubuit in
pedes, quem podagra baJbutiem Strabo ait effe. Nunc aQhvcttìerónf-
mru Gabucinias: quae verba interpres ita vertit : SynVmotarn tra-
henti circum Athenas dolor ftupidus pedibus abfque moleftia iiv-
cidit, quem Strabo t|/F??Aj(r|tfcoVjideft,balbutientem podagram ap-
pellat.  Quibus in verbis pjura adnotanda flint. Primum quod in-
terpres podagram balbutientem vertit; quum potius podagra;bai-
butiem vertere dfbniflet: nempe podagra» initium: fumpta à pue-
ris metaphorà, qui inter initia loquendi prirnùm balbutiunt: poft-
eà verba rette pronsntiant. Quibus eriam verbis colligi facile po-
teft» Syllam podagra tuncIaborarecepillè, proptereaque ex ufu
calidarum aquacum convaluiffe : alioqui fi vetiillus fuiflet rriorbus,
argrè depellipoXuiQkt.Hoc ille. At Thomas Reinefius Cagaci indagine
Podagra compedem hic vocari ait oportére.  Ad tumorem illum du-
riorem rcCpicit Ovsdtut,nedèfam vocans, item Aur.Prudentius : no-
dofa torqitet yuoi"podagra & artbìfit,  ad ipfam vero materiam-,
 Perftus:         • '              • *'
                       Sed cùni lapidofà'chiragra
          Frogie Àrticulo*.
 Limofiam cognominat Casfiodorus.Humor emPodagrainuncupat Ho-
 mi!.j 6 fecu.Lucani D. Gregorio* M. Theophanius, incfttiens, cura ap-
 propinquante mortis tempore, gravisfima aeris tempeftas obfifte-
 ret,neadlcpeliendumducipotuiffet, acconjunxrequireret,quo-
 modo fèpeliri poflet, cura oftium domus egredi prae nimia tempe-
 ftate non liccrer, relpondit, noli mulier Aere, quoniam mox ut ege*
 defunttus filerò, aeris ferenitas redibit.   Cujus protinus & vocerà
 mors Se mortem ferenitas eft iècuta. Cujus manus ac pedes poda-
 gra bumoretumeCcentes & verfi in vutaeribasCaetant, Se profluente
 fàftie putebant.  Sed cùm corpus illius. ex more ad lavandum fuìf-
 fet detettum : ita manus, pedescjue illius fani reperti funt, ac4iun-
                                 Gggg 2             quam 
 6oa.                 Àrthritis & Podagra.
         ^......                -     ■  ■■■  —'  ■
 quam vufneris nihil habuiflènt. Hoc autor. Scire convenit, vulnera
 hic, ut fa;pè, denotare*/^/*, & quidem ea, quibus humor podagra
 gelatus Se afper exit,fcifsà cute. Eleganter quoq; ille : Probianusin-
 fitnabilipodagra elanguit vulnere, ac nullo bamana arili potuit curari
 medicamine. Glofla; Latinorum ita : vulnu*,ulcu*,^dvfjLet. Item vul-
 nus,vò «A»©*, c*midiftrahitur àcorpore,unde«Ax@*,><totì?£A-
 xw- Quap^pter Se Dh? Iib.66.ita loquitur : Severns equo veheba-
 tur, lio* ei pianta pedum,quae fan* non erant, fettae eflènt.  k«} rise
 ittfcèc \Jzsò dcSetsiac Oztototfiwtvc.. Interpres pianta*pedum dicit,
 at perperàra,notanteIfaaco Cafaubono. Articulis pedum,inquithic,
 praeeifis, non autem plantis.  Ali Se Cafaubonu* parùm rette. Nam
 articolipedum non erant amputati, fed maximus pedis artus, qui
 Tarfias  dicitur, erat podagranodo ceu vulnereapertus. SiccV via,
 Stepbano docente, tsr fjL^fjSjjn Graecè dicitur, hoc eft, fetta feu via
 aperta. Paenè compari ratione Imperator Severo*, cùm podagra hu-
 mor jam induratus, cutem praeditti articuli fuàafpretudinefàuciaf-
 fkt,à Dione t£c tapcrdc \sen dSsreiete \JztoitTtirixuc dicebatur_».
 Atque hoc humoris genus non tantum eft aliquando fàbuiofùm,
 fèd quoque inftar creta; aut calcis candidulum.   Undepraedittus
 Casfiodorus Se fimilem tumorem appellat  marmoream.  Talisquc
 materia ex Confinio juntturarum aliquando eruitur quàm copio-
 fisfimè,utlapidicinamfubeflccredideris. Grstchinquttcom:inPerf.
 S. V. Cafaubonu*, illos lapides vocant Se Philofbphi Se Medici no-
 fise..  Horum tanta copia in affettis partibus ah quando genera-
 tur , ut prodigiis fimilis res ut-*.  Vivebat non procul urbe , cùm
 haec fcriberem ,  vetus quidam  arthriticus,  à cujus corpore-*
 ( exibant autem  ex omnibus partibus)  plus vel exciderat vel
 extrattum fuerat lapìdum, quàm quantum ipfè penderet-,. Apud
 Lazarum Riverium obfèrvat:XH»commun: haec  lcguntun-» : D.
 ChomelMedicusAnnonaeenfis fcripfit ad me,fènuperArthriticum
 vidiflè variis articulorum ulceribus fcatentem, è quibus calculi to-
 phacei piusquam ducenti exierant» pifòrum magnitudinem fupe-
 rantes & ita duri» ut mallep refifterent. Et quod mirum dittu eft,
fanies Se fèrofà materia ad ulcera eonfluens, exigua in parte mora,
 concrefeebat illicò » Se tophaceam duritiem acquirebau  Simile 
                      Àrthritis & Podagra.                 £05
   ■ *        ,   - ,i,                 —_■-=—-—---------------— »<i_ih_________
   quid Felix Vlatcrus & libro Prax.15 lib. 2. obfi deprehendm  Item
   BraJfavolo*,ÌVtertu fui: Alexandr: Ferrando* Senior,Kentmannu* lib.
   de cale: Periti igitur jamdudum Avenzoar, interdum, inquit, injun-
   Huris humores crefiunt ad modom lapidi*. Eaque materia aliquando
   ceu crctacandet. Tefiatur lib. 29. obf. 10. Foreflus innofocomìeDel-
  phenfipauperem decubuiffie, qui in articuli* craffam induratamque ma-
   teriam infiar creta eximebat, qudparietes,& tabulato depingebat, non
   aliter,aefi creta alba effient depili a. Meminimus, inquit longè celeber-
   rimi nomina autor, IVemeru* Rolfinciut, innofodochio Romano
   idem nos obfervaflè Se fìxis obtutibus adftantes inlpexiflè.  Admo-
   dùm perite e ria m Francifcus India liba.eap. p.   Quandoque articuli
   digitorum manuum Se pedum duri efficiuntur, ut in tophaceam
   Se veluti lapidofàmfubftantiam tranfèanr. Sicgenerantur pori,qui
  in lapidofi tophi naturam evadunt, cutemque in iisdera partibus
  diftendendoacerumpendo. Caufae hujus affettus internae flint hu-
  mores vilcidi de giurinoli, qui in corpore abundaut,& membra in-
  terna principalia, feilieet cerebrum, ventriculus^ lien, jecur male
  affetta.  Et tandem generantur tophi in articulis, ut Galenus in-
  quit, primo de alimentorumfàcultaticap^.eà ratione ferè,à qua in
  renibus lapilli fieri fòfent-
       Quid pori,quid tofi Cint,ptxclart Thomas Reinefiu* U&.y.varf»
  or: leclion: cap.te.exponit: sraf©* & 7tipn©*f\l&(§)* è lapidum ge-
  nere eft, Pario fimilis candore & duritie, fed minus pondero fùs,cu-
  jus farina five arenainterfperfa operis marmora fecabantur, Plin:
'  Jib.j6. cap. 6. è quoSileni fimulachruni, vel ut Plaut. In Andoc. e-
  mendat Meurfius , menfà ab Andocide dedicata fuit Athenis ; me-
  taphoricè  exerefeentias lapidofas, grumofasque collettiones in
  juntturis arthriticorura fignificat.  Eum Latini etiam tofum ad-
 apcllavére,& hinc nodos articulorum tofos ÓVtofaceas concretio-
 nes, quod fint lapide leviores Se friabile*, poftquam exemtifunt.
 Sin editam lettipnem retinereplaceat, haberi oportet ifta pioglof-
 femate infulfi alicujus li teronisv qui cum quid impoi eflènt,explica*
 revellet, de mbÌ&vo'pòt<; ,h.e.aquarum formis Se canatìbus fuerit
 nugatus. Haelenu* laudatus autor, Ac illud artus genus eff primo
  tempore purulentum»  Admodùm perite Hieronymu* Gabusinius 1
                                  Gggg  j        •    Tùm 
6o*>                 Àrthritis & Podaera.
———————————.I ■  ■ I    I I     !■         .!■„-.,           I.
Tùm articuli tumentes inflantur ac deinde durefcunt, ut in lapido-
fàm tranfeant qualitatem.  Nigriores etiara atque contorti fiunt,
ut in obliquas partes digiti vertantur aut reflexi fupineptur, aut vi-
cinis affixi incumbant : & aliquando humore purulento vel mu-
Culento,vitreoque colletto aut vifcofo generant poros, qui in to-
fos lapidofos coalefcant, quique articulosfolvant,cutemq; diften7
dant atque erumpentespromineant,chirurgiaquedetrahantur Se
rurfum rcnafcantur.   Tandem adjicit, quod non probatur : humidi-
tas vero craflà,albicans grandinola eft ;  nam & totus morbus jri-
gidusinftargrandinis.   ProfeBòbic morbus nemini totus frigidus
inflargrandini* effe videbitur.
     Modum Sodationi* explicat Peter Salini Diverfù*:Dicun,t ve-
nas ab externis jugularibus deduttas, extra calvariam fub cutcfua
excrementa tenuia Se ferola deponere.   Quod idem cùm caeterae
Venae terminantes ad articulos poffint vifacuitatis exj>ultricis a-
gere, non erit dubitandum , quomodo extra venas traduci poflit
(yncerus humor,qui cum iis affirmantibus posfit eflè frigidus, ni-
hil refragatur,quod etiam poflit eflè calidus,qui ratione fua; tenuir
tatis facilius frigido in articulos deponi poteft.  Nec eft, quod fi
unus humor extra venas tranfinittatur cum eo,fànguis ei commi-
xtustranfmitti etiam neceffariò debcat,quoniam hoc fit vi fatuità-
tis naturalis, qua noxium & fupervacàneum tantum excludit humo-
rem : alias in quacunque expulfione omne humoris genus, promi-
feuè & una commixtura educeretur» nunquamque daretur tumor
purus vel a fanguine vel à bilc,yel ab alio humore.   AnimaaVer -
tatur tamen, quod cum concedimus, fyncerun* humorem extra ve-
nas in articulos decidere, non credatur itaiyncerum femper eflè#
ut nullius mixtionem unquam.admittat , .fedpjjeiturSyncerus à
praedominio, quoniam vel nihil vel parum quid ei coramixtum_.
eft. Hoc autor. Raro humor eft mar moretti, uri eum appellat Caf-
fiodorus, aut fpecicm Creta habet.   Helmontius 1. cujus tituluscft
tuftoserrant»  etiara exìccariopisnientionem fsxit : Ex purisfimis
cibis & potibusjDuclcehnou fit minùs, quàm derainusexquifitiSf
fi vita media Archeum male imbuat,.  Quor/um4einde convenir
cibos, pptus<Juc,«jups Dpminu.sbonpsc^u^»Tartarofa;prodi- 
Àrthritis & Podagra.                   607
tionis infames reddcre?Reor fané é Tartaro five inferno inventura.
effe :  dum Satan jam pridcm conjiccret, humorum exilium futu-
ium è Scholis Medicis.  Enimverò cum res unaquaeque diffolva -
tur per vinculorum rupturam, quae eandem ftringunt, juvat mo-
nuilfc, coagulata in nobis non fieri per exiccatiònèm (exceptà cre-
ta podagrica ) ncque per Tartarum,cxiftentem ciàm , multò fané
minus,cx microcofmi conditione faxosà aut calcinatorià.  Creta
nempè illa poftacquifitam opacitatemfynovia, deinceps paulatim
exiccatur.
     Primus autor hujus crroris, Paracclfia quoque Synoviam fae-
pius dicit, unde & Petroos,Sennertu*,Voteritu, Scheunemannw,Hel-
montiu*. Sed quid fit proprie, nondum conftat. Igitur Se cum hac
Synovia abeat Paracelfius.
      Helmontius ,  Gelfufius &  alii talem ^Arthritidis materiam
quoque m afta fanguinea con tineri affirmabunt , quemadmodum
eam rem l.j. de Catarrho c.7. ab exemplis copiose egimus.At vero*
inquit Laurentius Joubtreu* e. 21.de urinis , non in folis renibus aut
velica gignunturarenulae, fed fi bene judico,plurimùm intra vaia »
venas, inquam & arterias, idque per febres aut acutas aut diutur-
nas r quae humores accendendo, horum cralfiores partes fic adafV
fant,ut tandem in arenulas redigantur.  Atque id eft, quod noftri
dicunt,humores ufque ad incinerationem corrumpi,  feu putredi-
ne, leu uftione*   Quo fit, ut nephritidihaudquaquamobnoxii,fe-
brem fohimmodò palli, cum urinis plurimùm arenularumexcer-
nant.  Ac idem eo loco, quo centra Rrunonem Seidelium difputat : a-
renulae, quae à- febricitantibu» non paucis (maxime morbo jam de-
funttis )copiosè cum urina minguntur, nulla vel praefente vel prae-
terita etiam nephritide  : fero a venis omnibus aut certe majoribus
tubi exuftio humorum  viguit)fàbulumhocrapiente.   Qiiod mi-
nus mirum videbitur iis ,  qui bilemtotam intra propriam velìcu-
lam in lapides,aliàs numerò paucos, alias nuraerofilfimos indura-
tam aliquando viderint, aperris eorum corporibus,quos febris ar*
dens aut eriam diuturna rapucrat. Ego pluries iftud obfervavi &
femcl vidi etiam in lingua; venis, quas Graeci vvoy"Ktoi\toa4, noflrì
Raninas vocant, prae maxima ariditate Éanguinem in lapideam du- 
 6oS                 Àrthritis efr  Podagra.
 ot———————— a————-«——■—————-—a .1 ■ ». —a—■————■——•,<. ———————————— mmmmmmmmmmmm
 ritieni converfum.  Ex eodemgenere Horatiu* Augenius l.p de mifi
 fionefanguinis e. 24.S1 diffifo fanguine arenùlarum aemula grana
 quaedam offendes,ajunt, elephantiafin vel ad hanc propenfionera
 quandara notari  , quanquam obfèrvantibus raro talequippiam
 deprehenfum eft.  Ploterm arenulas l.obfi in hepate deprehendit.
 Apud Johannem Matthaum in confili. Francifcus Bornia* Hifponus de
 ModrigalTheologio Dottor ex eadem nota prò fert haec :  Tartarus
 feu calculus non folùm in renibus  & velica ,  fed partibus etiam
 principalioribus fedemfigit,quodFuchfius erudite monuit.Maxi-
 milianus II.  Imperator , qui podagra laboraverat, in ipfo corde
 calculos habuit,  qui poftobitum reperti fuerunt.  Dominusde
 Pollweiler in capite Se velica  fellis calculos habuit, quorum yì-
 dendorura copiam mihifecit Medieus Lotharingicus.   InReni-
 bus Alberti Ducis Bavariae, magni calculi reperti fuerunt.   Strau-
 bingiaedivitem  novi civemMichaelem Bauur,qui calculos ex pul-
 mone per tuflìm ejecit.  Mirum igitur non eft,caiculos  quoque in
 articulis fieri,quorum multos,difruptis articulorum juntturis,me-
 is oculis vidi.
       Nunc tandem Helmontiu*, qui cornicum oculos confixir,
 Comp'ilavitquenanRullorum (fatenicerum ,  ur Johannes tAffveri
 Ampfingii dogmata, illum communera rurfus libris de Tartari* de-
 tegit  errorem , non ficus, inquiens, atc^ Cerebrum okUfism plori-
 mum  muciefr quavis aliapar* inommodata , fordes multai accumu-
 lai   Quanquam Francifcus Ofvvoldu* Grembi hunc ad modum :
 Podagram Galenici volunt effe catarrhum deploum,an autem ùd ca-
 pite vel ab htpateproveniat, non decernunt.   Atque fuprà laudatus
Joh. Sopbroniu*  Ko^ak^verum facit judidum: Sed anid  malum in
 loeo  generationis luae maturuerit vel ibi haeferic innoxium aii-
 quandiu, ubi  tandem ingentes caufàtur dolores,  an vero alibi na-
 timi ad pedes  amandatum fuerit ?, Nam illi qui podagram ex de-
 fluxione humorum falforumóc acrium ex capite ad partes affettas
 g ncrari docent, non agnofcunt podagra; feminarium in pedibus
 e riùshaefilfe, quàm eò fupernè demandatum fuiifer.  Ideoporri-
 guntaegris talia  , quxdefluxionibus inhibendisexiftimanceffeac-
 commodata.   Sed toto ccelo errant boni viri : quamvis  uno tenv 
                   Àrthritis & Podagra.                   60 f
       1  ■■  11   ■     1       ———»       ■ ■ ■ '■■ '  ■        i-
 pore faepè Se caput & pedes doleantjattamen non in capite , fed in
 pedibus & horum & illius doloris delitefcebant caufae > fub folo
 pendere in matrice fuàquiefcentes, ideoqueinnoxiac  Imo funt
 alicmae podagra; feminaria adeòfubtilia,utcitiusfentiantur in ca-
 pite, quàm in pedibus,hic tamennon illic nata, hincque ad caput
 elevata, non vero à capite ad pedes prolapfa, quamvis relaxato ca-
 pitis dolore, pedes dolere incipiant?
      Attamen  Theophraftus Par acci fin, qui l.de Tartaro longè fè-
 cus fentit, libro de Hcllebort* duo podagre genera facit,alterum ait
 ** finguine, alterum ex Capitis in fluxionibus oriri.  E u m i g i t u r i n
 hoc Helmontius fequitur,   Quapropter is eft, quiprobatismifcet
 abjetta. Et hoc eft,quodjobannei Cneoffelius-, qui Paracelfio dcditus
 eft , eadem peccet ; Ego Ametriam five Atoniam Certbri dico,o-
 mnia praealfantem , è temperamento calidiorióc ficciori,reverbc-
 rantem & colliquantem in capite citius & acrius, quàm naturae le-
 gè fieri debebat. Unde illx copiofàe,& à ju ventute familiares in ce-
 rebro colliquata;, tenues, praeufla:, infialfiedtnem ufqueffutationet,
 ad fauces dimanantes in quantitate & qualitate majori,ob os illud
 inradice nafìcribrif*orme,Ceuexcipuli,maleformatum ; ipfosque
 nafi duttus ad excipulurn à natura contrattiores, hacqueratione
 obftruttos.  Et mox ; Quibus falibps cum muco coramixtis,tales
 anafton\afesJìve apertura; in radicibus venarum Capillarium fieri;
 Se mucus ita cruentus ( fufpicione non levi alicujus exulcerationis
 in cerebro vel ejus ventriculis) e naribus per vicesejici;prout ex ea-
 dem caufa dormienti cruor aliquis purulentus fubamarus ad fau-
 ces defluere;& mucum illic adhaerentem fuà acrimonia circa parie-
 tes faucium cruentare poteft.  Deinceps & hac : Hic mihi in affe-
 ttibus Domini Arcifevii, in Regione aereàttonus oc balfaraus pul-
monum , perhamonicum Macrocofmi balfaraura, fulphur a fiali-
bus corrofivit,Sexrugine Cui laborar e incipit,prxCervandus videtur,
 ne cura tempore in diffolutionem Se corruptionem veniat: confèn-
tiente nimirum  in illius corrofionem fiupremo Regioni* (intelligit
capitis ) Araetria, fuis imbribus Se pruinis in mediam hanc regio*
 nem ( intelligit pulmones) depluens, Se omnia depafeens.   Quam
fimul magna ex parte frequentior Nicotianae ufus, ad illa ftillicidia
                                  H h h h             prò- 
dio                   Arthriti* & Podagra.

provocare videtur.  Et rurfus : Eft tuflìs illa poft paftum fuis pe-
riodis nunquam intermittens,quae certiflìmura facirargumentum
foli* in cerebro refoloti, deftillantis adfaucet, eas vellicahtis,*rofitri
fui temporis Se reverberii incremento pulmonum fùbftantiam ( fa-
Xit Deus falfus firn calchas ) & confcquenter confumpto pulmo-
num ballartio, univerfum corporis Syftcma aerugine phtifico con-
fumpturi.  Tandem & ager ipfe apudCneuffelium in eandem fcribit
opinionem : In tuffi eà notturna evidentiùs,quàm in diurna fòlebà
obfervare aliquem catarrbiulum  ordinarium a capitevix fenfiliter
deftillantem, fubitò cum tuffi ipfanafcentem,& fubitò cum eadem
ceflàntem ; quippe elapfa horà tuflìendi fuccedebat liberrima re-
ipiratio, tamper narcs,quam per fauccs ; quae rertoties quoties in
memoriammihi revocabat affertionem Dottoris Cneuffeliide/ì-
/* in cerebro refoluto Se in fubjettam regionem deftillante.
      Si Sai, ceu materia podagra in intimo Cerebro tabefceret, il-
lud adeò indefenfum, nulla cruftàintusobduttumac perTe molle,
penitus vitiaretur.  Ac ille folutus Se nunc fluidus humor qua via
artus occupabit ?  An£»/*&hinc venis ftomachi ? An Cerebri ve-
nis? An Spinalis Medulla tràmite? Et talia cogitata ipfà funt pror-
fus vana.  Hofmannus hoc in genere femper multò eft prudentior,
quàm Sennertus, qui Se ilio tara /barbaro Tartariverbo uti non du-
bitava.   Solubt Serum, inquit Hofmannus, eft,quod ipfum etiam
folum lapide fiere potei!. SenCa Hofmanni nunquam funt nonprac-
clara.  Ille peculiaris Sol non in Cerebro, Ced in Mafia Sanguinee
latetabditus. Tandem coitinfe,connivente quafi Animà,refiden-
te in fanguine.  Similis humor in cavitate Renum magis cumula-
tur , magisquedurefcitinconfìniis Artuum.  In fanguine eum
nunc Natura retinet diùtius, nunc eum citius expellit.  Nonnun-
quam idem inibì indies augetur.  Quo fit,lut etiamnum juvenes,&
fenes tandem aliquando reddantur podagrofì.  Nam vis illius hu-
moris expultrix provettiorc aetate quafi infringi tur, aut illius ma-
teriae obruiturmulritudine,utfurgat,  &noxiumfupeffluumque
abjiccre aggrediatur.
   Ilio conftituto, Arthritidis humorem non effe vinifacem,quam
vocant Tartarum \  Ipfa quàm nihil ad rem pertinet fimilitùdo?
                                                Cd?.VII. 
                   rArtbritte tir Podagra.                6u
*■———■'   ■■■'■              'i     ■   mm*m*mmm0**mmi^m~mm
                         CAP.  VII.

         Arthritidis humor an'venenatus?

     NEc Arthritidis humor eft venenatus.  Eo quidem nomine il-
     lum humorem appellare videtur Avicenna.  Atque Joh.Sera-
pio verbis interpretis ita loquitur :  quemadmodum corpora infir-
mantur femper propter aliquam caufarum,quas diximus : & pro-
prie cujus aegritudo eft et. fuper fluitate venenoid, ex qua fiunt dolo-
res juntturarum & podagra, necefleeft,ut fint aegritudines ,  una
duarumhabitudinum,  autexrepletioncautpropterw^///<4w hu-
moris.   Unde ex junioribus Georgia* Bertinus : Galenus in lib. de
Theriac. ad Pifonem cenlèt aliquam eflè molignitotem in humore
committente arthritidem,cùmpraefcribitTheriacam, cui fententia;
adftipulatur Avicennas.  Atque Ambrofius Paraus libro XVII. Hu-
mor,qui Arthritidem committit, non noripris naturae eft aut ma-
gis effabilis,quàm qui peftem,veneream luem aut epilepfiam facit.
Eft ehim alterius piane generis Se naturae,quàm is,qui phlegmones,
cedematis, eryfipelatis aut fcirrhi autor eft,nunquam enim ad fup-
purationem perverat,utait iEtius, reliquorum humoruminftar,
non tàm , ut ego arbitror, quod in partes incidat exangues,quàm
occulta cujufdam malignitati* occaCione.   Adde,quod qui tumo-
res commemoratos committunt humores, cùm in partem aliquam
influxcrint, ne tùm quidem cum in pus vertuntur, tàm acres dolo-
res cient, atque is, qui arthritidem facit , utpote cujus dolorifici
morfus longè funtTicriores,quàm ejus.qui cancrum excitat ulcera-
tum.   Prxtereà illi humores, cum alia ex caufa in articulos inci-
dane haud unquam in nodosabeunt :  folus is,qui arthritidem in
articulis facit , poftquam eòillapfus fuerit, tandem in nodofum
quid ac veluti gyplèum nullis remediisexpugnanduminduratur.
Atcùmparcibus, per qaas decurrit,minimè noxius fit haud magis,
quàm materia , quae ab inferioribus partibus furfum ad Cerebrum
irrepens, Epilepfiam facit, fimul atque in articulorum fpatia inci-
dit, extremos dolore* ciet, alias cum caloris,aliàs cum frigoris fen-
fu,nunc quafi flamma;,nunc quafi giacici fenfu,nunc quoque aut in
                                Hlvhb %           utro?» 
6*11                 Arthriti* & Podagra.
——————> M—a———« -—i ——• a—aa»—aaaaaa—a» —a-—•———■——>•—-«—«■MMHMMa■——•
Utroque aut in alterutro latere. Eft Se èuratu difficillimus.  Nec non
Hercules Saxonia libro X*de Plica cap.30. Attrabitur plic ae humo rad
locosaffettos ab interno veneno, eadem prorfus ratione,quà vide-
mus, in externis quoque partibus,àphalangio, fcorpione punttis
aut vipera morfis fieri,  ut feilieet pars illa irritata & ulcerata ad
Ce tales ducat humores.   Hinc Ambrofius Paraeus  vir fané do-
ttisfimus lib. 17. fui magni operis cap.2.  uniuscujufque arthritidis
primam ac immediatam caufam venenum eflè putavit,  ad cujus
irritamentumfiibfequantur humores.  Quod cùm nonignoraret
Galenus,Theriacam aliquando prò arthriticis comprobavit. Et*4-
vitenna maligna arthritidismeminit. Et  fané, quis malignam non
concedatillam, in qua offa exedantur ac corrodantur, cujus ali-
 quando meminit Felix Platerus ?  Aut quis illam non dicatvene-
 natam , qua;omnibus ritè adminiftràtis non cedat, Se continuò,
interdiu Se nottu affligar__. ? Eft itaque dolorum articularium-.
 in hoc  affettu exillenriura caufà  proxima venenum-.  , fècun-
 daria vero humor attrattus  , modo calidus,  modo frigidus.
 Item Martinus Panfa : Scio quandam adeffe malignitatemin poda-
 gra , quae etiam relinqui per Ce fola poteft, humoribus quantumvis
 evacuatis atque è corpore & articulis exclufis. Verùm femper ali-
quid de fucco in ipfis arriculis delitefcit,  cui fefe malignità* ifta im-
plicat,quae vitiofofucco,loco alicujo pabuli,utitur,indeaugetur &
 confervatur. Quare etiam Antidota requiruntur, quae non negli-
gendafimt, nam malignitatem podagrae pofliint abigere. Obtun-
dit malignitatem podagrae effentia mea catholica, quae hujus,aiio-
rumque morborum fcrociam compefeit.  Malum Arthritidis ex
 medentium infeitia malignam induit qualitatem. Plura medica-
menta invenies in confiliis meis Antipodagricis.  Prae czteris eli-
 gantur, quae ex Sale, Tartaro & urina conficiuntur.  terna) Julius
 Cafar Beneditlus dGuelfalione, cujus verba inferius ponentur. Illud
memorat Helmontius lib. de magnetica vulnerum curatione t.g. quae-
dam matrona nobilis, quoties alvum in certa Cella, qua frater po-
dagrica ufus erat, deponeret, per muitas menfès femper arthritica
decumbebat, quanquam aliis id non contingebat. In eandempar-
tem Clarisfimus Vir, Dn. Johannes Conradus IVechtler libro fecundo :
                                                     Saepè 
                   Àrthritis & Podagra.                  6i\
 Il I    II   ■ ■      I ,         ,  I   | i     '   IH— I IP————*
 Saepè podagricorum filli ac nepotes non funt podagrici, & multi
 podagrici, quorum parentesi avi non fuerunt podagrici. Multi
 funt debili artuum conftitutióne , & perpetua humorum e capite
 deftillatione infeftantur, nunquam tamen articuiari hac pasfione
 tentantur Se alii contra. Ex quo folo patet, quàm difficile fit,in ho-
 rum omnium cognitionem venire, nifi totum id in occultum quid
 vel in peculiares corporis individui difppfitiones, circa quas occu-
 patur Medicus,referatur.  Neque fùfficit dicere, veram materiam
 podagrae eflè lalfam Se ferolàm Tartarei humoris mucilaginemj-
 quae non ubique reperiatur ; quia Refpondeo,incertum eflè,an haec
 eadem materia tartarea etiam hic reperiatur, & qualis illa fit natu-
 ra , quae arthriticos dolores faciat.   lArtbritis per experientiam
 contagiofa eft;videtur hoc multis non fàtis probabile, quia non fa-
 cile conftat.quidnam fit illud, quod ab arthritico membro nomini
 etiam fànisfimo per còntattum communicetur, autineo tàm efit-
 cacem imprima t attionem. Neque enim conlèntaneumeft,in par-
 te affetta tam potentem latere qualitatem, quae fenfim per cònta-
 ttum omnem hominis fimi coraplexionem adeò infringat, humo-
 res  è capite  commoveat, Se hunc dolorofumaffettum ultra vi-
 res fuas producat,cum conftet, omnem qualitatem contagiofiim vel
 effe malignam,vel acrem Se mordacem, vel denique exiftere in fub-
 jetto corrupto & putrilaginofo, quorum nihil in membro arthri-
 tico reperiatur.  Sed his non obftantibus atteftatur quotidiana ex-
 perientià, à podagricorum calceis, tibialìis, veftibus Se liberiorì
 conluetudine vivendi  multos hoc eodem malo corripi & conta-
 minari,cuJ9 forte ratio erit,etiam ab àrticulo affetto exhalare cor-
 pus quoddam humidum,lentum,vifcofum,&corruptum,qtiod cal-
 ceis,veftibus,lettisq;pertinaciùs adhaerefcat,&proximù eàdem ma-
 tignitate contaminare vim habeat ; fi tamen Se hic corpus habeat ad
 hunc affettum fufficienter difpofitum. Aliquamediftincliut Epipba-
 niu* Ferdinando* :  Si per occultam caufam humorum quando^ mali-
gnitatem Se eferano naturam, Se fere venenofàm tuintelligis, vel qui-
 vis alius, ut Paraus, fum tecum, fi vero coecam occultami & coeleftem
. caufam intelligis,non fum tecum,nam clarè conftat,in corpore no-
 ftro quandoque effe poflè & generari humores Yeneno haudabfi-
                                H'hhh 3             miles 
614                 Cribriti* & Podagra.
?'  ì'i..u..."r*mw.:  "■  .   .. j ........ ,,B  ..".'•• -'-
miles & magna & inexplicabili viruleptià refertos, ut ex Galeno
patet ^Epid.com.j.tex^.&lib^.arf.Mc^- Undevirplentià,ma-
Jignitate  «Se acuta & efTrenata quaUtate hujufmodi humores mo-
leftantes  faepè faepius mirandam producunt podagram & gona-
gram Sec. Ita ut quafi eos convulfòs & epilepticos dixeris, quod
etiara Avicenna novit lib. ?. fen.z2< tratt.2. cap.5. Nec crediderim,
ut aftruit Par$us,Gal: eà ratione tberiacam commendaflè podagro-
fislib. deTheriac.adPil.cap.15. obpravam qualitatem humorum,
tùm quia in Gahhaec prava qualitas nunquam animadvertitur, tùm
etiam, quod magis eft verifimile, eam Gal: commendavit,quia ab-
fumit &confumitfuperfluos humores & corporis humiditates ex*
ìccat,vegetumque reddit calorem naturalem,quin imo in ilio loco
«dvertit Gal; non eflè exhibendam theriacam in principio, nec ip
augraento fluxionis,lèd cùm flatus vigor adyenerit, ergo quafi eun-
te morbo in declinatipnem coramendatpr à Galeno, fèd fi propter
malignitatem j uvaret, cur ip principio Se augmento, quando ma-
lignitas viget, prohibetur.  Nec mirari debet Parajus, fi remediis
quandoque npn cedit podagra ,  quin imo irritatur—., utinpro-
gnoftico  diceraus, nam ea eft congnio morbi, quando feilieeti
malignoprovenithumor, utmedicamenris non cedat.. Etrurfu*;
Reperta olim fuit contagiala Se epidemialis, pasfimq; graflans, ut
•exHegefàttdro habetur apud Athenaeura, ut hpmipes puerps,puel«
la$,Eunuchos&muliereseo morbo contagiofò conflittarefc-..
       Hic autor eum humorepi vider venenotum malignumqtuj
minus proprie vocari poflè ,fldoloris raagnitudinem, vehementi-
■amque fymptomatum expendit, Commodè igitur Nicolaus Fior en*
tinta, venenofiuéfinquitiOsciturab antiqui*,quoniam tyvirtutum ve-
bementid fisa valde debilitai, cjr e orativarum earum vir tute* after-
patur. In eo certe genere nimius eft Parau*. Galeno* quidem Ar-
thriticus ait Theriacam effe remedio, Ced alia de causa, ut eam lon-
gè ante Sennertum exponit Johannes de Tornamira > humor, inquim
ens, ruità venis per earum capita lata à geperatione,velà tempore
ad juntturas fubjacentes laxas. Elieruduf in genere fuo. In omni
podagra & gutta communieatRheuraa humorem à venis ad ipfàs
juntturas,  ad quodadjuyatmala attio naturalium virtutumipfa-
fum venarum, imo materia moltiplicata Se excedens in venis fluit 
                    Àrthritis & Podagra.                 6if
 rfi.m i ■  i  inferi a_i" J   Ubi nanm -aa-ìar   -  ■    "" - ■■ —    i ■■    i
 in tempore paroxyfmi ad ipfas juntturas in quantitate notabili-
 per viam catarrhi, Se tempore quietis'in modica quantitate ; ideò
 funt gravida; & dolorofat, nifi violenter moveantur. Propter illam
 caufam Rhafesin praefervationeconatus eft ftringere illum fluxum
 rheumaticu in ipfis venis in talibus efl theriaca&Mithridatio faepic/
 & faepius miniftra'tis tepore quietis. Et paolo posi: talis materia; cru-
 dafcorrettio Seconfumptio & ejus quietatio,ne indebite ruant per
 venas ad ipfas juntturas, melius fit cum theriaca ficMithridatio,
 quod frequenter adminiftrarur, ex his quàm plures lanari funt. Et
 Rhafes ipfe-.data in potu podagricis, prohibet fuperfluicates de-
 fcéndere ad pedes,& per confequens praefervat à podagra.  Et Mi-
 thridatium multùm prohibet rheuma humorum corrigendo hu-
 mores crudos. Hac ille. Etejufmodi mixtura; recens confettae oh
 epiumdantut, cujus vi ruentes humores inhibentur. EtantcSVw-
 nertum quoque Francifcus India caufam exponit,  cur Arthriticis
 theriaca offeratur. Aitque Paraeumfimularam Avicenna; authori-
 tatem in medium afferre, quoniam, inquiens, Avicennas nufquam
 occultam caufam Arthritidis proponir, & praecipuè in loco ab ilio
 relato : Et podagra quidem colerica attrahit mortem fubitò, ex qua
 nullam profettò caufam occultam invenire  pofllim : clariffimè
 enim podagram colericam exitialcm appellare videtur, quia tefla-
 tur,quodderepentèmorteminducit,finaturam hujufmodi cole-
 ra: perpenderevolumus, & illam in ferie venenatorUm exeremen-
 torumreponere, ftatim caufam effe manifeftam, rationibus fupe-
 t\to$ enarrati* confitexitenemur, Hac Me. Chymici,utPanfa, Arthri-
 tidis antidota ex Tartaro,ex Sale, ex Urina hodiè componunt. Qui
 non morbi ex caeottiymia orti,contattu aflìduo poflunt in homi-
 nes transferri ? Siquehic humor tàm venenatusforet,continuò vi-
tiaree Cerebrum, de quo multi autorum eum humorem ferri, illa*
bique arriculis exiftimarunt.
                     CAPUT  HX^

       Caufa eft ImrmrMaffk Sanguinee**
    ARìhrìtidSscaafik eft hurnoiS hic autem humano irìeórpore etf-
    «at varius.tyndeGariopentttt ad hanc modum; Podagricorum
                                                  Caufas 
6i6                 Àrthritis & Podagra.
——————————i     Ili            "'      ..———         ial
caufas fcire oportet, quia ex multis & diverfis caufis habent con-
fili éntiam. Unde exiftimo,quod propter varietatcm nativitatis ejus
neque cognofcunt omnia de ea,neque curari poteft perfettius.Re-
linquunt enim aliqua in ipfis locis, & ideò nullo modo ab artifici-
bus curari poffunt, quia ejus nativitatis ignorantia eft. Ego autem
exiftimo, utquicunquepotueritejusnativitatemcognofcere, vel
diverfitates aut ipfas fpecies, quomodo fiant aut qualitercontin-
gant.verè eos posfit curare. Credo etiam,qui ea,quae fcribùtur,dili-
gentius attendunt, non folùm recente curare,fed etiam diuturnam
poterunt juvare. Multa igkurfubftantià in iis eft, qui infanabiles
polfidentpodagras. Nam/*»£«/* calidus fupracurrens in articulo-
rum concavitatibus extendit nervos,quos lìndefmos graeci vocant,
& dolores in pedibus facere folent nimios. Similiter autem Se che-
lericus humor faepius currens fupra nervos aut inter iplbs refidcns
&maximè in iis, quos diximus lìndefmos vocari,& osfibus vicini
funt ardores fimul & tenfiones loci» , quae dolentjinfert Se magnos
dolores.   Nam Se phiegma eodem modo laedens dolores fortiflì-
mos facit fimul Se frigore,& coanguftata loca extendit.Facit etiam
hoc Se melancholicus humor, Se non folum infrigidat, fèd opprimit
&gravitate fua fèntitur in mediocri affettu commotio. ffhtem Au-
torem quafi interpretatur Andreas Laurentius hifce : Quod ad ma-
teriam fpettat,morbus hic alias eft calidus, alias frigidaì, aliquando»
fanguinetts, aliquando biliofiut, rurfus pituitofus & melanehlolicus.
Exiftimat Ferneliut, Guttam omnem effe frigidam oririque ex folo
phlegmate velferofitate; Ergo nullam dici debere fanguineam, bi-
liolàm neque mixtamex diverfis humoribus.   Sed haec fententia
confutata eft autoritate dottorum virorum, rationibus Se experi-
entia.Hipp.ait creari arthritidem ex commixtionePhlegmariscum
Cholera,quin &in aph. facit mentionem podagra; cum inflamma-
tione. Gal. & ipfe agnofcit caufam hujus mali defluxionem humo-
rum, Se jam quidem fanguinis, modo phlegmatis,modò utriusque
 cumbilemixti. Ait idem, effequofdà morbos,quinosinfenettute
 miflbs facianjjE.g. ardorem renum Se podagram calidam. Paulus,
Avic. cumque his plerique Dottores Medici mentionem faciunt
podagra fanguinea, rurfus Phlegmatica, aliquandp cum bilepermix*
                                                     t*e Se 
                     Àrthritis & Podagra.                 gty

 tae & cum Melancholia.  Si jam opus fit, poft totpraeftantes au*
 tores in re medica Fernelium etiam confulere,argumentis ócexem-
 plis id nobis facile erit.  Videmus enim quandoque hunc morbum
 curari fettionc venae ac milfione fanguinis,quandoque purgationi-
 bus,quibus evacuatur non minus bilis & languis, quàm  pituita fèu
 phiegma : manifefturn igitur eft,ex iis humoribus non minusoriri.
 Tunc enim,ait Hipp. proficit evacuatio,cum materia peccans ex-
 tratta eft. Quid enim ? annon videmus, multas fccminas articulo-
 rum morbo affligi ob intempeftivamretentionemmenfium? quae
 quidé,autore Hippocrate, curata; funt venae in talofettione. Rursu
 pltrumq; morbus arthriticus conjunttus eft cum dolore, ardore &
 rubore, rubor aliundè quàm à fanguine proficifci non poteft, qui
 fub cute occultatur ; Color enim prodit huqftorera.quifub cute la-
 tet ipfa limili radine. Ubi igitur rubor eft, neceffe eft, ut orìatur ex
 fanguine,qui coloris eft rubicundi.  Qum Se ipfe calor non poteft,
 proprièloquendo aliundè provenire, quàm ab humore fianguineo
 Sccbolcrico. Dolor autem ille acutus & vehemens ex frigida mate-
ria gigni non poteft,fèd calida Se biliofa. Sic in cedemate aut tumo-
ribus oedematofis frigidisque dolor.quidera aliquis  animadverti-
tur , fed is lentus admodùm eft Se obtufus.   Contra Eryfipelas Se
Phlegmone.cum fint tumores calidi,exquifitos acutosque dolores
pariunt. Fernelii opinionem,quam hic CQnvellit LaurentiusSat figni-
ficanter Areuus prodidit :  Humiditas vero craffa, albicans, gran-
dinolà eft : nam & totius morbus frigido* inftargrandini* eft.  Vide-
 tur autem caloris aut frigoris differentiam praefeferre.  Siquidem
 modo ex calore,modò ex frigore voluptas percipitur. At mihi pla-
cet, unicam effe morbi caufam infitamfrigiditatem, unicum^ effe affe-
ttum , verùm Ci protinus increfeat Se caliditas apparuerit, refrige-
ratione opus eft: ac talibusdeledatur,& hujufmodi affettum cali-
dura vocant. Hac bie. SimiliterqiTbeodoru* Prifiianus.
     Nunc dubitatur,  an Se melancholicu* humor posfit Àrthritis
demCacere. Avicenna: aut efl humor fimplex aut compofitus,ut ex
phlegmate Se cholera,& raro fit à Melancholia. SerapiotEt materia,
ex qua fiunt iftae aegritudines,fortaflè eft ex calidi tate aut fimguinea
aut colerica. Etfortaflè eft ex frigiditate: ficut humor crudus, qui
                                     Iiu             non 
  6i%                 Àrthritis & Magra.
  !      j___»___■—^__«—a .mm^^^-^^>m'm a-aaaaaai* rf^aafctaa—a»aa»a—a——• aa»*a»»»*P"*«»
  nondigeritur, quando aggregatur in juntturis, ócifte  in effentia
   fua eft fimilis faniei groffae, & cùmmoratur in juntturis tempore
   longo, non folùm ingroffatur, fed acquirit vifcofitatemmultam
   ficcam.  Et fortaffe eft caufa hujus aegritudinis humor melancboli-
   cu*. A e ex recentioribus quoque Francifcus Indiafitem Hieron.Gabu-
   ciniu*.Melancboliam,incyxits)tedeTÌcusvandetM.ye,arthritidemef-
  ficere, ex eo patet, quod meiancholiciplerunòj fini libidinofi,Ariftot.q\.
   Probi. A Libidine autem arthritidem oriri nemo non videt.  Verùm
   Paraus fic: quanquam vix id contingere poteft, ut humor melan-
   cholicus propter crasfitiem & ad motum tarditatem in articulos
   irruat. Sic & Brictus Bauderonius.
         De fimplici intemperie fùperiùs  multò  maxime diflènfùm
   fuit. Garìopontu* quidemjtc : Non folùm per fimplìcemlùpracur-
   rentem materiam rheumatifmi folent fieri, fèd per fimplieejn quo-
   que qualitatem efficiuntur,  & per diftemperantiam eorum, quae
   funt calida & frigida & humida , Se ex duplicata diftemperantia
   aut calida & ficca, aut calida & humida, aut frigida Se ficca. Ac ex
   recentioribus Paraus : Mihi aliquando majore animi contentione
   in ftudio occupato , ideoque externas ,  quae in corpus ingruere
   poterant, injurias non lèntienti, ventulus per bibliothecae angufta
   rimarumclanculùmfùbiens, coxam finiftram  perculit : tandem
   ftudendo laffus, cùm primum furrexi, progreflurus, ftare in pedes
   non potui, tanta erat doloris fine ullo tumore aut humore,qui qui-
   dem cerni poflet, acerbitas. Hac autor.  Nunc quoque de ficcitate
   Salius Diverfis* Se Adriano* Spigelius.
         Tenues, fèrofiac calidi humores lemper concurrunt. Ac eà
   de re conftare videtur. Bilis raro deerit,quam Anton:Mafia Epift. ad
ff  MecoenatemvocavitMatrem morborum. Non immeritò Fernelium
   retudit Andrea* Laurentius ,  oc ante multò etiam Francìftns India.
   Lentus ille,& ut vocax\t,phlegmaticushumor etiam aliquando con-
   funditur, fèd npn femper, nec hic, ut mavult Fernelius, femper fa-
    miliamducit. ÌZecnihilloci Meiancholici* humoribus  erit. Licet
   enim illi aequè ac pituita,, ineptifint adconcitandamrepentinam
   inflammationem, tamen eos aliis mixtos natura in artus promo-
   vere poterit.  Arabes igitur feienter omnes humores enuntiant,
                                                        Avi- 
                   Àrthritis & Podagre.                 6"i^
__a-*-t»Ma----«Wp-|a»i     il"   —    «l'I     lai r      m
Avicenna Se Serapio. Nec Paraut erit infcius, craffos humores te-
nuioribus  ita diluì poffe , ut omnes fimul in aliquod membrum
aliquando concurrant.  Nuda intemperies (id quod rurfus contra
eundem Paraum dicitur) non veram facit Arthritidem. Afflatu au-
rae gravioris etiam humor intus coit. Pro inde talis dolor fedatur fu-
datione. Ante omnia fcire convenit, terreftrem illam materiam &
fàbulofam, quam Paracelfus Se ejus aflèclae Tartarum vocarunt in-
eptè,etiam fanguini immifceri poteft,ut cum eo circumferri queat,
donec Natura» impulfufècedat_».
                     CAPUT IX.
   Imbecillitas Artuum (f humorum congejlio

             non funt caufk Arthritidis.
     DUae omnium maxima; caufae Arthritidis in vulgus habentur,
     imbecillitas artuum Se humorum congefiio.  Eas majori ftudio
explicant  Galenus Se Vaulus Azgineta, unde Johannes Cofiaus : Sed
praeter humorum affluxum adcCCe articttorumimbecilliiAtem opor-
tet, ut àrthritis fiat, id quod & Galenus><& Paulus Se alii advcrtunt.
Proptereaque incachexia, tamctfiob crudos a vifceribus illapfbs
huraores-intumefcere crura & pedes folcant, non tamen articuia-
rem fieri affettum oportet. Hinc & eft morbus haereditanusutali-.
 quando epilepfia & mania.  Hae autor.    Galeni verba hac fiunt:
 podagram qui debent pati,  his pedes debent effe natura imbecil-
 liores.  Adpodagras non fuflìcit debilitas pedum, fedrequiruntur
 humores defluentes. Ac com: 2. in ltb.de Nar.kumana'.zrtbritici ha-
 bent artus imbecillimos. Ex Arabìbu* Se Avicenna, itemque Haly:
 Fit podagra; dolor ex generatione, fcilicctharreditaria eft, quae eli à
 pàtribus.  Cum enim membrum aliquod patris debile eft, &; ìnfilio
 ejus idem eft debile. Membrorum compofitio ex fpermate eft. Ad
 debile membrum mitrit Natura humores. Et ante : Difgregarionis
 autem debilitas fit aut naturaliter ab ipsàformationehominis: aut
 laboris magni causa, in qua difgregationes fatigantur, utequita-
 tio continua, in qua pedum debilrtantur dilgrègationes Se pollicis
 maxime aut offenfionis caufa autperculfionis. Alfiaharavius:  De-
 bilitas manuum & pedum ac reliquorum membrorum aut eri\na%
                                   Iiii 1            tura- 
  fo&                 Àrthritis & Podagra.
  »—P"p»W --~-aa-aaaaa-> ------aa--a-«>--aa-aa-a) il  i       -.   i,
  turali* aut accidentali*. Accidentalis verò,qu«ab extra corpus ève*
  nit,utàpercul!ìone & fimihbus :Buhalylfha Hyngezla debilitarem
  ait effe vel naturalem vel acquifitam.  Et ad juvat,  inquit Serapio,
  etiam fuper eventum aegritudinis podagrae  haereditatio ex patribus
  & avis.   Quod eft; quiaaegritudo maIa,quandoeffunditurcum
  fpermate,ponitipfum praeparatum ad recipiendum eam valdè.Sunt
  dua; caufae conjunttae: debilitas artuum & fuperfluitas humorum.
  Hinc recentiores, quemadmodum Arculanus : Debilitas junttura-
  rum recipientium, fi naturalis eft,cognofcitur exmaldfitrura Sere-
  liquis fpeciebus malae compofitionis,qùae fequitur raalamcomple-
  xionem.  Accidentalis cognofcitur ex cafu Se percuffione.  Ftri
 fimiliter Antonius Guainerius, fohannet de Tornamira,  Nicol. Nic.
 Florent. Chrifiophorus a Vega, Argenteria*, Mercatus,Capivaccius,
 Jacobus usiubcrtut, Kolreuterus, Pareda, RondeleiÌHs,Foreftsuf\a\.
 Cafi Claudinus, Pctrau*,Laurentius, Peter Pigrous, Johannes Obera-
 dorfius,Zorottu*.
       Solenonder Seòli. Medicin. confiti, quarto confi, 24. pluribus
 verbis definit illam ipfam imbecillitatem artuum 1  Solet alia eflè fà-
 cilioris in articulos fluentis humoris receptus caufa: nimirum na-
 tiva quadam alia imbecillita*, cum feilieet articulorum acetabolo
 patentiora funt, inprimo corporis in utero conformatone, officia, ita,
 ut os exceptum adomuffim, utque decet, tmdique non completi antur.
 Hippocrates fané in lib. de artic.luxationis facilioris aut diffìcili o-
 ris caufas iftas, oprimà ratione agnofeit : nec dubium eft, quin eo-
 dem modo ad  faciliorem humoris receprionem ifta nati va infir-
 mi tas anfam praebeat.  AcSetl.V. confi, fic: tura articuli Iaxiores,
 enervati humore , minusquecompatii amandatumeò facile admit-
 tunt& retinent, ut qui ad excipiendumaptisfìmifunt & parente*,
 atque ad ipfius repulfionem mirum in modum imbccilles.   Icern
 quando ìigamenta molliora funt Se laxiora,nectàmtenfa ac dura,
 quàm conveniat.   Itaque articulosminia conicelo}, non fàrisbenè
 muniunt : quapropter affluentemaliundè exeremencirium humo-
 rem facile admittunt.   Ifta  connata articulorum infirmila* certis
 «Juibufdara naturisineft,nequecunttis,quibus contigit,neqi etiam
in omnibus arriculis eadem -• huic vel illi major aut minor : quetn-
                                                    admo- 
                   Àrthritis & Podagra.                     621
  ^■■■■■■^«■■^«-M-i-»*. 1   ■ r-aa-aa-tl-aa- a>>-.S-Saa----aa>-a--«>--P-« .^■■-«■«-'-■■■p^M-t-» fl_~l.»««ffMÌ____|H«______a,
 admodùm naturae a naturis differre folent.   Verum ante hunc &
 alii autores,  ut VidosVtdiat fere fimiliter : confiftit articulorum
 habiiitas atque aptitudo ad pariendum,potillìmumin laxitate,  ob
 quam facile Se alienas fuperfluitates admittunt & cafdem ob imbc-
 cillitatem ad  alias partes nequeunt propulfare. Oritur à facultate
 formatrice. Johan.Fernel. Articulorù imbecillita* quum ex aliis qui-
  bufdam vitiis aeftimanda eft,tùm maxime ex vinculorum, membra-
 narumque laxitate & ex viarum amplitudine.  Haec autem vitia
 vel ab ortu funt ex parentura imbecillo fcmine,fitque tum àrthritis
 haereditaria,vel aliis excaufisevidentibus,quaeJaxant&emolliunt,
 membranasque feriunt : ejufmodi funt veneris,balnearumque ufus
 crebrior,& quae foris incidentia articulos contundunt.  Georgius
 Berlina*: Ad hunc articulorum dolorem accerfendurnconfpirare
 debet cura humorum defluxione auE haereditaria aut avita Ugamen*
 forum infirmila*,aut acquifititia ab improbitate iaborB,veneris im-
 portunitate, & intcmpelliva aliarum caufàrum occurfatione. Hie-
 ronymu* Mercurialis: eft ha;reditaria propter femen ; hinc fèmina-
 les partes, Jigamenra, offa,Nervi, in podagra maxime afficiuntur.
 Praeter pedum  imficcillitatem eft quoque corporis difpofitio,vcluti
 eft laxitas Se latitudo vafiorum, praefertim pedum & manuum. A-
 drianvu Spigelius : Sed partium imbecillitas non àiòlà dependere
 intemperie mihi videtur, fed ex amplitudine vaforum, venarum fei-
 lieet & orteriarum ,  Se laxitate partium circa articulos,qua; vitia,
 vel ab ortu,genita funt in nobis, Se tum fit àrthritis haereditaria, ac-
 cedente humorum copia, vel pofteà fiunt à caulfis evidentibus la -
 xantibus & emollicntibusvincula& articulorum membranas, ut
 funtcontulìones, balnea,venus,vinumimmoderatum. Mercatus:
 Nativa impotentia dupliciter fuccrefeit  : uno modo exprimaeva
 articulorum/r77*#*r4 Se conformatane, qua laxiores,moUes Se eà ra-
tione ineptos ad motum efficiat.   Secundò vero modo contrahi-
tur in articulis, qualisà patrearthritico pracilita fuit in principiis
generationis : quippe is eft unus ex haereditariis morbis.   Tuffano*
Docretos : ipfa articulorum imbecillitas duobus contingit modis:
fi quidem vel nobis congenita ell,vel aliundè accidit,ab iisdem vi -
delieeteaufis, qua; Se humorisfluxionera efficere poffunt,  tura ex-
                                  I iii 3            ternis, 
6lt.                Àrthritis & Podagra.
                 —         —  -       ■■------------------------------------■-----------------------------------
ternis, tum eriam internis.  Nativa duplex dicitur : una,quae acci-
dere folet iis, qui a parentibusarriculari morbo obnoxiis nati funt,
licet eleganti forma & eximià ftruttura expofiti.  Altera,quae.t//r-
tutisformatrici* culpaiis evenit,qui minusaptam ócidoneamarri-
culorum fabricam & compagemà Natura fortiti funt.  Eandem
facultatem Formatricem iftius fraudis infimulat Parac elfo* libro de
Tartaro capite fecondo : Duo funtgeneraTartari,internum&ex-
ternum: ab externo generatur tartarus & ex cibo,potu,internum,
quod in corpore generatur,& in pueris nàfcuntur  faepè lapides,&
hoc eft morbus haereditarìus.  Quia parentum, qui multùm habent
de fale, fperma quoque inficitur Se homo inde natus.  In Subftan-
tiaSpermatis eft materia & vis feminis, fic faepèaliquispodagrofus
eft, qui nona folo vittu, feda parentibus habet.   Subftantia non
generat filiquas, Se cortices nihil procreant,fed materia generativa
à vitali fubftantià dependet,quae eft exigua res & puriffima,fed cum
illa materia generativa fimul fubfiantia currit,ut eli tefta feminis,
fimul  currit fubftantià cum femine, Ci illa fubftantià fuerit infetta,
facitTartarum internum. Loca internorumTartarorumfunt ve-
na; & Caro, fic externus Tartarus concavitates quxr'n.
      Vidit quidem jam dudum aliquid Cavolo* Tifò , at contra
eum difputat D.D Sennertus.  Pars recipiens, inquit hic, funt arti-
culi & pedum praecipuè,à quibus podagra fere incipit,ca»teris parti-
bus omnibus propemodum imbecillior e i\ utpote qui calore imbe-
cilliorefuntpra;diti,cumexoflìbus,ligamentis,cartilaginibus,ten.
dinibus,nervis, raembranisque conftent,& à calore longius abfint,
externis etiam caufis, earumqueinjuriis valdè fint expofiti &àla-
boribus atque exercitiis magnis debilitentur,atque hinc ad recipi-
endos affluentes  humores fint promptiflimae.  Et paolo posi: im*
beciUitat articulorum eft vel nativa vel adfcititia. Nativa e(l,cum
vel ipfi articuli in prima ftruttura funt laxiores,moliioresque,& ad
recipiendum humores affluentes, aptiores.vel à parentibus vel avis
arthriticishaereditariojureintemperiem& debiliratem contraxe-
runr.   Adfcititiaverò eft , cùm articuli debiiirantur vela labore
nimio aut aeris exceffu aliisque caufis articulos altcrantibus.Df/»-
ceps memorans Epìphyfet, fubjungit hoc: Imbecillitatem partium,
                                                    quam 
                   Àrthritis & Podagra.                    it\
».......i... ii  i         ... u       ■  ' '■■■ * i i M i   11
quam pleriqueMedici ad arthritidis generarionem neceffariam effe
fta tu u n t , n cga t Carola* Pi fio libro de morb. ab illuvie fero fa confili.
dearthrit. dum fcribit, Medicos pasfim fruftrà laborare , quando
monent, imbecillitatis partium recipientium habendam effe ratio-
nem, cùm,quòd articuli reliquis membris facilius, promptiufque
ferum fpontefuà effervefcens recipiant,admittantque,id non fit ab
eorum imbecilliate , feu intemperie aliquà,hoc eft,laxitate velra*
rirate, verùm ab ipsà conformatione,eaque non in cavitate polita,
fed potius in con junttione,cum vaforum omnium finibus , quam
conformationem immutare , minime eft in noftra facultate pofi-
tum.   Statuitque articulos folùm hoc nomine effervefcens ferum
admittere atque imbibere, quia in iis fiftantur terminenturque va-
forum internorum propagines externè. Scilicet ebullirionem pri-
mum incipere in majoribus internisque vafis,hinc exciderein mi-
nores, tandemqucin extremosfurculos, qui cum nòri habeant,ubi
refundantimbibitum humorem, inde eum in arriculis , in quibus
externa vaia fere univerfa terminantur, fifli congerique.  Quae 0-
mnia etfi vcritati valdè confèntanea videantur.duo tamen monen-
dafunt.  Primum eft, quod etfi verum eft, ma jores illos truncos
venae cava; & arterias, hinc inde ramis fparfis maximum partem in
articulos terminari, tamen funt rami etiam non pauci,qui hinc in-
de in carnes oc alias partes terminantur,& nihilorainus materiam
arthritidis ad illas partes non transfundunt.  Prsterea etiam ma-
teria arthritica non femper ad extremos usq; articulos effunditur,
fèd fàepè etiam in media via,in genubus, coxendice & cubitofiftit.
Alterum eft, quod licet illa conformatio vaforum, ob quam eaàn
articulos terminantur, mutati non poteft, laxitas tamen Se debili-
tas partium, in quas inferuntur,mutari aliquo modo poteft robo-
rantibus,etfi curationis pars minor,ut dittum, hic fita Gt.
     Nunc Congefiionemhumorum alii diftinttins perfèquuntur,ut
xSieol. Florent. Johannes Michael Savonarola, item Gè or gisti Ber-
tino* : autper congefiionem aut per affluxum»  Ac Ambrofius "Para-
us: alius efl humor, qui ex congelinone exiftit;quanda feilieet arti-
culorum concottrix imbecillior, fuccos fibi tranfmiffos fibi conci-
liare nequit.   Atque Andreas Lamentio* ; Sed hic ruriunmihi a-
                                                   Iiquis 
624                   Àrthritis & Podagra.

iiquis objecèrit,quod ad caufas Guttae,quarum fùpra fatta eft men -
tio,creari quandoque hunc morbum per congeftionemhumorum,
ut hac ratione defluxus humorum non femper illius caufa dici pof-
fit.  Ad quod ita refpondemus, nos non ncgare,gigni quandoque
hunc morbum per congeftionem, fed hoc perrarò fieri.  Nos vero
eas expiicuimus caufas , qua; frequentius & communiter concur-
runtadgenerationem hujus morbi: rette igitur nos dixiffe etiam-
num afferimo, articularem morbum fieri per defiuxum humorum,
non obftantcquod aliquando eorum congeftione gignatur. Rheu-
matifmat, inquit 1.2. de Natura Facult. Joh. Baptift. Montanus ,fìt
dupliciter ,  non enim folum membra recipiunt aliorum excrementa,
fed nec fisa etiam concoquunt.   Et Nicolaus Pifo : Colligitur duobus
modis, per affluxionem ab aliis partibus Se per congeftionem,ma-
lè coquente parte.  Sic & Felix Platerut,  item Hieronymas.Capi-
vacciut : Si humor movetur per folam tranfmiflìonem , tum in
parte ad articulos pertinente,non prarcesfit aliquis dolor vel calor,
antequam articularis  obortus eft dolor.   At Ci pra?greflus fit do-
lor vel calor, quorum ratione fit attrattio,facilè patet , humorem
fluere, non tantum per modum tra nfmiflìonis,fcd eriam attrattio-
nis.   Itemque Sebaftianut Naftos : Demum dico non folùm ab his
caufis fieri poffe arthritidem, fed eriam à fòla artuum imbecillitate
absq; ullà fluxione,excepta illa,quae ad effettum caufa fattura fuit,
<Se probatur, quia ex imbecillitate vel morbosa difpofitione articu-
li fit,quodrumor,quicunque prò alimento ad ipfos adfluxerit,malè
& imbecilliter convertatur Se propter confequens, quod non bene
totum in nutritionem ipfius  abire poflit, fed aliquid ut fupervaca-
neum relinquatur, quod cum craffum fit & pituitofum,& cum vias
libera; & luta; non fint, per quas expellatur,neque natura valida,à
•qua attenuetur & refolvatur,neceffariò ibi remanet, ex quo imbe-
cillior e redditi parte mulriplicantur in illa excrementa,& tandem
adeò augentur,ut io tumorem attollat,quod ideò  cum  in partibus
ipfis gignatur , non nifi multo tempore éklongis mediis folvitur.
Quare imfrflc,illil-àj nm fri"™ *ffr ^flnfii fW^ntc mats-rU^~T^Ti.A
criam>""rì» grnprflri"P's ejnfd<»m |n parte affetta-^  Nec non ce-
ieberrimuj  hàcajtate vir, Pn. JohannesConradus Wechtler,Juli-
                                                       us 
                   Àrthritis & Podagra.                 625
  1  1 11 ni         ■     ■   1  1                 111         m
us Cafiar Beneditlus cpnfultatione XV. hifce verbis utitur : Sicut cer-
nimus à cale anco in puero epileptico elevari pravara illam qualita-
tem , quae fenfim ad Cerebrum nfeendens , depravatos illos motus
gignebat, fic putant nonnulli podagram fieri nonaliter quàm pro-
genita materia ab articulorum occulta qualitate.
      Tandem inveniuntur , qui confenfum pra:bent aliquantò
cunttantius, ut Dominicu* Leonu*  : Non fit gutta in articulis per
congeftionem paulatim fattam ; nani cura articuli fint membra».
motui dicata,confonum eft ,  motumfufficeread refolutionemfu-
perfluiratum proprii eorum nutrimenti,fed fit per viam fluxus gut-
tatim flillantis. Ac Peter Paulu* Pareda : Podagra;rumor fit à dua*
bus caufis, ab imbecillitate articuli Se à fluxionehumoris,fluxionis
hujus caufa; funt plethora&cacochymia. Ab utraque folet Na-
tura irritari.   Neque Jacotius rette fentit, cum fcribit, arthrìtim
fieri fenfira in àrticulo  congefto humore ob  malam partis nutri-
tionem; haec enim non erit arthritis,cum neque à fanguine, neque
ab alio humore naturali fiat.   Humor enim,qui fenfim coacerva-
ta , fenfim etiam mutat naturam,  ut in atheromate Se meliceride
videmus.   Neque in morbo gallico fit àrthritis ex congeftione fi-
ne tumore,utvoluitRondeletius.   Quia ft humor in àrticulo in-
clufus non facit tumorem, neque diftentionem efficiet, ac proinde
non erit arthritis.in qua ob diftentionem excitatur dolor in àrticu-
lo.  Hatlenus autor.
     Cumfuocuique judicio fit utendum , haec & noftra ratione
nunc pendantur. Profettò ii quoque à vernate defcifcunt,quiho»-
mines edocenr imbecillitate  artuum  reddi maxime arthriticos,
quam Se vel Adfcititiam, ut vocant,vel naturalem ac hareditariam
faciunt,qua defermonemprotinusinftituemus.  Nonnulli, ut Ar-
culanus, iftara imbecilli totem tradunt etiam ineptaformaartuum
cognofei.   Quid? Solenander,quem fequitur Sennertus,  àrticulo*
rum acetabula a i t eflè patentiora in prima corporie in utero confor-
neatione,eftì9adta, ut ot exceptum ad amuffim,utquc decet,  undiqne
non completi antur.  Ligamenta quoque molliora effe & laxiora. Ac
aliiculpam in ipCamfacultatem Formatricem,  quam nominant-.,
confcrre non dubitant,  quemadmodum Fernelius f li diu Vidius»
                                  Kk*k,k,             Ber* 
4i6                 Arthriti* & Podagra.
Berlina*, Mercatus,Ducretus ac quoque Paracelfù*.  Praetereà tf/r-
rommu* Mercuriali* Se Adriana* Spigelius etiam Sanguini* vafcula,
venas & arterias, vitio iftius Facultati* Formatrici* credunt laxio-
ra, quàm oportet,effe & magis lata , ut humor tanto facilius rece-
ptetur.   Quam opinionem Sennertus non folum probat.fed etiam
tuetur difputando contra Carolum Pi finem, virum fagacem Se in-
genio acutum , qui aliquid veri & hic deprchendit.   Hic paucis
novatis,ad me totus traduci poteft.  Caeterùm nihil illorum retto
flattalo.   Quàm multos notare licet, quorum artus vehementer
diftortifunt,  nec ii podagra vel chiragra unquam tentati fuerunt.
Licet offa fint vitiofa, maleque cohaereànt , tamen ligamenta funt
aequè valida ac fat aptè ad juntturas conveniunt.  Qua, qua;fo,ra-
tione Sennertus hoc loco dicit Epìpbyfes ? Has Appendices (fale-
na* tradit  effe  opercula offium  medullam continentittm.   Hanc
quoque Sennertu* credit, affluente Tartareo humore & fiero fo,  intus
efferveficere, ut dolor inde augeatur.  Quare in majoribus erratis
eft fententia Dn. Honorii Heringii.  Proximumjnquit ille, Se con-
tinens hujus affettionis asnov eft continui folutio feu unitatis di-
vortium,ex tartaro cum fero miflo in oflìbus ipfis Se  eorum epiphy*
fibas primum haerente, dehinc in articulum ipfum infufo,ibidemq;
iìicceffu temporis concreto & coagulato  & tandem fenfibiles ì$
dipSeu partes diftendente,vellicante, lancinante, acerbiflìmeque
exeruciante, ortum.   Et paulo posi : cum omni parti corporis fua
attrattrix, fua quoque expultrix fit facultas, attrahitur primum in
tpiphyfts ceu oflìum  ventres,cavernis praeditas, una ferum tartaro
permiftum,&cumeo exquifitè cottus fanguis,quantum oflìbus prò
nutritione feu alimento fufficit.  Hoc poftquam officio fuo fun-
ttum eft,finon ab expultrìce valida egeratur,runc temporis preter-
naturale excrementum evadit,naturale quod fuerat,copia vel qua-
litate vel utroque modo partibus iftis vitium affricans, proindeque
vel mite vel immite eft. HaciUc.  Infantium in corporibus Ingrafi-
fia* trecentas enumerat Epiphyfies, ac plures quoque Riolanus.  Hae-
que multò debiliores funt.   Quapropter juniores huic articulario
morbo raagis oportuni erunt.   Illorum enim Jigamenta funt mi-
nùs flfitta^ofla quoq.ue.muJca velutiinnatant; membrana venarum
                                                       ipfa 
                    Àrìhrìtt* & Vodélrd*                  éz?
           | nf.....I,         ---      ,|  ||l  III lattili Ifrli — bum    |
ipfa eft tanto mollior.   Eorum igitur artus quàm facile torquen-
tur, fuis quàmfacilèpromoventur fedibus ? At vero nefando au-
ditum eft, recens edit'os infantes hoc morbi genere vexari.   Con-
tri eidem obnoxii funt viri,& quidera faepè iì, qui praeftitere articu-
lorum valetudine.  Omnes fere Imperatore* ad iftud fummum ho-
noris faftigium fortitudine àc labore militandi ohm proveheban-
tur.  Robore corporis exccllebantmaximè,ut7«^r*»*v,qui articu-
lis ita firmis fuit  , ut recens & integrum malum digito terebraret:
caput pueri vel etiam adolefcentis, talitrovulneraret ; ut quoque
Mari us.   Nolliut manus vel ad ferie ndum vel adimpelltndumfor-
tior es fuerunt , cum in digiti* nervoi videretor habuijfe , non venas>
Nam et" carro penientia digitofialutari repoltffe dicitur efrfortiffimos
quosque un* digito fic affli xiffe ,  ut quafi Ugni vel ferri ebtufioris itlu
percosfi dolerent.  Molta doorom digitorum alliftonecontrivit.  Ac
Claudius digitis  usque adeòforttbusfuit ,  utfitpeequis &muli* itlu
pugni dentes excufiirit.   Fecerat hoc etiam adolefcens in  militid,
quum ludicro Martiali in campo loci amen interfortisfimosquosque
monflraret. Nam iratus ei, qui non baltenm.fedgenitaliafibi contor-
ferat, omnes dentes unopugno excusfìt.  Severus Imperator fint te-
fte S-Àur. Vtclore bellicofisfimus omnium, qui ante eum fuerunt.
Ea virtute etiam appellatus eft Arabicus, Adiabenieus,Parthicus,
Britannico*.  Hic vero quàm vehementer articuiari tandem mor-
bo cooflittatus fuit? Idem cum inSyriamrediretvittor&P*i^/-
cum deferentibus patribus triumphum,ideircòrecufavit ,  quod
confiftereincurru affettus articuiari morbo non poffet. Ac artum
pedis fupra oftendi inde fauciatum fuiffe.  Hic quoque aliquando
caput manu contingensait, tandem ferititi* caput imperar c,non pe-
des.  Ser.Solpi Galba quoque manibus,pedibusque articuiari mor-
bo diftortislìmis  fuit.  Quid,quod,*'»^*/> Hieronymu* Gabocinius,
ècprifcisolim temporibus permultos Hcroas podagra laboraflè_,
tradunt hiftoriae? quales fuiffe primum illum Aliae regnatorem,A-
chillem,Bellerophontem,OedipumThebanum,Plyfthenem,Ulyf
km,aliosque permultos L,ucianus in Tragapodagià memoria; pro-
didit ? Inter Romanos vero Syllam Dittatoram eadem laboraflè in
Syllac vita Piutarchus refert. Vcfpafianum podagricum fuiffe,Dion
                                K kk k 2              ,eft 
 éìl                 Àrthritis  & Podagra.
          .                -L_HI     I--------------'----------____________
 eft autor.   Itera Septiraium Severum. Itemque CarolumV.&
 Maximilianum fecundum ferunt.  Mox nomino Francilcum Ma-
 rrani Roboris ejusexfororeNepotem, utinbelloducemclarisfi-
 mum,itadomi principem jullisfimum. Hoc ille.
     Atque M. Aurelius Casfiodorus Variar. Itb.X. memorat virum,
 qui artuum firmitate infignis tandem in hunc morbum cecidit:
 com generi* toi honoranda nobilita* & magnafidei documentafuafifi
Jent, ut tibi orbem Ticinum,quamper bella defenderasgubernandam
 pace crederemo*, limofie podagra fobita inundatione compiuto*,aqua*
 JSornitias,potiusficcativas,fialutares huicfpecialiter pasfioni, velie te
 petere pofiolafti.   Deftderium tuum remedialifusfione fanamut.Ab-
fit enim, ut bellicofisfimum virum tyrannis gravisfima calamitato ex"
 armet, qua miro modo membra virentia infufione paenalis humoris co-
 git arefcere.   Hac pasfio decr e fiere facit corpora, qua nulla funt ma-
 tilatione troncata.  Hoc licet omnibus videatur effe contrarium,illis
 maxime,qui armorom exercitationefioruerunt,ne membra illaduris-
fimo languoris decodione mollefcant,&'qui ab hofleforis foperarimini-
 me potoerunt,ab interna potius contrarietatevincantur.  Abfit, ut
 bellator nofter ambuletpasftbosalieni*.   Atque ha:c quidem ille. Ac
 inLemmateJEnigmatum Symphofiilegitur: milespodager,hoceft,
 podagrofus.   Quàm multi Medici , ut Felix Platerus quoque Se
 PeterLotichiuspodagroCos milites curarunt. Ipfe multos fcio,qui
 equo, acqui pedibus meruerunt, qui fuerunt bellatoresfortiflìmi,
 qui & robore artuum pollebant maxime ,  otio tandem Se luxu in
 hunc morbum implicitosfuiffe.  Nunquam in vitio fuerunt artus.
 Offa fuerunt lolida,ligamenta quoque fat valida , nec infirmi fue-
 runt Mufculorum tendines.  Rhafetcertè vimhumorum influenti-
 um agnofeit.  Verba fuperiùs pofui. Ex quo genere etiam Valefcos
 de Taranto: caufae conjuntta; funt debilitas membri fufeipienris &
 fortitudo membri mandantis.  Atque Johannet de Concoregio.'de-
 bilitas patientis partis eft Se fortitudo mandantis.   Et Pafihalius :
 articulorum ad recipiendum propter irabecillitatemaptitudo,tum
 caeterorum membrorum ad exptllendum fortitudo.  Sic& B.Baw
 deroniut.ltem Francifcus India, Se la u dat Cjalcnom.
      Vis illa expellendipmali non privati, quibufdam membris,
                                                       tst 
                    Artbrìtk & Podagra.                  6l$

ut Hepate,aut Liene,aut Utero,aut Cerebro fed Mafia fanguinea con- //
tinetur.  Hanc illa vis agitat vehementius, utiturque arteriis, quae
inde pulfant concitatiùs. Aliquid intellexit Hier.Gabucinius, cpn-
iìat, inquiens, imbecillitatem articulorum non effe ad progignen-
dum affettum fufficientem, ex intermedio accesfionum tempore,
in quo nihil omninò infellantur : quamvis nativa imbecillitas con-
tinua fit : fiquidem confluente aliquo ad pedes humore fuperfluo,
affettus progigriitur : alioquin accesfiones fine ullo temporis in-
tervallo urgerent: praecipuè quàm infirmitas imbecillibus articu-
lis femper incumbat. Quod fi neq; hic humor unquà influxerit;ma-
nifeftumeft,quodneq;etiàunquameontingetaffettio.Noninfluet
vero humor,  Ci omninò vacansfuperfluitatibus corpusextiterit.
Hac hic. Nimirum arteriae intrudunt eò humores, artubus haud im-
becillis.  Ubi miies podagra aut chiragra laborare ccepit, profettò
non manuum aut pedum juntturae prius infirmata; fuerunt.  "Qua-
propter hic morbus prima fuà acceslìone quàm maximos dolorum
cruciatus creat ; nam poricarnisligamentorumque ac fanguinis
meatus tùm temporis funtcontrattiores. Et hoc efl, quod juvenis
cujufdam artus vehementius doleant.Illa fènis caro eft minus com-
patta , nec tantoperè renititur. Atque fi illius integra; aetatis aeger
hoc morbo rurfus tentatur & faepius, ille artuum dolor quoque
minuitur.  Nam illorum membrorum partes fiunt magis pervia;
irruentibus humoribus, ac minus obftant. Ob id vero hae, ut qui-
dem nonnullis fuprà vifum eft, non trahent humores. Quo patto
debilis artus plus alimenti aliiciet, quàm queat concoquere ì Vis
mali expultrix in fanguine refidet. Haec aut fpontè furgit aut mul-
titudinejinjuriisq; humorum incitata.  Moto fanguine,arteriae hu-
mores in membra firma Se debilia demittunt ; in haec quidem tan-
to facilius, quanto patentiora fatta funt itinera fanguinis.  Atque
fi inibì phiegma, fedatis doloribus, jam confiftit, nihilo probabi-
lius eft,illud ad fé fimiles aut alios humores traducere. Vis illa ma-
li expultrix rariùs tritas vias deferit, Se quaerit novas.   Quare fa;pè
humor fupervenit priori.  Hinc illa collettìo humorum Se eorum
fàepè tàm diverlbrum.  Atque al teram caufam, Congeftionem humo-
rum ture Pareda reprobat.  Nonnulli  quoque priva tum Cerebri
                             Kkkk 3             'mimo-' 
630                ^Àrthritis & Podagra.
•BMpMaa—aa—a—< ^—aMBaaha———>      iiiM—aaaaaa—aaa—aa-aa—- aMataaaaaaaaaaataaaiaafaaaaMMI
humorem cenfent in artus debiles provehi, hoc eft,in eos,qui Mafia
Sanguìnea humoribus multò ante referti fuerunt.  Sunt commenta
opinionum.  Vere fentit prancifiu* Ofwaldus Grtmbs, Podagram,
inquiens,  GalenicivolunteffeCatarrhumdepluurn. an autem isà
capite vel ab hepate proveniat, non decernunt, interim nefeiunt
caufam,  cur podagra fit haereditaria, volunt quidem nativam de-
bilitatemi  contingere,  quando caput feu proceffus osfis non pro-
portionaliter le habeat ad cavitatem , verùm tunc luxatio potius
contingeret, neque catarrhus depluus citra jatturam.  Quamvis
podagra defluentem humorem habeat,is tamen Catarrhus non eft
fedlatcx.  Hac ille.
     Tandem fi Arthritici humoris fedes non in cavo artuum, Se
in ipfa eorum compage extat, cur iidem autores, quibus non aliud
videtur, osfium juntturas aut vitio valetudinis aut ipfius Formatri-
ci* facuitati*  in corpore horum aegrorum male à primo vel aetatis
vel morbi tempore efformatas fuiffe opinantur ? Non olla ipfa, fed
illae potius artuum partes erunt debiles, quas occupat Àrthritis,
                      CAPUT\ X,
  Arthritidis humor non habet Natura? cogna-

      tionem cum osjibus : contra Dn.D.D.

                     Sennertum.
^JEceflàriumeft in hoc loco de illa peculiari Sennerti opinione
1M meminiflè. Praeter articulorum imbecillitatera, inquit illesa
adhuc mihi fuiffe caufa videtur, cur hic humor  ad articulos po-
tius quàm alias partes moveatur, quam utparadoxum faltem aequi
lettoris judició libero  fubmitto.  Sanguinem in corpore noftro
non effe piane homogeneum,fed diverfàs partes obrraere,& diver-
fis illis partibus diverfàs corporis partes ali certuni eft, temperatio-
re camera * crasfiore oflà, fubtiliore pulmones, Se ita reliquas cor-
poris partes  conveniens fibi nutrimentum ex fanguine attrahere,
Id quod etiam Izpis ofteecoUa dittus,quod infignemfratta offa glu-
tinandi vim habet, probare videtur, qui ad oflà potius quàmaliaj
partes affuraptus penetrat, Se facit, ut calli brevi tempore generen*
tpr,imò in juvenibus cailum nimis rnagnum producjt,u.t ex Guilh.
                                                     Fa- 
                     Àrthritis & Podagra.                  «5|i
                                          ■ ■ ■■-•-  ■ -
 Fabrit. cent. i. obf. 90 & 91. videre eli.  Neque haec folùm fiunt in
 corpore fano ,  fed &ipfi humores vitiofi nonquivis ad quafdam
partes inclinationem habent,fed ahi ad alias,id quod cùm alii morbi,
 tùm impnmisplica Polonica docet. Ideoque cum rette fcribatHer-
 culesSaxonialib. de Plicacap.20. humorem Plica: caufam habere-»
 proprietatem articulis, ligamentis, tendinibus, nervis, membra-
 niscjue omnibus adverfàriam, cum pilis autem & extrema cutefà-
 miliaritatem aliquam: etiam me rette ftatuere poffe pnto,humorem
 arthritidis caufam etiam familiaritatem aliquam lunatura cognatio-
 nem babere cum osfibus, membranofis vero partibus effe adverfiam, fi
 non occulto modo, acrimonia tamen & facultate vellicante ac
 lancinante. Verifimile enim eft,cum offa &ligamenta,tendines fan-
 guine magis terreftri Se cum tartareo humore  cognationem habente
 alantur,  alios eriam humores tartareo* tàmcrafibs, quamfubtiles
 magis ad articulos quàm alias partii detrudi, & praecipuè ad articu-
 los partium externarum ; cum natura, quantum fieri poteft,vitiofos
 humores  à regiis viis ad remotisfimas partes propellere foleat. Etfi
 enim interdum naturanon ftatim ad extremos pedum vel manuum
 articulos materiam arthritidis caulàmdetru die, fèd in medio arti-
 culo aliquo fubfiftit, tamen pofteà, cum dolores incipiunr,eadem,
 fi adhuc fortis fit, materiam per eafdem vias, per quas influxit, rur-
 fus in majores vias repelli r, Se hinc ufque ad extremos articulos de-
 pellit.  De qua re plora, ut &,an in ipfis osfibus al/qu;d,quod ad par 0-
xyfimom artbriticum excitandum fiaciat, delitefiat, infra in quaeft. g.
 dicemus.  Paulòpoil : Tale quid in hepate ac liene accidere puto,
quale quid in Renibus accidit.  Multi enim funt, qui cafeo & aliis
cibis,  qui calcul© generando apri perhibentur, vefeuntur, tamen
calculumnongenerant, alii contra, quibus infita eftRenumare-
nofà,calculofaque conllitutio, ut Fernelins appellat,feu vis in Reni-
bus A.3»?rawW>ab iis facile offenduntur. Non diverfo  mo do puto
fefe rem habere in arthritide, Se effe in arthriticorum vifceribus
quandam  vitiolàm conflitutionem falis feu tartari illius effettri-
ccm,exiftimo , obquam humor ille arthritidis caulà producitur,
quiubiabuadatjpoftea ad articulos protruditur, Atque hxc vitio-
focoiuntiuip quibufdam à pai en;ibus comraunicatur,  aliis ex cibi
                                                    &po- 
        6\i                 Àrthritis & Podagra.         _____________
        & potus fimilis ufu &in diaetà erroribus contrahitur.  Patet ex his,
        qua; hattenus ditta funt, nec fanguinem fimpliciter,nec pituitam,
        nec melancholiam, nec aquam proximam arthritidis caufam effe.
        Si vero omnia ea, quae arthriticis accidunt, quaeque ab hifce humo-
        ribus deduci non poffunt,ut ex hattenus dittis manifeftum eft,pcr-
        pendam, aliter ftatuere non poffum , quàm humoremfalfura, a-
        crem, fubtilem& fpirituum falinorum naturam plerunque refe-
        rentem arthritidis caufam effe. Appelle^eum jam quis bilem, pi-
        tuitam bili permiftam, falem,tartarum,vel prout libet,per me licet,
        modo res rette explicetur.  Ego vocabuiunilèri, làlis & tartari u-
        furpabo , ut rem à bile & pituita vulgàri differentem peculiari
        etiam vocabulo explicem. Serum autem non folùm effehumorem
        aqueum,etiam Antiqui agnoverunt,fcribitq;Gal.6\ Epid. comm.j.
        t. 38- ì%u>peìàeet Se fèrofum non folùm vocari ab Hippocrate & Pla-
        tone aquam & aqueamhumiditatem morfu carentem, fèd morda-
        cem & erodentem, qua feilieet fpiritirii lalinorum naturam refert,
        & proptereà partesfentientes pungit, &mordicat, & acutisfimos
        dolores in iis excita t.  Eli nimirum in terra, è qua Plantae,quibus Se
        homo Se alia animalia nutriuntur, aliquid fàlfum, quod minerali-
        bus refpondet, denonincommodè fai terrae appellari repèritur_,,
        fed aliis corporibus mifcetur , unde varia terrarum genera ortum
?       habent, Se proinde prò terrarum varietatevarium eft,limofum,ar-
        gillofum Sec. tandemqi in plantìs & animalibus tartarum nomi-»
        natur,& in hominem transfunditur. Verùm id etfi in plantis Se ho-
        mine in variis cottiombus fubtile & volatile fiat, nifi antea tale
        fit, ficut id etiam ex fàlc urinar patet, ac tandem etiam ipfi fanguini
        mifceaturrquia tamen à prima origine ad corpus noftrum alendum
        ineptum eft, & ut Hippocrates loquitur, dvt7imììiQv * tandem, nifi
        mox per alvum in prima cottione excernatur, aut pofteà per fùdo-
        rem aut urinam evacuctur cumulatum Se naturar moleftumiadar-
        ticulos, ut qui quondam cum tali materia cogyationem habent,protru-
        ditur, ubi fua acrimonia acutisfimos dolores excitat. Neque quem
        moveat,quod hanc materiam modo fpirituofàm,rnodò tartarcam.
        & ad tophos* etiam generandam aptam effe dicimus. Nam,ut cum
        Chimicis loquar, ex corporibus poffunt fieri fpiritus, fcrurfum* 
                    Àrthritis&Podagra:          ^      6$
       ■ - •  •        •          ■         ■      '    ' * '" '
fpiritibus corpora. Materia haec in fua origine,& dum in terra effet,
corpus fuit, & quiddam quafi terreum Se minerale,attenuatmn ve-
ro pofteà fuit in variis, in plantìs & horainibus concottionibus,&
fpirituofum quafi fattum eft.  Quod Galenici etiam quidam agno-
verunt,& inter eos Card.qui in aph.49.ipfi 47. fett.ò.Hipp. fcribit,
 materia arthritidis feilieet caufii eft quafifpiritus : &Lucianus in
Tragopodagra, mviiipLO, (Mouov appellat.  Pofteà tamen humor hic
tenuis aut fpiritus,  ubi locum idtoneum nattus eft , offa feilieet &
circa articulos loca, iterum in corpus abit&coagulatur, ficut fpi-
ritum vitrioli Se aliorum falium fpiritus iterum coagulari poffe, &
in corpora redire,Chymicis notisfìmum eli. Si quis tamen ftatuere
velit, in ipfa terra effe làlem volatilem, quem pianta; attrahant,id
huic lèntentiaj nihil officit; fed res  eodem redit. Ac rurfus :  Partes
corporis quaetibet,  ut libi conveniente alimento nutriuntur, ita
etiam in neutris & aegris corporibus humores, quiodeas quandam
analogiam babent,alii ad alias partes feruntur, unde vitiofà nutritio
accidit.  Infànis quod aliarum partium nutritioni inutile eft, in
ungues & pilos in homine abfumitur, in bruris quoque in un gula s
&cornua.   In a;grisvitiofi humores etiam ad definitas fibi partes
feruntur, id quod cum in aliis morbis, tum inPlila Polonica videre
eft, in qua humor ille vitiofiis non fòlùm ad capillos capitis propel"
litur, quos invifeat & conglutinat, fed Se ad unguespedum, qui inde
 duti & nigri fiunt. In frattuHs osfium 0fi eo colla lapis affumptus ad
 offa tendit,& in callum, interdum  etiam nimismagraim abit, utex-
 eraplis id docet Guilh. Fabrit. cent.i.obf 90 & 91.  Si ergo humores
 arthritidi generanda; apri fanguine mnt commixti , credibile eft,
eos ad articulos ferri,  &'eum alimento osfiumin eorumfiubfiantiam
fefe infinuare, atque ibi excrementum osfibus proprium, futura arthri-
tidis mineram &rudimentumcollìgi.  Nonoblcurè hoc docuiflè vi-
detur Galenus, dum 5. aph. 39. fingulas corporis partes ut fuum nu-
trimentum , ita etiam excrementum habere, & fupèrfluum dereii-
ttum fimilem naturae partis humorem elle docet.  Et quidem iftud
excrementum tartareum praecipuè in osfiumepìphyfibus colligi ve-
rifimile eft, quae reliquis osfiitmpartibusporofiore*funi, Scideo auo-
 que, ut habet Andreas Laurentiira lib.2. cap. 4; conllrutta; flint, ut
                                      LUÌ             fint 
 4$4                 Àrthritis & Podagra.

 fint tanquam ventres osfium, in quibus coquatur osfium alimcn-
 tum,quod fenfim in eorum cavernas percoletur. Si ergo humor vel
 excrementum tale in osfibus colligatur, affluente fimili humore eft'erve-
ficit,  quod cum fir,in vicinas partes diffunditur, & dolorem in iis
 excitat, atque id maxime fit in epiphyfibus ,e quibus ligamentaori-
 untur,& quibus partes circa articulos fènfilcs connettuntur. Si ve-
 ro idem humor vel excrementum disfipetur, vel alio modo effun-
 datur, aegrum ab arthritide piane liberari credibile eft.
      Profper Martianus hoc quidem profert, verbo cognationìs u-
 tens: abfcedit vero ad articulos potius, quàm ad aliam partem,tùm
 propter imbecillitatem, tùm etiam propter cognationem. Nam cùm
 partes pofteriores,ad quas fluxio fertur,fint antcrioribus nervofio-
 res, ita etiam cum articulis connexionem majorem habent, quàm
 cum caeteris partibus. Hac ih. Ac Geilfuftus quoque Salem conten-
 dit fuà natura in artus ferri.   Cùm vero ìpfeautor, Sennertus prae
 Ce ferat, Ce prò dere paradoxom, hanc tàm privatam opinionem Vir
 vehementer venerandus, ac eruditione, amcenitateque ingenii fpe-
 ttatior, facobus Balde libro, q ui Solatium Podagricum infcribitur,
 faÌsèdamnat:Nefcio,quamaJiquiSympathiamfomnienr.'ridiculè.
 Cur non potius Antipathiam? Quis ehim,  obfècro, occultushic
confpirandi vel attrahendi modus? Art ficutmagnesferrura attra-
hit,fic junttura dolorem infeftum ? Nova philolophandi/atio. Di-
camus fanras, pituitam bilemixtam deorfum tendere,  naturali
pondere gravitatis fuae, velut fluxum cujuslibet aqua;, fed in genu-
um internodiis,  fpiflìtudine furae carnofae  nervos conftringente,
faepè intercipi.  Prius apparet etiam ex eo,  quod delapfus humor
oflia quaerat. Ideircò tentatpollicem,calcaneum, talos & extrema
pedum ac manuum, nullam  molefliam faceflìturus, fi emittarur.
Cohibitusinftar undae adfaxum allifae, ad nervum ftrepitar, rodir,
aeftuat, furit, putrefeit, atque utgutta cavatlapidem Deucalionae-
um, imo & lapides creat, quos tophos vocant, digitorum nodos.
Tales ferias refidendoagit, ut dolor tamen interim nonferietur.
Nam lentiflìmè ibi confumitur.
     Videt hic Se alias ruinas. Julius (f<tfar Benedielus fuprà humo-
rem fentiebat ex mediis articuli* inftar aura Epileptica erumpere
                                                       ac 
Artbritis & Podagra.                 <$»«
 ac Arthritidem facere poffe.  Sennertus nunc humorem ait in ar-
 ticulis ineffe , nunc alium in eos vinculo nefcio cujus cognationis
 ferri.   Quae difputationes quàm longè abfuntà vero ? Artus non
 illà, quam fingunt multi, magneticovt: humores trahunt, fed arte- ff
 ria hos ipfis infundunt. Atque ofteocoUain cibo fumta aequè in ali-
 as partes. ac in artus frattos vehitur, Helmontius quidem alimenta
 confitetur adfanitatemconferre. Quare &'iis, ut ofteocoUa elu offa
 fratta coalefcere dicuntur.At idem quoque hoc ipfum munus con-
 tendit fine opera illiusfacultatis ab Animà.proficifcentis haud ex-
 tare.  Infantis offa crefcunt& fanefcunt quoque fratta, etiamfi
 ejus corpus de folo matris latte alatur. Nec, fi quis Plica Polonica
 urgetur, humor ille noxius fuapte fponte aut levitate ad pilos Se ad
 fummam illam capitis cutem iter affettar, fedprovidà viexpultri-
 ce,cò à fanguine bona: notae amàdatur. In Maffa fanguinea latet fe-
 minarium morborurn.Nam fi talibus humoribus non datur exitus,
 mala corporis fubitonafcuntur, ut ex eque Troiano Ce oiim prorf-
 piebanthoftes. Tartarum illuni Sennertus ait offibu* amicum, ad-
 verium  vero ligamentis effe. Cur non ofteocoUa, qua; & offa eam,
 quara prodic^ww*w,cognationem inter fé habent.arqueperni-
 tiofa ligamentis eft ?  IIJc terra; Sai,  quem Seunerstu vocat Torta-
 rum, latcnter quidem alimentiscontinetur. Arquehatc cùmàfa-
 cultate Attrice corporis vane digerantur, eum Salem Helmontius
 negat cum ficee vira perite comparar! poflè.  Jam vero chylus, ubi
 homo magnani vini^fleotoUa'mgelCit, in omnes partes ex Luò per
 arterias funditur.  Tahs chylus tunc quoque ad pulmones perva-
 d.r.  Ejus quidem quod fupereft, viciflìm cum fanguine retro com
 mear. Intereà talis efea tàm  commoda pulmonibus non eft  Sic &
potiones ilk, ut vocant, vulneraria; in orane corpus penetrant, ac
parte.iJJ» fauciatastandemficcant.  £arum viquoquC interdu"
docltucholodocho* oppdatur.  Quare cum arteria-primum 1,W
rem ciborura captorum circumvejiant, ifta analogia, ut nominat
Seanertu*, non àgnofcitur.  Idem Sennertu* Plico Polonie* 2™
non folum ad captilo*, Ced etiam ad angue* trahi eos humore^uo
indeistantoperenuratur.  Hi igitur coptUis Se un^ibusZììmi-
cieruiitaut.queadverfi.Quidfimile? D,fferuntfInèl2T&Z
                                 LÌU 2             gnes. 
 6$6                 Artbrttk & Podagra.
 —_______.__■■■____■_■-_■>_____.-——-- aa—a—aaaa———aii «a-a—a—a——a——» «a——aa—«O-—a>
£»«.  Humor Scorbutico* gingivas infeftat &offa. Horum &gin-
 givarum natura quàm diverfà eft? In mafia fanguinea ineft arthri»
 fidi* autcalcolibumor,  qui & inibì varie verfatur. In fanguine &
 ejus in vafis calcoli fuerunt adi n venti. RenibusColis zutveficauri-
 nkrio illam vim A.Jominn%rìf allignare, fas non eft. Et membrana;
 fxpius finguntur,in quibus humores fpiflì aut indurati concludun-
 tur-   Helmontiu* Se quali aberrantem vim for motricem  tunc co-
 gnominai. Ofieocolla certe non fingit cai lum, fed ea vis, quae illà
 ceu materia ad id màgifc àptà utitur. Adhaec Sennertus humorem,
 qui facit Arthritidem,aii cum alimento in ipforum oftìom, ita loqui-
 tur, fobflantiam infinuari. Offa quàm folida funt ? Eorumque fora-
 mina, quibusconcipiunturs'*»*& arteria, qttàmexilia? Craffo-
rum alimentorum de  ofteocoUa petitorum tranfitiones igitur
quàm difficilcs erunt? Atque fi humor Tartareus fingufari cogna-
tione, ut vult Sennertus, in naturam oflìum convertitur, illa red-
dentur magis mollia.Tartarum illum Sennertu* ait efCefàlem terra.
Hic fai Se offa iplà quo,quasfo,nexu affinitaris cohaerent ? Atque illae
Epipbyfè* hanc falis naturam maxime induenr. Ha;quoq;ritu Tar-
tari aquà fervida tabefeent ? Quin etiam intima illa oflìum medul-»
la erit penitus falfa. Epiphjfe*fenfu deficiuntur. At vero quantum
creat hic morbus cruciatum doloris? Humorem  quidem conten-
diti/;»*?^*/ ab intimis, infimisque partibus oflìum rurfus emerge-
re. Cur hic humor jam influens non facit dolorem? Primo fìioap-
pulfu certe tangit ligamenta & membranas, qua»fenfu acrioregau-
dent.  Ita minus perite inftituta ratio exitum reperire non poteft.
Ego & fuprà profeflus fum, humores aliquando  circa articulos
relinqui,ac repetente Arthritide,eosdem aliis affluentibus confuti"
di. Aft nego novos humores occoltd analogia aut cognatione in arto
concurrere,aut à relitta materia trahùSaepèemplaftra imponuntur
praeproperè, quare tandem & alia requiruntur. Haec paradoxa &
reliqua commenta opinionù primo afpettu mihi non placuerunr,
ut illicò abnuerem, retineremque affenfum. Facultas mali expul-
trix majori cura eft memoranda. Haec in artuum cutem movet hu-
mores, hi non fuapte vi Ce agitant, ut apud Homerom inftrumenta
Vulcani, Omnium fere partium inflammationes cientur, cur non
                                                    fimili 
Àrthritis & Podagra,                 637
 limili ratione cutis articulos integens, accendi poteft,quaead com-
 miffuras articulorum maxime annettirur, ut illa etiam eò loci ad-
 modùm rugofadeprehendatur, cùm palmamfacimus,diduttis ex-
 tenfisque digitis.  Talis cutis & ligamcnta arttius cohaerent. Non
 mirum , eam portionem cutis fimiliter affici, inflammatisintus li-
 gamentis.  Ille tumor Eryfipelas dittus, quàm multis quàm folennis
 eft ? quàm familiaris aut poenè proprius? Hic interdum acque patri-
 us eft ac morbus hic articularis.  Aliquid in abfiinentia, infalubri-
 tatc vittus, ac in cibandi ratione, fateor, auxilii eft. Aft quàm mul-
 tos in ipfà vita parca & femper fobriàhic  tandem tentavit autex-
 ercuit morbus,uti D. Gregorium Nazianzenum &,tefte Vallefio,Per-
 fonas Clericas. JEtate noftra Cunt,inquit Hìer.Gabucinius Julius Ter-
 tius ejus nominis Ponti Max: Plusquartus, Laurentius Campegius,
 Rodulphus Pius,Petruscùm Benibus,tum Bertanius cardinale* am-
 plinomi omnes dottiffimique,Bononienfis primus, Carpenfisalter,
 Venctus tertius, Mutinenfisultimus,omnes fané Romana; Ecclefia;
 veri cardines,ejusdemqueluxdariflìmaac decusmaximum, Jo-
 hannes CalàArchiepilcopusBeneventi, Baptifta Doria,Reip:Re-
 ttor, Vidus Ubaldus Feltrius, Manardus. Hoc illeautor. Quid ego
 & de Senecdì quid de Averrboe loquar ? Quid de reliquis Jibrorum
 heluonibus dicam, qui hoc corporis malo afflittati fuerunt ? Quot
 quoque imperatores falubri vittu, cultuque moderato valetudi-
 nera curarunt, nec ab hoc raorbi genere immuncs effe potuerunt,
 qui tamenipfi, uti jocatur ille, tam varias  dederunt immunitates.
 Nomìnatim cieoAugufiumCafàrem, Severum,  qui cibi certe fuit
 parciflìmus, ut fi quis unquam, vini aliquando tantum  cupidus,
 Veffafiamtm SeCarolum Gfuintum. Nihil opus ellexemplis hoc fa-
 cere longius.  Quàm multi enim de hoc in vulgus apud Medicos
 queruntur,&dehoc injuriae genere expoftulant : ego fumma tem-
 peranza &continentia,edcndipotandique moderatione  faluber-
rima, omnipraetermiflìone voluptatum ac tandem ratione exer-
 citationura corporis optima vitam meam femper traduxi, & nihi-
lo min9 arthritide exerceor.Cur ego igitur infons ilio corporis rrfa-
lo urgeor ? Ejus omninò exortes fùerun t parentes mei,avi  quoq; Se
proavi qua paterni, qua materni. Tùm Medieus refpondendo vi-
                                   LUI  3             cif- 
6$                Àrthritis & Magra._______   «______»__.
ciflìm quaeret, cur gemellorum alteruter hoc morbo articuiari fo-
lus vexetur? Annon proprietasNaturae utramquehic facit pagi-
nam ? Nonrte hujus hominis corpus ita alitur, ut paulum relinqua-
tur recrementi,ac quoque exterminetur quàmmaturiflìmè ; Con-
tra illius corpus noxiis fubinde fcatet humoribus ; hi fi depelluntur
in artus pedum, podagra nafcitur ? Quis,qunelo, ob redundantiam
huic articulario morbo non eft oportunus? Sifolennis inhibetur
fluxus narium fanguineus, ifte morbus hunc fubitò arripit, illum
mox alius.  Alvus fluens Ci fubitò adftringitur,podagra, tefte Joh:
Rbodio,timenda eft. Febris quoque quartana morbo articulario fi-
nitur.Si puellis non proveniunt menftrua,ea; etiam hoc morbo ur-
gentur, quae tamen & in falubri potu& cibo  valdè quàm parca:
fuerunt. Ejusmodi Arthriticam puellam hoc ipfo tempore curo.
Eft fèdecim annos nata. Aliae autem eàdem valetudine inalios po-
tius cadunt morbos, Natura humores aliò agente.  Eaverò fi ad
hanc expulfionem eft propenfior, ilio articuiari morbo homo tan-
dem afficitur. Nec is Fonticulis, ut vocant,& Cauteriis lem per juva-
tur,neccibo levatur aut potu. Siqj Naturano exattèfàbulofum hu-
morem in artuum cutem per illam inflammationem promovet,
pellitalium.Infraego Articularium morbum facio duplicem.Non
tàm proprietas humoris, quàm expellentis Natura; eft attendenda.
Naturam fi expellas furca, tamen usq; recurrit.  Si cum iiià pugnas,
ppgnas cum gigantibus. Quanquam Se hàc philofophandi via tan-
dem relabimur adid ,   quodprofitemurignorari.   Earn naturae
proprietatem occulto modo natti fuerunt homines, graciles pa-
riter ac obefi -, alii pallida facie funt, alii verecundà.  Eandem Na -
turam nunc fenes, nunc pueri , nunc puellae obtinent-,.   Ali-
quando fpontè defiftit illa visexpellendi.  Devi aftrorumalias.
Nonnunquam eadem vis vel cibo vel potu vel alia ratione magis
incitatur_..
       Nunc Sennertut aliam quoque reperit caufam,  cur humor
pervadat in artus,hos aita Corde, a domicilio caloris vitalis , fon-
gisfimè effe'remotos.   Ea quoque in vulgus ferrur.Stimitur de ve-
terum,& Grocorom,ut AriftotclisiCfalcni, Aretai\SeArabum,ut Avi-
cenna monumentis.  Neque enimfmmiit Aretxus,multum inter eft,
                                                       in 
               ,    Àrthritis & Podagra.                 6$ 9

in pedtbofn'e onftat in manibus, cum utrique ejufdem naturafintgra-
ctles, excarnes, externo frigori proximi,a calore interno remotisfimi.
Commodè quidem Fredehcos Vander Mj/e :  cur in articulis ? an
quod in continuo fint motu, qui cottionem prohibet,& quod ma-
gis vacua; fint eae partes, quàm reliqua totius corporis membra,fri-
gidioris Se ob hoc debilioris natura?.  Quin etiam fìtus eorum_»,
quàm longisfimus ella caloris fonte totum corpusgubernante.Ul-
teriora dabit Ariftoteles/. Probi. 6. Hac ille. Id quod laudatus fu-
pra autor Jacob.Balde etiam  objicit hifce verbis ifiifcitanti caufam
refpondent illa qualiacunque membra a cordi*foco longiusdiftare.
Homorem falfam non poffe exeo qui.   Sed re foto : cor interios apofte»
maproximum cor di,ex vicino calore non citius watoratar, ut effloat,
fed potius accrefiens, cor ipfum fiaffbcat.  Profettò lì verum volu-
mus, eft eadem ratio, quam premit Sennertus, debìl'ttatemartuum
fubinde dicetis.  Nam Se ante huncjton omnes homines,inquit Jo-
hannes de Tornamira, fontpodagrici,quia non omnes habent pedes
debiles.
     Sed non deerunt, qui contra fuperius ditta hàc utentur argu-
mentatione.  Podagrofiorum veftiveenta Se canìs vivus in letto x-
gri fupra pedes  cubans, illum venenatum halitura contattu tra-
hunt, ut illud animai Se ipfe, qui ejufmodì tibialibus femoralibus-
que artus muniunt,in hoc idem morbi genus cadant- Quare quem-
admodum novus calceut,qui ad pedem convenit aptiùs,hominem,
ut in proverbio eft,podegrd nonliberat, ita vetus, laxusque-hominis
podagrofi calceus eam facit maxime.   Georgius Fridtricus Lau~
•*.?»*/«/in Hipp. Aphor. $o.S. 6. admodùm dilucidè  : recordorca-
nis podagrici in inferiori Lufatià , qui obfrequentioremlinttura
pedum fuiholpitis podagrici, podagramcontraxerat.  (Indeca-
nis ifte ftatis temporibus, quando affiigebatur podagra , nec ftaré
nec pedibus inniti Se ambulare poterat,fèd jacere cogebatur,  ideò
ftans clamabat,atque adhuc magis clamabat, cum àfbmno exper-
gefattus e fcamno citò fé dimovebat. Poft Paroxyfmum vero cir-
cumeuriìtabat Se obarabulabat  libere, citra ullam doloris notam
ac moleftiam.  Hac autor.   Ac  Arifioteles quoque C477tv prodidie
Arthritidi obnoxios effe. At Peter BoreUut Cent.3. obfi z8>ea addit,
                                                      quae 
640                 Àrthritis & Podagra.
_____J<____k_—_ _-_—l__aa__—__—.             —
qua; dubitationem omninò habent:  Certum eft, animahainfir-
miora Se teneriora mala citius fufcipere, morbosque tranfplanrari,
quare pueri cum fenibus dormientes halitu fuo maciem contra-
hunt.  Sic podagra mire levatur, fi catelli cum podagrico recum-
bant, morbum enim contrahunt,adeò,ut vix incedere queant,aeger
vero levamen fufcipit. Cum etiam ignoratur malum internum cu-
jufdam , qua;vc pars in eo laboret, cumq; feneftrà careamus,ut mo-
mus  olim optarat,quà posfimus partem affettam detegere, illud in
alieno ac ignobiliori corpore percipere valemus.   Capiendi funt
canili,& cum per quindecim dies cum aegro decubuerint, óccibo-
rum  ejus reliquias & fputa deglutierint, morbum fimilem contra-
henr,tuncque fi aperiantur,pars eadem,quae in aegro affetta,reperie-
tur,& fic cognito morb o, & remedià admoveri legitima poterunt.
Hac ille ex MarceUo. Qua ratione idem vifcus vitiatum etià in canis
ita palli corpore incifo deprehendetur? Sed experimétis jam pateat,
canesifto asfiduocontattu reddi infirmos.At quid tum pofteà? Si
talia veftimenta caputipfum obvolverent, einihilominusnoce-
rent, ut ejus gravedo quoque inde nafci poffet.  Calcei Ci induun-
tur nimis madidi,homo etiam fit podagrofus,ut pifcator fàepe.Tam
variis de caufis vis mali expultrix incitari poteft , ut materia Ar-
thritidis in artus tandem promoveatur.  Ac liberi vellibus poda-
grofiparentisfeinduerenon dubitàrunt ,  nec eo unquam arrepti
fuerunt morbo.   Nec ejufdem contagia in uxores transferuntur,
cum  maritus haereditaria faepè teneatur podagra.  BoreUuitefta-
tur,'cujusdam uxoris corpus non leviter purgatura fuiffe, cum ma-
ritus operam liberis dediffet,potoCathartico medicamento.Quàm
facile igitur Se hoc contagium in uxores tranfilire poflit  ?  Vidi
ipfealiquando canem,qui rfrffcr/>/W*wfotucontraxiffeputabatur.
Irapeditus quidera currebat.  Clamores quoque,quos tollebatfae-
pius,erant documenta dolorum. Cunttum corpus propè confe-
ttura erat & imbecille. Attamen veram Arthritidem autpodagram
non  exiftimayerirn nec dixerim quoque.  Et aer fpirando duttus
podagram concitare putatur.  Natura  id,quod adverfum eft, maC-
sà Sanguinea expellere aggrefià, faepè iftò motu humores mittit in
                                                      ar- 
                    Art brùù tVPodagra.                  641
     I I  ii"i«    I ■■    -aaa-—aaaaaa—.—aaj——pp—a aBssa-BBaaaaaaaMaaMaaBjaa—ajaaa^
 artus.  Minime intelligendum eft , contagium iftofotu in artus
 ita pcnetrare,ut eura fuapte vi inibì faciat morbum.Artus, fi frigo-
 re uruntur, tument.   In eos vis in fanguine refidèrìs àflò's pofteà
 compeliit humores, ut hincpodagra nafci queat.   Aer plurimis
 de caufis nunc prodeflè poteft, nunc nocere. (alius Aureliano* me*
 moria» prod\d\t, Alex art driam SeCariam articulariis morbis pàte-
 re, ut T^omam quoque deftillationibusFrancifcus India, Barth.Pa-
 ficbettus Se alii, quos/. de Catarrbu nominatati appellavi.   Nunc
 reliqua videamu*. Gallinaceum genus ac inprimis caponcs ferunr
 e t iam arthritide laborare.  Diffcttis,/»^«/'r FrancifcusBorn!us,capó-
 nibus Se galiinaceis podagricis tophi & calculi in eorum articulis
 reperiuntur.  Ac Claudio* Diodato*, ipCidnqoit, veteres galli & ca-
 pone* tophtspodagrici* corripittntttr.  Affenfum quoque praebet  Ge-
 orgius Berlina*, ad canistlu.c.zo.inquieni, Se veteris galli articulos'
 ferofus  humor derivatur.   Ariftotcles docet canes arthritidi efle
 obnoxios.  Praetereà veteres galli Se capones fèrofis humoribus:
 abundant,Graecorum, Arabum Se omnium Medicorum recentium'
 confenfu,utapparetex horum decotto,  quod fèrofà fubftantià al-
 vum laxa t. Hoc autor.  Nòftro libro q uin to de CatarrboforumDia-
 ta carnem generis Gallinacci Crato* SeyUeru* , Pifanellus, Claudius
 Deodatu*fmde Sennertut arthriticis fihgulàriter inimicam effe pro-
 pofuerunt.  Quo ex genere quoque eft Reineru* Solénander,capo-
 num caro, Sett.4. Conili. Medie, ii.humorem quendamhabet,quem
 ad àrticulot natura extrudit. Ac in parte Francifcus India, cujus ver-
 ba Li.e.p. hac funt : Se fecundum Apulci fèntentiam coraeftio galli-
 narum Se coturnicum eft noxia, quam proprietatem nullam aliam
 eflèreor,  quàm humorum vifeidorum exuberantiam»quam fané
 hujufmodi carnes parere affueta; funt.
     Verùm ea, qua ufus eft Sennertu*, ratio dillo libro fuit refttta-
ta. Viciflìm Petro Caficllano aliqua laus, & multò major Dn.D.
Melchiori Sebìzio  attribuenda videbatur.  Caponum pedes hye-
mali frigore  facile uruntur, veluti Se ipfàrum Gallinarum.   Non
germani tofi* fèd indurati humores in illis caponum & gallinarum
articulis adinveniuntur.
                           Mr»mm              CAp.XL 
641                 Arthriti* & Podagra.____________________
»—_________ ———————aaaaa. «a—»———————
                        CAP. XI.

       Cur remotisfimi articuli maxime affi-

                      ciantur ?
  IjRimo Arthritidis acceffu Natura humorem quàmlongifITmè
   agir. Ethoe eft,quod/><?//**plerunqueprincepslaboret. Unde
Aretaus: articuli etiam ita fere dolere incipiunt,magnum pedis di-
gitum dolor occupat : rurfum calcem in priori parte,quà nitimur,
deinde inconcavamfubit  :  mallcolus autem poftremus intume-
feit.  Item Efcolapius : Podagricos apprehendimus ex tardo do-
lore pedum,inchoante à majore digito, id eft,à pollice aut veftigio
aut capite piantae.  Hae ille.   Ex junioribus nonnulli anmiferan-
c|i.funt an ridondi ? Johannet Raicus certe ita : In hìs,quae circum ar-
ticulos cotttingunt,in maximum diferimen praecipitant pollices ac
praecipuè pedum 2. praeditt.  Levinus Lemmius de nat.mir. hoc a-
fcribit digito annulari five medico. Rationem addunt nonnulli,
quod ab eo digito venula ad cor tenda t,at ejufmodi venulam in lo-
cali anatomia videre nihil dum licuit.  Echiromanticisfacilior
conjettura eft.  Medieus quippe digitus ut folaris eft,ita cordis fi-
gnaturam gerit,Solaris eft,prout enimSolin Macrocofmo yevéQXi-
@* affettus eft,ita ad ejus imitationem fol microcofmi dwmyevfa
A*@h> fignaturas fuas in digito hoc medico explicare comprehen-
fuseft. conf.Hipp.i. de diaetà. At fol Macrocofini foli microcofmi
h. e. cordi ovpLTndlijc, eft ug) ovppolfo*.   Quare & annularis cordi,ut
gerit ejufdem figna, jta ovpiisuQei ,tentatus igitur nodìs annularis
digitus,indicio eft,corincipere affici humore ilio acetofo,podagri-
co,vapido ug) arvpLirutiiuv.  Aliquantò commodius Confiantinus Afri-
cano* : materia podagrica  in parva defcendit membra, ideft,polli-
ccs.  Quorum concatcnatio parva eft, ut materiam prò parvita-
te fui capere nequeant,  Ci multa fit.   Unde nimiùm extenduntur
Se dolor augmentatur. HaciUe.  Nonfemper,fedfa*piùspollex
pedis aut mano affligitur, interdum alia pars. Tarn varie ludit Na-
tura expellendo.
CAPMl 
                   Àrthritis # Podagra.                 643

                        CAP. Xtl.'

  Reliqu£ caufe Arthritidis exponuntur, ut Ca-

         tarrhi } cibm1potmfvenm1 Animi

                      pasfiones.
     C0ri7a tì Catarrhi in numerum caufarum ^Arthritidis perve-
     niunt etiam fententia vctuftiorum autorum. Galenus in lib. e.
 Hipp. de morb. volg. com. 2. ad hunc modum :  Podagrici toto ner-
 vofo genere imbecilles funt,& fluxionibus obnoxii, praecipuè au-
 tem iis exerementis,quae à pieno cerebro dimanaiir. tAc quoque ex
 ArabamSchola, Avicenna : Materia eft fanguis aut phlegmaticus,
 aut cholericus,aut melancholicus & caufae divifionum hujus,funt
 caufae quaedam  pra;terirae  & catarrhi Se corjtr* Cunt ex caufis ejus.
 None ex juniorum turba Sigifimundot Kolreuttros :  Caufà Arthriti-
 dis quoque eft firmario aut retentio Catarrhi diuturni pctentis pe-
 ttus vel ftomachum, exemplo eft ille,cui catarrhus defìuens ad per
 ttus,expuebatur,qui pollmodum juntturas occupans, dolorum i-
 pforum caufa fuit,natura fiquidem prioris via* oblira , per meatus
 occultos materiam  ad juntturasdemittebat.  Huc rtìèr quoque
 quod Ofvvaldos Gabelchofer apud  Schenckjumfcriptum rtltqoit :
 fupereft apud nos lllullr. Principis confrliarius,qui cum ante vehe-
 menter affligeretur podagra : decumbente ad pulmones humore.c*;
 tuflìm cum rejettione copiofa excitante, piane à podagra immunis
 eftperplures annos. Hac hic.   Nemini hoc mirum videri poterit.
 Nam podagra materia per multas partes & vias excernipoteft , ut
 libri*de Catar.oftendi.
       Intemperantia libidini* podagrofisnocet maxime ,.utrra-
 dunt tùm Groci, Hippocrates ac Galena* ,6. Aphor.28. autor Gracu*
l.de podagra,tum Ar*bet,Se Latini,qui hoc mali,explicanre Bartbto,
(7«rf4w^»^^cognominaffevidctur./T/»//<rf,inquitPlinÌ9Valeria-
r\Q,omnino non contingat,qoodfifomniaverit tale qoidjavetarrjtacci-
piatpotione.llnde juniores,& ex his ConfianttngAfricana*: Hippo-
crates inquit: pueri & Eunuchi no funt podagri.Quod confequitur,
 quia coitu no utuntur.Haec enim hujus morbi caufa eft maxima. Ac
                            Mmmm a            Fran- 
 ^44                 Àrthritis & Podagra.
       11    - ■---------------------'        "
 Franctfcg de Pedemontio'.coitus quoqj multus Se fupra repletionem»
 imo fi posfibile eft,ab eo abllineatur, licet arthritici plurimùm ap-
 petant.  Eli enim caufa proximaprocurationis dolorisarthrieiei
 & podagrici maxime. Hac hic.Variasquc causeur noceatVentu,
 afferunt autores, uti hanc Antonio* Mario Venufios : Quo autem,
 inquiens, noceat, Galenus tacet,  nifi tacite inferre velie videatur,
 quod ait Hippocrates lib. deNat.pueri,à crebro coitu feu à venere
 venas reddi ampliores, quae iccircò excrementa facilius ad partem
 imbecilliorem mittunt.  Redduntur autem ( mea quidem fenten-
 tia)  vena; ampliores à multa venere ratione motus&agitationis
 corporis,quo motu, quave agitatione calor excitatur, qui meatus
 aperit, humoremque fuperabundantem ad  partes imbecillas fluere
 facit.  Aliam exponit e. 6. Settione 17. Johannes Sophronius Ko-
 x.al^, ex communi, inquiens, opinione vinofi&libidinofi viden-
 tur effe ad hunc affettum proniores ; Se ita  eft,non tamen quod vel
 vinum vel venerea libido podagram generandi prae caeteris rebus
 potentiam habeat, fed quod illi, in quibus podagra; vel fàlinorum
 morborum latita nt femina ria, ad talia exercitiatitillationefàlis in*
 trinleci ftimulentur,& vel fitiant vel laiciviantraagis,  quàm illi,in
 quibus fàlia minus acria hofpitantur. Hac ille.  Verùm nec expe-
 rimenta erunt tàm certa. Goainerito quidem e. vj. arthriticos uxo-
 ratos vidit, qui prò parte major is temporis in Itelo,gotto deprehenfi,
*permanebant & mortua uxore, rarifftme eam incorrebant,captiverò,
facile a paroxyfmo Uberabantur.  Ac vidua, inquit l. 2. Obfirv.Fe-
 lix Pioterai, podagrica per biennium liberata à podagra, cura fini-
to biennio marito nuberet, prima nuptiarum notte ,  podagra ite»
 rum correpta eft, à qua etiam,quia medicamenta pofteà neglexir,
 ad extremurn vitae usque afflitta fuit. HociUe.   Contra Francifcus
 Vallefins, multi, inquì^ìAonacni laborant podagrà,qui venere nun-
 quam ufi fuerunt.   Quarequod dicitur, ante ufum veneris,intel-
 lige, ante id tempus, quo folent homines uri venere :  namabeo
 tempore incipiunt multi fieri podagrici, etfi non utantur Venere,
 quanquam multò magis, fieà utantur immodicè.  AtOjCtiamcx
 ea lem nota Profpcr Martianut Aphor.feti.7. Perperam ex hoc apho-
.rifhiQ cplligunt multi , coitum maxime ad podagricas affettiones 
                     Artbriiis &PodagM.                 6a.f
 a»—aaat_a%» «___i_a—. »n i     » «BasaajaMaai saaa_B_a_a——a> —aaa—aaaaaa
 difponere,praeterquam,quod experientià hanc opinionem eviden-
 ter daranat, cùm videamus, maximam partem eorum , qui inrao-
 nafteriisdegunt, à podagra vexari *  cùm tamen caftitatem ob-
 fervent_>.
        Viros integrar aetatis fcio primi Arthritidis acceflìone in Ve*
 nerem excitari, falfis illis humoribus moti*. Ifta libido etiam ea ra-
 tione arteriarum canales ampliar. Sunt certè,qui venereisvolupta»
 tibus nunquam in vita ufi fuerunt, flint, qui ab iis Ce pofteà penitu»
 abdicarunt.Hi tamen eo Articulario morbo liberari non potuerunt.
 Sunt pauci,funt tamen Artbrittcì, quibus non inutilis fuit modera-
 ta venus nec adeò pernitiofà. Quin à nonnullis quoque excipiun-
 tur ii,oj\\pituìtosà,ut vocant,podagrà urgentur. Venos,inquit Hier:
 Gabueinius,nifiadmodom orgente materia,fiommopere vitanda* Ar-
 tbriticum maritum fentio illam libidinem,coramodo valetudini*.
 aliquando explere poflè,finità Arthritide. Magna vis confuetudinis
 eft.Et alia fubeft ratio. Pudoris ratio ubique eft habenda.
       Vinum peraeque damnatur. Adnotatumeft, inquit libro le.
 de re Ctbar:cap.i$ Johanne* Hrjerinot, eos, qui inter initia podagrae,
 dolorisque articulorum vini potum fubtrahunt Se ad aquam con-
 fugiunt, magnificum fentire prsefidram ac pcenè divinum : fereque
 compertum Se potatores aquae raro aut nunquam podagricosaut
 chiragricos effici. Rondeletiu*: ego multos  ab hoc morbo vindicavi
 vel potione aquae, in quibus per defluxionemfìebat. Atque Proffer
 Martianus Aphor: Seti. 6. ita : nullum efficacius remedium exeogi-
 tari poteft, prò praefervationc ab hoc morbo, quàm vini abftinen-
 tiaòc eorum omnium, qua; acrimoniam in humoribus inducere
 poffunt.  Sedvinìloco, fimplicis aquae potu, cibisque  omniacri-
 monia expertibus uti, quo quidem praefìdio nonnuUos in totum
 a podagra libera tos effe novi, in quorum numero fuit illuftris ac
 Rev: Dn: HienBernerius, Cardinale Afculanus nuncupatus,qui fo-
 lo aquae potu, quo per plures annos eft ufus, à podagra perfette eft
 fanatus. Hatlenus autor. Verùm  quaedam ut Bohemica, vina majori
 ftudio funt fugienda, aut magis  parcè bibenda. Potus quarundam
aquarum, itera Cerevifiarum aequè noxius eft. Sit quoque modera-
 ta. Nam GabtUoverus tenta, cur.ss- fcribit,*» quodam viro artbri»
                             Mmmm 3             ticum 
646                  Àrthritis & Podagra.
•a-aaaaaaaaaaaa. -_-a-aa----—«   ■  i    ......|»-aaa-a-a»--- il I | I il I    ■
ticum dolorem ex nimio aqua frigida potu indutlum fuiffe. Nec aqua
Spadana & Sgerana femper praeftitit ufum.  Equidem nonignoro
id,quod Heinricos ab Heer obfi 23-fcriptum[reliquit.Dein vinum ca-
lore fuo movet humores, unde Àrthritis oritur.  Atque hoc eft,
quod zeger eà Cxpè tentetur aut magis affligatur,fimul ac vinum po^
tavit. Eoque qui Ce quotidiè ingurgitant, in hunc facile conjiciun-
tur morbum- Felix Ttateru* vinum cenCet Cerebrum debilitare, ex
illoqueplus purgamenti provenire, uthicinde nafcatur morbus.
Verùm hoc rationis nobis non probatur.
      JEtàte Homeri Se Hippocrati*,tefte Galeno 6. Aph;28,tàm mul-
ti non fuerunt arthritici. Vita tùm vittu parco colebatur. Aft Pater
Ennius non rorantia Se minuta, fed, cariente Q^Sereno, iniqua fic-
cabat pocula, ex eoque morbum articularem contraxit. Unde Poh
ta forte:
         Ut venus enervai vires, fic copia vini
               Et tentaigreffus, debtlitatque pedes.
     In haec vitia graviter perorat Hier. Gabociniu*.   Verùm vita
quàm multis graviseli fine vino.  Certe, inquit Savonarola, nofiro
tempore & in Italia  & ultra montes bomines ita dediti funt vino , ot
videantur cum dimisfione vini perdere vitam ,  &" ideò oportet, ut
Medicai prudenter agat.  Multos Arthrsficorum potus aquae nunc
morbo Ievavit, nunc quoque liberavit penitus, interdum & ablli-
nentia. 'Ponam, inquitValefcus deTaranta,Diatam,quam tenebat
magifter Bernardus Forefterus bona memoria in montepefio filano, qui
multùm infilo tempore fuit vexatus doloribus junclurarum , pracipuè
à chiragra.  Nam ita citò quodfent'tcbat magno* dolores gutta, ftatim
ponebatfie in Diatafilbtii'tsfimà, & impone bat taliter frenum ori, quod
aliquando fi ab at per tres dies naturales\, quod nilcomedebat nec bib.e-
bat, & intoler ab ili fitti.   Lavabat interdum os cum aqua frìgida,^fic
fadendo ceffabat dolor, & paulatim revertebatur ad Diatamgroffam,
&fatebator, fé non inveniffe ita bonum reme dium in aliqaa medicina,
ficut in ifta Diala & abfiinentia & excufàbat ipfum ab omni alio me-
dicamine, &cum ifta vixit too. annos.  Abbas ConchenCis,inquit e.4.
obfin.BoreUos, podagra diu detcntus fuit, cumq'j potum ei nocuum
cflèpercepiffet, paulatim ab eoabftinuit, utfex annos abfque ullo
potu tranfegerit, ficcj; curatus fuerit. Quin Se duritia vitae aliquan- 
                    Àrthritis & Podagra.                 64?
 a-a__a__aMPaa-a—1 -  — ■"     - in ' .-     --------■----------
 do prodeft. Quidam, tefte Hìeronjmo, convaluéreproftriptiotie ho-
 norum , ut carcere Se aliquando tortura, enarrante Fabritio Hildano
 tàp.i. obfi79. item IVirfiungio. Verùm eft & in exemplis, nonnullis
 tantam continentiam nocere. AgnofceNaturar proprietatem. Ra-
 tio & confuetudinis habeatur. Qmdam funt cibo, potuq; reficien-
 di. Vinumque fenefcente morbo dari poteft modicè. Eft & Medi-
 cina. Nec illud continuò auget,ut vocant Tartarum. Nocet prin-
 cipio morbi, fanguine vehementius concitato. Nocet maxime fuà
 copia. Hanc vitet aeger.Eftin manu ejus tue pofitù,ut libereturhoc
 malo aut levetur. Sibi ipfimet bellum indicat, non fuccenfèat Me-
 dico. Unde MichaelMajerus, l.cjui civita* corporishumani inferibi-
 tur,it a philofòpbatur: Ci hofpes quidam defes & iners habitet in qua-
 dam domo lordida, Se cloacis repleta, unde haec minetur ruinam,
 quid illiagcndum ? an convitia ininnocuamcongcratdómum?
 annon ipfe potius culpandus, qui non tam expurget Se exoneret ?
 Sic quoque arthritici intemperantes in medicos infontes contume-
 liofi, fua vitia prius ingluviem, libidinem, furorem, ebrietatem Se
 his Umilia deteftentur Se fugiant, & fic Medico non diffìcile erit,
 morbum  hunc pernitiofisfimum fugare. Hac ille.
     Illud,inquit autor Iib.de Podagra, Hippocratis oraculum verum
 eli, fi modica comedat, modica^ bibat homo, in nullum incidit mor-
 bum. Omnes Gente, peffundedit Luxus, ad quem & fpettat otium
 maxime.  Ex ifto capitefmquit Johannes de Tornamira,//*^/ cecie-
fiafiici podagrizant, viventei in crapula & in odo, non continaantet
 exercitium pedeftre ante prandium & anteccenam.   Lab or nimius
 vicisfim facit Arthritidem. Unde Serapio : qui laborat fupra men-
furam, fit facile arthriticus.
     tAnimi Affeclas vehementiores ,  ac ex iis Ira, concitant^V-
thritìdem.  Nam humor eà incitatione non leviter movetur. Ac  N
Calius Aurelianus attbriticos quoq; pronuntiat plerunque iracun-
dos effe.   Plagofi praeceptores ac cerebrofi plerunque funt poda-
grofi. Servitù Sepudore in hoc malum corporis,enarrante Svetonio,
incidit. Seroius cùmdnquit illeMbruni foceri nondum editum frau-
deintercepiflet, & ob hoc repudiatus, pudore ac taedio fùccesfiflét
ab «rbe, in podagra; morbum incidit, cujus impadens veneno fibi
perunxit pedes Se cnecuit.                            Homi- 
    «%ì                 Àrthritis, & Podagra.

        Homines Se imprimis praepotentes opibus,negligentes de fua
    valetudine effe videntur.   Operam dant, utneequus à curfu po-
    tetur, ne catuli alieno latte cibentur.   Ipfi vero etiamnum iràac-,
    cenfi epulantur faepius , adeò non in propria valetudinecurandà
    diligentes.
        Terror quidem morbum fàepenumerò depuliffe dicitur.  Re-
    ferunt, inquit libr.de Lingua Erafmus Roderodamus, veterum epi-
    gramma ta,  quendam multis annis podagrae vineulis afhxumgrab-
    bato , quum adrepens vipera fpiris eflet complexa tibiam, fubitò
    morbi veteris oblitum exiliffe, nec pofteà fenfiffe malum.  Ac Bru-
    no Seidelius libr.de morbi* incurabilibus : In Germania; oppido quo-
    dam ad Neccarumlìtoaccidiflè audivi, ut podagricus quidam per
    angiportum à fèrvis in fella  del a tus obvium haberet urfuminci*
    tato cui-lu, iraquefreraentem,elapfum feilieet ex vineulis Se irrita-
*   tum à perfèquentibus,ibi prae metu aufugientibus fcrvis, ipfè quo-
    que podagricus conftematus vires fubitò ex terrore Se defperatio-
    ne fumfit, incji pedes fé conjecit, quibus antea nullo modo potcrat
    uti,idq;convalefcé'ria;fuae principium habuit. Nota eftfabula,quà
    refert Gul:Fabr:cent.i.ep.XLVll.Podager feerico* & ma le dicendi fi li-
    dio piane dedito* erat.Cum quidd larvalo* AZthiopi* infiar eum graviter
    lab or anse e fieri extra cubìculum,pedesagros vehemeter ollidens,ftftit in
   pedes. Tarn iis utitur,nec unquam podagra fuit correptu*.Tale quid &
    Lotichiot U.obfy.lta,inquitJph.Lofèlius,ex relatu venerandi hofpitis
    D. D. Quiftorpii habeo, Lubecae fuiffe Mcrcatorem quendam po-
    dagrum,cui in hemicyclo fedenti, de improvifo vas butyro plenum
   in pedis. polli.cem à nauta quodam Roftochienfi devolutum  fuit,
    unde & conftematus, &poftmodum invita ab  omni podagra; in-
    lultu liber exftitit.  Atque Helmontius libr. de Sede Anima ita loqui-
    tur : Sicut pavor ingens plures fecit epilepticos in vitam,ita confi-
    milis pavor  plures à podagra deinceps reddiditimmunes.  Item
   libr.de orto imaginationis morbofk : pavor fubitaneacmortis, faepè
   podagram necuit. AtOj l. de morborumfede in animafenfitiva : Prout
   órfubitus  mortis pavor quandoqi podagra; charatterem enecuit.
      At in aliam parie SigifiKolr. Àrthritis caufa tur ex mcerore,curis5
   ica&reliquis animi perturbationib9,hae n.nò modo cómovent hu-
   mores noxios,ut juntturas petant, fed &primariòcV per accidensi-
                                                         lpos 
                    Àrthritis & Podagre.                 049
 i------r---     nw......       1                "  -
 pfos procreant, fcio aegros quosdà Arthriticosfattos ex fubìto ter-
 rore , fic ut etià per plures paroxyfmos morbus cu illis. confenefce-
 ret. Hac ille, Nimirù prout Natura movet humores,ita ea nùc terro-
 ris vi creat Artbritìdem,nunc tollit.Namea fanguine ab artubus re-
 vocare poteft,poteft Se in eofdem tanto vehementius conferre.Ho-
 minescj, terrentur diyerfimodè. Plurimùm valet femper proprietas
 Naturae.
       De afte elione Siderum faepius dittum. Eo nomine Se Ponto-
 num, Ptolomaumquf laudat Hieronymu* Gabuciniu*. Aft fubjungit:
 quamvis ea pothr caufa fuerit, quam Divo* Chryfbfidn Evang.Joh.
 e.j.refere : Homil: 37. Nam veniunt quidam ( inquit ) & morbi propter
 peccai a;mi magnos viro*podagra laborant et videmus.
                      CAPUT  XIII.'
             DIFFERENTI^
  "^VEinceps nunc de diftèrentii* Artbritidi* ponemus. Ab aliis pau-
 «*^'ciores,ab aliis plures enuntiatur./^//»»/>/W,inquitNic.Nico-
 lifacit tre*Jpecìe*,cbiragram,podagram,ty dolore dorfialem.Molti di-
 viduntin tot ff e ciet,  quotfiuntcorporisjuncJara,& vocant e oli agram •
 humetagram,cubitagram,cbiragmm,dorfàgram,fiiaticam,genuagram,
 Podagram.Uinde SeAmbr.'Paraus:Arthritidis fèu Articularis piorbi
 nomen generale eft ad detentum quemlibct articulum: varia ta-
 men in variis pàrtiùm articulis fpcciatim nomina fortitur,  ut qua*
 in maxill* articulumitruit,Siagonagranominatur, quia Graecis
 Siagon maxi 1 la dici tur. Quae collum, Trachelagra,quia Trachelos,
 Qratcis Cervix dicitur.Quae fpinam dorfi, Racbifiagra, Spina n.dorlj
 Racbis eft. Quae Scapulas,Omagra,cmiahumeri cumfcapula articu-
 lus Omos dicitur. Qua?juguìorum articulos,Cleifàgra,quia clei*~cla-
 vis leu jugulum Graecis nuncupatur. Qua: cubiium,Pechiagra,nam
 Pecbis cubitus eft. Quae manus, Chiragra, quae coxam, Ificbias, quae
 Geno, Chonagra, qua; pedes, Podagra , quia Cbier, Jfcbyon, Gony, Se
 Pous,Grais Manus, Coxa, Genu & Pes dicuntur.  item Godofredoe
 Steeghias: Secundum QàlenumArthriris eft dolor omnium arti-
 culorum vel piurium fimul,  ideocjueAvicenna capite proprio,
 dorfi & colli dolores ad hunc locum refert, idem facit Matthaeus
 de Gradibus commentario in Ayict fen-2Z.Tertii cap.j.7.10. Simili-
.Jtt_Ni$pl«us Florentjnus dcijoìoribus juntturarum cap.i.òc Fran-
                                 $Un*i             tifeus 
650                 \Arthritls & Podagra.
•B-__a^____aaa«aaa».'a__a_aa___-M- »   aiiaa—Ma-aa aaaaa—a«a«———- aa_-K__a__»aa
cifcus Pedemontanus fupplemcnto in Mefuern trattatus proprii
cap. j. & 4. Collagram Se Vorfàgram appellat Jannitius, illam Tra-
chelagrara, hanc rachifagram vocat Paraeus.  Itemq} Joh. Stephanos
Strobelb erger us : fi vero unus folus & determinatus alicujus parti-
cularis membri articulus prave afficiatur, particulare nomen fo-
rnita loco particulariteraffetto.  Hincfpeciatim Podagra,quae pe-
dum , xv&y & ' clux manuum» Gonagra, qua; genuum, Pcchia-
gra, qux cubiti, RaChifagra, quaefpinae dorfi, Cleilàgra, quae jugu-
lorum, Omagra, quaehumeri cum feopulis, Trachelagra, quae Co-
xendicum, cioLKTv'kdypg.i qua; digitorum, o-cpvpovdypf, ■> qua; talo-
rum articulos divexat, infeftatque, dicitur. Similiqs ratione genera
Arthritidis enumerant plures ,  ut Francifcus India, Felix Platerus,
Kolreuterus, Sennertus, Cneufielius,Heringius.
     Nunc rurfus pratdi&us Strobelbergerus : inprimis vero ex po-
dagra, fi in deterius prolabatur , tranfitus quoque fit in caiteras
corporis partes.  Non enim exinde tantum vertebra; dorfi, cervi-
cisque dolent, & in fummo fàcri osfis dolor inh&refcit, fèd Se Te-
nontes,ac ipfius dorfi, tboracis % mufculi cura diftentione dolorem
patiuntur. Nec non maxiHarum Se temporum mulculi. Fatta etiam
infuper communicatione Renibus Se Vefica;,cV in ftomaeho etiam
naufèà vel Vomitu jattantur aegroti.  O remadmirabilem! Poft o-
rania Nares, Aures, Labia & Fauces afficiuntur. Nam quoquover-
fìim nervi & mufculi in capite feruntur, eò populatur rabies ifta,
dolentq; univerfa; capitisfutttrafimò doloremimis in osfibus & tota
corporis compage defixum aegri perfènriunt.  Imo etfi ipfa interna
vifcera^ gutta arthritica conflittari quodammodo ridiculum vide-
ri posfit, cùm hifce vifceribus nulla adfit articulario, unde nomen
affettio fumeret, aperte tamen interdum Scjecar Se lienemarticu-
lariis doloribus languereà Paulo lib.3.cap.78.ftatutum eft. Siveigi-
rur improprie vel proprie ita loquatur.Paulus, haudmultùm difee-
ptaridum eritjdummodò exiftimemus,illas partes propriisfimè Ar-
thritide affici poffe, in quibus osfium, quae moventur,involvuntur
 Artus leu Arriculationes.#~#«y;«/ Strobelbergerat,aut potius Fran-
cifcus India. Similitera\ue Hieuonymas Gabucinius: tranfitus quoque
in dorfi, thoraciscjue mufeulis fit : incredibile4ue eft, quàm late fer-
 pat rnaiura. Vertebra; dorfi? seryjiciscjuedeJent, Se in fummo facri 
   -,                Àrthritis t$ Podagnt,                  óji

 osfis dolor inhaerefcit, fedi dctenentes Se mufculi cum diftentippe
 dolorem patiuntur, nec non maxillarum Se temporum mufculi
 Item communicatur renibus &vefieae,& in ftomaeho eriam nau-
 fea vel vomitu jettantur argri. O rem admrabiiem ! poft omnia na-
 ri* Se aures Se labia afficiuntur.Nam quoque verfus nervi Se mufcu^
 li incapite feruntur, & dolent capitis futura;, & qui doleat,aegrotus
 ignorans, indicat futurarum fpecies,obIiquam, rettam, tranfver-
 fàm, pofteriusac prius :  tenucm autem dolorem & in osfibus de-
 fixum conqueritur. Univerfàm enim osfiumcompagem morbus
 populatus haud fècus atque pedis aut manus articulum.  Quibus
 omnibus  cafibus Ampiifs. olira Cardinalis Feneftr. Petrus Berta*
 ni us mifèrrimè affettus,  tandem interik. Hac ille autor. Non alie-
 num erit, Paul* AEgineta, cujus hic meminit,verbafitbjicere. In pe-
 dibus, dicitur podagra,  ubiveròcaulà omnes corporis articulos
 pertranfivit, arthritidem appellare folent, in qua Sevinicola, Se
fcapula,Se maxilla, Se omnes articuli morbo-feriuntur.  Quibufdam
 «tiam aures, dente* Se faucet, Se quandoque etiam hepar Scfflen, ar-
 ticularibus morbis parripipàpt. Sin  & autor libri de Podagra, qui Se
Cordi* meminit.
    Placet ire per fingula.Rhìnagrafinquit\lonociusi^erinpfius,vo*
 catur, quando malum in nafium irrepit, ut ibi dolor e s eie at, Gratispad-
 */^,Germanìs2flafettn?4e» Ac fimile quid ad Gregorium Horfiium
 fcribit Jacobus Eckoldo*. Hi iterum vetuftiores autores lèquuntur,
 qui narium mentionem omninò inferunt, ut Aretaus : In Ifchiade
 & vertebra? dorfi dolent & Cervicis. Poft omnia nares Se aures Sf.
 labia affi ci untur.  Nam quoquoverfus nervi & mufculi feruntur,
dolent capitis fùtara,Sc quid doleat aegro tus ignorans, indicat fiitu-
 rarum ffecies, pbliquara, rettam, tranfverlàm ,pofterius ac prius.
ftem AStios cap.Sexto: Qui extremè ab hac affettione apprehendun-
 tpr,his &fpinae, vertebra; & coftarum juntturae Segena dolent, ali-
 quibus autem & Iris five corona,pupiilam oculi amhiens, itemque
Alfiahar: palfiones juntturarum funt dolor pedis, dolorgen.uura,
fciaedolor,dolorcoxarum, dolor .narium f dolor dorfi, Gibbofitas,
Elepbantafis Se nervorum tenfio. .
      Et oculi hoc morbo tentari videntur.  Idque apud Trinca-
 vtllum confiti, libro l II. confilio XCl.  experim en to cognovi tBellocaT
                                Nnnn 2              to*9 
<5-                 Artbrìtk & Podagra.

tu*: Nobilis juvenis vexatur dolore articulorumjuguli,fpatula-
rum,  manus & pedum atque dorfi. Primo affettus eft oculus fini-
fter,deinde dexter,ut fatta fitopthalmia.Pofteà materia defcénde-
re ccepit ad inferiores onyies artus,& fic per duos annos eft vexatp.
Quamdiu illa fluxio ad oculos decumbebat, nondum articulorum
dolore laborabat. Hac autor. Suprà ex antiquis Altiùs oculorum Iri-
dem Se coronam, quae pupillam  oculi ambit, item Gena* , ut Aretaus
quoque gena* & capitis futura* commemorabat. Vlurescotìum,Gut-
tar, Spinam dorfi, Coftarum juncJuras, Coxas faepius dicunt. Unde
Peter Foreflus, qui vero, ;»^»/V,extremè ab hoc malo apprehendun-
tur, ut Johannes Foreflus, iis fpinae, vertebra; & coftarum junttu-
rae& genae dolent, aliquibus  & guttur, neque eft aliqua oflìum
connexio , quas ab hac affettione fit immunis.  Hatlenus autor. Ar-
thritide quidem vera fere omnes partes membrorum laborant. Si
morbus, inquit Cent: 2. Cur. XCIX. Amatus Lufitanu*,ad univerfum
corpus defcendit, àrthritis morbus, id eft, articularis abfolutè ap-
pellatur, quem pati videmus Antverpiaenobilem quendam virum
Juftitiae protettorem, quem  vulgo Burgimeifterum appellant.
Itemque cent:4. eur.XLV. per artheticamarthritin, vocem Graecam
intelligunt, quae nihil praeter morbum articularium fignificat.
Unde Hippocrates lib. 3. Aphor. 20. & Galenus comm : Porrò Àr-
thritis alia fignificatione apud  Graecos  accipitur prò fàeviflìmo Se
graviffimo morbo, omnes totius corporis articulos apprehenden-
te & vexante, ut apud Hippocratem quis legere poterit in fine libri
de morbis, qui extra. Unde Galenus lib. 3. Aph. 16. Hic ex Hippo-
crate arthritidem morbum in omnes corporis articulos laevientem
vocat. Quod enim in omnibus articulis àrthritis eft, hoc in uno
juxta coxendicem quidem, Ifchiada.Ex quibus Galeni verbis liqui-
dò conftat, arthrìtim morbum in omnibus fimul arriculis fieri,
cui fententia; innititur ^Etius,ìtem Paulus egineta. Hatlenus autor.
Verùm fkpius evenit ,"ut omnes fere partes ante laborenr,quàm vel
manus vel pedes.
       Quàm multi podagrici integrar aetatis eò morbi acceffu avi-
dioresVeneris redduntur? Nec idfefcllitautores.  At caufa illius
libidinis latere videtur. Podagrici, inquit interpres Hollerii, magna
ex parte foru ià^ces; tum pb alTvctudiM-» > tùm oh frequentiorem
                                                     ner- 
                    Àrthritis & Podagra.                  6"$
 iH—MMWt-——«.■kWaa—i———.i              -------------11 -aaai.il in    ,
 nervorum rigorem ac intenCionem.Jnde & Foreflus, Heringius,Tufi
fanos Ducretus, cujus verba adfcribantur : podagrici magna ex par-
te ad Venerem funt proclives,vel quia flatibus, quibus f*p.è aburt-
 dant, intendantur nervi ac rigeant ; velquiàexotio,quodtftlibi-
 dinis parens, rebus Veneris fint affveti, vel quia ex Cerebri decUsi*
 tu in dorfum, humores adgenitalia deferantur. AcDan:Sennertu*ì
 Et retutit mihi vir nobilis,  virum quendam podagra afflidum etiant
graviffimot in membro virili dolores pcrceptffe. Commotiore Sangui-
 ne, coles incalelcit, ut homo quoque in Venerem incitati videatur»
 Id quidem molefium eft,de eo quoque queruntur aegri} quin Segra*
 viffimos dolores inibì perferunt, ut edottus fuit Sennertus. Et vere.
 Id aliquando evenit.  Teftes funt ipfi aegri. Vocent Penagram,Pea*
gram aut Kerkagram. Caeterùm eadem libidine quoque interdum
 accenduntur ii arthritici, qui Venere nunquam fuerunt ufi,quique
 ab ea fé penitus abdicarunt. Sanguis eft tùm temporis fervidior ac
 magis vapidus. Illi vero flatus tantam vim pérfe non habent. NeC
 Arthritidis humor nec liquor ille geni talis de Cerebro venit.
    Neryi quidem etiam incalefcunt, tàm vehementer agitato fan-
guine.  Quae inde partes non affligi poterun t, usque dum humorum
vis major in certa quaedam membra erumpat ? Hinc velpodagra vel
ehiragra nafcitur vel àrthritis .Hujus accesfione vifcera illa nobilio-
 ra,CV, Hepar, Lien Se Pulmones quandoqi aeftuant gravius, ea vero
 arthritide aigrotatenon dixerim. Simili ratione fimul dolet caput\
 pavimentum inde aeger calcari non patitur. Quin capitis futura
 hiare videantur. Pulfant tempora, vultus fanguine eft verecundior,
fervent labia. Quis Rhinagram vernacula lingua unquam vocavit
 Sftafentvetje ? Arthritidis quidem materiam naribus excerni poffe,
non erit dubiù.Nec quoq-, negaverim,qui humor in articulis poteft
arthritidemfacere,eundem vel Opbtbalmico vel alio morbo fufpen-
di,fubtrahi Se tandem exterminari poffe. Nonnulli ubi dolore den-
tium exerceri defierunt, tentati funt Arthritide.  Hàc ratione Stro-
belbergerus Podagram aut Arthritidem dentium cognominare po-
tuiffet. Ac gracu* ille incertus autor lib. de Podagra haud vocat poda-
gram -V»//*«!:membrum,quod affligitur,morbo nomen imponit.
Tormemun. enim coxendicis, Ifchiadé; pedum, podagram;articu-
                               Nnnn 3            lorum. 
  6ft                 Àrthritis & VodagrJ.____
  aa-paaaaaa-a-aa «■___■•--■-•»---— •—aaaaaaa-» -aa-aaaaattaaM •a««a___aap_H
  lorum,arthritidem;dentium,odontagram nominavit. Nam(utfa-
  pientisfimi" Hippocrates afferit) nomina,morborum genera funt.
       Àrthritis plerasquc omnes aut plures artus occupar.  Inde
  ,©. svrenu* t
      ghtadamfiuntrabido me die amina fumma podagra,
      Cui ter tricena* ffecies Efidaurius ipfi,
      Dixit ineffe Deus,
 GabrielHummelb erger us quidem  eosverfiislegitfict
      Cui ter trigemina* ffecies Epidauriu* ipfe,
 Hoc eft, inquit dle^res, Siquidem podagra in triplici reperitur dif-
 ferentia.   Nam aut eft in principio morbus & fitte tumore,quam-
 yis non fine dolore vehementi; aut efteum tumore,cui calor quo-
 que accedit,aut altiùs radices fixit,& tumor jam induruit»occallu-
 ìtque, qui vi? aut nunquarn curam admittit. Quam podagram O-
 yidius vocat nodofiura  Qui itaque podagram curare volet, con-
 siderare debet,quaenam fpecies membrum infeflet. Nam, ut Celfus
 ait, ubi dolor vehemens urget, intereft,finc tumore is fit, an tumor
 cum calore, àn tumor jam etiam occalluerit. Hac ille.  Verùm ma*
 gis feienter Clàriff. Dn. Robsrtus Keucbenio* :
      Cui ter tricena*ffecies Epidattrìu* ipfe
      dixit ineffe Deus,
 Additque\\ 1\pnaginta fpecies numtravh zALfculapìtts,ut autor efl
 Sor ami s Medieus, qui Roma Trajani & Hadriani imperii* vixit. E-
 andemque mentem illorum verluum affecutus eft T. Helius Viclor:
         Haud facileeligenera & caufia* numerare podagra.
   Galenus ipfe quoque varia nomina 1.%. Meth. Med. c.2. ait inve-
 aniri poffe-  Calius Aurelianus Cicaitl.y.tard.Pafi.c.t. dpartibus,qua
 dolore vexantur,ha pasfiones nomina^ fiumpfieru^it. Quot artus, tot
 genera Arthrilidis,toie)uCdem quoqueappeiiationes,  quas autor
 res juniores finxerunt ac multò plures reperire poterunt.   De caer
tero Q. Serenos Podagra vocab ujo hic Arthritidem indicare exifti-
 imatur. Nec illud fiientio praetereundura eft, quod Hieronymus Ga*
bucinius ffljscrenum aliter interpretetur,oritur,inqaiens,à quatu-
or illis humoribus, Se etiam ab Melancholico.qnanquàm rarefa-
re àfincerishumpribus,nccjueenini finceri cn^^
J?us exquifitè naturam referriquin potius alterautparùm,multum-
                                                      que 
                    Afthrìtis & Podagra.                655
  m 1——111   11 111 ■■ —11      .            -------~ ——-—------■   1
 que cxuperansalteri, vel pluribus commixtus morbum confticuit.
 Quara ob retti non injuria,  prifci ohm Medici innumeras poda-
 graefpccìes effe voluere. Quemadmodum Q^Serenus hoc verhY:
       Cutter tricenasfpeciesEpidauriosipfe.
 Quo loco fummoperè cavendum, ne decipiamufì quùm difficile
 àdmodum fit,  humorum mixtionemagnofceresqualifnarnreli-
 quos magis fuperet :  & fi plures quantitate, num aequà lance o-
 mnes, an alium magis, minus alium vincat. Hincauxilia non pro-
 funt.  Hinc decipiuntur  Medici. Si humor intuslatet j nefcitur*
 an fit frigidus.
      TroshxSpecies maxime celebrabantur& quidem antiquitus,
 Chiragra, Podagra Se Ifichiagra. Hae ad arthritidem referuntur,quae
 eft Genu*. Al fonar avii interpres inter pasfionesjmelar arum quoqj
 Elepbantafin commemorat.   Verbafuperius habentur.  Eum aut
 potius AVicennam dilucidè l.de Tumor. 4. e 2/. interpretatur Anto-
 nini Saporta,Cbiragra una, inquiens,ex arthritidis Speciebus,à ma-
 nibus defluxionc infeftatis nomen fumens,abAvicenna Elephantia
 vocatur  ,  quod ob crafforum humorum decubitum manus folas
 honnunquam cum toto brachio ita turaeant, utdigitispreffaece*
 deraatis more foffara retincant.   Quo fit, ut qui tali morbo con*
 flittantur,graviilìraum in affetta partepondus ivntiant<& adauttà
 defluxione maxime diftorqueantur.  Is morbus, ab Elephantcitta»-
 man; beftià, cujus «xtremae partes funt maxime extuberantes, no-
 men ( afferenteMauritanorum turba) adeptus eft : qui cum or^a-
 norum organa afficiat, horumq^funttionem animanti àpprimè
 neceffariam laedat, praefentaneis,opportunis Se exarteexeogitatis
 praefidiis eget. Eftcnimmanus aptisfimumad recipiendum inftru-
 mentum , artibusque accommodatisfiraura.  Nam fi quis manus
 auferat,autfolos manuum digiros,ad omnes propè artes càpeffen -
 das, facit inutilisfimum hominem.   Quare folus homo,quiara-
 tionalis eft&arriumcapax, manus à fuo Creatore obtinuit. Solec
 hic morbus pituitofos, magnoscomedones &bibulos frequenter
 diftorquere.Conftituunt nonnulli Medici Elephantiam duplicerra
     Fere ejufdem generiseli illud, quod Leonellus Faventinus de
 Vittorìùc. 78. fcriptum reliquit : Speciesfuntluramm affecliemm
fum Àrthritis, Chiragra, Genera, ^odagraflenontàgra^aralfis,
                                                     Sa- 
 6$6                   Àrthritis & Podagra.
 ——------■■>■*-" pyppaappwa_a——ia»_»».i,    .   un   n     ni a——a»aa»«aaa——»—»
 Scelofyrbe, Perofis efr ifchiadicus dolor.  Ea etiam de vetuftiore A*-
 tore libri Finitionum Medicarum, Galeno adficripti ^«f.accepit: Ifchi-
 as eli coxendicis dolor, Àrthritis esl phlegmone circa articulos, Poda-
 gra circa pcdcs,?aralyfis eil ajfetlu*,quo voluntarius moto* impeditur.
 Scelotyrbe eft fpecies refiolutionit,quaeretlp ambulare homo non poteft,
 Perofis esl privati o, impedimentumve naturalisfunti ioni s aut alicu-
 jutmutilatieparticola.  Aft f,eon. Favent.  fi mollius accipias,ri-
 dendus eft. Ille enim Graecus Autor Paralyfm,§ccletyrbin Se Verofia
 non ceu fpeciet Arthritidit cnumcrat.Siq.uidem omnia morborum
 gcneratim ex ordine perfequi inftituit.
       Nonnulli Atthriridcm vel humoralem faciunt vel intempcm
 rialem, ut yocanuScventofam.  Verùm Frandfeu* India rette eam
 ab intemperie fola, uti frigida negat oriri poffe. Nec ulla folo calo-
 re & fomentis ceffat.  Leviflìma fudationibus,quibus elicitur hu-
 mor, curctur,oportet,Inde & illa in Scholis Medicorum fertur dif-
 ferentia : quaedam Se levior àrthritis per refiolutionem, per matura'
 tionem gravior, quae vero rarior eft , gravisfima per tndurationent
 definit. Levior,gravior & gravisfima deniqj interdum per transia-
 tionem, his verbis  utuntur Medici, finiri queunt,a!io morbi genere,
 nafeente, quo humores aliò rapi folent.   Humoralii nunc mino-
 rem, nunc majoretti facit ruborem,ut illa,qua; Biliofa habetur. Et
 hoc eft,quod Felix Pioterà* l. de Hai.dolor, e. ty. fcribat, talem turno*
 rem tunc citiut apparere,atque Eryfipelatodem aliquam phlegmonem
 referre.
      Alia creat e'aleulofam materiam & relinquit, alia non item,
 quam humorofiam voces licet.  -Quo de genere eft illud, quod/ter-
 trucius diftinguir.  Àrthritis, inquit *7/*,toaximc eft ex humore cf u«
 do, pmcgmatico,vifcofo , cui aliquid cholerae vel fanguinis acuti
 fuerit additum,ut ipfum veheret in loca profunda.  JSTeque poteft
 hoc apoftema  ,   quemadmodum  reliqua terminari per fanatio-
 nem  , /quoniam  materia; groflìties  Se membropum frigiditas
 & loci profunditas illud  non  adrnittunt   ,  Ced vel ferminatur
per refiolutionem vel lapidificatipnem.  Hac hic,    Multi integra;
aetatis  homines funr fatti Arthritici & diu  manferunt ,  nec ho-
rum in articulis calculofa aut lapidofa materia unquam colletta-.
fuit aut relitta.   Vile inflamrnationis tumpr facile  & femper_,
rifu Bryfipelatist quo verbo  ytitur/W'-f >  difcutitui^.   Qui
                                                     humor 
                    Àrthritis & Podagra.          _     6ff
 afcaa_aa»aaa»a*a>Jl M  l> m......   .        ■■    "lf>> -- ^^""■""——-■—■«
 humor febrim, aut dolorem Demium,Aurium,Oculorum,Intefino-
 r«wfacit,idem jam rcvocatus,veram creat Arthritidem.   Idemqj
 fi rurfus al»artubus remeat,fuperiores morbi iterum urgent.Hujus-
 que rei teftes locupletisfimi flint Hieron. Gabucinius com. de Poda-
 gra & Vttlor Trincavellu* 1.12. e. /. libro ^ de Confiti.   Et egojnquit
 Antonio* Goainenus, plerunque artheticam incurrere vidi ,  qui
 chronicastibiarumulcerationes,  feu quae in ano funt fiftulascon-
 folidare permiferunt,aut qui folitas ad membrum aliquod detinerì
 fuperfluitates conllringunt.   Foreftu* profluvio hamorrhoidoma-
 nimadvertit depulfam fuiffe arthritidem. Unde ita differit Fr onci-
feu* India : quod fi aliiaegri affirmabunt,fe affvetos perhaemorrhoi-
 des copiose expurgari & faemina; per fanguinem menftruum,&
 poft illas afivetas purgationes interceptas, in iis affettibus incidilfe,
 hoc erit fignum , humores ab interceptis  haemorrhoidarum vel
 menfium purgationibus provenire,& hoc idem de caeterisaliis con-
 fuetis purgationibusfuppreflìs intelligere debemus ,  praetermitto
 pnumerare,qua; de doloribus colieis &Renum antcgreflls dici poi-
fent. Hac ille l.i. e. 4$.Nunc e. p. 1.1. afpcrgit ea : dolores colici in ar-
ticulares & podagrteos vertuntor, ut ex Htppocrat. doclrina 4. in 6.
de morb. Vulg.part.3. Et Paol.Alginetal.y.Ac haec expenmentis co-
 gnovere multi recentiorum,  ut quoque Amatus Lufitanuscen.f.
 Corat.
    Humor ferofus fimplex aut biliofus cur non. veram queat face-
 re arthritidem, dummodòis artuum ligamenta<  membranas,cu-
 tem & alias, quas  diximus partes,occupet ?  Talis humor nonnun-
 quam unum atque alteruniMì</c#/#»*intus aggravar ,   ut homo
 vel brachium vel pedera  ex facili flettere non valeat, qui affettus
 non vera Àrthritis eft,ut aliquid PI at eros quoqì, Steeghias,.oc inde
 Sennertus ac ahi animadverterunt.  Homoralis àrthritis quoq; vel
 cum tumore externo notabili vel fine eo prorfus exiftit , ut prima
 hnjus morbi acceffione,  vel quoq* fine dolore.  Esl,inquit L4.de
 fanit. tuendà e. 22. Hier- Cardanus, genus podagra aliud,q uodnon do-
 Ut, nifi cum moto,aliud cum extenfìene,& hoc eil dtterius.   Et locus
 inflattir & ine ale fi it,Gì mufculorum ventres non vexantur ,  fed fola
 capita ef impedii.  Tandem quafi privatim dicendus confideraP-
 jìuscji humpr eft ille» qui maximeahenus eft, cui in arriculis nunc
           -                      P 0 0 p             citius, 
55g                 Àrthritis & Podagra.
    _       -tr-----     ■                      ■
citius, nunc tardius concrefcit in modum calcis aut creta; aut lapi-
dis durioris.
     Nunc aliasArthritis eft adfcititio,Se utvocant,accidentalìs,a-
lia horeditorio in vulgus habetur. Omnes-finquit Johannes de Con-
coreg\o,pasfiones junclurarum font har editoria,^maxime podagra.
Sperma enim maculatum eft,cum fi quotar corporis complexionem : i •
mo ficut lepra esl morbus hareditarim,fic eft podagra.  Ac Gordonius
hifce verbis utitur. femen coinquinatom esl colpa parentom.   linde
ée Francifcus India : ab Avi* Se Patribus podagricis origo trahitur,
quibus femen vitiatum erat,  atq; ideò filiis vehementiorem fece-
runt partium imbecillitatem,ut Galenus Ó.Aphor.Hac ille. Exem-
plum affert Amatus Lufitanus cent.a. cur.si. Soror Chyroci nobilis
Anconitani à juventute fuà,  etiamfi lunaris evacuationis refpon-
dentiamoptimam & confuetam haberet, in podagram labebatur:
nunc vero etiam, cum quinquagefimum tertium aetatis fuae annum
agat, eodem vexatur morbo.  Caeterùm hujus parentes fani & li-
beri ab hac infettione femper fu ere; at fuperiores, hoc eft,avi Cui,
ut ipfa refert, graviflìmè hoc  morbo torquebantur. Contrahitur i-
gitur à majoribus.
      Ejus rei caufam inveftigatl. r.c.j. Liberato* de Liberati*,qua*
te,inquiens, morbus avi tranfplantatur non raro in nepotes,illa;fo
filio, cjui hos genuit ? Sciendum, habitum feu difpofitionem vitio-
famquandoq; leviter imprimi in faetu, cum feminis affetti labese-
mendatur à valentiori alterius feminis velfanguinis menftrui cum
vitium itaq; contrattura debile ac obfcurum fuerit, nifi multùm in
vita deliqueritfilius,non elucefeit, ex fòla enim partium imbecillita-
te non poteft podagra fieri ,G aleno* 6. Aphor. com.zO.   Latitat itaq; C\c
vitiofiis habitus, non eft tamen obliteratus,  at impeditur,ne facile
reducatur ad attum, poteft tamen ad filiorum filios transferri viti-
um imbecillitatis,& aliis caufis accerfitis, manifeftari.  Aliquamò
eopiofìus Vincentius Alfarius d Crocei. 6. de Epilepfia: Clarè docuit
nos Galenus 6. Aph. pierosq; hominum podagra corripi,qued pa-
rentes&  avos podàgricos habuerint ,  in quibus vitiatum erat fe-
men,ex quo pofteri majorem  traxerepartiumimbecillitatem.Saepè
etiam podagricus evadinsjcujus parcns ab hoc affettu liber omni-
                                                    nò vi- 
                    Àrthritis & Podagra.                 6$p
■a*a—aa______ ——IMI———ili i    .m —a. a——aa—aa—aaaa* *»_***•«{«_•________,,
nò vixerrt,avus attamen eo laborarit.  Cur erge podagrae ut & epi-
lepfia; haereditas genitali femini adfcribatur, & à parentumfemine
filiioriantur,nonavorum ?  SimilisPeripateticorumquaeftio eft,
cur interdum filii alteri parentum,  interdum vero amborum neu-
tro, fed avo Se abavo fimiles gignantur ?  Siquidem,ut ait Arift.1.2.
de gen.anim. e. 18. redditur poft plura genera fimiiitudo ,  ideò ex
Helide,quae cum iEthiope rem habuit,non filia ^thiopi fimilis ge-
nita eli, fed ex filia natus feu Helidis nepos^Ethiops evafit.Ita etiara
Nicaeus vates Byfantiusà candido utriusq; parentis colore in avum
iEthiopem degeneravi!.  Linde ZenonCitieus femen ad hunc mo-
dum definit: fperraa eft hominis fpiritus, quem cum humjdo emit-
tit, partis animae fpolium & generis proavorum permixtio,quale e-
pim  ipfum prat,talc pernnxtum excernitur. Lucretjus;
     fit quoq;, ut interdum fimiles exiftere ayoru ni
     Polììnt&referant proavorum faepp figuras,
     Proptereà quia  multimodis primordia multi
     Milla fuo celant in corpore fàepè parentes.
Ego hanc meam fuper hac dubitatione fèntentiam libere pronun-
tiabo.   Ad  immutandam in melius, deteriusq; rationem conce-
ptus concurrunt externa,internàqv multa.Non enim parum refert,
an quis tranquillp coeli ftatu yel conturbato , ob varias ventorum
flatus oriatur,6V: an menfe frigido vel calido,  Lunaq,- an crefeente
vel decrefeente. Ad quod fimiliter fpettat ipfius genitricis natura,
idq;  aut fecundum ejus univerfum corpus, aut fecundum uterum
ipfum. Cum aiterà namq; mulierefaecundi, cum altera vero fteriles
multi extitere,& ab una lànos, ab alia piorbofos procreari fàepè vi-
demus: ad quam etiam in generatione diverfitatem faciendam ma-
xime omnium interna valent," nempè fi corpus benè,malevèfe ha-
bet circa concottiones Se cruditaces,circa honorum, pravorumq;
humorum plenitudinem, ut fimiliter circa reliqua omnia,quae fub
vittus ratione continentur, caulae etenim,quae in animalis genera-
tione una conveniunt, non adeò valida; aut neceffariae funt  , ut ab
externis , internisq; occafionibusimpediri,immutarique minime
poffrat. Nam ex aliquibus caufis auferriimpedimenta poffunt, òV:
robur addi naturalibus generationis principiis, ut intermedia ali-
                                O ooo 2             qua 
66a                 àrthritis & Podagra.
a»__aaaaaMaaa—i_>aaa_—Ma■—a-»—a ■                 iaiaaa—a—aa—aa»«a»»«"
quageneratio prorfus quidem vitiorum, aegritudinumque expers
evadat, qua; priorem, pofterioremque generarionem affligant, fed
cujus femenlabem, infettionemque à patre fufceptam fervet, quae
deinde in nepotisgencratione, utpote qui fuerit iis auxiliis dcfti-
tutus, qua; in eo vitium illud velut in parente celare potuilìènt, de-
nuò pullulavit.   Quare licet avitum femen ad nepotis generario-
nem minime coneurrat, utpote quod jam evanuit, in patre tamen
aliqua remanetlabes, infettioque ex avi male affetto femincreli-
tta, cujus gratia nepos, in cujus generatione ea non adfuère auxi-
lia,  qua; in patris conceptu convenerunt, vitium illud patietur_»,
quod ab avo pater con traxit, ita ut nepos avo magis, quàm paren-
ti in hoc quafi haeres fuccedat, quamvis labes illa in paterno femi-
ne infignis admodùm non fuerit. Accidit enim in hoc, quod fcri-
pfit Arift.4. de Gen.anim. parva fatta in principiis tranimutatio,in
illis magna confpicuaq; apparet,quae mox ab eis oriuntur. Ex qui-
bus omnibus dici poflè arbitror, quomodo ex vitiato parentum fe-
mine filli, Se, quod magis admirandum eft, avorum nepotes, quo-
rum fimi vixerunt patres ,  hifce morbis hasreditariisobnoxiina-
fcantur.  Hac iUe.
     Nunc ad fuperiora revertor. Sperma parentis qui fit macula-
tum, nihil prorfus intelligo.  Gravidis ovibus aut vaccisatras res
diu multumque intuentibus ,  tergora  ejufdem  coloris maculis
diftinguuntur. Anfemen'quoque fuerit tinttum? Plerique omnes
liquore paterno, maternoquegenitali fèmen  morbi incorpufcu-
lum fcetus tranfverti putant. Sai podagricum,w^tt> Clarifi. Dn. Jo-
hannes Sophronius Kozak, in aetate teneriore fé mapifeftans, nonaf-
ficit articulos pedum, fed indifferenter alia membra plura aut pau-
ciora ; & velincalculumdefinit, velhydropem, vel tabem, vel
dyfenteriam, vel fluxura hepaticum. Quamvis feminaria podagrae
faetuìcumfpermatecommunicentur, aequè ac calculi vel aliorum
morborum, quamvis maturitatem fuam non aflèquatur, nifi in
adultioribus. Hac ille. Cohibeo me hic filentio. Alio loco de tanta
re dicam fecretiùs.
      Olim fuit quoque Epidemia Se contagiofa , CiAthenao credi-
mus. Accipe verba ; Pytbernusjut inquit Hegefiwder,memori<e tradi-
                                                      dit, 
/
                      Arthriti* & Podagra]                  661
  ■——a.ai.u   i i n i ■                     ---T----------1—aia ni
  dit, avo fuo moro* annis viginti frutlum non edidijfe ,  & popolar cai
  morbum podagram ita fuiffe graffatum, ut non folùm viro*, fid etiam
  puer ost virgines, eunuchos, mulieres hic morbus corripuerit.  Adhsec
  an, inquit Hifi. LIX. Epiphanios Ferdinanda, debeamus referrc ad
  coeli ftaturn & inclementiam vel aftrorum influentiarii, vel  ad aé'-
  ris particularem conditionem illius temporis,fcriptores vaticinen-
  tur.  Hunc fequens Sennertu* enuntiat  infignem aeris utopia* lou/<
  Vere conjecit prSedittus Epipb.Ferdinandas.Cur non à maligno ae-
  re vis mali expultrixin Maffa Sanguinea refidens ita ex occulto ir-
  ritari poreft, ut Pleuritide*, Paraphrenitides, Pbrenitides, Opbthal-
  tnias, Dyfèneeriat, vel interdum etiam inflammationem cutis artuù
  concitet,quànuncupamusA^r;>/Wfw.^Quàfa;pè^rir/6y/>/«  priva-
  ta aliqua affcttionecceligravÌ9,diutiusq;decumbunt?Cm/V<£^fr//6A-i-
  lidi* mentio infra infererur fàepiùs, uri à Vido Vidio,ac etiam à Clar.
  Viro ac Excell. Dn. D. Giorgio Fridertco Lattrentio parte prima exer-
  cit. Aphor.XVl.Vodagra,tnquit hicfebri ternanafkperveniens,potuit
 Caneellarium Zicenfem cognomine Avenariton fitb mea cura ab ea li-
 berare.  Sic ego memini cujufdam juvenis,  qui febri continua mul-
 tos dies jattabatur, Se eà tandemliberabatur,A/-/^///Vr,«it vocant,
 univerlàli invadente.  Qua is quidemdiu haudconflittatus fuit.
 Hoc eft, quod Fredericus vander Mye fcribit : in articulorum dolores
 de fin un t febres continua, qttarum materia in venis continetur.   Quo
 nomine & Hippocr. lib. de afte lì. & Seti. 4. lib.6.Epid. lauda t B.Bau-
 deroniu*. Quidam vicisfim incidit,tefte TrincavcUo, in febrim,fup-
 preffo per repellentia humore Podagra.  Cx terùm Hier. Gabucinius
 adfpergit & hoc : funt vero quaedam regiones, per quas podagra
 graffari probatur, ut Caria Se Alexandria, Caelio Aureliano autore,
 etfi Hippocrati Scythia.  Nollris temporibus Italia, imprimis urbs
 iplàRoma-..
     GaUicam Podagram, aut potius Gallicum dolorem artuum me-
morant Ducretus,Fern:,TosfianusDucrctus,Theophr:Paracelfos.\lnde
Raicus:de Podagra Gallica Paracelfus I.6-.03. hanctradit inter figna
mtQoyvvutxd»oooyvvfit>raiji>:Si eù.podr.gra concurruntferpigo,con-
trattura, paralyfis, tumores, (pupLa^g. Gallica, ceniètur podagra^.
Molto^diftinllius Lttdovkus AU rcatus: Arthritidemi Gallici  mor-
                                    Oooo 3              bi 
 66z                Art bri ti* & Podagra.
 '      '  ' ——   IH      '    ■    ■  ■ aaa«a----_a__«__.^__________
 bi doloribus,qui his funt lìmiles,non ita facile diftingues. Utrumq;
 enim doloris genus eafdera partes videtur infettare, & eodem mo-
 do ;  caeterùm disfident, quia Gallicus raro aut nunquam fit cum
 tumore, qui fi forte apparuerit, non in omnibus articulis, fed in a-
 liqua fignatim parte comparebit : at àrthritis cum tumore in o-
 ntnibus aut pluribus plerunque confpicuo.  Praetereà Gallicus fen-
 fim paulatimqueingruit, & non fimul in omnibus autplerisque:
 arthriricus vero, licet paulatim caulà in membro adhuc dolente
 gigni posfit, in articulos tamen fere omnes fubitò, affatim&con-
 fertim decidere oportet.  Item Gallicus dolorem infert juxta pe-
 rioftion in intima particulae regione : arthriticus autem in extimis,
 ubi tumor apparet, & in intimis etiam.  Infuper Gallicus plerunq;
 femper habet  comitem diuturnum capitis dolorem : arthriricus
 raro aut levem.   Praetereà Gallicus nottu & in temporum muta-
 tiorabus, maxime auftrinà,& calorelettuli exacerbatur ; arthriri-
 cus omnibus diei partibus citra ullamremisfionem , nifi praeftito
 auxilio. Unde & Godofiredus Steeghios; Gallici dolores vefperi ma-
 gis inctefcunt, mitiganturfplisreditu.  Quare Fernelius requirit,
 cur hi dolores per intervalla invadant,
     Caeterùm dolor Luis Venerea; Se in commiffuris artuum hae-
 ret,  Homines Lue Venerea infetti, inquitSigifmundu* Kolreuterus,
 dolores ingentisfimos in j untturis patiuntur, ut etiam oculis meis
 viderim defuntti cujufdam, poftmodum Senis Italia; ex hac lue of-
 fa,tumores maximos, porofos, noii in una fed pluribuseoarticula-
 tionibus contra quorundam opinioiiem contraxiffe.  Urinam non
 Se apud nos lues illa faepisfimè prò arthritide venderetur ,  deplor
 randa eft ha;c noftri temporis in illicitis licentia. Hae ille.  Sermo
fenfim deflexus à dìfferentiis eli ad Sìgna,ut vocant, Diagnofiica.
                    CAPUT  XIV.

       SIGNA  DIAGNOSTICA.
    HMc igitur videamus excutiamusque, ut fciatur, quàm certa
    fint aut potius quàm vana. Vetus enim & jam usque ab Hippo-
crate dutta opinio eft, eaque humano femper firmata conlenfu,
humores ex Cerebro provolvi. Haec tantas cunttis rebus hic offu-
                                                      dit 
                   Àrthritis & Podagra         _________66$,

dit tenebrai   Ejusdem commento multi Arthritidem, Vodogram
Chiragram, Ifchiagram ab illis Cerebri humoribus defluentibus
originem aliquando trahere exiftimàrunt. Quin&eò credulita-
tis, ne dicam, temeritatis procefferunt,ut profiterentur, fé quoque
quiddam praefeiumhabere, inde nofeeretur, illa corporis mala»
quibus de loquimur, non aliundè, quàm à capite & à cerebro in ar-
tos jaci. Age, nonnullorumverbo tranfcribamus. Arculanus itai
Si à cerebro paflìo ipfar um praecedit, hoc indicabit, ut catarrhus Se
materia fecundum plurimùm frigida phlegmaticà,licèt aliquando
calida, fi in ea lìt falfedo, quae aliquando per guftum percipitur, Se
inciditàfpondilibus colli, &pròcedit per collum ad humeros Se
ad juntturas pedum. Hunc Varaus : Quae arthritidis materia à cere-
bro decurrit, pituitofa eft, ferofa, limpida ,Se tenuis, qualis è nari-
bus ftillareconfuevit. Fertur autem è cote mufculofa Se pcrlctanioi
itemque ex eo foramine ampio, per quod fpinalis medulla, cerebri
vicaria in fpinam propagatur per nervorum tunicas Se tendines
in dearticulationum fpatia, ferequefrigida exiftit. Cum inftatflu*
xio, capitis adeft gravitas, in fbmnum propenfìo atque hebetudo
cum extimarum ejus partium dqlore, tùm maxime perceptibili,
quando captili invertuntur ; quin etiam turgidula coti* cranii mu-
fculofia,iauodam quafi oedemate tumet : multura fibi à feipfis mutati
effe videntur aegri, propter laefas humoris raalignitate animi fun-
ttiones>àquanònimmunes funt naturae facultates^utventriculjl
cruditates, Se ruttus frequentes atque acidi teftantur.  Reinerus
Solenander : A capite quidem fluens materia pituitofa eft Se gravi-
gas f4piritf,colli,fcapularum feu humeri dolorem articulorum prae-
eedunt. Et Seti'. V. confi i. eft quafi horripilatio,pet dorfum Se lum-
bos percepta, lailìtudo, mufculorum, cervicis,lutnborumque quae-
dam imbecillitas,& in furis quali convulfio. Item J. Cafiar Claudi»
nus t Quod Cerebrum id praeftàre poflit, ex praeteritis Se praefenti-,
bus facile dignofei poteft, ex praeteritis quidem, quoniam fangui-
nis fluor è naribus cum mutatione caloris, tumor glandularum
fub mento > fternutatio per intervalla. Ac Francifcus India lib.i.cap.
lì. iEgrifi de capitisgravitate,dolore Se jòmnoprofondo Se aliis con*
flmilibus anteà conquefti fuerint, quam in iis doloribus incurre-
                                                     rent, 
   $64.                airtbrìilt & Podagni.
   ^^mmm*Ommmìtmmmmmimmmmm   .     ii   »m     i ,_________•; ___________|
   rent, quis negare poterit, humores aliundè, quàm a capite prove-
   nire. Atque Henricu* Petraus :] finceri humoris fignum edit excre-
   menti cerebri pituitofi &fcrofi intra camera & cutem profluvium.
   B.Bauderonioi-.Cia capite  duxerit originem, capitis aut Cervicis
   gravitas praeceflìt, aut frigus vel parvus horror fenritur. Nicolaus
   Abrahamus Frambefarius: cùm fomnolentus primum fuerit,ac ca-
   pitis gravitatem externumquedolorem, contattu vel inverfis dun-
   taxat f„^/7fo exacerbantem fenferit, cutemquedenfiam, cedemotofò
   stdoccipitiam tumore, ut cera molli diftentam ac calva propini adha-
   ?w/r*7»deprehenderit,ac deinceps frigido aqua; inftar deorfum
   decurrentefubter cute humore, fentientes partes veIlicante,iEwrt»-
   rtwperceperit: nemini dubium effe poteft, quin articularis hic
   morbus ex fupervacanea pituita tenui, ab externis partibus capitis,
   per fumma  corporis fub cute in articulos  imbecilliores influente
   genitus Cit.Honoriu* Heringiu* : Si à Cerebro,praecedit hujus gravi-
   tas, fomnus immodicus,  retenta  per nares & palatum evacuatio
   confisela, fi à capite proficifcitur,fub perioftio tnftis quidam in cer-
   vice fenfus & in dorfo frigus, ac horror, dolor minus aeris, mi-
   nor item venarum amplitudo. Et tandem Francifcu* Joel: Si flu*
   jxionum vitiofbrum humorum  caufa à capite eft ad articulos,
   gmtecedit capitis gravitas, dolor cervicis & horroret Cerebri.
         Nunc dicara, quàm haec figna nulla fint. Ngr cerebrum eft
tf 'fjttavrhartff— frmCjferi Mnfta /v/uff * Sa*gi*i*P* tapine gravedo
   quàm multorum morborum eft comes? Cui febricitanti nondo-
   |et caput ? Eo malo & conflittantur faeminae, ubi ex utero, & alii fi
   zy:fiomacho,e^. hepate aut ex liene laborare creduntur. Quàmmul-.
   Iris ajgris obrepit fomnus,& ìs quidem altus,pec morbus uiJa ratio-
   ne de capite tunc nafcitur aut de cerebro.  Capilli arthritide tige?
   ant, at cunttum corpus fiorar afficitur,  rifugiente fànguinc_..
   Tota cutis quali algore tùm perfunditur.   Nec Jaffìtudo teftatur
   morbum capitis auteerebri. Qui podagra jam tentatur, is, fateor,
   interdum fternuitfsepius. At quid exeo colligi, quid effici poteft?
   Hac quidera argumentationeòV muliercuJae utuntur, & ad hunc
   modum divinant: Simul maritus rneus aliquando frequentius fler-
   nutavit, certa fum, fore, ut euni opprima t podagra, Nonne cientur
                                                       può-
J 
                    JlrthrìttstìVoàagrÀ.                 fty

 quoque fternutamenta,ubi pueri variolis aut motbillis opprimun-
tur ? Quàm multi quoque,quàm graviter hac pedum aut manuum
valetudine aegrotant, qui tamen detumoribus cutis capitis nun-
quam quefti fuerunt ?   Parau* enim turgidolam  ait cutem Cranii
 mufculofam effe. Nec ejusmodi aegri me unquam docuerunt, capi-
ti* cutem, ut loquitur Frambefarius, inverfìs effe capilli* denfam,
adematofo quoq) occipitium tumore, ut cera motti diflentam ac calva
propine adborentem. Quàm faepè illa cutis capitis ad hunc modum
eft vitiata,  nec homines tamen  articulario morbo urgentur_.?
Sunt merae nugae.  Sunt ineptiae, quarum pater eft Ferneliutj
Hunc non fine\uteFrancifcus Indialib.i. cap.?. figit maledittis, ab-
furdisfimum eft,opinari, materiam tales affettus producentem,an-
tequarn ad articulos pedum irruat, prius in caput deferri, quia na-
tura aggravata, faciliorem aditum fibi rcquiritad exonerandum Se
parat,  facilior autem aditus naturae eft ille, qui per breviorem Se
rettitudinemfit, at materiam  vel uterum  vel ventriculum vel re-
nes occupantem, adgenua vel ad articulos pedum per viam capi-
tis propellere, effet potius naturae opus valdè difficile &laborio-
fum. Ergo Fernelii opinio rationi confèntanca minime  eflè vide-
tur*, proptereà ego maxime optarera, ut virifte acrimonia ingenii
praeditus, rationem làltem mihi redderet,  quanam necesfitate vet
naturae, vel morbi, coatti humores fùpervacanei, in vifceribus ge-
niti, antequam deferantur ad pedes, debeant priùs in caput ad-
feendere.  Amplius,fi vera effet h«ec Fernelii opinio, ex necesfitate
iequeretur, quod nunquam dolores articulares vel podagrici fìic-
cederent, ni prius figna ab eo propofita in capiteapparerent, vide-
licet, capiris gravitas, fòmnolentia, dolor externus, inverfìs capil-
lisacuerctur in capite dolor, tumor cedematolus, interdum mol-
lis , ut cera, cuti praelèrtim ad occipitium fubjettus, cutis denfà &c.
At non femper ex necesfitate haec figna in capite apparent. Quamr
obrem longè erronea eft opinio haecfìia. Experientià enim quoti-
diana contrarium perfàepè & ut plurimùm evenire videtur, quoti-
diè enim pratticando, frequentisfimèintueri potui, hujulmodi af-
fettus accidere abfque ulla in capite imaginabilianteatta alteratip-
ne. Hac autor.
                                    ?PPP             Si 
666                Àrthritis  & Podagra*

      Si narium venae reddunt fanguinem, is non privatus eft nec
.proprius Cerebri, quod faepè alias. Quid tandem Froncifcojoeli in
mentem venit horrore*cerebri enuntiare ? Sibi forte perfvadet, ce*
rebrum fub principio hujus morbi, ceu rigore quodam afperiore
perhorrefcere,&inde concuffum fundere humorem Arthritidis.
Hxc cordatus medieus nunquam extimefcet.Tantùm anicularura
lucubratione funt digna. Quo de genere quoque eft illud,  quod
nonnulli fèntiunt, capitis humorem retta  fluere in membra illius
lateris, inquoddormienscubat. Eufiachiu* Rudius quidem ita ait:
a capite fitpius materia fponte & proprio pondero &' inclina t ione in
articolot fiubjetlos de ftillat* quo fit,ut ad eos tunc articulosprafertim
feratur, in quos patiens, dum dormii, inclinatus decumbit. Praeclarè
Peter SaliusDiverfusMdtc expulfio,inquit,y?> vif acoltati* naturali*.
Humores non fuopte motu ruunt, nec eà ratione inflammationem
ciere poterunt.
       Nunc indicia èVreliquarum partium, unde mittatur mate-
ria arthritidi*, ab autoribus produntur. Siàvenis magnis, inquit
Golielmo*Rondeletius, oritur, cognofcitur, fi citra dolorem capitis
velgravitatem dolor aliquam partem occupat,  fed cum febricula
vel aliqua inaequalitatefit, & pars citòintumefeit, rubet, doiet, ab
una parte in aliam movetur; Si eft cum bile,fit cum majore ardore,
fià fanguine, cum majore rubore, fi à pituita, cedematis naturam
habet.  Tales defluxiones non funt fyncerae, qua; per defluxionem,
ut illae, quae per decubitum. In caufa eft,quia in venis funt humo-
res permixti. Ambroftus Paraus: Quae ab hepate eft,per venam ma-
gnam Se arterias differtas turgidasque diffunditur,quatuor humo-
rum, ex quibus fanguinis maffa confurgit,  naturam redolcns, in-
temperie calida faepius infignita. EjusmòdiarthriticiscaletHypo-
chondrion dextrum,imò interiora vifcera,fanguinis & bilis domi-
nium adeft, vena ampia Se tumentes exiftunt, fluxio repente irruit,
fi prxfertim bilis, quàm reliquorum humorum in fanguinis mafsà
major exiftat copia. At fi, ut faepè fit, fanguis totus, cruditatum oc-
cafione, in pituitam Se feri naturam degeneret:  tùm continget, ut
ea etiam, quae ab hepate ortum habet, àrthritis pituitofa fit,& oede-
matis naturam, utilia /quae à cerebro efì,redoIeat. Fredericus van-
                                                       der 
                    Àrthritis tttodaga.  _______        Wp
——*—***'*-**—**•.+........      Ili  ■ ■»a-a>a>W-MWtaat-t>_>a____a
der Mye : E jecore deducit Avicenna : probatur ratione : quìarthri-
tidem incurfuri flint, non tantum mingunt autfudant, quàm fole*
bant ;  ergo quod ante expurgabaiur per venas & cutem, defèrtur
ad arti culos,  Cur caput & hepar praerogativam pbtinent ad arti-
culos depellendi? quia nempe ab utroque viae fatis manifeftae ad
articulos derivantur. Jecur vino afficitur, cerebrum vaporibus re-
pletur, eos per denfam capitis cutem nonflnit expirare, fub qua in
extremas partes prolabuntur. Signa humoris a capite, ejus tumor
cedematofus,aliquando mollis,excrementa ipumofà.E cervice»do-
lor per humores lèntitur, capitis gravitas, nonnunquam cum fri-
gore horror & catarrhus. Sia jecore:  copia venas gravans, jecur
imbecillum & ejus indicia.  Rèlnerus Solenander: ab hepate oritur,
cum materia per venas extruditur, plerunque inappetentia xgri la-
borant, & urinaspaucioresfòiito emittunt, venaeque pedum intu-
mefcunt alias magis, alias minus.  J.Cafitr Claudinus : Humoris Can*
guinei Se biliofi origo eft in jecore, qui humores mixti cum ipfàpitai*
ta in cerebro decumbunt in articulos per fluxionem fatta tranfinip
(ìone,tùm per fpatia inania, tùm per fpinam, venas Se nervos. Hcn-
ricus Petraus :  mixti, fi per venas, in quibus humores mifti conti-
nentur,fiant. Quanquam, ututhumor fincerus primo fluxerit, ta-
men ob dolorem alii etiamaccerfuntur.  Johannes  Oberndorfius:
Sanguis mittitur à toto corporis ambitu,  praecipuè autem ab ipfo
jecore, cùm ab eogravatur. Bilis faepè mittitur à jecore. Sed haec
omnium vehementifflma Se intolerabilis eft podagra.  Franeifius
India: fi aegri retulerint, fé prius a febre fuiffe cruciatos, & pofteà
in dolores pedura, manuum. & coxarum incidiflè, hoc erit indubi-
tabile fignum , hujufmodi doloris initium hàbuiffe ab humoribus'
per univerfum corpus diffufis. Honoriu* Heringius : Signa loci affé-
tti haec funt : fieri arthritidem propter materiam in articulos ex-
pulfàm à toto,plethora & cacochymia, a cerebro, praecedens hujus
gravitas,fbmnus immodicus,detenta per nares Se palatu evacuatio
confue ta, a capite, fub perioftio triftis quidam in cervice fenfus Se
in dorfo frigus ac horror,dolor minus acri*, minor item venarum am-
plitudo, à ventricolo, cruditates praecedentes, prava ejufdem con-
ftitutio aut confueti vomitus fuppresfio, obltructipnes item hypp-
                               Pppp i              chon- 
 ^6$                 Àrthritis &Vodagra.
 aH_a-__-£af.«-a-.--a->-Ma-a.______   - ■■       ■ -_»_______,» vmmmmmrmmS*
 chondriorum, ab utero, fuppresfio menfiraorum &c..indicant, colici
 autem , lunaborum & renum dolores pr'aecedentes, inde materiam
 ad articulos deveniflè coramonftrant.  HenricusPetrau* : Siàven-
 triculo,vomitus,fi ab utero,menfium fuppresfip,fi ab aliis partibus,
 alia figna praecurrunt.
      §i humor à venis magnis fluit, mota febri, caput itidem dolet.
 Ac quo magis fervet fanguis,eò vehementius tument vafa.  Adhaec
 Parau*fatetur,pituitofum,ut vocant, &frigidum humorem aequè
 à Cerebro ac ab Hepate interdum oriri poffe.Quid certi igitur prae-
 nuntiatur ? Cur non cibi appetentia cxtinguitur, fi humor Cerebri,
 vx fingunt,influat ? Si is ab hepate manat,cur urina-erit non multa ?
 Ap quo modo humores Cerebri Se Hepatis confundi poterunt? Qui
 humor vafculis provehitur, ispenetrat altiùs.  Cerebri autem hu-
 mor in intima artuum pervadere non poteft. Sibumor Capiti*, ut
 cpmminifcuntur,fubter cutem fertur,etià inhorrefcit corpus.Quo
 igitur patto fluxiones Capiti* Se Hepatù internoCci queunt?  Signa
 funt commentitia.  Si Àrthritis, venis Narium aut Matrici* flrittis,
 fupervenit, non de Capite, non de Matrice nafcitur ,  quemadmo-
 dum de hoc alias.
       Nunc figna etiam cujusque humoris Arthritidem facien-
 tis magno ftudio perfequuntur autores, quos nihil attinet ex ordi-
 ne &nominatim appellare. Satis erit Francifci India verba fuper
 eà re hic ponere.  Si a fanguine,inquit iV/^plenitudo & venarum tu-
 mor apparcbit, non fine gravedine Se ponderofitate,& aeger quan-
 doque*»/™»** Sein facie fudorem emittet.atque interdum a fomno-1
 lentia Se capitis gravitate turbabitur,  inore, lingua atque palato
 quandam exiguom duleedinem deguftare videbitur.  Dolor erit ex-
 tenfivus, non quidem fuperficialis, fed potius profundus valdè. Si
 àbile, dolor manifeftabiturlaceran$,acutus pungitivus, aeris &
 valdè intenfus, amaritudo in ore,lingua atque palato ab aegrotante
jdeguftabitur. Si a pituita, dolor non erit ita acutus,& pungitivus,
 color cutis loci affetti non erit admodùm à ftatu naturali alienus,,
•s,lingua atq; palatum languentis infipida erùt,& ea,quae degufta-
bit, infipida illi videbuntur. Si autem falfa fuerit » dolor paulò erit
acrior, excrementa procul dtfbio punitola, verùm tamen aliquam
                                                      cali- 
                     Àrthritis &Vodagrà.                 fój
 aMaaMMiaaa--ana—a —li           n   u  —-_——aaa—i^i—a—aartaa-aaaa»aa»»a——,
 caliditatem prae fé ferentia,os, lingua atq*, palatura falfedine predi-
 rai quae deguftabit,falfa apparebunt.  Si ìmelancholia,dolotaf-
 fetti membri parvus erit, absqj ulla penitusìnflatione, gravitas ta-
 men atq; ftupiditas quaedam perfentietur,& hujufmodi exacerban*
 tur alt-crationes de quarto in quartum diem,cutis-fuperficies quan-
 doq-, livida,quandoq; nigra apparebit, frigiditas ad tattum mani-
 feftabitur,in ore,lingua atq; palato acerbitos aderir, Se quae manda-
 cabit,guftui acerba erunt.
       Cut front, cur/à«>/infudat, ubi àrthritis oritur a fanguine,
 cur non itidem madet, fi ea de frigido liquore/»/r«/7<c nafcitur ? In-
 gruente hoc morbo, fomnus femper eli inquietior.  Saliva cur non
 aequè dulcis  effe poterit, pituitosà, utvocantìArthritideinfeftante.
 Si bilis in artus confertur, ejus nonmultumfupererit.  Quare fa-
 liva potius erit dulcis. Quin & magis amara erit,fi pituita facit ar-
 thritide, refidua bile. TSunquamArthritit majores quarto quoq; die
 fecit dolores. At tale quid obfervatione cognofcitur. Imo fingitur
 potius.  Initio hujus morbi dolor femper magis urget.Quo modo
 I Ce diftant amorìtodo Se acerbitos, hanc in ore efficit Melancholia,
 illam Biliofa Àrthritis? Admodùm follicitus quoq; eftHieronymus
 Gobucinius.  Nunc biliofus,inquit is,pituitofo mifcetur. Dolor
 quoq* nunc ab aliqua caufà externa fit : nimirum obcceliftatum
 impensè- calidum,autmedicamenti cujulpiam fuperpofiti nimis
 quam par eft,calidiappofitionem.  Hinc rubor, frigido exiftente
 humore. Dein humor faepè intus delitefcit. Non poteft cognofci.
 Et frigidus humor tantum dolorem facere poteft ,  ut hinc febris,
 vigiliae » arteriarum pulfuum frequentia & inaequalitas fequan-
 tUL...
      Ex Urina colore Medici naturam Arthritidis augurati fòliti
fuerunt.   E  quibus quantus  vates effe videtur  Johannes Ttycna-
 nus ? Spuma, in Urocrit. inquietila in exteriore urina abfolutè po-
dagram,nec quicquam aliud indicata  Quando fedimentum in u-
rinarubea neque album , neque rubeumeft,Ifchiadicumdenotat.
 Rubea in Ifchiadica aliquandiu pcrfeverans,apoftertia illic'latitare
dicit. Alba urina cum circulo livido obftruttionern Cerebri Se ca-
ducum oftendit. Ex eodemgenere Sigifmundm Kolrenttrus : com-
                               ?PPP3              mune 
(/]$                Àrthritis é1 Podagra.
    la—■■!-■—Ili       -a-a-a-aaaa.-a a- —— aaaaaa«a1tMPP«P*"«P#
mune fignum effe volunt urinam,continentem corpufcula exilia,
atomis fimilia, per fubftantiam earura difperfa, & prout partes in-
fernas vel fupernas occupant, fuperiores quoq; vel inferiores jun-
tturas laborare , ex ipfa prognofticandum effe,& fi per totani fub-
ftantiam ferantur, omnes articulos fimul affici,addunt quidam per
colorem ipfius & fubftantiam etiam materiam peccantem indica-
ri.  HaciHe.  Ac inter autores pene convenit, urinam .arthritide
frigida urgente , effepallidam, uti certe Nic.Nicoli,Savonarola Se
Joh. de Concoregio tradunt.  Aft Gulielmus Vlacentinu* de Saliceto
eam Se aliquando rutilantem effe confi tetur, in frigida, inquiens,
podagra esl urina fiepè rubra, quia hepar & membra infiammante.
Ac ipfe Johannes de Concoregio Medicos air humores ipfos Arthriti-
dis tàm exattè internofcere non poffe. Nota, inquit ille, quod in co-
gnitione caufarum Frequenter decipiantur Medici.   Quapropter
ii bis tùm falli poterunt. Ad huncmodumedifferitFrancificus In-
dia : Signa permixta tum in dolore,tum in exacerbationibus,colo-
ribus &caloribusfpettantur,noflè porrò operaepreriumeft,inquit
^tius, quod aliquando fluxus fluxui commifcetur,aut calidus fri-
gido,aut viciflim frigidus  calido, &  fecundum utriusque horum
qualitatem, exacerbationes fiunt* óccontingetquandoq;,aegrum
bis in die exacerbationum  acceflìonem fentire, quo quidem in ca-
fu Medieus accuratisfimus effe debet in veritate hujùs negotii inda-
gando , ne decipiatur,quoniam valdè obfcurum, perdifficileq, ad-
modùm eft,mifcellam humorum interftinguere,debet inveftigare,
fi varii adfunt humores, quifnam illorum luperet ac praedominium
habeat, & hoc praefeire maxime eft neceffarium ad medicamenta
imperanda.   Praetereà in humoribus mixtis,  calor,colorcj»  memr
bri laefiMedicum nonparùm decipiet, nam exempli grafia,  fi bilis
cum pituita permifeetur , non alienum à ratione erit, ut bilis ipfa
ad membri male affetti circumferentiam Se fuperficiem propella-
tur,cujuscaufa rubedinem & colorem citrinum oftendat,caJorem-
que mordacem praebeat,& tamen in interiore parte pituita refiden-
do,non levem dolorem efficiat,ex quibus poti? exterioribus fignis*
bilem doloris effe caufam falsò opinaretur , materia enim in pro-
fundkate membri cxiftens,eft ijla,qua; dolorem efficit Se prjrdomi-
                                                     niurn 
                    Àrthritis & Podagra.                   671
 •a-a-a-a-a-aaaa»--a»a-aaaa-aaa---»---      ..........-    '   ' UH  1  ■  i    -.
nium habet & caloris & coloris membri laellfupertìciem prò ali-
quo temporis fpatio non mutat- Quare à calore & colore vel frigi»
ditate membri nullum certum indicium elici poteft. Veluti qua n*
doq-, bilis commixta pituita; erit illa,quae prxcipue cruciando infe-
ftabit , cum tamen prave affetta membra in eorum fup erficie pal-
lida,albaq; videantur, tcpidiora vel frigida potius ad tattum appa-
reant,& hoc non ratione humoris biliofi jam fluxijprajdominanrisa
qui intimioresoccupat partes, fed aeris nos ambientis frigiditate,
vel alterius extcrnae rei caufa. Cum igitur talia figna faepisfimè Me-
dicos deciperefoleanr, idcirconosjure optimo ad rationem vitine
jam praeceflàm debemus conCugere,adtotiuitorpori* temperiem di*
gnofcendam, ad aetatem , temporuùt-conftitutionem praefentem Se
jamcurfam, ad urinae qualitatem & ad reliqua alia adid attinen-
tia, omni  fedulitate perpendenda, Urinae praelertim exubcrantem
& praraominantem humorem patefaccre facillimè poffuntiverùm
quoniam infpiciuntur interdum albae ac tenues Se valdè perfpicuaei
in quibus quaedam albae, atomofit innatantes materia; commifcen-
tur,& ita albaefpettantur, quoniam aut à juntturis proveniunt aut
à materia frigida pituitofa,in iis refòlvuntur, rotundae vero & ato-
morum figurara prae Ce ferunt, quoniam exerapli gratia ficut mine-
rale aurum, quod in quibufdam fluviorum arenulis infpicitur, per
continuam revolurioricm,iri parvis rotnndaturgranulis, ita refo-
lutiones illae atomofaeatqj rotunda propter ipfarum-indefcenfu
continuara revolutìonem ad formam rotundam atomis fimilem
facillimè rcducuntur, quod fi bilis aut fanguis fuerint, praedittae il-
lae atomofae refolutiones rubexautfubrubes, fubcruentxautfub-
flavae apparebunt.   At fi caliditastalis,tantaqjfuerit,ut humores
eolliquefcant, materia; illae rotundae innatantes &commixtaeuri-
nis,praeterqua, q uod rubeae Se adulta;fpettabuntur,urina; quoq; ru-
beae,craflae Se colliquativae infpicientur, tandemfitorbataaot livi-
da fuerint urina, inferiores junlturas & articulos laborare argumen-
fum esl, quoniam humores, qui tales affeclus progignunt,per fpinalem
medullam,  ad inferiores articulos deflueatesfper urino* etiam aliqua
exparte ***#»*, quamobrem ita turbatae de lividae fiunt. Explora-
tum autem omnibus effe debet ,  quod figna ex urinis deprompta,
                                                       per 
671                Àrthritis & PodagfH.
          - |  , ,   -                     - i^-----»--a-w»-aa-»---aa-»»'
pefrfe fola non funt valida atq* idonea ad effentiam & naturam po-
dagra; & caeterorum articularium morborum demonftrandam,fi-
gna  namq;fuperius propofita  maxime neceffaria & qua: ao aegro-
tantium relationibus elici poffunt. Hac ille.
       Si humores, uti prae fé fert omninò Johannes de Concoregio,
non nifi dubiè cognofcuntur,quid igitur minus ab iis,qui ex urinae
contemplatione fapiunt, dici debet,quàm quidquam certi lignifi-
cati  ilio figno tam incerto? Quàm difficile erit, qui humor fit po-
tior,ducatqifamiliam,conjicere.Ex aequo'etiam ii aliquando com-
mifcentur.   Ac quo modo quis humorem CaT^r/praefentiendo
affequetur ? Non Medicus,fed vates requiretur ac Oedipus. Ac jam
dudum palàm feci,hos humoses ita confundi non poflè.  Id igitur,
praeterquam quod fieri non potuit, ne fingi quidera poteft.  Ipfe
quòqj India fatetur, membri aegri calorcm, coloremq; mentiri fae-
pius.  Juvenes faepèfunt magispituitofi,quàm fenes.Nunc Urina
per fé magis fallax eft.  Quas atomos,fi Diis placet,Arthritidis prae*
nuntias dicunt ? Nonne eae & aliis moibis,ut$s[ephritide Scfebrt-
fowurgentibus , deprehenduntur faepius ? Obhaec Se ejufmodialia
deliramenta jure//t?/«w»/*w 1.2.deLith. Thurnbeiferum infèttatur,
nafoquefòjpendit,utfoetaloquiturfadunco.   Quo modo Turbata
aut livida urinx,inferioresarticolot ceu digito monftr.nnt? Nonne
pudet Medicos haec dicere? Ex Spinali Medulla quae humoris fatta
unquam deduttio eftì Rbenanus tàm audax nititur autoritate vete-
rura.   Gilbertus ,inquit Nicolai** vlorentiau*, dixit, quod urina
tenuis & alba cura refolurionibus albis Se rotundis velut atomi ar-
thritidem lignificar.  Et ^gidiusin vcrfibus dixit, quod cum fue-
rit in urina fedimen atomofum , non aliorum duorumdeerit,fc.
quin vel conceptus adfit vel dolor artieulorum. Et dixit Gilbertus^
cum virtus membrorum juntturalium deficit in digerendo, Se hu-
 mores ad articulos decurrunt, tunc apparent in urina relblutione*
 parvae & albae, quia ex flegmate,vcl quia a membris fpermaticis ai-
 bis, rotundae ex continua revolutione, quam habent in defcenfu.Et
 fedimen quidematomolùm fignificat guttam ininferiori,aliud fu-
 periori modo vel inferiori corporis fc.fitum, quem tenet in urini
 fupremum?mediumyclinfimurn.  Et dixit Gilbertus ; iirinajiyj" 
                   4rthrìti* & Podagra.                6?%
•■a—a—Baaaaaa**»——aajaaaaaaaaaaa—————a•—a—a*a» aaa.aaw—» -~* •** Ma—aaMaiaaa—aaaHaa—a—aaaaBaaaaa.
dafpiffa, cuj[uslividitas eft infupremo, in artericà apparens fignifi-
cat, caulàm ejus fore reumaticam. Hatlenus autor. Nihil eft, quod
cum his magncrperèpugr.emus.dilputantes, adeò usq; hi Ice fignis
credi haud oporterf;    Ipfe Francifcus India ad extremurn figna
de urina aegri agnofcit ementieritia.   Ex parte etiam Hieronymus
Cjabucintus : Hu autem ex orina difumti* noti*,quum & alias morbos
indie ent, in hoedignofeendo non font magxoperè ex ufo :fied una coms
reliqui* uti qui* tot nis peterit. 'imo haec flint nurtquam ad hunc
mpdumattendcnda.Fruftrà quoq\erit sbricia* Baudéroniut.   •   '•>
     Ac Ci Àrthritisquoq,- Cerebri Capitis ^morbusfit,ejus figna ta-
men ex urina per Ce haberi non po$.nt.   Cunttam rem Vincentius
Alfarius, a Cruce Ls. de Phrenitide c.p.  fignificanter exponit hifce :
Galenus z. Pror. z. manifeftè dicit,exurinisnihil haberi de indiciis
Phrenitidis,quia^vis urinarufn,inquit, eft, ut de veficaeaffettibus Se
renum'& venarum ,   praetereà de ròbore facultatÌs,quaBhumòrès
gignit, fignificet. Proptereà inProgft-urinarttmdiffercntiasomneV
percurrens,nullius omninò raentionem^fVcitiqua; phrenitraerJ*1n- !
dicet.   Qontra vero  effe videtur, quod Hipp. in hiftoriaVirginis
inLarilfacaufo cumvigiliisiaborantis, poftquamfcripfitipfam..
quarto die minxiffé tenue, paucum Se in illius urina àpparuiffe e-
naeorema fiiblime, ftatim infert,ipfam deliraffe.** Eoq; oftendit,
airGalentis, exhis enaeorematisdclirium fequi; Etittcone.-praehot.
1.1. fett. z.Aph. ii.  fcribit Hipp. progreffo morbo furditas.cum uri-
nae rubrae,fubruhraeappareatu,quae nihil deponantfediraenti,  fed
fubl i marnentum haheànt,emoveftdae mentis fignum eft.   Idem 6.
Epid- urinas> in phreniticis multùm habentes fedimenti tanquam'
maxime falutafes laPdat, urine *ittquie«s,multam fubfidénriam ha-
bens,à mentis morianeliber<u,quaftsDe*AÌppi fuir.quarriobrem fo-
toteca ne dubitariotì era tolli,fidicamus, urina» fignunVper fé nun-
quam ullum deliri! genus dettuntiare*,  ita  ut inter'pàthognomica
figna phrenitidis minimeconftumerari debeat, fed inter figna po-
tius mortem indicantia &ad prognofiri fpettantia, quoniam quo-
«escunq; hujufmodi apparent urinae, claràvld'elicet & diaphanae,
fi praelèrtimanteà craflàe, turbata &fubjugalesfuerint,oflendunt
gravem phremridem ex eò,quod calidorum humorum quidam de-
                     ;rjl?i*»r.     Q^q^q  •à.iifi;*.     mon- 
674     •              Àrthritis & Podagut.
—aaw*—«aiBaaa .—•———a».*———» aa»—————a——— ————aaa—a———.
monftratur raptus adfuperiores partes. .  Non tamen negandum
eft» quin etiam imminenrcro.phrenefin fignificare poflìnt,ut Hipp.
& Galenus aliquando  voluiffcvidentur,fedhpc omnipò per acci-
dens erit, quatenus vìdelicet flatuofum  continentenaeorcma,ea
prorfus ratione *  qua idem Hipp. praefentem aut futurum capitis
dolorem,ex turbatis urinis praenuntiat 4«Aphor. Non enim primo
&.immediatè illud evenire voluit Hipp. fed per difcurfuraquen-.
dam conjetturalem, eò, quod multitudincm crudorum humorum
& vehementiara caloris exagitantis oftendunt, & ex confequenti
multam  in caput effcrri vaporationcm.   Concludatis itaque
urinas inter phrenitica figna ,quj§runqùe ifta fint, recenferi tantum
per accidens, non quod velparrem affettam vel affettum ipfum,e-
jusq;cventum per Ce folaederaonftrare poffint....
  ... ^Avicenna* Se hoc pronuntiat: accedente podagrd,Scrotumfit
Ungine*. Unde.a^rr«/4««f:pr-olongaturpileatpfticulorum. Quare,
Hieronymu* gabuciuiu* :  Scrotum, in quo tefteScontinentur,ira-
pensè lopgum fit,eà» in.fallor,ratione,quod, quùm humores deor-
fum fera.ntur,nipodagricis( ad pedes ènim confluunt ) eorum pars
quaepiam ad fcrotum etiam, ut defiuatrvelutffcad reliquas omnes
artuum corapages prius copfluere , quàm ad pedes verifimileexi-
ftit.  SimilemquereirathnemFrancifitssIndiai.i. e.vj.  exprimit
hifce.: Annotatane etiam dignum. cenferi deht,qmd fenes,qui a to-
phacedpodagraeruciantor, nullo alioremedio,quam àfoperveniente
fluxu perfianaripoffont, qaod non arti* fed potius natura auxilium efl.
Hoc infortunii tandem podagrici* contingit,utfirotuohfcHicet bar fa,
in qua teftes continentur, longum fiat,quoniam cum podagrici humo-
res deorfum adpedesfcramur, neceffarium esl,ut etiam per illam par-
tem defluant, veluti od reliquas omnes art uh compagine s acligamenta.
     Sunt tefticulis duo mufiuli, quorum alter eftproprtus,8e vo-
catur Cremafter , alter vero communis, Se Dartos cognominatur.
Uterq; eos fufpendit.   Dum v\r,inquit l.f.Anthropogr.c.ja. Johan-
nes Riolanus,  profpera valetudinefruitur,horum mufculorum be-
neficio fublatos habet tefticulos, ne in fcrotum fidant, quod tum
contrattum,corrugatumqi fenritur, inpelafciviores faeminae con-
ilitutionem virorum, fine ullo alio indicio promtè dignofcunr__..
Nani in virium infirmi tate exolu ri flaccefeunt hi mufculi  , quod 
                  Àrthritis efr Podagra.  *                 ip.e
<p*"^**'   ' ,■    '•-  ■    .  ,j   '  <"*~~—mmm***~*m*—mm
in aegris longo raorbo  attritis  de fenibus evenire folet_-».  Hae
Me.
       Non privata haec nota Arthritidis, Ced plurimorum morbo-
rum eft, quorum longinquitate vires aegrorum magis,magisq, atte-
runtur.  Curverò Arthriticus fuprà in venerem incitati perhibe-
tur, aft in eam nunc exillimatur infìrmior ? &em igiturfic habeto.
Sanguis,unde & interdum accendi poteft libido,  efferveleitaccefc
fione illius motbi , ejufdem autem progresjionc aeger tanto dolo-
rum cruciatu, taraq;moleftisvigiliisexanimatur,utineumvene-
reum ufum pigriorfit, fcrotomagis laxo, magisq» dependentibus
tefticulis.
      Nonnulli aegri.aggravante Arthritide, delirane*, ut obferva-
vi facpiùs.   Nec mirum. Namautótts,utJofiphusPornius,Jacobue
LavelltosyVincentius AÌforius a Croce «Sc'alii Infìammationibusa-
liarum quoque partium,ut Pleuritide, Peripneumonia Se inflamma-
tione fiomachi mentem fàepè diminuì' confitentur; Helmontiu* lib»
de Lithi: delirium fcribit tum denunriare urinam claram.' Verùm
cum quidam  arthriricus,doloribusgcnuveh<jmenter ardens,men-
tisalienata;effet, ejus mfniftri urinamconfitebanturfatturbidarn
redditam,vifamq; fuiffe.   Caeterùm talis àrthritis eft periculi pie-
na-.Nam Hieronymu* Gabucinia* ita prxdicit rifu vp>h>nTfTnri pedum
dolor- munti* rnmmmtin   rnriJi? trpmrwp *r fp"p>nY Hìffìr 11 Ita tf fu
pervenien^mors. pr^xim? *&-
       Hic praedittus autor com.dePodograCub)ungitSe haec:Erunt
praetereà aegrotantes patvis ex caufis mobiles atque iracondi. Siqui-
dem motum  vel attum non fitte querela recipiunt.   Moxadfont
illi atroces dolores ,  Sedolores comkantia atroci ora : veluti defe-
ttus anima;,  admanuurncontatturaimmobìlita&,ciborumàverfa-
tio, fitisjvigilia.  Qui ftdtfcrimcn evaferkir, tanquam ab inferis e-
lapfi laxiorem vitam dcgunt,ìncontinentcs, fimplices, avari & in
vittu molles ac delicati.  Sibiliofàeft,fubindc febris inipfoaccef-
fionum ftatu accedit.Etcx Aretjcoac Cadrò Aureliano :  Sequitur
articolarimorbotentatoétorppratq;formicario eorumarticulo-
tum,qui tangunrur,&dirHciIisflexio,atq;rurfumexteoflo, grave-
do item Oc ad parvura mótum veheroentdpl'qnatqi dormknribus
                                  Qjm *           fen- 
 6?6                    Arlhritis & Podagra.
 -ata-aVataatMaUManMaaMB—hataffaB +mmmmmmmmmmmm ~    >— «aaaaaàa—•_—aaa aa—aaaaaKaa_a—a
 ^p^us^idà^'rè(bfianr4umàrticulorum,&quùmà fomno furrexe-
 rint, veluti faltu earundem partium afficiuntur.  Tum horror vel
 rigor atq; tremor fine ulla manifefta partiutri ratione fequuntur.
 Sic efr Fredericu* vander Mye : Arthritidem praefentem indicat tor-
 por,fòrmicatio articulorum, gravedo &c.   Tumfrigus,horror&
 rigor.  Comitótùrarthriticos plerunque tremor,depravata; facul-
 tatisSymptoma. Calor {ànis&Iahòrantibus partibus non diflìmi-
 lis ,  'farpè fine tumoremahi£cfto (hoc levibus&ittcipienribUseft
 co'HimuneJ pofteà inflatio cum rubore, aliquando véficae'&majo-
 •rumnervorum-confenfusiadeftfaepè naufea,fa;pèvomitus.Ad iram
 proclivis eft arthriricus & parvis ex caufis mobilis.
 ;-i"-y■•■''■»'•'»■    "•*cap:xr.**''       '■■"'"■''':   -.

  ,u,>,:.,>•,«, PROGNOSTICA.
 ■*. .v v - Vi* s "*-* ■■■<■*■■<■ •**  ■■■    -.iww  \  l
     NUnc adFrognofiica veniatur- Ex fcientià praedicendi maximp
      nobilitatur Medieus.Eam igitur optimusquisque excolitdilji-
 gentiflìmè.   Vulgus habet opinionem, Arthritidis fpecies omnes
 effe infanabiles,& qui dein culpa Medicorum. .IJludque fèrmone
 Gautcodittumubiq;fertur;.,-,;jlv./^           _/ ..  .      -.,
      fijr  En La fieure quarte efr goutte^**. ì >.ns .. »*">;V\ rs .Mita
 >'»:    ,    Le Medititi'nyjffoitgoutte,                     "'.i
 Aft longè fecus fèntiunt vetuftiores, Hippocrates 6. Aph.49 Galenus
 Ln.decomp.Med.percap.rfArètaus,Rgineta,Altius. Ergofeire,*'»-
 qttttl.4. dedoc. off. cx\tat.cax%. Or.tbafius,convevit eos,qui temperai-
 -tate vùani ducunt, quiquè stènta utuntur^neque in podagrici* dolor ir
 htsinveteraruni, fofiìlevari,fi ineunte vere aut per vcnofetlionem
 aut purgationem evacuentur.  Quare Se juniores fpem faciunt, ut
 Bruno SeìdeUus, Epiphaniust Ferdinando*,'Adrianu* Spigelius, Frani-
 cifìmlstdia,   Infanabilisy»^***- Alexander BenediSus^tonesl ere-
 dendus, quippe qui efr in quibusdam ccelo duntaxat mutato defivit,in
 aliquibus etiamnum curatur.  Sic Gornelius Per deus Picardos à fe-
 prirab-aetatis anno arthriticus coTtfìlio Caroli Pitfoseiei8*afi. u. par-
 fanatusfuit.   .'w)~   ;j-. ..  •i.oB-'iorV'/•■  ''^h■■■x  ' ..-,.•. ;v
> a -n  Alexander Traili attaf renulrit canfora » cur boc morbi gemi?
•mi              \)\>\, ;}                              cura-
*v 
                    jfrthritis 0* Podagra.                 677
 -• • •■  —-------------■------------.....          - ■  ~    i ■*        -ii   'i   --.
 curatu Cit tàm difficile.  Humores, qui confunduntur faepius, retur
 non polle pernofei.   Quod idem recentioribus videtur, ut Job.Mi-
 chaeli Savonarola Se Francifio India. Ex antiquioribus Aretaus quo-
 queadjicit,a:gros Medicis faepè de morbo celare. Doloris caufam,
 inquitille,  nonlegitimamafferunt, aliqui novaecrepidaeattritum,
 aliqui longamobambulationem , alius plagam aut calcationem,
 nullus inteftinam,domefticamque caufam explicabit. Quia etiam
 aegrotis verum audientibus incredibile effe videtur. Quamobrem
 in inlanabilem affettum inciderunt. Quoniam principiis,cum de-
 bilisfimus morbus eli, medieus non refiftit. Quin ut temporis fpa-
 tioviresacquifivit,nihilMedicidiligentiàproficitur.  Gfaeminmo-
 rem false jocatur Luciano*.
      Hoc denique privarim proclamat Arculanus : arteticacum
 curatur, fecundum plurimùm non redit, oppofitum eft de aliis do-
 loribus juntturarum. Nfthn licet curentur, redeunt Se proprie po-
 dagrae. Galenu* enim lib.ò.de Sanit.tuen: cap^.fic : podagra eft ad-
 eò diuturha,ut hominem ad mortem ulque comitetur. Et Aretaus :
 quibufdam in pedum articulis ulque ad mortem refidet morbus.
 Atidem autor &hoc fcriptum reliquit : &in ludis Olympia*poda-
grico*,morbo fidato,curfu vicloriamadepto* esl. Ac ex recentioribus
Johannes Rhodius, adolefcens, QbfiMed.cent.y.obf.jj.inqait, Anglus
 rari  habitus & colcfris fufei à faevisfimis articulorum doloribus
 cum febre lenta & purulentis alvi dejettionibus, febre non obftan-
 te, JohannisPraevotiidexteritate curatus fuit pertinace hypocau-
 fli & decotti ufu. Cujus in AnalettisCautionum medicarum me-
 mini. Hieron^mus Carda nus in vitafua cap. VI. memorat fé à po-
 dagra perfànatum.
       Caeterùm inveterata illa Àrthritis  calculofa  fèu lapidofa
 fenili corpore radicitus expelli haud poteft.Ita Graci Ceniiunt,Hip-   *~
pocrates 2. praeditt : Galenus,Oribafius. In doloribus articulorum, in-
 quit hic, in quibus fam tophi conftiterint, artusèdprifiinum fiatum
 redire nullo modopoffunt. Hoc quoque eft illud, quod C. Celfus lib.2.
 cap. 8: fcribit: articulorum vitia, ut podagra, eh ir agra quefijuvenes
 tentdrunt, neque callum induxerunt, fòlvipoffunt. Poeta 'Nodofiatè
 vocans, affenfum pratbet. t Aenuncdeeà ipfa quoque inter junio-
                                  Q^qqj              "S
f 
6j%                 Àrthritis & Podagra.
res conftat. Thoma Erafti verba lib.2. ponentur. De eadem Arthri-
tideExccllentifjìmus Vir,Dn. D.Johannes Conrado* IVechtlerus lib.z.
de homine occid. Dift.XV. eandem quoque fert fenttntiam: An poda-
gra curabilis fit, vide infra difp. 19.de praefagiis, fignisque medi-
eis diffìc: 12. Nam cùm affettus arthriticus five podagricus non
confiftat in congeftione materia; morbofae, nec in aftluxu alicujus
humoris,  nec in hujus ebullitione autfermentatione, nec in do-
lore, nec eriam proprie &primariòin intemperie auttumoreaut
divulfione , fed realiter & formaliter in evcrfa,deftrutta vel labe-
fattata five majori five minori integritate totius articuli, quae con-
fiftit ih laudàbiliprimarumquàlitatum temperie, debita partium
unitate& Julia earum conipofirione, hujufmodi autem conllitu-
tio reftitui non poflit ab ullo agente creato,  manifeflum eft, nec
hunc affettum ullisremediisnaturalibus effe curabilem, quiare-
flituere non poffunt integritatem fubftarMfalem articuli, qua; plus,
minusque  fublata eft.
       Huc autores referunt Hareditariam, ut etiam Francifcus
Indi a,qui,inquit Solo prognoftico funt relinquendi,funt ii,qui val-
dè confirmati funt,&qui in fènettute conllitutis corporibus re-
periuntur,malum enim ac inveteratum habitum removere,impof-
fibilceftj aegritudines enim illae per Ce laboriofae &  perdifficiles
funt, at in fenibus Medicorum prudentiam negligunt, quia tunc
infubjettorepcriuntur, in quo Natura nihil boni operari poteft,
in fenibus enira vires funt imbecillesót calor admodùm  debilis
Se cottiones non fiunt, ut dicebat Hipp: 2. Aphor: 40. Quare fenes
ad mortem comittatur.  Haereditaria; quin etiam fune de  illa-
rum ferie, quoniam articulorum imbecillitatcm infitam, infixara-
queàgenerationis principio habent, quam immutari medicamen-
tis prorfus à ratione diftat. Huic perqtiam congruenter differit confili:
unde e: Beneditlus ViUorius Faventinus: qui podagra ex generatio-
ne paterna vel avita laborant, nonfanabuntur. Ex vitio enim fe-
minis oritur haec podagra, ut ait Galenus, ex quo membra nervo-
fa genita funt, Quod fi ab hujufmodi podagra? genere defendi de-
fcerent, omnium rerum opificemoporteret,  nova cpmpagine at-
que temperie ipfa de novo facere ac agglutinare. Proptereà hujus
                                                    poda- 
                    Àrthritis efr Podagra.                 670
 «     1  ■  I     —Pi—— «a»a»-aaa»-a-a-.-aaa-.a-l I     Hi       ,
 podagra; fànationem Deoopt. relinquamus. Ex arte autem noftra
 eam defperemus. Ac idem paulo ante fic : Medici non debent delpe-
 rare curam podagrae Se morbi articularis, quae longo ante tempore
 hominem corripucre,& plus non debent afpernere curam earun-
 dem affettionum, qua; adhuc incipientes funt Se nondum tophos
 circa juntturas genuerunt. Quoniam non deell Medico modus
 curationis utriusque&podagrae, feilieet jam  fattae ante& nune
 incipientis& dolorisarthritici, fimiliter fermonemillum, dixit
 Galenus,fextoAphorifmorum,commento quadragefimpfeptirao,
 ubi ait: Nos itaque plurimos ita fervavimus annos, qui longo an-
 te tempore fingulis annis morbis capiebantur,  atque podagram &
 morbum articularem, adhuc incipientem oc nondura tophos cir-
 ca articulos facientem.
       Alia Àrthritis fùperiore capite, quo exponebantur diffe.
 rentia, erat maxime calculofa, alia magis humor0fa, uti vocabatur.
 Haec fudorc ita pellitur, ut nuilum fui relinquat veftigiura.  Inter-
 dum quidem fanie&ichare quodam emiffo finitur, quo cutis ar-
 ticoli qua&Cauciatur. Ritu inflammationis, ut Medicè loquar, ve-
 nit ad fuppurationem. Animadvertendura eft,inqttitFrancifcus India,
 ex Hippocratis  fententia : cum podagra fit morbus articulorum
 cuminflammarione,propterea intra quadraginta dies conquiefeit,
 nam locumignobiliorem occupat,ncq; lethalis nec acutus dicitur,
 verù quonià eft cum inflammatione,proptereà inter acutos & diu-
 turnos mediam natura fervaMnorfri enim aruri  q,10tunrdfrirndjr
 busterjninatitiir,  dinnirni ultra quadraginta prp«-«-*knnM1r, ergQ
 podagricus, qui medius eft, prò termino quadraginta dierii habet.
 Hatlenus autor. Àrthritis humorofia citiùs finitur,maximè illa,quà fa-
 nies fèu iile ichor pauco movetur. Haec rarius repeti t,fa;pius illa hu-
 morofia Àrthritis, quae fudationibus curatur.De hac quoq; Sen: 1. de
vita beat: non perveni adfianitatem,ne perveniaquidem. De linimento
magis quam remedia podagra meo compone, contentus fi rariut aecedit,
(jffi mimi* vermtnatur. Attamen & haec ita perfànari poteft, ut ho-
minem penitus defèrat, nec exerceat unquam.  Ex hoc genere fili t
ille, cujus meminit Aretaus,qui alios currendo fuperavit.  Quàm
multos feio firmitatc artuum, pedum Se manuum rurfus valere, qui
                                                      hac 
6gò                 Àrthritis & Podagra.
         11 „.     „ _             in    n           *"         *
hac httmorosa podagra Se chiragra graviter aegrotarunt.   Calculofa
autem, Lapidofa, & quemadmodum appellat Poeta, nodofa, aut ut
loquitur Casfiodorus, limofia ac marmorea eft ilJa ,  ex qua homines
nunquam emergunt.  Humorofa Se Calculofa nihilorainus eft vera
Àrthritis.  Non dixerim folam calculofam, Se ut vocant Medici, to-
phaceam effe germanam Arthritidem Se genuinam.  Nun e Sonrs,.
ipquit 2. Porrh. Hippocrates, qui jam circa articulos,:callfSJopbaceos,
concreto* habent, <2T in alvi ficcitate vivant, arte humand fianarinon
pnffunt.  Quo plus fabuli ineft Sanguini in artus influenti,eò gravior
eli àrthritis. Unde canon ex Tacuin:Ci tophi in articulis crefcunt^Me-
dicus mendax in cura.  Verùm Humorofia tantum periculi non af-
fert. Hunc quoque articularium morbum y faitaoipov, minimèle-
thalem effe edocet Hippocrates lib.i. de morbis, ^V^tjfn ciutd xff&Gyl-
vniaA->nilì quid illifuperveniat, Utfummatim loquamur ^fimplex
humor influit in artus, quod leve eft, fudationibusfolvitur difeuti-
turque, aliquando fimilis humor per maturationem, utloquuntur
Medici,exit,quod pejus eft, &, tefteLaurentio,St rarius. Interdum
Sanguisfàbulo, aut fi vis, calculisconfufusarticulos occupat, ut
(ìmilem inibì in materiam convertatur : qupd pesfimum eft. Hanc
Arthritidem Medentes ajunt per indurationemCiniri, uti primo lo-
co dittam, ut loquuntur, per refiolutionem.. Tandem, Àrthritis. a|io
morbo  fuperveniente interdum tollitur, Medici eam tunc dicpnt
per translationem finiri.
     Articulares morbi maxime vere & autumno exercent homi-
nes,ita nos erudit HippyG.Apb.Sft.x.Apb.io.xé {M ydo %$&> ra <pu-
pkotfft, ti àfiSfiilncd-Sic Se \j.deSan.tuen:2.gq..Galenz,ac quoqhLucianp
in Tragopodagra : fed vere maxime. Ex j u niori b us Joh. Rai cui l. de Po-
dagra latentem caulàm c^uatrithifce : Podagra; vitia & autumno
moventur fere 5. Aph.55. Se j.Aphor. 20. Quod ut eo rcttiusintelli-
gatur, quaedam de commorione tartari praemonenda funt. Eft au-
tem coraraotio, quando 7Kcrt'rùaa,^éa. fimul aflìciuntur Se moven-
tur.  àiutia.autem ÒKaoig ovfs,7tzx^es dpnieftica cfomefticiscompa-
tiunrur haud fecus atque florentibus viribus vina in cellis fimul
tanguntur & moventur, aut florefeentibus arboribus  cerevifia
haudprornpte acefeit. Fit autem illa comraotio triumprincipio-
                                                      rum 
                    Àrthritis & Vedagli                é%l
.   '     l  jajaaaaa-a-a-aaa-.   ......-—     HI  ■■ Il HI 11 IMI 11 Illi    , .„
rum ratione.  Tria enim principia in natura univerfàli, five in uni-
verfa rerum parente natura totius cujusdam prae feferunt ratio-
nera , quodtotumcum  particularibus ejusdem eft natura;.  Parti-
cularia vero habent vim quodammodo,  etiam cura quielcunr,
quorum  totum ubi raotum fuerit, protinus commovendi vini
confequitur rà óuoysiri flótta-  Cum ergo apcrit annum arics,ful«-
fur movetur, fublimatur, ejevatur usque ad criticum ortum primi
cinguli Orionis.  Ab hoc ortu critico fai incipit moveri usque ad
occafum criticum velperrinum Antares five cordìs feorpii. Ab hoc
o e cafu velp errino critico incipit motus Mercurii usque ad aequi-
nottiura vernale iterum. In hac commotione fimul Cardinalium
punttorum XvfiimQstoi complicatur, quorum ratione ver, autu-
mnus, aeftas, hyems deferibitur. Ita enim magicè ver orienti,autu-
mnum occidenti aequiparatHipp.lib. deaer.loc. &aq,Hicannu*
Ma.crocolmicus particulari annoMicrocolmico viginti quatuor
horis circumferipto proportionabilis eft.  Tempora enim vel lon-
gioravel iterum  contrattiora nupieris Se harmonicèproportio-
nabilia inter fèfèproportionabilia flint. Hipp. lib.de lèpt.part. Ita
vcfpertinum tempus autumno relpondet2. epid. C. i.&horafèxta
usque ad duodecimam exclufivè veri o-vrdpiBft®' tyfì hvo,wé.'p-
(iocr(&> erit,atque fic de caeteris: ita de fexta matutiua adfècundam
poraeridianara fulfur,ab hac usque ad decimara nottis fai, ab hac
usque ad matutinam fcxtam viciflìm Mercurius movetur.  Ex his
dependetharpionica tartari commotio: aecedit erronea, qua fae-
pius tartarus movetur praeter harmonicam commotionem, ut vel
anticipet vel fiepius afficiatur.  Id fit,quoties exacerba tur cunque
aut conjunttione aut oppofitione Saturni &Martis: aut praeterr
naturalibus temporum univerlàriorum dilpofitionibus: aut aereis,
igneis,aqueis,terreis ventorum,pluviarum, ficeitatum & fimili un.
raeteorum generationibus irritatur, uti  folet omnis in humori-
bus aut cavi tatibus fi tus tartarus,  aut ingrato, velnon fatis com-
modo cibo potu ve, repletione ; nimio motu, exceffu rerum vene-
rearum- Quae omnia tartarum citius Se fiepius poffunt proritare,
quàm ejus harmonica eft revolutio. Ex his patelcit, aphorifmum
nunc Hipp. de harmonica intelligendum effe cpmmorione, fub
                                   Rrrr             ver? 
 6*&                .Àrthritis 6Podagra".
 ■»aaa-aaaaj__vaaa»-,|i  ,            ,         _, n. «aa-a-aa-a**  i         ■
 vere enim moventur ii humores, qui falium de fulphure non fixo
 participantium proprietatibus infetti  funt,  quales vere ni troia
 fùnr. Moto igitur fulfure, vim commovendi ftatim fai quoque,
 cuifulfur ìotwbAÌjc adhaeret, confequitur. Fieri enim poteft,inquit
 Ariftotcles 2. de anim. procr. cap.i.uthoc ab hoc moveatur & hoc
 ab hoc. Ante hunc aliquantò reclius lib. de Artbr. & cale: Jofephus
 fjfuercetanui : fiunt autem dolores arthritici vernis & autumnali-
 Jbus temporibus, ut Hippocrates docet: quippe iis temporibus
 terra,calore folis vivifico,excitata, finum fuum aperit fcecundum,
 ut balfàmicos fpiritus fuos per  naturalem fublimationem, plantìs
 omnibus communicet, easque femifepultas & veluti mortuasvi-
 vificet, vegetetque,utrevirefcant. Tunc res omnes, quae in eà de-
 gunt , commoventur. Imo ipfà etiam vina, licet dilutiflima & lim-
 pidiflìrna  turbari folent.  Ita  & fanguis Se humores,  & fpiritus
 corporis noftrì.Hac ille. Eam ob rem & Hier:Gabucinio*legi potefl,
xitem 73. Bauderonius.
       Nunc autorLib:ty. de  decub.progni ex Math: fiientia hoc
 denuntia t .* Articulorum dolores fiunt Luna in conj un elione Sali*, Sa-
 turno in tetragono.  Eam in rem haudparùm multa lib. 4. de catar-
 rbis differui. Ac obfèrvatione etiam fatis compertum eft, Arthriti-
 dem Luna fenefcente homines  maxime tentare.  Illiusque rei cau-
 làm eodem quoque loco  expofuifle poflumvideri.  Cave credas,
 Lunam ipfùm, cui illud fidus praeefle dicitur, Cerebrum, uti credit
 Helmontius,Cuà caelefti virtute tangere, de quo Àrthritis, ceu fpecies
 eatarrbi,pofteà nafcatur.  Vis illa in fanguine refidens, ex occulto
 afficitur, ut humores tandem  vel in vifcera promoveàtvel in ar-
 tus.   Quàinreexplicandà multus eft Vincentius Alfarius a Cruce
 lib.y. de Epilep. Tanta eft fùpercaeleftium corporum in haec inferio-
 ra vis atque facultas, ut quaelibet illorum immutatio nosipfòs non
 parùm afficiat. Quam rem fignificare voluit Arift:i.Meteor.*dicens:
 mundum hunc  inferiorem fuperioribus lationibus contiguum
 efle, ut inde omnis ejus virtus gubernetmv Cujus quidem conti-
 guitatis rationem afferensD. Thomasin com. tradit, corpora cae-
 leftia inferioribus contigua efle oportuifie, quia imponibile eft,
 locum elle vacuura, nec npn ouja nifi fé tangerent hujuscemodi
                                                      cor- 
                  Àrthritis & todagt*.                 rfjj
I .  .  - il .  -  .                      mmm^mmmmmm^OmwmmmPmmmm
corpora, fuperiorum vis inferioribus non communicaretur. O-
portetenim, quod agens corporale tangat paffumck: motum ah
ipfo.  Horum vero corporum adinvicem connexio fit per aerem
nosambientem, quia fupercaeleftibus corporibus alteratus, nos
quoque alterat, immutate};, veluti ex temporum viciflltvdine,va-
ria , diverfaque locorum natura,& demum ex varia horniiurnj for-
ma, temperie, morumque diflìmilitudine, prò varietate clitna-
tum, afpettuumque coeli cuivisconftarcfacilè poteft. PaulopoH:
Quo alludit Julius Maternus lib. & cap. aftrom: i. quaedam gentes
ait,à eoslo ita formata; funt.  Hinc Scythae barbari, apud eos unus
philofophos, apud Athenienfès longo plures. Tantum valet aer,
Se tefte Platone inTimaeo. Item Gal: deBceotis. Item Pindarus.
Luna vero inter caeleflia corpora maxime omnium (excepto fole) //
in terrenis rebus afficiendis ac permutandis principatum flbtinet,
tribus prxlèrtim de caufis, àPtolomaeo relatis, prima eft,propter
viciniam, fecunda, quia in Luna virtutes omnes  moventium fupe-
riorum continentur, tertia demùm,quia ex Iranine a fole accepto,
quafi fol alter efficitur : quarum quidem caufarum quae poftremo
loco adducitur, probabilior mihi videtur: lumineenim potiflì-
mùm agit in noftra corpora, quod à fole ipfo accìpit, unde Luna
ab Aristotele mjnpr Ini appellatur. Imo idem cenfet 4. de gene?»
animai, cap, ult. Lunam calefacere Se ficcare,ut folipfc,eò vero mi-
nus, quo repercuiTum lumen retto debilius effe par eli. Hinc meri-
to luminis fit,  ut Luna humiditatibus praeefle dicatur. Augentur
Lunae augmento omnia,  ut Mirandulanus inPraen: oftendit.  Et
ante Arift: Plin: Gellius. Sed hoc intelligendum eft de omni humo-
re utili 6c alimentali,temporc vero interlunii, cum Luna luce pror-
fus caret, imminuuntur quidern utiles, fed inuriles procreantur
fucci,humidi tasque exerementitia tunc raagis redundat, hinc eo
tempore menftrua.  Notum eft enim vi luminis, quod à fole acci-
pit, Lumen calefacere, rerumq; omnium caloremrovere, luminc
 quidem non per fé, fed ex accidenti, quatenus vìdelicet luminis
comes eft ignis ad analogiam. Luna ff lente, homines ab humori^
b us frigidislar^i fé fèntiunt, qui rheumatibus obnpxii effefolene;
Haclenu* autor, 
 6#4                 Àrthritis & Podagra*

        Attamen non negaverim, arthritieos integra; aetatis & eos,
 ut vocant,  fànguineos Lunae accretione interdum hoc morbi ge-
 nere multò graviusurgeri, quemadmodum Fabricius Hildana* me-
 moria; tradidit, id quoque de puero verum fuiffe.
       Nunc Epiphanio* Ferdinando* haec difputat : cur podagrici me-
 lius Aftrologis perfentiant motus Luna, temporumq~ mutat ione* (feer-
 Um nauti* ?  An hoc provenie propter eorum fienfìbilem naturam, qua
 à qua vis caufa levi alteratur, e km hujufmodi corpora e au fari a fint de-
 btlia. Quo exgenere Se Antonio* Mizaldu* : Arthritide correpti,fo-
 litó infenfiusfe vexari,autlaboresperiodonantevertere fifenfe-
 rint: aerem in pluvias fé apparare,  hinc certo colligunt.  Auftri
 ex Hippocrate & Galeno,corpora replent, Se caput gravant : par-*
 tesqueexangues, & proinde frigidas, nec non excarnes (in quibus
 arthriticus dolor fèfe potisfiraùm prodit) omnium maxime exer-
 cent, petunt & commovent. Caufa; aliarfuperioriaflèntiuntur. Ac
 quoque Leonbardus facebinus Sfffffft- Alatur. LVllI. cur ad ventati te
 pluvia lapides quidam, quafi rore perfufi, madefeant ? An id prae-
 cipuè videtur,cùm diutinae imminent pluvia; ? Cùm, inquam, Au-
 ftrinis  flatibus aer omnis udus, crasfiorque efficitur, quamvis fae-
pius mutationem eam minime praefèntiamus.  Qua in re multa ex
 hrutisfà^ciorareperies ;  noftri ingenii vires, eàfortaffe ratione
 compamante narurà.Siveenimimbribusgaudent,feu oderint,ma-
nifcftò monftrant praenoflè fèfe eorum adventum, veluti anferes
clangore,lafcivià infolità fucs hilaritatem oftendunt : contra apes
intra alvearia fé continent, ac mceftae fùbmurmurant : fic mufca;
plus folitaora infeftantes, vixqi verberibus fugata; ; pluviam aeftate
praenuntiant: praegravantur enim aeris madore minutulaha;catqj
imbeeilla animalia. Quin Se in hominum genere,fi qui nervis aut
arriculis laborencnocentes pluvias multò ante praefèntiunt.
     Multi autorum, ut quoqut Nicolaus Nicoli, Arthritidem prae-
dicunt byemegraviorem,leviorem aftatefuturam eflè. Horum dux
eft Hippocrates. Caeterùm Se hòc» inquit Ludovica* Dar eia*,notan-
dum eft, quòd, qui funt arthritici vere Se autumno, ilio  propter
gargarifmum, hoc propter eacoctJvii|m, fi nonfiant, de vita peri-
 .lir.anJtur>c< fic multi mpriiRtur. 
                     Àrthritis & todagtA.                  6*8$
 «—«aaaa—i•*_■__,        -,      i- n ■--———■---——————-^_-_——-—^----
      Eunuchi podagranon laborant : ad hunc modum judicat flT/p
 pocratesó. Aph. ig. UndeEunuchorum aliidnquitDominicu* Leo*
 -no*, funt Spadones, alii Quieti feti Tlolibia, alii caftfatihbis ante pu*
 bertatera viriha exetta funt,aut qui naturaliter fine teftibus proge-
 niti funt,6c ii propriiflìmè£*»«r/?*dicuntuté   J/jftfocfuntjquibus
 attriti funt teftes eo modo, ut generare haud poflìnt. Spadones funtj
 quibus pudendi meatus,  per quem femen ejaculatur,còntortus eft
 propter vinfiulum, quod ad vifgam habent :  ifti generate non jiofc
 funt, non quod femen fcecundum non habent  , fed quod in vìrga;
 flexibushsrensfetta non emittitur.   DeEunuchis,ThltbiisSeca*
 ftratis , non deSpadonibus fuit Hippocratis & Galeni fententia-.*
 Hoc ille. Verùm Galenus Se ex recentioribus BraffaVolas, Hollerius,
 Libautim noverunt Eunuchos Arthriticos.  Horum  forte paren-
 tes fuerunt arthritici, uteonjiciunt Mercurialis ,Fonftca,Stopami*)
 Vallefius,  Petraus.  Aut ipfi inluxum Se Venerem fuerunt effufi,
 quemadmodum ratiocinantur Galenus ipfc, Gordonius, Savonaro*
 la,dar eia* Lapius,Francifius India, Fred, vander Mye, Qoerceta-
 nos.  Ex  iis Banholomaos Vicariasi, de Aigrot.opt.aftìft.e.27. con-
 tendit & Eonuchorompodagram d capite oriri : Vodagram,articolo*
 romque cruciatus ,omn-es,quide re Medica bene fèntiunt,a capite,tao-
 qaam a primo omnium principio, emanaffe arbitrantur.  Quamvis
 enim HippocratesEunuchos,^ mulieres ante menfis deperditos mini-
 mi podagra fcribat laborare ,  hanc divini finis fèntentiam partis pe-
 tiot recipientis qaam mandantis vitto adferibendam efto judicabi -
 mot.   Nam cum immodicaVenere fummo fiat totius corporis agita-
 tio , & magna pars innati caloris deperdatur,articulot debilitar i,cru-
 darom humorum copiamprocreari,totom corpusfrigidam intemperi*
 em con trahere, omnes deniquevirtutes labefacìori,neceffè esl. Inmu-
 lieribus verò,qua omnes in viblu perpetratoi errores continua unius-
 cojusque menfis humorum evacoatione corrigere & emendare Confiue-
 verunt,poft quam menfium porgati ontt, vel fioapte natura vel aliis do
 caufis, retentafuerint, iidem in articalos,aliasqoe corporis partes ho*
 morii ptr  utertsm expurgari confioeti demandantor -,efp ideodicebat
 Gale nos in comm. ejosdem  ssiphor. fui temporis Eunuchos obimmo-
dtratam vicini rationem Hipp 0 erat e m mendacio net offe.   EU ita».
                                  Rrrr y               quc 
   6$6                Àrthritis & Podagra.          __________

   que àrthritis humorum à capite in articulos profluvium.  Eft pud en-
   da opinio : nunquam Àrthritis à Capite,nunquam à Cerebro diffun-
f(  ditur in artus,five illa Eunucbos,Cive 1fhlibia*,Cive Cafiratos arripiat.
   Eorum in corporibus cur non fanguis ita viriari poteft, ita quoque
   moveri, ut faciat arthritidem?Aftid fitrarius.Qyare illa fententia
   fic corrigenda eft :  eunuchipodagra non faepè laborant.
         Idem Hippocrates Se hoc 6. Apbor.yo. fignificat: Puer poda-
   gra non laborat ante ufum venereorom-   Ei Conftantinus Africanus
   adilipulari videtur; Ataliquantòcunttantius Calius ^Aureliano*.
   Ac Galenus ipfe ,  Eunuchos,  inquit, vidimiti quofidampodagra la-
   borantes,poeros ootem non vidimus.  Atque ex recentioribus Braf-
   favolas Alpbonfam Taffonum anno fioa atatis quinto decimo podagra
   laborajfe fcribit. Sed ego,inquit Michael JohannetPafichaliu*, vidi,
   quod Hippocrates & Galenus non viderunt ,  nobilem vìdelicet
   puerum feptem autottoannosnatumVallefiumlaborantemnon
   tantum podagrà,fed arthritide vere Se aurumno.cui non fuit haere-
   ditarìus morbus articularis, & fatis ille biliofus erat.  Item Holle-
   rius annorum deccmpuerum Epilepticum novit. Teftis quoque A-
   lexander Benedillo*: Juvenes in Creta vidimus podagra & chiragra
   cruciari. In Italia faeminae nec rullici aut fervitia hunc dirum mor-
   bum fèntiunt.  Ac Fabricius Hildanus : Puer quinque circiter an-
   norum imprimis circa pleniluniumarthritidecxercebatur ,  erat.
   patre Arthritico natus.   Balloniut Li. Epidem.&ephem.  Puero
   annorum duodecim exanthemata  , extinttis his dolores cutanei
   oborti funt implacabiles, ad folum manuum appulfum irritari : ab
   eo tempore ftatis temporibus articulorum doloribus eft conflitta-
   tus.   HerculesSaxoniahb.X.de Plica : Apud Braffavolum, Holle-
   rium,Pafchaliumhaecpauca tanquam rariflìma &adrairabiliafunt
   propofita, cum tamen nunc in Polonia non unus vel alter tantum,
   fed plurimi , non pueri duntaxat, fed ndhuclattentes,affetticon-
   fpiciantur. Ac tandem apud Nobiliffimumautorcm,D.D.<jf<>rg*-
   um Fridericum Laurentium ,  D. D.fanus: Podagrae haereditariae à
   matre honoratiffimae familiae, in filios tres derivata;, novenne*ad -
   huc & decennes pueros affligentis  exemplum  Se hiftoriam óbfer-
   vavimus in Mifnia.  Curata quoque à nobis eft illuftriflìma quae-
                                                         dam 
                    Àrthritis & Podagra.                  éfy
 ■■■■«■« éa,aj_kBa-_-a. -aa-aa1a_____»l    aa_t*a_-»>—•»»*_•_» __■_»______,
dam puella duodecettnis,  quae arthritidem fcorbuticam lienis
culpa, quod hoc malum à matre quoque haufiffet^contraxit. Qui
affettus plus pedes & articulos iraorura artuum, quatti brachià fa-
tigàvit.  Hac Mi.
     Quis mederltiUm non aliquando curavit Artfiriticós pueros?
Horum pàrentes àviq; non femper ed morbi genere impliciti fue-
runt j fèd ab eo etiam prorfus  immunes.  Ego & infantetpodagri-
cot Se arthriticoi vidi i cosque libri* Obfervat.mearam nominatiti!
appello.  Ac pronuper quidam puer noverti annos natus omni-
um fere articulorum doloribus rnirificè ardebat. Quid de illis pue-
ris Sé irifantib9 fènfiendum,qui vinum*ut Vocant, fàbulofum quo-
tidiano potu fumunt t Si à bile,ut nónnullis placet,faepisflìmè ori-
tur àrthritis iti magis oportUni erunt adòlefcerttes * Utipfèpraefè
fert Hippocrotet, 'qttertl ob id Nicolaus Roraritts libro Contradicl.ad
hunc rtiodum interprctatuf : Articulorum dolores fenibus fieri au-
ttor eli tcrtià àphorifraorum fettione aphorifmo ultimo his ver-
bis :SenibusfpirandidiflìcultatesideftiIlàrionescum tuffi ,  urinai
ftillicidiàraritta; difficultates, articulorum dolores, renum paffio-
hes, vertigines, apòplexiae, mali habifU5,pruritus totius corporis*
vigiliae.   Quod etiam libro Sexto de morb* vulg. com.V^com.VL
coraprobaVit, & ealidis admodùm & frigidis articulorum dolo-
ribus, fenes compi oftendensjquemadmòdurh Gal* in commento
inttuit: verba autem Hipp. haec flint: Morbi fimul nutritigli fene*
tta rclinquunt & per concottionem oc folutionem & ràrefattio-
ìlem ; qui autem flint hi, qui ante fettUrti mortem, diffolvatttur,&
qui ante fcnummorternnon abeàntGalen. in commento his ver-
bis ex ipfo Hipp. nobis expreflìt, inquiens, in àphorifmis ipfè paté-
fccit fic icribens i Ràvedines Segravedines in vàldèfènioribus non
ConCoquuntur,igitureumhìcfrigidorummeminerit  , de quibus
etiara 2. Aph. 40. articulares dolores notàtts atque alios quofdara à
frigida caufa ortos morbos,qui fenes ad mortem comitantur; con-
ftat & ipfum concedere) quòfdam ex calidis in feniori astate diffol-
Vi poffe, fiquidem contraria contrariorutti medicamenta funt: rari
autem hi funt,veluti calidae cephàfeae, Se eterocrania; vocari dolo-
res capitis, 6c renum calidi affettus Se articulares dolores, quicun-
                                                      quc 
«*88
Artbriti* & Podagra.
 a————a———a> «ajaaaaaa——ai—aaa—a. a-——-—-—»»———a———-——a———MaaaaaaaaaMaaaaa—a—a
 quc ex valdè calida caufa oriuntur j ifte fìquidem,ex fenetta pròve-
 niens temperatura , folutionis modus inter concottiones reponir
 tur; concottionc feilieet, omnem, ad mediocre temperamentum,
 adduttionem,fignificante,ut in maturefeentibus fruttibus confpi-
 citur.  Libero vero deaffeclienibus, circa medium , articulorum
 dolorem junioribus magi* quàmfienioribus contingerefolere fcrtpfit in
 haec verba: Articularis morbus,quum tenuerit,  corripit calor de
 dolor capiris articulos, corripit autem acutus,& in alium atque a-
 liumarticulum dolores ineumbunt,tum acutiores,turn molliores;
 huic conducitadhibere,qua parte dolor haeret,frigefattpria,&qua;
 infunt, ex alvo fubducere per clifteres aut glandem fubditam : ad
 forb end um vero Se bibendum dato,quodcunq; cibi conducibile vi-
 fum fuerit ;  quum vero dolor intus fuerit, pharmacum infra pur-
 gans bibendum dato  :& poft hoc ferum cottura &afininura lac,
 hic enim morbo à bile fit & pituita,quum commota in articulos de-
 cubuerint : &breyis quidem fit ckacutus, non autem Iethalis,folet
 autem junioribus magis quam fenioribus contingerp.   Pro refò-
 lutione iftius contradittionis,duo nobis praecipua funt confideran-
 da;quorum alterum eft,articularem morbum duo haec parcre,neq;
 unum absque altero quìcquid praeftare poffe,humor nempè praeter
 naturam redundans & corporis partium imbecillitas,quemadmo-
 dum autor eft Paul. iEgin.l.j.c.78. atqpe ^Etius Serm.12. c.8, caeteri-
 que omnes fcribentes,decretumqi eratàGal.6. Aph.fett.com men-
 to 28. Alterum, quod  notare debemus-eft arthritidem ipfum ab o-
 mnibus, qui in noftra funt corpore, fuccis fieri poffe.eodem Paulo
 autore.licèrfortaflìsGal.fententia non fit, ab atrae bilis fucco prò-
creari poffe,qucmadraodum in meis autorum anttthefìbus uberius
 forfan adnprabo: Quibus ita habenribus,c«f fenipres $ juniprcs ar-
ticuiari morbo prehendi poffe dicendum eft,quum finguli in utriC-
que fucci ad imbecillas natura partes, detrudì valeant.  Et licet ut
plurimùm àrthritis fenum propria fitpasfio>quuin à pituitpfò ex-
cremento, quo ipfi maxima ex parte abundapt  , magna ex parte
 procreetur affettio} neq,- aliundè fiat,quàm & fluentibo ad junttu-
 ras fuperfluitatibus & propter inftruraentoruoi, quae natura ad eo-
 ftum raotionem fabjijìcayjt, frigiditarem>quemadmpdum Gal.af» 
Àrthritis # Podagra.
6>
feruiteod.comm.ult^.aph.fettionis, quae duo fenibus infunt.Poteft
tamen & junioribus accidere, fanguinc,biliofisve vel etiam pitui-
tofis fuccis.qui ad juntturas,continuo inordinatoqj motu imbecil-
liores redditas,dedutti funt.   Atq; eò adhuc maxime, quod arti -
culorum morbum promovet libido , qua juniores fenioribus ma-
gis funt laceflìti acdetinentur. Quapropter arthritidem & fenio-
ribus & junioribus contingere poilcambigat nemo.  Neq,- ibit in-
ficias quifpiam,illis magis,his vero minus frequentem effcfacilius,
difficiliusq; folubilem.   Qui namqj fenioribus articulares morbi
contìngunt . licet à calidiori materia quandoqueenaicivaleant,
quemadmodum 1. 6. de morb. popul.comment.j.commentoò.te-
ftatur Gal. à quibus quoq; evadere poffunt,à pituitofo tamen frigi-
doqueexcremento magis fieri par eft , qui ipfos etiam comitantur
ad mortem,-  Qua; vero juniores vexantarthritides, àcalidioribus
tenuioribusque fuccis magis procreari credendum eft.  Atq; pro-
ptereà , dum Hipp. juniores hoc morbo magis aflìigifirtpfitltb.de
Affetlionibus,à bile,vel à pituira,affettum fieri voluir,quum com-
mota  in articulos decubuerint,iplìsq; frigefattoria dolenti admo -
venda docet, corpusq; vel fero cotto vel afinino latte purgandum
effe hortatur,brevemq; effe atq; acutum,non autem lethalem hunc
morbum aflèruit.   Qui vero fenioribus adveniunt articulares do-
lores, eos,  àcraflìonbus frigidioribusqj exerementis cum Hipp.
tertia aphorifmorum fettione, ortum habere dicamus,cum quibus
ipfos commori contingàt.  Quocirca dicere  breviter  hoc  patto
poffumus,Hipp.  in aphorilmis de articulorum doloribus loqui,
quia frigida materia fiunt ; libro vero de affettionibus,dciliis,qui
à materia calida, illosque fenibus,hos vero junioribus magis con-
tingere voluiflè. Hatlenus aotor.
       Hoc tandem rellar, utD.HclidausPadoanusde Forobivio efr
hoc via phtlofophetor : puer  innofoeomioprofcabie depellendà
ìnunttionequadam ufus convaluerat.   Statimverò dolores arti-
culorum vehementes eum corripuéreex pituita cum bile mifta or-
tumhabentes,  quaemateriaex capite ad totum corpus defeende-
bat,  ut apparebat ex colore fubpallidoóc tumore faciei. Hacille.
Tarn  longè,tam late falfum hic diffunditur.
                                    Sfff            Mu- 
  690                 Àrthritis & Podagra.
  - !.■ -       «          ■ -        -—"*— •*-■- ,      ,"
        JMulter, inquit 6.Aphor.20. Hippocrates, podagra non lato-
  rat,nifitpfitmmenftroadefecerint.  Atque ó.Epid.fi n. Vhaethofia, Py-
  thea uxor, puffo in exiliom marito,ex diuturno menftruorumfitppref-
  fione in articulorum incider at dolores, barbamene prodoxerat. Sic &
  Tolemarchi uxorfoit arthritica.  Aftipulatur certa ratione Gale.
  nus. Atque Nicolaus Nicoli, Joh.M. Savonarola, Forefiut Se alii ad-
  jiciunt, Matricis venis ftrittis, vitiofum fanguinem in artus conge-
  ri.  Quin & compertum habetur. Pridiè, inquit Thomas Bartho-
  linot Cent.y. hifi.6y.quim menfes confueti fluaut honeftislìmae mu-
  lieri juvencula; meae fideicommiffa;,poft chronicumfplenis mor-
  bum, incredibiles artuum dolores excirantur,quibrachiaprirnùm
  invadunt,inprimis finiilri, per vices ad dextrum recurrentes, dein-
  de pedes tanta  occupant acerbitate , ut nulla dolorumintenlìllì-
  morum fit intermilfio.  Infeftant illi praefertim articulos omnes,
  chiragramque & podagram & gonagram fpecie fimili mentiun-
  tur.  Exafperantur  fomentiscalidis,necullumlevamen nifi à The-
  riaca; inunttione ,  quam prò doloribus fedandis pe'ropportunam
  fuafi.  Menfibus vero fupervenientibus,omninò, quafi illuc trans •
  lata dolorum materia,ceflànt. *yfc quoque rationem fofieph.^foer-
  cetanus confi, de arthri affert : Videmus mulieres rariflìmè arthriti-
 dis doloribus divexari,  quod hae fanguinem habeant copiofio-
 re humore refertum atque contemperatum.   Quemadmodum_i
 Se in univerfum maribus funt humidiores  ,|  ut vel ex eo pate-
 at, non qua humor, led qua falfus, qua tartareus, qua nitrofus,vi-
 triolatus,aIuminofus( neutiquam vero aduftus , quumtalequid
 inhpmorenonfiat: neque fai aut tartarum humor aduftus eft, led
 quiddam ab humore fècretum ) ejufmodì morbos procreare polle,
 Hac ille.  Verùm eft inexemplis ,  Se virgines ac puella* infantes
 hoc morbi genere tentari, uri oftenàunt Fonfeca Confulf.35.de ar-
 thrit. Se Horftios 1. 1. obf. de febr. 17. Ac mulieres fimilitcr aegrotare
 interdum,experti fcribunt Amatus Lufitonot Cent.4.cur. 51. Gobu-
 cinius a utoritate Avicenna fubnixus ,  Valltfias in Aph. Mercuria-
 li*,Foreftus,Henr. Com. Agrippa, Scholqfus, Spigelius, Eugalenus,
foh. Oberndorfius in cilla Med. Riverius, Helmontius,Se Fami.Stra-
da»nuncgrondava* quoque Henricus ab Heer, obferv.rar.23. & Fe-
lix Platerus la. obf itera puerpera* Cent.$. eur.o\& Centa. curat-71.
                                                    Gabtl- 
                    Àrthritis & podagra.                6cji

Gabelchoperus.  Quin ipfa?, quibus proveniunt,ferunturque men-
ftrua , recidunt aliquando in  arthritidem. Non omninò > inquit
Valle fio* in com. Aphor. dcficiennbus menfibus vidimus mulieres
podagricas quafdam. Ac Joh. Giinth. Andemacus hocfcriptum rc-
liquit : non faepè arthriticae funt mulieres,quae raenftruis adhuc pur-
gantur.    Quanquam ego Argentina; viderim etiam nonnullas,
quae licet mcnflruispurgarentur,eo vitio laboraffe.  lUodqtte Ju-
lius Alexandrinos in Gal. de alim.c.to. Vere vcreor,nc quemadmo-
dum verum effe non reperit Galenus , quod ab Hippocrate prodi-
tum olim fuerat,mulierem podagra non laborare,nifi cui menftrua
prius purgatio defeciflèt,  erratorum,  quae in vittus ratione com-
mittebantur,luxusque nimii culpn,pariter nos eandcmque ob cau-
fam falfum eflè experiamur a Galeno collatura.  Ego enim quaf-
dam vidi, quibus inculpatè prorfus procederent menfes, atque eas-
dem non leviter aegrotaffe non fcmel feio  , unde, nifi ex mala vi-
ttus ratione.   Ac fimile quiddam Johannes Rhodiu* centy. obf. 76.
Anno CIdIdCXXVI.  Martii IIX. faeminam confpexi artuum do-
loribus aggravatam, cui menles ordinati fluxére.   Senex Cous
tamen lib. VT.Aphorifm.XXlX.ait :  ywj £ vro^ctypiS., 'r,vfirj  iti
xa.nr/urtiet  tWTBH c*Ah-j-k-  Sic etiara MSBiblioth.Mcdiceae.il-
bi raeus lìber MS cumeod.  Vaticano 279.00x1}. Va tic. 280. c*oWij.
Eadem piane fententia, Johan.Heurnio interprete, mulier ex po-
dagra non laborat ,  nifi menftrua illi deficiant.  Ac hac tandem
apud laudatum Georg. Frider.Laurentium fcripta offenduntur_.:
Exempla faeminarum podagra laborantium, menftruo fluxu non
obliarne, ita multa funt,ut vix  illorum haberi poflit numerus._. I-
mò obfervàvimus nos aliquoties, podagricos dolores invalidefae-
minas una cum menfium fluxu,&duraffe eofdem, ufque dum poft
menfèm iterum ordinatisflìmè recurrerent menfes, nihil commo-
di ex tali evacuatione bis iterata ,  ad aegras rejlundante.   Quae
tamen elapfis7 vel 7 feptimanis iterum valewdinem aliis praefi-
diis recuperàrunt.   Ipfe quoque novi hic Hambugi faeminami
origine iohemicam , quae quovis  anno laborat paroxylmo po-
dagrico  ter haereditario , cum optimà menfium refpondentia_,.
Hac autor. H*c tandem Hieronymu*  Gaboeiniu* fttbjuit : Tj-
                                  Sfff 2             ren- 
Ó92                 àrthritis & Podagra^____________________
ai               ■'  ■            —'-----    ~
rentiam M. Ciceronis uxorem artuum  doloribus laboraffe,ipfc-
met Cicei-olib.epift. i.tellatur adAtticum. Frequentat igitur po-
dagra in viris magis, quàm mediis aetatibus ,   difficile  taraen^
muìieribus, atq-, caftratis & pueris Scjuvenibus fieri compertum
eft.
     Vim patrui morbi  admirantur  multi, ut Valleftu* Scjohan.
Vifceru* in com. Aphor.multi quoque exclamanuO tempora.Omo-
resf ut exGracis Golena* ipfe , Se exWomanis Scaeca,mulieres,E-
pift. 95. inquiens, cum virorom licentiam aquorent,corporumqooque
vitia aquaverunt.  Jgoid ergo mirum esl,maximup» Medicorum in
mendacio deprehendi, cum totfiamina podagrica fint.  Benefici um fie-
xusfui vitti* perdideront, & quiafaminamexuunt,damnota font vi'
tiis vtnlibu*.  Compari raodo philofophantur ipfi Medici , quos
illa aetas tulit, ut praedittus modo VaDefios,Savonarola,Gordoniw,
Bene dici m Vili. Favent, Chrifiophorus d Vega, Mercuri ali*,Fonfeca,
Heurnius, StupanHs,Frambefarius.
        Nonnullis tandem forte  vifum erit, Arthritidem vitio
Cerebri privato aut tanta Catarrhi gravitate puellis fiaminisque a e
poerperi* aliquando fupervenire  poffe.  IVolfii Gobelcoveros  certe
cent: 2. cur: 71. prae Ce fert,fè puerperam ex catarrho artbrtticam cu-
ràffe,  ut matronam quandam nobilem Laurentius Scholtzitts,Se
 Foreflus Cxminam aliam  , quae vehementer catarr ho fa fuit. Per o-
rania fé inferir damnanda illa  opinio,  cujus in perniciem quafi
fataliter juravi.  De caetero rem Aretaos  fat bene expedire videtur:
 viri ut facilius in hunc morbum incidunt, ita mulieribus leviustor-
 qoentor. Mulieres autem licet rarius, quàm viri, diftìcilius tamen
hoc vitio laborant.  Ex h ac n otà Chrifiophorus Bai ifta, Parifienfts in
toncert.'Vodagra:
         Crebriùs afficitur podagra masfiamina raro,
              Ejus caulà rei clara & aperta liquet.
         Famina motricem naturae munerefùmfit,
              Unde fluunt fordes, menfiruus atque liquor.
         At cum defierint fojito procedere curfu
              Menftrua, tunc podagram faemina ferre poteft.
Profettò illud eft premendum ; quod faeminarum in corpore Maf-
                                                         fa 
                   Àrthritis & Podagra.                 6fì
•___________ «•«______*_.     a.aajiMin ■ aa     _»-a-a-aMa-a-  ni    . ,
fa fanguinea ilio iblenni profluvio magis expurgetur. Adhaechic
fexusgula; deditusnon eft,nec vinoindulget.  Quibus de caufis
non adeò patebit Arthritidi. At fi quae parentibus arthriticis pro-
nata; funt,ac Ce infuper itnplentt illae huic morbo admodùm opor-
tunae erunt.  Quandam fcio non nifi puerperam, fluente matrice,
in hunc articularium morbum implicari. Hujus parentesolim &
fratres etiamnum erant podagrofi. In quo autem per mihi mirum
femper vifum eft, hanc non nifi, profufis Lochiis,ex artubus labo-
rare.  Mox autem & alia mìni nota fatta fuit, quae eodem tempore
in hoc morbi genus recidebat, quo menftrua ferebantur. Et rur-
fus alia, cui eadem fubitò proveniebant, ubi potionem purgan-
t em fumferat.  Vis expultrix vel pharmacorum virtute vel alia ra-
tione concitatiorhumores diverfimodè propellit. Nonnullifaemi-
nam arthriticam videntes, diffofitionem corporis Se articulorum ac-
cufant, ego vero tumvitium fanguinis, tum maxime facultatem
mali expultricem,  quaeàprimo aetatistempore, nonnunquam in
muliebri corpore,humores in artus congerereconfuevit. Hanc mi-
rari licer.  Praeclariflìmè ratiocinatur Georgius Fridericus Laureo-
tius: Proptereà inquit Forefius, fi mulier juntturas  & nervos ha-
beat debiles, tunc fanguis menftruus ad eas partes expellitur, fit-
que articulorum pallio.  Haec ratio non eft abfolutè vera, nifi na-
turalis quaedam óclatens difpofitio in podagram fimul adfuerit.
Efto,dctur mulier juntturas & nervos habens debiles, cui fanguis
menftruus ad pedes confloat, exinde tamen non fequitur neceffa-
riò, quod podagra corripi habeat,cum etiam poflit eryfipelate cru-
ris corripi, qualeexemplum obfervavitGuarguantus, cumetìam
poflit ulceribus in tibiis corripi,  quale exemplum habet Reneal-
mus,  cùm eriam corripi poflit tumore pedum cedematofo, imo Se
paralyfi.  Et ego memini fuperioribus annis à menfium in pedes
confluxu, enatum fuiffe ulcus fifiulofùmin cafu Lìpfienfis faemi-
nae. In virgineulcufcula circamalleolumrotundacallofa dyfèpu-
lotica , ex diuturni, menfium obftruttione enata obfervavit Frei-
tagius. Quin Se omnes fupprelììone menfium laborantes, corripe-
rentur podagra. Cur non illae puella; ob collum matricis claufum,
referentibus,FabricioHildano&Parjeo,nó fuerunt arthriticae,cum
                                  Sfffj             fan. 
%
Àrthritis & Podagra.
 fanguis menftruus non fuerit emiflus. Cur quoque quaedam puel-
 la; Se faemina; Podagra laborarunt cum menfium refpondentia?
 Melius certe feciffet rationis autor, fi prò verbis his -.fangui* men-
ftrtius in corpus fiuens a natura ad membra debìlia expellitur:poCuiffet,
fanguis menftruus in corpus re fiuens Anatura ad membra debilia im-
pellitur ;ita magis proprie fcripfiflèt,magisqueverè. Nam quod ex-
pellitur vere, id citra noxaraóc damnum partium expellitur, nec
infert morbum.  Neque etiam fola fluxio fanguinis fuppreffi mcn-
ilrui,ad membra debilia fluens ad podagram inducendam fufficit,
fèd requiritur fimul ruereditaria difpofitio, nifi enim haec require-
retur & fimul in podagram inclinano, iniifferenter podagra cor-
riperentur virgines & faeminae menfium fuppreifione laborantes.
 Braffavolus, Duretus, Martianus uxores nunquam in vita men-
ftruatas & tamen fcecundas memorarunt. Hatlenus autor.
     Calculofi plerunque funt Arthritici, Sebi vicisfim calculofi. Idq;
deexemplis colligereeft.  Johannes Chiffletios enim ita: Johannes
VauIderetMercator mortuus 28jan.1594.anno aetaris fuae 42.ab an-
no 2i.piusminus,cùm alioquin fànus vixiflèt, &vegetus,ccepit ma-
 le habere primo, quartanaaffti&us diuturna, pofteà doloribus re-
 num, tandem arthritidej modo in manibus,modò in pedibus,mo-
 éò per totum corpus cum pedum contrattione, & tophis gypfèis
 in artubus & fere in toto corpore.  Acfobannes Guintberu* Ander-
 nacus :  potisfimùm infeftari podagra folent, qui pleniorihabitu
funt praediti, Renum imbecillitate & calculo affetti.  Item Laliat
à Fonie: cùm vir illuftrisfimus duobus affettibus praiter naturam
 potisfimùm afflittetur ;  altero  longinqui temporis inflammatione
 podagrica, cujus materia heterogenia partim ex jecore fervidiore
 & ventriculo imbecillo ac cerebro calidiori Se bumidieri, ex parte
yerò exerroribusexteriorib9 origine* fuà trahit.-reliquo vero recen-
 tiori renù feilieet dolore in ea inanitate,qu$ eft inter exrremam co-
 ftam & coxendicem,ex lapicle oborto, ex arenulis majoribus inter
 fé colligatis mutuo adhaefu coagraentato ; cumminores fluentis
 urina; impetu raptae prolabantur in veficam,per ureteres Se urinam
 reddant arenofàm, qui vicinas partes, qua; circa praecordiafunt,&
 circa lumbos, Se circa cpxendicem Se pubem atque partes obfcop-
                                                       nas 
                     Àrthritis & Podagra.                  095
 •«a—aaaaaaaa-aa m^^^—mmmmm— ^^m^^m^m.mm        ■  aaaiaa—a-rBaTi-M- '   ■  ■ ■  m
 nas diftentione convcllit,  quarum affettionem indicia exhibent
 alterius affettus, dolor ad articulos decumbens, calor mediocris
 circa partes affettas & rubedo moderata ad albedinem Se flavi-
 tiemvcrgens : reliqui vero extremorum frigus, crurisfiniftriflu-
 por, miclio cruda Se tenuis,  deinde craffa oc arenofa raixtio, ere-
 braque vomitio.  Itemtfo Julius Cufitr Claudinus : Vix unquam ali-
 quis fuit, qu/doloribus articulorum obnoxius,  nephritidem non
 fuerit paffus, id quod nulla alia ratione contingere puto,nifi quia
 ambo haec vitia folent corpora fuccis crudis, Se picuitofis praicipuè
 rcdundantiaapprehendere, quae cura à primo femine, aut etiam
 alia occafione, articulationes imbecillas valdè, renes ac jecur aeftu-
 antia natta fuerint, facile fieri poteft, ut fuccis praedittis modo ad
 articulos demisfis, modo à jecore, atque à renibus calidioribus at-
 trattis,modò pariter àrthritis, modo nephritis fuboriatur, quodhoc
 tempore Iiluftrisfimo acReverendisfimo viro contigiffeobfervo,
 cum etenim pluries gonagra Se podagra tentatus fuerit, ut ex prae-
 cedenti fèrmone patet, nunc etiam nephritide corripitur, ficut in-
 ter alia, urinae turbatae, craffefatta?,arenofà;,&calculofkteftan-
 tur ;  Quae mala dubio procul virum illuftriflìmum  invafèrunt,
 non folum quia fuccus pituitofus tum in capite tum in ventricu-
 lo frigidioribus copiofius quàmdeceat genituseft, continuoque
 generatur,ut in habito difcurfìi conftitutum fuit,verùm eriam quia
 vir illuftrisfimus articulos a primo  femine valdè ad fluxionem_i
 fulcipiendam ob raritatem & frigiditatem, itemque ob jus haeredi-
 tarium pronos habuit,ac renes & jecur, ut luce clarius conftat, fer-
 vidiores,  ut exinde non fit mirum,  fi arthritidem pluries paffus,
 nunc dolorem nephriticum patiatur,nam praeter fluxionem,quam
 venae & ex confiquio renes a capite recipiunt,)ecur fuo fervore cibum
fere crudum, pituitamque à ventriculo,r<w/ vero aftuantes a jeco-
re fuccesfivè eofdem fuccoscontinuò trahunt, qui quidem fucci
 cum eò pervenerint, fi experiuntur operamfervoris renum, & je-
 coris,neceflàriòincralfantur,in arenulasqj&lapillos demu mutan-
 tur,|lapilli autem utq; arenulae per loca urinalia maxime fentientia
cum impetu delata abradunt,contundunt, hinc in locis illis dolore
acerbura&contufivuminducunt :  ad quod non parum conducit
                                                      col- 
   696                 tArthritì* efr Podagra.

   colluvics excrcmentorum crafforum in renibus, infignem pariens
   obftruttionem, meriro cujus, ficuti excrementa in renibus iifdem
   receptadèrinentur, ita etiam ibidem retenta facilius à calore indù-
   rari poffunt, quemadmodum ubi non retinentur, fed ad veficam
   ftatim amandantur, operam caloris praeter naturam renum non
   fufcipiunt, ac proinde non indurantur, urinasque turbatas & craf-
   fefattas reddunt.  Nec non Francifio* Bornio* : Medici fere omnes
   in eo conveniunt, caufam podagra; effehuraores è capite defluente*,
   qui ut varias partes occupant, fic divcrfae fiunt morbi appellatio-
   nes.  Ego hujufmodi defluxiones ab ea materia denominarem, in
   quam tandem degenerant : cùm vero in Tartarum feucalculum
   tandem degenerent, nifi artis opera refiftatur , malim illos Tarta-
   reo* appellare.  Nullum enim novi podagricum, qui tandem non
   laboraverit calculo.  Caeterùm Tartarus feu Calculus etiam in par-
   tibus principalibus, ut fuprà dillom, invenitur.   Quemadmodum
   igitur calculus non fimpliciter ex cibo Se potu, fed  ex frigore &
   otio, item ex indigeftionehumorum,nimio calore ;  fic eriam po-
   dagrae generatiofieri folet.  Hinc firmiter credo,unam Se eandem
   materiam effe calculi & podagrae, unde quìcquid prodeft ad calcu-
   lum, idem etiam ad podagram confert,ut olea tranfmiffa. De La-
//  pide nephritico hoc aflìrmo, ipfum infignem virtutem habere,non
   folùm ad calculum, Ced etiam ad podagram. Memini me ejufmodì
   lapidem armillis infertum donaffe cuidam faeminae podagricae &
   calculofae,quae ex fola geftatione plurimùm fuit adjuta.
        Videt hic materiam Nepbritidi* Artbritidisàj malsà fanguinea
   contineri,& inde vel in Arto* vel in Renes ferri pofle.Multos tamen
   vidi calculofòs, qui arthritici non fuerunt, ac non paucos vicisfim
   arthriticos,qui Se calculofi fuerunt.   Nec mirum. Renes plus feri
   emittere queunt. Aft Laliu* à Fonte Se Jolios Cafar Claudinu* perfua-
   fisfimum habent, humorem de Cerebro retta in Renes fluere.  His
   tamen Fernelius repugnabit, qui Cerebri pituitam negat Cerebri ve-
   nas rurfus ingredi poffe. Quapropter Sebafiianus NafiusCe involve-
   re videtur : Utraque fententia firmis rationibus nititur, cùm utraq*
   vera fit,fednon abfolutè, quia feilieet non folùm utroqj modo fie-
    ri poteft Àrthritis, fed etiam aliis, ut plurimùm modo, quo Ferne- 
                     %rtorìt4t'y?o3aftk:   ___  _     *#

 lius explicavìt, raro ut dixit Rondeletius, per defluxionem fciikef
 à capite ad venas, quia ubi pituita venas ingreditur, potius per uri-
 nis expurgatur vef in fudores digeritur , quitti tranfmittatut-*
 ad habitum corporis Se artus,  quod vero  fiat tranfitus  ab ar-
 thritide ad nephritim ,  id accidit— , vel cùm caulà eft in venit
 & fanguine., , vel quia fi commistione principium & origo flu-
 xionis eli caprif, in ipfo ftatim poteft materia fluere per diver-
 fàs vias, ita, ut fi vena* ingrediatur, ad renes defcendàt, fi extra ca-*
 put,fub cute ad artus. Hatlenus autor.  Certe Rondeletius eft  adfti«
 pulator Fernelii.  Igitur utrìusque de fententia pituita Cerebri non
 intrat easdem Cerebri venas.  Galenus quidem^ait, de Cerebro hu-
 morem in teftièulos uftjue trahi. Attuine non audit Fernelius, qui
 talem Cerebri humorem contendit fub cute in artus fèrri.   Sunc
 cuntta piena errorum.Unde Se periculumaccérfitur. Namplures,
 ut inprimis Johannes Riolanus 1. Prax. edocet,  capiti,Cerebroq; ceu
 parti mittenti majoreopemederioportere. Egolàtishabeodicerei
 humorem ex mafiafitnguinea in «*T/«y,interdum fimul in Rene*mie-
 te pofie.De gemino hoc malo carmen condiditBochananos.
      tArtbritici ad fenettutem plerunque veniunt.  Jobannet de
 Tornamira quidem fic ediflèrit-» : Quidam moderni opinati funt,
 quod guttofi & podagrici flint magisiongaevi, quod fuperflùtìs hu-
 mor , qui naturaliter aggregatur in venis corporis,per naturam ex-
 pellitur certis temporibus rnelius,quàm per medicinam, putafè-
 mel bis,ter in anno. Verùm ifti à longinqi^o locuti funt, quod tale
 fùperfluum in tanta quantitate non generamr, nifi ex magno erro*
 re digeftivarum, ptttà primae, fecunda; Se, tertiae, nec expdhtur per
 naturam cxpulfìvam naturalem membrorum, nec vitalem arteria-
 rum regulatas inattionibusftiìs, quare tunc  talis materia expdle-
 rctur per fèceflìim,& urinaste fudores,per pulfum Se anhélitu^ pro-
 pter quod podagrici nec alii guttofi non poflùnt ex hoc eflè magis
 !ongaevi,imò minusvivuntjnamguttofiic6mtìniter,paucisfimis ex*
 ceptis,fin<Nint dies mosci*ca LX annum,pauciattingunt LXIII an«
 num, &paucisfimiLXVannùwtioncdebilifatisvirturumrtatura-
 liura in venis de aliis vifceribus principalibus.  Hac ille. Venali fecut
. fentit Job.Michael Savonarola,Sunt ibi,inquiens,cauCai longitudinis
 vita:. Ac Godofr;Steeghias I.13. Med.Pratt.c.z.quociue : Biljs Se fàn-
                                    Tttt             guis, 
*5o8                 Àrthritis & fodagnt.

guis, ex iifdem & fere fehrem habent fociàm, lentioremque pi tui*
tofus,intenfiorem biliofus, qua impellente & irritantcpartes inter-
na; collettum intus humorem vi fua expultrìce ablegant in partes*
remotiùsà cordedisfitas, ut ea ratione vita producafur, quamvis
aliquando non fine magnis aerumnis*  EX quibus hoc fine febre fit*
funt fere vivaciores, habet enira Natura in tahbus articulos cloa-
cas, in quas fua excrementa deponitf qua* Se dolore naturam in au-
xilium provocant, fluxumque eà ratione eòrtimoVertt.  Hatlenus
autor. Poffum nominatira appellarefenesArtbriticos, qui fexagefi-
mum,leptuagefiraum Se jam ottogèfiitium annum excefferunf,
     A pollice pedi* Podagra plerudcjue Oritur* Ut fuprii ofteridune

vero perridiculum eft,qnodLevinus Lemnìu*CctibÌt,nemlnelnmori
poffe,  quàm diu digitus annularis nonajffigaturpet intumefcentiàvel
nodoSapit hoc Aìgjptiorum deiiramenra,quà* Se Gellius prodidif*
       Nec illud Johannes Kaicus majore àuroritàte in medium1
profert : Quod fi ex aphorifmo jó. C. z. PraraPt.-Coac.cònditio Jfegri
aeftimanda venit: fi dolores fenfim fngràvefcentes ad jugufumc*S
fuperiores partes tranfeant, perniciem minantur, cdnciamatuttl
eftYVitalfa namque illius Tartari impatitmiaCunt<Eju*demquege+
nerisefiid, quod Nicolaus Nicoli Fioroni i hoc loco memorati Et
dixit Haly,quod fi fuerit artetìca in latere finiftro,deteriot eft,unde
FilagoriusjÀvicenna 3 & Rhafes. Si efl, inquit hic*.-'/* anchapniflra,
eft vehementior qottm in dextra. XXndeKobreuterus, dotore*,itìqnitf
in latere ftniftm fontpejeres. Ego & alibi dìfputavi hifce praefagiis
eredi non oportere,  Saepiùs dolores artuum fìniftn lateris funt
multò leviores. Ac interfui non  lerael  querelis muliercularunf»
-quaeactura efle  exiftimant devitàillorum arthriticòftint, qui ca-
put movere nouqueunr.  Et tenaciflìma? tùm fiunt liberale*, ju-
bentque Medico honorem habere  Metus eft inanis, hamoribul
C.rr£m» haud obruentibus.  Quidam in omni aetate immunis ab
arthritide fuit,  tandem caput eà tentari coéptum erat, me nil mali
praenuntiante. Citius fpe  convaleièebat* infudante vehementiui
corporei
                                                      Nec 
 _  ____________     Jrthrìti* cY Podagm.                 £pj

       Nec minus fallax indicium eli magnitudo Oculorum. Nam-
 que Leonello* Faventinus de r-.Qonis hoc addjt: parvos habentes //
 oculos non facile podagra corripiu«tur, Ced magnos& promi-
 nentes, Galenus in Sexta Aphor: partic: comment; 47, & alibi.vSi-
 mile quid & Altiu* prodit. linde & praedicitSigifm;Kolreutertu ita:
 Parvos t>c«/w(juihabent,non facile podagrici fiunt.
       Nec hoc omittatpr, quod monet Avenfoorfìb. 2. cap $0. Et
 pccidit podagra prp majori parvos pedes habentibus , Se anv-
 pulantibus fupcrfluè propter  confuetuclinem, Se paucos vidi
 curfores, qui vivant ex artcilla.qujnpariantur ex hac egritudine.
 Serapio quoque iaborem fuprà prodebat effe aliquando caufam
 /irthritidi*. Sic & Paolus AlginetaCib,^. FJic, inquit Francifcus In-
 dia, recordatur importunusac vehemens lapor.longa. labpriofa
 & intempeftiva ambuJario& equitatioJEt forti,inquit Valefcuide
 far anta, ars, utpifiatoria, 8e quae cum iftis concordane Atque fo-
 bannes MichaelStvonarolailtem exercitantes artem podagra; pro-
 portionatam, titpifcatpres, facientes fittilia, artifices, fullopes,
 jriatores & hujufmodi. Gloriai Laurentiu* Jpuberius : Àrthritis ex
 motu intempeftivo /Se inordipato faepius,quarn ex multo ptio pro-
 venire  folet. Qaidi Campanella 6.MedS.j.Eqmtandi ftudio Neapo-
 \ttanos fcribit fieri podagrofos, ut fimile quid de Scythìs jam <lu-
 dum Hippocrates. Verùm & aliam,eamqùe pprioreni caufam fub-
 %ffe cenfet fhnftephorus aVegaltb.^.Secl.fi.cap.i. Quippftlon-
 gas Se valentesexercitationesfubitpfeapjtìtiumtransferunt,qua-
 les funt,  quiinjuventute laboràrunt, accepta yerò mercede aut
 rnukà conquifita pccunia,in fenettuteptiantùr, plus *quo,ca;terò
 Baccho & veneri indulgentes.Has fané putamus caufas eflè,ob quas
 divitcs laborant podagra prae aliis.
       Raro modica;, tcmpeftivaeque exercitationes hominem ef-
 ficiuntarthriticura. Si quis vero, laboribusabdicatis, vitamineo
 orio agi t, ut Ce deliciis» luxuque folvat, is fibi hoc mali omninò ac-
 cerfit.  Ac multi in hocfuburbiovivunt^4/erf/, necexiisuhus
 arthritide vexatus fuit.  Nec unquam viator aut curfor offenditur
 podagrofus. Motio corporis non femper tempeftivafuit. Quare
|*onhabeo, quidLéuremwjoubtrto aflentiar.  Equidcmnonnega-
                               Tttt  z              verini 
 f/oo                  Àrthritis &Podaghi<              _
 f                ......         , ■  ___—a—aaaajaaaaa.aaaaa*«B*JB—aa—a—a
 *erim,&viatorem podagricis parentibus natum,huic morbo maxi-
 me objettumeffe. Ac pedes <raoQ«e illà nimia defatigatiohe in-
 gravefcere poterUnt. Savonarola cur memorar fullones, hoc eft,
 coriarios, quos nonnulfi potius eximunt, cùm eorum pedes urina
 faepius perluantur, quam iis quoque multi infra tradunt valdè uti-.
 lem effe.   Etcurpàfvi pedes fint huic malo magis expofiti? Cui
 Avenzoarnon ineptire videbituri
     tsdphorifi Hippocrati* fertur : §uodfi fuper podagram fiufervt*
 niat quartanayfilvitur.  Hunc fèquens Avicenna libr.y. Can.Fen. 2Z\
 tracl.2.cap.y. debes, inquit, fcire, quod eft una aegritudo alterius ae-
 gritudinis medicamentum, Cicut quartana, ex qua fanantur multo-
 ties epilepfia, & podagra, oc varice* Se articulorum dolores. Vari*
 cum quo que meminit Galenu* lib.6.de morb.Vulg.tom.6. Hinc recen-
 tiores, Valeftw.de Taranto,.Nicolaus Nic. Anton. Guainerius, Arcula-
 nus Job.Baptifia Montano*. Obfirvandum, inquit Francifcus India,
 esl in podagricis morbi* jùccedcnte* varice* & urina* turbida* exeun-
 tes,eorum medelam effe, quoniam materia per tur barn, tunc natura ad-
 minìculo ad alias.partes fluii,  &per urinam expurgatur. OiCputat in
 utramque partem Hieronymu* Gobucinius.
     Atque vicisfim Àrthritis ingruir, non ampliùs urgenteSfhtar-
 tand aut Varicibus perfànatis. Nec mirum. Si humor noxius fangui-
 ne rurfus concipitur, is vehementius agitatur, Oc nonnunquam in
 artus iplbs movetur.
       NoviCCimè Aretau* hoc adjicit : multi* in bjdropicorum tner*
 bum podagra conceffit, quibus dam in depravatam ffirationcm,boc efiì
 Aftbma. Id ita eflè, edocent experimenta. Scripfi, inquit Ludovico*
 Duretus noi: Holler: prò ilIuftriSfimo Principe : Quand vous aves la
 goutte, vous eftes à plaindre,  quand vous ne 1* avespas,  eftes à
 craindre.  Polemachi deBriflàc Se de Termes erant arthritici vere
 & autumno.  In ilio cùm non eflèt arthriticus, ut anteà, fùpprcflà
 materia fecit carcinoma in mefentcrio, hic fuppresfioneillius ma-
 teria; ob irarura aeftum,  quo incanducrat, fattus eft afthraaticus,
 ficq; intenit.                        -.
     Proh Deum imniortalcm t quam multi arthriticòrum ofihma-
te  feufufpirio cxtinguuntiirì Eorwnartus'aut emplaftris minus i-
                                                    doneis 
                    Àrthritis & Podagra.                 701
1.....«il -aaaaajaaaa-aaa» -. ,     111     * mmmm—mmmm aaa~-aa-a
doneis aut aeris injuriisfifcpiuslaedunrur. Tàmnoxius fanguis inde
In pulmones tendit interdum,ut quoquefit raetiftruisnon refjpon-
dentibus.Sartguis fuopte motu in pulmones Se cor tendit. Tarn fa-
cilè arthriticus vitàpericlitari poteft.Jj>uidamBarotinqmt. confi377
Crato,ob ufum repellentium &fiupefacientium expodagrico.aftbmati-
cusfallusesi.  Id quod & TrincaveUusCibr.il. cap.2. experimenti*fir-
mai: «Jurdam rebus adftringentibus & rcpellentibus voluerunt cru-
ra & manus roborare : alter afthmatìcus fattus efiS& tandem ftran-
gulatus : Alter in gravisfimam Se Vehementisfimam febrim incidit.
Hac ille.  ÌXobims.'Dn. Flacbsland podagricus cura prius thermis
Hirfchbergenfibu* ufus effet, lethifero afthmate Deflàvii in aula Sere-
nifi*.Princip.Anbalt.repente tollebatur.Eo adhuc vivente quàm gra-
ciles erant pedes ?  quàm aridi ?  ìile Confiliariu* immunis a  po-
dagra erat, quàm diu morbo pettoris fuerat oppreffus.  Ac Dodo -
  naus obfervaviteriam, quendam juvenem afthmate levatum
         effe,fuperveniente podagra. Legatur Se Hier:
                        Gobucinius,
Tttt  3             LIB. 
                  *«: (fol):**.





          LIBER SECUNDUS,
                     De_#

   ARTHRITIDIS   CU-1

             RATIONE.
                  CAPUT  It
                     De-»
         PURGANTIBUS,
                  & <juidcriu


     VOMITU^  CLYSTE*
                 RIBUS.


         Vam Jiic morbus artkularius facit valetudU
         nem, paenè infuperapiiìs a vulgo pariter ac ab erudi.
         tis habetur. Jvleritó requiritur caufa. Quam^D. D.
         Sennertus quidem exponit ad hunc modum:  Eft hic
         morbus curatu difficilis tùnvob diaetae errores, tum
fiepè ob Medicorum impcritiam, qui vel quod veram morbi cau-
famignorant, vel medicamenta pafura idonea adhibent, quibus
articulos & vifcera raagis debilitant,quàraroborant. Iterum: De
caulà proximà arthritidis excitante pedici non parum diffenti-
unt oc alii aliter ftatuunt : quern Medicorum diflenfura non poftre-
mam caufam effe puto, quod parùm feliciterai-tir ;tis fàepè curatur.
Ubi enim de causo morbi non ^tis conftat, curatio rette inftitui
non poteft. Acrurfio*. QùpdFernelus de aiterà opinione conque-
fitùr, ouod ob eam cvenerit,ut arthritii fere prò incurabili derelitto
                ;                          fit»
 
                    Vomitus tì Cljftereli                ye*\
 O0m*+*^mm*mmmmmmmmmm< i i......imi. ■  »>»<■■■(■■■*■-■-■»■■»--,
.fit, ego* fàlvo cujusque judiCio,potiui de Fernelii opinione verum
 effe exiftimo. Haec Sennertus. Hanc Fernelii opinionem fequitur
Johannes 'Riolanus : unde fiat influxus> difputàtio eft magni mo-
 mcnti,ut difcàmusinpriniis parti mittenti cottfuiefe.
       Pars mittens fententia Fernelii eft Caput : ad hoc multi Me-
 dicorum cur-tiónerrì dirigunt,telttni injugultim ipfius morbi jant
 intendere fé rati ,  cum  tamén nec caput ejus nec caudam petant.
 Adeò nihil illà medendi ratione profitiunt* omittenda faciéntes.
 Qui Arthritidis humor'em quoque opinantur eflè natura fuà Torta*
 ¥eum ^inique faecibus adeò fìmifera, ii à retta via curandi itidem a*
 Vertentun  Munc  igitur , depulfis his &ejufmodi aliis errori-
 bus , vis reniediorum multò veriùs expendi poteft.   Inter ea au-
 tem maximum  locum  Se paenè principem obtinent purgantia*
 Galeno* 1.1. de loci* offe eli* ac libro decimo de compof.pharmacis fit*
 iundum loco* certe hunc ad módunù  Auxiliàntur etiam vomirai
 ipfis Ifchiadicis màgis,quàra evàcuationes infernae1 per vèntrem,ut
 flttirevellant repetenteiri deorfum humorem.   Fatìèndi itaquO
funt vomitus in principio ab Occepto cibo : pofteà vero etiam per vo*
 fattoria medicamenta,initio a medioctiìsosfatlot  Hinc pedàrii au-
 tores nmt qui vetuf!iores,Ut Altitss, Arcioni, autor GfaCus 1. de po->
 dagxi,C.Celfiut,ÀVicenna,RhafieS,HalyiAlfiaharavius,qu^a)unioreii
 Gordonius, Lanfrancus,Gulielmus de Saliceto, Tricot. Fior cut in us,
 Crdto, Rondeletius , Euflachiut Rudius, Hier* Gobucinius^ _?. Baude*
 fini us, Joh. Pigraus,Liberamidò Liberati* iF^noriuS Hefingius,tìen'»
 ficus Petraus*  Nos,inquxt Alexander Benedilla*, Johannem Spi-
 ttéllunl Civetti Venerimi qupticliànis vomitionibus  fànavimus.
 Tempus nónrtulli definiunt, quemadmodum Rfmcrus Selenandet
 bifie * Alterum genus eVacUatiònis',quod iri praefèrvatione ab iftp
 morbo Cum magnò faepè fucceffu àdhibeturj Vomitus esl , quem fi
 natura facile admitris' j pèrriiagnttm ad prdsferVàriòrtem auxiliunì
 fiàbìtUrus ès.-   Nani fi debito tempore ifte ptoVoeatur$plujs fere
 emolumenti eXeo* minUsc}Ueincòmmòdifuerit$quàm ex purgali*
 tibus aliis eXfpettandutti.  Illud Alfahatovius infignis  Médkus*,
'his verbis comprobat: vomitus,'inquit,utiiiòreftlaxatiVóadera*'
 dicarionem grpffprum humor um,qui funt ab infra genu, Se usque 
704                Àrthritis 'é Podagra* ________......

ad pedem,ficut in dolore fciatico , & dolore genuum &fimilium.
Sed laxatio faspc addit in hujusmodi aegritudines , fi fiat ante vomi-
tum.  Hujus exercitatisfimi medici experientiam ego magnifa-
cio,quod etiam illa ratione maxime conveniat.   Nam vomitus
non folum bilem, fedpituitam moleftantem potiflìmùm evacuat,
fttque is humor lentus craffusque, item tenuior commodiffimùm
hac,tanquam à fua minerà, vacuatur via.  Nam faepcnumerò etiam
natura vegeta, in fanis pituitam crudumque humorem eo expellit.
Ita non folùm vomitus ventriculum emundat ,  Concottiones-
que meliores pofteà efficit, fed etiam commodius ab omnibus cor*
pori* articuli* rtveUit , influentemque aut influxurum humorem
promptius detinet, quam quaevis alia evacuatio.   Quapropter
confuto,  ut, fi difficilisad vomitum penitus non fis,eo aliquoties
utaris,qui enim eo in tempore utuntur,magna ex parte femper fani
effeconfìicvcrunt.Velim in eo Hippocratis confili um fèquifqui fin-
gulis menfibus vomendum effe praecipit.  Et hoc potius continuo
biduo,quàm diebus quindecirainterpofitis. Ac quoque UgoSenen-
fit: Et debes fcire, quod vomitus omni menfe Cernei duobus diebus
uno poft  alium iti mane poft affumpripnem prandii eft de rebus
maxime confereutibus;eft modus ifte: coraedantur cibi diyerfi,un-
ttuofi^falitijmpllcs, feilieet funt fercula ex brodio pingui,©, cauli-
bus aut malvis,aut bletis,aut porris,aut ccpis.   Et carnes caftràti
elixas pingues & benefalita;,&bibaturvinumdulce,&comedatur
feftinanter,&poft moveatur celeriter per gradus afeendendp OC de-
feendendo Se Ce incurvando, Se in fine media; horae fupernooat o-
culis fperulasde coro & liget,8c poft habeat fàfciàm &fafeietocu-
los cum iliis,& tunc pennam intinttaqi in oleo dulci toties gutturi
imponat, ut totum vomat. Et fimilem modum fervet fèquentì die
Se hoc omni menfèyfèd non fervet eundem numerura dierum men-
fis,imò quinque X.dieXV.quipque XX.Velftti &' Bertruciut,♦ Facfr
at vomitum omni menfe duobus diebus continuis.   Sìc&GhaI-
ferus Bruci. Tandem Antonio;Laporta 1.3, c.47. i ta pronuntiat ; > in,
arthritide,à frigida materia,orti concitandus erit vomitus,qui npri
folum omni fpeeiei arthritjdis f federiajradaiòrineplurincorMinaf
^aximèeftfaljibm,                             ...>...;, •.,.,
>■                                                Vomitu 
                     Vomitai & Cljfteres.                 70$
 -aaaaaaaaaaaaa-. ajaa-a-a-aaaaa» fc n aaaa-a-a—aaaaa.--a-apaa«aa«a>a*a-aaai-aa*A-a«aa--a-.
       Vomito etiam àrthritis cavetur.Vomitus, inquit Sigifimun-
 du* Kolreuterus, in cura praefervativà commendatur, praecipuè ma-
 teria exiftente in inferioribus.  Novi ego Medicum celebrem &
 dottisfimum in Academià Pifanà, qui vomitu Ce per plures annos
 à podagra; recidiva liberumreddiqit, feddebilitatem vifus maxi-
 mam conc\Ciavit.Tale quid etiam Paraus comprobat .Ad praecautio-
 né morbi articularis dnqoitRondel.Se neprhiticidoloris fugere cru-
 di tate,ne e effe eft,Se fifiat,caftigeturfrequètivomitiotte.Nàfola ve-
 trario hosduos morbos maxime prxcavet. AmatZuftt.cent.3.cur.5.
 re experimento firmat.'DoùotCafti lio podagra morbo familiari fin-
 gulis annis per duos aut tres menfes affligi folebat,  at quum ante
 ftatutumtempus,in quo eum morbus invadere folebat, per vomi-
 tum purgaremus,fattum eft,quod cum per tres, ut diximus,praedi-
 tto morbo torqueri foleret, leviter per tres dies ab eo tantum cor-
 riperetur.
       Idem Kolreuterus w/f/or*, ut vocant in vulgus , vomitoria
 fìiader: Inchoandum ramen  in vomiruàlenioribus, praecipuè ma-
 teria exiftente indigeftà,deinde ad fortiora transeundum ,gradatio
 cnimfecurior & natura; raagis accepta.   Poflumus& quandoque
 à fortioribus initium facere, ubi feilieet materia; fint praepa rata; &
 aptae, ut educantur, non craffae,crudae & ineptae, in qua autem fpe-
 cie magis vel minus conveniat  ,  inparticularium dolorumcura
 confpicietur.  Initium , inquit Fredericu* vander Mye, fiat à levio-
 ribus,ficdigitum aut pennam oleo tinttamin fauces in jicim9,aquà
 cum oleo utitur Galenus, Alexander mulfa.  Pnulus Se Miius aqua
 tepidà,eadcmutebaturiEfopus,utficuum proderetofores.  R?.aq.
 hord. vel juris pulii tfcj.ol.amygd. d.^ij.M. vel R>. fem. raphani ^iij.
 cum aq. hordei. Prae caeteris mihi placet Afarum, 5 vel 6. Colia cum
 conveniente liquore.  Haec ille.  Rodericus a Fonfeca Diafarum ad
 ^l? dat. Telando* fuam Panacaeam  ,  Blochvvttitss oleum è bacca-
 rum fiomboci acinis confettum , Frambefarius Ambrofiam emeti -
 eam & Crocum Mctallorum, alii Mercurium vita,fpecificum poda-
gricum ex fialphurc,antimonio efr mercurio vivo , effentiam antimo-
 nii coilaudant.   Chiocca* fett.3.  Mafai Calceol. Cctibit,quendam
 arthritide generali  acerbisfimd  confittlatumdnfofofexgranorum fti-
                                   V uuu               bit 
706"                Artfìritìs efr Podagra.
~---~~---- III " '   T—il II                        ---------___________
bit alterni* diebus qstater exhibtto e$-per vomitum multa ejetlà pitui-
ta &bili,ltberum ab omni artuum dolore evafiffe.   Calix etiam ex
Antimo»io,Civeftibio confettus,Arthritidem dcpcllere fertur.  Sed
JocobusVrimerofius, Se ante hunc Smetto* , eà de re tulerunt judici-
um. Reliqua hujus generis 1.4. de Cat. memoraviraus.
      Fortiora tamen vomitorìa nonnulli aliquando neceffaria ef-
fe arbitrantur , ut Rhafis: Si eftfrigus,curetur cum vomitu forti,
ultimomultotiens.   Acrurfìs* : Deindecureturclylleribus, qui
educunt vifcofitatem, & faciunt excoriationem ex iis,quae dicemus
& cum fuppofìtoriis fimilibus.  Et libro primo capite decimo de af-
fé fhbu* j un tlor or um : poft purgationem major cura funt clyfter.ia
fonia, quaeattrahuntmateriam tali attrattione,quod vulnerane
intcfttna,& exirefaciunt fanguinem,Sc tunc ceffat dolor eadem die,
quod ego vidi in pio* quam mille hominibus,& nunquam vidi ho-
minem,qui uteretur iftis medicinis, quin ex toto fanaretur oc alle-
viaretur, nifi fit ita fortis,quodindigeataduftione , & ego de iftis
clyfteriis aliquas materiespulchrasóc expertasvidi. CJyfterefbr-
te, valdè attrahens phiegma crudum,Se aufertaegritudinem.Recip.
corticum radicum  capparis, corticis colocynthidis, centauriimi-
noris,cucumeris afinini,corticis agarici,an.drachm.5. coque in tri-
bus lib.aquae,donec remaneant duae, cola & appone mei & oleum,
fac clyfterem , & fuftinant, quanto magis poterit,& antequam fiat
illud clyftere,praecedat clyftere fattum de herbat quae dicitur atei -
gas, vel cum fale Se aqua, & melle,ad mundificandum inteftina ex
fccibusjdeindefequaturclyfterepraedittura.Aliud.Recip.hellebori
nigri, efulse, colocynthidis, nafturtii, centaurii,chama;drios an.M.
i. coque in tribus lib.vini, & mine 3.5. olei lentifci , & fac clyftere,
iftud autem eft minus forte & calidum,& non debes eo uti, nifi in
corporibus phlegmaticis Se pinguibus.   Aliis vero fufficietaqua
antelgas Se nitri & aqua falis. Aliud. Accipe nafturtium  , anifum,
mitte in aqua die Se notte, Se fac clyftere, cum fuerit calefatta, eft
enim optimum.  Aliud : Accipe 3. libras aqua*,& mitte libram 1.
nitri,& cooperias,& mitte ad folem duabusfeptimanis,  8e cum o-
pus fuerit, fiat clyftere. Aliud. Recip. corticum colocynthidis,co-
                                                       qaie 
                    Vomitut & Ctyfteres.                  707
 *"   1"* InÉ-aaM il  II    i ■ i-      in  i a-——a»—_»_»___»__■»______,_,,_,
que  in aqua  calida,6c mitte parum nitri Se olei,& fac clyftere. vfc
iterum: pofteà dabimus vomitum, vel fluxum ventris provocabi-
mus velclyfteriafortiafaciemus.   Stc& Haly ac Strapio, nec non
Efcolapiu*.  Quin & autor Ifagogts : At coxae dolor,quem Graeci
i%id.$ct nominant, in ipfius àrticulo ortus,ad talos ufque non raro
extenditur.   Praefìdio erit ianguis ex talo miffus, cucurbitula; co-
xis admotae, clyfteres acrcs, quiti intefiinorum tormina quodammodo
faciont.   Unde absque dubio Avicenna : Tunc fcibi convenit uti
fuppofitoriis ex medicinis facientibus excoriationem,& folutione
educentibus fanguinem, ficut eft decottio cucumeris afinini & co-
loquinthidae & fel vaccinum,& pyrethrum &centauria,& naftur-
tium Se thapfia &elixatura pifcium , omnia illa juvativa funt iis in
hac  hora & forte fanant.   Et quandoque poniturinclyfteribus
euphorbium,& dicitur,quod illud eft nocivum valdè, prohibens à
reliquis adminiftrationibus , in fine vero eis eft juvativum Se pro-
prie quando fequitur vefkatio.   Et multoties quidem accidit ex-
coriatio  per fe,&evenitcum ea fanitas : clyftere bonura excoria-
tioncm faciens;decoquanturcoloquinthida &nafturtium& radix
capparis & cenraurium Se cucumer afinin9 & thapfia & rubia,& fi-
at Clyftere cum aqua.  Sic fere Se Almanfòr. Ac iterum, iterumqoe
Rhafes: Et fi habenti illud funt haemorrhoides fluentes fanguinem,
fuppone  eis excollyriis , quae excorìatìonem faciunt fine calefa-
ttione. s Item Serapio : fortaffe cum clyftere evacuatur fanguis &
fequitur  hoc juvamentum magnum.Unde Franti fi us de Vedemont.
item Joh. Michael Savonarola ; atq; etiam Sigifmandos Kolrcuterm:
fortiores flint ex cucumeris afìnira radice, colocynthide,feIlevac-
cinò,pyrethro,centauria,nafturtio,Thapfia,jure pifcium falforurri,
Rubia,radicibuscapparomm, Euphorbichoc tamen non nifinlti-
ma urgente necesfitateadjiciatur, clyfter aeris. ty. mcilis,oJeian.
cyarhumi.5.  aquaecentauriaecyatho«ij;nitri3viij.  Tei-ebinthtr-x
jiiij. mixta infundantur calida ,calidumq;fomentum ano fubda-
tur, quodiutius retineatur ( quod*& in aliis obfervandum ) evacut
at enim phiegma quando^,* Se fanguinem, perfeverante malo prò
aquacentauriae decottum  ipfiuJinfundendum,eoqrfrequenriiìs
utendum : Evacuant etiam faaguinem enematis modoinjetta>fe- 
 708                 Àrthritis & Podagra.

 men Tblafpeos,fuccus delaterii, oleum fycionium ,  muria etiam
 fàlforum pifcium, decottum alliorum, item fuppofitoria ex colo-
 cynthide , farcocolla.   Pane fimili ratione Joh. Bapt. Montanus ,
 conf2j2. Chrifiophorus à Vega, AlexanderBenedtilu*^ Hoc enema-
 tc Honorius Heringius utitur :
         i^.   rad. bryon. velcucum.aflnin.
              hermodatt.                  a.3vj.
              agarici trochilc.
              michracannae elett.            a-5ij*
              herb.eryfim
                puleg.utr,
                abfinth.                   a.Mj.
              fummit.centaur.
              fem. ruta;                      pj.
                 eryfim                   a. 5ÌJ.
     F. Decott.inf. q. aquae, pofteà colentur in colat.fq. aquae,
         pofteà colentur,in colaturaef. q. diflolve
              mellis                        %iB.
              urin. puer.                    5ÌJ.
              Hier.Lagad.                   5ÌÌJ.
             iucci nafturtii aq.               §]•
              ol.amygd.amar.               §iij.
              falis parum
                M.F.Clyfter.
         A Lenioribus,ut vocant, Vomitorii* initium fieri, par eft.
Humores tenues Se lenti tam exattè internofci non queunt.  Nec
Rhafis in  humore melancholico purgando paulò minusconfide-
ratus effe vult : Et cave in purgando melaocholiam*quia non debesfe-
melpurgare, fidfiepe, ifti enimbum oret non ducenturin mnlt a quan-
titate in una purgatione.   Et notai quod purgationem humoris me-
lane holtci femper debent procedere balneum & digeftivum.   A e h u-
juspraeceptorisduttu SigtfhntndusKolrcuterus : in Melancholica
Arthritide non convenit Vomitus ,  quia bumor adinferiora tendit.
Verùm de humor melancholicus aliis confufiis eft.   Nec Rhafes
jure commendat forria illa purgantia Se &>em*f4xy}ix fanguinem
                                                     faci- 
                     Vomito* efr Clyfteres.                 709
 ———— p—■! I  ■'  —a—a— i    i    — JaaMwa-a-a-aai >■__■______
 faciunt, etia rafi ipfe hoc in pio* quam mille ( funt verba Interpretis )
 hominibu* vidijfe fie affeveret. Quàm vetus via curandi haec eft, tàm
 non retta. Thomas Erafiu* propè àveroabeft. Leniora purgantia
 probans,  plurimùm refcrre air, fpontè fluat alvus an pharmacis ci-
 catur. Verba autoris ponantur: Blande purgantia meis aegris prae-
 fcriplì, quod Hippocratem quoque viderem maxime his confidere.
 Sic enim lib.2.Praeditt-fcribit: De podagricis haec dico : Quicunque
 aut fenes funt, aut circa articulos callos tophaceos concretosha-
 bent,autaerumnosè vivunt, aut ficcam alvum habent, hi omnes fa-
 ni fieri non poffunt humanà arte, quantum ego cognovi.  Sanant
 quidem hos optimèDyfenteriae, fifuccefferinr.  Sed Se aliae eliqua-
 tiones valdè profunt, quae ad infernos locos repunt.  Qui vero ju-
 venis eft, & circa articulos nondum callos tophaceos  concreto?
 habet, & accurate vivit,& amans eft laboris, Se alvum bonam ha-
 bet ad obediendum prò ftudiorum ratione :  hic fané medicum na-
 ttus intelligentiam habentena,fanus fieri poterit.  Ex hac Hippo-
 cratis fententia liquet. quantam in hoc morbo tollendo purgatio-
 nesvim habeant.   Videtur autem parùmintereflè, live fpontè ori-
 antur. Hac ille.
      A tàm validis medicamentis abhorrentii, quibus cum ratio
 eft. Ubi vis mali expultrix,quae fanguini ineft, fpontè furgit,ac eos
 humores, de quibus nafcitur Arthriti*, in ftomachum movet, ut ii
 frequentioribus vomitionibusrejiciantur, illud naturale  moli-
 mentum quidem aegris eft emolumento.  Aftfaepenumerò evenir,
 ut articularii hominis ftomachus vehementia pharmacorum in
 vomitum provocctur, aut injettisiftiufmodi  clyllcribusadeòirri-
 tetur, ut fanguis inde proferatur, arthritide nihilo minus urgente,
 imòjam magis aggravata eà valetudine.  Illa enim vis inali expul-
 trix in maffa fanguinea refidens,interdumeàlmedendi via multò
 vehementius incitatur, ut etiam tanto plus iftius fanguinis Art bri»
 iidem facienris, in artus convercar.  Adeò diverfo Naturce molimi-
 na funt & Medici. Hic faepius eam admonetfruftrà Se irritar, ut ir-
 rita fit ipfa tandem excretio.  Quin talia remedia convertuntur ad
pernitiem.  Proindetàm vebementiafiuppofitoriaSeenemata, quae
faciunt fanguinem, pronuntio medicinam eflè incerramaepror-
                                  Vuuu 3             fus 
710                 Àrthritis & Podagra.
mmmwmmmmmmmm*mmmim*mAmmm * .   ■    ìi Tu 1  -,'     III   l   il l-»»■»-■■-_
fusancipitem, imo periculofam. Quanquam M.'Gatenaria corpus
excipit, ut vocat, delicatum : Fiantfuppofitoria efr clyfteria acota efr
fonia, ut propter dolorem materia divertatar efr attrahator a parti-
bus fopcriortbus ad partes inferiores, & fic divertatur a fiso eorfio ad
junti tiras, caveantur tamen hojusmodi in e or por e delicato timentes
exeoriationem. Verùm & in corpore non delicato faepè inteftina ex-
tant infirma, ut illorum medicamentorum vehementialethaliter
faucientur.^/*yw vero & Forefti experimentis nihil movemur, qui-
bus conftet, arthriticoslaxatosporgatofque pluries &fallosdyfen-
tericos, aSchiaticà curatosfoiffe. Ac Heringii clyfter nonnulla ha-
bet, qua; fimili vanitate adjiciuntur. Admiftam urinam credetille
itare in fanguinem, ac humorem Tartareum inibì liquare. Iftius
generis clyfleres plures qui quaerit, cenfeo volvat Plateri ac Min-
fichtii fcripta.  Nunc praedittus Gatenaria,Ci verbo partium fuperio-
rum indicat caput Se cerebrum ,i% in eandem incidit reprehenfio-
nem ,  in quara Andrea* Laurentiu*, inter purgantia, inquiens, in-
primi* egregie prò funt vomitionesad evacuandam materiam, impri-
mi* fi defluxos arthritidis procedat à cerebro efr ftomaeho. Hoc eft
ejusmodi, quivis ut perfpicere poflit falfitatem jam penitus nu-
dam. Credit ille autor de cerebro humores in ftomachum gula ceu
canna quadam fluere. hlsharavius  ex Arabibus & ex junioribus
Solen ander baudaudÀenm funt,  qui vomitum contendunt magis
hic elle fàlubrem, purgatione alvi. Non tantum ftomaeho egeren-
te, fed etiam fluente alvo,btlis Se pituita exturbari queunt. Ac quo
modo vomitus ab omnibus articulis vehementius commodius-
que revellat, haud videtur. Qui ex facili vomunt,iieà viàcuren-
tur. Natura eos humores, unde provenit Àrthritis,edam per arte-
rias in ventrem inferiorem conferre poteft.lgitur hic morbus arce-
ri potell,citatiore alvo.
                       CAPUT  li.
                            De
              PURGANTIBUS.
     QVae purgantia affumuntur, ea valcntioraeffe perhibentur.
     JHollerios S\Caft:lVolpbiusnane ajunt Arabicom viam curan-
                                                     di effe. 
                        Purgantia.                      Jt\

di effe. Rhafis quidem verba haec Cunf.aqoaaloesmirabtliseft adhoc,
quoniam quandoque frequenter accipitor,donec fit dyfinteria, fed ta-
men antcquamfiat, curatur agntudo. Ac illa .* Et fimiliter da medi-
cinam,phiegmapurgantem fortiter, & ffecies phlegmati* purgantes.
Et paulò poft: pottones laxativa debent effe fortiores. Verùm ejus-
dem fententiae autor princeps ipfè Hippocrates effe videtur. linde
Reineros Solenander Seti. 4. Confiti 2^,-quicunque aut fenes fun t,aut
circa articulos tophaceos callos concretos habent,aut aerumnolj
vivunt, aut ficcam alvum habent, hi omnes humanà arte fanari
non poffunt, quantum ego cognovi. Sanant quidem hos optime
dyfenteriae, fi fuccefferint. Sed & aliae eliquationes valdè profunt,
quae ad inferiores locosrepunt.  Qui vero juvenis eft,& circa arti-
culos nondum callos tophaceos habet concretos, & accurate vi-
vit,  amansquelaboriseft,&alvum bonamhabetad obediendum
proftudiorum ratione, hic lane Medicum nattus intelligentem,
fanus fieri poterit. Haec Hippocrates lib. 2. praeditt: Ex quibus ma-
nifeftò conftare poterit, quantum tribueritmultis&frequentibus
in hoc morbo purgationibus, quae aut naturae beneficio fpontc
fuccedunt,autabexperto in operibus artis Medico, adminiftran-
tur. Hac t ile. Profettò ex Graecis Alexander Trallianu* bone admo-
dùm : Quod fi materia fueritfrigida,laxatio fiat cum eo,quod edu-
cit phiegma cum violentia. Et noli facere illud, quod faciunt ali-
qui, qui dantin  potu medicinas modica: virtutis, ad educendum
phlegma,quoniam talis medicina calefaciet phiegma,& non edu-
cet illud,& auget ei nocumentum. Galenu* paolo aliter : In quibus
autem vehemens humorum denfatio, quaeaegrè diffolvi poteft,à
medicis intempeftivè acribus pharmacis utentibus fatta eft, his
cucurbitaaffixa auxiliatur&purgatioperefficaciorainfufa, qua-
le eft & quod ex colocynthide conftat. Sic fere Paolus ASgineta Se
Altiùs. Acfub hac conditione ipfe Avicenna-. Deinde adminiftra
folutionem ventris & incipe à re forti, fi non prohibet privatio
maturitatis efr graffitudo materici: quamvis facilis fit incolumior
&gradatio convenientior. Deindefequere cum folutivis mundi-
ficanribus fecundum gradationem, & funt dehominibus, qui de-
fcribunt initium cum facili poft facile & figillant cum forti poft
                                                    matu- 
712                Àrthritis & Podagra.

maturationem. Et rettius quidem eft in hoc, fi materia eft fubtilis
cholcrica, feftinare evacuationem, quum videtur maturatio, Se Ci
eft grolla, non eft malum pracmittere, quod eam fubtiliet & matu-
ret& prxparet ipfam ad hoc, utexpellatur ad partem evacuatio-
nìs. Et tu interim allevia cum folutionefubtili. Et fi materia fuerit
compofita, fac, ut folutivum & emplaftrum fint compofita, licet
tamen melius fit, ut blande trattetur in principio Se non fiatphle-
botomia.
     Quin Avìcennam Francifcus Vallinola longè fecus lib.z.Enarr.
pag. 119. interpretatur : Quoniam vero & de vacuationis modo in
accesfione rogatusfum, fententiam dicere, brevibus refpondeo :
Aut nihil omninò autlevisfimè per accesfionum impetus vacuan-
dum effe. Nam etfi noftri omnes vacuationem,qua; per valentia fit
medicamenta, confulunt ad humoris fluentis revulfionem ; tamen
quum experientià didicerimus, multos aut ferme omnes ab hujufc
modi vacuationibus deterius in pofterum habere longiusque  ae-
grotare, exagitatis utiqueà medicamento humoribus, Se ad imbe-
eillas partes deduttis : confulerem omninò,aut parcendum vacua-
tionibus elle , aut quàm ievisfimisidperficiendum medicamentis,
quod his verbis fuafiffe videtur Avicenna. Facilis,inquit(de vacua-
tione loquens) forti eft incolumior, & gradatio convenientior.  Et
paulò poft : Non fiat,inquit, Evacuatio,fi autem plenitudo exigit,
tunc fiat cum eo , quod affellare facit ferael autbis.   Etclyfteria
(fiibdit) funtrettiora.  Nam fortes vacuationes humores movent
à locis fuis, &ad loca aegritudinis trudunt, ut idem paulò poft affir-
mat : Et cave,inquit,ne in potu des imprimis medicinam debilem,
quoniam ipfà movet materiam,& non facit currere aliquid,de quo
fitcurandum.Imò fortafsè ffubdit )attenuat materias coagulatas,
Se faciteas currere ad membrum. Quamobrem  cum id nos expe-
rimentum doceat,etiamfi aliud ratio fuadere videatur, experientiae
haerendura prorfus confilio : Avicenna; in hoc fententiam fequu-
tus, qui cum invicem ratio &expcrimentum in uno quopiam pu-
gnare videntur,experimento ftandum monet,quodin fÀphaenae de
fcyathicae venarum lettione his verbis declarat :*Et ratio (inquit)
facit oportere <• utfcyathica.ò. fitphaenae fimilis fint juvamenti in
                                                   dolo- 
                         Purgantia.                      pi
aaa-aaaaaaaaa—a-a-a- Il      aaa .- a      , --»-------a-aaaaaaaaaaaa* <  ■ Min    _,
dolore fciaeflc podagrae:led experimcntum facit, utfcyathicaeaper-
tio plurimùm conveniat dolori fciae:ficut Ci hoc effet debitum.Iraq;.
per accesfionem impetus vel  nullo omninòvelclyfteribuslevibus,
aut folo rhabarbaro aut agarico utendum cenfeo.  Ante morbi ac-
cesfionem cum jam proximè ventura fperatur,paulò audentius va-
cuandum fuadeo viriù habità ratione.Sic certèGahfluxionibus hu-
jufmodi paratos apparata & praeveniente vacuatione incòlumcs Se
à  morbi impetu imraunes fèrvabat. Hac ille. Ex Arabibus etiara
Haly : Cavendum autem ne forte medicaminibusutaris, quaefor-
tiùs Iaxant,ut pilulis, antequam mataritati* figna appareant. Quod
Ci  facercs, quod fubtiie eflèt,emittercs,^r^ luperflite, unde Se ejus
fieret diffìcilis maturatio, Se tempus fierct morbi prolixius & non-
nunquam in habitudincm defèrtur res incurabilis eò,quod humor
abindedurefcat, Se quafi lapis fiat. AtqueJanu* Damafienus ratio-
nem humoris biliofi habet :  evacuamus humorem biliofum non
una vice, imo multis vicibus, quando ilio iudigemus, donec mun-
difìcetur ex fuperfluitatibus Se materia,quia fecundum hoc fervan-
tur juntturae,  quod non aggrega tur in iis aliquid. Et fit medicina
folutiva fimplex, levis, cui non adraifeeatur ex materia calefacien-
tejnifiparùm , ficut medicina fatta  ex rolàrum fucco & melle &
fcammonea, quae dicitur Syrupus rolàtus confortans, &medica-
meniolutivum,fattum ex carne cotoneorum & reliquisrnedicinis
folventibus  humorem choiericum.
     Nunc leniora purgantia probant & hujus Se fuperioris iacu-
li autores, quemadmodum Bernh. Gordonius, Nicolaus Fiorentino*,
Rogerius ^Tbeocr itus, Joban.Matth.de Gradi, Joh. MichaelSavonaro-
la , Peter Hifpaniu,Gatenaria,  Bertrucius, Leonello* Faventinus,Fore-
flus, P latera*, Eufiacbius Rudius, P. Salia*Diverfis, Fonfeca, Duretas,
taliu* ò Fonte, Feyneus, Peter Brubefius, Petraui, Weickardus, Marti-
no* Panfa, Dominicu* Bttcitts.  Quare deferuntur Gilbertus Anglico*,
Antonio* GaziaSfFrambcfàrius, Paraus, ac hinc D.D.Sennertus.  At-
que ex altera parte autores  Se experientià nituntur & ratione , ut
Rodericus à Fonfeca : Empirici, ut Bovius & alii hujus farinae viri ar-
ticulares morbos omnes  curant validisfimis medicamentis pur-
gantibus, tum fuprà', tum infra, quale eft anrimonium, lathiris fe-
                                  Xxxx              mina, 
714                 ^Àrthritis efr Podagra.
 minargratiola, hermodattyli, turbith, hermodattylata ditta, quae
 adhibent per tres vel quatuor dies continuos Jtem Sigifmandos Kol-
 reuterus: volunt quidam,additis rationibus non rejiciendis, medi-
 camentum purgans in arthritide debere eflè robftum, ut à longin-
 quotrahat; materiae enim ipfius non ampliùs in corpore, fed in
 juntturis habentur, credo ego, difheulter & non fine noxa imbibi-
 tas jam juntturis poffe retrahi ( licet purgantia quaedam medica-
 menta etiam, in fequentibus ad hanc intentionem polita reperies)
 fedpotius per localiarefolvcndas Seevacuandas, commodum ef-
 fet , ut medicamenta purgantia materias redundantes in corpore,
 antequam ad juntturas fluerent,educerent & eradicarent. Libera-
 ttu de Liberati* .- An-catharticis uti liceat ad praecautionem,& quae
 à juntturis trahant, contendunt nonnulli. Rhafes Se ejus enarrator
 Matt:de Grad.'id negant,Mofis concedit,fed fortia quaecunq; medi-
 camenta apud plerosquedamnantur, nam cura violentià humores
 educantmultos, etfi juvarevideantur, tonumvifcerum itaener-
 vant,ut nemo faepius repetendafuadere audeat :  iis tantum modo
 concedendo, qui fortis. funt corporis & lucci pieni, & quibus vifee-
 rum conftans Se firmus eft tonus : at in iis, qui funt habitugraciles,
 facile refolubiles, nec fàtis valida; naturae in  raorbo inveterato,
 cùm ventriculi ac inteftinorum infirma facultate, à valentioribus
 hifce abftinendum omnis ratio fuadet ; in his enim facile calór diC-
 folvitur, dum humidum pingue, nativi caloris pabulum, in eifdem
 facile abfumitur, {acileq\dyfinteria feifeiratur. Certum eft,,felicius
 ac tutius rem agi leni ac iterata medicatione, qualis eft per Epicra-
 fin,  celebrata à Galeno io.Meth.Med.14.  namfic paulatim,quod
 vìtiofum eft, educi tur, oc quod fàlubre, paulatim adjicitur.  Non-
 nuUos novipodagricos per intervalla ac blande medicatos, Se fi
 non undequaque vittores,fraenatà tamen morbi ferocia facilius ac
 minori difpendiofuftuliflèinfultus & nunquam impotentes cef-
 fiflè : at violentis frequenter qui ufi funt raedicaminibus, fratto na-
 tivo calore,. univerfàque corporis ceconomia perturbata jugi op-
 presfi morbo, tandem conciderunt, ut principi viro ex purpurato-
rumSenatueveniffereox:prohujusfalute,cùm podagra moleftare-
tur valida,  chymica fuèreadminiftratapharmaca,.debilishincubi-
                                                      que 
                         Purgantia.                     yi^
«Baè—a—a*—«-—— •—•to—Maaaawa» aaa—aaa—a. aaa—a—a—aa—a—• m^mmmémmmmm -—. -aaaaaaaaaaaa_a
que fattus, labantem inde vitam duxit & miferrimam, ut tandem
fere calamitose vita conceflèrit. Et paulò posi : Medicina enim pur-
gar & invetcràt, Avic: feilieet fortis purgatio : igitur lenis Se reperi-
ta melior, dicebat Domitius Corbulo, hoftis dolabra, hoc eft,- fen-
fira virfcendus, idq; magis caute agendum, dum cumprincipibus
res agitur, qui ex Galeni confilio tutisfimè trattandi.   Tandemóc
Antonius Saporta lib.y. cap. 4j. Si magna fit biliofi humoris redun-
dantia, cholagogo medicamento purgandum erit corpus,  eoque
leni cathartico facultatepraedito, cum adftrittione aliqua.   Nam
quae alvum maxime fubducunt, & è longinqfais partibus non tan-
tum coscaproprietate, Ced caliditatefuccum noxium attrahunt, hu-
mores aliquando ,  duttus aperiendo Se  corpus rarefaciendo , flu-
xiones in imbecillas partes magis promovent, & robur ventriculi
profternunt, quo fit, ut reliquae corporis partesaffligantur, Se nervi
per confenfum ampliore vitiofi humoris fluxionc impctantur_..
Quapropter ab aromaticarum pillularum,  foctidarum, arthetica-
rum ócdehermodattylispotisfimùm circa initiaabllinerefaseft,
& medullae casfiae,fiftuIae,cathoJici,rhabarbari aut tripherae Perficae
ufus nobis arridebir. Hac ille.  Examinenturnuncdifputata.
     Non Arabibu* modo, fed etiam Gracis, Se quidem Hippocrati
ipfi placuit, Arthriticorum corpora valentisfimis ventrifluis phar-
macis purgari. Meum vero judicium eil,ea Ci alvum evilcerànt,du-
cuntlanguinem Se dyfienteriam ipfam faciunt, nec accedente nec
urgente nec definente denique Arthritide utilia fore.  Forfitan ali-
quando fpontè fupervenit Dyfinteria,qua hic morbus ceflavit. Un-
de ifta olim invaluit opinio. Atque fluentibus venis hamorrhoidi-
bos,boc malum definii aliquando. Illarum quidem fluxus,adhibitis
purganribus,cieri poteft. Caeterùm multi hàc curandi ratione tor-
queri poterunt. Alexander TraUianos Se hinc Avicenna ac Haly hic
meminèrefrigidiphlegmatis. Verùm Se illud vel valentislìmo medi-
camento folùm moveri poteft, non vero foràs ejici, nifi annuente
Natura.Rettèq,- judicat FranciftusValleriola.Nec biliofo* humor do-
tto re Jano  Damafieno, eam vehementiam purgantis pharmaci re-
quirit.   Qui igitur leniora purgantia omni hujus morbi tempore
fuadent, erunt audiendi.  Nec iifdem tàm validis pharmacis hòc
                                  Xxxx  2              ma- 
7j6                 Àrthritis &Vodagra.
malum corporis avertipoteft, imo potius accerfi, quemadmodum
vere Rhafis,Joh.Matthaus de Gradi ScLiberatu* de Liberati* fentiunr.
JftCofes Se reliqui, quibus fecus videtur, fecum taciti penfitent,
quàm vehementer inde agitetur fanguis. Dyfenteria plus periculi
affert, quàm Àrthritis. Erit igitur Medicina admodùm datinofa.
Et firmiflìma corpora illorum purgantium vi, Se eà faepiusadhi-
bità tandem ad dyfenteriam proclivia redduntur. Nonnunquam
in robuftiflìmo corpore ftomachi inteftinorumque  debilitas ineft
patria. Ac quis cogitando aflèqui poteft, quo patto validiora pur-
gantia medicamenta de extremis  arriculis ac de intimo cerebro,
quod fonshabetur Artbritidi*,iftosJiumores trahere poflìnt ? Non
me fugit id , quod C. Celfiu* lib.4. cap.zy. fcriptum rcXxquw. purgatio-
nem alvi Erafiftratu* in podagrici* expulit, ne in inferiore* parte 1
faclus cor fio* pedes repleret, cum evidens fit , omni purgatione non
fuperiora t aut ammodo, fed etiam inferior a exinaniru  Nunc vero
 An toniti* Saporta ccecam vocitat proprietatem, quam agnofco nul-
lam.  Medicamentorum calor non eam efficit purgationem alvi.
Vis expultrix naturalis alvi irritatur vehementius, inde interdum &
facultas expultrix naturalis Mufculorum incitatur, ut hinc convulfio,
hinc mota* convulfivus IS'epilepfia nafcantur.
    Ac priores quoq; opinionem illà antiquitus vulgarunt,Hm»0 >
daclylos corpora horum aegrorum fingulariter falubri ac privata
virtute purgare, ut Alexander Trallianu*. Plurima, inquit Altiùs,
& varia medicamenta purgantia à nobis in tertiò hujus trattatio-
nis fèrmone tradita. Proprie tamen in podagricis & morbo articu-
iari haec exhibentur. Univerfàle ex Hermodattylis, quo asfiduè u-
tor.  tJfyCefùe ait effe Medicinam artetica magnam.Rbafis hoc com-
ponit:\y.SarcocoU.rub.^ii),Zirunger. nitri ana aur.2, difiemperain §j.
ol.nuc. & %]. de co elioni* anetbi & bibat parum^purgatfìne nocumento,
dolorem aufiert ancha omninò. Ex recentioribus multi, ut Johannes
de Tornamira,Harculanu*,Arnol:Novicom: Johannes Mattb.de Gra.
di,J. Al. Savonarola^ Panda, Tbeophrafio* Pàracelfus, Johannes An-
dreas à Cruce,Solenander,PamphylusMontius, Freitagius,Poppttu,Pe-
traus, & alii Hermodatlylos eadem de caufa tàm pieno ore collau-
dante.
                                                     Ludo- 
                         Purgantia.                     717
 --------------- ■--  —     Il      ■                --------------------■---------------------------------------------- I ■!
      Ludovtcui Durilo* inter alia hoc adjicit : Hermodadylorom là*
 co Avicenna id prafcribit, quod quid fit, nondum reficire potui.  Verba
 Avicenna recognofcantur :  Et in hermodattylis quidem creditur
 effe plurimùm juvamepti,propterea , quodipfi folvunt ftatim hu-
 morem frigidum.  Verùm hermodattyli funt nocivi ftomaeho:
 quare oportet, ut mifecantur cum iis, quae funt ficut piper&Zin-
 gibcr Sccyminum, & quandoque admifeentureiea, quae flint fi-
 cat aloes Se fcammonea,ut confortetur eorum folutio. Et dixerunt
 quidam, quod pedi cervinoineftopetatio hermodattylorum,&
 non eft ejus, nocere ftomaeho. ^Avicenna interprespedem Cervi-
 num appellat. Paulu* Algineta vero Coronopodium : Novi quendam,
 qui non ipfàm hermodattyli fubftantiam exhibet, neque aliquod
 medicamentum ex ipfo compofitura, fed herbam ipfàm coquit,
 cum aliquo ex confuetis pharmacis, velut anifo aut apio, & de-
 cottum bibendum praebet, 6c mirum eft, quo modo per ventrem
 evacuati à fluxione liberantur.  Oportet autem  proptereà quod
 ftomaeho incommodus eft, pofteà ftomaeho gratis Se  corrobo-
 rantibus ,  cum moderata caliditate, ofculum ventris corrigere.
 Caeterùm purgationem ex coronopodio meliorem effe dicit ea, quae
 fit exhermodattylo,utquae eandem evacuationem & doloris fe-
 dationem efficiat,cum hoc,quod neque ftomaeho incommoda eft.
 Atque etiam Alexander TraUianos : Sciendum non folùm potio-
 nem ex Hermodallylo ad podagrici doloris levationem parari, fed
 etiara alia effe pleraque, ex quorum numero antidotum ex corono-
 podio quoque habetur, quod Se ipfum meo judicio non ita, ut her-
 modattylus ftomachum offendit: mitigatautem fimiliter, fi non
 ampliùs, certe non minus. Datur quaternis fcrupulis, interim qui-
 dem per Ce, interim vero cum piperisgranis quadraginta. Hac ille.
 Linde multi  juniorum aut Coronopodii aut pedi* Cervini etiam
 mentionem infcrunt,ut Johan: MichaelSavonorola,ac Hieronymu*
 Gabucmiu*. Illud praetereà, inquit hic, cognofeendum eft, non fo-
 lùm ex hermodattylo potionem ad podagrici doloris levationem
 parari, fed etiam alia eflè pleraque, ex quorum numero compofi-
tio exeoronopode exiftit : 2l&xopovcmv$iov vocant, quam Alexan-
der inprimis, Paulusquefummoperèlaudarunt, vejuti ad eadem
                               Xxxx 3              effl- 
718                Àrthritis & Podagra-

emcacerii , ad qua; ex hermodattylo confetta compofitio poteft.
IsJeq; enim ita,ut hermodattylus,ftomacho negotium faceflìr.mtti-
gatq; eodem patto,fi non amplius,haud fané minùs, daflurq; qua-
ternis fcrupulis, interim quidem per fefe , interim vero cum piperis
granulis quadraginta.   Multi fané in hunc modum compofuc-
runt: alii vero pluribus etiara additis utilius medicamentum fece-
runt.   Hàbet autem in hunc modum: Py. Gingib.9ij.pip.9j.aga-
ric.^x. cruci partis interioris 9iiij. Coronopodis radicis 9vj. con-
tufa cribrataq; reponito.   Dantur 9iij. iis vero, quibus alvus eft
diffìcilis : fìliquae viginti tres , quae faciunt omninò obolos feptem
autferè  otto: vel ampliùs vel minusdabitur.   Illud praetereà non
reticendumeft , medicamentum hoc in  magnis eriam accesilo -
nibus datum dolorem mitigare. Hatlenus autor.  Cunttam rem
Nocolau* Le onice nu* ly.de Medicorum erroribus ciò. hifce exponit:
Quantum ad pedis corvini radicem attinet , interpretes Avicenna;
& hic autor ipfe errant.  Neque enim Paulus ufquamherbam co-
ronopoda, fic enim Grxci pedem corvinum nominantjbermoda&y-
lis comparjt,in juvando podagricos : fed compofitionem,quae no-
minatur apud Graecos 2^6 ko^ovo-ttoVìh , id eli,  pedem corvinum ,
alteri praefert,quaeapud eofdem Graecos cìì hjbco&xx.tv Avv ,  id eft,
per hermodattylos nominatur : quarum utramq; defcribit Paulus
i^.propriis ambas infcriptionibus  notans.    Prima; compofitio-
nis infcriptio atq,* delcriptio haec eft : Podagrica per hermodatty-
lum.   Hermodattyli obolos tres annilucymini aethiopici,amme-
os,corymborum,thym;,piperislongi,zinziberisana obolos tres ,e-
pithymiunciam mediam.  Dofis oboli quatuor autfex,datur ma-
ne cum condito vel hydromele.  Secundae  autem compofitio-
nisper pedem corvinum infcriptio atque delcriptio talis eft ipex
pedem corvinum compofitio  ,   quae facit ad ea , ad quae Se altera
per hermodattylon, ftomaeho utilis : Zinziberis oboli duo, pipe-
ris oboli tres,  agarici obolus unus, cnici interioris oboli quatuor,
radicis pedis corvini oboli  lex.   Dofis, oboli otto.  His autem
quibus venter non facile folvitur , filiqua; viginti  tres faciunt o-
mninò feptem vel otto fere alvi  dejettiones.   Harum duarum_.
compofitionum Paulus  libri fui de medicina  volumine tertiò fé-
                                                      cun- 
                       Vorgantia.                      719
 «Bjaaa_a___Baja ■__ ——aaaaaaaaaa—awaa. ————a—aaaaa—a aaaaaaa_a———av "———-—• a»—aaaaaìaa»——-
 cundam, per pedani corvinum nominatam,dicit ex Alexandri au-
 toritate prima effe meliorem,ut quae eandem faciat evacuationem,
 & aequèfedetdolorem,cum hoc,quodnihil obeftftomaeho.Quo-
 rum verborum fententiam male Avicenna duobus in locis antea
 allegatis,  de folo pede Cervino fcribit,ipfum hermodacJfti* compa-
 rando : quafi radiiipedis corvini,àe qua loquitur Paulus- ,  fit par in
 cienda alvo radici hermodattylorum,&non habeat potius adftrin-
 gendi faculraterraquemadmodum de eà fentit Diofcorides , & A-
 vicenna ipfe.   Verùm Avicenna illud non rette fcfibit,quod faci-
 at operationem hermodattylorum.  Si quis vero miretur,quo mo-
 do tota  compofitio per pedem corvinum nominata, eandem poflit
 facere evacuationem, quam altera per hermodattylos  , quum pes
 corvinusvel radix ejus vimadftringendi habeatrhermodattyli au-
 tem  magis purgandi 3 fciar,dittam perpedem corvinum compofi-
 tionem,non habere vim purgatoriam ex pede corvino, fed ex aga-
 rico &cnieo,quod Càjnanum Medici recentiores'appellat. Pur-
 gar autem a?quèatq;  altera compofitio per hermodattylos nomi-
nata: quoniam dofis ejus eft dupla ad dofin alterius :  òcin durum
habenribusvenrrem majorem multò,quàm duplara habet propor-
tionem,utex his,quaeanteàlcriplìmus , exPauli fententia patere_.
 poteft.  Atq; medicinis Arthritieos purganti bus antiqui adjicie-
 bant adftringentia,ut infra dicetur.  Nunc qualis herba fitCoro-
 nopus, dicendum. Eam Diofcorides I.i.e. 117. defcribit.  Vocatur
 Gramen Dattylon, herba pueris nota.  Sic vereor, ne Avicenna;
 atq; ejus expofitoribus magnam pariam ignominiam,qui in re no-
 tiilìmàhtffitarint.  Verùm ifta cariare , non eft tàmparcere anti-
 quisTquàmvitam negligere,  quae fub Aviccnnae atq;ejusexpofito-
 rura autoritate periclitatur..
      Nunc Satyrioni* radice^Hermodaclyli* adjetta; fu erunr.  lin-
 de Rhafes ita : Si àrthritis ella causa frigida, cataporia majorade
 hermodattylisporrigendafunt,quorum mixtura talis eli  : hermo-
 datlyli, S4jyr«',chamà;Jeae,cujufquedrachmae quinque, hieraepicrae
 drachma;deccm,cucurbita;fylvellris,centauriiminoris, utriusque
 drachmx quinque, euphorbiidrachmae duae, turbith drachmaede-
 cem^thapfiae Indicae,Zingiberis,finapis,piperis,eaftorei anadrach-
                                                      maa 
710                  Àrthritis & Podagra.
a—■■■■■aa—aaja» •»»»—«»»»»»»—•»■•—————»■■■•■, -m . a—aaaaaaaa—aa—a aaawj—■a>aVa—MMaa—J
 ma  una. Item autor lib. fecretor.ac Almonfior: pillulaemajoresde
hermodatlyli*tfotirion mezaathara omnium a-5-v. hier.picr. 3X.C0-
loquinth. centaur. min. amboruma.5v. euphorbii 5ÌJ. turbith.3x.
fcitarig. Indi zingib.finapis,piperis, caftorei a. 5J. formentur ex iis
pillula;, ex quibus à duabus 5autiij. fumatur.  Hae namque pillu-
la; valdè conferunt: quare non valentes fingere incedere faciunt.
Hac ille.  Ne quidfallat,addit Johan.Arculonos, interpres Alman-
foris : Et quia in pilulis poniturSatyrion, eftfciendum,quatuor ef-
fe fpeciesSatirionis :  unam geminashabensradices,ut tefticulos
una femper pinguior eft altera.  Sed fecunda fingularem tantum
habet radicem fimilem praedittis, nifi quia grasfior eft.  Tertia u-
namradicera habet fimilem modo ditto,  fuper qua veluti filum
oritur, cui radiculoalia parvafufpenditur,fubterq;grosfioremdi-
tta in terra moratur,quarta vero ipecies,cui ob fimilitudinem ma-
nuum duarum nomen à modernis datura eft, palma Chrifti ditta
eft cujus interdum folia maculisviolaceis notata apparent. Orchis
eriam videtur effe fpecies fatirionis maxime, quae cinoforchis dici-
tur, cujusexpofitio eftcanistefticulus.  Omnes fpecies fatirio-
nis calidae funt cummulto humido ventafàbili,proprereà excitant
coitum.  Radices enim eorum confettae  cuminelle mirabiliter
valent ad coitum Se valdè profunt arteticis praecipuè fuc.corum
cura melle exhibitus.  Mechezera id eft,fenae fetaragi indi, id eft,
capfia. Hacaotor.  Quin  multi recenriorum eadem radice fere fi-
militer utuntur, ut Gulielmus de Saliceto.   Ego vehementer  ipfè,
inquit Antonini Gallus in EpifioldadPetrum Brehufiom, in catapo-
tiis utor & hierà picra,  myrobalanis ,hermodattylis, rhabarbaro
& Satyrionibas.   Ac idem PettoBruhefio fic fcribenti  : gaodoffici-
nis Satj/rium dicitur,esl Diofioridi* cynofirchis; poffunt tamenSaty-
ria omitth&fihermodaclyli veri non adeffent,  cerom loco se tipi du-
plum agarici : refpondet hifce :  Quod ad Satyrium attinet, loqui-
murdetriphyllcquodrumicis folia babet,non de Cjnorfehi ,  qua;
olivae mollis aut potius fciliae gerit foliola.   In quo fubeffe men-
dum putat Marcellus.  Nec  te moveat tefiiculum canisid  effe,
quod duplìcera gerit radicem, habet enim Se dupiicem fotyrium,
quod bulbi hujufmodi fingulis annis aggignant novam fobplem,
                                                        fed 
                         Pétrgojitidi^                    79$
«pi     i  ...  i ■   m^^mmmmm^mm—mmmm*m'O*'***me>È'O*S0aiU***~?t'?S*
fed aliud te angit, quàm quod ad radices fpettat , nimirum cur in
compofitura indiderim >  Profettò non temere à nobis fattura aue
inconfideratèinonquod fciebam humidae calidxque natura* effe,&
porrò apiftothonis ex vinoexhiberiauftero, quàm,quiay#£/?4tff#-
am ejus effe talem, epua nervo fum genu*familiari tate quadam coafo-
veat,&ad eas partes medicamcntorumfacoltatct deduca?>crgò a com-
pofita medicamento ab effe non poffunt.     •.
        Caeterùm ex Hermodallfiis multa compofita conftant»
quemadmodum Alexandri Tralliani Eletliuarium,Se PilulaArthri-
tica Nicolai. Me fuis quoq; trio catapotia Cerutur.Catapotia ex Her*
modaèlylis major a ad podagram & dolerci'frigidaì, aliorum jun&ura*
rum, catapotia ex Hermodaclylis minora adpodagra calidam.Catapp-
tia  ex  Hcrmedaftjtis ànobis defcriptoadotramque podagricamin-
tempiriem.  Tria etiam di^inttè perfequitur Gulielmus de Saliceto.
InPharmacopceià^/ir^*y?<i»4 extantpilulae de Hermodaclylis major os
Mefiti*, ut de in Pharmacopoeià Cordi,  earurn virtutenì exponit,ur,
credi tur, Salomon ^Albertus hifce: Sic à bafi dicuntur,qu,ae funt her-
modattyli , pituitam fortiter educentes.  Bafin juvant Myrobala-
ni, Aloe, turbith,  colocynth.Sagapenum. Quamvi* haec fèx me-
dicamenta prò  una bafi completa poni videantur. Bdellium infì-
gniter pituitam in articulis incidit,& acrimoniam fàgapeni atque
colocynthidis infringit ac fuo lentore mitigat. Opoponacum,far-
cocolla &  euphorbium operationern purgantium promovent.
Humores craffos incidendo & attenuando praeparant,& medica -
mentis viam aperiunt caftoreum , fem. rutae Se apium,quod etiam
ventriculum aromatica virtute confirmat, flatus difcutit ac per u-
rinam purgat.  Quo munere crocus etiam fungitur,praeterquamf
quod fingulariter purgantia exufcitct.   Hae igitur pilulae mixtos
humores, tum calidos, tumfrigidos, qui dolores artuum,Ifchia-
dem oc luem Gallicani producunt, è reraotisfimis etiam partibus
evacuant cflìcaciflimè,& raagis quàm Arthetica;, tutiùs quam fee-
tidoe.  Potenriores tamen funt ad frigidos humores & cerebri af-
fettus.  Dantur à 3J. ad 9iiij. Pilulae de Herinodattylis minore%
cum eorum ufus non adeò fecurus fit, non parantur.           ,
       Sunt SepilnU de Hermodaclylis Rhafis , quarum menrio
                                 Yyyy              jam 
m
Afthrttfcér Podagra*
San* fatta  fuit.   Occurrunt Se pilulae de Hermoda&jtis. Grato*

     Ugo Senettjtt rationem utendi oftendit hifce: 1£. pilularum de
Hermodattyli* minorum deferiptione Mef 9iiij. fumàt una hora
ante diem & non comedatittifi tranfattis fex hóris. ^.pilul. foetid.
^ehermodatt.maj, a-SJfi. F.feptem^Ì^.pil.deSarcocoIk_»iij.F.
Pil.lX.Àc Hieronymu* C«p<^cri«^.'pihdeHej:raodatt.Mefiia: qua-
dam affettasfunt nialigmtàtc, Ced oportetrat caftigentur. Formu-
la talis erit : fy pil.de Hérmod.3J.coGhiar.maftith.a. 9j.curafyr.de
jbeton.F.ml. numero V. Foreflus: ty. piL de herraod.foetid.artheti-
carura a. 9j. F.PiluIae. v. vel vij.   Unde Michael Johan.Pajchaliut:
Vacuàrtt pituitam à juntturis 3J.piIularum hef-modattylomra ma-
iorum ad£iiij. vel jv.Diacartharai ad Jvj.   Atq; Helidaus Pedoa •
riusi Ufi. pili* dehetraodatt.-major.(mmoresenim in materia cali-
• daexhibeiltur) B'ij.fhabarb.mundi & 9j. cum fyr.violar. F.pil.nu-
snero v. Johannes ÀhenanusEjetra&um Carthami conficit,addendo
fìermodaclylos :
         ty.   medulL fem. Carthami         §iiij.
              turbit.aibrgum,
              fol.fen.ff.                    a.3jl?*
              Biagrydif                     3V'
             rhabarb, ope             "•      %}.
              agaric.troch.                  3VÌ*
             Jiermodatt.albhl.               3j*f.
              myrobal.  chebr               §iij.
              |>olypodr                  '  fjij.
             ainzib.alb*                    3*j-
F.I.a. extrattum panchymagogum.   l$t. hujus extr.5j.Addi p 9j.
Vini Mal. Jj. vel plus»,  Hae ille. Igitur Pilulae*/* HermodaHylis
ouàm vehementer in vulgus laudentur, attendite.  Sic ex niultis
quoq* Clementine Clementinus  : pilulae ex hermodattylis funt u-
tiles iis, quipatiuntur podagras , purgant enim frigide* humores
•juntturarum, & fedant dolores & podagras.   'PiluU Arthetica
quoq; folvunt humore phlegmaticos Se ehoicricos, aqupfos &a-
                                                       cu- 
                         fàtrjjitòa?.'  :                  7*J

 cutos mixtos, qui penetrant in juntturas. Selanant podagras &ar-
 theticas,              -..■•'.'■"'
     Reliqua, quae in PharmacopeeiÀ Augoftanàexttnt, habentq«0
 Hermodattylos, flint Benedilla laxativa ,pilulafcetidar pjlala de opor
panaci, polvi*folutivo* magìftralis Stockftatdi, Diacartbaìmum, quoti
 tantopere laudat Frambefarius. Celebrata; flint pilula Magiftri Ur?
foni*.  Accipe Se ElecluariumO.M. Papavalen* contra.ebiragram9
podagram, artheticam & Sciaiicami. fy. fucci foliorum fceniculiad
 ignem dcpurari,lib.iiij. mellis defpumati lib, ij. bulliant lento ignt
 ufque ad confumptionem fucci, de tunc deponatur ab igne >  & in*
 frigidari permittatur,  Se tunc perorile* cura eo pulv. bermodaci,
 groflbrura & honorum 5ÌÌJ. defumat «le eo in modum caftaneae de
mane terinhebdomada cum aqua decoc. cimini, carvi, maratri,fè-
 nae, agarici a. §Jj. Huc ff etiant pilula &pulvis R.Solenandri purgans,
 pulvis N.Abr.FrambeficK turpetoSeHetmo4pahatntipodagmT.Pa^
race/fi, pulv.podag. Poppii.
     Maxime decantatum purgans eft hodiè Elecluarium Se pul-
vis Caryocofiinu*. Illud tantopecccelebrarunt Peter Rayer^Forefius,
Solenander, Horatiu* Eugenio*, Montilo*, Johanne* Mattbaot, Fonia*
nu*,Jac.MofanusVefìus, Sennertus, Se moxRiveriu*i Alexander Dee*
da tu*, H.Hcr ingiù s,(^ Liberatut de Liberati*. Petrus Bayerus, inquit
 hic, ilìudmutuavit ex Galeno. Nec tale quid occulte fert autor ipfè,
 Bayerut. Talem Medicinam  Alexander TraUianas vocat $  gpuo-
 èawrv'Xtt ì aitque adjici cuminum, gingiber, ócpiper, imo Se non-
 nunquam euphorbium. Simili ratione Avicenna & Nonus Her-
 modaclylos temperarijubent.  Ego bonum Bayerum exiftimo Ga?
rkpontum compjlàffe, cu\us verba accipe : Pulvis catharticus inven-
tusà pcritis medicis&nimium expertus, qui rairabiliter mitigat
furiofos podagricorum dolores,  Se ignitum extbnguit ealorem, Se
ftatim cum ventrem folvit, mox  paragorizatóc temperat patien-
tis membra,in tantum, ut à fella fine  alterius adfutorio ad proprium,
redeatleclum : quod recipit
             Hermodattyli
             Diagrydii          a. jij.
             cymini
                                   Tjj) *              eoftì 
 f_4                Àrthritis & Pedagne.


              gariofiS à. 3J.  Dabis penfum folidi j.cum vino al-
 bo aut cum mulfa.  Et fi vis co nficcr e cum melle  9 dabis cum a-
 qua  3V.
    WuncPeterBajerut l.tS.Prati, c.t.lta: Elettuarìum mirabile ad au-
 ferendum dolores juntturarum, fubitò folvens fine moleftia,^»!-
 tum colorem extinguens,Se contemperahs membra patientis in tan-
 tum,utafillaredeat adloOum proprìamfine alteriusauxilicGale-
 nus z.adGlaucon.cap.de podagra calidà,àppellat pulverem cathar-
 ticura,inventumàperitisMedicis,&dat de eo pondusduorum de-
 nariorum cum mulfa aut cum vino albo.  Ego vero in hunc,qui
 lequitur , modum cornpofui,5c appellavi carpceftinstm ex garyo-
 phyllis & collo ejus compofitionem mgredientibus. eft enim mi-
 rabilead p*a»imffe,ficutin meipfoexpertus fum.   Quapropter eos
 floeci pendendos effeputo,qui dicunt,librum illum adGlauconem
 non effe Galeni, quia non reperitur in ejus codicibus Graecis anti-
 «juis. Verùm horum ignoranria non debet elettuarii perfettionera
 impedire;cujus ha»c eft delcriptio : j^.
              Hermodattylorunt
              Diagrydii                    a.jij.
              eoftt
              cymini
              zingib.
 *.   /  -l '.g^yophyllorum               a.3}
 Trita & cnbellata conficianturcum fyrupo» fatto ex melle Se
 vino albo invicem cottis,donec forraam fyr. bene cotti recipianr,
 & fiat Elettuarìum in forma opiatae.  Dofisejus eft3ij.vel3iij.vei
 3iii j.Detur cum vino. Hoc ille. Ac in myftenis chymici* Molliti oc-
 currit pulvis Se Elett,r*r^#r//^Hermod.Diagryd.a.|jfi.cofti,
 cumin. zz. carioph.a.gfl. F,  Pulvis.cribretur,cum triplo mellis.
 Fiat Elettuarìum.
       Verùm Gariopontm , fuperior autor hujus medicina; prae fé
 fert, bermodablylos minus tutò adhiberi poflè*  Subjungit enim :
 qui hermodailyli fiuntpotionem accepturi,  inprimis btbani  aquam
éuttris vitella ovorum 1$panis modicum accipiant & gallino peclo-
                                                      ris 
                        Purganti^                      715
 -*----—"------'—-——rr n — •  -.-     "aaaaaaaaalaiB—•»*■*■BWaWa»a»*»tfa|ajUaMM4a**_a
 ri* modicum. JEqueconfideràti (\xtitTbeoeritusSfUpgerme.- Multi
 VeretttUr,rte bermodaclyli Colchici* confundàntur, ut Manardus,Co-
 ftaus, Foreftus, j.C. Arantios. Noftris temporibus, inquit c.CXlX.de
 Podagra Donato* Antonio* ab Altomari, univerfus ferèmedicorum
 ccettts ex quadam prava Confuetudine feu abufu duttus, nedum in
 articulorum doloribus feu podagra ex pituita ori is,fed in omnibus
 excjuaeUriq* caufa fuerint geniti, hermodattylis alvum purgatio-
 ne fbllicitant : quartdoq; etiam catàpotiis de Hermodattylis à Me-
 fue feu Rhafe compofitis utuntur, verùm ipfe penitus abllittendum
 effe cortfulo ab liermodattylorum ufu. Namquofeplafiariihodic
 prò hermodattylo utuntur,non eft herrrtodattylus, fed bulbus
 quidam à Graecis KoA^wor appellatum, huic  enim omnibus nu-
 merisarridet, utliquetexDiofcoride, quod quidem in cibo fum-
 ptxlm (ut ipfe inquit jfungorura modo enecat.Si contingàt, ipfum
 txhibiturrtnonertecàre, ejus exiguaequàntitatì, quae offertur* àd-
 fcribendum erit : nec proptereà negandum eft, quod fuàpte natura
 énecet,&fi nonfuffocat propter ejus exiguam quantitatem, fal-
 tem magnum infert corporibus detrimentura, quemadmodum
 faepius experientià etiam obfervatum eft. At efto, quòd fit hermo-
 dattylus (quod negatUr) adhuc àbéoabftinendum erit, nifi valdè
 robuftis corporibus tribueretur. Nam eriam verus herraodattylus
 ftomaeho* facesfit rtegotium, cibi faftidiuraexreplefione&ven-
 IriculiredundantiamoVens, cùmeifdemfit inirhicus & nimis ad*
 Verfetur Paulo auttore C. de Podagra, &cap. de Hermodattylo.
 tfacilte.NovisCimè objetta étiàm firmant Arabes,ut Avicenna. Pur-
 gandum, inquit Antonius Sapori a, Corpus erit Catàpotiis Affari Se.
 Avicenna?* de Hierà, àut ex rheo, agàrico,maftiche,& aloe paratis,
 (preti* bi*i qua bermodaelylot fisa natura ventriculum Udente* reci-
piunt*  Praetereà Se eam càutiortem adhibent autores, Uti Johannes
 TagautiuS, zw*,inquiens, coUigendum, eoa) tempore colleclum in ufum
 anteannum dimidium non effe affitmendum.  Hermodattyli non qui-
 dem funt tetri laporis, attamen Naturae fiumana; omninò adverfà.
 Pbarmacaìinquit l.quipotefias Medicaminam inftribitur, Helmontius,
 in prima fui facie infipida,  ut funt turbit, bermudaclylus ,Zelappa,
McrcurikS > itibium ecc. multo larvata faccharo, fi tamen iterato
                                Yyyy 5              fu- 
yiò                 Àrthritis & Podagra.
»  iaTijrtiyi :   ni i     .ii        ------*—          **"'
fumùntur,horrorera atque abomlnationera Cacinnt.Hacbic Nune
eunttat hujus rei judieiurn differre non fuftineo.
     Rurfus non folùm Arabes, fed etiam Grati autores exquifita
Hermodattylos prpfecuti funt verborum honore. Nec himinus indi-
gna Coronopodium prasdiearunt. Intuendum autem prius Nic.Leoni-
ceno videbatur,quidna effet Coronopodium.Hodic Medici nec nerbi
lftà,nec illà mixturà,aft Hermodaclyli* maxime utuntur.P*/*r£«*^
pus nihil invemt, notavi*, nihil, nihil deniqj comperit. Nonne is Se
Gariop: verbis ac rebus ipfis congruunt ? Quare dixit hic junior au-
tor id,quod dittum eft prius,quodquoq; prius eognitumfuit.Pur-
gantia medicamenta, ineur rente Arthritide, flint adhibenda. Eie*
(kuanumQsryocoftinum non ob bermodaclylos,Ced potius obDiagry-
dium ievat aegros, veluti & reliquae compofiriones, quibus/fiv-
iwo^4^//&vaientioralaxantiaadrnifcentur.Hujus4; Medicina; o-
rigo vanitatis plenavidetut.Hermodatlfti oftenduntfaciem eorum
nodorù, qui in articulis horum languentium tandem reperiuntur.
 Quareii adverfus hanc nodofam podagram fingulariter occulte^
valebunr.  IJademq; forte conjettmà utentes, Satyrionaddunr, cu-
jus radices ob eara,quam ferunt, fpeciem manus vel pedis privarim
proderunt. Verùm habent vini eoncitatricem, Veneremq$ftimu-
lant. Hàc aegri fpontè interdum accenduntur, quare ilio remedio
sgnis addetur camino.Quid quoq* de Coronopodio fentiendum,quae
herba &/w£flrz/M^/cognominatur?H3ec fuà quafi fpicà divisa imi-
tatur digitos manus Se pedi*, obid & appellatone graminisZ)4#y/.
fignatur.  Quanquam non negaverim, eam ob vim adftringendi,ut
rette conjicit Leonicenus, admifeeri, quàm efficaciter autertt, paulò
 inferius dicetur. Quis non quovis pignore contendet, has radices
illis folis tàm frivolis conjetturis peculiariter, proprie^,- utiles crer
 di? Hermodaclyli*SeradicibusSatyrioni*quidemautoritatem fecit
 petas,ac pietas effct,fequi priores,fi hi retta praecesfilìènt via Hermo*
 daclfiut eft ignota, dubia Se anceps Medicina, fi Altomario credi-
 mus.   In eo eligendo quàm diligentes debent effe pharmacopcei ?
 Tutiora purgantia idem afferunt utilitaris.
      Eafdem &propè ma\oreslaudes Colocyntbidì attribuunt Ga-r
 fenusìautorfib. deDynamid. ScQribafius. Undepilulee de Nitro,Ale-
                                                    xandre 
                         Purgantia*                     yiy
*-* ■ — t i t  i ■ *- ——— - 'ini           i unr———~—~-~~-m—1trrwnm \.m
leandri Tralliani,  Diacolocyntbidos, dittae, pilulae de Colocynthide,
Ceu Joh. Damaficeni, Diacolocynthidi* Rhafis Se Mefiti*,Vilulx de Sa-
gapeno Mefiti*,  Se Serapio nis tantoperè decantantur. Decqttio,»»-
quìt lib. l.de afteil.junll. copy.Rhafes, qua; facit homines furgere de
letto,quà utimur in podagra & dolore anchae ex phlegmate, eft mi-
rabilisjF^colocynth. Sec. Ac l. d. cap. zi. Et dixit mihi quidam phy-
(ìcus Monachus, quod cura quidam focius ejus effet podagricus>&
fuiffetmulto tempore in cura ejus, vidit in fomnis Galenum , qui
dixit ei: accipe colocynthidem Se pulveriza cum bdellio  ,  cenfice
cum aqua cauliura Se majoranae, & pone defupcr tepidum, qui al-
tera die idem fecit & curatus eft ex podagrafrigida.  Atque ex re-
centioribus Gemma Frifius Hiera m *Diacolocynthidet pi uri s facit,
Arthritidem curans. Pilola Antipodagrica Argentinenfium babent
trochifeos AlcbandaltDiagt.Se aloem roC. De  quibus judiciura 1.6.
Ep. ta. CertAogofius Thoneru*.Vil. de far ceco Ila Varign. etiam conti-
ncnt Colocynth.
      Turbit pamì Cimili encomio afficitur. Medicamen laxativum,
inquit Rhofiet libro de affetl.junhlararum cap. VI. mundificans inte-
ftina àifebribus & à pblegmateCalCo,Seextrahitphlegma ajunclaris.c
JJz.turbith.drach.dec. Zingib.drach.2.facchari dr.zo.&fac pilulas,&
da à drachmis tribus ufqi ad quatuor.   Syrupus de turbith edocit
phiegma. dejuncluri* & ancha fortiter, & eft aptum & optimum eis,
qui odiunt medicinas. fy. turbith, libr. unam, mitte in tribus libris
aqùae frigidae,& raoretur tribus diebus ad folem,dein cola, Se dein
fi faporemamifcrit,projice,& aquam ferva.   Sinautem,apponea-
liam aquara,& iterum appone ad folem, donec amittat faporem,
pofteà aggrega illas duas aquas,& mitte libram unam facchari, Se
coq;, donec fiat ficut Juleb.Educit multoties humorem  phlegma-
ticum,&fi volueriscitiusfacere, coqiadignem,quoniamnon eft
debilior primo, fed pofteà non erit ita clarus.  Aliud laxativum ad
dolorem junilurarum ex phlegmate purgat fortiter  , educit faepè.
R.Zirungem drach.i.éc 5.efulae drach.i. turbith drach.i.& j.Zingib.
feptimam partem facch. quantum omnes aliae fpecies. . Pilulae,<|Ua;
phiegmajunclurarum purgante fyaurbith.drach.i, ^.colocynthidis
drach.3. bdellii drac.4, forma pilula^fc flint mirabiles in attrahen- 
7*8                   Arthrìtù & Podagra,
aaj-aaa—tWa^i i i   H\ * I    '  -an i       ■■•  ......      *' ' ——■—Hff
4o phiegma crudum ab anchK Tbaddaut Dunus Se Avicennam ac
Mefiuem eo nomine làudat :  in altera epiftola paftillos de tuisvi-
placeis commendarti, quos cura ego refpuerim,refpondes,magno-
perèà Mefite turbithlaudari in doloribus articulorum; id vero par
ftillorum compofitionem ingredi, uc alias rationes mittamus, age
traditionibus Araburp infiftamus, Mefues Se princep? ille tantus
Avic: turbith in doloribus articulorùunicè Iaudant, non paftillos,
horumepimcompofitiononajiudcjuideft, quàrn turbith, quarti
quidam autores iiderp ad pettoris thoracisve pasfiones accommo-
darunt^, : habet enim mannara) &violas & glycirrhizae fuccuni.
Quod fi paftillis uri liceret aeque ac ipfo turbit, Mefues in cap.de
paftillis monuiffet> Se in capkibus de doloribus articulariis paftil-
lis ulus effet,
     Veratrum quoque feu belleborum iifdem de caufis coilaudant
ex Graecis Aretaus, Se ex Arabibus Mefues Se Serapio.   Hinc Job.de
Goncoregio : Purgetur cum ^v. veliij. elebori de fucco rofarunt cum fac-
charo albo.Fiat unus bolus. Hoc enim osi appropriatum junclura. Item
Joh. Michael Savonarola, Joftphos Querce tana*., n ec non Johannes
Daniel Mjliu* lib.à.Bafil.Cbymia cap.if. Contra podagram ex deflu-
xionibus capitis r non vero contra eam, quae fit à fanguine, veteres
genuini Medici elleborum adhibuerunt, Se per illum praebiturapo-
dagticos purgàrunt.  Eft optima medicina ad defluxiones arcen-
das, & ex toto cprpore extrahendos ; paolo posi: haec radix nativa
& congenita fua facultate  fluxiones ita curat,utnedwm ulla ex
òmnibus radicibus aut herbis huic inventa fimilis fit. Hoc cura:
ac cordi effe debet Medicp,ut ex fola hac radice purgationem fiiffi-
ejentem quxrat.Et tandem : Radix hellebori nigri virtutem ac vires
quatuor fànandi morbos habet, fc:caducura,/W^4*»,Paralyftti Se
Hydropem- Jam Rod:à Fonfeca hunc admodùm : Secundum medi-
camentum, quod prae omnibus in podagra laudatur, eft helleboru*
niger,in quo praecipuèconfiftere videtur curapodagrae cujufcunq?,
praefertim cum fit ab aliis humoribus praeter fanguinem, & eju$
debet effe ufus frequens, imo quotidianus, fi moderate exhibeatur,
& per intervalla faltem in fep tùnana 35. circiter. Sunt autem di veri]
                                                      pra* 
 Piatii in llii il   'imìOamam^mmmmmmmmmm^mmml^t»tiaÈm»Olim^m^1ammmm^mmm
 praeparandi modi, primus in pomo, inqupd infigimus radices
 hellcbori nigri 35-pofteà charta madida pomum involvitur, deco-
 quitur fub cineribus, deinde extrattk radicìbus datur pormir*
 mundum cum faccharo edendum, Se eft rarum medicamentum
 ad molliendam alvum non folùm in hoc morbo, fèd ad fànitatem
 Quendam in his » qui alvum ficcam habent, poteft mi.nui &augeri
 cjuantitasradicumpro diverfis naturis Se aetatibus, itautmoveap
 femelautbis.  Secundus modus pra-parationis, ut fiat extrattum
 radicumex aqua vitae, Seeft optimus praeparandi modus, & qui
 maxime àP. laudatur. Dofis à^j. ufque ad ij. plus minusvp, prò
 diveda corporum natura, item fi exhibeatur cum faccharo rofàceo
 hora matutinaper aliquot dies, praefèrvat, Se cu rat podagram. Ter-
 tius modus praeparandi, coquuntur radices heflebori nigri inum>
 bra ficcati ad 3ÌJ. in tribus lib. vini oprimi, coquitur per treshoras»
 & dum con fumitur vinum, novum adde, pofteà coletur, Se rejetto
 heileboro fac exhalare vinum fenfim, appofito vaCe in aqua calida
 fèu balneo mariae, remanebit in frindo refidentiaad confiftenriam
 mellis,qua; refrigerata fit velut gummi nigrum amarum. Dofis gra-
 na 12.ad 15-cum faccharo rofàceo. Quartus modus exhibendi belle*
 bòrum eft in decotto, ut 1^. radicum hellebori nigri 9iiij. anifi, ca-
 ripfyllorum,fceniculi,cinamomi ana^.coque fecundum ar.& ha-
 jus decotti dato^fiij. Quintus modusexhibendi eft in fubftantià \
 j^.pulvcrisradic.hellebori pigri 5J.Zinzib.maftyches, rofarum ru-
 brarum, cinam. aniforum, dauci, conforae pulverizatorum an. 9j,
 mifceantur, de quo fumerep0terit3j.fi per intervalla purgandus
 eft, fi frequenter,9j.fufficiet. Si corpus robuftum fuerit, frequenter
 fiatpurgatio, Se in majori dofi, fi debile, rarior & in minori dofl,
 Atque haec tanta de heileboro  nigro attulimus, quia inter omnia
 purgantia medicamenta nullum praeftantius cenfètur non modo
 ìh hoc raorbo, fèd in multi* aliis. Hac ille.
      Pra?tereà admodùm varia feruntur purgantia, ut apud Rba-
fim pillila purgantesjoannitii urgente dolore cafido junclurarum. Et
 incipe, inquit, curam per minUtionem fanguinis, & pofteà per flu-
 xum ventris cum medicinis, quae poffunt purgare diverfòs humo-
 res, Cieut pilulae Cochi* Galeni Se hujufmodi. ApudFrancifiumPe-
                               Zzzi             dementi 
*.<-,                    Àrthritis (S'Podagra.
    ii.a»aa»aaa»aaMT—M»a—la~~~~————————————— ■ ■ -      __M_„a^^M.^Ma„^_j
demoni: Elettuarìum folutivum ad artheticam frigidam, & eft fe-
cundum Morangium.  Trageofolutiva, inquit Joh. MichaelSavo-
nàToìa,ad dolorem ex caufa frigida : fy. turbitbgummofialbi^yZZ.^
ìermodacl:%}. piperistongil\.anift^\.garyophyU.^i\.piilv.osfisbuma-
»/'3ij. tribulorum martn:pulver:^)R. rofi^]. mjrroìal.citf.%].fàccbari
ad pondo* omnium. Dofi coehlear Unum : posi quod bibantur aqua co*
ciarli), & fit plus quàm tepida.  <^òx pilula* ad materiam mix-
tam cujufdam Judat, & vinum folutivum. Elecluarium fuumopti-
mum \udicat Lanfranco** Eclegma Maliardi e,tiairi à multis praedi-
caturL,.
      Locuflas Samvuci iftis faucjibus primus effert Tbeópnfaftué
Paracetfas: locuftarum fambuci primarum (lòcuftae juniperi quo-
que id faciunt)gj.fiieris montani 3ij.facchari tabarzet§ij'CÌnamjJ*
mi, macis,nuc; mufeh: a.5JM. Fiat pulvis^Dofis a5ij ufque ad 5Ì.J.
Loeufta; fambuci funt prima? extremitates e dum recentes actenei
exiftunt. Unde JohannesRaictté: fylocuftàr:fambuci pulv: 3J bioà-
tur inVinO vel jufculo, Vel fumanturfolia fenae. Nam iriter hxc Se
podagram màglia intercedit analogia Se indicatio. Atque Honò-
tini Heringius : purgatio fiat Sé ex foliis fetta; ( inter haec Se poda«-
grara magna intercedit analogia & indicatio)Lòcuftae" fambuci
Puiverifatae- pottdere 3J in vino vel jufculo. Nec non Martina* Bloch'
ìvitios: vinum baccarum fambuci j fortius & validius eft Querce-
tanij aqua ex corticìbus fucculentis. Exhibeantur Rob feu fucci
ipfpiflari 5ÌJ cum corna cervini praep: 9j vel extngran: Àcìes 9»)
vel fpiritus baccarum coehlear unum. Utilis quòque ad podagram
 & omnem fere Arthritidem praecavendam pulvis exlTuriónibus
in umbra ficcatis. De quo in vere Se  autumno mane per aliquot
 dies gì? in ovo forbii! cum paucófale affumatur. Aut ùfurpetui-
 conferva turionum magnitudine cafratìeà*.
     Liberato* de Liberati* hoc affert : At in quibus  fuas morbus
radices al riusegit. ubi rùbur óctonus partium eft plerumquedif-
 jettusipurgàtipnes etiam ilJa*univerfales leviores funf fufpettae
 & vana?,&jamjam defcripfa; leviuscula? potius ftercóraria; ex fé
Kopumnonàttirtgunt. Primis itaque pofthabifis Eclegriia blande
 lénfimcjuc quod ynipfum efted^cen^ jnfimulque vifcera & arti-
                                                      Culps 
                        TtttgàmU.                     ìm
**~mm*mm*'mmiÈomu*mm~m-^^imm*^-*mmoms*fimm~imm^*-m£
cuios etiam fpecificaviconfirmans, mihiprobatiflìmum inverno
(& experientià nuper&non fèmelmìrificè celebratum, cujus for-
mularci dottiffimus Manarduspraefcripfit fic: ^.Cham^pityos,
Eupatorii yulg. Agrimoniar,Centaurii an.dr.jrAgarici*Sena;,Po!y'-
podri an. dr. ij.Zihzib.dr.|f. Mellis S.ofati ex Succo Ròfàr. parar*
lib. f. medicamentis in pulverem redattis paretur Eclegma. Datur
purgationis vice veriitempore £d unc:£ vel dr.vj fihgulo mane
continuando quoufque calores ingruant» res perficietur abfque
labore & violentia. PoftAutumnale^Equinottium Eclegma hoc
modo paretur: I£. Senae, Rhabarbàri, mirobalan jCitrin. an. dr. ij.
fem. melonum, Intybi an. dr. jf Diapruni fol. lib. f.Syr.Rofifol.qX
Adformam Elcttuarii fumitur fingulo mane eadem dofi nempe
ad une. f circiter quoufque frigórafuerintvehementiora, nifi in-
fultus podagricus ingruat.  Séd in eundem fere ufum Jo. Crato in
fuisconfil.confil.iz9.MaffamPilularu extollitin multis faluberrimi
expertam. quae in hunc modum paratur: ^.Myrrha» Aloes epat.
t-igni Aloes, Cinamomi eletti, Maftiehes,Rhabarb. eletti aradr.
ij. Mofch. gr.y. Mifceatur, fingarur cum òxymellite piana, ex qua
formentur pilula; -ST. $6. Per integrum menfèm alternis diebus
unam accipe mane, pofteà vero fingulis feptimànisunam , donec
numerus abfumatur/praecedens tamen Eclegma ut  magis fpcci-
ficum eflìcax magis probo. Hac medendiratione, quod fluere ad
articulos confueverat, fenfim  ad naturalem exerementorum lo-
cum revocatur» nec partium effeetavis diffolvitur, ubi enimha-
bitualis eft affettio, quo minùs purgabis, minus làedes, noxia reci-
denda quidemìfed per intervalla potius.HaciUe. R.Solenanderma-
gni facit Agoricum,inq\ Ylle&.Caryocoftinom addit. Laudatq; fuum
pulverem purgantemSeft.cenjìì.2a.Simìliaap\id Plater Maroldum,
Gruinlingiu,Minficbt:Hering: otVenduntur. Joh:Matt: commendat
Mercurium,iterà Hortmonnus,nec nonfoh.Raicus Antimoniism,Ced
hunc in modum : in ter hermetica purgantia funt:^. extr. cathol:
deferipit Auguft:gr.v, F- Pilula* ~no:v. vel l^.extr.meJampodiigr:iij,
Fiant Pilulae no. iij. vel I^.extr. panchym. gr.xv.fiant cum oleo de-
ftill.  fceniculi pil.n. viij. vel ^. extr. folutivi 9j.fyr.ro£ folur.$ij.M£-
fceantur 1. a. Se invino propinentur q. C. fuperbibendo parum vini,
"                                Zzzz  z               ut 
w,                 tArtbritis & Podagra".       ____________
'j ,    uhm—              '   ' '"  '■'      ■■■■■■-■m.« —!■■.....
Bt araarusfapor ex oreeluatur. Rulandus etiam utitur eo,quod re-
cipitR.extr.efula:9}. fiant cura oL deftill.  foeniculi catapotia n.x.
Purgat fupra & infra  :  vel ì>arcani corallini g.nj.theriaca; 9jl$.
Mifceantur & propinentur in aq. iva; artheticae vel centinodn.
Laudat fic Rulandus eriam aquam fuarabenedittara ,  qua; recipit
Jfc.croei metall. fol-fcn* alex f.f.Zinzib.ana gij.infundantur fetta &
Zinziberpcr nottem in tbux. vini albi., fiat levis exprefiWui in-
iiciascrocum.me6.p.d.iij.pofteà per veficam puram deftilla , dofis
abgj.ad§ij.vel^.aq.bened.Qiierc.5)^propinetur , vel feroci
metall. 9j». infunde per nottem in vini albi Rhenani oprami giiij.
mane per linteum purum tranfcola ,  colaturam propina tepefa-
ttam : vel Interra; figillata; &conftellataeKimriae trochifc.j. Propi-
neturin vino poftridiè pleniluni.,,/ Eft vehemens purgans per fu-
periora & inferiora : vel fy. faeces reguli per ignem naturae praepa-
rat.quantitate pifi. Infunde inaq.iva; arth.^iiij.bulliant,tepefcant,
colentur ,  de colatura propina ^j. habebis antimonium per infe-
riora tantum & blande purgans.  Communicatum id fuit mihi ab
amico meo fummo Dn. MacafioM.D. ócapudEgranosprattico.
In omnibus  his ftimmiatis cautiones  hae etiam atq ; etiam obfèr-
vandasfunt,nempe ut ventriculus fit vegetus,robur folidum,  nul-
lum principale vife us laefum,  neq; Venafctta aut paulò poftfecan-
da,& quas praetereà circumftantias jubet obfervare Hip p. in ver.4.
aph.13.14. i5-i6.Tandem ne propinentur illa <afj.fuoriia.Tu  Hetòeupè*
nicoì ftatim poft ufum fpiritus vitrioli, aut aciditatis fulphuris. Hi
quippe fpiritus, praefertimacetum minerale,omnium purgantium
viminhibent ita,ut purgantium n(xt*,ior(A,diuv poftridiè hauftorum
Tira inde imminutam evidentiflìmèfenferim. De antimonii vitro
hoc cJfaTsyxdàti* moneo, quod non fit  vera medicina.  In vitrifi-
catione  naraq; antimonii terrcum minerale magis comraifcetur,
forma vero metallica ,  quae non debuit feparari  , fed à centro ad
fuperficiem educi, infumumabit. Rclin qui tur ergo in vitro Anti-
 monii io minerale venenatum,poftquam forma metallica , in qua
 inhaeret ignis purgans vivus,cxfpiravit.Minucnda igitur eft hormn
 opinio, qui Yitrurn antimonii tam audatterexlpbent ,  uteunq;
                                                     *tn<v 
                        Purgantia.                      711
*tl0mm*Èimm*ÈOmmmmm*m.mm     I I II»! -a»a-a»a-a*aaaaìla~aajaaa-,
KPtlfrQvys'nv poflìnt quaererc fub fcyphis ex vitro antimonii àRu-
lando & Quercetano fufisrat Virgilianus Roetus
        Magnum metuens fé poft cratera tegebat»
Qui vero fuccipleno óefanguineo eft corporis habitu fànguinera
poteft mittere,ita tamen, ne quid deftimmiatisautmercurialibus
purgantibus fit vel fuerit àdhibitum : fed eorum loco extratta alia
fubftituantur.Hattcnus Raicos» Attamen hoc ad'yicitjacoba* Mofa-
nusVefius in confi. Joh. Matth.  Mercurius vitae quàm tutò exhiberi
poflìt,fi exemplura deelfet»poffem praeter vulgus hominum,multo-;
rum generofiffimorum comitum Se nobiliura faeminarum Se virgi-
nura nomina recenfere , qua; ipfius ufum non folùm fuo excmplo
approbant, fed etiara in ccelum iàudibus extoiluht>nifi putem in re
tàm raanifefta,non opus effe probatione. Hujus Mcrcurii vitae do-
fin quatuor granorum  , fingulis diebus accipere poft Lunae rauta-
tionem poteft, idq; quater in menfe.
      Hifèe purgantibus Humana offa Cranii,bracbii & femori* ad-
dunt multi, utiScillejodaot,apudJohannem A4ich. Savonarolaz
Theophrafiu*Paracelfios ipfè :  fy. off. human, calcin. toj. lentium,
fabar. cicera. qj. fen.tfcj. facch.q. C.F.pulvis.   Cui adde turbith.gv.
Hermodatt.fcamm.a.Jiij. M.F. Pulvis.  Dofis 3J. Alius ejufdem fa-
rina: fertur :
     IJ*. Hcrmodatt.trid. in aq. vit. macer. óc.exieeat.
        turpeth.opt.
        Diagryd.
        fol.fen.ff F.Pulvis. Àlchoor. Ufus  : De hoc per tres vel
quatuor dies 36.  poteft exhiberi Luna delrefcente in aqua Iva: ar-
theticae vel centumnodiae. linde Rederita* à Fonfeca in lib.2. confidi*
Prirnùm propono medicamentum purgans P. qui,ut verum fatear,
nonnulla  remedia adinvenit ,  quae mirabiles effettus producunt.
Ego vero  in illius remediis aliqua notabo; ,  ut cautius Se o-
portunc exhiberi posfint  ,  quod faciebat Galenus in libro dtt^
medie.per loca,dumexaminat antiquorum remedia. Haec entra,
ut iplc fcribit, ex fé nihil funt,  &fiàperitomedicoexhibeantur,
manus DEI rette appellare debent.  Igitur purgans P.tale eft :
Ri. rafur?t ©ffis corporis humani, fcammonii, hermpdattylorum,
                                 Z ili 5             cur- 
754                4rtbrìtk & Podagre.
mp*m
Pa-JtJP-*l
turbith: an*partes aequales : de quo medicamento exhibet 3f mane
gc vefperj, & dicit, quod hoc medicamentum eft mirabile, pro-
pter proprietatempsfipm corporis humatii, quod mcdic,amentutn
debet corrigi per ea,quae deleteriam vim illius conpringvinr, adden«
^o pulverem cinnamomi,aniforum,fceniculi.  Secundum non eft
remerè da^dum bis \s\ die in ea doij, quia vires non fèrent tam vali*
di pharmaei quotidiè binam exhibitionem. Satis eft, fi fcmel in die
Se alternis diebus exlubeatur 5f per alimiot dies Se in róbùftis*.Ac
Marcus Antonio* fZimara P. 2. lib. 5. Antri Magici : Paracelfus com*
mendat Arcanum gprafliniun: item fequentem pulverem Arth$*
«cura :
     fy. JJermodatt.
*       tprpethi opth:
A~'<      Digryd-
         fol. fen,
         rafur. Cranii..
         Sacch. a-3j. M. F.Pulvis fubtilis ; Dofis 5fl. mane e» aqua
Iva; arthet.per diesj.yei 4, Purgat fècurè Se lepiteromnes defluxio-
nes podagrica^. Hinc HenricusPetraus : Si pulveti purganti pulvis
 osfium humanorurn adjicitur, érit multò efficacior.  Itemój Joban,
Harttnannosi
      ìji. Hermodatt.
         turbit.
         diagrvd.
         fol. len.
         pfs. hominis juvenis violenta motte perempti calcina*
              torum, fi chiragra, manuum, fi podagra^pedum* 'fi
         Sacch. Candì a«3j.
      M. F. Pulvis, Dofis à 9& ad 3Ì j,  mane ex aqua ivae arthetic*
              per tres aut quatuor dies»
 *Poppius reliquis osfibus, aft Hermgiui utitur Cranio humano.  Sunfy
 qui osfibus humanis & illis purgantibus, quae cenfent vahdisfrma,
 aliquid foliati, ut vocant, auriadjiciendum curant, Achillem, cre-
 do , imitati, qui non fortibus modo, fed etiam fulgentibus arrnis
 praeliari fingitur.
                                                       N05 
                     t¥   Pu*£éfittdl«'                   f\%
arni '  -  'rn-p»M ti  +  i   i  ■ ■  ' ■   \\-\\\inoweaemommmmpiamÈO%mm
      T$osl.deCat.4. palàm fecimus,purgantia alquanto foliciu>
ili eligi ac multa adjici minus efhcaciter. Verum (upèriortbus au-
toribus inde aliqua forfè venire1 póteft'defenfió,quòd illà offa cre-
mata fpctténÉ àdadftringenria, ex quibus hatf purgantia &deve-
teruni confilio componuntur, ut oliai Medicamentum 2fój£ xoy
HvàSìit Se $$& Kòpytìkiu erar.  Et hoc elì,quod Nie. Leonicenu* /./.
deMedic.erroribus fcriptum reliqudrit : Neq* vero quipinrtt mire-
tur compofitionem  purgativànl  $$& Kegovoitvh'is ex medicina
ventrenì adftringente fuàm fbrtiri àppellationem : quoniam in pó-
ndgricis doloribus atq;Ifchiadicis , nòri minus qviaeriftius humo-
rum fluxum ad loca doleritia reprimere, qua eorùrii, qui jam fluxé*
re>evacuatiorìem.   Linde & apud Paulum invenitur-alià compofi-
tio ad podagras , quxpercofallium nominatur,inquamtàmenvc*
niunt rhabàrbaruitì & ariftolóchia,médicinat evàcuantés.  tiàttc-
nus autor.  Prifcós imitati fuerunt junior és j ut Gulielmus de Sali-
ceto i Harculanus, Se alii> qui HermodatlylosfuCeo cydoniorum tem-
perabant.  Secundus canon,iriqUit M* Gatenaria, efiS quód cum
évacuarivis fimul permifeeàtrius ftypticà, quia eoriftringendo via*
ràciuntmé materia ad locurhfltiaf > ideò ad hanc iritenrionemvà-
lent pilula; de herttìòdàclyh'sv  ÀIA uè tiò¥e(lus ad hanc modum : fri
fequérido ttuttc Veftigià Arabum  , qui in Praxì nullo mòdo funt
conteranettdi t prò Curatione dolóri» juntturaruni a càusa frigi dà,
cànones ab Avicennapoliti ( ut diceoat Catenària )  òbfervandi
funt.   Primus: cjuod in pituitofac materia; evacuariòrie étìàtti eà
àddamus*  quaebilemquoqiexpurgant § quia phiegma ex fé non
fluéret,nifi curii eòeflèt mixta cholera.- Secundus canòri eli : qttòd
durri* evacuatiVis fìrrìul permifcéàntù?  ftypticà  ,  quia eàconftrirt*
gendo vias,faciurit, ne materia ad locurn fluat :' idép ad hanc interi-»
tioriempraeferibuntautores  (ufRhàles) pil.dehérmod.irlaj.fed
funt fortes, neq; dandae,utdicebatGradus±Rifi poft uttàtrtàut alte-
famfolutiortenn  Inde & Peter Bayer :  Scraper animàdyerten-
dum eft,ut curtt folutivo fint mifta ftypticà Se Confortantia.   Nani
Vidi ego quandoqi & coriimuniter vidi $,  propter inadverténtiam
hujus rei,  quod ftatim poft folutióneminfurgunt dolores iorigè
forciores, Eapropter non  debent à principio dari àgitaatia phar-
                                                    inaca> 
 7J<$                 Àrthritis & Pedajt*.

 maca. ItemViclor Trincovtllot, itemque LeoneUtu Faventinus de Vi-
 itoriis ; In purganttbus regulae tres flint; Prima eft, quod cùtn me-
 dicinis folutivis mifceantur ftypticà ,  qua probibeant dilasationem
 viarumadjuncluras. Secunda eft,quod à levioribui&non à fortio-
 ribus incipere debeamus.  Tertia eft, quia rarisfimum eft, quod
 cùm materia frigida ex Ce non pertetraret ànatura.ideò oportet ali-
 quid admifcercquodrefpiciatcholeram.   Tuff. Ducretu* :  effica-
 cioribuspurgantibus, funt adhibendamediocriter ad'ftringentia,
 qua; fluxiones ad articulos prohibeant, interim tamen obftruttio-
 nes vifeerum referent.  Gul. Adolphos Scribonius : Pilulae ita funt
 contemperandae i ut adftrittionem aliquam in partibus relinquant,
 ne nimiùm humores agitentur. Sic t? Fentanus,& Antonini Sapor-
 taf  Sigifmundu* Kotreuteru* ita : debent purgantia ftipticitatera
 quandam five à natura five ab arte adjunttam habere, ut fatta e*
 vacuatione confortent Se ftringànt meatus, ne rurfus ad juntturai
 currant humores. Ac tandem Johanne* Marquardu* : in evacua-
 tione oblèrvetur haec regula, ut ejulraodi pharmacum laxans de-
 tur, quod poft relaxarionemreftringat, ut eft rjiabarb. myrobal.
 pilulae recipicntes aloen.
      Quin articulis &4dfiringentlaremedia adhibebantur, affum-
 tìs purgativa» virtutis  medicamentis. Idque Se vetuftiores autores
 quodammodo praecipere videntur, ut Aretaus acMtius. Antepur-
gationem, inquit hic, modico adftringen/ibu* utendum, atque id ma-
gis ideò circa initium fiuxionum.  Unde juniores, ut Hieronymue
 Gabuciniut : metus eft, ne in inferiores partes fattus curfus pedes
 repleret.   Cui taraen timori neoterici fuccurrunt: dum per fex-
 qui horam aut etiam duas antea,quàm purgatio incipiat, affettum
 locum & roborant & humprem exagitatum ab affetto loco repel-
 lunt, linteolo rofàceo imbuto cura aceti momento agitato, paulo
 Aspra affetta»!  partem polito.  Sunt & qui idem in vino nigro
 madidum, in quo tamen abfinthium, rofà,gallaque immatura, atq; <
 id genus alia incotta f uerintj eodemmodo cruribus involvunt: fàs-
 piusqi npn fine utilitajte Se ante purgantis medicamenti potionem
 & pofteà nonfemel repetunt:cracmmorempleriq}ea ratione im-
 probant, vinti, ne humores ip affetta particela congefti medica-
                                                     mene 
___________________Purgantia.                     737
P—"-.—aa—aaa-» aaaaaaaa—ala————aa---...... . ii ula  —a - t~——^——;—-—r —_—■
mento purgante exagitati hujufcemodi provifione educi prohibc
antur.  Id quod fieri non poflè perfpicuum eft. Neq; enim in cu-
ratione doloris affetta; partis,fed in praefervatione tantum id genus*
medicamenta adhibemus,-alioqui rette Hli fenfiffent,fiquidem dum
urget accesilo, in qua locum affettum purgare, nobis confili ut*
eft, nullo modo extrinfecus funt applicanda,quibus tamen in prae^
fervationeinnoxiè uti folemus,neÌcilicetexpurgatione,quaetunC
fieri folet  , univerfi corporis humores loco affetto infixi exagita-
rcntur. Hac ille.Itemq; Reinero* Solenander: intercipiendae funt viae,
per quas humor ilJabitur: in quem ufum utriq; cruri obvolvendae
fafciae oblongae madefattaein pofca chalybeata, quaeincoxitrofàs,
cortices granatorum,óc parum aluminis diffolyit. Quod etiam fieri
velim toties, quoties medicamentum aliquod purgans perosaffu-
mendumcrir: nam ficfiet, ut exagitatus & ad motionem expedi -
tus humor,minus illabatur in \ur\c\ura%.Rurfus hic autor : Quod de-
fenfiva inter  lavandura & in ufu purgantium medicamentorum-.
praelcribo, eaadmovere,neceflàriumeft :  neq;ullumpericulum
regreflus autrcpulfus humoris in coxam vel aliud internumprin-
ceps vifcus timeri debet ex iis,quae praefcriplì.  Nam roborant Se fir-
mant partem, Se vias defluxionis fupra partem blande intercipiunt,
non autem repellunt,aut humorem regerunt.  Etpaulòposl : pur-
gandum,  interceptis viis & duttibus, per quos humor alias in par-
tem affettam defluere confuevit, conwhodis defenfivis , quod  in
purgationum adminiflrarionemaximoperè obfervatum profuerit.
Hoc loco Reverendilfime Princeps,mihi monendus venis,diligen-
ter in iftis purgationibus adhibendis oblèrves,ut cum iftae ftatutis
temporibus ex profeffo  fumendae funt,extrema tum munianturali-
quo ex iis medicamentis,quae vias defluxus intercipiant,partesq; ab
iis tueantur atq; defendant.  Quapropter priusquam medicamen-
 tum purgans capiatur,obvolvendum utrumq; brachium fupra cu-
bitum,item utrumq,- crus fupra genu fafcia madefatta pofca, quod
fatis erit in levi purgatione,   aut in vehemcntiore fafcia, cui indu-
 ttum fit linimentum ex bolo, fanguine draconis, ovorum albumi-
 nibus & omphacino oleo rofàceo exceptis fattum.Idq; ita retincn-
 dum diem integrum Se amplius,quamdiu purgatio fit, in fequenti
                                  A a a a a             die 
738                Àrthritis # Podagra.

die adhuc femel reiterandum.  Quippe dum medicamentum pur-
gans humorem mover,faepe non ita ad fé trahit, quin facile in par-
tes affettas aliquid commotum labaturatq;inftillet,id ut non fiat
ifta ratione caurio eft.  Iftud monere non minus neceffarium erat
medicos,  quam quod doceant in iftis affettibus ftypticà folutivis,
roborantiaq-effeadmifcenda.  Etenim ego non faepe cum alterum
omiffum erat, vidi aegros in iftorum ufu non parum laedi,ftatim fei-
lieet ab affumto folutivo  medicamento doloribus articulorum-.
fubortis,id tamen rerum imperitis Medicis vix raro animadverten-
dum.  Ex eodemgenere Sigìfmundus Kolreuterus : Dum evacuantur
( quod &/in reliquis omnibus obfervetur ) juntturae,ftipticis con-
fortandae (animadvertendo, ne in principem aliquam partem ir-
ruant ) ut flint Acacia,fuccus virgae,paftoris,lycium Se reliqua infe-
rius ponenda.   Itemque Lazarus Rivenus : In purgatione duo no-
tatu digna obfervanda funt, àSolenandro,pratticoinfìgni pluries
annotata.   Primum eft,utpurgatio illa fiat non blandiori aliquo
& lenienti medicamento , quo humores magis commoventur,
quàm evacuantur,  & in articulos praecipitantur,unde dolor & tu-
mor acerbior iis folet fuccedere, fed aliquo ex fortioribus  ,  quod
humorem commotum evacuet Se ab articulis avertar.. Alterum eft,
ut exhibito medicamento artus fupra genua & cubitos obvolvan-
tur aliquo defenfivo,quo humor fluens, fi quis ab affumpto medi-
camento commotuseft,intercipitur »  ut minus minoreqrimpetu
in articulos. decumbat.  In  eum ufum ex bolo, malicoriobalau-
fliis,  radicibus biftortae vel tormentillae rofis cumalbuminc ovi &
aceto, conficit unguentum ,  idq;induttum taeniisrfeufafciispal-
mam latis Se mediocriter longis fupradittis locis obvolvit.  Si nec
ifta ad manus fint fimplici porca tinttascircumdarr atq;quodmi-
nimum eft diem totum relinquit..  Ubi autem fluxio eft vehemens,
fafciae inducit linimentum ex bolo, fanguine draconis, albumine
ovi, oleo rofarum omphacino, vel priori fine oleo compofito, cui,
ne ficcatum & induraturadqlores excitet,paruni olei praeditti aut
unguenti comitiflse addendum erit. Ac Liberata* deLiberatis: Petrus
Bayrus, Solenander,Hofmannus & caeteri non pauci inter Neote-
ricos obnixèhanc tuentur opinionem, ut feilieet fluxuri humoris
                                                    pr«- 
                         Pargantìa.                      750
 V—a——aa*•■*—■—• «aa—ajaaa——a—>• *a«—————aavia—• «aaiaaaa—aa—a—■ la—aa«a—a—a—aj. Maa—aaaaaaaaaaa
 praecidatur materia, rctrahaturq; à locis fluxione tentatislonga ex-
 perientià id confirmatum praedicant, praemuniris tamen partibus
 fupra articulum dolentem aliquo defenfivo,omnem enim tumoris
 praecipìtcm in articulos motum fic inhiberi volunt.  Huic dottri-
 na» Se ego affentior,fi fortes funt podàgrici & nondum  adhuc con-
 firmatusfìt morbus.  Pilulae hae Rhafis faciunt ad rem;  ^j.Aloes
 hepat. une. f Rofar. rub.fcr. ij. Hermòdatt. dr. jfiDiagrid.dr.i.
 cum aqua vitae & mel.rof. fiat pa^la.Valent Se pilulae Holeriì Se Ca-
 riocoftina jam à Bayro praeferipta ,  habita cautione  de defenfi-
 vo : fafcis feilieet imbutis pofca aluminofa vel aqua chalybeata a-
 luminola cruribus obvolutis.   Nec non & Honorius Heringius:
 Deinde etiara oblervandura, antecatharticorum ufum crura de-
 bilia ftipticis confortarla elle , ne materiam à carhartico moram
 rccipiant,admitrantq;.   Sequitur D. D. Sennertum,qui itidem bo-
 nos viros fecutus fuit.  De purgatione, inquinile , duoiraprimis
 monenda.  Primo utaptum tempus.ut antea dittum, eligatur , Se
 ea non nimis diu differatur.   Etenim fi jam ad ipfos articulos in-
 fluxerir totus humor,fruftra inftituiturpurgatio,ncq; humor faci-
le revocatur.  Ideoq; ut is, qui ad articulos fluxurus eft, ad alvum
vertntur& per eam evacuetur, mox in principio paroxyfmi , imo
 etiam quam  primum is inftare animadvertitunpurgatio inftituen-
 da.  Hoc modo enim humor, qui in fluxu eft, & qui fluxurus erar,
 per convenientia loca evacuatur,&ne ad partemaffettam ruat,im-
 peditur, ac doloris Se tumoris incrementumprohibetur ,  deità
 quod influxit in parte affetta, facilius diffolvitur.  Teftatur  ipfa_,
 experientia,curationem hanc multis profuilTe. Ita de fé fcribit Pe-
 trus Bayerus,fe à quatuor hominibusad fellam gellatum poftquam
alvum quater depofuilfer,  fumpto fuo elettuario Caryocoftinoà
 doloribus alleviatimi fuifle,& fine adminiculo alterius ire poruifc
fé.   Deinde confiderandum, quibus medicamentis purgatio fit in-
ftituenda. Nonnulli à  validioribus medicamentis ablìinendum
cenfenr,& non nifi lenioribus utendum vel validioribus in mini-
ma quantitatc,cum fortis purgatio humorum copiam  à partibus
ignobilionbus & externis trahat ad internaste  nobiiiores,& acci-
dat aliquando, ut npnnullià vehementi purgatione in febres ar-
                               A aaaa 2              cjen. 
 740                 Àrthritis & Podagra.
  >   11               — i                i   i—      i   ■
 dentes? malignas & lethales incidant.  Quod ut libenter concedi-
 mus,& vehementioribus purgantibus humores antea fervidos noti
 magis accendendos,  aut motum  naturae piane interturbandum_.
 cenfemus :  ita etiam cavcndum putamus, ne humores faltem agi-
 tentur & in venis commoveantur,& non educantur ac fufficienter
 evacuentur.   Quod ubi fit pofteà majore impetu ad  partem affe-
 ttarli ruunt, utpote ad quam natura araeaeosdetrudere conaba-
 tur , & ad quam fimul à dolore attrahuntur.   Purgantia itaq; in
 principio paroxylmi  , vel imminente eo,paulò fortiora eligi de-
 bent , talia tamen, quae ventriculum non offendant.  Si enim,ut
 modo dittum, leniora fumantur, humores faltem commoventur,
 & nihil affatu dignum evacuatur,undepoftea major ad partem af-
 fettam fit confluxus.    T^e autem durante purgatione adpartemafi-
 fe ci am e onfluxusfiat,& humor purgatione motus ad partem affé ci am
 ruat,pracavetur , fi pars affeclafublimiorilocpinleclo ponatur, donec
purgatio abfòlatafitfVelquodcertius,defenfivumpurgante exhibitofu-
pra caput partis affecla imponator.  Ex.gr.fidolorfit in mano, defen-
fivum adhumerum apponendumtfoteftcfeid parari èfori bus rofarum,
 balaufliis, radicibo*biftorta,tormentiUa,confblidasnaj»ri* , corticìbus
granatoram, bolo Armeno, cum albumine ovi & aqua rofarum vel ace-
 to mi ftis.  Etne cataplafma hoc fic cattimi induratum dolores exci-
 tet atque ita fluxum concitet,parum unguenti comitiffa aut olei rofacci
 omphacini addi potè si.   Aut loco cataplafmatisfafcia fiati* longa po-
fca, in qua muficus quernusfofa rubra,vel alia adftringentia modo enu-
 merata coti a fint,  madida partifuper iori,exempligratia inpodagra
parti fupra genua, inducipotesl. Atque ifta defenfiva tamdìu contimi-
 anda,quamdiu purgatio durat,etiamper diem integrum.
      Haec ad extremurn ditta erunt cogitatu faciliora,quàm re
 Spfa  & opere.  Mihi haec ratio medendiàvetuftioribus, nona nco-
 tericis,. ut quidem fentit,loquiturq; Gobucinius, profetta eflè vide-
 tur.   Sedfacaliquem ( ejufmodì chiragricam& fimul podagri-
 cam faeminam curavit Johannes Paulus Turrianus ) podagra finiftri
 pedis & dextrae manus chiragra teneri, illumq; pedem ac manum,
 quoad ejus fieri poteft, haberi fublimè.  Hoc quoq; artuum habi-
 tu «grum ad feìlas famiiiaricas proficifci,  primum dextro pede
                                                       niti 
                         Purgantia.                     741
 »-aa»JB—•»-•»—a» «a-av»V-a—a—•— ÉMtaa.. «a—■■—a—al(Ma*, aaa—a—a—aaa—a. a—a a—aaaa—a—aa—aa
 nitiadgreffum,ac affultare, infultare mox quafi morbo, manu
 dextràfubjatà. Nonne plus inderincommodi quàm auxilii accidetf
 Manus venis fanguis in cor refluit copiofius,quà oportet,utNatura
 inde plus quoq; humoris per arterias in artus remìttat. Eà irritata,
 hoc malum incrcfcit facile. Ac quis quoque non memor erit illius
 hiftrionis lib. 5. de cat: S.z. ditti, qui capite làudatus,& ea de caufa
 vinum potare vetitus, Ce tamen implevit, aft fublimè fixit pedes in
 letto, capite admodùm humili, quali certus, fore, ut vinum petat
 pedes. Corpus non eft fimile utri, de quo potare folent navigan-
 tes. Non ita furfum deorfum, quo isinclinat, fluitat humor. Nec
 illa eft medela certior, qua à potu laxantis medicamenti vel caput
 vel fummum humeri aut femoris adftringente liquore perfundun-
 tur,autindcfuccidis integunturlinteis. Verum verbum Comici eft:
 qui cavee, ne decipiatur, vix cavet, cum etiam cavet, etiam cum cavìfft
 ratus eft, fiepè is cautorcaptus eft. Arteriae infundunt humorem,five
 membrum fublimius habeatur, five ejus extima cutis pofca virtute
 adftringatur. Ecquid ? Eo, fi diis pIacet,remedio cutis fpiracula fic
 clauduntur, utfudor inutiliter reprimatur. Quanquam,rY/Vr: Gab:
 Ccribit,in prafirvatione tantum idgenus medicamenta adhiberi.Super-
 vacuum tamen eft femper, nec ullo modo prodeft, fic foveri artus,
 ficconftringùcurfus fanguinis & in iis nunquam fit non liber_,.
 Quare non funt ferendi, qui prima fpecie quidem ingeniosè, at pa-
 rum ad depulfionem morbi, fuadent talia, nec ii quoque, qui in
 Jaxantiapraecipiunt ejufdem virtutis medicamenta, dicuntfiypti-
 ca, addi,quae utGatenaria Se Leon:Fav: deVidoriis loquuntur ,pro-
 hibeant dilatationem viarum adjundura*. Quaenam funt illa; viae?
 Sunt venae & arteriae jamjam in articulos latae. Aft ea,qua; medica-
mentis illis ineft, visadftringendi multò efficacius afficiet proxi-
m^ fanguinis vafcula, quae ad ftomachum, ad inteftina, ad hepar
&adlienempertinenr.  Quid de bilis itinere dicam?  Ac quanta
 lucìa erit: quanta repugnantia ? Quantusnifus? Mox quanta cohi-
bitio ? Claudunt certe vias adftringentia, referant laxantia. Junio-
res non folum ab Arabibus,quo$ folos memorat Foreftus,Ced etiam
ab ipCisGracis fibi verba dari palli fuerunt.  Nec Cranium kuma-
num loffia reliqua purgnatibus vel ob eandem vim,ut vocantfìypti-
                                Aaaaa 3            Cam 
741                 Arthriti* & Podagra.
  Wlir  ■ Il aaO-__ÌBa-»
P^-^-VaaaMaaaka-aaHBitaVjB-JB-aa-..               --------
mw vel ob Cephalicam Ceucerebralem,utdicunt, ac ob occul&'qua*-
dam qualitatem adjetta, unqua m auxilio effe poterunt. Arthritide
offa non vitiantur, nec tali pulvere tàm exiguo pulvifculo adfper-
fo firmari queunt. Sunt, qui aliquot guttas olei deftìllati Granii vel
aliorum oflìum laxantibu* affundunt. Pulvis certe Se oleum offtum
funtdiverfarum virium. Ac illa occolta qualità* in oleo require-
tur, nifi a;què fingatur. Nec offa artuum illos Arthritidis humores
trahunt, fed arteria; fubinde micantes membris,& iis quafi repu-
gnantibus,eos infundunt. Nec hi de Cranio,de Capite, de Cerebro
egeruntur: hic Catarrhorum Artbritidisque fons, credo, jam exaru-
ir, meàque unius opera jamdudum eftclaufus. Nec offa purganti-
bus admifta , a commiffuris artuum humores revocant, ut alvo re-
iiciantur.  Mefues certe Cranium Se ofiàeo nomine non memorar.
A:d caput, inquii  Mefues in canonib. Univerfi, medicamenti pur-
gantisfacultatem deducunt.  Nux mofchata, poeonia, ftoehas*
acorus, Xyloaloe, fai Indus, fai Gemmae, balfama, anacardus,thus,
myrrha, chamaedrys, chamaepitys, fchaenanthos, fcilla J&pfs cyre-
naicus, fpica nardi, caftorium, gentiana, thymus,hyffopus, piper.
Ad thoraeem & pulmonem thymus, hyffopus.lciJla, calamus aro-
maticus,cardamomum,opoponax. Ad hepar fpica, folium, cha-
maedrys, fchaenanthos &c. Ad fplenem fpica nardi, fai gemma», fai
Indus,chama;pithys,ariftolochia.  Ad juntturas denique medica-
menti purgantisvim deducuntZingiber,  ruta agrcftis,)ApjsCy-
renaicus, opoponax, thapfia,cardamomum , aqua porri, fuccus
braltìca;, acorus, triplex piper, feordium, eh?.ma;pitis, thymus,
Amopum, polium  & fimilia. Hacitte. Offa igitur, adftringentia
medie: tùm purgantibusconfufa, tura artubus  impofita, ac Her-
modattyli reproberitur. Et hàc via  proficitur. Magna pars medici-
na; eft, noffe omittenda ac refpuere.
       Nec illi funt audiendi, quipurgantibus indunt incraffantìa,
maxime do agaricum. Hosrefellit Thaddtus 'Dunus hifce: Neque
animadvertis, quod fi agaricum pituitam craffam, craffaraquebi-
lem(utfingis)detrahit,facilius easdem tenues editeet : imo primo
loco tenuiorem pituitam ócbilem, pollea vero era (Tic rem educer.
Etenim Galenus in libro de  purg.pharmac. facult. fcribit: trahunt
nam- 
                        Purgantia»                      743
——— a-a-a—a—— a-aaaaa----------a-«a-a-a-a»a--»a      I II I aa-*»P»---aa-
namquemedicamenta omnia, inprimis quidem fibi obnoxia.li-
quidiora,deinde craflìora etiam. Haec ille. Iccirco tUrpiter errant,
qui incraffandos humores cenfent, ut facilius à medicamento tra-
hantur. Non enim,quemadmodum fupra de humoribus è pulmo-
ne per fputa ejiciendis diximus, inepiftolis adCigalinum datis,
oportere mediocrem quandam craflìtiem habere, ut facile rejici
posfint, ne à fpiritus impetu divifi in pulmonem recidant:ita&
humores per pharmaca purgandoscraflìoreseffe  debere,putan-
dum eft, quia utrinque par ratio non eft,fed longè diverfà. Quippe
quo tenuiores flint;facilius a medicamento trahuntur,flacilius-
que à natura pelluntur: quoniam nufqUamha;rent,nec moram
trahunt,fèd citò permeant, corporis facultatibus illos è loco in lo-
cum ad exitum ufque propeilentibus. Imo fi incraflantia medica-
menta dederis,non bilem duntaxat,fed alios quoque humores craf-
fioresfacies,òx meatus obftrues, quo fietutdifficilem molefliaeque
plenam&molcllam purgationem aegri  perferrecogantur. Multò-
aliter facit ipfe Galenus, qui non modo talia medicamenta, quae
feilieet incraffandi vim habeant in acutis morbis, in quibus bilis
peccàt, non exhibet, verum etiam ubi materia turget atque ideò
tenuiflìmaeft, ea propinar, quaetenuantóc incidunt, ut in cora-
ment. primae aphor.fett. penultimo paulò ante citato videre licet»
Attuarius praetereà,cujus nondurameminimus,firapliciter fcri-
bit: Agaricum pituitam & bilem fed non celeriter pellit^Hac ille.
Nec pulmonibus, qui tenuiflìmis fint repleti humoribus, conveni-
unt incraffantìa, ut libro quinto de Catarrhi* oftendi.  Sed dittis au-
toris fuperioris nunc acquiefeamus..
    Purgantia inparoxyfmo Seinprincipio Arthritidis illi dari fèntiunt
oportere, ut Galenus ipfe l.io.de comp.med.fiec. In podagra principium
curationis ab evacuatione fiat. Sic fere Se Autori, de Dyn. ^Alexander
TraUìanus : eicléveq ès <5« *($t) tjJto* ori tè@ar,QtifJ,ct tsto t@) cai toic (jls-
yaAoic, rcaeojfyo"(lòie ^tèót^'ov mtpnycpei- Ex. eadem fententia Al-
manfior. Inde juniores, ut Gulielmus Varìgnana .r ad hanc intentio-
nem etiam funt pilulae noftrae, quae non valcntesfurgere, incedere
faciunt Se ambulare.Ludovicus Duretas:Hxc ad <OBty(pv'haKr,v. Sed
obfèrtà arthritide  , fi quid confilio profici poteft, haec videtur ra-
                                                       tio» 
744
Àrthritis. & Podagra.
 tioconfuicndi. Primo fi fit orgafmus, detur opera purgationi eo
 ipfo die,quo materia in articulos influit & orgafmum habet. Cun-
 ttari enim periculofum.  Paulus Renealmos : purgatio, cùm humo-
 res flint cy òpya.apù®,nonparùm prodeft. Lazaras Riverios : purga-
 tio quamprimum & in ipfo paroxyfini initio inftituenda eft :  fic
 enim fluens & fluxurus humor ab articulorum viis avocatur, & ad
 inteftina attrahitur. Peter Bayer: correptus fui à doloribus junttu-
 rarum otto aut decem vicibus,  qui omnes meas juntturas in par-
 vissimo tempore citisfimè & furiose occupabant, accepi itaque de
 eo ^5. in aurora involvendo in nebula madefatta in vino albo,  il-
 linc ad duashorasincepit operari fortiter abfque ulla moleftia-..
 Hram adeò impotens, quod folam linguam movere poteram,  Se
 quando ibara ad fellam, oportebat me habere quatuor homines,
 qui me ponerent fuper eam, Se maxima cum difficultate.Poftquam
 fòlutus eft venter quatuor fedibus in quinta fènfi me à doloribus
 multùm adjuvatum ,  Se cura auxilio Dei abfque alterius admini-
 culo ivi ad fellam, & ab eadem redii, Se eodem die ambulavi libere
 per mufaeum meum, in fequenti vero die liber evaCi, Se illudmet ex-
 pertus fui duabus aliis vicibus. Sic & Martino* Panfa, item Johan.
 B.Sy batic us Se Lud.Septaliu*. Contro autem Rondeletius : Si morbus
 per defluxionem  in articulos, in principio multis medicamentis
 laxantibus aegrum movere non oportet, fed quietem imperare  &
 ftatim dare oportet theriacae recentis 3J. cum pauco bolo armeno
 pulvcriCato.Ac fic quoque Ludovicus Mercatus Lib.de inter.Morb.
     Maximo etiam arthritidis  aeftu feu paroxyfmo medicamenta
leniter purgantia per fé aliena non judico , & quidera aflèntiente
Galeno,quem Se Hieronymus Gobucinius fequitur. Iis aegri faepius ad-
juvantur,non tamen femper, tàm infigni Naturae diverfitate.  Haec
& hanc medicinam reddit dubiam, ut nihil fit pcrpetuum, ut nihil
in univerfum pronuntiari queat.  Et hoc forte eft, quod comperit
Rondeletius. Non vero id evenit,quando humores arthritidis de ca-
pite ac de cerebro dcjiciuntur, ut illius autoris fert ièntenria. Siqui-
d emii femper ex Mafia fanguinea proveniunt. Nonnulli proprie-
tate Naturae ne levem purgationem alvi perferre poffunt,acceden-
te jam artbritide9Se invalefcente. Forte ex hoc genere Johannes Rio-
                                                     lanus 
                         Purgantia.                      74J
___________________  .   -          _________aaaaaaa-a.aa_ai«■_a_»«Ba»-a_*aaaa_aaam—.—.ma
lanus Settionis quarta; Trattatu quarto : Purgatio quibufdam nocuit,
pr&fèrtim vehemmt, attrailo humore ad partem affliclam, non vacua-
to.Quare hoc remedii genus aliquando differre expedit.
     Purgantia Novilunio utiliùs dari contendunt Theophrafiu* Pa-
racelfus Se ejus affida. Item Reinero* Solenander : Sena: pulvis,cujus
fupra mentionem feci,  cujuscjue ufum cixca novilunio eflè velim,
hic elio;
     J^.  fol. fen. Alex, félett.  g.
         5Albifs.
         Rhabarb.opt.irrorati aqua cinamomi a.JfL
         Cinamomi acuti interioris,
         Caryophyllor.
         galaug. a.3J,
         Sem. anif
         Amyli a.5_L
         Diagrydii 9vfl»
Pulverata fubtilisfiraè mifee.  Signetrasfenae pulvis folurivus.Iftius
una vice fcfquidrachmam ufque ad duas drachmas afflimele pote-
risinjufeulo pi forum, vel pulii, vel carnis, vel tenui cerevifia, vel ae-
ftate in tantillo feri latti* optiraè percolati, Hac ille. AntoniusGaUus
purgativam potionem  quoque Luna fidente propinari imperavit :
Adbxc Peter Bruhefiu* :  Quod vero ante novilunium in ultima
quadratura, dum feilieet Luna minimo eft luminc, hanc purgatio-
nem imperet, forfitan myfterio non caret ',  nam tùm corpora no-
ftra minus quàm in plenilunio humoribus abundarecredat quif-
piam , perinde atque conchae marinae, & oftrea & alia multa, cùm
plenilunio maxime piena inveniuntur-.,  decrefeente luna eo-
rundera humiditas imminuitur.   Cur vero catapotia fub nottem
exhiberi velit,non intellìgo ;  nam omnia  purgantia, quae procul &
lfgitimè funt purgatura,jejuno ventriculo fumi debent.
      Cautionis ergo Galenus alvum, appetente vere ,  duci vult_>
 A podagra, inquit libr. quos oportet quibus med; multos fànavit Ga-
 lenus,eos ineunte vere evacuans.  Atque Orikafius lib. de loc. affecl.
 curat.4.  Ergo fcire convenit, eos, qui teipperatara vitam ducunt,
 quid, diaetà utuntur, neque in podagricis doloribus inveterarunt,
 *  ^                             Bbbbb             poffe 
lafb                Àrthritis # Podagra ■
mmmmmmmmm—mmmm—mmmm.  ■ ■ —' "    ■ ■ »■ -—~------a-aaa-a-a—1 «—■—
poffe levari,fi ineunte vere aut per venaefettionem aut purgationem
evacuentur. Ex qua nota Rieronymus Cardanus libr.4. de Sanit.c.22.
item Symphonianas Campegias : conftat, quod de his hoc à Galeno
loco agitur, qui bene valeant quidem, fed quibus fit aegrotandum,
nifi vacuentur.Tales etiam prius vacuandi funt ineunte vere,vel fo-
lutione venae, fi fatietatis morbus affligat : vel purgatione, fi labes
fuccorum fatiget. Ad hunc modum multos obfervamus fofpites,
qui pridem quotquot annis in morbum incrderant.  Quin etiam
podagram Se item articularem morbum adhuc nalcentem obre-
pentcmq;,nondum topho lapide fatto in artubus,vel nondum po-
ros circa articulos facientem,ex tali evaporatione multis jam annis
fieri prohibuimus. Itidem fanguinis fcreationem,laplum epilepti-
cum, atram bilem, attonitum, & alios affettus longos iftiulmodì
praelata curatione faepenumerò fedavimus.  Itaque folutio venas
promifcuum difcretumque remedium morborum eft, qui ex reple-
tioneaffligunt.  Purgatio vero fi confidereturinuniverlum,fingu-
lare & folitarium praefidium ìntelligi tur, fi fpeciatim fpettetur,
multifariam diftratta variis morborum generibus ' fubvenir_., pi-
tuita infeftante , Se item flava bile aut atri fellis fucco & excre-
mento dilutiore. Vir nobilis Caftelnan nomine, Aquitanus,articu-
lari vexabatur morbo fingulis annis pofthabita purgatione. Vidif-
iès quonam modo vel ipfe primariamprehendentis articuli geni-
turamconfeftiminternofceret, meq;arcefcensvindicabatur arti-
cuiari morbo ftatim vacuatione flava; bilis fucci confetta.  Talis
enim purgatio bifariam proficit, tum quia vacuantur excrementa,
tum quia materia acrior excernitur.  Purgabam igitur ipfum non
vere tantum, Ced Se autumno, & ficut dixi,  fi ex eontentione ali-
quando purgationem praetermififfet, ftatim affettionis accidentìa
fentiebat.   Quidam alius apudLugdunum, nomine Barondean
tempore aeftivo femper febribus acutiscorripiebatur. Sed multis
jam annis non febricitavit,  quoniam per venae fettionem circa
principium & medium Veris anticipavi^ cui fingulis annis lìngula;
purgationes abundè medebantur ,  fed his derelittui habitis conti-
nuo innotelcente affettu.  Morbi itaque hujulcemodi cruorisexi-
guntpurgationem.  Comitialis autem & apoplexia Se articulares,
                                                    fi cum 
                          Purgantia.                      jaj
    aaa——a_a___iiMMH——a—m———>______,a————a—w—-—aaaaaa>aaa-aa____Ha
   fi cum multa fuerint caliditate,amaram bilem volunt evacuari.  Sì
   vero frigidis tumoribus,pituitam. Hac autor.  Petra* Bajru* : Tan-
 I -dein cogitavi longè praeftantiùs eflè-. ,  uti regimine praelèrva-
3 -ftatim cùm fentiebam me habere figna repletionis ,  capiebanu
•2^.rivo , quàm  expettare,  quod  dolores me furriperent-,.   Nam
_t de ditto elettuario ut fuprà, & hoc  teraut quater in anno ita_.,
   quod funt modo plufquam viginti fèx anni, quibus nullo modo à
   dittis doloribus fui moleftatus,  & adhuc nunc eundem modum
   obfervo.  Quod non folum in meiplb,  led in innu meris hominibus
   probavi experimento.  %Z\tartinu*Panfia:\i\os etiam podagram Se
   articulorum dolores inter initia tamen, qui non adhuc circa ar-
   ticulos fecerant nodos, ejufmodì evacuatione complures annos
   inhibuimus.
        Quin autores aliquantò facpiùs purgandum ducunt, quemad-
   modum ex antiquis Alexander Trallianus : caeterùm poft haec data
   antidota confulo omninò, per intervalla duorum aut trium men-
   fium corpus purgari,eò,quod vitiofiis humor admonitionemmor-
   bi,generationemque iterum excitat. Atque Tacuinu*: Et continue
  utatur purgatione corporis. Item f oh.Serapiop.X.l.VIl. Et in omni-
   bus diebus adminiftra medicamen folutivum lene , quod evacuat
  illam fpeciem  humoris vincentis. Et confert hoc regimen proprie
  ei, cui ftercoris natura eft ficca naturaliter valdè.   Ex recentioribus
  Job. Michael Savonarola, Pilato* Corniti* de Terra nova inpraferva-
  tione nomìnans.  Ae quoqj Piatearius, pilulae,/»^«*>»j,artetica; com-
  munes à Magiftro Ferrario ,  & Mag. Petricello, Se Mag. Plateario
  compofitae,bis vel terinhebdomada fero cum vino data; confe-
  runt. Pulvis Petricelli conftat ex Efula. Tertrucius : Se reiteretur
  purgatio de hebdomada in hebdomadam. Joh.MichaelPafchdliu*:
  Longus ufus pilularum terebinthinae abietis decies Iota; cum aqua
  ivae artheticae, curat arthritidem antiquam.
        Adrianu* Spigelius novum praeceptumpurgandi tradit hifce:
  Obfervandum eft, quòd ego nunquam, ubi praefervari debent ab
  arthritide aegroti, in purgationibus utor iis , in quibus ingreditur
  hermodattylus. Non enim opus eft, educere humores ex iis parti-
  bus , in quas adhuc nil decidit ( nifi antiqua & nodolà fit àrthritis,
  qua: per frequentes accesfiones fùos habet dolorumreceflus) &
                                  B b b b b £            ideò 
 ja%                Àrthritis & Podagra.
* 4mmmtt——mmm»mm—mmmmmmm.—.—_________aaaa_aa» aaa-aaa—.•_———     wmmm^tm—mm
*f*ee firaus contenti iis, quae venas & caput, fi confentit, purgant,
 poft leves purgariones.  Mox inde Honorius Heringius : In regimine
 praefervativo à podagra non tutura effe, offerre digeftiva Se fohiti-
 ya fortia ,  quibus hic non opus eft, materiam à pedibus evacuare,
 quandoquidem nullus adfit dolor, Se materia laedens in pedibus
 non exiftat, (nam fi materia in pedibus jam exifteretraon effet in-
 tentioadpraefervandum , fed adcurandum) fic enim boni fucci
 membris utilesexhauriuntur,unde pedes debiliores redduntur ; id-
 eoque turpitererrant, quiinpraefervandopilulas dehermodatty-
 lis exhibent. Hae ille.  Verùm ante hos Hieronymos Gabuctniu* hunc
 in modum : Illud meminifle oportet, ne in praeferutfikione ab ar-
 tuum doloribus ob humorum defluxum genitis , iis medicamenti*
 utamur, qu* propria facultate, latentiq. natura articulos purgant»
 qualia flint, quae ex hermodattylis inprimis, aliisque id genus con-
 itant, etfi in iis, qui ab humoribus paulatimcongeftis fieri folent,
 prius quàm vehemens oriatur dolor, inceffusque jam impediri cce-
 perit, ut veheraentiorem vitemus dolorem,in praefervatione, fi ve-
 ra praefervatio dici queat, ejufinodi medicamentis innoxiè uri pof-
 firn us.
      Hermodaclyli quidem, ut Se fuperius comprehendi, humores
 ab articulis extremis, purgatione alvi fatta, revocare creduntu__>.
 Namqi Antonius Gazius ad hunc modum : fortibus uri necelTe eft,
 ut cùm oportuerit, materias groffas & diflìciles in membris lon-
 ginquis exiftentes purgare, easqueab illis eradicare, quod nequa-
 quam benedittis cum medicinis fieri poffet, eò, quodipfae ad loca
 tàm remota fuà cum virtute minime poffent pervenire, ut de po-
 dagrici*, fcabiofis §c hujufmodi eft videre, quibus aut nihil aut pa-
 rum profettò rheubarbarum, easfia, manna & his umilia confe-
 rente fèdhermodattylis,turbit,& talibus fortioribus indigent,quae
 fuis cum juvamentis non habent modicum noeere. Quin Adriano*
 Spigelius illà via philofophatus, Dominicum Leonum imitari vide-
 tur : Dicimus, quòd in principio nondum concottà materia, leni*
 Se minorativa exhibetur medicina, vel lenis,id eft,in panca dofi : in
 jine vero, ubi eradicativa experitur vacua rio-( quoniam humor eft
 contumax & in prpfundo abditus ) fortis Se m ultùm fol uri va pro-
                                                     pina 
                        Purgantia.                      740
—■aaa-aa-»a——> gaa_._iaa._aaaaa-a.-a1a.a_____._aa» ,       n l aala»a—a-aM-c-a» a ■  n  ■ i ■ .
pinari debet, ut funt hermodattyli, agarieon,fcammonium, & hu-
jufmodi alia-r.
      Non alienum erit, eorum, quae hoc loco praedicanturmaxi*
me, purgantiumpondera noris fignare_>.
         Hermodaclyli veri dofis eft à Bjlt.ad 3jf., in infufione à 3Ì j.
                  ad 5/?.
         Agarici Dofis à 3J.ad 5ÌJ, in infufione à 3ij.ad 5V.
         Turbet Dofis à 9ij.àd 9iiij, in infufioneà 5J. ad 3ÌÌ3-
         Scammonium à gr. v. ad gr. xi j.
         Colocynthidis dofis à gr.vij. ad 9j*
         Heilebori nigri dofis à 9j. ad 9ij, in infufione à 3J. ad %B.
         Elateriom à gr.j.ad i j.
         Mercurio* vita ad gr.iiij, uti fuprà teftatus fuit Jacobus
                  Mofamts Vefius*
     Viacartbamum fèuDiacnicu Arnoldi tritum à3jl..ad5iiij. vel
ad 3VJ, in infufo àj& ad ^j.
         filula Arthritica Nic. à 5^. ad $ij, quae dantur ferael aul
                  qualibet feptimanà.
        Pilula Inda à 9j. ad 3J.
              Aurea à^]. ad9iiij*
              de Hermodaclyli* ma\ote% cVminores a 5j. adBiiij.
                    aut 3ij.
              de Opoponace Mef. a 9ìj. ad 3J.
              Fotida maj. & min Mef. à 9j.ad 5J.
Harum ufu* per fie non esl tutu*.  De his fere inter autores convenir.
Maxime autem hinc intelligitur, HermodaRylos non valide purga-
re. Praetereà aecedit teftis locupletisfimus,  /-E>/#j,univerfale,«;-<
quiens,eft ex Hermodattylis,quo asfiduèutor. Hermodattyli lìcci
recentis uncià i.anifi,cumini,piperis communis, croci*piperis lort-*
gi,lèminis enici interni,cujufquefcrup.n.myrrha;draeh.i. euphor-
bii recentis fcrup.iv. maftiches fcrup.vr. casfiae fcrup.i. mofehi fili-
quam t. Dantur ex eo fcrup.iv. cum aqua muha,confeftim minuic
dolores.  Quandoquidera autem hujufmodi medicamenta fortem
evacuationem facere non poffunt, Se quod ex ipfrsintus relinqui*
tur> reficcatum óccondenfatum tophos in artubus generare con-
                                Bbbbb 3              fve- 
7>°
Àrthritis & Podagra.
 fuevit ,  convenit ufus tempore ad fìngulos exhibitìonis modos
 fcammoniaetres filiquas addere. Hac ille.Quonia itaq,Hermodacly-
 li non vehementia purgandi praeftant,  qua vi humores illos à tam
 diffitis articulis retrahere poterunt?Eam invefligat Henr. Smetius :
 Ego ut tandem finem faciam, ficfentio: medicamenta purgantia,
 quibus hattenus utirnur Se quae cognofcimus hodiè,in ventriculo
 Se inteftinishaerentia promifeuè ex omnibus corporis partibus ex-
 purgare , quod prò fua natura educere lìngula poffunt.  Si tantum
 humoris, quantum ducere queant, circa hepar, ventrem, inteftina,
 mefenterium invcniatur ,  non vel ex capite vel pedibus expurgare
 ea potius exiftirao, quàm ex his ipfis partibus, in quibus humorem
 aptum reperient, Impoflìbilenamq,-eft,agens naturale in praefèns
 objettum,quod ab agente pati queat,non prò totis viribus fuis age-
 re,ut non modo univerfa ratio oc Philofophia »  fed etiam Galenus
 te Hi fi can tur,   Quomodo yerò vejexhis locis, exturbaffe humo-
 rem vitiofum , remotis quoq; partibus prodeflè queat,expofitum
 verbose fatisfuit.  Certum eft aut bonos aut malos, in locum , ex
 quo vacuati alii funt,reponi,praefertim dea quantitate vacuati fint,
 ut vacuum rcddere fpatium aliquod videri poflìnt.   Utrum ho -
 rum fiat,perveniet tandem moto ifte ad membra etiam longius dif-
 fita : in non plenis corporibus temporius.in plenis  tardius,fivepoft
 plures vacuationes.   Quare quae aliquibus ex articulis fingulari-
 ter evacuare humores certos putantur ,  unde vulgo depravate ta-
 raen arthetica appellantur, illa ego humoris illius  expurgandi vim
 habere exiftimo, qui plerunq; in articulos decumbere folet.  Ra-
 tio fimilis eft pharmacorum capitaliumvocatorum,  de purganti-
 bus Joquor, Se caeterorum omnium talium.   Si quis aliter fentit,
 me non minus aequum proptereà ac amicum habebit.  Quin imo
 fi meliora argumentis docuerit , immortali me fipi beneficio de-
 vinciet.
     Ne quidquamhie injudicatum relinquatur,noviflima quoq;
 reguftemus.  Medicamenta alvum ducentia  , maxime Luna jam
 fenefcente,dari,admodùm falsbre eft, uti l.a.de catarrbis oftendi.
 Quam opinionem Se Theopbr.9aracelfius,Reinerus Solenander,An-
tonia* GallaifPetrm Bruheftus, hoc loco probant. Ac vere nec non
                                                     OH- 
 ____________________     Purgantia.___________________751

automn 0 eadem conveniunt. Quae curandi praecepta à Galeno Se ab
Oribafio proficifcuntur.   De veterum fententia etiam ipfo, ut vo-
cant, ^Arthritidis paroxyfmo , purgatoria medicamenta hifce ae-
gris offeruntur.   Acaliquantò citatior alvus eft auxilio, teftibus,
qua vetuftioribus, ut Alexandre Trafilano, Avicenna Se Serapìone,
qua j unioribus quàm plurimis.  Caeterùm Dominicus Leonu*, hinc
Adriano* Spigelius ac Honorius Heringius, vane metuunt, ne Her-
modaclyli humores aliquando de articulis intempeftivè trahant.
Nam ifti eà vehementia eàq; virtute non valent. Alia medicamen-
ta ad id magis apta erunt, ut turbith, Colocyntbis>Scammonium,Hel-
Uborus, Elaterium Se id genus alia;quae ob id quoq; Hermodattylis,
confitente Aìtio, adjiciuntur.  Nec hi occulta vi aut qualitate prae-
ftant, qua humores artuum alliciant ad alvum.   Quis fànae men-
tis,fignaturd,ut vocant, nufquam non illudente,movebitur? Hifce
& fimilibus opinionibus fimplicitas prifcorum initium dedit, in-
crementum tantum vero credulitas juniorum.   Ex iis tamen in-
tellexit aliquid Henricus Smetius. Profettò grana ficammonii duo-
decim plus humorum ciebunt,  quàm drachmatres Hermodallylo-
rum.   Efteniml.4.decatarrhis conftitutum,potà purgatoria me-
dicina, vim expultricem ftomachi & inteftinorum incitari,ut pri-
mum ii,qui juxtà fuerunt,humores egerantur, mox &illi,qui lon-
giùs abfuerunt.   Quo fieri poteft,uthumores arthritidem facien-
tes per alvum tandem detrahantur.   Quo valentior itaq; eft illa
purgativa potio,cò vehementius illa vis mo vetur,eoq; largius pur-
gatur aeger pedibus.  Hic inde  etiam levatur faepè morbo. Evenit
contra, ut ille eodem morbo tanto gravius opprimatur , quanto
crebriùs,  quantoq; vehementius evacueturalvus.  Nam ftoma-
chi, inteftinorumq; facultate expultrìce concitariore, etiam fimi-
lis fere expultrix mali in Mafsà Sanguinea refidens, irritari poteft,
adeò,ut plus humoris illius vitiofi in artus promoveatur.   Quare
languentes inde non explicantur , fed urgentur vehementius. Ob
id vero Theophraftus Paracelfus, Helmontius, Grembi,Poterius,Job.
Daniel Mylius,ex parte Johannes Ttaolanus , parùm rette abnuunr,
purgantia Se ea quidem validiora ,  profutura effe.  Agnofco
proprictatemnatur* cujufq,-aegri.  Sunt, quibus alvus tantum 
75*                    Àrthritis & Todagnt.
 cita,plurimum affert utilitatis, Quare hi pilulis Francofurtenftbus,
 Angelicis,Marocofiinìs Peftilentialibus faepius utuntur. His non an-
 numerentur pilula antipodagrica Argentinenfet. Habent validiora
 purgantia , ut Colocynthidem Se Scammonium.  Oppido inanem
 opinionem Gulielmus Adolphm Scribonius prodit hifce '.purgantia
 illa magis profont informa pilolarum-iquàm inpotionibus affumta, Pi-
 lula enim porgantes propter tardiorem diffolutionem è longinqulspar-
 tibus commodius poffunt educere.   Pilulae fuà rotundà forma efli-
 caciores haud reddentur. Quin eae ex leniter laxantibus compofi-
 ta;, quanto tardius ( hifce verbis utitur Scribonius) in ftomaeho dtf-
folvuntar,tanto imbecillius ex longinquo trahunt. Illud quoqs ex
 lìmilibus praeceptismanet,ne^7»/_f de hermodaclyli*inutiliter ad-
 hibeantur.  Nifidefluxus , inquit e. ^Ó.Jacobus Fontanus  , fiata
 capite, pilulis hifce non erit utendum.  Interpres veterutn mixtura-
 rum quoq; fuprà hermodablylos de C-T*-»r0 ipfo affeverabat humo-
 res trahere, ac adftringentia iisdem hermodaclyli* admixta , contra-'
 here Cerebrum, fontem Arthritidis.  Infuper fummura ftomachi
 arttare, ne vapores eò ferantur. Quin nonnulli,hùmi!i capite dor-
 mire jubent.   Hos nemo à rifu dèfendere poterit. Tarn vapidè de
 vaporibus dogma fé habet. Incurvicerviei fiominesnon erunt ca-
 tarrhoft, cùm vapores,unde nafeuntur Catarrhi Se quoq; ^Àrthri-
 tis fin Cerebrum penetrare haud queant.Nunc deSanguinis miffione.
 flicendum effe videtur.

                     CAPUT  III,
                           De-,

       SANGVINIS  MISSIONE.
     HMc res quoq; controverfiis implicata eft,& iis maxime tribus,
     quarum prima eft haec, an fianga'tni* misfiofit profutura l Certe
 Avicenna fic ; inprincipio non fìatphlebotomia : illa enim commovet
 fcuaccrefter e facit humores,&facit co s currere in corpus, efr non ex-
 tr'ahit illud, quod neceffe esl, ut extrahatur. JUnde Bernhardus Gor-
 donius'. debemus confiderare de phlebotomia ,  quod nonfiatin
 principio  • quopiara rcdcUt humores curfibiles, nifi niateria effet
                   /                                 fan- 
Sanguini* Mìfftl'                   7>J
     ,__  L         __9M_____HMÌBa_ia___n_apaajHaaa_l
fanguinea Se quod alia parricularia convenirent.  Similiter qui-
dem Johannes de Concoregio, at de cura, ut vocat, profervativa lo-
quitur.  Quare Johannes Michael Savonarola ad hunc modum : in,
principio non fiat phlebotoraia, phlebotomia enira facit acerefce-
re humores, Se facit eos currere in cprpus?&  non extrahit illud,
quod neceffe eft.ut extrahatur, quodiptelligit Dynus deeradicati-
và.  Unde faciebat fècurcè minorativam in principio, & ei vide-
tur affentire Gentilis. Gordonius eam negavit, dicens, eam in ar-
thriticis his dirette non competere, eò,quod reddit humores cur-
fibUes.   Nunc Alexander Maftariai decifionem quodammodp
facit.non de arthritide,Ced de vertigine differens :  utrum in verti-
gine liceat venam fecare,  necne?  Pleriq,-omnes ab hoc remedio
abhorrent,  partim quop fettio venae commovet humores & fpiri-
tus, quos aiterà ex parte expedit quiefeere , partim quod redundat
materia pituitofa.qua; à natura fanguinis eft aliena.  Ego vero ali-
ter cenfeo , putqqvhoc remedium non folum utile,fed etiam necei-
fariumeffe;quod inter caeteros confirmat Avicenna per haec verba:,
phlebotomia eftoptima in curatione omniumfpceierum vertigi-.,
nura materialium.  Et quatenus ad primam eorum ratìonem,ego
illam non fatis intellìgo : etfi enim fetta vena, moventur humores
Se fpiritus , tamen utriq-, Se fpiritus & humores ducuntur ex parte
laborante, adeò, ut verifimile Se neceffarium fit,illos,qui remanent
in capite,faciliùs quiefeere, minime agitari Se moveri Se ad natura-
lem ftatum redire. De aiterà autem ratione jam faepè diximus,acy,
ni fallimur,  demonftraviraus, indicatiónem mittendi fanguinem
fimpliciter nunquam fumi ab humoribus  :  quare fi vertigo fueritT
 magna, confenrientibus caeteris ,  perpetuò vena fecanda eft,ficue,
fecat Galenus in Lethargo Se aliis morbis id genus,quicunq; ab hu-,,
 more frigidiore oriuntur.
      Galenus Sanguinis misfionem /. to.de compof. pharmac.fecund*
 loc. valdè falutarem exiftimat.   Qua de Scholà Altiùs  fic : caetet
 rum in omnibus diei honsvenara fecare convenit his  ,  quiyehev
 rnétìoribus doloribo funt apprehenfi,àdeò, ut etiam fi quispranfus
 fit, nihil veritus tamen venam fecare posfit, atq} id maxime , fi ex»
 ventris lpcis cibus ad inteftina fuerit oilapfus.  Ubi verp in yen-.
                                    Ccccc             )*] 
 me^                   Àrthritis & Podagra.
 KMMi_aaa« AMoétHM —— *-M-a»__«___i_«M a.M_aaa^M«»»PMB»MW Maatha
 tre adhu~ cib.jsderineatunevacuatione prius per vomitum fatta,
 ita paulnrimftng'iiné detrahes.Secanda eft autem e diretto cru-
 ris fluxione infesti vena pnefertim in brachio infernali vero haec
 non appareat, media.  Quod fi vero manus dextrà dolore infefte-
 tur,  venam in dextro crure fecamus juxta talos,aut poplitem, aut
 piantanti pedis ,  poft fettarn vero venam fi dolores adhuc perfeve-
 rcnt, Se fortis tenfio fit in affetto membro,faepè in ipfo infiammato
 Crure vena incifa,& multo fanguine detratto, hominem liberavii.  *
 Memini itaq; ,inquit Philagrius,cuidam , in quo humores aequali-
 teroranes&multus inprimis fanguis redundabat, bis fanguinem
 «x fétta vena detrattimi , in quo manifeftè cognovi,quantam vim
 liabeat vena e diretto membri affetti lètta.   Qtì_m etìim dexter
 pes ea finzione infeftaretur,vena dextrae manus incisa, confeftirfi £
 moleftiis eft liberami: quumq; tribus interptffitis diebus alterum
 item crus fluxus infeftaret, vena finiftrae manus fetta,fimiliter a do-
 lore liberevafit i modo corpus fit plethoricum. Hoc He.  Inde
 Khafis: Cum cognofcimus,quod materia eli fanguinea , incipia-
 mus minuere ex latere contrarìo,& hoc propter duo commoda_»,
 •Quorum unum èft, materiam declinare ad Iocum,& fecundum eft,
 retardare fluxum ?.d locum apoftemàtis.   Si ergo dolor fuerit in
 péde  dextro, debemus minuere de manu dextrà & Bafilica, vel de
 quibusdam ramis ejus, & non debes ire ad aliam venam. Si autem
 nonpòteris minuereipfam,ncq; aliquemderamis ejus, minué de
 mediana,quia quidam rarnus de vena bafilica & de vena Cephalìca
 conjunguntur,& exea conjunttione fit Mediana.   Minuere au-
tem de Cephalìca non multùm juverit in hac caufa» quoniam illa
 vena non  dèrìvatur nifi à'parte fuperiori duarum partium venae
 concavae,deindeillic afcendit fpina,& tendit ad manum,& propter
 koc evacuat fanguinem capitis & colli citius, ex parte autem infe-
riori tardius. Bafilica autem vena ab ifta dividitur intra & extra à
«libano pettoris  inter Iatera,& venit ad manum fuper parte axil-
larum, & proptereà evacuat fanguinem à partibus inferioribusci-
 tius.  Et debemus minuere fanguinem fecundum tnagnitudinem
 •itoloris&yigorera corporis, Se faciemus multisvicibus.quoniam
*^o probavi hoc, Se inveni perfettius in declinando materiam à lo-
                                                     co 
                      Sanguini*MÌ/fie*               ' ^ jy<$
 •awa-_____iMa.ka-Maaa>i «-———————aa, —-'•-• aaaaaaj_nPM___a__| a»_(P_p__(aaa]
co,&attrahédo,quod curritad ipfum, Se ratio etiam concedithoe;'
Sed non eft locus dicendi. Si autem aegritudo fuerit in manu,pofc
fumus materiam declinare duobus modis,autad alteram manum,
aut pedem oppofitum.   Et forte minues de duobus locis brachio
Se pede,& primo dcminurione ex manu,& pofteà de pede. Et de-
bes minuere fanguinem fecundum virtutem corporis Se fecundum
accidentia apofteraatis,& fecundum pulfationem Se extenfionem,
Se calorem,Se ruborem,  & multoties fufficit cur a ifta fola.  Etc-
go narrabo vobis,quod 'firn vidi de quadam muli ere,quae vocifera-
batur de dolore in die & fero in dextro afceta, cum magnum effet
apoftema calidumrubei coloris, cum extéfione forti ocpulfàtione,
mulier autem erat pinguis & multùm fanguinolenta, quae ante ac-
ceflìonemufa fuerat latte & carnibus,cujus virtus fortis fuerat.  Eo
minui ipfam in manu finillra de Bafilica,& pede dextro de faphena
eadem hora,& de quolibet extraxi libram media m, & poft tres ho-
rasfblvi ligamen,& poft iterum  extraxi libram f. Se poft cibavi
etiam ipfàm,6c poft tres horas extraxi de Saphcna libram mediam,
& tunc ceflàvit d olor &punttio.  Et mulier rogàvit etiam, quod
iterum extraherem de manu , fenferat enim maximum adjumep-
tum. Sed ego volui materiam declinare inferius propter duas cau-
fas,quarum unam non dica hoc loco, ckaltera eft utilis, imo necef-
faria in locis talibus.  Scias, quod ipfa mulier patiebatur in finillra
manu dolores debiliores,& propter hoc volui,quod materia decli-
naretur inferius, quoniammedicusdebet confederare hoc,*quoui-
ara ego curabauv quendam hominem,cui  contìngebant dolores
conjuntturarum ex materia fanguinea cVincipicbant dolores in
juntturis» quae funt inter afeetam &rafcetara in dextrà manu,&.in*>
terrogavi,fi accidebant dolores in manibus de pedibus,6c dixit mi£
hi,quod fimilis dolor accidebat ei in manu finillra,feilieet in ejus
juntturis,6t adhuc magis fortis,&quod nunquam in pedibus fimif
l'iter. accidit,& tunc noluì minuere in manu finiftra omntnò,fcd in
pede dextro.  Quidam  autem medieus primo curabat eum Semi-
nuebat in manu  dextra,prop ter apoftema calidum, quod habebat
in juntturis manus, feilieet manus finiftrae,«5c quievit dolor in ma-
uu illa,fed declinavit in manu dextrà cu apoftemate calido majore
                                 Ce e ce  2             al-
* 
%2trtbrìttl & Podagra.
 r  altero,& quando ego iftud quaefivi ab ilio homine,intellexit,quod
   ègofcieba pluqs uam alipde pllyfica#& haec erat una de rationibo,
'   ptopter quam tu declinare debes materiam ad alteram duarum_
   partium,& maxime quando fuerit dolor in difpofitione tali,quod
   poflit augmentari,& hoc in principio doloris, quoniam in tali dif-
   pofitione debemus cavere a minutione & frittione & aliis, quae at-
'   trahunt materiam,dc etiara debemo dirigere derivationem materia;
"   ad aliam partium, quando-in aliqua partium fuerit'n_embrun.no-
   bile.quando materia currere poflit.  Acpaolò posi :■ Et cura Ifchia-
   dicae paffionis eft.minuere fanguinem ex vena Anchae,ubicunqjap-
   parùerit ex parte finillra, fi autem non apparuerit,minue aliquem
   de ramis,qui funt in dorfo pedum Se in medi etate extrdnfeca^fcili-
   cet in parte auricularis ócmedii digitorum pedum,quoniam.rami,
;   qui funt in ifta parte,ramificànturex vena faphena^&ifta ócanchae
   vena quamvis ambae dividantur ex eadem Vena apud genu,  tamen
   melius eft minuere ex vena anchae,aut ex ejo ramis,quam exfaphc-
   na.  Imo melius, quam ex vena, quae in genu eft,' ex qua vena ifta
   &faphena divjduntur, Se propter hoc medici utuntur minutione
  iftius venae,per experientiam nos autem confideravimus &experri
■ fumus multotiensT&invenim£,ipfum eflè"ficutdiximus,&labora-
  Viraomulrumad inveniendam rationem in ipfo, & credimo, qudd
  jam inventa eft , fèd non eft locus eam docendi,& debemus exifta
  vena minuere poft minutionem de Bafilica ex manu pedi oppofita,
  & maxime quando corpus plenum fuerit, pofteà fubtiliamus dia>
  tam, Se prohibemus motum  & equitationem, Se ifte modus non
  Indiget alia cura.  Secundus modus eft, ut minuas in principio de
  eadem vena,poftea damus medicinas laxativas.  Et ftatim :  Si ac-
  cesfìo fuerit, citò minuemus. Et ego curabam quendam hominem
  ex paflìone calida juntturarum , cui etiam folebat venire acceflìo
  fortis infine veris,&  praefervavi ipfum ab accesfione annis tribus,
  in quarto autem anno contingit eum agere iter, qui non potuit ca-
  vere a contrariis, & pofteà vidi ipfum ,  Se dixi ei,quod fi non mi-
  nueret fibi, renirct fibi acceflìo,ipfe vero credebat,fefànura effe ab
* aegritudine, Se ideò non cùravit,poft paucos autem dies fenfit dolò-
 ietà patypjo in npftc in gènu?quod non wmit, fed vinum bibit,
                                                     cum 
                        Gangami* Mifiio*                   fff
   mmmmommmmmmmmmm■_._—■. .;        n  -__...■ «n  ■ n»t %amOmm*m*m*mmmm
   cùm autem pervenitin notte, arripuit eum dolor fortis,&manè
   ego veniens ex traxi de fanguine lib.fi. Se permifit fic duabushoris,
   &pofui defuper& fantalum rubrum,& acetum,  & aquamro-
   fàtam, & extraxi de fanguine itqrum lib. fi. Pofteà addidi cum co
   cmplaftro balauftias, & notte illa ceffavit prò  majori parte do-
   lor—., & alia.die extraxi de fanguine lib: R.Sc omninò ceffavit__,
   dolor,  & multottensfimilibus iftis illud accidit.   Hatlenus autor.
   Haec Sigifinundut Kolreuterus non  folùm verbis, fèd etiam iisdem
   experimentis refert:Phlebotomia in plethora tantum proprie con-
   venit. Quidam vero ex quacunque fuerit caufa, vena; fettionem in
   principio fieri jubent, rationem reddunt, quia materia plerumque
   in venis continetur. Quidam ipfam prohibent ex autoritate Avi-
   cenna;,  quoniam  phlebotomia fecundum ipfum efficit materias
<■  fluxibiles&curfibilesad juntturasJlocaq;dolorofa.Cùm ergo affe-
   ttio plcrumq; fit ex cacochymia (nifi effent mixti vitiofi Se redun-
   dantes humores cum fanguine in venis) non ex plethora , magis
  mihi purgatio probatur, quàm vena; fettio. Adhuc : venam apcriri
  fuadent  nonnulli Oc in pituitosà arthritide, dicentes humorem
  illius caufam in venis quàm maxime continerì, quantitate magis,
  quàm qualitate offendentem, eamque potiflìmùm  fieri debere,
  cùm morbus incipit, quibus refraga/i jam non licet, fed olim da-
  bitur occafio, fcimus eos,ex morbo hoc faepiflìmè pioleftatos, per
  imperitorum confili um ex vena fetta  ingens haufiffe damnum,'
  praecipuè naturae frigidioris, quales plerumque eolaborantes funt,
  evacuato enim caloris naturalisfundamento, corpus frigidius re-"
  linquitur, generationiquepituitoforum humorum aptum. Vereor
  ego, ne etiam crudi humores extra venas per corpus vagantesox
  ipfàrum aperti one, per confequentiamadid, quod vacuatur, in
  ipfàs retraherentur, raotusexempiis. Memini enim paucis elapfis
  menfibus cuidam arthritico tempore paroxyfmi, apertam fuiffe
  venam Se ad libram unam fanguinis extrattum, pituitam fangui-
  neam potius, quàm fanguinem pitpitofum dixiffes, fuo enim da-
 mno prognoflicationis meae periculum experiri voluit,judicet qui-
 libet, utrum vera poflit elle fententia , materias extravenatas vel
 extra venas. vagantes in ipfas non poffe retrahi, forfàn meam ex
                               Ccccc j         "   dittis 
 758                 Àrthritis  & Podagra.

 dittis hàbetis opinionem,totum enim corpus confluxile & confpi-
 rabile eft,  neque me inconftantem quis proferat, fi invenerit-, di-
 ccntem, materias jam occupantes juntturas diffìculrer per purgan-
 tia medicamenta poffe retrahi, nifi enim hic refluxus per venas
 fiat ad placitum Avic: alia non eft in promptu via, bene verum eft,
 ipfos in principio eam fuadere, còncedunt ergo Se tunc & femper
 pituitam in venis cum fanguine mìxtam contineri, Se per corpus
 ferri, Quare enim phlebotomiam Cuaderent. Et deincepsdn fangui-
 nea Arthritide venam aperiant in vere potiflìmum. Nam huic dif-
 ferentia; proprie convenire videtur,& ipfius utilitas fequenti exem-
 plo manifeftatur. Quidam curatus ex Arthritide fanguinea, per
 quatuor annos nullum habuit  paroxyfmum.  Unde  vittus ratio-
^»nem& curationes fpernens , licet admonereturàMedicis,& peri-
 culum recidivae vel alterius mali praedicerettfr, tandemnottequa-
 dam ipfum corripuit dolor fortis, ad quem  rurfus vocatus Medi-
 eus, qui anteà fub cura ipfum habuerat,ftatim tfcfl. fanguinis extra-
 srit,  poftquam quatuor horas dolori ìmpofuit  fandalos, acetum
 &àquam rofaceàm, Se iterum detraxit tufi.fanguinis Se addidit
 empiaftro balauftias, dolorque illa notte quievit, fecunda die illi
 iterum extraxit ftv unam fanguinis,& dolor  omninò ceflàvit, limi-
 le quid ego multis eveniffe feio, unde eò libentius adhortandi gra-
 tta pofui. Hoc ille autor.  Ex eodem genere Francifcus India lib. t.
 cap. 7: Saepè à calìdis humoribus  oritur Àrthritis, nam nonnuUos
 feio à doloribus infeftiffimis fecundum omnes  fere articulos cor-
 reptos fuiffe cum tumore &rubedine, praecipuè circa genua, Se
 pedum articulos, quibus per alios multa remedia adminiftrata fue-
 rant,& ego pofteà vocatus,cùmaetatem confideràffem,infpexiffem-
 quetemperaturam corporis, naturam morbi, vires&plenitudì-
 nem,& Galeni praeceptum maturo confilio animadvertiffem io. de
 comp.medic. cap.z.dumque meam fententiam profero,ftatim pro-
 pofui, ut illis vena fecaretur dexteri cubiti, &copiofiùs inde fan-
 guis extraheretur? quo fatto omnes dolores eadem  die capetunt
 mitigari, adeò ut jspftridiè à doloribus immunis evaferit : atque iis
 prxteritis diebu? vocatus à nobili Joh: Baptifta Zaccaria, qui qua-
 tuor 4ierunj ffa$$ $}pJoribus  girca articulos  pedu  dextri vehe-
                                                      men- 
                       Songuinis Miffio.                  750
 mmm^mmmtmmammtmmmmmm       ■   ■—     ■■aa_M__--Mt«»a-_Mi»aa_,
 menterlaborabat, adeò ut ob doloris importunitatera de fua falu-
 te valdè fufpicaretur,& cum locum dolente vidiffem, tetegiffemq;,
 òcnullum cognoviffemtumorem, fed potiuscalorcm intenfum,
 Se venas habere turgentes Se plenas, ftatim ,ut illi extraheretur eo-
 piofus fanguis à vena cubiti ejusdem lateris, ordinavi, quo, me prae-
 fente,fatto,illicò à dolore illomoleftilfimo liberatusfuit.ifiV/VtfK*
 autor. Ac in dolore ArthriticojàrfjMf'Pfttr Vaulus Varedafempet
 fecanda eft vena, idque non femel nec bis folùm,fcd aliquando ter,
 quater & decies & ampliùs, fi opus fuerit, impecio virium robore,
 quod confentit, & Anione, quae eft affettus poftulans evacuatio-
 nem omnium humorum, quoniam hi fluunt ad locum tumore af-
 fettum , ac proinde revellcndi funt. Hac ille. Adjicit & hoc Fi dm
 Vidius lib. 5. venae fettio non modo iis egregie fuccurrit, quibus ob
 fanguinis concurfum articuli dolent,  verùm etiam fi vere & au-
 tumno adhibeatur,faepiflìmè per integrum annum folet homines
 ab ejufmodi doloribus praefervare, praetcrquam quod, ubi illud ab
 initio fuerit adhibitura, nonnunquam perpetuarti valetudinem
 polliccatur. Haec V.Vidiu*, Galen. lib.de cur: rat: per fàngv»* miff:
 cap.J.Sic C.Celfitmìib. a., cap.ult. nominatimappellans.  Hujus ver-
 ba ipfà accipe : articulorum vitia ubi fentiri caperunt, fanguis mit-
 tendus eil. Idenim inter initiaftatimfaclum, fiape annuam, nonnun-
 quam perpetuata valetudinem bonampraftat.
      Hxc eadem quidem  magis firmat Alexander BenediUus , at
 meminit digefiionù,cu]us mentione nunc fecunda controverfia figni-
 fìcantiùsprodetur.  Autoris hujus verba ponantur : Ubi qui* initia
 ternari arthritide coeperit, fanguisprotinusmittendo* esl, quando ejus
 caufa &paspoprovenerit, co miffo ,fiape annuam, nonnunquam perpe-
 tuam valetudinemprafilat.Alioqui,nifi digeftàmateriì,fanguini* mifi
fo non neceffariò habetur, bumoret enim adpemiiiemagit. Ethoe eft,
 quod fcribit M. Gatenaria : de phlebotomia videtur controverfia,
 nam Serapio non concedit, phlebotomiam effe fiendam .materia
 oiondigeftà. Avicenna vero vult,quòd fìat in principio. Refponde*
 tur, quòd Avicenna habuit intentionera ad dolorem, qui eli fortis
 *5c multùm attrahit,ideò ad divertendum concedit phiebotomiam
 in principio, pofteà dicit > incipe a re forti, quamvis debilor fit in* 
7<So                 Artbriti* & Podagra.
I a . i iiawM-   . .   H    ' l  '-"      '  Il p^I"II.   ■'     ""■' -
columior.  Ifte autem fermo vefter contradittorius, fed dicatur,
qpòd nulla eft contradittio, quia quando dicit, incipe à re forti,in-
tcliigit,incipeab evacuativo elettive evacuante.
     Nunc de tribus illis controversi* haec extrema eft, ex quibus^
nam artubus fanguis fit detrahendus , quidam ex adver fis femper con-
tendunt ,Avenzoar autoritate forfitan nixi* Cura hujus, inquit ille,
eB phlebotomare cephalieam ex oppofiea parte pedis, fiubtrabendo de
fanguine fecundum conditione* nota*.Similia fuperius occurrunt.ytfw-
ctnna autem fanguinem ex affetti lateris artubus mitri jubet. Hanc
controverfiam Johannes MichaelSavonarola dirimit, phleboto-
miam,inquiens, facias,fi non obftent aliqua,& maxime fi fuerit fan-
guinis  multitudo ac dolor, ab ipfo pendens fanguine aut humore
ipfi fanguini admixto ; unde Avicenna :  Et fi fuerit fànguinea,aut      6
cum dominio fàngumis,oportebit, utadminiftres phlebotomiam.
ex parte contraria, & fi fuerit communis juntturis, tunc ex utrisqv
partibus fimul.Et advertequod n.continen.lcribitur ; Ci quis habet
dolorem in pede dextro,fiat phlebotomia de bafilica dextra:fi in fl-
niftro, de finiftra :  Et fic videtur convenire dittis Avic: Propter
quodGentìlis dicit, dittum AviCennae debere ìntelligi, quando efl
ultimarepletio.  Nam tunc,quiaintentio eft ad evacuationem &
diverfionem à toto, licet tranfire per duos diametros. Quando ve*
rò non eft ultimata repletio, Se non intendimus ad evacuationem,
fed ad diverfionem folùm, fic poffumus phlebotomare  de Bafilica
five de fàphena ejufdem partis, &fic ceffat contradittio.  Hac bie.
Caeterùm Almanfior idem tradit praeceptum,quod Se Avicenna, lin-
de Nicolaus Nicoli .* dixit Almanfor; aeger fi dolet in dextro pede,
ex dextrà manu eft phlebotomandus. Ac M.G'atenaria : Ci eft in ma-
nu dextrà, fiat phlebotomia, in pede dextro tantum per unam dia-
metrum & ècontra. Sic vero Bertruciu* : à principio fiat flebotomia
diverfiva de bafilica finiftra, fi dolor eft in brachio dextro, vel de
bafilica dextrà, fi dolor eft in finiftro. Et flebotometur à principio
falvatella pedis dextri, Ci dolor eft in manu dextrà, Se è converto
fiat*, Ci dolor eft in cruribus aut pedibus.  Et poli illam phleboto-
miam , fiat flebotomia praeditta, quoniam,ut ait Avicenna i. com,
fen^-de flebotomia diverfìv^cjuod^ebowa^ia fieri poteft per dìa- 
                       Sanguini* Msifio.                  ySi
 ■     I -a—,- _,! ,.   - ■       „ —----------------........  1
 metrum imam, nequaquam vero per duas fimul. tAc Vidus Vidius
 etiam autor eft, ut chiragra premente, ex pede detrahatur fanguis.
 l'erba penanti-r : Ubi omnibus fèu pluribus fimul dolor communis
 fit(nifi aetas,vires,anni tempus, aut aliud quippiamimpediat) con-
 tinuò fanguinis mislìo aggrediendaeft,  fecanda autem imprimis
 eli vena media lèti interna dextri five finiftri cubiti. At fi ex fuppref-
 fione menfium, ttè:morrhoidumfivevaricum credas dolorem or-
 tum duxille,pròvocatio eorum prodeft. Caeterùm flinferiores po-
 tisfimùm arridili dolorem experiantur, quemadmodum in Ilchia-
 de, gonalgia ac podagra, &  ingens fanguinis copia incorporere-
 dupdet,  ex cubito primum lateri dolenti oppofito,tùm ex eodem
 mittendus eft, at Ci materia non nimis redundet, finis erit ejufdem
lateris duntaxat cubitum eligere: quemadmodum utrumque cubi-
tum, Ci dextri  ac finiftri inferiores articuli  uno & eodem tempore
acqualiter doleant : Cm autem fuperiores potius, Se precipue ma-
nuum articuli infeftentur , fanguis mittendus eft ex vena tali five
poplitis,6c hac  dextrà vel finillra five ex utraque,proutdcxtra dun-
taxat vel finiftra,five eriam utraque manus fimul dolorem experia-
tur.Hac ille. Praefèrvationis gratià F.Platerus,quitYita loquitur,veni
pedis fccari jubet. Sunt, quibus non placet, venam pedis incidi, ur-
gente chiragra.  Ex qua nota Pafcbalioiyin arthritide dextrà: manus,
inquit, venam cubiti finiftri fècamus»óc in podagra dextri pedis ve-
nam cubiti dextri incidimus : quamvis aliqui cura Galeno venam
poplitisìiniilrxfccandnm efte volunt. linde Pareda : fi omnes ar-
ticuli afficiantur, fecabis bafilicam dextramautfinillram. Si arti-
culi dextri bracini affetti fint, ex finillro evacuabis & centra. Si fit
podagra dextri pedis, feca venam brachii dextri aut finiftri, quia
ha; partes eandem habent vaforum rcttitudinem cum loco affetto.
Ac Spigelius: fi  univerfalis efl:  per omnes corporis articulos, brachii
vena mediafecanda : Ci vero pedes laborant, fimiliter in brachio
mittere fanguinem convenit  ejus lateris. Et tandem D.Dan.Senncr-
tu*: fi omnes aut plurimi articuli afficiantur, bafilica in dextro vel
finiftro brachio aperienda. Si unus tantum articulus, inoppofìro
venafecanda.  Ut fi in dextro bracino articuli afficiantur, infini-
ftro brachio vena aperienda, fi in finiftro, dextri brachii vena tun-
                                D"<U             den- 
j6z                 Àrthritis & Podagra.
I   ■  III  -Ti   |  ,    a.        il          ■ MI li   ■ ■«   ■     ■■
denda_..   Si dexter pes laborat, vena dextri brachii fecanda_.,
fi finifter_,,  vena in eodem latere in cubitu aperienda-..   Hoc
enim commodius eft , quàm venam in pede lateris oppofiti ape-
rire-..  Illa enim venaei fettione humores fluentes revelluntur_,,
hac tantum derivantur.  Eadem ratio eft,  fi dolor fit injeoxen-
dice. Hic Se quantum ad novisfima imitatur Spigelium : fi vero pe-
des laborant,fìmiliter in brachio mittere fanguinem convenit ejus
Iateris,cujus pes afficitur.  Hoc enim melius eft, quàm venam po-
plitis oppofiti lateris fecundum aliquos Galeni autoritate du-
ttos,aperire.  Illa namque humores fluentes intercipiuntur &re-
relluntur, hac tantum derivantur, quemadmodum alibi plenius
demonftrabimus contra vulgarium medicorum receptam opinio-
nem. Non enim habent eandem vaforum rettitudinem, ut putattt
iMi, cum loco affetto pes finifter atque dexter. Et mox Vlaterom ac
Parcdamfequitur : Si dolor fit in coxendìce , diftinguendum eft:
nam in principio, quia fcopusrevulfionismagis urget, ex brachio
eodem ieeabimus venam, aut ex altero crure,potisfimum in mulie-
ribus , in quibus luppresfi flint menfès.tunc enira revellemus & e-
vacuabimus ex parte, rpagis tamen revellemus. Quòd fi in princi-
pio, ex eodem pede venam fecare aufifuerimus, magis attrahemus
humorem (deorfumimpetum habentem) ad partem affettam. Fa-
ttà,revulfione, quando jam humor ex parte evacuandus eft,  quod
indicat affettus fattus, tum ex eodem pede fecanda vena eft.  Hanc
tandem fententiam exprimunt verba DDSennertL
      Nunc curae fit..prelato rerum ordine, quid fèntiendum, fini-
re tandem ac fimul breviare. Ut multa reraedia,rta etiam detrattio
fanguinis non funt fine mixturaincomraodorum. Incisa vepà.hu-
moresreddunturcommotiores, at corpusevacuatur iisdem, ho-
rum  ut impetus compefeatur. Quo nihil melius accidere poflè vi-
detur.  Avicenna fanguinis misfione curatvertiginem, qua humo-
res fùnt multò concitatiores.Hoc reinedii igitur quo jure hictime-
tur r 'Paulus Mgtneta pituitae rationem maxime habet.Aft non mul-
titudo fanguinis tantum, ut praeclarè oftendit Alex; Maffarias» Ced
etia ejus impetus & gravita* morbi hoc auxilii genus aliquando re-
quirunr. Nec non firn t^qui afferunt, Arthritide accedente, vitiofbs
humores à principibuspattib^internis in cxtemas,3ceas quafi fer-
                                                     va* 
                     • Sanguini* Misfio.                  yS\

vas depelli. Unde eos aegros Se animo Se corpore valere. Imo ilio
morbo, ceu medicina quadam, ad longam plerunque perduci fe-
nettam. Hunc igitur tàm falutarem motum nunquam miffione_.
fanguinis non inhiberi.   Nec nos hoc remedii genus femper, fed
tùm demum adhibendum ducimus, ubi dolor eft intolerabilis, cui
homo haud par, jam fuccumbit & fibi metuitincurfum ab epile-
pfia. Nonpunquam corpus humoribus adeò fcatet, Se eorum vis
tanta in artus commovetur,  ut concìpi nequeat, utque metus fit,
ne fimilis iij. vitalia fiat impetus, tàm vehementer redundantibus
humoribus, iisdemq; tàm impensè concitatis. Si ergo tà gravis,tàm
periculola, & horum artuum inflammatio urget, mittendus uti-
que eft fanguis. Sed iidem urgent, Arthritidem quandoque criticam
effe. Cujus quoque Vidam Vidiom lib.^-de curat: cap. 3. meminiffé.
Si quis febre maligna diu jattatus, Arthritide,ut vocant, univerfali
opprimitur , profettò humores,  incisa vena, in fanguinem & in
vifcera ad vitantneceffariaperniriosè allicientur. Nos vero haud
ii fumus, qui deftinavimus fanguinem femper detrahere. Nec illa
critica tàm gravis erit. Saepiùs finitur fudationibus. Satis eft,aliquid
loci efle huic remedio, quod admodùm fàlutare praedicant experti,
ut Rhafes, Kolreuteru*, Francifcus India,Vidus Vìdius. Hi & autorita-
te prifcorum nituntur, Galeni & C.Celfi. Si Pareda femper,urgente
neceflìtate, fanguinem emitti cenlèt,ego nihil contra dico. Appe-
tente vere maxime incidendaeft vena, cùrff cavendi morbum cu-
ra fufcipitur. Ubi hic repetit làepius, ceu malum familiare, fanguis
fingulis acceflìonibus mittendus haud eft. Qjiam multi explican-
tur omni opinione citius, bononè Naturae an quafi negligenriae.
Nonnulli mane fudant leviter in letto, ac pilulis Francofortenfibus
utuntur, reliquis remediis pofthabitis. Si quis integrae aetatis pri-
mo Arthritidis incurfu decumbit, ac  fanguinis misfione ftatim
curatur, eà adjuvatur plurimùm. Quin eo morbo hominem nun-
quam pofteà tenratum fuiffe, nonnullis obfcrvationibus eft com-
pertum. Nec ratio defiderabitur, cùm hoc mali in ipfo hxreatfah-
guine. Scio quendam articulario morbo implicari cceptum, fan-
 guine ter detratto,penitus convaluiflè, atcalculofum pofteà fuiffe.
 Hic mane fabulofam reddebat urinam, caeteroqui fàniflìmo fimi-
                                Ddddd 2             iig 
yd.\                   Àrthritis & Podagra.

Iis ac fui negotii gerens.  Interdum vero nephriticisardebat do-
loribus.
       Quod ad fecundam controverfiam attinet, impuri certè,cru-
diquehumorcsaciiMalfa; fànguineae affociati, tantum dolorem,
tanturrrque impetum in artus facere queunt, ut fanguis omninò
minuendus fit, incisa quadam vena. Quidam aetate provettus,na-
tura pituitofus, aliquot dies genio, corporiqueindulgens,gravisfi-
mà tandem arripitur arthritides^enu rubebat maxime, ipfe ani-
mam ducebat aegrè,  ac mentis prorfus alienata; erat.   Quare ei de
notte mittebatur fanguis ; Mane relìpiit penitus, a meridie privata
etiam obibat officia,  nec greflù ampliùs deficiebatur.   In fanguine
notae fat crudorum humorum deprehendebantur. Perite C. Celfus,
cum fit, lib. 2. cap. io. inquit, mìnime crudo fanguis mittendus,tamen
neid quidem perpetuum eft.  He que enim femper concoclionem res ex-
peclat. Quin fanguinis miffioni eft interdum locus, admodùm no-
rabili Cacochymia. Quamobrem Conftantinus Lucaslib. 1. in Avic:
cap. de phleb:cap.33. humorumpeccatum in quali, ac intemperiem
aliquam fìmplìcem partium vena fìclionem qudndoque indicare, ac
etiam illà convenienter folli, quemadmodum e.34. ipfam fanguinis
mìffionem à cacochymia indicari oftendit-, , cacochymia, inquiens,
licet primo ipfàm purgationem indicet-,, fecundo tamen loco
etiam  iplàm vena; fettionem indicare poteft , quia & fi caco-
chymia dicatur humorum peccatum in quali, in quantitate ta-
men etiam peccatum exiftit, & ficut eflèntiale plenitudinis eft fan-
guinis augmentum,  itàeffentiaiccacochymiae eft aliorum humo-
rum a fanguine fttpra naturalem flatumincreraentum : unde fui
natura evacuationem indicare poteft.  Et cùm phlebotomia non
modo fanguinem educat, fed eriam alios humores cacochymiam
facientes, proptereà dicendum, quod cacochymia venae fettionem
uti evacuans auxilium indicare poterit. Tertiò Ci ex cacochymia
magnus expettetur morbus,adeò ut celeri ac praefèntaneo egeamus
reraedio,eo quoque tempore indicarepoterif vena* fettionem,tan-
quam praefentaneum & expeditisfimum auxilium.  Quarto cùm
cacochymia fieri posfit citra & ultra fanguinem, citra in telligo in
cruditate, «Se ultra in biliofis, ideò fi. ultra iànguinemexcefferit,
                                                    tunc 
                      ^Sanguini* Mìsfio.                   765
 ———————————      WMaaaaaa—aaa> aaaaa-aaaaj — a___p______aaa~a— aaa. waaaaana*
 tunc uti intempericm calidam h.ìbens fanguinis misfionem, uti
 refrigcrans indicare valcbit.  Denique fi dicatur, quod humores ex
 illorum vitio poterunt irrucre ad partes, tunc etiam affluxus ratio-
 neindicarepoteritfanguinismisfionem,vcl tanquamrevulforium,
 vel tanquam derivativura auxilium. Iis itaque confpieuutti fit,quo
 modo cacochymia indicare poteri t fanguinis misfionem, Wti eva-
 cuat ivum magnum,prafentaneum refirigerans, mulforium ac deriva-
 tivo^ auxilium.
      Confcquenseft,ut venganomi nentur. Nam non nunc id agi-
 tur ampliùs,  detrahendus nec ne fit fanguis, fedquaenamvenae
 artuum fint incidendae. Galenus lib.de Sangp.mifs.tp.tradit,podagri-
 eos ex cubito, comitiali morbo ti vertìgini obnoxiospotius ex cruribus
 vacuandoseftè.Simile quid Ub.z.demorbisVulgaribus praecipit. Idem
 venam pedis incidi juber, unde Arabes,ac mox juniores, Bertrucius
 Se Vida* Vidiu*. Pofihaliu* autem Se Pareda,quos fequitur D.D.Sen-
 nerttu, flint autores, ut fànguis,etiam urgente Chiragra, ex brachio
 mittatur. Et M. Gatenarìa cnm adhibet curationera :fi esl in mano
 dextrà, fiat phlebotomia in pede dextro. Si ramen pedes fint debiles à
 natura, non debemus hancfiacere,ne materia attrahantur adpedes,fed
 tunc fiata bafilica. Aecedit & hoc^juod humores ob direttara,rigi-
 damque ftaturam corporis fiumani magis vergant deorfum. Iraq;
 incisa pedis vena, ii magis magisque alliciuntur, qui quoque infi-
 dentihi,licet inde mittatur fanguis,tamen rcmanent,tumorem jam
 facientcs. Affiigente dextri lateris lfchiade,Canguis ex brachio fini-
 ftro, mox ex pede aegro, rurfus ex brachio, fed dextro detrahatur.
 Si faemina; articulariae non refpondent menftrua ,  vena tali non
 fèmperincidenda eft.  Johannes Paulus Turrianu*fxminara, dolore
 manus dextro indicem digitum (f minimum Uva occupante, ac etiam
 interdumfinifirum genu impetente,c uran$,intcreà, i nq ui t, ficopum di-
 r'tgerem adeurationem agritudinis,qua nunc in fiat. Nam menfespofleà
 ciemu*adpracautiovem, eos tamen neqs in curatione neglige»tes. Ve-
 rùm menftrua tali detrattionefànguinis funtprovocanda eotem-,
pare, quo ea ferri foli ta funt. Verendumeft, ne pedes attratto fan-
 guine onerentur.   Si faemina uterum gerens vel infantemlattans,
 Chiragra laborat, fanguis ex pede haud detrahatur. Hifce raro eo
                               Ddddd  3             tenv 
 •766                Àrthritis & Podagra.
 ■--->«a_IIH__«B__..------.  — .1  i  ■              ■aaa--a--a-M--__r-
 tempore proveniunt menftrua.  Sunt& aliae circumftantiae,quas
 ritè expendere, artis eft, & curae. Multas faeminas Arthriticas cura-
 vi, quae pofteà convaluére.  Abnormi ab incifione venae pedum,
 qui tam facile ócfpontc interdum inturaefcunt, collettis humori-
 bus.   Idoneis pharmacis menfes poftmodum moveri  poterunt.
 Podagrici,defperatà quali valetudine, fimul ac repetiitmorbus,ve-
 ttam in pedis dorfo incidi jubent.   Quolevantur, nonveròlibe»
 rantur,exercenturiaepiùs,pedibus femper tumidioribus,
      Nefcio quo modo tam raro Se quali inviti ad incifionem ve-
 narum pedis defcendimus,certè non ob id,quod cubitus & brachi-
 um fint partes fuperiores& magis vicina; capiti , quod fons catar-
 rhorum ,  Arthritidiscy   Rheumatica in vulgus habetur.   Qua
 mente Rhafes cephalicumfanguinem,cephalica cubiti vena incisa,
 retur emitti.  Et ex recentioribus quoq; Piatearius ;  Rheumatica
 caufa perpenditur ex hoc , quod accidit cum capitis gravedine&
 humorum motu titillatio Se fluxus per nucham & fpatulas  à pati-
 ente fèntitur ,fi fanguinea materia eft,fiat minutio de fàphcna ante
 acceflìonem, vel de cfphalicà»fi caufa eft rheumatica.
     Eft haec antiquitùs, vulgoq; reccpta perfuafio, id mali de O-
rebro venire.  O infignem !  O inveteratam delirationem !  Sunt,
fateor, influxiones humorum, Cunt Se catarrhi ac eorum quidam,
uti ego interprctor, etiam cepholici,nunquam vero ,  ut contendit
plebs Medicorum fuperioris aetatis, Cerebralei. Hi de Cerebro flue-
re , fat diu crediti fuerunt, nunc ego eos ih alium curfum cbntorfi,
deflexiq; in Oceanum ipfum, in Maffam Sanguineam,ex qua dedu-
ci queunt omnes.   Ut omnium rerumrita & opinionum quafi na-
turali, fataliq,- lege mutatio eft.Eft terminus fallì.  Hoc celare nec
jusnecfaseft. Si videmus deteriora, cur non  meliora fequamur?
Ingenium humanum veri inveftigandi deprchendiq; ergo eft tam
fagax,taininquictum, tamindefinenternititur.  Supervacuus,\u-
 d:iceCabio,foret infiudiis longior labor,fi nihil licer et melius invenire
prateritis.  Quoties quaefo , antiquitatem vel ufu vel dottrina &
 eà quidem religiosa videmus immutatam. Quare Aur. Prudentius
l.i.contra Sym.
Nune 
                        Sanguinii Aiiifio.                  y&j
                                                  i       __________,
          Nunc etiam qooties fiolttis decedereprodefl,
          ePrateritosAs habitus colto damnare recenti,
          Gaodemus comperium alt qui d,tandemq3r et ecium,
          dgaodlatoit, tardi*femperprocefftbo* ancia.
          Crefcit vita hominis & longo proficit ufo*
          Sic sevi mortali* habet fio mobilie  orde r
          Sic variat Nat ora vice*.
       Cucurbitula artubus cavendi morbi gratiaadmoveTifoIentr
 non autem iis jamdolentibus, fit utiabJEgyptii*.Hi,inquit l.j.e.ir-
 Guilanc>inusapudProfperumAlpinum , in ufo frequenti fimo ha-
 bent in podagrici* doloribus ex fanguini* defiuxuobortis posi univerfa-
 lem vacuatfoem, tumefaclot digitos dolente s fic arifeare^e a enimfca-
 rificatione modico de fluxu*fanguinis vacuato , mirifico eis conducit.
 Caeterùm coxisefficaciter'accommodantur»   Unde  Barthot. Vi-
 cario* : At fi in parte extcriori nihil appareat , fèd in ipfo àrticulo
 mali caufa refidcat, iis potius » quae foràs evocandi vim obtinent,
 dolori medebimur.   Et ideò in coxendìco dolore cucurbitulan»
 faepè propè partem dolentem infixam > cotporeprius evacuatoli
 profuiffe comperimus..
       Eadem Pallio Ifichiadica Se fluxu venarum Hamorrhoid". cp*
 ratur.   Teftes funt Joachimus Camerario* apud Schenckium,Se Pe-
 ter Foreftu*- Ejus obfervarioextat lj.y. Se eft numero fexta ;  de ar-
 thritide, podagra & chiragra, tertianaintermittenti foce e dente ex
 hamorrhoidibu* refir-iclis :. quibus denuo fluentibus podagra'& chira-
gra ceffarunt.  linde LtberatusTde /.*for4/«\r Univerfaliperattapur-
 gatione  per venas.haemorrhoidafes fanguinem iterum. exhaurien-
 dum puto,maximus>eft harum venarum cumcoxendice confenfus:
 Nec difplicetffuxione majori ex-parte comprefla,cucurbiturarum
 parvarum- fupra natem affettam cum fcarificatione multiplicati
 appofitio.
      Non forum ad Arrum ,. fed ad" partes ipfas dofentes admo-
 ventur hirudinesStxftò CuntzutoreS}UtJohiMattkde Gradinava'
 narola, AubertussDoujnetus.
     Hirudinum adhtbitionefluxusp venarum hamerrh* falubrfter
«ieri Cole;,-  At nec earum. futtp-violenta nec eucurbitularumCca-
                                                       riff- . 
     7<$g               Àrthritis # Po dàgra ■
      •            ,   ■■-.-----   ■----- -~—      \. i         ■
     rificatione membra dolentia vulnerari  convenir. Coihmode igi-
     tur Johannes Michael Savonarola e. 22.de Arthr. Et fi phlebotomia
     fieri non poflet aut propter aetatem aut ptopter aliam caufanvi
     tunc uterc ejus vicaria,quae eft fcarifìcatio,fatta cum ventofis circa
     crur» vel fparulas divertendo, autprovocabishsemorrhoidesaut
     menftrua. Hacille.  Cavendi cura cucurbitula; cum emisfione_,
     fanguinis adhibeantur.-. Ea ratione quidam podagrofusfenexfin-
     gulis  diminutionibusLunaris luminis cucurbitula* plantìs fuis af-
     figipatiebatur,levariindefeaftìrman^.   Ubi vero adolefcens tàm
     Viridiumannohim tentari podagra coeptuseft, eihoc remedium
     vix licebit hunc in modum experiri.

     .v.                «% CAPUT  IV.

     <:'V     EXTERNÌS REMEDIIS.
    ■*'■.'.                 & quidem  de
                REPELLENTIBUS.
        NUnc ea, quae articulis laborantibus adhibentur,remedia pone-
        redeftinamus.  Haecdiverfasuhabentfacultatcs. Hieronymu*
     Gobucinius illud maxime expendenaum ducit, an à partium tantum
     modo imbecillitate, an ab humorum à natura alienofum multitu-
     dine,an ab utroq,- is morbus prodierit : neq; enim fluxiones ob-ma-
     terix tantum in articulis confluxum/ed etiam propter nudam qua-
     litatem folam calidam,frigidam,humidam & ficcara fieri folent.
     Quamobrem diligenter obfervanda vera effettrix caufa morbi:
     remediumq; unicuiq-, idoneum ac proprium ,   quoad ejus fieri
     poteft, accommodabitur. Hac ille.   Nunc fi fimplex , inquit Va -
     leficus deTaranta, Avicennam Cecutus,qualita* laditjanelar as, folis
     altcrantiba* caratar.   Verùm talis Àrthritis fingitur potius :  ea .-~ -M
     nunquam eft fimplex intemperies &fine  ma_erià,uri loquitur plebs  r>-^B
     Medicorum : ex inflammationis genere eft :  h_ec vero nunquam-.
     extat fine humore.  Qui certe  finon multo fudore aut madore,
'  -.*  tamen fotti & ìride ortohalitu diffolvitur.  Quàmfeienter itaq;
     Galenu* in comment, Aphor.6. Aph. 49.   Hippocrates podagricis
                                                        in- 
                       Repellenti*. '                    769
 ■—■....." n »■......tkmm ■! .—_,—_—— ni       i   !■■ HI —pp»
inflammationibu» terminum non integr* folutionis diemquar-
tum decimum, fed quadragefimum pofuityraia, qui itt dearticula-
tion ibus humores infunt, per ligamenta ipfos amplexantia oportet
per modum vaporii evacuari.  Commodè Vhilotheus etiam verbo
ctTfjLo&àoSi utitur. Quapropter folis alterantibus vix erit locus.
      Repellentia, quemadmodum Se ea, quae vocant,?rohibitivoi
primo curationis tempore proficere exiftimantur.  Nam Oriba-
fius ex Graecis hoc fcriptum reliquit,& quidem 1.4.de locaff. curaU
curatio eorum, qui morbo eorrepti funt,ab evacuatione debet in-
cipere : tum repellentia adhibenda,  fi manus, pedesq', defluxione-
tcntentur ;  at Ci coxendicum fluxio tcnet, a repellentibus abftinen-
dum.   Similia proferunt Arabes, ut Haly abbai Se Serapio,  ex re-
centioribus multi, ut Fr•ancifius Vedemone. Peter de Largelata, Jo-
hannes de Tornamira, tAr colane,Chrifiophorus a Vega , Antonius
Avaretz.,Felix Platerus, Adriano* Spigelius.
       Ad  id Afuamfrigidam Hippocratisy. Aphor. zi. tradit pro-
prie valere  : Tumores articulorum atq; dolores absqi ulcere Se pò?
dagricos.quoqj,  ócconvulfà ,  horum plurima frigida aqua largè
affusa levat Se extenuat, folvitq,* dolorem s nani raodicus torpor
dolorem folvit.  Unde Galeno*y.Aphoriffin. 2y.efr Lio. de compof
pharmac. fecundum locos c.y. fimili aqua utitur,7«w Aretau*.  Ex.
junioribus  Johan.M. Savonarola :  in augmento Se flatu utimur
fortioribus, de quibus infra. Aqua enim frigida ftupefattivuna eft
debile Se domefticum  , in quo habui honorem & maxime causi
exiftente calida.  Bertrociu* :  poli purgationem fiant repercuf-
fiva , quare ponatur membrum patiens ih  aquam frigidàni cun) a-
ceto & fempervivae.Sic Se Hier. Mercuriali*.  Ac Sigijmundu* Kol-
reuteru* ita :  Aqua frigida, largè affilia podagricosjuvatjtorpotf
enim modicus dolorem folvit. Hac iUe.   Talis aqua etiam Dona-
to Antonio Sferro fuit faluti.
   Nonnuilifuadcnt aut adjiciunt4^r/»£f»*/.*> ut Ludovico* Du<
reto* :  In materiae garealifmo, ubi pars  doloris acerbitatevexa?
tur, nonincipicndumàlaxantibus,  ut cataplafìnate ilio ex mica
panis & latte, etfi valet ad leniendum dolorera.   Primum igitur
ytendunt erit oxycrato, quod meatus eonftringet, materiam tem-
                                 E e e e e              pera* 
né                Artbrtti* & Podagr*.        _
.              i  um------             .     ".        *
«erabit & incraffabit.   -Kfec de aceto verendum eft,quia non tarri
infirmo» facit nervos ad mòtum ac fumptum. Anionim Soporto t
loft alvum laxanris medicamenti àdminiftraripnem,repellentium
Se adftringentiùnì influéntibus adhuc humoribus ufus fàlubris e-
rit.Sed frequenterai frigidaì ufum fufpécturii habeo.
     OÉtiui càutionem adhibendam ducit :  Si Vena; fettìohe ili
fanguineis óittifsà ,  repulfòriis pharmacis fùeris confina magni
mali autor eris.  Ex ignobilibus  enim membris ad principalia ht
tepulCus. Hinc recentiores ; fohaHnes Bacbanellus ,  uri etiam NicoU
Fioroni. Gilbertus,inquit ille,uti debemus reperCusfiVis,doncc cefc
fct dolor Sé apoftemàtis pulfàriòj& tutte ceflàbin_us abiis 2 quoni-
am Ci ulteriùs ufi fueri%us,rngtpffafcfitui'itiateria,ct-: reddétuf diffì-
cilis diffolutiònis, Avicenna : Rcpércuflìo fioft oportet Ut fiaf,mà-
teria exiftente fortis effufionis j, plurima; refumptionis,nam mate-
riam iriobedierttettt fàcit,& dolor accidit magnus. Item Lanfran-
cus:KbaCes Se doloribus juntturàrum prohibet j  quòd nec répef*
cuffivà nec refólutiva pPtìartÉtìf* nifi evacuatio cpngruà pr-éceflc-
rif prius.
   Caeterùm repercusftva,ut vocat Scprohieitivd inter CeCe diftèrunf,
ut ob id haec addat Jrohan.Michael Savonarola: Et prò complemen-
to & apertione primi ìiofari ex tribus paulo ante pofitis,adVerten-
dum, quòd ite infrànte Sé infeftante dolore duae infurgunt interi:-'
tiones :  quàrunl una eft ad répelléttdunt materiam fhientem>cfe
qua; jam in loco colligitur.  Secttftda autem ad prohibendùra, ne
ampliùs de materia  fluaf. Et in primo cafu debent repercusfiva fu«<
per locum dolori$apponi,& iri fecundo fuprà jufctturam,& prohi-
 bentià a repellentibus diffefunf,quià prohibentià debent effe purè
fiyptìca.  Unde  Gètardue fuper IX, Alman£ émplaftrutìi ponen-
 dum circa locum,debet effe purè ftypticutfì,  A e fimili a Nicol.Ni*
 ^/iF/^.Etprohibetttiaà fepelfentibuS differunt in hocqùodpro-
 hibenria debent effe purè ftypticà.  Ait Gerardus : emplafh'um po-
 nendum circa locum * debet effe totalitef ftypticum.   Et pofuit
 emplaftrum ad hoc utile itt materia calida.   i£>fumas mirryll.bo-
 li arm. a. 3&fandali alb.& rub.àcat. gallàrum  pfyJJiibalauft.  a. 3j-
 ©l.rof.|ij. acj.rpil Se piantala.  Jiij. farmlentium vel herdei Jij.F, 
                          Repellentia,                    yyi

Empi. In materia frigidi. §_,gailac. folior.expre(r.myrrh.maftich.
thuris a. 3iiij.gummi arabici iandara. a. jij.farin.  cicer.autorabi
Jij.conficianturcumaq. ferrarii,in qua decoquantur lavina & fo-
lla myjti.                                       ✓
      Nobjs nec repercusftva,nec,ut loquuntur , prohibitivaulla
yel curationis teinpore vel arthritidis genere probantur.   Hippo-
crates vix fibi conftat : nam e. Aphor. ty* ait, frigidum convulfiones ,
stiftenftones, livore* & rigores febrihs effìccre.  s\c z. Aph.50. muta-
tionem repeminam effe periculiplenam. Quas  vero rationes expo-
nunt tygaus Se Foreftus> eas prorfus diluit fàepè laudatus Georg-Fri*-
sierico* Laurentiu* in Hipp. /ipb.2f. Setl.<. Exerc.ij.  }Aedicina ra
.quoq,- ceu dubiam prodit C.Celfias ; Sin V&9 tumore alorq.efl\uti-
liora fiunt refrigerantia, r elle % in aqua quamfrigidisfimàcontincn-
tur,fed netjj quotidiè,nec^ diu fit, ne nervi ladantur.  Ac à recentip-
f ibus dìfficultas,maxime agnpfcitur.  Hinc tot monitus, £c illi ex-
j)licatus tàm varii.  Hier. Mercurialis eftautor, ut aqua frigida de
jalto cadens  inftìlletur. Certe ita nihilo minus,imò impendio ma-
jgis nocebit.  Profter Martianus ita dijudicat : frigida largè affala
pon omnibus adljibenda eft,fed juyenibus ac mesJipcriter carnofis,
in quibus calidum innatura partis non ita facile ex tinguitur,dolo-
pisq; vehementia viger.  Similiter<j3 Chrifiophorus a Vega  : quod
non in omnibus fit,fed in validi* juyenibus p quadrati* & aftate me-
dia.  N une HoQeriuspica calida illini praècipit,memorans in com.
ad Aph. duos arthriticos,quorumalter,ubi invaditdolor,pedem
jfenfim immergit in aquam nivalcm, alter pedeni ftatim dimittit in
aquam frigidiffimam,at<j; ita uterq, ftupore dolorem levat.  Sed
ille( qui eft fatis carnofo corpore )  ftuporem oc frigus ab aquàreli-
ttum,  corrjgit petraeleo,quod calidum,& deinde invofvitpartem
lana fordidà.   Pofterjor vero adhibet folum chamaemolinum,&
macilento eft corpore.  Quamobrem,fi quando fri podagra &ar-
thritide.his refrigerantibus uti, in animo fuerit,  oportebit pofteà
jrefoverc partes calefacientibus, ut  corrigatur ftuporis & frigiditas.
Hatlenus autor.  Ac ipfe praedittus Savonarola adhibeteautionem:
£goeonfueVi adminiffrare aquam fngidam,&contulir#de qui fu-
crà jcjc niaximc causa exiftente calida. Sed adverte, quod ifta, ut fu-
*                                E eeee %              pr* 
fjl.        -         Artbrìtì* & Podagra*
 —a____aaaaa___M .1   I I  ■  I 1               J '  '   ■»*■»■■■*-.    ■
pra, debentfìeri cum magna difcretione, ne fi materia fluens eflet
multa,& reverteretur ad principalia, mortem aut deteriorem cau-
faretsgritudinem,fed raro materia calida\etlmolta,S\ raro in cau-
fa frigida eft infuperabilis, & ideò  bene confiderà prò expedìtione
horum.  Hacike.  Hic Se reliqui corpus humoribus prius cvacua-
ri )ubent: Antonio* Goainerios, cuidamftnquiens, podagrico cho-
lerico macilento debili à dolore admodùm moleftato Judaeus qui-
 dam,nullà praemifsà evacuàtione,petias madefattas in aqua frigida
 membro fuperimpofuit, unde dolor adauttus eft.  Quod adver-
 tens Judaeus embrocationibus Se unguentis fuccesfivè opiatis ufus
 eft.   Sed hinc Gangraena orta fuit, quam curavit Guainerius./7d-
 tìenos ille. Nunc Arthritidem Criticam excipit Vidus Vtdius,unde
 Pareda, nequefenlper, inquiens,  in arthritide repellentibus uten-
 dum,ut inIfchiade,necinArthritide Critica. Neque repellendum
 eli,cum ex parte principe fit fluxio, nifi fiat ad partem, quae habeat
 infignem ufum, qualis eft ocuIus,tunc enira repellentibus utemur,
 quod non faciemus, fi fluat humor ad articulos Tquia magnum in-
 commodum eft, ferri humores ad partem principem. Item M. de
 Gradi,Trine. He or. lac.Ponr.
     Tandem eodem autore, V.Vid.memorante Gal. 1.1. de hominis
 natura comm.u. adrerlàtur. Jam,inquiens, non raro com in mor-
 bo articolari & podagra  artus humorespeterent, fi?  illinc repulftin
 principem aliquam partem invafiffent, morte confpeximuS hominem
 affecl'im effe, tinamòj reftarefpcmfatutis>fiad arto* retrahere eos va-
 leamos.Kelpondet quidem Pareda , repellere &  corroborare effe re*
 diftincJas : corroborami enim infanitate,robur addente* parti , ne
 recipiat  : repellimus vero in morbis humoremfiuentem ad'partem,e§'
 eum, quìjamfloxìt.   Jam nobis non licet àrticulo t r oberar e, ne reci-
 piant,qooniam fìtnt partes languida, ad quai melius esl humorem flue-
 re^quàm adaliquam,qua nece farla esl : poffumus tamen repellere eoi
 articulisfatlà prius revulfione,eo modo quo fuprà diximus,quod idem
 in cute etiam ejfici'mus.   Ex his facile liberatur Galenus à contradi-
 ilione, quia in libro de hominis natura de repulfione, qoa mcàicamen»
 tis toborantibus articulos fit, loquitur.
       Verùm erto: revulfio fiat p: ius,quàm irttpónantur repellen-
 tia.  Eorum vi tanaea relicjui hwaorft ita inettari queunt,ut rur-
                                                         fus 
                       Repellentia.                      773
ai   ■ a ■   11------■--  - - -                -----———------. .
fus principium petant, unde miffi fuerunt.  Arthritide ortà, faepè
airi humores fubfequuntur.   Horum quoque curfus repellentiuno
ufu inutiliter impeditur. Si remedia ad artus roborandos apta no-
cent , quanto magis ea ipfa, quibus verus repulfus primo curatio-
nis tempore fieri putatur.  Nunc quo jure Savonarola'ttadit Ar-
thritidis materiam calidam raro eCCemultam ì Quin potius pluri-
ma effe confuevit.   Talis natura fuà eft valdè mobilis, fi reprimi-
tur, quàm facile ad partes principes recurrere poteft aut reflue-
re in Maffam fònguineam ?  Ac  quanto  valetudinis difpendio?
Nec critica tantum Arthritide, Ced omni vel calida vel frigida,
malia vitalibus in extrema fluunt humores, quiinibinequaquam
funt fupprimendi.Rarò fanguis bonae nota: Se fyncerus in artus fer-
tur, utis in maffam fanguineamfalutariter reduci poflit. Hic adeò
redundans per fua vafcula portatur in exitum,  ut profluvia potius
exiftant oppido ingentia.Licer,utvult<<_E//>/,fanguis paulò ante de-
trahatur,licet quoque non alii quàm ii,qui juvenes funt,& quidem
media aeftate,uti adraonenr Chrifioph: à Vega Se Profter Martianus,
repellentium medicamentorum  impofitione curent_:r_. ,  ta-
men eorum vi non folùm artus iirentur,fcd  eriam  cuntta rur-
babitur maffa fanguinis fic,  ut graviores inde nafcantur  morbi.
Jure ab hoc externorum remcdiotum genere Avicenna olim ab-
normità nunc non pauci ex Junioribus, ut Lud: Septalius & Vici:
 Irincavellut. Nullus,i«^*#> £/r,gravior poteft comroittj error,qua
ille fit, quem nonnunquam commitllfeaiiquos divites&magnos.
viros vidimus, quicùmefiènt dolorum impatientes, ufi confilio
quarundam mulieccularum, aliorumque vulgarium , rebus ad-
ftringenribus «Se repellentibus voluerunt crura &manus robora-
te. Hac ille. Nec experimenta fatis refponderunr.  Nos vidimus,
inquit Braffavolus  in com: ad fuperiorem  Aphor: ab intenfiflìmis
podagricorum doloribus, ex fola aquae frigida; perfulìone Se Ce-
 rnei fatta, ijféo fanatos : fed his adeòpedespbftupuere,ut immobi*
lesferè effetti fint.& mutilati. Simile aliquid memorat Antonina
 Sneb erger us lib. de Artbri: Alium quoque vidi hominem repletum
 valdè in cibo & potu, cui fuper podagrico pede, repercuffivis fri-
 gidis appofitis, indieunànatyrali, tibia tota  adeò tumefatta eft,
  ..;                             Eeeee 1              ut 
7J4.                afrtbrttit & Pedagmt                  _

yt elephanticum jpdicaffes, & intra diem tejrtium ad piutoneui
wrmftyit, JSjvem affumtam in potu articulares morbos & ner-
vorum dolores generare ex baleno SeSim: Setjii conftat.  Atqup
p?i§etjttttobC} $9, Gabefcoverus fent.?.eur.$.ac, Horfiius fbf. cbirja\
quosdam juyenes lotippe artuup*  frigida in eorum dolores ,$c
quidem,ut vpcant,arthriticos incidile teftantur, Plures igitur au-
tpres hifce & gelida aqnà abftinent,ut Vallefius ,J. C. Claudinu*,Fo*
reflue» Epipbanius FcrSnandus, gacutus, Heurnius. Nec jlla ratio
probatur, qua Santloriusfn /• Fin; Avic^quam frigidam admpyetf
£ dolor,iaquient, eft maxime infignis, & non cedat poft anodyna,
ego accipio yeficam boyipap}»&illara implep pive Vel glacie, &
cooperio fyndone meo.ut aegri nefeiant & nonyideant,& applico,
dura perfentiant tantam frigìditatem,  primjòcerte mitigatur do?
j.or, & eo raagis, quia in ilio dolpjFeprips Medici calefaciun t Se pe-
jus faciant. Secundum veficaebeneficium efl>quod par? comprima^
fur,& coippreflìone expejlat. Sed potate, praecipuè efCe tefngeran-
dara partem fuperiorem paulò atite locum doIentem,&exprimi-
tur  calculus in veficam. Hot!emù autor.  Aqua ad hunc modum
adhibitahumores reprimiti quare convenir piini/nè. tNec eaad fu-
periprempàrteni comtnodè ac tutò admoyen poteft»
                      CAP12T  y.

       LENIENTIBUS ey ANO-

                    DYNIS.
TJ  Epel/enfia illa verp Sé adftringentia minus ad rem, Leni enfia
J-V-igitur & Anodyna nunc videamus.  Lac Se ovum maximo prae-
fìdio effe videntur. Ejus mentipnèni ftatim habet Cjal. Ub.X.de com-
pofiphqrm.fepundumfecot e.j.Suntpharmaca ab Afclcpiadeadprac-
dittas affettiones in quarto Externprum prodita, quae Marcelle
snfcribit. Epithema podagricis, Arthritici?» fèdans dolorem. Iffftif
pft in ipfis vexationibus               •  v   "
     ij*. fucci papaveris        J6. ~   .• •*■'•'-.'.
        croci                 5J.
                                                   Cum 
                   tènienita é knoàynà.    \             Tf$
 -   -motti        i       -       ..... -  J^IM*iM*M*M*-,>>--
Cum latte bubulo aut caprino  teritò* & àdjetto pane interno dili-
genter laevigato,ut molle Cataplafmà fiaf, & rofàceo admotò mol-
liti. Paulus quoq; & Mgineta, item autor t. de SimpLMcd. Facy. 8t.
Ad articulorum phlegmona* valet àvùm crudum totum cum tofacée*
ÌSIcc C. Celfus libro 4.15. omittit Lai. Quod fi nihil fuperimponi
patitur, id quòque fine tumore eft, fovere opoftètfpoftgia, qo* iti
àquamcàlidam demitfatui' -fui qua vel pap-tveris1 Core ex Vel cuea-
meris fylvéftris radix decotta fit, tùm inducete àfticuHs croeurtt
 cum fucco papaveri*& óviÙo lati e. Joh: Serapio utitur vitelli* ovh
 Emplaftrum fiat ex foliis  caulium&vitellis ovi & facce aceti  vitti
 curri oh fofacìaut ex foliis rofarum recentium cum farina hptdei,
 Hinc turba juniorum. FrancifcU* dePtdemont.'Ét è* (Spef tis eft ca-
 taplasma ex mica jiàriis * vitellis ovorum, latte ffluliéri* Si oléo*ò-
 farurri, 6e cònquaflatis in modum cera% Reintrus Solenander: accì-
 piunt quidam lac caprillum recenS* tiiigunt multo cròco* coquunt
 éccoagulatum leviter iraporiurit.  Momognona in àcerbis.dolo-
 tibus j quales ixl ftatu fieri cottfveverunt, ptaeftantiffimum àffrf-
 taathoci
      fy. vitellòs òVòruiil       fid. &
 Conquaffentur in frixorio cum lib. femis olei rofacei, coquàfltttf*
 que levitét ad irifpiffàtionem, immifcendo croci 3ÌJ. Et appliceìufc
 Ifta poftrema duo vere anodyttà funf * Leonh. Fuchfimi.
      $. lattis caprini aut Ovilll        §&
          v'iteli: ovorum                fto.ij-
          ol.rofac:                     %)*
          croci                       \b**
          Mcàuìlài pànie quòd fatis. ut f ecipìat eàtaplafittàtU tot*
      ***          raarn_»j
 Quodiifaeffi Verbis redditSigifmundusRotreuterus, acCetìLau*
 tus Riveriui*  Nunc Se tote muliebre adhibetur : Johannes Angelus di
 Con tedili* i
      ìy.  lattis muliebris vel caprini §j.
          vitell. ovor.               rtò.if.
          ©Lrofac.                  %\»
                                                       croci 
  yyi                 Àrthritis & Pedagna.

          croci            3^»
          medull.panisfiliginis,utfatfit.                  t
  ^Adriano* Spigelius hocfuperaddere videtur : Quodfi doloris ne-
  cesfitas vel initio paroxyfmi, dum purgatur vel poft purgationem,. v
  dum capitur decottum china; fudorificum, topicis num mitigare.
  poftulet,fomentum cura pannis lineis faepc,faepiùs renovatisimbu-
  tis ac madidis latte caprino recens multto maxime proderit. Fue-
  runt enim podagrici, qui capram in cubiculum adduttam fupra
  dolentem partem emulgeri julferunt, cum magno levamine.  Sed
  ante Amatus Lufttanus, %eftcR.Solenandro: Amatus Lufitanus tan->
  quam fingulare probat, quod fcribit Turcis magnatibus familiare.
  effe remedium, nimirum, quod introduttam in cubiculum capram
  emulgeantindolentemlocum. Sed ego plus periculi exapplica-
  rione hujus medicamenti timendum arbitror, quod facile calcibus
  rationis expers beftia,incautis inferre poffet,quàmfperandum lini-
  menti. Quapropter ratio dittitat, fxmineum ex uberibus lac fine
  periculo falubrius iramulgeri poffe. Itemfa Hieronymu* Gabucinios:
  Capra; lac in artus dolore conflittatos, ab ubcripus ftatim demul*"
-  c^urp eos mirificè juvat,
       Idem autor non folùm oleo rofàceo, fed etiam cerato rofàceo u-
  titur. Quo etiam, inquien*, adverfus erifypelata Se in podendis in-
  flammationes Galcnps inter eorum praefertim initia ufus eft , il?-.
  ludcjue certo modo libr.Meth. io. cap. 6. parari jubet.  Idi etiam
  /Egineta probatur : $_. opii 3iiij, in alio codice otto, cerati rofacei
  libra : latte muliebri opium terito, atque ita ceratum in pila mifee-
  to, Se utitor, ut longè pptimo. Hac ille. Autor incerta* l.de Podagra
  addit acetum ; eft aliudfquoque remedium, quod iis,qui vehemen-
  ter excarnificantur, adhibetur : cujus nos utilitatem esperimento
  compertumhabemus : fy. olei rof partes ij, aceti albidi partem u*
  nam : Se ferfefacito,  atque his dolentem locum calfacito,  quoad
  calor fufferri queat. Nam acetum difeufforiam vim habet, & mea-s
  tus reddit rariores : rofaceum vero oleum, intima quum penetret,
  difcutit ac lenit.Hac ille. Rationem exponit Fridericu* vander Mye :
  Acetum exteriuscalida^nervorum intemperiei convenit,interiùs
  omnibus nervis inimicum, Noverat hoc A§«ppa > ut Plin. fcribit, 
 Lthieniia érA'noTtyilM*.                  jnj
_________________   »—-________-_3___________________________t________-wL
nr-r
Inprimis quoque B. Bauderonius : Si ineft calor,ardorque,refrige-
rantia cum leni adftrittione funt praefcribenda : quia articulis exi-
guus ineft calor , qui eft confervandus Se non extinguendus, ne hu-
mor morbificus parti impingatur,  & affettus-fiat immedicabiiis :
ob id tutius crit,mixtis odorificis hunc calorem fovere.
      Algincta etiam ex piCce torpedine ceratum  ad eandem rem.»
conficif—,.                                         •
     Ac LacHumanum quoque pluris faciunt multi, ut Job. Mi-
chaelSavonar ola,Tuffanu* Dure tu* & Gulielmus Adolphus Scribonius.
Celebre, inquit hic, olim habitum fuit remedium, quod paran-
turè pugillo medullae panis in lati e mulier i* diflbluto, addita cro-
ci drachmàdimidià. Caffarus IVolphius :  Celebre jam olim, nunc
etiam fréquentatum remedium medullae panis p. j. dilfolv. in lode
calido muliebri,bubulovel ovillo,cui adde croci $&.Mox hic utitur
& albumine ovi : I^. tria albumina ovcrum bene agitata & defpu-
mata,cum *j. olei rolarum milcej linteola in medicamento raade-
fatta, fubinde applica, ggacmadmodum Se vitello Se albumine Felix
Piatenti: Ovoriim fumitur hiteum Se albùmeh,vel albumen folùm,
agitando fortiter cum tertia parte olei rofacei vel chamaemoli, Se
cum pannis applicatur. Cui eroso* quoque addi poteft. Addi, ait
Johannes Paubtt Pcmumia,obpenetrdtienem,ut loquitur ipfe. Non-
nina1 fatis adfpergit Georgius Horftius : Fiat cataplafma ex mica pa-
 nis albi decotta cum latte bubulo,vitellis ovi, ol.rofàto, falis atque
 croci momento.
      Tandem Opium &alia A/Vr_»//_v*admilcentur, uri à Galeno:
 Quando^, inquit 1. d. ille, Opium & crocum cum lati e trita cerato ro-
fàceo excipimas, & linteolo infarto imponimus.   Hinc<5raeci,Mtios,
 Algin. Orìb a ftus, Alex and.Trallianus ; ex A^abibus, Rhafis, Gilberta*,
 Tbeocritut, Lanfranco*, Peter dela Cerlata opio utuntur.  Si opium,
 inquit hic, cum latte mifceatur Se liniat, ftatim dolorera tollit. Di-
 xit eriam Achinus & dixit Serapio,  quod hoc màxime facit, quan-
 do mifcetur cumlatte muliebri^ croco. Et Barthplomaeus dixit,
 quod hoc fìendum eft folùm apud vehementem.dolorem , vel ab
 acumine materia;, Se nona materia; multitudine. Hacille.  tAnto-
 viu* Guaincrius3J8.opii admifeetvitell.ovi. Hollerio*3I?. $_. medul-
                                    F f f ff                lae 
77%                 Àrthritis & Podagra'.

mm
lae panis p\. diffolvatur in latte calido muliebri, bubulo vel ovillo,
cui adde Croci 3^. Etfi vehemens dolor fuerit Se calor, adde opii
à 3j.ad3ij.plusminusvé. Verùm Caffar IVolpbiu* 3ÌJ. Et fi vehe-
mens dolor fuerit & calor, adde opii à j$j. ad 3ÌJ.  Vicisfim Libe-
rata* de Liberati* :
     ìy.  olei rofac.
             ▼iteli, ovorum    a.Jj.
         vitell.ov.             no.j.
         opii.
         croci                 a,gr,j«
         M. Pro Linimento.
     Graeci,ut Galeno*, Se Arabes, ut Avicenna Sé Serapio, cìcutam,
itemque Hyofcyamum adjiciunt. Undejuniores,ut Gul. Varignana,
itemque Kolreuteru*: per experientiam Sé prodeflè creduntur radi-
ces cicuta; cura pofca cotta;, poftmodum per medium fciffae Se im-
pofitae.  Ludovico* Duretus : Avicennas interdicendum omni ra-
tione putat Opio Se medicamentis Opiatis, idq; ratione partis affe-
ttaci Sed ego arthritidem fxvìsfimam ex humoris affluxu natam cu-
ravi , & Deus fànavit, fanguinis detrattione, clyfteribus & vini ab-
fiinentia, admoto cataplafmate ex foliis hyofcyami cottis in latte.
-Eft anodynatum, quod infringit qualitatem acrem & venenatam,
humorem fubtiliflìmum ittcraflàt, & partem non offendit. Nam
hyofcyamus frigidus quarto gradu fummam refrigerandi vim a-
mittit illa cottione cum latte. Hac ille* Rulandus hifce utitur^.
     ^.  ol.rofàr.    -.i..vk.     jjjj^
         opii         -'        3j.                      ^
         feto.hyolcy:
             papav.albi        fl«3'j«
         cortic. mandrag.
         fem.apii              sì
         aceti vini             jjj.
     F. Mixtura : qua _©Ientes partes calidè obiinanrur.  HaciSe
autor.   Nunc fimilibus quoque PafcbaUus > Spigelius» Sé Sennertus
utuntur.
At 
                   Lenìentia & Anoàyna.                 77P
 —  -   •  -  - 1      .         -    11           - 1    - ■      _________
      At Paulu* Algìneta hoc praeceptuth probe cuftodiendura pu-
 tat: Verùm ftupefacientibus immorari non oportet, fèd eo ufque
 folùm, ut doloris vehementia moderano fiat. Nam uberior ipfo-
 rum ufus de humorum compattiones,& tofos, Se diuturnas motus
 difficultates ettizitMude Avicenna: Epìthemata vero calida Se nar-
 cotica omnia funt nociva,calida quidem propter artrattionem,fed
 narcotica propter congelationem Sccruditatem.Sic &Haly: Cata-
 plafraati adjice opii modicum aut corticum radicumandragora,ca-
 veas autem obdormitantiamedicamina,ne materia coaguletur.ZT*
 recentioribus Peter Bayer : Plurimi antiqui & moderni utuntur in
 forti dolore linimentis ex opio.   Ego vero non laudo ea,quia im-
 pingunt materias in parte affetta, quae pofteà tarde aut nunquam
 refòlvuntur.  In forti vero dolore Ibleo ego,cùm praemisfis non fe-
 datur, infundere petias exlinofubtiles^èumediocrcs in latte ca-
 lido, Se applicare frequenter unam poft aliam fuper membro do-
 lente : poffunt enim adminiftrari fine aliqua fulpicione.  Peter Pau-
 lus Pareda :  Quod fi vehementisfìmus fit dolor, folent medici ad
 philoniumPerficum & alia narcotica, quae anodynaimproprie di-
 cuntur , defcéndere. Exiftirao autem ego,melius eflè,abftinere ab
 his, quia fi ingentisfimus, fignum eft fieri à fanguine biliofo,  is au-
 tem , cùm tenuis fit, citò feretur ad cutem,tendones & nervos fine
 tendonerelinquens.At Opium Se alia narcoticabilem impingendo
 &impediendo ejus motum ad externa, longiorem doloremeffi-
 ciunt, etfi ad tempus ipfum fedent.  Ex eadem mente Vifierus,Jofie-
 phus gfuercetanus, Petrus Brubefiu**
     Aft Sigìfmundo Kolreutero facile eft, iis incommodis,quae affe-
 runt Opiata,temed\a comparare: differit is ad bone modum: Ubi ve-
 ro dolor & inflammatio adeò fit fortis & vehemens, ut eriam i-
 gnemlacrumreferat, ad folia papaveris, cicutae,hyofcyami, man-
 dragorae,cc reliqua opiata compofita recurrendum.Ut §_.opii 3ÌÌÌJ.
 Croci 5J. panis filiginei qCunumquodquelatte figillatim  teratur,
 unìtis deinde omnibus utero, poteft & cerato rofàceo excipi. Item
R. fucci abfynthii 3ÌÌJ. Croci Se Cera; tantundem, Opii 3j. dei Iri-
ni^vj. Opium & crocum in paffo diluito, Se affusa cerài oc oleo u-
nito,ac utere à balneo. Item §!. Aloes ft5.centaur.3j. thuris myrrh.
                                Fffff 1             a.?ii. 
    7&0                 Àrthritis eifodagrà,
    aa>__nanB_a.M_i.M__.._-aa> aa__*aa_a-j_■». »       » .-«—-aaa»»_-____a_ ■_p____0-aa__aaaai
    a.^ij. lapidisafii, opii, fucci mandragora;, flyracis aluminis fcisfi
    a.^j. paffo in paftillos redtgantur, ufus tempore diflblvantur cum
    latte & pennulisillinantur, linteolumque paffo imbutumfuperpo-
    natur.   Item IJ.. lattiscaprini^...vitellosovorumnu:ij.oleirofa-
    cei ^j.croci 3V. ferm.papav.3ij. opii 3v. medullae pànis qf. F. Cata-
    plafma.  Item opium cicrocum cum latte trita cerato rofàceo cx-
    cipito,prodeft & oleum torpedinis & ceratum ex ipfo. Jufquiamirs
    etiam fuà ftupefattioneconducit, projiciatur etiam mandragora
    trita in Butyrum vaccinum, Se illinatur ex eo locus -, Fiat etiam E-
    pithema exftorace & opio.Aliud forte narcoticum. J^.Opii cortic.
    mandragorae a. ^ij/T. macerentur in aqua portulaca; vel lattucae aut
    hyofcyamijformentur pilulae, quarum una cogente necesfitate, in
    dittis aquis dilìblvatur de illinatur.  Confert Se aqua chalybeata
    attu frigida copiose ftipeafula, quia torporem indurir,  flcaliaftu-
    porern inducentia. Dittis hucufque remtdiis ftupefacientibus non
    utendum, nifi fumma urgente necesfitate, Se eò ufque donec dolor
    fedatur, partes quoque poft eorum ulum rurfus recalfaciendae Sé
    refovendae, utnoxa àftupefacientibus indutta corrigiposfit, co-
    rum enim ufus immodicus, humorum compattiones,  tophos &
    diuturnas motus difficultates efficit. HaciHe.  Ejuldem generis eft
    illud,  quod quoque Piatearius ad j icit: at quoniam ifta folent quan-
    doqj ceffante dolore mortìficationem inducer e, confeqttcnter e a le fac len-
    tia Cf vivificantia funt apponendo, ut fpica nardi 6" abfinthium. Quid
    nonnulli, uti apud Joh. Mattheum in confil. Francifcus Bornius o-
    piata,fimiliaque,fi corpori adhibentur,credunt nihil nocere poffe.
    Accipe,  inquitiUe, Hyofcyamum album cum femine circa feftum
    S.Johanniscollettum, minutimincidatur, deinde conjiciatur in
    fittile novum, cui fubjiciatur alterum ejufdem capacitati* vas, cra-
    riculàdifterminante utrumque vas, deinde muniantur &Jurentur
    labia vafis utriusque, cVficftarepermittantur ufque ad folftitium
    hybernum: tunc in vafe inferiore reperies liquorem inftar olei,quo
    partes dolcntes foveri & inungi debent. Nec moveat V.Celf. hujus
//  herbae malignitas & venenata qualitas. Extrinfecus enim  fine omni
    periculo  ufurpatur. Sic ftillatitia aqua hyofcyami cum aqua rofaru
    felic^fimè ufurpatur loco Epithematis ad coneiliandum fòmnum.
                                                        Casfia 
Lenientia & Anodyna.                  y%i
     Casfia Fiftularis quoque ad finiendos dolores podagroforum
 optima habebatur. Eam ilio nomine Se Graci Se Arabes praedicant.
 linde Avicenna,Se mox juniores. Ex iis Antonio* Guamerius,empla-
 ftrum,inquit, excr.sfia fiftula,ut ipfe expertus fum, plurimùm valet.
 Hinc Francifcus de Pedemont. Item J.M. Savonarola, de casftaftftuta* 1/
 inquiens, Unità experimentum habut. Rurfus: Casfia fiftulà esl etiam
fingularisfima, feilieet tàm in caufa calida, quàm frigida, fi din calida
 dtffolvimus cum modico olei rofarum vel folatri.  Cataplafma, inquit^
 F.Plateru*, fiatexcasfiae fiftularis pulpa extratta fola,vel prius fari-
 na hordei aut fem. pfyllii, aliorumque infpiflàta : cui oleaaliqui,ut
 Rofac.chamaem.&fimilia mifeentes, ficeamdilutam partiminun-
 gunt, quod rettiùs aq. rolàrum,folani aut plantaginis, aliisvè fieri
 poteft, atque interdum adeò dilui, ut cumpannisintinttis inea
 applicali posfint. Ac Jac.Sylvius. Mercatus ita: fed majoris  mo-
 menti  compertum eli plerisque fuiffe emplaftrum ex medulla
 caflìae fiftularis cum oleo violarum & mica panis. Sic fere & Leo-
 nello* Faventinus, B. Bauderonios, Helidau* Padeano*, Liberatus do
 Liberati*.
       Eft Se ad hofee dolores femen pfyllii, inde illa, mudiamo firn:
pfyllii, praedicatoribus quàm plurimis. Ex quibus funt AEtios, Mgi-
 neta, Alex-.Trallianus, Kutordefimplicimedicinà, Plinius, Avicenna,
 Haly. Et mag\s,inquit cap. ey.de Pod:Serapio,\uvaiwum bocySe ma-
 joriseffettus, & quod jam multoties probatumeft, eft pfyllium,
 quando infunditur cum aqua & oleo rofàceo, & mifcetur bene &
 fit emplaftrum cum eo:& eft ejus operatio plus,quando conficitur
 cum aceto propter virtutem,que eli in aeeto.inventa eriam in faece-
 quamvis acetum fit diverfum à faece in dilpofitione, quoniam ace-
 tum eft plus fubtile, quàm faex,&f_exeftvehemenris groflìtudinis.
 Poftquam ergo in aceto funt duo juvamenta aequalia in virtute,
 opus,  utfitmajus amborum in fubftantià loco appofita. Inde fiH
 cundumhanc difpofitionemfedat dolorem fedationemirabili,&
 extinguit inflammationem ócebullirionem, quae accidit inmem-
 bro.Et opus,quod fiat emplaftrum cum eo,duraeft frigidum,&per-
 mutetur femper, donec remaneatfrigiditas ejus.Nam quamvis fti-
 pticitatem faciat.tamen quoniam mifeetur cura pfyllio,fit ex utris-
                                  Fffff $            >que 
 78*                Àrthritis & Podagra.
 --aa-aaaa—»a_w_M_»__>aa.a  i    . I  ■  . i     ' ■—aaaa__aaj«a__aaaaai i
 que emplaftrum magni juvamenti podagrae nobile.   Quoniam
 acetum per vehementiam  fuae virtutis $e fuae fubtilitatis non pro-
 hibet ipfum aliquid àpenetratione usque ad profundum membri,
 donec repercutiat &extinguat& exiccet.  Etpfiiliumpropter_,
 vifeofitatem fuam prohibet acetum a mordicatione propter grosfi-
 tudinemfuam,utfitoperatio ejus fortior in eo  , quod apparet de
 corpore., Hac Me.  Hinc Peter de Largelata, Nicol.Nicoli Florent.
 Francifcus de Pedemont.Ioh.de Concoregio, lohan.Mich. Savonarola,
 Piatearius,PeterHtffanus.  Ac M.Cjate noria, ft percipiatur,inquit,
 vehemens dolor & inflammatio,fingulare efl,facere mucilaginera
 de pfillio, in aqua rofarum vel aqua folatri, ponendum etiam ali-
 quid de aceto, quia datpenetrationem extrahendo illam raucilagi-
 nem,pofteàponere fuprà dolcntem locum renovando fàepè , cùm
 iucipit caleneri,& hoc expertus fum,& debet effe pfyllium, ex quo
 fit raucilago,quia partes exteriores funt frigidaejinteriores vero ca-
 lidae.  Antoniut Guainerius : tnnri!p_"pnil'''r"A'n fidando dnjn«
 rennnqraimfffrllir. Mifcetur cum oleo, alii mifeent cum aceto.
 Don. Altomariut etiam fcribit mirabiliter  prodeflè.  Eufiachius
 Rudius :  fèmen pfyllii in aqua ferventi maceratum & diligenter
 fubattum,vifcoiumque fattum, Se hordei farinae mixtura, admira-
 bile eft. Nam fervorem extinguit Se loca affetta ad probara tera-
 periem reducit.   Iacobut  Sylviui (fri. M.Savonarola eo nomine
 laudant quoq; mucilaginemièm.foenugr.tatvnquit ille,cum aq.tfr
 aceto extr oda, adjetlo pofteà mclle,multis probat um eft effìcax reme-
 dium fitriduo hareat.   Verùm ad dolorem lenienduni tantoperè
 non valet,nec etiam femen lini.tJWucilagofmquit Steeghius ipjyl-
 lii lenit optimi, mocilagofiem.althea etiam lenit ,  Lini piò* digerii.
 Caeterùm pleriq; omnes laudant hanc lem. pfyllii muciiaginem, ut
 quoq; Mercatus, Pioterò*, lac. Fontanus,Antonini Aharetz.   Ac
 Hieronymu* Gobucinius etiampfjllio ad huncce modum utitur: pfyl-
 lium aqua maceratum, diligenter fubatturo^fi quod vifcofum ejus
 eft,farinae hordeaceaeincoquatur, permifceaturqj,flagrantes aeftu
inflammationes mirandum in modum folatur,& atdorem doloris
extinguit atq; affetta loca ad temperiem reftituit.  Ad extremurn
vero dicendum eft, de hac re inter autores non convenire.  Nam
                                                  Diofco- 
                     Lenientia &Anodyna.                7fj
 ,         —-—■■■■——-ti       n  smm^mmmmmmwmmmmmmm^mmmmmmmmm^mm
Diofcorides & Avicenna pfyllium ait effe vcnenatum, Mefiues eam
herba edocet ex diverfis,interq,- fc pugnantibo facultatibus confta-
re , fubftantiam extcriorem fuper corticem expanfam effe valdè fri-
gidam,contra interiorem medullarem effe calidam, ficcam, inci-
fivam, rubrificativam,ulcerativam,& effe degenere veneni.hic ille.
     OffabiCce doloribus fimiliter accommodata dicuntur : Rha-
fis enim ait fic :  Aliud unguentum mirabile  ,  quod confortai
membr um,& fedat dolorem: accipe offa combutta ficca.ablue pri-
mum in aqua, pofteà ficca, adde zurungem, amylum , ceruflarrL.
cum aqua &camphora.  Hinc Caterva venit  recentiorum auto-
rum approbantium . ex quibus/frtt'^/tfwnominatim appellàflè»
fatis crit.Hic ita:
         \y.  ol. ex oflìbus humanis ficcis O & 3) multis annis
             philofoph.                 fexpofitis   Jj.
              terebinth.
              Junipcr.                  a. Jiij
M. Se defilila omnia adhuc femcl in balneo,&pofteàungatur Io-
cus affettus: & è veftìgio tollit omnes dolores podagricos è frigida
causa ortos,fi à calida, in deflillato oleo fblve campnorae Jj.M.ver-
bis iisdem exprimit fententiam fimara, eadem repeterc piget. Po-
dagra dolorem lenit, inquit Johan. Matthanis, talis porcinos ad al-
bedinem combuftut cum fufftciente vinifòblimati, in quo prius cha»
mamelomcoxerit,locofomenti.Sic iterum Heringius.
      Nunc Hermodaclyli ad eosdera dolores difcutiendos  priva •
tim valere perhibétur. Avicenna, Mefoes,Serapio,Khofes funt praeci-
 pui affertores..  Quanquam & L. Apulejus>ita. r ' Herbae Hicribalbi
( Hermodattyli ) accipito Uncias Siex,fevi caprini tantundem, olei
cyprini libram & Uncias duas, in fepilatis6ccommixtisuteris,do-.
lorem articulorum tollit.  Afphodelus facit doloremtibiarum vel
pedum.  Herbae afphodeli radicum fiicco Se oleoamygdalino un-
ges»quod dolecmirificèfànabitur : etiamfi tumores fuerìnt, ipfam
tufam & fìibattam impones.  HincAlchinut Se Francifcus de Pe*
demoni. Emplaftrum ex fale cum farina ScmellcHermodacljli mo-
re eraplaftri fuppofiti cum farina hordei aut mica panis pinguis Se
vitello ovi»   Item ?eterdcTutfgri*neJo\r. de Concoregio, Guido s in
                                                      ma- 
vr :'; Jrthritis & Podagra.
Ai-
materia calida auxilia repercuffiva lunt mura forraarum  Enma
eft Avicenna;cumaquisendivia;,rofarum, pkmtaginis,lolatn,dc-
cottionisfantalicumor.'rofaceò& cerav Secunda forma eli Rha-
fis : &. fantal. rub.boli arm. opii cum aceto & aq. rofar. Tertia for-
ma eft ibidem  $*. oftìurri combuftorum lavatorum Se déficcato-
f um, zurunge, quod creduntur hermodaclylh amyli,cèrufTae a. par-
tem unam coq. cum aq. rof. camphoratà.   Gulielmus Varignana:
SI autem opium diffolvatur cum vitello ovi,& maxime cum latte,
& applicetur ftàtim,tollitdol'orem, hòc eft, in causo calida.  Si
autem fiat emplaftrum ex bèrmodaclyìit ,  ftatim dolorem fedat. /
Succus afphodelorum cura oleo amygd. inunttùs pedibus, dolo-
rem ipforum tollit,& hoc expertus fum  , quod miro modo & citò
efficit.  Sic fereSe AlexanderBen e diti as. Johannes Marquardus
ad huncce modum : Illinitio cum gallis, hermodaclylis Se luto ar-
meno fuper membro propter fluxum caufantem dolorem, valet in
frigida.   Itemque Kolreuterus, Antonini Saporta & Adriarfus Spi'
geliuti'valent  etiam quorundam tcftimoniis .hermodattyli pulve-
rizaticum farina hordei Se viteilis ovorum,in maffam redatti,qua:
maffa extenfa fuper lineum pannum loco patienti calida applice-
tur, per modum emplalrri.  Nunc Se Thetffbilut Montini.   Ac
Felix Piatemi quoque: Lac vaccinum aut aliud irroratum Vel ex al-
to diutepidum infufum aut panno lineo in eo madefatto, appli-
catum.   Quod ab  initio Chalybeari poteft,& ut dolor magis fé-
detur fem. lini fcenugr. in co decoqui,& cum partì appropriatum
reddere volumus, Hermòdapìylos, aliave reddercpoflumus,/_f,wfc
& SpigelinmDn.Doti.Dan. Sennertusimitatur:              ci
     ■">■■  fi_i  lattis recentermultti           gjf_.      \*H}
             rnedull.panis tritici             5V.
              farin.hordei                  Jj£  "   ' ' ^-
             hermpdattyl.vulga*.           3vj.     "• "<}
             Croci                        5j.        ■>*.
              pl.Chamaem.qf."                        i:'\  '
                  ■f$.Gatapl.ffaciBe.      ■'*'          ^
Tofantts  Dueretus etiam HermodaclyUsAdditinfifimentttm,<pio,
trtus maxime  funt afficiendj.  Nunc Còhtyìiébidmquoq;, Galenus
                                                      de 
                  Lenìentta & Anodyna.                  y\{

 de compof. phar. 'co Ioc. 1. x. oc/cr*»»» «v. hìnctAlex. Benediclus,
 Agaricum ac Scammoneam Felix Platerus, tf Bauderenius, HeUebo.
 rum nigrum denique / M. Savonarola imponi jubent.  ALtiusCi-
 miii ratione etiam Satyrii* utitur. Eft Se, inquit Hieronymu* Gabu-
 cinia* ,   aegypt!ae filiquae fuccus niger non inutilis vel per CeCe,vel
 cum fi. chamemacli polline,  Id enim experientià non fèmel com-
 probatum eft, praeftantiffimum  fore medicamentum ad fedandos;
 id genus dolores podagricos in acceflìone.
      Verboficus majori anixilioellccreditur. Ejus mentionem in-
 fert Paulus Atgtneta hifce verbis : prodeft fylveftris & hortenfis a-
 triplex cum pane impofita,aut verbafei folia cum bulbis Se pane
 trita,autcura polenta,aut ex cruda hordeacea farina cataplafma,
 Hinc Autor incert.l. de podagra : Nono* : verbafei folia cum bolo &
 farina hordeacea.  Ac Apulejtu  : herba verbafcnra contufa atque
 impofita, infra paucas horas dolorem efficaciterfèdabit,  ita, ut
 eriam ambulare queat. Hancirapofitionem autores praecipuipro-
 fìeere aflìrmant. Felix Platerus :  oleum ex floribus verbafii recen-
 ti bus  in vitro  bene  claufoSoli  expofitis fpontè  effluit ;   vel
 maceratione in oleo vel in vino,etiam in calore folis vel al io,in va-
 ie claufò fit. Indejunioresf 7$sin. Solenander :  item colligunt alii
 ( quod ego fubinde feci,liquoremque ita extrattum aflèrvo ) flores
 verbafei, his impient arapullam, cui non hians admodùm nec pa-
 tens orificium eit,obturatam defodiunt in equinumfimurn, atque
 ita menfèm relinquunt,aliiSoliexponunt,fic diffluunt,  inque li-
 quorem abeunt flores : hic egregielolet tepide in linteo appofitus
 j-uvare,  vclinfunde in vini albi  f.q. Óeper alembicumdeftillatur. //
 Hinc Dt D. Sennertus :  $_. fl. Verbafei q.V. infunde in C.q. vini ru-
 bri per duos menfes, dein deftillentur.Deftiliatà aqua locus fovea -
 tur,& deinde inungatur oleo feu  liquore de floribus verba£ci,vitro
 claufoad  radios Solis temporeaeftivo colletto.  Don7elinusapud
 Matth. Lintea in aqua verbafei intintta imponi praecipit. Crato vi-
gcntibus (ita loquitur ) Se urgentibusdoloribus,Deflittatumfolio- '
 rum verbafei com thure efr myrrha a d m o vet.
      Ex Lapidtbut adverfus hos dolores valetSarcophagut.Lapis,
inquitX.Cclfus,q\ii carneo. e*edit,quem aa^noCpd^otGisci vocant, 
  780* '                Àrthritis & podagra.       ,
  ———^ppp-wfc» 11  pj ■ mmmmmammmmmm .i    i ii. «ii —_---—^■rtw——*^
  excifus,lic, ut peate ^*r;-., «U-mìAo:» «js,cum doiem, rcteruosq, ibi
  levare confvevit. C.Plinius: prodeft & phthificis linttu,  fit & ca-
  taplafma ex eo pòdagris,mifto fiaba;lomento.  Inde eAnftlmus
  Boetbius Boat .-guftufalfus podagras lenit, pedibus in vafe ex eo ca-
  vato inditis.   Hic autor eodem nomine Lap.Opbitem memorat.
  Ex lapideLazulo, inquitidcm,ole\xm extraxi, quod fòmnum & re-
  quiem  conciliat, atq; lieo caput & ventriculus inungatur , vifus
  mirum in  modum corroboratur.  Podagrae eriam dolores & in-
  flammationes fubitò levat. Hac Me.Tantas vires Lapidi Bv'ìoar po-
  tius aflìgnat GeorgiusHorftius :  Quoàd topica>nonpoffuminter-
  mittere,quin unius atq* alterius mentionem Hic faciara :  primum
  ante paucas feptimanas communicabat mercator quidam Augu-
  ilanus, ad Acidulas Ulmenfes Uberkingae mecum vivens,cujus pa-
  rens Scheutlinus fuit, Celebris olim iftius Reipubl. medieus, qui Ji-
ff xivio fale fufficienter condito dolores, podagricos diutiflìmèprae-
  fervavit,cuitepefattopedes,jam jamiriftanteparoxyfmo,protinus
  imraifit, idq; nunquam ex toto renovavit,fed quo diutius id repo-
  fìtumfuerateò,utiliusid ipfum ex periebatur.  Alterum Genero-
  fllfimus Imp. Procanceljarius Dn. ab Ulm ,  Liber Baro in Er-
  feach &c. commendabat, à Gallo quodam fibi inftar arcani revela-
ff s tum,  nimirum pul.lap. Bezoart.orientalis cum rofàceo melle & a-
   ceto colore levi milccndum,/&inftar cataplafmatis articulis dolen-
   tibus adhibendum effe , cujus bepeficio dolor unius nottis inter-
   vallo  protinus leniatur , ut die fubfequenti membrum confueta
   munia motus animalis vicisfim, peragere  queat.   Hoc ipfo non
   tantum ImperatoremMatthiamp.m.fed fé quoq;non fcmel,  im-
   primis gravioribus negotiis urgentibqs fucceffu felici à vehemen-
   tioribus infultibus liberatum CuiCìe.Ad hac Michael Doringius: Ca-
   taplafma e lapide Bezoar cum melle rofàceo Se aceto fub atto para-
   tura » nimis fumptuofum eft,poflèt procul  dubio C. C praepar.Ter-
   ra aliqua figillata,vel Bofofimilive àbforbente, eundem effettum
   multo minori  fumptu confèqui.  Sed enim ftultitiam patiuntur
   opes. Mi hi farina filigineafunicit. Noftratium quidem filiginem è
   Cerevifiànoftrate,quaetriticaeft , ( tritieum vero anodynum eft )
   ad crepaturard cottam » alii vinum,in cjuo fai communis efferbuit,
                                                       com- 
                  Lenientia & Anodyna.                  7$7
■™■■■•■——•»_• a—--—a»  n  i  aa_-_aa-aaa-aaaa_--..-_._-Maii.___aa> a-a»aaa___»__<MMalMaMMaaa
commendant.  Quae duo tametfi domeUica fint Se parvi pretii,il-
lo tamen pretiofisfima vix funt,quoad vires ignobiliora.
       Nonnulli Urinam docuerunt imponere,quemadmodum
Alexander Trallianus, ubi, inquiens, initio videris pedes infiamma-
ri,allium laevigatum quotidiè bis inducito,non folvens, donec fue-
rint exulcerati : deinde urinae pueri impubis,quam calculis marinis
candentibus incenderis , omnia injicite Se utitor : pofteà fi àbfin-
thio pedes obducas , adeò efficax eft,ut non ampliùs podagra infe-
ftet. C. Pliniusl. zi.e.6. Urina virilis podagris medetur,argumen-
to fìillonura, quos ideò tentari eo morbo negant.  Adrianut Spi-
gelius aliam originemdetegere videtur; impofitam, inquient,vete-
rem urinam humanara mirabiliter profuiffe vidimus absq; balnco,
folo fomento, eriam adhuc perftantibus infignibus doloribus,for-
taflìs ex confilio quorundambarbarorum, qui fcribunt :  in urina
hominis patientis vel alterius hominis valdè fenis calefatta intin-
gatur pannus albus non coloratus,& loco dolenti calidus applice-
tur. Hac ille.  Atq; Vorignaaa fic : Et dixit,  quod fi quis occulte
ceperit urinam muli,&coxcrit cura cera,oleo,& lithargyro,& em-
plaftraverit pedem podagrici, homo quidem fanus fiet :   Pes au-
tem muli, dolorem habebit.  Solenander : novi ego fènem quen-
dam apud nos in pago , is fibi ipfi in podagra hoc modo feliciter
medicinam faciebat.  Cum tumor & dolor magnus,locusrubens:
aecipiebat falera, cinerem,urinam pueri Se acetum,in iis commiftis
&  agitatis madefattum & expreffum pannum laneum album ap-
plicabat aliquoties : fedato jam magna ex parte dolore, morbo de-
clinante, iucoquebat£vivum& pulverem hellebori albi , oleo
feminis lini, eoq; affetta loca allinebat. - Quorum ufum non im-
probo , quod ratio non refragetur, èie experientià ipfa faepenumero
profuiffe compererit.Hinc Riveriut.  Heringius aquam ex urina
bubula,calce viva ÓcSulphure vivo conficlt.   In urina, inquit,calx
viva extinguatur, Se cum ea per refidentiam autcolaturam depu-
rata locus dolens foveatur. Diffolvitur Colcothar in urina homi-
nis fani , ut fiat inftarpultis,deinde èxicc«tur,rurfum urina ipfper-
gitur,iterumq;ficcatur,atq; hoc ter,quatervè repetitur,tandem col-
cothar hoc Retortx ad latus indinatae inditumfìirno imponitur,
                                   Ggggg i           ac 
 fU                 Àrthritis & Podagra.
      ----------       ______-------- pi.       « i '■■■!■■ ' immOÈimrmmmf-
 «c inftitatà deftillatione acre phiegma elicitur,cujus porrio aliqua
 oleoverbafcijfambuci- populi vel ranarum,vel ex floribus calthae
 paluftris parato mifceri,&pro fluxionis podagrica; conditione do-
 lenti parti applicari Se fuperponi poterit.  Et fali communi uftula-
 toaffunde urinam puerorum  , digereperottiduum loco calido,
 trajice per filtrum,coagu!a,folve in marmore, folutura age perUx-
 tortam triplici luto munitam igne reverberii, fratto vafe exime ca-
 put mortuum, tere.refunde deftillatura,digere & deftilla, idq; no-
 vies vel decies repetere poteris,vel lalem fublima,  folve & defilila.
 Antonini Saporta :  Urina cum fale,fi ex eafoveatur locus dolens,
 eft ex ufu,nec non Se ebuli fuccus. Johannes Vigierius: poteft etiam
 foveri locus dolens aut propria aegriurinà,vel cum fale fufo in con-
 veniente liquore diffoluto, vel falis muria.  Sic fere  Peter Severi-
 no*. Tandem & Kolreuterut. Urinam in clyfteres addunt Weckerus,
 Libavius, QtsercetanusfnincHeringius. Urinam mula dicit Feyneus.
      Stenti* Vaecinum etiam doloribus illis fedandis eft,fi Gale-
 no l.io.defimplic. Medie. Facult. credimus. Medieus quidam me-
 dicamentorum.perirus in Myfia aqua inter cutem laborantes bu-
 bulo ftercore oblinens, in folem exponebat.  Atq;hicipfè Ìmpo-
 fuit & partibus rufticorum phlegmone obfèflìs humidum illud ve-
 re collcttum, cum herba boves pafeuntur, non paleis.  Ut illud,
 quod palcuo  herbaceoprovenitmaximè adphlegmonasaccom-
 modatur.  Autor hujus medicina; Diofiorìdes effe videtur. Rurfus
 vero Paulo* Algineta: Facit & bubulum flercus cura f.irina hordea-
 cea,in aqua mullà cottum,aut per feipfum recens humidum impo-
 fitum cum brasficae foliis.   Avicenna ; Et emplaftro cum ftercore
 vaccino, eft fortis valdè in doloribus juntturarum Se dorfi & genu-
 um,& eft quafi melior pluribus aliis.   Rhafis  l. i. de facult atibus
 AÌnimaliume.3. Stercora boura recenria in modum emplaftrifu-
 perpofita, podagra; confcrunt.  Item Haly. Inde turba in'gens re-
 cenriorum. Ex his haud tacendi funt Lanfranco* ,  Theocritus,*Rp-
gerius Peter de la Cerluta,  Peter de Tuftìgnano, Bertruciut,Frane.de
Pedemont. Joh. Mrtth.dc Gradì, Varignano, Piatearius, Chrifiopho-
rus a Vega,Sylvius, Dominicus Leonus%Rondelctios$arcda, Fel. Pia-
ter us , G cor gius Schenckiur, Tuftanus Doritus ,Hisr.Gabucinius, in
frigida intemperie ,  Sigifmundm Kolreuterut.  Quidam uriliter,
                                                     tefte- 
                     tentenna & Anodyna.                 y%o
 F— ' i i ■  i .a «pi    n 11        i ■        -  mmmmmmmmmtomammmm^mm
 tefte Spigelio,ad]ecit butyrum.  Stcrcus vaccinttm, inquit Val«fcus da
 Taranta, mihi videtur dificmperandttm cum lixivio.  Mitigati vum,
 Snquit M.Gatenarìa, &aliqualitpr refolutivum èli ftercus vaCcinum
 cum illa attuali caliditate, qua egreditur.
      Aquam fiiUititiam, ut vocant, Stercorumbovì* Putverinus Se
 Bornia* memorant, Godofr. Steeghias ft illiti ti a m ex hepate vita lino.
      Stcrcus lepori* dìfiemperatumsum vino calido emplofimtum fila-
 ticci omninò curii defperajOt, tefte Kyrano.
      Stercus Caninuot etiam nonnulli, utKolreuteru*.  $?. ftercoria
 canini 5B. terantur cum 5V. axungiac Se illinatur, hoc enim multos
 fervavit, vel caninum ftercus aqua calida fubattum illine, olerisqj
 alicujus folia fuperpone. Lema] Plateru*.
      Stercus Cameli eadem de caulà praedicat Avicenna, fedat, in-
 quiens , dolores jun&urarum.  Hinc Peter de Largelata Se Frane, de
 Pedemontio.
      Fìmum povi podagrae arftum extinguere, fcribit Hieronymu*.
     Stercus caprafylveftris etiam convenit : quemadmodum fcri-
 ptum reiiquit Diofcorides.  Unde Paulo* ASgineta :  Similiter etiam
 caprinum ftercus per le aut cum farina hordeacea, ex pofca cottum
 adhibetur. SextusPhilofophus :  Stercus caprae cum acerrimo aceto
 mixtum fanat morbum articulorum. Rhafes lib. 1. de Facult. Natu-
 rai, cap.y : Et quando conficitur fèvum cum ftercore caprarum co-
 ttum,& croco,& ponatur fuper podagram,diffolvit dolorem. 2{o-
 nus :  l^.caprillum ftercus cum farina hordeacea,fic ut mullà adda-
 tur, ad cataplafinatis modum inducito.  Kiranus fimiliter.  Unde
 Francifc. de Pedemontio : Stcrcus caprarum montanarum cum adi-
 pe porci eft conveniens,oleurn vetus Se ariftolachia bibitur,& epi-
 thematur fuper eà & proprie rofa.  f oh.Michael Savonarola, Gilber-
 tus, Lanfranco*, Varignana,Hier.Gabuciniu*3in frigida matcria,_?/4-
 tearius, Plateru*.  Ac veficam capri quoque ajunt prodeflè, ut Nic,
Nicoli, Job. Mich.Savonarela<Mer ingios,Job. Eufibttt* Nirembergius,
Stercus porci & Aprì quoque idem praeftare ajunt,  Sextus Philofo-
pbus: Stercus agreftis opri Se fulphurcolatum, Se heminavinipi-
cati potata,coxendicos emenda..  Plinius : Lumborum dolores, &
 quxcunqne  aliamollire  opus fit, cinerem aprini  fimi inveterati
                               Ggggg 3              afper- 
7?o                  Àrthritis & podagra.

afpergi porione vini convenit:itemluxatis recens fimumXprinum
illinitur. Similiter Altius,Se hinc Rogerius. JEtius Se dicit Cerebrum
 porclKolreuteru* : ^'.Cerebri porci quantumvis,teratur cum amy-
lo & rofàceo, & appone.
     Stercus Ciconia etiam ad id nobile putatur.  Autores praeftò
flint Gilberto* Se Nic Nicoli: Fl.Gilbertus,inquithic,dixit,quodfier-
cus ciconia cum adipe porci mixtum esl ei* utile.   Ego autem inverno
utile ftercus pavoni*folum. Hinc & Sigm.K.olreuterus.  Autor medici-
naevcfl Aitìu* : aliud multa experientià cognitum, invetcratat affe-
ttioniaccommodatum. Stercoris Ciconia quadrantem, cum pari
auxungia tritam illinito.  Utere,  nec unquam patefacito. Multos
enim fervavit»
     Caro lupi idem praeftare perhibetur.  Haec caro lupi recens,*»-
quxtfpelix Plateru*, vel làlita appofita probatur. Caro item vitulina
femitofta valdè  profuit.  *B aldvinus Ronfeus :
         Si quem exerucìat valdè nodofk.podagra,
         Calceu* apteturpedibus de peUe lupina,
         ToSetur fubitò cruciatus parte dolente.
         Nec repetit morbo* tali*, dum calceu* adfit.
     CPlinius capillos mulieris uftos cum adipe fuis credit effica-
 ces.  Tneri primi e apilli ,"inquit Sextus Philofophus, à nativitate fi
pedibus dolentibus impofiti fuerintfanabuntur. Rurlus revertimur ad
camera. Caro afini filo, inquit Rhafes Antidot. lìb.i. cap.$, valet con-
erà doloremfpinae ée ancharum. Medulla afini lylveftris,fiinunga-
 tur ex ea, curat podagram, & aufert dolorem ejus.  Tacuinusfeu in
Tab.Tacuini fimiliter.  Inde Sigifimundus Kolreuterut ; Dottores Ita-
lia; quidam inteftinis animalium magnorum, affettum membrum
non folùm  in feiatica , fèd Se aliis articulorum doloribus invol-
Vunt. Et rurfus : Quidam podagricos in ventrem afini occifi,poft-
 quam per 14. dies furfure nutritus fuerit, conlcendere jubent, fed
 curiofum hoc eft, & ex parte abfurdum. Hstc hic. Anodynumad 0-
mnes dolores esl Marcelli de Medie, cap. 36. Se conftat eccome agni-
na, caprina, bubula, ex pice, nitro Sec.
     Poteft vero cafeus etiam ad hos dolores. Ai fio* : Cafeus recens
 coattus impofitus mediocres [inflammationes eriam folus juvat,
                                                          & 
                   Lenientìa & Anodyna.                ypi
-"        i ■   il   il I   ■      "       " —p—p—p——————aa—
Se cum polenta aut farina praefertim hordeacea. Habet enira in le
n on modo quid repulforium ,  fed Se di_cufforium,per quod Se te-
nues fluxiones repellit,&humorcs in articulis evacuat. .Quo nomine
maxime cafieum capra laudat Antonini GuaineHus. Sigìfimundos Kel-
rcutcrusj Sufficitaliquando cafeus recens coattus impofitus cum
farina hordei aut polenta. Andrea* Laurentiu* : cafeus recens probe
miftus cum oleo rofàceo & farina hordeacea, vel potius cum fo-
la aqua rofarum optimè fedare creditur dolorem  & inflamma-
tionem-,.
      Sanguisuienftruus ad idem nobilis habetur, uti a Diofioride,
à Serapione, C. Plinio, ab Alexandro fralliano. Ejus verba flint haec :
Puellae virginis primis menftruis inquinatum panniculum illinito :
ac Ci aliquando feceris,podagrà non Iaborabis.^p/Vw»4 quoq?5^»-
guinis ealidi mentionetìi facit,utì aquae fanguinis bumani Peter dela
 Qerlata. Unde HonoriusHeringius:Sangui$ podagrici per phleboto-
miàm aut ventofbs trattus fervetur,  ipfo tamen infcio, qua in  re
hoc uti velis, deftilla eam ter per B.M. in aquam.
         I^. liujus aquae ^iij, quibus adde
             ol.rofàr.
             fapon.venetJiquef. a. Jft
             axungiaehum.
                      urfin.
             lucci barb. Jovis a.%\.
              medull.bovis §6.
 Omnia bene coquanturin aeneo vale, donec in ipisfitudinem un-
guenti convcrtantur,  asfiduè tamen agltenttlr, ne comburantur,
poftmodùm in augmento Lunae ottavo die fèmel patientis plantae
ferro pungàntur, ut prò ventofis applicandis fieri folet, partes do-
lentes itidem ad hunc modum  etiam aperiantur, & calidisfimè un-
guento fupra ditto perungantur, ut penetret, fic fiet, inquit Autor
hujus medicamenti,ut in 9 feptimanis podagra abeat. Unguentum
hoc annis decem in fuis viribus confervari poteft in loco tempe-
rate frigido.   Etrurfios: Sanguis menftruus cum adipe bovino ad
ignem miftus, ac podagricorum doloribus impofitus, eosplacat.
Hoc die. Weckerus ,\Sanguimm menfiruum ,ait,noneJfi reformìdsn-
                                                     dum. 
 jyi                  Arthritl* ér Podagra,__________________
 WMMMMptPMlaMMHW a—— aaaaaa-_p-aa»-_--a»  ......»■■»•Wmffm
 dum. ¥ertur Se extr fangp.bum.F.Platerus laudatol.exfiangatne cervi,
 Kolreuterus fanguinem catuli trium dierum illitura.   ImitaturPe-
 trum de Largelata. Sanguis iftius generis etiam tophos difcutcrtpu- ■:
 tatur.Praedicatur Se fanguis lepori*. Valefcus de Taranta : fangui* le-
pori* e alìdusfanatjuntturaspodagrica* perfette.-Nunc Se fanguine te-
fludinum utitur Galenus lib.7. de compof. Medie, per genera.  Sanguis
 Hirudinis etiam quaeritur. Rurfus quoque Felurfinum laudatur.
     Rana dolores podàgroforum hominum finire dicuntur.  Hu-
 jus Medicina; meminitGalenus de compofi. Medie, per Genera libr. 7.
pag.zji.Accipe verba: Aliud Acopon Dìapbrynon,idesl,ex rubetis Ra-
 nis.  De'mponitaliudFlaviiClementi*confeclumpharmacum.Hujus
 ufu novimushomines toto corporedtfiortos à Podagra, chirografi adeò
 convdluìffe, ut citra noxam ambularent.  Mixtura; variae inibì inve-
 niuntur,ut oleum,  Hinc Plinius. Rhafislib.n cap. za. ad hunc mo-
 dum i  Quamvis ego declino parum ad has res, tamen bonum eft,
 fcribere in libro noftro, ut non remaneat trattatus fine iis, quae di.
 xerunt antiqui. Dixit'Tortor,fi feinderis pedem rana; ,-& ligaveris
 fuper pedem podagrici, per tres dies curatur, ita, quod dexterum
 pedem ranae,ponas fùper dextrum paticntis,&: è converfo. Et libro
 primo cap.30. Qui abfcindet pedem rana;ambulantis in aqua,dein-
 de fufpenderit illos duos pedes fuper podagricum ligatos in corio
 cervi,curabit ipCum.HacìUe.Si quis,inquit Kiranus,accipit juvenem
 ranara in nomine dolentis, quando nec Sol nec Luna fuerinrfuper
 terram,  & cum forcipe duos pofteriores pedes abfciderit, &liga-
 verit in pelle cervina, & dextrum dextro pedi  & finiftrum finiftro •
 alligàverit,podagricos fanabit fine dubio. Hac ille. Unde Varìgna-i
 na, Arnoldo* VìUanovanus, Peter dela Qerlata, de Tusfignano, Guido,
 Montuus, Ant.Guaineriusfoh. Michael Savonarola, Alex.Benedilla*,
 Felix Platerus, Godofredus Steeghiu*, Peter Foreftus hanc medelara
 celebrant. Faciiratinde & emplaftrum,nt Nicolaus Nicoli acBertru-
 cius, oleum quoqueaut unguentura,ut/9.7\r«/«W:I^.adipisRana?
 rutti RSjfi. butyri ree. "%vj. Ungu. Martiaton, Agrippac Dialth.a.g iij,
 ol. chamaem. anethi caftor. a, ^ij. di. Rof. ^iiij.cofta terebinth.ceras
 a.^j. ol.  communis antiquiff. fòj.euforbii §fi.refìn. pini^ij. thuris
 §j. Conficiantur omnia fimul a4 formatti unguenti, & ex  eo un?
                                                     ^antuf 
                    tementi a & Anodyna.                 }$)
 *——mmmmmmé aaMa__aaa-___a» —       ;,  - -.1  .  ■ a-pp-aa«__-M__nf taMMHP-M-aaa..
gantur juntturae debiles ex caufa calida vel frigida, proprie tnmea
frigida ,  hora dedinationìs- ad ignem vel foletn calidum Jeniter
fricando , donec penetret cum reiteratione frequentata per dies
plurimos: quoniam mollificar materiasrefiduas, & infenfibilitcr
refolvit.   Leonello* Faventinus : Nicolaus laudat emplaftrum fivp
oleum de Ranis : mirabiiiter. valet à proprietà te ad juntturas;, & eft
refolutivum in cafu conveniente, quo faepè ufus eft Leonellus.  Si-
ntiliterTuffanu* Ducr. Nunc Kolreuterut/Oleum deRana rubeta,cu-
jus praeparariofub cura podagra; dabitur,  ego mirabiles vidi hujus
olei per experientiara in relblvendistumorihus,  pituitofis, cede-
matofis,fcrophulisque effettus. Petra* Bajer: Si membrum dolens
fit inflammatum, & oleum de Ranis prodeft mirabiiiter. Arnol-
do* fVeickardtui
     fy,  ohpuriff: comm:        f&\.
         Ranarum degentium in aquis humriirj.
         fl: Verbafei              Mj.
Injiciantur Ranae cum floribus in oleum, &relinquantur,done^c
moriantur.* pofteà coquantur in olla vitreatà lento igne, c-laufè
operculo usque ad carnis diffolutionem  . deindecontundantuc,
& rurfus bulliant,& percoleturoleum,adde Tercbinth:clarae ^j.ol:
cerae^B.M. apud ignem Se ferventur ufui. Reliquis pinguibusnon
facile utendum. Rurfus Kolreuterut i Decottum ranarum fluviaii-
umevifeeratarum & decollatarum utile eft fomentum ad dolores
calidos. Paraus : Quidam ranasvivas per medium ventrem divifas
dolenti loco imponunt. AlexanderBenedilli** : oleum, in quo de-
cotta eft  rana Sé ranarum  inteftina. Francifcus Borninus; Tertiurn
eft aqua ex fperraate ranarum deftillàta, quae extrinfecus ufurpatur.
Hoc medicamentum fine omni eft periculo,cum & iplàe ranae com-
edantur.   Haec remedia fimpiicia funt, fèd reverà utililfima. Ar-
noldus IVeickardu* : Fcetura ranarum aquis innatans mire probatur,
fi vìdelicet in olla bene coopertà, diu coquarur,adepfquè innatans
colligatur, eoque lintea madefatta fimiliter ufurpentur. H.orntus
11 itur aqua feminis Ranarum, item A-Laurentiu* ac Quer^tanus,
inde & Heringius.
     $ochlc<t eofdem dplores levare exiftiraantur. Galenus n. de
                                Hphhh            fitapl. 
   794                  Arthrkts l^ Podagra.             .  N
   mmmmmmmmmm^ìmOStmmmmk^i^mmà a-p-a-aa—aat -—— «a.MMa---immmmmmmméO
   "(ìmpl. Med.fàc.^. quidem ita : In Arthriticù articulorum tumoribus
   impénsedefecane cochleaufta. Secus PltnÌHt>Nicel.Nic.fph:Micha-
   elSavonarota>AIex:Bencd:F.Vlateru*. Liberateti de Lib erat is quoq;
   fic : Cochleae contrita: cum teftis fuis emplaftri modo appofitae po-
   dagricas inflammationes impensè deficcant* & omninò haerent,
   «|uoufque omnis haurintur humor, tunc fpontè deeictunt, ut Dio-'
-  icorides ult: lib. 2. cap. io. Vir perilluftris podagra  peflìmè àttus
   poft-diutinos cruciatus & imnianiflimos hoc è cochleis empia*
   ftruitt tanquant arcanum reperii ?utcbatur eo fuperfparfo thurij
   pulvifculo, ad feetorem prohibendura, hoc medicaraine mirificè
   dolores leniri dicebat, fi ftarirti ab initio impofuiffet, paucas poft
   horàs tormenta cedebant, fi ferius,morabatur Se adjùmenti fenfust
   nunquamfallebat eum fpes de medicamento, firmata experientiae
   Inter caetera ad idpraeflantisfimumeXperiebatur, quod nunquam
   extcrnarura rerum occurfu, percusfìone, ìttu,pavore concutiebà--
   tur, aut Ce laidi intelligebat : particufa enim patiens emplaftri duri^
   tieac tenacitàte Veluti clypeoquodam ficmunitur.egometexpc--
   fientia plures cognovL Hoc ille*  IVeickgrdu* : Codile* terreftre»
   Contufae&admotae, cflicacius operamur. Cortimendàtur quoque
   caro eatìtròrura fluviàtilium cUrapofverrradic: bryon."  & aqua.
   Vita; conquaffata& impo&tà. Sic & Kotreaterus, Blochwitziu* Sé
   F. Plateru* cancri* utemf.
          Formica etiam ad iepiendunt eflicaCes habentut-,.   Au
   tor Medicina; erit Rhafis-librai, capite26. Emplaftrum formica-
   mra ad dolorcni podagra* calidae Se multoties probavi ipfiam,
  oc invén. mirabilcL, * Accipe deterrà fprmicarum àloco lim-
  pido gii}, farina hordei gj. folirofar.^. farin.fabar:?fl.malv2 man-
  dragor. a.gvj.Coquetóafram&mandragóramf in tribus libri*
  aquae ufque ad medietatem, cola accontici alias medicinas. pul-
  veriza, pofteà mirtéin mortorio, &mifce cum eo tria albumina
  ovorum de duo vitella Se 3i.jf.cr0c!. Pilla totum bene &fuperpon«V
  &non eft neceffarium aliud emplaftrum,nec alia cura. Hoc Rhafis,
  Quanquam C Plin.Lumbricorum meminir. Similem Medicinam Sé
  Gilbertus, Valefcusde Taranta,M. Catenaria, PeterHtftanm, Joci
  Sylvia*, Tuffanti* PttonfHS, Antoni** Sapori aptoduut.
                          •                           &rai- 
                    Lenìentla & Atoodynd.                jye
 I.   I     MIN |          |   .    Il ' ■■  ■ .  I. _. "Il.....  f. m
       Similem ufum Rapo praeftare putantur. Autor libri de fimp:
 Med: Podagrici* f\nquit,optimum fomentameli Rapa.Eì Haly Ifaac,
 Serapio utuntut-».    linde Guido de Cauliaco : Haly facit  bal-
 neum, & in decottione addit rapas,  porros & cepas.  Et inde eft,
 quod  ego de praecepto Ifaac facio eos layare cum brodio rapa-
 tura.  Ac quoque Theophrafiu* paracelfus, stem Pioterò*. Item-
 qoe Leonello* Faventinus de Vittoriis :  l}i. fucci vel aquae rapa-
 rum,aquaefontis propter penetrationem. F.Epithema fupralocum
 dolentem. Adidembalneum factum ex decottione raparum. fy,
 raparura rafaruraq. v.ad placitum rofarum rubrarum, foliorum
 caulium minutim inciforum ana &c.Et bulliant fimul infiq.aquae,.
 Deinde accipiatur Sé eis adde vitellum unius ovi. Et cum oleo
 rofàceo confice emplaftrum. linde Domìnut Ortolphns Maroldus
 idem emplaftrum petiit,ut SeSigismmdus Kolreuterus. Tandem &
 Toffanus Docretoi:Kaparum minutim concila rum fufficiens quaa-
 tiras in latte vaccino cottarum , accataplafmatisinftar fupra ap-
 plicatarum,perquàm conveniens fedandis doloribus.   Ex iifdem
 etram fuprà prunas injettisfuffitusad partes dolore tentatas uti-
 liflìmus.  Brafficam viridem laudant Galenus, Alexander  Trallia-
 nus, C.Plinius, Autor incertus de f'od. Avi. Serapio, Horae.Oèlavian:
 Chrift$ph. a Vega,  Se Hieron.Gobocinius in frigida materia maximb
 triftam. Atriplex fimiliter  adhibetur, quemadmodum Muficus»
 uti i Plinio Valeriano Se à Francifico de Pedemontio.
     Poma imponuntur,multÌ3 junioribus autoribus,utF.Pioterò:
 cataplafma ex pomorum dulcium cottorum pulpa cum ol.Rof.
 vel Ranarum vel chamomylla raifto paratura juvat : Andrea Lau-
 rent io : accipe poma fcmiputrida vel etiam leviter cotta,  tria vel
 quatuor mucilaginis feminis cydoniorum& pfyllii, cujulqueun-
 ciam imam cum dimidia, aquae rofarum & plantaginis, cujufque
 uncias duas, confunde Se mifee omnia haec exattè, & fac Catapla-
fma. Arnoldo IVeickordo : Laudem merctur cataplafma ex  pomo-
 rum acidorum cottorum pulpa cum ol: Ranarum vel rofarum
mifta paratum.
     Sambucus ad idem prxcipuus habetur, ut a Martino Bloch-
Witìo: cujus verba  haec flint: Aquampodagricam praefcripfit Quer-
                             Hhh.hh 2             ceta- 
79*                Cribriti* & Poda£M.___________________

cetanus lib.i. pharmacop. Dogrn- reftit. cap.7. h. m. fy. fol. & fior»
fambuci viridium a. Jfcj. aut plus minus, prout libuerit, majpretìi
Velminoremquanritatera Conficere. Contundanttir, optimeque
macerentur in B.M. Deirt deftillentur per vas vitreum vel cupreum
ad ficcitatem: Deque hac aqua  bis in die foveatur pars- dolens,
eaque confidenter& intrepide utere, vel etiani inea podagra? fpe-
eie, quae à calidis humoribus profnanarit,   Hate funt verba Quer-
cetani. Oleum quoque, in quo fambuci vel ebuli radices &fo'ia
Vel fuccus inde extrattus eoxeript, inprimis oleum femìnis ebuli
( à quo tamen femen fambuci parum, vel nihil diftat ) hic furarne
laudatur. Folia quoque laudat Diofcorides. Novi virum, qui quo-
tiescunque podagra corripitur, hae  fola fere inunttionc utitur.
Recipit cremorem lattis recentem, eidemque permifeet pulve-
rem inftar pollinis fubriliflìmum florum & foliorum fambuci, ut
Éonfiftentiam pulticulaefeueataplalmaris acquirat, quod linttis
impofitum parti dolenti calidiufculè applicata fùmmumque le-
vamenabhoc unico & Amplici remedio, felici fùeceffu expeùat
&experitur. Gabelckhoverus inter alia etiara-hoc habet; fy.aq.
fambuci Se Spi ri t. Vini a. 2jij. M. & pannis imbibita applica.Aliqui
fumunt aquae fambuci Jij 1 aqu. vitae ^j. M.  Etin fluxionibus fri-
gidis hoc quoque:1£.medullae fàmbucinae bonam partem, vini
Rhenani quartariura unum, & tantundem tuaeraet ipfius urinae.
Mifta & in ollam recentem indita, deeoque ad dimidietatis con-
fumptionem. Pofteà locum dolen tem fpiritu vini inunge,eundem-
que bene infrica.Pofteà alium atque alium laneum eo decotto ma-
didum impone. Hattenus autor. Caeterùm Johan. MicfraelSavona-
rola ira : QuidamMariCcbalcus Ferrarienfis fé curavit faciendo fi-
bi fuffumigium omni die cum decottione radicum ebuli, unde-.
 multùm fudabat, deinde poft exiccatiònèm inungebat fé cura oleo
 eoftino, Se quiefeebat, fed hoc remedium non fiebat nifi poft pur-
gariones eompletas. Parau* litum ex fucco ebulimemorat,ac Epi-
thema Pravotius, inde unguentum facit Joh. Langius.
      ChamapjftinChrifiophorus à Vega hifce doloribus teftatur efle
remedio.
      Urtiem ijlis quo^.cj^lonbuj opattaih^cretol^fcribunK,
                                                      ut 
                  Lem'entta & Anotljàé.                 jo?
**-p-»>---aa-aa-__f i----Tfir-i nf ■         ■  - -  i     i  ^■PirT*"- ——J-"°-—-"■"-
u t Pr/"tv Hiffanus Se Piatearius. Hieronjmu* Gabucimo* addi t : in in-
temperic rrigida,ut Se Lamium,unicx gerras cum falis mica. femen
Urticae cum oleo,foIia cum urfihoadipe.
     Cortices cucurbita memorat Galenus i itera autor incerta* libi
MeVodogra. Hucfpéttant & Pèpónisrecentiscòrticés Setucumerk
taro,perdicii folia Sé bedera'Crondes. Hlnt A. Saperla. P.Berellm
innnmetis,inqùiii fere expérìen tiis comprobatumeft, radicem fi-»
gilli beata; Maria;, probe contufam Seàdmotairi, genuurtt tumori-
bus & doloribus mire ccmferre, praecipuè gonàgrici** id4?àD.Ma««
fheo'Qùèfrìéto esperto Chirurgo accepi', verumque effe compro-»
bavi, fed in podagricis primo corpus evacuandum eli jalàpioj Sé
tàndem caulà conjuntta* hoc topico tollerar. Aft Brida*Baudero*
nini hoc prodit : hifce funt admifcenda ca^quai arthriticaenxiniiati*
tur, ut radix cycfamini ciffanthemi Diolè. quam Sigili um Maria;
nuncupat vulgus, cruda & non cotta cumaxungia veteri fubatta*
& parti affetta; cataplafrtiads inftar appofita * veluti rairaculo quo-
dam à centro ad circumferentiam humorem alliciÉ & refolvìri
     Lentie/ila quoque prodeflè afftrmatUr. Galenus ita: In poda-
gricis eà fàepè numerò ufi fumus, ex acjua decotta, & ita adipifuilló
admifta.   tApntlturty autor lib defimpl.Medfact Non abfimilitef
C.Pliniui, Avicenna, Serapio,EfiulapiuSj Foreflus t
   m-  Ulmariaaquam prodeflè primus prodidit AdrianuSSpigeliùtt
apud Moràvas Olmurieiifes,*0$rA.>»i,-ìobi.e rtuper hoc experimen-
tum didici prò fedandis illicò doloribus podagricorum :  f^.her*
barn  barbicapram (quae  alias diciturulraarià-,) apudvulgum Si
Brunsfelfio PrirtorrtOrt, ea cum fuis ràdicibus floribusq; deftillafur*
 èe in hac panni linei  madefatti imporiuntur podagricis vel cuirt
penna illini tur articulus dolens; nec mirum; adftringere enim dici-»
 tur Se refrigerare ', unde àrticulprum Calidis fluxionibus plurimùm
 ConduCere poterit. A Spigelio baie mutuàtus eft D.D.Sennertu*.
      ^AbfintbiimeminitChrtftopborasà Vega,priCco9 fèeutus fid
 experimcrrto pfobavimus valere quàm màxime abfifithiicomam
 in aceto elixam,deinde malàxatam calidam fuperimpofitam.
      Foliis viti* viridibus fimilis facultas at'tribuitur, ut à Serapio*
 ne. Oribafius utitur platani foliis viridibus laevigatis, Se ea imponit,
 W & eo modo rttdfd's albarum violarum.
                              Uhhhh }              Qu࣠
 795                 tArthriti* &Podagraf
 ■ ji./jm» i.'pj'.. li".- 'liiji ..  » ■  '. ■——~----:----- '  -  ■■■'') <\ M ..-■ l'-'W '. ■""» t
      Quafdaip peregrina* herba* Nardq* Antoniu* Rscebus nofcf.
 litat,uri funt hae.:                                          ^
    Co7olmecatU Ceu China Mexicana Co\ia adipota dolores articur
 lórum veluti per piiraculura leniunt, Ethisdojenfi focoadhaere-
 fcentjbus, certifl]ma  faluris habetur fpes,- \tcny§é Johannes, Est?
 febiut NierembergitstVetle herbae cortcx mira eeleritate depellit dor
 lores artpriridi$.  $ic quoq,  lob. Eufiebius Pfìcrembergius,
       Vtz*coimpatli feu ^oimichpatlibeybx pulvis Ci aquatcom-
 mifceatur , linteolumq; eodem humore madens arriculis applice-
 tur dolentibus, mirum prarilat auxilium»   Similitet-Joban* Eufe•
 bitts Nierembergius.
       Hoit^iloxit feu Ari* oris Bai fami" Inasci liquor articulorum^
 doloribus mire eft utilis.
      Huitxiqua fruticis Se l^tauhiatl fuftjtus valet adverfus arti-
 culares dolores..
       ChilpantlafoU herbae radix  tufaappofitaq; doloribus arti-
 culorum medetur.          ____
       Tepari herba r*dixafthriticis medetur cura adipe applica-
 ta, decottusejus quoq; bibitur.
      Rcfima ahoehoetl ; refina  etiara teftibus Francifco Hemando
 efrJohann e Eofebio'Nferembergio medetur morbo articuiari e fri-
 gida causa orto,                       :
      At^ojatlherbae folia applicata tumores difeuriunt,  dolores
 articulorum »  podagra&vè atq; cfyiragras mira eeleritate nritigant.
 Ut Se foh.Eufiebius Nierembergius,
     Xolometl CeuMagvey folioruni fuccus cpotus ad Jx. univerfi
 corporis dolores articulorum tollit..  Item lobati. Eufiebius Nic*
rembergins.                       ^
     Ccrtorum animalium Pinguedine* doloribus piitigandis funt,
ut canis pinguedo.  JEtius parat oleum Canis. Reinfru* Solenender;
Vidi qui aftettum ,  dolentemq,* articulum illipebant pinguedine
rubri canis, perfentiebaptoj dojoris mirigàrionem.  Novi Chei-
rurgum Parmenfem, crai cum fuffarcinatam , omni exempto pin-
gui ex rubro catulo , praepittgdem anferem ,  confutamq; in veru
&orruiurèt,exftillata pipguitudine, vafèq; cX£eptà,articulos dolétes 
                    Lenientia efr Anolynà.                  yof
 <iiaMaP^*«___________M_H_pa»aaw«va_-^aa__>a* -.——a---»» ' '" a---p——af—» —p——-a.
 felici fucccffu illinebat.   Sic fere Se Johannes Crato. Item Levinu*
 Lemnius, Marcus Antonio* Zimara, Liberato* de Liberati*.  Pro-
 deflè quoq; dicitur Sangui* canis .'  nam Gilbertus ait.'catulliano.
 dierumoccide,&fattguineipfius canili locus dolorófus Uttgatur,
 optimum eft.  Unde fimiliter Peter deLargelata efr Ioh.de Conco*
 regio.Tandemìohlinnés Crato,unum,inquit, addam > ittqtfo non o-
 mnerri, aliquam tamerifpemàuxiliipofto, Vìdelicet,  utittgrave-
 fcente dolore ad pedetti affettuirt pottatur càtelius,  Hunc enim
 rion tantum calore fuo facere,ut diffletuf materia &digeràtur,fed
 mali vim ad fé pertrahere ita, ut ifìtcrdura qiipqj mori animadver-
 fum Cit.  Tutte, vero fepeJiendun. exiftimant.in loco, ad quetti ho-*
 niines rion atfcexfeintjfed hoc fupeìrftiriofutó exiftimo. €t rurfus : Vi-
 gentibusatq/urgetuibusdoloribuS,CàtiiIumpàrtiaffetta* (VolunC
 auteni quidanì, ut illius pilìs fit concolor ) admdve.
        Adeps Leoni*,intuii Alex.Bèneditt\ts,artitulotùm dolores Sé
 tumores lertit&farìat;
        Tinguedines Taxi , vulpis , eattifylveftri* laudat teoneftùf
 Faveniinu*tPin%ucdóArdea,ìnquiens,Taxi{yiabet enira hoc animai
 fingulareraproprietatem reptilium ) Urfi, in qua rairàbilis, vis eft
 confblidàridi 1 riullum enim animai fàuciàtum facìlitts urfo curà-
 tttr,pinguedo hominis,tres medullae Tauri ,  Cervi & equi.Hac ille*
 TingV; Gatti dicit loia, de Concof. Oleum Taxi & Rhafes predicar,
 hinc T. ?aracelfas,Platearius # Fidejuftos Reìnnecceros, qui & Lu-
 pi pingiiedinem. efficacem effe opjttatur.  unguentum penetrant li*
gamenta i
         1^.  pingued.Taxi
                       Vulpis abje&s fìbris  a. tfclf.
              ol.de maftiche             §iiij.deftilla
                   fpic.                 \\<
               Ace-.deft.5iij.   £ liriguentum*
 UnguentumCÀprìnum quoq; nominat Marcellus.  De pinguedine
 Anferis infra dicétur. MedolUm Ccrvin.amad id etiam idoneam eflè
 credit Galenus. Unde Chrifiophorus 0 Vega medullam servi & vi->
 tuli diati   Plures  adjicit Mtius pinguedines adhuttc modum i
 Unguentum Canini ad podagricos Se arthriticos, eo fanavit quen- 
g o o                 Àrthritis & Podagra.
 1    . P-Jajaaaaaa-aaaaa-aaaa-.-■         ■ ■ ■  i  ■   ,   ——__— _—-—ja-aaa—
dam univerfo corpore languefàttum &exfolutum,unicè tamen ar-
ticulorum morbo prodeft. Adipis leonini 3jj. urfini Jnj.adipis equi?
ni tbj« adipis vulpis ffój.caftorii lèxtantem, meduHae taurina fexun-
cem,medullae cervina; quadrantem, adipis flruthocameli quadran-
tem , adipis phafiani faganati quadrantem,euphorbii fexuncera, o»
popanacis trientem,maftichis|^j.ftyraciìs trientem,myrrhae trienté,
thuris fexuncé,aifioniaci thymiamatis fcxuncé",heliofropii tria gra-
na, habentis 5J. poeoniaefextantem, artemifiae3jj,phylli,fextantera,
nardi celticae fèxtantem» radicis altheaecpntufàe & cribrata; §j. rutae
viridis5iij. rad. cucumerisfylveftris 3J,hippuris herbae §j. ariftolo-
chiae 5'iiij, aloes tbj.fànguinis dracunculi (fcj,cerae fexuncera, color
phoniae fcxunoem,unguenti nardini ft> vii),olei fufluraigabilis, toj»
^pobalfamifeptuncem. Hac ille.  I-.aud.bus afficit  Oleumaxun-
gta humano Duretus. M. Gatenaria vero maxime Vulpinum Oleum'.
oleum etiam vulpinum, feilieet exdecottione vufpis fuprà dolores
ìuntturarum à caufa frigida mul tura valetele eft expertum emplar
ftrum.  Ac johan.Michael Savonarola pinguedinem viptvx.Htc,
inquit ille, valet fupra alias pinguedine*.   Imitatur Dioficoridem &
Serapionem. Acervatim loquitur Felix Piatemi:  Ex axungiis variis,
ut hurnana,Hird,caprae,vervecis porci, viruli,Anfèris,gaIlinae,Ana-
tis,vulpis,urfi?cati fylveftris,ibyeis,fcrpétis, cefipo.ex medullis,ut e-
quiha, cervina, vitulina, quibus folis vél miftis partes dolentes in-
Unguntur.  Anferis pinguedo maxime fit,& cervi pinguedo.  Hae
ille.  Ut Adipem urfi Plinius, ita Se fel ejufdem multi memorante
Loticbius ita :
          -Jz.   pi. laurin.
                 lumbrìc. terr.            a.Jj.
                 vulpin.
                 uffip.                   a. Jjf?,
              adip. hiìm,                  3J#,
              pLfalv
                rprifmar.deft.             *.$£.
               Cum cera F.            • .  •  './
                 Linimentum
                                                       Pia- 
                    Lenitati a &Anodytif.                gol
  *       i , — ■ I ■  il i       i -.  a   11        .....1 ha-——. _—a——,__,
 Pingued. Hirci & 4rsV;Àr Kironidet magni facit.  A*/» eft tefte
 Nardo Ant.  Rocche vermium quorundam pinguedo, quae dolori-
 bus articulorum medetur.
       Ex Sapone confici tur linimentum leniens,  ut oftendit F.Vla-
 terus.   Hinc Francifcus Bornius  ,  Primumeft,  inquient, lini-
 mentum paratum ex Sapone Veneto cum fpiritu Vini, cujus vires
 in meo corpore expertus fum , inungendo dolentes articulos,vel
 $£. Saponem Venetum in minutas laminas fèttum ; item fpiritum
 vini,& deftillentur inbalneo Mariae,primùmprodit aqua, deinde
 oleum aurei coloris, feparetur aqua ab oleo,& fervetur ad ufum.
 Hinc D.D.Sennertut.
       Terra Samia Se hic maxime auxiliaris Galeno effe videtur.
 Terra Samia,inquitl.p .de compofphar.miCcetut oleo Rofàceo. Se'd
 & commodum,utileq; eft,ubi fic praeparatum fuerit, ad alias quoqj
 phlegmonas  calidas &bubones incipientes,& fluxiones podagri-
 cas Sé fummatim,ubi refrigerare ftatutum eft raediocriter cum mi-
 tigatione ac lenitione. Avicenna : Lapis Armeno* opitulatur dolen-
 tibus artubp. \JndeRkafet:cum podagricum Apoftema fuerit in fta-
 tu,& calor aliqiiantulumforris,l^.bolum armenum, Aloen,Cro-
 cura,Rafas,conficecum aqua coriandri.Exjunioribus Frane, de Pe*
 demont. A proprietate,utbolusarmenus, fanguinis draconis&lu-
 tunf figillatum, cum aceto fuperìnunttum , quod fuà proprietate
 confervàt merabra in cafu, Se prohibet effufionem materierum ad"
 manus Se pedes, &fedat dolorem. Hac ille.  Vifco Querno eiiartx
 Galeno* utitur ftatim, ut interpres loquitur, inexacerbotionìbui P§-
 dagra.   Caeterùm aqua terrafantla,tefie Lofilio, ita conficitur : R.
 bol.Arm. Orient. Jviij. terrae  figill.Jiij. in aqua Leviftici maceren-
 tur per dies novem in 1. e. pofteà deftillentur.   Polvi* Eryfipelato-
 det Adr. Minfichtiiqxioq\  alienus non exiftimatur.
       Cerufsd utebantur & vetuftiores.ut Galenms,C.Celfi*t, Rha-
fes,Sé recentiores,quemadmodum Chrifiophorus a Vega,optimum»
 inquiens, eft ad dolores fedandos Ceruffa cum rofàceo. Sedat dolo-
 rem,©^ coquit humorem.
     Plumbo vires aflìgnant Galenus I.7. de fimpl. Medie.facult.&
                                 li Hi               CCW- 
gol                  Àrthritis & Podagra.

C.Celfut, Sofaora medicamentum ponens.  Unde Fredericut de
Mye.
     Creta utuntur C.Celfos, RhafestSe ex recentioribus Chrifio-
phorus à Vega. item Bier.Gabueinius.
     Camphora mentionem facit/_f4/)f;Difgregationemmolefta»
tam fandaliscataplafma & intibae aquamcoriandri,folatri&fcra-
perviv«,& cum cucurbita rafurisóc mclonis corticìbus & citroli
emplaftriza.   Aut Lini parum fuperinjice aqua infufum rofata &
aceto cura camphora refrigeratis.   Unde eà adverfus hos dolores
multi recentiorum utuntur, ut ConradKhunrath :
        P]L.   camphorce                  §j.
             Nitri f.
            Albumin. ovi              no. ij.
            S.V.opr.                   tfcj.
omnia ferendo bene mifce,& cum linteo triplicato faepius applica.
Nam exterius adhibita camphora. dolores podagricos lenit. Itema)
lohannes Matthaus :   Feliciter etiam dolorem compefeit Vinum
fublimatum cum r4«^W.*,itemq;lumbrici terreftres contufi,& in
forma cataplafmatis impofiti.  Fidejufius Reineccerns : Hyofcya-
mi ex fior. fatt. M. Junio.  Fiat cumjCamphord unguentum.  Bri-
cius Bauderonius : paucum aceti adjiciatur prò vehiculo.  Non
eadem eft ratio in admotis, quae inaffumtis.Authorum loco utili-
cebit Oxycrato  , cum pauco croci, quum ardor eft vehementior.
Convenit Unguentum rofatum aut album Gal. cum tantillo cam-
phora,   Aquis & mucilaginibus etiam camphora addatur.  Hac
tlle. De mixtura Spiritus Camphora Se Salis itemqj de oleocryftal-
lorura infra diceraus.
      Tandem & Caufticaadbtyentxix,xit€uphorbiumXAnde Hier.
Gabucinius : fi dolores intenfp/.frigore aut inter articulorum offa
demerfis humoribus coiitrahi(intur,valentnitrum&euphorbium.
Difcutiuntatqj dolorem.exfcìndunt.Neq>fanèrhirandum videa-
tur eupborbium, quum impèusè calefaciat exuratqj ,unà cum oleo
& cera incottum magnos dolores à frigido humore natos fàepè mi-
tigaffe, quando funt cruciatus quidam , qui minutari nequeunt,
nifi quid acrius ipfis admoveas: veluti quum ex dulcibus aquis in
                                                   vehe- 
Lenientia efr Anodyna.                %o\
 vehementi quadam defluxione contraria quaedam adhibentur: Ut
 enim ex tenui,  erodente Se acri humore dolentibus baljfneae jure_»
 prodeflè videmus  ( partim enim difeutiunt, partim etiam ad bo-
 nam temperiem redigunt ) ita rurfusfrigidorum defluxioncsex-
 pcrtis, qui artuum membranas dolere dicant & diilendi ,  riferito
 eorum ufus, quae cutem calefaciunt.vellicant ac rodunt, proficere
 folet.  Hujusce exemplum rei ponit Alexander, quendam novif-
 fe fefe fcribens folo finapi in id genus morbi  , dum maxime urge-
 rent accesfiones ,  dolofe liberatura.  Alium medicamentum ex
 cantharidibusutiliterulumòc Paulus etiam referunt. Nam pullu-
 la, quae à medicamento fieri folet, rupta mulrum humoris excerrie-
 bat: à quo plurimùm juvari dicebat.  Utrum haec in pofterum ma-
 xime oificiunt: praefertim,quae nihil habent eraolliens :  fiquidem
 ita impensè ficcant,ut artus immobiles effìciant.  Confultius igi-
 tur fuerit hifce folis non uti, aut eum, qui utitur, ftatim tranfire ad
 illa, quae diffundunt,emolliunt,fecant Se in altum penetrant, ut ar-r
 tus rurfus veterem  motum per haec poflìntrecipere.
      Omnia ad unum lenientia , utvocant,comprehendere, mi-
 nutioris curae eft, majorisautemjudicii,eadifcernere,ac eiigereef-
 ficaciora.  UbiArthritis de iis humoribus, quibus nihil terreflris
 materia; ineft,nafcitur,L4C ovillttm, Vaccinom,caprinum,humanum,
 ovi albomen, vitellos, micapani*,oleum Rofiaicum, CeratumRofiace-
 um contra eos dolores magis proficiunt.   Brìcio Baoderonio pau-
 lò vehementius  probatur Acetum.  Quo patto Calor nativo*Ceu
 Calidumlnnatum,acetiaflftriùotikvitetineti poteft  ?  Iiludnevi-
 cilfiracutisfpiraculisperfudoremreferatis,dilfipabitur ?  Quàm
 falutare erit bolneom aceti ì Ipfe proximo fùperiore locp dittus
 autor protinus refipifcit,de//t:fc*4«feloquens.  In eo morbo,\nquit,
 ttttius ufurpatur acetom, quàm in olii* arthritidis fpeciebus.  Non
 enim confiderandum, quale eil prafidium,quum admovetur, fiedquale
fKtorumcfit,quumadpartem offeftampervenerit.  Nunc oleo aut
latti paululum opii adjicitur, ac ob id non nihilcroci. ; Rationem
reddit l.M. Savonarola,opiiquar\tita%,inqoiem, fit parva. Et pro-
pter Opii nocumentum fcito, ut fuprà, quod crocus.myrrha,thus,
ftorax,caftoreum,ca(Ca lignea corrigunt ejus nocumentum,&idep
                                  Iiiiiz             cum 
 804                Àrthritis & Podagra
           -         --------hp......t     ■  i——   iiii-i
 cum eocommiCce.Iohannes Paulus Pernnmia, penetrationem me-
 morans,fecusfentit,cujustwfc-fuperiùsfunt polita.  Sunt, qui-
 bus placet,facultatis,ut vocant,anodynae ergo opiom adhiberi. In-
 de C.Celfom Croco uti fine opio.   Tum inducere, inquit l-4.c28.ille,
 articulis crocum cum fucco papaveris €5* oviRo latte. Ac inter Anody-
 na vera Crocum num erat Bricius Bauderoniut.  Caeterùm Opium &
 reliqua Narcotica nonnullis autoribus haud probantur.  Erjure.
 Haec dolorem ftupore minuunt, qui remediis iterum curandus eft.
 Jgitur plus incomraodi afferunt.  Eaq; magis perditiofafunt, ar-
 thritide magis fabulosa.  Illa enim terreftris materia horum vi ci-
 tiùscoit, cogiturq;.   Ac reliqua remedia, ut e a fi a fiftularis ,muci-
 lagofiem. Pfyllii, fanugraci,cydoniorum fine illis Narcotici* Se Opiatis
 adverfus hos dolorum cruciatus funt magis srceommodata. Illam,
 quae ad PfiyUìum pertinet,quaeftionemcontroverf.l. o.c.%.lohannes
 "BaptifiaSylvaticus movet, an auxiliari queat,cum Diofiorides, cui
 a (fèntitur Aiatthiolos, Avicenna item Mefues, eam herbara fcribant
 effe venena tam? Verum autor illam expertus judicat faIutarem,ori-
 ginemq;errorisconfetturaaffcqurtur.  Acetum,Ojfahumana,Hcr-
 modattyli, AfphodcU,Colocynthis, Agaricu», Scammonea,HeHeborur
 niger,AZgyptiafiliqua inutiliter aliis rebus temperantur , ac impo-
 ny ntur in artus dolentes.  ■ Verba fico eft vis adlenicndum.Lapisbc~
 zoar vero & cttp%o<p4y^rt e^ parum commodus. Urina,Ci prodeft,
 praevalet, urgente arthritide fabulos à,at eà humor aliMt vocant » in-
 feftante > magis conveniunt/?*>v.»r4 bovi*, vacca, vituli.   Verùm
fi ere or a cani*, e ameli, capra,apri,cieonio,caro lupi rfr afini fy he fi ria,
 capilli patri impubis , e optili mulierum,fel urficontra hoc  doloris
 genus tantas vires non habent.  Cafim recens & poma ad Ophthal-
 miam laudantur, cur non idem hifce ad Arthritidem effettus erit,
 quae etiam eli inflammatio l Sanguinò menftruoplures vires inani-
 ter attribuuntur.   Eam Superftitionem non redolet communis
 Sanguis.Qmn talis, judicio multorum, magis efficax erit ,  quàm
 Cranium.Non kocos,non Cerebrum ipfum,led fanguis eft origo,un-
 de materia Arthritidis profluit.   Rana,Teftudines,Cocblea,cancri*
 inflammatis articulis funt refrigerationi,  juvant nulla alia vi prae-
 tereà.   Ex ilio fere fimili genere funt conica cucurbita & folia vi-
                                                        tie. 
                   Lenientia efr Anodyna.                 So)

tu.  Formica initio curationis vix conveniunt, magis vero Rapa,
braftica,exteriorcortexSambuci. MofcusQuercino*,  Abfinthium,
Cbamapythi* ufum adftringendo praeftare non queunt. Urticà tusa,
fuacque urinae liquore largiter madefattà ac cataplafmatis inftar
impofità ,  quidam articuiari us  homo dolores fubitò & ditto
citius depulit ,  tùm vero de  gravedine cuntti  corporis que-
ftus , graviter decubuit, familiarem fuum morbum  exoptans.
Nec cum (quod mirum) fibi ulla ratione  rurfus  accerfere po-
tuit , nifi ex improvifo vehementer irà accenlus.   Lenticula ac
Ulmaria aliquid ad hos dolores minuendos conferre queunt. Exo-
tica illae herba, radice* ac arbore* vi refrigeratorià  valere queunt,
unde & dolor mi tigari folet.  Pingoedine*, medulla,  SevaiUorum
animalium hanc artuum inflammationem  coercere non valent.
Idque nonnulli reperére, ut Vida* Vidius, lenitur, lib. f. de Curat.
Membror. cap.j, inquiens, ac  remittitur caufarum impetus, & ita
magis dolori fubvenitur, cum vel modreèrelaxantibus, vel acri-
moniam &immoderatos exceffus temperantibus  eidem occurri-
tur.   Valent ad relaxandum ( quod potiflìraùm opus neceffarium
eft, ubi infignem tenfionem articuli experiuntur ) velica oleo cha-
maemelinofeu anethino referta Se dolenti parti fùperdata, veluti
dcillitusex oleo amygdalarum dulcium feu feminis lini, aut ex
luteis ovorum, cum multo rofàceo fubattis, feu ex recenti axun-
già& butyro.  Quamvis nifi admodùm neceffitas relaxandi ur-
geat , fatiuseft, in articulorum doloribus leniendisaboleis, ali-
ifque unttuofis medicamentis abftinere, cùm talia reddant par-
tes admodùm idoneas ad excipiendas fuccorum fluxiones, à qui-
bus dolores aflìd uè foventur,  ékindies majores Se  vehementiores
excitantur. Hac ille, B.Bouderonim quoque : incipientibm doloribus,
pinguia & metallica adverfantur.
.  Nunc medicamento exyi^tffffconfettum non pforfùsinutile eft.
BoluiArm:, Terra Samia»CeruftafPlumbu,Creta» Camphora adhib eri
queunt.Quanquam 'BriciusBauderoniutbauc fertfententiam:Wt;
non utendum emplofticis, quali a funtbolu* Armeno*, amjlum &c.
quod fuo Untore meatui oblinunt,& fic humoris morbifici exhalatio-
tsemimpediuntìtfr partem jam dtbtlitatam fuo pondera aggravavi.
                                Itili j             Spirai- 
  806                 Àrthritis & Podagra.

  Sp ritus Camphora & falis faepius fuit nocivus. Similique externo-
  rum remediorum genere opem raro adhibent Medici.  Hi mixtu-
  ram quoque humorum, morbide anni tempora attendant. Unde
  Bricius Bauderonius : externa variari debent prò Arthritidis diffe-
  rentiis,ardore & dolore ficquatuor morbi temporibus.fecus omnia
  erunt irrita. Alia in caufa calida, alia in caufa frigida,alia in aeftate
  &alia in hyeme.In aeftate frigidè,in hyeme tepide funt admovenda.
  Vino tenui, inquit Hier. Gabucinius, cum modico cyprino velnardìno
  convenit iUinere:potiffimum per hyemem. Tunc enim etfi calidius quid-
 piam ipfisadjicia*,non offèndes,fedpotiusyuvabi*. Saepe falutaria nunc
  nocent, cum prò fuerint ante. Agnofce igitur oppido dubiamme-
  dicinam. Quare haec, quantum ejus fieri poteft,omittenda. Dolor
 fàepè duttionealvi fedatur. Perite inter ipfa externà lenitiva, ut vo-
 cant, medicamenta Hieronymu* Gabucinius memorat purgantia,
 peracceflìones, inquiens, eft ol. rolàceum cum ovi luteo, mica pa-
 nis vel hordeacea farina cum rofàceo fùperaccomodabitur, frigi-
 daque omnia his afferantur, crebriusque mutentur, utifrigiditas
 diutiuspermaneat.  Quod fi inflammatio fic excandefeat, uteryfì-
 pelatis naturam induat : filiquae aegyptiae nigrum fuccum innoxiè
 exhibeto. Hoc enim medicamentum bilem flavam atque retorri-
 dam citra omnem moleftiam expurgare poteft , ut proptereà in-
 trepide dare, fatifque belle ac placide purgare poffis. Hifce igitur
 omnibus ritèperattis, & alteratione  Se evacuatione noxii humo-
 ris manifeftò lenietur inflammatio.  Hac ille. Quid ? Nonnulli, ut
 Bricius Bauderonius, purgantia in numero Anodynorum habent.
 Sunt, inquit ille, tria Anodyna, quadam dolorem demulcente funt
 veri Anodyna, ut lac,alb.ovi,caffia Fift. quadam abufivi, ut Narcotica
 (ffòmnifera. Alia fiunt Anodyna,quaper accidens doloris caufam au-
ferunt,qualiajantpurgantia Medicamento.
       Ac dolores podagra; fànguiniìs detrattione quàm citò fi-
 niuntur. Quantum viciffim mali,hifce externis impofitis,accerfi-
 tur? Quare ad ea raro & quafi invitus defeendo. Quibus veròóc
 fub quo temperamento  tandem uti confueverim, privato libro
 expono. Ubi,faepiùsrepetentevf/-Mr/W4V,necalvum rurfus movere
 nec tàm fàepè venam incidere expedk, lenitivi*, ut vocant, Se Ano*
                                                     dynis 
                Difcutientia & Topbàs rtfilventia.          %oj
 ***^P—P»11 III     —■aaa—-aa—"———a» ~a----aaaBMiH--M.-aaa-aa
 dynis locus erit, ut Latti, mica panis, album: Se vitel: ovi, mucilag.
fem. pfyllii & ejusdem generis aliis, dolore adeò urgente. Hic qui-
 dem non auget inflammationem, ut retur Hieronymus Gabucinius,
 affetta, inquiens, loca refrigerare ac mitigare conandum: ne ob
 immodicum ardorem aut magnum articulorum dolorem  par-
 ticulae fluxione magis tententur. Etenim caliditas affetta rum par-
 tium materiam ad fefe trahere,& dolorem rurfus excitare folet.
                      CAPUT  VI.
                            De^
     DISCUTIENTIBUS,
             & de iis, quae TOPHOS re-
                         folvunt.
     AD dilcutiendum laudatPaulu*AZg:Malva*,Pfylfìum,Althaam Sé
     iftius generis alia. AEtiusverò Unguentum OrcbefiaCive Salta-
 lo nis,qui eo fànatus.Conftat exalthaea,femine lini, fenugnfaba,oleo
 veteri,medulla ccrvina,opobalfamo, adipe anlèrino&c. Atq;Haly
 alia memorat : Intuendum ergo : & cum parùm quieviflè animad-
vertes calorem, & dolorem cohibitum paulà'tim emplaflris con-
fortantibusdifolventiaadhibefinecalefattione, ut hordei farinam,
 altheam, violam, hifque aliquid camomillae addas. Et cura hordeo
 etiam cataplafma cum coriandri aqua aut citoniorum diftempe-
 rato. Et fi fortiori opus eft diflblutione,hoc uteris emplaftro.Sume
 farina; fabae,cathemiae, violae ficcae, cujusque partem, fàndalialbi,
 melilori,cujufque 5. partem. Terenturque diligenter omnia cum
 carnibi aqua& coriandri diftempera. Calore fèdato  cum dolor
 recefferit, fed fupereft materiae groffities cum camomilla,meliloto,
 hordei farina, cathemia  aequalibus partibus Zafrai 5. parr. catapla-
fma Se fuper  membrum aquam ftilla tepidam, in quam camomil-
 lam, melilotum, fàmfuchum artemifiam. Unde Donata* Anton: al
Altomari: Manfuetiflìmumremedium eft (ut JEtius refert) poft
principium, etenim leviter difcutit óccxiccat, fi altheae folia trita,
tum per fé tum cum polline hordei imptsnantwt.HaciUe. De fingu-
lis dicamus.
     Farinam hordei to nomine praedicant 'pluxe$,mAvenzoar Se
                                                    Sera- 
 $o&                 Àrthritis & Podagra.

 Serapio, item Gilbertus, Se ex junioribus Peter Hiffanu* Se Hier. Ga-
 bucinia*.  Quemadmodum farinam fabaram,Sc inde confetta em-
 plaftra Galenus de camp. Medie, autor libri de Simplic.Medie, facult.
 Oribafius  lib. 4. Avicenna, Rhafes, Marcellus, & empi, admirabile
 /t»<&4». Michael Savonarola.  Tandem  & Malvam quàm plurimi.
 Joh anni* Pravotiì ad bum effettum expertum, ut voca t, fom entum
 conftat praecipuè ex foliis Malvae. Emplaftro Diachylo, Se Dialth.
 utuntur Gal. JEgineta, Alexander TraUìanus, Haly, Eficplapius. Pofi
 ubi, inquit incertus Gracus Autor lib. de  Podagra, fluxio ceflàverit,
 impone quod per cbylum.Hinc Peter de LargelataJob.deConcoregio,
 Val. déTaranta,A.Avaretz, Mercatus, Saporta, Man. Rulandus .guo •
 vis tempore, inquit Alfonfus Morefcotus, opitulatur  emplaftrum
 Diacbylon. At Felix Plateru* ita : ex quatuor calidis unguenti* mìtirn
 eft Dialthaa. Diacbylon emplaftrum utile quoque eft. Si craffa, inquit
 Mercatus, eft materia,digerìt unguentumMartiaton & Dialth. Hac
 ille.  Atque unguentum populeon etiam memorat J. M. Savonarola,
 nónnulli  Aregon Sé Mania tum ,  ut  B. Bauderonius Se  Freder,
 vander Mycs.
      Decantariffimi funt  flores  chamaem. item ol. chamae. quo
 utitur Antonini Guainerius. Pbiltppus Grulingius hoc coraponit ;
 Ad mitigandos dolores fèquens emplaftrum adhibui:
     1^. medullae panis albi        3Ì1J.
 Màcera in latte bubulo, è quo butyrum non fit fèparatum.  Hoc
 parum coque, atque adde
        Vitel.ovor.                no.ij.
        pulv.fior, chamaem.        3J.
        Croci                    9j.
F. Cataplafma ad dolores  leniendos.   llfudque Arnoldus tVai-
ckardus :
     \y.. mucilag.fem.famugr.
                   pfyllii
                   alth.a.5jfi.
    Additis ol. rofàr. & chamam. a. qf. extrahantur mucilagines
cum aceto, oc talis mixtura linteisexcepta, parti dolenti admo-
veatut.,.
                                                   At quo 
                Dtfiuttentia & Tophos refikénpta.            &o$
  ————_«ri ■              i         -    -----_______________—___,------
       At quo curationis  tentpotè unumquodque horum adhi-
  beri oporteat, attendendum. Ineo diligehs eft Leonellus Faventi-
  nus : In augmento oportet procedere  cum his, quae molliter refot*
  vunt Se repercutiunt,ficutifuntfequenria:R.ol.chamjDm.lini rofà-
  ti a. 5j. infund. lineae petiae &apponantur fupra locum dolorofum:
  vel_^. chamomillae, meliloti rofar. rub. fol.violar.a.Mj.&rin.hortf»-
  femin. lini a. gjfl.pulverjzandapu4verizentur,& cum oleo rofato Se
  chamaemelino q. f. ad impinguandum, Fiat emplaftrum.  A fine
  unguenti ufque ad medium flatus, refolutiva apponantur circa
  locum dolorofum, cumpaucarepercuffione.  Unde fiatprirad
  fequens fomentatio: $.. ablynthii,chamomillac,melilot.anethi,ron
  rubr.herb.^rthrk. paralyt. a.Mfl. Bulliant in C.q.aq.ad confùmprio-
  nem t er ti ae partis,deinde accipiatur fiitrum vel fpongia, &infu nda-
  tur in prsedittà decottione, quae expreffa apponaturloco dolorofb
  ter vel quater,ck fiat fomentatio loci. Dein inungatur locus: $_. ol
  chamaem. lini rofàti a. ^fi.M. Aut bulliant vermes in oleo chamae-
 melino.  In declinationc aurem refblventia & confortantia con-
 veniunt. $_. faldellas ftupeas,  quae infundantur in urina pueri, de-
 inde aliqualiter exprfmantur, tfc involvantur in cineribus calidis,
 bene moveantur, de pofteà conquaflèntur in ditto cinere, poft li-
 gentur fic dittae faldella; ftupeae fuper  dolorofum locum.  Vel ìy.
 chamom.roC rubr. ftech. Arabi major, rad. hermodatt. a. Mfi.Bul-
 fiant in femiq. vini rub. ftyptici, quoufque perfette decoquantur,
 deinde piftentur in mortario Se cum oleo chamaem. & malli chino
 qf.ad impinguandum. Vcll^pulegii calament. rof rub. a. Mj. Bul-
 liant in Cq.dq.ferratà ad confumjkionem tertiae partis,vel buljiant
 ìfi vino rubro ftyptico, & balneetur iócùs dolens erubracanda vel
 lavando. Vel applicetur cum fppngìà,Itemque Bricius Baudero^
 nius : fy- medulla? panis albi adhuc#alèntis ft>j.macera in latte vac;
 e ino aut capra?, deindepifteturìn mortario cum mucilaginefèm.
 pfylliiaq. rof.extrattaejij. Caflìx recens extràttà; & mundatae^j.
 àxungiae Gallina: recentis (fi initium fuerit morbi)fi vero flatus
aut declinatio, veteris, ubi magis digerendura» Se oleo rotati ( lì fit
eryfipelas ) vel chamaemeli, fi aliquid fit pituitae, quantum fufficit,
vitellosdpps Ovorum. Si magis anodynum requiris, adderafurae
cucurbita vd melQPÌ,s,fi «fta? fwerit gÈ. & fi hyems opiisj. 
gfó                 Àrthritis & Podagra.

     Quod relittum eft humoris,idoneis ad id difcutitur Medica-
mentis.  Ego multos, inquit SigifimundusKolreuterut, juvi hoc em-
plaftro,quo & Neapolitani utuntur. ^.foliorum rorifmar.abfinth.
a. MS. Coq» & cum vino albo redigantur in formarn emplaftri li-
quidioris, Scfiiperpofitum per triduum non folvatur :  Neapolita-
ni per ottiduum in loco dimittunt,  ut nona fanitatem recipiant.
Hac /#<?.Relittam materiam, tefteAntonioGuaìnerìo,teColvunt oleura
devefpertilionibus, de capitibusMurium, fpuma deLimaciisvi-
vis, vel hoc unguento utere,quod mire in hoc cafu valere,comper-
turaeft: l^.ol-camem.^iiij.muciIag.fem.linifaenugr.a.^j.cerae pa-
rum F.Ung.  Hac autor. Ad i4 maxime praedicabatur oleum de Vì-
pera. Ejus meminit Avicenna, bine Johannes ^e Concoregio. Atti,
inquii Adriani** Spigelius, iis anodynis, quibus partes affetta; refri-
gerantur,ad arcendas inflammationes, ócardorem humorum com-
pefcendumy vel quae leniunt,temperant atque fovcnt calorem, Cive
humorumaliq»*mlignidifcus_lone, prò humorum reliquiis ab-
fumendis, inter levioraconveniunt ol.lililboium, chamaem. Vul-
pinum,cui addi poteft, ut fiat validius, modicum aqua? : vel oleum
irinum yel rutaceum, lumbricorum,cum guttis aliquot fpiritus te-
rebinthinae refinae in cauta frigidiori.  Valebit etiam unguentum
àttlerjs à Guaiperip defcriptum,adeps viperinus,oleum viperipum,
quod.fit ex lib.t. pi. antiquisfirai, cui incoquuntur vipera una cum
rutaemanipulouno: hoc pars affetta illinatur.
     De Tophi* quoque agendum.  Hi, inquit Altìus, oriuntur ex
crasfis humoribus in corporibus, praefertim durioribus, &quje ae-
grè perdifcuflóriaexolvuntur in malècuratis. Conveniunt phar-
macumMach-erionis&Pifcatoris&.£gyprium. Hoc hic. Galenus
lib.2. de comp.Mcd.fecJoc. utitur ervo, ac libdo.deSimpl.Medìcfacult\
cap.p. cafieo non recens expreffo, fed veteri ac acri.  Hinc Alexander
Trallianui,A3.tius,PaulusMgineta,Oribafius. CaCeus,inquitìHe,acer-
rimus & vetuftisfimus decotto  carnisfuillxdiflblutus, & in pila
probe in unuraconduttus, tofos articulorum impofitus diffolvit :
quum enim defluxio Cine ulla fettione rupta fit,fìngulis diebus par-
tes, in quibus tofus eft, fine moleftia implet. Hattenus autor.  Avi-
eenna quoque hujus medicina; mentionem habet ; ac exjuniorìbus
                                                      pie 
             Dì fiuti' eneia. & Tophos rifiorenti a.           80
"——™-"->PPP-aa»a; i   ,,  L . ,      n i i ) i  .-__-_—__-—---. .  i   n  ■ ■   ili.»  ■  ■
plerique omnes, ut Ambroftus Paraus, PetrusBaycrus, Spigelius, Za*
tutusLufitanus lib.y. de Med.Princip.bifter.
      tAntonius  Guainerius iftius generis plurima Medicamenta
perfequitnr,ad extremurn haec tubnettit: Sed cùm huic capitulo a-
liorummore per  laus DEO finem imponerevellem. Ecce quidam
veteranus anlèr clamitans, heus tu ammalia placida huic tuo capi-
tulo opem ferunt: ut aliquam f. cum alia cum osfibus Se cumme-
dullis oc cum fanguine: de quibusdecottionem amplamfcciftii
quam tibi feci injuriam , qui pretiofum fuper omnia unguentunn
de me fic fub filentio praeteris; calamum prende repentè,me locum
accommoda : quos dittabo ribi verfusleoninos intcriberevolo;
cum hoc meum unguentum à caeteris, quaedefcripfifti, diverlum
ftylum habeat, mille enim & plus quàm mille ambulare nonva-
lentes ambulare feci,  Ego autem unguentum iftud tantae pretiofi-
tntis effe intelligens,dimiffo eo,quod inceperam fcriberelaus Deo,
verfus Domini veterani *nferis,eo dittitante, ut videbis,confcripfi,
quod fi ftilum variare tibi vifus fum, ignuTc-l-c'tor. Tu ergo anfèui
fua exponenti leonina carmina aures accommoda :
     Anfer fumatur veteranus qui videatur.
     Mox deplumetur>vitalibus evacuetur.
     Intus ponantur, quae fubtcriusnumerantur.
     Trita caro tota triti mox pelle remota.
     Unttumporcinum,thus,cera,fagimenovinum,
     fondere fint acquo fai, mei, faba,fit qua. filigo.
     Poli: hoc affetur, tamen affus non comedetur.
     Vasfupponaturfìcutliquoracqipiatur.
     Quo membris undis hic gutta folvitur omnis.
     Certo hoc unguentum praeftat fuper omne  ta*
               lentum-».
     Sicperdicìamen cumfcripferishocmedicamen,
     Fac laus ampia Deo  folito demorefuperno.
     Anferis editto & ejus medicamineferipto,
     Sitlaus ergo De o finito in tempore libro,
                           Kkkkk i            Hinc 
 Sii                 'Àrthritis &Podagnt.             '
 *           i   ■      ------- ■  ■ • r ■ r----         ■   ■  ■
 Hinc Foreftus Se Pafibalias.
        Unde Se Rodericus a Fonfeca : ad fophos & durities junctu-
 rarum tale fiat medicamentum : 1^. ciconiam, imple ventrem illius
 ablarisprius vifceribus, pinguedine anferinà, gallinaceà,urfinà, vi-
 tulina atque arietina, confuatur venter, deinde affetur propter
 ignem : colligaturpinguedo,  qua; colliquatur in aflàtione, pofteà
 foli exponatur in vafe vitreo per integra»- diem, hac igiturin-
 •awigantur partes & tophi. Hac ille.  Quod de axongiis, illudjgriairt
 de cafèó veruna eft. Finiendis, inquit Hieronymus Gabucinius, de
 ioribus recens adhi benda, difeutiendo autem tumori vetus falfa au-
 xihatur*
      Aquam Sanguinis laudar ad tophos Peter de Largelata.
      Ammoniàcum fcribit Galenus lib. 2. de comp.Mcd.ftc.loc. dijfol-
 vtre articulorum tophos. Hinc plures, ut Marcellus quoque & Seri-
, bonius. Galenus appellat HammeniacumTbymìama; fimiliter latino
" fèrmone C.Celfius lib.y. multis locis. Hieronymu* Gabucinius quafi la-
 tine vertens, vocat fuffm^ stmmoniacum.  Non rette fèjunguntur,
 «ti etiam à Dn. Frederico vander Mye :  ■
          ty.  galbani.
              thuris fuliginis denar.5»
               cera;
               ammoniaC
              thymiamatis trientes.
               picis  aridae   pond. denar.'3-j. Set.
 Aliud ^/'/-'kroCòmag-riaris poftdo denàr.Jiiij. Thymiamatis, Am-
 moniaci cerae fiiig.pond.denar.xx. Aliud Diodori j
          fy.   calcisviv* 5).
               thuris.*
               terebinti..
               ammoniac.
               thymiamatis  à.Jf?.
               adipis taurin. §j. &c. Hoc iSe. Non font diver/a Am-
  monìaeum 8c Tbymiama.tàam §yov Se faplcifteL nunc incenia omnia,
  nunc certum quoddam" génùs fignificant, ut exDienyfioPeriegete
  $£ e» Uranio psfyftftii] w Ytfba 9&adyafitir apud Stejbanm.Ani-
                      *                                  «lui.- 
                Dìfiutieniia&Topboirefilve'atta.    ______  $ij
 -—------r-_-iia_--i_i-i 11      '                   ... ..-----^-_-_-_---■-----—.—
t\miCimi\Sabinà & cupreffo ac citro ad fuffitum,tefté C. Plinio, it: Vir-
gil:,ufi funt,poftcà ebure maximc,utLibyesAmmoniace.lnde in Glof-
fis : Aij9wtòV ^v^lauMìdfi^ovtctKcV Ammoniacum quoddam eft vi-
lius, nec ab illa gente fuit incenfùm > fed nobilius^quod ei de caufa
Tbymiama fiiit cognominatum.  Vilius Ammoniaci genus aecedit
ad Galbanum. Caeterùm nec hoc Ammoniacum cognomento Tby*
iww»rf,fuavibusolfattoriisadmifcctur, quippe quod gravis odo-
ris eft. Aft medelse ergo interdum Cum aliis incendi folitum eft. Ex
eo plerunque fiunt emplaftra, quibus Se fuligo admifceba.ur-..
Adnotum quidem eft hodiè emplaftrum deFoliginiboscamini. Ai
C Celfius Fuliginem thuris libr.5. cap.3.prodithìfces concoquunt&
movent pus,nardum,myrrha,coftus,ballàmum, galbanum,propo-
lis, ftyrax, thuris & fuligo & cortex. Obfcuri us alibi loquitur : pro-
prie etiam dura molili id, quod Mofi hi effe dicitur.  Habet galbani \ j.
t buri*fulìgini*,ammoniaci thymiamatis. !2^ Confiantinus pollinis legi
vult.   Additque C* Celfàs, quod perviride eli ewplafirum, appellai
fmaragdinum. Sifuligini* legò, quaro, qui perviride & fmaragdinum
effe queat. Hac Me. Perpcràm. Quo pa&ofuligo thuris conficiatiir,f.
tic cat: Oculorum oftenditur.  Funiculi ex variis rebus ducebantur-
Papyrum fuprà Marcello* nominabat. Similiterque Alcimus Avitui
adFufiinam:
         tAdqtta negleclum tiquit pars altera fuccum
         Incenfios lycbnosnequicquamfuftulit,unde
         Emicat exiguu* commoti luminis ignis,
         Sedvir tote careni langiientem lampada fervot
         Deferii & ficcam percurritfiamma papyrum.
Aft AureliusPrudentius ita:
         Pingui* quos ( fc. igniculos)V« rore madentibut
         Lycbnis aut facibuS pafeimu* aridi*,
         guin & fila favi* fiirpeafior eie
         Preftò melle priui collìsa fingimus.
     Caufticis quoque vetuftiores  ufifunt, ut Alex. Trallianus #
Taulus Mgìneta*
    -  Si Medentes ad dìfeutientìa Se ad tophos refohentia veniunt,
male cum aegris agitur. Helmontius Se malvam contepdit hume->
tfandeporosefcua'eitc^aj'm.x cjuidem ac pollinesolci$aùxt«s óe illa
                                JUkJU; ;             em- 
 8r4                 Àrthritis ^Podapta.
 ■ i.  ''.!'■  ■■ i>f ■ n        |-------------------- . ■. .,.^~-----a-aaaaaaa-a--.-_»aaaa i.  i    ■
 emplaftra aliquid commodi afferunt faepius.   Quàm facile autem
 aliquid delinqui poteft- Humores inter fé repugnantes aliquando
 Commifcentur, hi funt magis refj:igetadi,màgi« vero di£ere_ndiil&
 qui jamjam fuperveiùunt- Quaremedendo fit,utmalumglifcatac
 increfcat tophi* Ad eos cafeus vetus ac acer,item pinguedo anferinavn
 ttiajus laudatur. Ammoniacum magis convenit, vi emolliendi prae-
 potens.  Aft multi eo& ad dolores difcuriendos utuntur.   linde
 Fredericus vander My e: hoc ano dy num eli ad omnem dolorem poda-
 gricum > etiam biliofum. Pjl. gutta Ammonìaca cera a. tfcj. Afii lapidù
 §j. £fff.  Quare ejufmodì externa vehetnentttis officiunt. Iis qui po-
 teft abftinercaegros curat tutius. Evepitfàepè,ut nociva repetantur,
 aut ea femel adhibita,diutiùs adhaerefcant. His omnibus, inquit Fre-
 dericus vander M ye, ex voto nunc fiicCedentibus, non ftatim ad alia
 procedendum,fed omnia font iterando : docet idHippocraitsz. Aphor.
 omnia ( inquit ) fiecundum rationem}adenti* finon fuse e dat fecundum
 rationem, non encmn/èt*ttJu** ad aliud fi ante eo, quod à principio vi-
fum esl : & Seneca y. Epifi. 49. remedia non profunt, nifiimmorentur,
 & 10.Epifi.2.nilaquefanitatem impedit^uàmremediorum crebra mu-
 tano. Conxraautem Hieronymu* Gabucinius: neque eriam iJiimnt
 reeipiendi V qui quodyis remedium ab initio ad finem ufque morbi
 adhibent : potisfimùm, quùm nihil inde emolumenti aegroticonr
 fequuntur.  Szepè enim fit,ut  quod uni affetta; corporis parti medi-
 camentum conducit, alteri eodem propemodum modo laborarfti
 mirificè oblìt. Eft etiam, quod mirandum magis videtur, quod etfi
 perfsepè illam ipfam particulam dolorcievavit, eidèm interdum
eodem modo affettojioxam nota dignam intulit.. Non eft tamen,
 quod Hippocrates mentiatur 6. Aph. 52.  In arthritide tamen atque
 podagra oppofitum quotidiè intueraur : ob innumeras humorum
 commixtiones, quae diverfos adeò dolores pafiunt_>, ut  pro-
pria auxilia eifdem afferre nequeamùs. Secundum igitttraffettio-
nes, earumque tempora idonea  adhibebimus remedia. Neque e-
nim, quod initio morbi convenit, incremento, aut etiam-ftatu, ne
dicam in declinatione ex ufu  effe poteft :  veluti neque idem medi"-
camentum in iifdem vitiis femper idem operatur, fed interim me-
lius, deterius  jnterimrcfpondet, propter corporum varietatem,
                                       .•».'..            aeta- 
                Dìfcutìeptia # Tophos vefblventìa.             gij

  aecatumquediffereptjam, temporum .aut locorum.   Eadem enira
  res in disfimiliter difpofitis corporibus non poffunt eofdem effe-
  ttus praeftare. Hac ille.  Jdq; etiam D. Chomel apud Lazarum Rive-
  rium Obf XII. compertum effe fcribi t, hoc, inquiens, rarum in ilio
  Agrotanteobfìrwavi* quod topica uni parti conducentia, alteram lade-
  bant,Qt vici yersd,Quapropt$r tiitronymus Gabuàmus haec dat prae-
  cepta : Si calida intemperies materiam nimiùm adurens tofqs pro-
  gignere videatur : calefacientibus in his & acribus medicamentis
  uti fupervacuum eft. Etfi enim haec procreatos jam lapillos diffcl-
  Verevideautur, cfficiunt tamen, ut etiam alii oborian'tur calculi.
  Quare fi quis ad lapillos, jam concretos iis utatur, ftatim rurfus ad
  ea, quae  raediocritercalefaciunt Se mod^èdiffundunt.-,, diffol-
  vuntcjue, tranfeat, neceffe eft : abftineatcjuein.pofteruma ficcanti-
  bus tùm cibis tumantidotis, quae corpus calefacere &immodera-
  tius ficcare fblent.   Omnia etenim ifta tophos his magis progt-
  gnunt, quàm diflplvunt. At quibus non adeft calida intemperies,
 *fed frigidiores, crasfiores, crudioresque potius humpres articulis
  inferurttur : his haec omnia^uae extcnuàre & calfacere poffunt,fub-
  veniunt,etfi quis ipfis uri velit : hic etiam obortos jam lapillos con-
  fumere, Se ne alii fuboriantur,prohibere poterir. Alcxandri pulvis
  ex chàmaedr.orig.ck chamaepythi notus eft. Aft externa convenicn-
  tiora ad tofos difcutiédosmedicamenta funt,.quae mollienté fimul
  &difcutientem materiam forriuntur: cmolliuntadipes vetufti,me-
  dulla,bdelliura,ammoniacum,ol.vet.ftyrax. Digerunt  Screficcant
  nitrum,làl, myrrha, adane, euphorbium.  Suilla axungia admixto
  anferis adipe, tauroruraque favo & hyfìbpo ad podagras ufi funt
  permulti.,medici,   Conveniunt  urfinus adeps, faevum  hircl-
  num, caf cannabis, tefte Hippocrate, cottipofitafuntDiapteriies
  P. ^ginetae, Se quae ex ftyllaticià myrrha fiunt.  Alexandri empì.
  Dialeptocaryon,Diamelitos,Dianemones. Aliud Diodori. Hoc ille.
  Nonnulli Medicorum acrioribus remcdiis vulnerant  cutem arti-
  culorum, quos jure caftigat Fredericus vander Mye.  In [Pharmoco-
  paeia Augufiana e*tatV.m$\aftrum ad Topbos,vulgò ^ttip^dpfiafier*
- D« Emplaftro Diàchalcitidìs inferius dicetur.  Si tophi vel multitu-
  dine externorum remediorum yelj morbi magnitudine increve-
                                                       rint, 
 8i<*                 Àrthritis tfPodam.

 rìnt, eorum ratio, curaque habetur, uri etiam a Rricio Baaderonio.
 Hicco$ commodè defcribit hifce: eft àrthritis nodofa, qua dilli -
 lijuntarticuli. Interdum fuccedentenovafluxione, rumpunturper
 Ce Se fuppurantur.  Hac ratione Severus ImperatorCetkos habuit ar-
 ticulos pedum, utfiiprà memini. Idemqtte autor perite adjicit:»/
 paucis expedìam,quacunqueficìrrhis, conveniunt fimili modo & Tophi*.
 fiinc Empl.Diacbjlon cumgummis,empi. "Dia. £ Rul.Se Apoftolicum.
 Nonnulli Adereurium admiCcetenondubitani,cùm.,inqu^ apud
 Gab.Fabric.Hild.ccnt.a.. obfi 8-- Claudius Deodatus,Cpiritus ille~$ij.
 ritè praeparatus Se fubtiliffimus & penetrantiflìmus fit, ufque adeo,
 utCoraliia, ipfa^ue perlas & unionés facili negotio in liquorem
 agat, nullo mòdo diffidendum, quia4c materiam Tartarofàm jun-
 tturis afiSxam vel ipfis perioftHs adnatam, ut.& tophos, nodotquc
 gypfeos enodare, mollire, refolvere, in fluxilem liquorem agere,
 ficque tandem evacuationi aptosredderepotis fit. Hacillc. Aflèty
 ftjm QUudio Deodato pi aebet Caff.Cald.de Heredia.      '■.*.-.

                      CAPUT VII.
                           De_,
             SUDORIFERIS.
E Xtcrna hattenus, mincfìidprem  cientia raedicamenta videa-
    inus.  DecottumlÀftyùfiantti, Lign.faffafras, rad.farfaparilkaSé
China tura  hoc, tùm fùperiore faeculo maxime celebratum fuit;
Ejus pracdicator certe eft Reinerus Solenander, cujus verbo reco-
gnofcantur : utilis vacuationis fpeciem pofui etiara fudationera,
quatti optiraà ratione tibi quoque Vràtislavienfis praefcripfit, bis
jn iannò prpmoyendàra,atque ego eandem vehementer ribi probo;
 nam in ifta tuapropeottiniura articulorum arthritide, commodsà
nanlblùm hum'orem péccantcm evacuat fudafio, verùm etiarh
ab articulis avertitatq» deducit, utiliusq} haec in teadminìftrantur,
iit cui a capiteitt articulos magis, quàm  ab hepate, vél aliundè,
cpnfluitnoxius humor: firmanfur etiapi  carnofa; partes, latera,
dp'rfuni, intercutanea,atque ea,quae ipter rriufc\ilos flint ìnania fpa-
eia, exerementitio huniore exclufo, hac fudatiorie : ita fidunt con-
trahuiHurcme particùj», nec ita humore làxataé fatifcùnt : unde,
                                                    • neejj 
                         Sudorìfera.                    87
panaB-a-MaM     - -   i i i            i "  —■ ■* i nani a«1 >■ ■        »
neq; facile tranfmittunt, neque admittunt humorem adfluentem :
ficcatur etiam ifta mediocriter omne nervofum genus,<5c quicqu id
ejus naturae eft, ligamenta, tendines, membrar.x, qua; expreffo
inutili humore,magis fibi firmiufque conftant. Verùm ut haec tem-
pora funt, ut morbus ab accepto interim que negletto medici iftius
confilio in te progreffus fecit, uthaec tua aetas, corporisque praefèns
conftitutio requirit,fudationem hanc paulò aliter inftituerem. Ni-
mirum contentus autumno ifta porione fudorifèra, quani medieus
praefcripfit, ex Radicis Sarzaeparillae unciis duabus minutira conci-
fae,liquiritiae rafie 36". S. anifi 32. Capiliorum veneris,M.ij. Cinamo-
pii fìj. cum aquae pura: menfura una Se media, ad dimidium cottae,
quae eo anni tempore, quod calidam ficcamque aeftatem inlèqui-
tur, commodiflìma eft. Inftituerem autem  vernam circa iEquino-
ttium vel paulo ante illud (quod tutius fict ) fudationem ex de-
cotto ligni Guajaci iìd magis ficcat, calfacit melius, abftcrgit, &
collettam hyeme pituitam elegantius excludit, roboratque mani-
fcftius corporis cunttos articulos. Concottiones promovet, ut ita
ratione tapi mandantcs, quàm recipientes partes expeditius evi-
dentiusqucftabiliat atque confirmet. Vidi  quidem prò diverfitate
iftius tempeftatis mutata non nihil eflefiidorificam porione, quan-
do autumno adiantho 5 vere cjiama;drii utendum praeferibitMedi-
eus, verùm ut jam eft valctudinis tuae flatus, non ifta variatio fàtis
eft. Itaque vere coquatur libra una ramentorum ligni Guajaci, in
libris io.  aquae purisfimae, poft debitam macerationemlento igne,
ut folet, ad dimidiae aut tertiae partis aquae conlumtionem : ejufque
decotti, evacuato prius, ut docet, corpore, fumantur unciae plus
minus fex, procurcturque fudonatque habeatur corpus ifto modo,
quem praefcripfit in illis fudationibus tuus Medieus. Ad decottum
etiam Guajaci praeferiptum licebit liquiritiam addere, chamjedryn
item, quam Genvenfes in hoc morbo Carolo V. Ca;fari magnoperè
-probarunt Se chamaepityosaliquotplantulas. Utendum tum, dum
ifta fudatioprocuratur,accurata &fubdutta vittus ratione. Diu-
reticorumlocofudorifica mallcmfubftituere, five ex  noftratibus
ea radicìbus Se herbis fiant, ftu ex decotto  ligni, vel fàrza;parill«e,
qu* craffiorem humorem, & Qui in nodos  occallcfccre folet, ma-
                                    Llin             su 
g!g                  Àrthritis & Podagra*_______
ta--a-«M-MMI-a-_MaMM«N>pM  •       " ""--       ■--■---•■p-»*»»*»
gis difcutit attenuatque, inftituantur : magisque mihi placet ufuls
vini chamaedrytis, quod tantopere Gentìenfes Carolo Caefari pro-
barunt.  Nam illud tam diuretici , quam fudorifici vìces fupplere
poteft. Craffum humorem attenuat,abfumitque,per urinam fuper-
fluura excernit, & fi forte per fudorem, non evidenter, faltem per
infenfibilem tranfpirationem excludit, cunttaque vifcera interna,
& nerVofuni omne genus róborat, habituiq; univerfo,quafi tonon
quendam impertit,maximè fi hoc modo praeparetur :  Accipe vini
Renenfis quartas menfuraIes,noftratesduas,aquaepuriffima; quar-
tam dimidiam ( quod fi in ea àuri fruftum ,  aut lamina ignita ali-
quoties extintta Ìit,melior eflet)  mellis rofacei puri quarta; u/lius
fèxtara vel quartam partem.  Coquantur ad carbones in fittili &
defpumentur.   Tum adde chamaedryos m. .fchamaepityos m. 2.
Herbae paralyfis m. 1. Seletta coquantur, in duplici vafe horas tres.
Decotti iftius fumendus mane hauftus,continuandusq; ipfius ufus
dies plures.» adfexaginta.  Id fieri poffet aut hyeme, aut primo vere,
Aprili» Se Majo menfibus, corpore prius expurgato.   Probatum
hoc arthriticum medicamentum eft, & ceteris vifceribus Se mem-
bris innoxium.  Scio  qui articuiari morbo affettis, dabat quo-
tidiè decottum centauriiminoris&cetrach, quas aquis portioni-
bus, aquae fontana;, cum melle incoquebàt : eoq; modo phlegmate
mucilaginofo fubdutto,aegros curabat.
      farolus Pifo ad fimilem modum: Quod fpettat ad vacuatio-
nemferi per cutem earaq; fenfibilem , hanc plurimi facio,  utde-
beo, quia & revulfionis vim habet, Se maxime eft oportuna in his
affettibus,quippè quae naturae convenientiflìma, cura ea feri ptfciP
rio,  quae per cutem infenfibiliter ex naturae inftitutó continenter
quotidiè expirarc debet,fupprelfa quacunqj ratione,& introrftun
depulfà materiam praritet  arthriticis doloribo, ut ante hac demon-
ftratum.  Quamobrem confulo, utilluftris praeful fudorem quo-
tidiè, Ci fieri poteft, aliqua arte promoveat,au t certe infettili em ex-
pirationem: quodutconfèquatur,inprimis défitati cutis,quam in-
fert inclementia aeris, praefertim hyberno tempore,confulere de-
bet,nam quae a poIyfarcia,aut aetate denfìtàs inferrar,  de eà nulla
pwicUaté'J&befipo^fc Ergg accurati YJdeaW bene tettus
                                                      in- 
                        Sudorìfera.                      ffjf
irillla-ll II «Hai II II —mi  ""■   .,        .  ■ ^—*———.-----■------------
incedat femper,& de notte pptiffimumftragulislevibus quidem,
fed calidis,plumà vìdelicet aut pelle in fartis,defuper fubterqj ftra^
ris opertus dormiat, & ita opertus,ut fpontè fudor fub diluculunt
erumpat.   Quod eveniet,fi non ita de mane expergifcatur.fed ali-
quanrifper quietem inietto longioremcapeffat, & fi fudor nihilo-j
•minus non erumpat, is multa longàq,- prnvocetur univerfi corpo-
ris frittionc? quod Ci eo fruftrejtur,aut hifce modis cum provocare
t*diofum illi eft, fuadeo certe, ut fcmel inhebdoraadahypocauftti
jejunus adeat,ibiq,- per horulamfudet, quod prirnùm tentabit,ubi
plethora; corporis vena; fettione prius providerit,utavertatcuta-
neos affettus , qui ab infolito hypocaufti ufu fpontè emanare fo-
lent :  Atqui  fi his artibus fudor erumpens minus eraendandaecol-
luviei feri in corporishabituftagnantisfatisfacerepoteft,certeaur
thor fura, ut ineunte vere & autumnequibus anni temporibus flu-
xiones rcpeterc folent, utatur  decotto fudorificofive zarzaeparilJaej
five radicis finarum, idq;per unam^ autalteramfeprimanam . vel
certe fyrupo Ambrofiano  , fi metus fit àvifcerum& fanguinis ae-
ftu Sec. Hac ille. Potu*, inquit Johan.MicbaelPaftbaliut, aqua Ugni
Guajaci per triginta ve\l quadraginta dies evacuato corporefolctev*
rare hanc antìquam arthritidem,  Permagni hoc remedii genus fa-
ciunt plures Medicorum, ut Julius Cafar Claudinus, Antonine Ma?
ria Venuftas conC. io. fohannetZecchiu*ccjpfi5. Gregorio* Horftius
i.3.part. i.ohC.a.. Ichan,HieronmPulverinus,L<elius à Fonte,Laj\Rive?
rìut,Toh.Rhénanut,ArnoldusWeìckardos , Hier.Cordanosl.^.de
Sanie.e. 12 "Bricius Bauderoniutcap.de Attbrit. Fredcricut vander
Mye.   Ui, intuite, de Arthrit.Francifiusloel, fludiofos Artis Me-
dica; nihil celera , in omnibus articularis morbi fpeciebus nullum ^
falutarius, nobilius  ,  pfaefentiusq,- remedium experientià longa ^
comprobare potui .  quàm potionemfudorificamexnobiliff.rad. //
chiaae & farmenti Indici paratam.
       Ligni Lentifii decottum eriam efficaci* effettus effe ere -
ditur,   Unde Libsratusde Liberati* : Sed Se prò recrementorum
reliqutis infenfibilitcr conterendis ac fluxionibus quibuscunq; re-.
ircorandis ac fiftendis Ligni \entifiini decottum mirabile cenfeturji
J_,entifcus ewmfuhftawi» ftfbtiiitate omnes partes pervadere,  hu-
                                 lllll'»             no. 
fio                 Àrthritis & Podagra.
<w----P'*P'*""P»"-a->a-M»--W----«aaaa-. ■'   '    •        ppp—P—r «—«——.—aa»
moresq; craflìores attenuare dicitur,& ftipticitate moderatà,quam
àmaftìchinà virtute mutuavit,partium omnium tpnum reparare,
naturalesq; omnes facultates,attrattivam nempè, retentivam,co-<
ttoriam, expulfivam confirmare Se adaugere creditur.   In poda-
gra igitur,dum confirraatus eft morbus,& dum cffceta vires praeva-
lidaac fortiora fuflinere non poflunt medicamenta,hoc utiabsqj
difcrimine licebit, ob temperatas fuas attivas qualitates Se faculta-
tes roborantes, cuiq,* complexionum generi Se enervi cuiq; homi-
ni, erit non minus tutum quàm falutare.   Paratur autem h.m. vì-
delicet:  1^.  Surculorum ligni lentilcini per otto vel decem an-
nos ante à pianta reciforum une. 8. circiter , dividanturfurculi in
quatuor partes  , ócfafciculo parata infunde in lib.2o. aquae fontis
puriflimae in vafe terreo vitriato, vas perbellè obturetur, Se per tres
dies in loco calido relinquatur, bulliat deinde ad confumptionem
tertia; partis, fervetur in eodem vafe,  nec abjetto Ientifco.exime
per declinationem, une. vij. prò vice càp.feró dum it dorraitum,&
uncias totidem mane in letto per menfèm faltem. Hac ille.  Atq;
Rodericus d Fonfeca fere fimiliter : Licer fècretum Lentifci apud me
jam per aliquot annos effet,&lentifcum ipfum prò experiundo ejus
efHcaciam diu adfervaffem : nunquam tamen eo ufus fum, nifi po-
fteà quàm Trattatum quendam manu fcriptum Cornegii Medici
Hifpani perlegi.  Cum enim fingularem  ejus viri eruditionem a-
gnofcerem,& quae ilJe de huj js plantae efficacia adducir, atq; ejus
naturam perpendifiem, inveni remedium egregium,quod magno-
perè prodeflè poflit, fine ullo nocumento.  Ac proinde puto fore»
ut aqua Lentifci ( qua» nulla impenfa haberi poteft ) longè praftan-
fior & ufu frequentior futura fit , quàm Ligni Santti vel china: aut
farfaeparilla; vel Ligni Saffafras.  Sed applicemus methodum Cor-
negii ipfi podagrae.   Purgato omnibus modis capite, unde fluxio-
nes oriuntur, veniat in ufu aquà Lentifci,quae non folum Sec.
     Ac fudor illà quoq; elicitur via,quam RodericusÒFonficaptO-
dit: ratio movendi fudores fit per panes calidos ftatim à fùrno exe-
untes, fi apponantur ad ambitum corporis involuti in Syndone du-
plicateci poffunt apponi dorfo ,cruribus,imp ad partes anteriores
pettus Oc ventrem.   Hoc remedium proponit Saxonia tanquam
                                                    omni- 
                        Sudorifera.                      821
 P"      ■ -»i   ■ ■    ■  ■  1 .ii .1 . _.   ■ ■ - mmmmtmmm ■-■-----■—--«-■
 omnium praeftantiflìmum  adfudores provocandos.  Item Laba-
 ro* Riverius : Jiercules Saxonia panis recenter è fumo extratti de-
 cem aut duodecim ordines , quibus fudor copiose provocatur Se
 dolores auferuntur ( in Arthritide.) Martinus Rulandus Cequenti
 fudorifico ufus eft felicìter  : ty. fummit. centaur.Min.Mij.rad.A?
 fariJij.Bulliant in aq.libr.x. ad mediaS,& colentur.Capiat gviij.ca-
 lidè mane per aliquot dies Se fudet.
       Ad fudorem quoq; Martinus Blochvvitiu* laudaj defanbu-
 co Cumxam Medicinam : ExhibeanturRob feu fucci infpiffati bac-
 carum 31J. cum Cornu Cervini praeparati fcrupulo: vel extratt. gra-
 norum Attes drachmae dimidium vel fcrupuliduo.  Vel fpiritus
 baccarum, florumveCochlearej.velduo. Quorundam èv7tipt<^v
 hoc eft : J^.rad. ebul.vel fambuci Jfi. Acinorum pulverifat.5j.Mace.
 rcntur per nottem in vino albo.   Cujus colatura faccharo parùm
 dulcorata mane in letto ad fudorem proliciettdumpropinetur_».
 Quae eriam inftantem Paroxyfraum, fi exhibetur,intercipit. Hae
 iHe.   Nunc & illà remedia funt hodièfàt nominata , SyrupusDta»
phor etico* Antitoxicut, Syr. Ambrofianui, Aqua Sudorifera Min de*
reri maxime ad Gallicani podagram commendata,Ambrofia  Dia'*
phorettea blanda N<Ab.Fra_nbefarii » Syrupus Befoardicus , variai
 mixtùracquae ex C.Cerviconftànt,funt©.galred.C.C.Spir* C.C. &
 Extr. Belroard.Min. $ Diaphor. Bezoar. Marnale,Mag.ocul. <S
 Tintt.g.Sudor,inquit^/y^«»^/5r_>/rr»^.infupereftevocand9,ex-
 hibetur ad hanc intentionem cyclaminis rajjix tenuilfimè trita»*
 Cum, aqua mulfa autpaffo, robuftis3iij.pondere;reliquis prò viri»
 Um tolerantia fudorem etiam excludit rafura dentis aprini Hactlfe.
 Addit Se hoc Francifcus Bornius : Profunt fùdotesfrequentes ex-
 citati in tinà ad vaporetti calidum,ut caput emineàt.  Hujufmodi
fudores longè praefero thermis. Teftari poffum,me plures contra-
ttura laborantes folis fudoribuscuràffe.  fUctlle.  Tandem Pf/tr
Poftrr/Wartìcularios homines curar auro fuo Diaphoretico :  Nobi-
lis Dominus Simon deBrufaltis annorum 27. articuiari dolore in
genibus & pedibus graviter affettus, extratto Hellebori&hermo-
 dattylorum artificiose praeparato,materia purgata, ftatim melius
 fehabuit : dato tandem pulvere noftro antipodagrico ad 5 veld
                                  Lllll j              dies 
8»                 Àrthritis efr Podagra.
■i "    %m» i  i.i         ■ K ",  "■   t.  i- , ' ."«■'P '    »r«M>pppwpp*^
dies tantum, ut Tartareus ille humor è fede penitus extraheretur,
& lacfarum partipra robur reftitueretur , citò Se juciradè cpnva-
luir_,t
      Nonnulli,ut (yodofredus Steeghius fuperiora decotta,ac qui-
dam ipfum fudorem cum exceptionibus laudant, ut Tufanus
JfHucretus. Quid? Inveniuntur, qui illa ipfa  decotta Ligni fioatti,
SeSaffafros, rad. china Se SarfispariSa penitus culparenondubi*
tarunt,ut M^anardus,Profter Martianus,Sebaflianus Paparella* Petro»
rims, Jacotius,Mari.Pan fa, Scherbius, Thonerus, Helmontius, quo-
rum & verba lib.4. de Cat. f. 1. cap.5. polita fuerunt. In mentem ve-
nit, inquit Amatus Lufitantss Cent.t. curat.XClX. in Scholiis,Ludo-
yicus Vives, qui quurn apud Antverpienfès  ageret, ac chiragra
laboraret, abeofuiaccerfitus-.tophaceasenim durities in manus
articulis habebat, quas decottum ligni Guajaci non rette exhibi-
tumfirmaverat. Natura enim biliofus hic vir erat,  quiobcontu-
maciflìmas durities  illas calamurn ad fcribendum vix arripere
poterat ; &ead« cauta , quum praefèns effem, lachryrais perfufus,
decottum Guajaci deplorabat,& eò magis7qpia poft ejus hauftum,
quae ipfe commentariis meis prioribus fuper Diofcoridern jnlu-
cem editis,de Guajaci natura & temperamento fcripferam,legeratt
miruraenimin modum Guajacum exiccat, quo fit, temperatura
fiecis multùm obeft, non igitur omnibus indifcretèGuajaci de-
cottum, praecipuè exvino confettura offerendumeft, quia inde
infanabiles «egritudijies oriuntur;quare hic  lubentiflìmè admo-
nerem, ut qui complcxione? calidas Se ficcas habent^ habitudines
extenuatas, materiam morbi aduftiorem, ab hoc potu abftinerent:
qui vero crallìfunt, natura pituitofi,  humores lentos& frigido?
kabentes, fecurè eo uti poffunt. Contra autemHieronymus Gabu-
einius ad hunc modum;Guajaci ligni decottum praeter manifeftas,
quas obtinet, facultates, nempe caliditatem ac ficcitatem, quibus
infigniter pollet,latcnri quadara etiara natura praeditum eft •" veluti
corapluriaalia medicamenta, qua; morbum  hupc, fiqui<^ aliud,
finire videmus.  Ncque mehercule nosperterreat, quodpierique
ajunt: nempè ex hujus propinatione decotti vifcera omnia, jccur-
que inprimis inflatnfljari, eo argui^ento, eraod medicamentorum
                                                    tjua? 
 ^                        Sudorìfertt.                     823
 *-------»--------11-*—"-   -lì     1  _U_-_L_lli  ~ -l----T-~1-------f-----1TI11 i.
 qualitates ex guftu poriffimùm percipiantur.  Tales infunt in hoc
 ligtto. An quodj veluti praeceptum fuit, non manifeftis, fed Iaten-
 tibus potius qualitatibus agit?  Hinc fit, ut fi quis in hoc Vel alio
 qliovis morbi genere ante corporis univerfi purgationem utatur,
 permulta incommoda» malsque fequentur, impenfeque potius
 obfuerit, quam quidquam profuerit, quando latens illa natura
 a"b humorum fupervacuorum multitudine obruitur, quo minus
 boni quidquam agere valeat, atque fi quid tandem agit, manifeftis
 qualitatibus, calore nimirum ac ficcitate fubftahtia; operatur, je-
 curque inprimis calefacit. Nunquam igitur meo quidem animo
 decottum hoc, nifi exquifitiffimè  prius fupervacuis repurgato
 torpore ptopittabitttr. Quod vero Manardus nofter ait, in nulloi
 qui vere articuiari morbo captus fuerit, lète unquam ufum fuiflè:
 non eft, quod hujus remedii mirificas facultates imminuat : quan-
 do experientià etiam compertum eft,& articulorum vitio laboran-
 tibus fuiffe praefìdio : iis praefèrtim, qui jam jam prima morbi fun-
 damenta jccerunt. Quod fi parum etiam iis profuiflè videatur,pro-
 ptereà,quod tantam,tamcji Jonginquam inediam,quantam hi fufti-
 nere coguntur, qui leges in hac re, ut ait,hibericas fettantur,perpe-
 lì nequeunt, non eft proptereà, quod hujufce praefidii dotes immi-
 nuat, quando prò fecunda recipicnda valetudine quidvis audera
 debemus acperpeti. Aecedit his, quod quum &fèmitabidis etiam
 exhibeatur :  multò magis in hoc depellendo affettu erit propinan*
 dum*.  quo cum gracilitatis podagricorum caufas auferemus : ut
 pofteà melius nutriri incipiant, obefioresque proptereà ex acci-
 dente evadant : nam Se ventriculum inprimis, inteilina,  rcnesque
 roborarecreditur. Ac chynae decotto cum in aliis permultis, tum
 velia"Carolo potiflìmum ejus nominis quinto Cariare Auguflo
 rton fine evidenti utiìitate fefeufos fuifle,mcmoriae prodiderunf.
       Qnin Se fudor damnatur. Sudoribus,*'»^/./> Ludovico* Mer-
 lata* libro 4. capite de Arthrit.  etiam non  contemnendi au-
 ttores  conlalunt, materiam fluentem ad articulos, ad cutem
revellere, quo praefìdio doloribus vigenribus  aut incipientibus
vel uteunque exiftentibus, non uterer. quippe articulos laxare,
emoilire, acinfirmare, idoueusexfiftit fudp|;praeterquamquod
                                                   huniQa 
$14.
Àrthritis & Podagra,
 humores fiinditacliquat, quorum licet aliquid ad cutem cvoce-
 tur, retrahaturque, conjettabileeft,adlaxos&dolentcs articulos
 nonminoremcopiam fluxuram.   Quapropter cum praemedita-
 tione & non fine timore, pracautionis gratià, ufui effe potius pof-
 funt , quàm ad revellendum, fi fluxerint, idque maxime, dum coc-
 pus raorbo Gallico oppreffum fit,aut pituitofis fcatetfuccis in car-
 ne &  partibus  extimis. Inde fimiliter fèntiunt nonnulli Chymici,
 ut Helmontiu*, Cneuffelìu*, Francifcus Ostvaldus Grembs. Podagrae
 purgatio, inquit hic, per therapiam fudoriferam, effettus vidi nul-
 los, etfi enim aliquando feiiusadvenerit, femper tamen faeviorflc
 atrocior poftmodum rediit.
       Aft Fabricius Hildanu* Cent.y. Obferv. Sy. aliud ufu coippe-
 tit: Ab eo tempore defluxiones iterum pedem meum finiftruin
 occuparunt, ócmaximo quidem cum dolore, qui  tamen fuperve-
 niente lublequenti notte,fudore,mox evanuit. Vides, quàm profi-
 cuus&falutarismihi fit fudor in articulorum dolore, quòd&a-
 liàs & quidem faepisfimè cum admirationeexpertus fum. Interfu-
 dandura enim dolor ita remittit, ut nifi moveatur membrum, vix
 percipiatur.  Qaandoquidem fubtilis Se aeris illa materia,qua; par-
 tes nervofasvellicat, per fudorem ex parte evacuatur. Sic & fupra
 Carolai Pifo.
     Nunc noftra feratur cenfio. Decotta illa ligni Santti,fiaffafiras
 ic Lentifci, radicis fiatfaparilla, Se china ex toto hic improbari non
 queunt. Perite Fabriciu* Hildanu* Se Carolus Pifo eorum,qui arthri-
 tide appetuntur, corpora affirmant falutariter infudare.  Nec ea
 ipfa inde tàm vehementer exiccàntur. Amatus Lufitanus jam fuper-
 veniens, prioribusMedicis aegrè facere voluit. Non tàm ufu ho-
 rum decottorum, quàm magnitudine iftius tàm inveterati morbi
articulis Ludovici Vive* increverunt pori, uti hi in  vulgus cogno-
 minantur.  Manardo opri me refpondet Hieronymu* Gabucinius,
 cùm eadem decotta etiam in phthifi feu tabe proficiant.  Quatt-
 quam haec exceptio omninò addenda eft, ne ea_,, fanguine  fcr-
vidiore, magisque ficco, ac ilio per morbum conlumpto, dentur.
Proprietas Natura; etiam eft obfervanda-,.   Et hoc"eft ,  quod
nonnulli inde nihil Juventus.   Radix China à nonnullis accu- 
                        Sudorìfera.                      825

fatur, tanquam eaRenibu* SeVeficaCit inimica-,.  Quo è nume-
ro Hicronymus Gabuciniiu, illud China decottum, inquit, urina plu-
rimùm cit, igi tur  non  esl temere propìnandum : quando pleritngL
ita renes, ur in ariosa) meato* aut etiam veficam refierat, ut nullo pò fi-
ca remedio affetti* illis partibus confiulcre valeamus, vifi enim non-
nulli fuère, qui ex hujiu potio ne decotti heminas quotidiè trìgìntaurì-
nxrejettavit. Iftius mali eaula fui: alia, minime hic potus.  Simile
aliquid nunquam comperi. Ludovico* Mercato* maniCefto in erro-
re verlàtur.  Commodi, incommodique mixtura eft oppido fre-
quens, Medicis remedia quaerentibus. Commodum certe hic prae-
valet. Licet enim ludor humores moveat,tamen iifHem etiam eva-
cuat corpus. Quin & fic articulos firmar. Nec reliqua remedia ar-
thritidem ita perlanant, utea nunquam revertatur.  Sudorifera Se
Theophrafto Paracelfio probantur. Quid multa ? Sive Àrthritis Cit bu-
nkerali* Civefiabulofa,Cudorem moveri,referr. Portio illius materia; /,
terreftris femper multolèro eft diluta,quodtudorcdigeritur. Quin
illud ipfum exire poteft. Argumento ert fudor arenofiis. Si vero
articuli funt /#/£/> diftortisfimi, fiidor,fatcor, adeostàmmultus
haud laudandus videtur..-.-.
                      CAPUT  UX.
                           De»
             DIURETICIS.
    DE Diuretici* inter autores non convenit, ut inter Almanfibrcm
     ScAvicennam, ac hinc inter junipres. Quam difcordiamj'c*-
hannes Mattb.de Gradi detegithifce :  Dixit ultimò AImanfor,eis
quoque, dum fanus eft, Utatur, quae urinam provocare confueve*
runt : intelligatur hoc dittum  effe ponderofum cum multofale,
quoniam lànus & replctus fi uteretur provocativis, difponeretur
ad dolores juntturalcs, maxime fi alias-fuerit confuetus ad eos : &
proprie fi multiplicitcr alias fulllèt Iaellis : quoniam medicina; pro-
ypcativae proprie furati* , ut eft femen fapniculi, dauci & apii fuà
icui tate fub tiliant humores &liquefaciunti3cdilatant meatus, &
fic parant materias ad fluxum ad loca confueta & parata defe re-
 cipere,ut funt membrajuntturarum. Ideòfcepèadcurationes do-
 loris calculofi propter neceffarium uluna diureticorum folent fè-
                                Mmmmm             qui 
826*                 Àrthritis & Podagra.
        1.1                              ■■  ■  -    ■  ■
qui dolor articulorum «Se faepè podagra.  Et de hoc feci fpecialem
etiam qii-eftionem in loco allegato , & etiam alibi contra fenten-
tiam unius dottisfimi phyfìci Ducalis Magi tiri Beneditti de Nurfia
Collega; noftri : qui in doloribus attu exiftentibus juntturalibus
propter quofdam tex: fimilesdicebat diuretica offèrri debere: &
tamen textus hic nofter dicit : cum fanus eft, Se non cum ftant do-
lòresjfed cum lanus eft, & quafi mundus, in quo alias non,confue-
vitfàltcm non frequenter, cum femcl evenerit confortatis prius
membris juntturalibus: tunc Ci moderate affuefcathis,quae urinam
provocare confueverunt : credo, quod fit conveniens propterid,
quoddivertuntur materiae à viis juntturalibus. Si etiam reperian-
turtex: quodìn tempore aegritudinis provocativa conveniant : de
quibus fuitunus textus P. Avicennae pofitus in curatione generali
de doloribus juntturarum.  Ubi dixit, quod plures dehabentibus
dolores juntturarum frigidos & complexiones humidas, nonju-
vantur cum fòlutione plurima fatta potione &clyfteri. Et addit:
& cum medicantur, cum diureticis fanantur. Refponde, ut expo*
fuiillum textum loco fuo : quod tales non juvantur fcil. complete
cumfblutione &c. Et ibi laudat taraen diureticafattisevacuatio-
nibus prò magna parte eradicativis. Nam cum modicum de mate-
ria remanfit in toto Se in juntturis, dicebat ibi textus, quod provo-
catio deficcat materiamdolorura juntturarum , quas refecatur ex
fuperfluitate digeftionis illorum raembrorum, &  tunc non eft ti-
mor de convertendo materias ad juntturas, cum non fint abun-
dantesintoto  : imo fecundum totum evacuatae: fed id modicum,
quodremanfit de materia in juntturis ex talibus diureticis recipit
juvamentum dupliciter: uno modo per fimplicem alterarionem
exiccando : cum tales medicina; fint ficcae. Alio modo fubtiliando
materias, quae funt in juntturis  propter caliditatemffccitaticon-
junttam, quibus fubtiliatis per eafdem vias, per quas defluxit ditta
materia à virtute membrorum cxpelli posti t per vias urinae, «Scita
juvabunturtaliacorpora. Ita remfatcommodècomplettiturau-
tor. Diuretica dubiè mederi dicuntur, Nam Se Rhafis libro primo
Divifion. cap. 102. ad hunc modum : Et quandoque eradicant dolores
juntturarum Se podagra; eradicatione aliqua medicina; fortes, in
                                                     prò- 
                         Diuretica.                      $i-r

provocatione urinae vehementis fubtiliationis ex iis, qua; dicemus,
veruntanren oportet; ut adminiftretur ex his, quibus accid.it hoc
ex humore crudo, aut ex humore, cujus plurimùm eft crudum, Se
dimittanturinillis,quibusaccidunteura eoapoftemata calida in-
fiammata, & ille, cui accidunt dolores juntturarum. HaciUr.  Nec
Haly Diuretica,, tefte Diomede Amico lib. de morii* Sporadtbus, fine
exceptione laudat : Dum etiam in articuiari dolore viget dolor, repro-
b antur diuretica : nam periculum imminet,ne humores vi doloris & ca-
loris attratti, & à diureticis tenuior es redditi, ad partem potius affe-
ttam fluant, quàm per urina* divcrt antur : quibus tamenfialuberrime
utimur, & proprafirvatione (fin declinatione morborum articulos oc»
cupantium,ut etiam notavit Haly. Verba Haly haec flint : ABgerafive-
fcat quoque corporis per vomitum purgationem (furino provocaiio-
nem. Autor quidem ille,Efiulapios hoc remedii genus adhiberi prae-
 cipit hifce pauculis verbis : urinaprovoeentur. Sic fere & Tacuìnus
 in Tab. Atque Theocritus in univerfum fic pronuntiat : omnis ufo*
 diureticorum Rbeumatibus adverfiatur.  Atque Chrifiophorus à Vega
 fic : convenit bibere, qua urinam movent.  Verùm ex eodem junio-
 rum genere Francifcus de Pedemontio ita: Deinde utamur diureti-
 cis , quoniam deficcant materiam juntturarum doloris, cùm Cit ex
 fuperfluitate digeftionis hepatis Se venarum, fit autem ex lcnibus,
 fortia enim humores adurunt.  Atque Bernhardus Gordonius hàc
 correttione adhibita : Diuretica non competunt in principio,quo-
 niam adurunt fanguinem, Se faciunt materiam fluere ad locum.
 Item Jebanne* de Concoregio.  %Jvl. Gatenaria rurfus alirer : Diure-
 tica etiam non debent dari, nifi corpore debite mundificato.  Sic
 & Joh. Micb. Savonarola, ac Johan. de Tornamira, Mercatus,Hercu-
 les Saxonia, Solenander, Antonia* Alvaretz,Sìgìfimundus Kolreuterut.
 Ac Thomas Eraflus infupcr parte quarta Diffutiboc rationis affert:
 urinas ex profeflo  movere vix aufim :  nifi conftarct, Naturam per
 ea loca velie pravos humores exturbare, quòd, cùm bilis plus cte-
 teris humoribus peccat,evenirefacilè poteft. Quia vero podagrici
 magna ex parte Nephritici etiam funt,circumfpettione hic opus eft
 nonvulgari. Nimirum dixi urinam cientia,parùinconvenire,dum
 attu laborat aeger, ac materia feu caufa podagrae partim fluxit, par-
                               Mmmmm 2             tira 
 828                   Arthriti*  & Podagra.
 n     ■ •—n- aaaaaa---— aaa......■ , «aa-B-»--» «aa__P»-alBa-»P««_» aJB__«_____M----a_a
 tim adhuc fluit. Hic non de tempore tèrmo eft,quo aeger affligitur,
 fed depra:fervationefeupra:cautiorie difputatur. Deinde dicimus
 his utendum rèmediis, poftquam corpus mundatum eft, & ab hu-
 moribus pravisliberatum. Quo tempore nullum eft periculum, ut
 ad renes excrementa prarcipitentur, calculofquegignant.   Quan-
 tum enim exerementi quotidiè generabitur, tantum fere his phar-
 macis educetur partim per urinae vias, partim per alias regiones.
 Cùm corpus feu venae pituita funt repleta;,nec vacuari tantum pò*
 teli, quantum ad renes ducituraut truditur, horum ufum peri-
 culo non carere, minime inficior. Atque in confi 20. Soio,inquit,
 diureticorum ufu qui convaluerit, neminem novi : & confiii.Diure'-
 tica quoque etfi egregie divertere, oc ab articulis abducere noceti-
 tesiis humores poflunt,conlulerenonaudeo. Metuo enim,neplus
 renibus, qui ex frequentium  calculorum generatione plus fàtis
 debilitati funt, noceant, quàm articulis commodent. Ex fimili nota
 Francifcus Feyneus. Tandem id Johannes  Matthau* aclmonet : in
 confi prò ilJuftrilf Marcinone Badenfi, purgantia funt neceffaria;
 poflit continuari ufus infufionis Hermodattylorum, fol: fènae,flo-
 rum Perficorum cuoi correttivis, illa tamen omninò exterminan-
 da eflè puto, qua; urinam movent Se calculura pellunt, ut funt ra-
 dixafparagi, fem. milii Solis &c. Impoflìbile fiquidem eft, unum
 &idem medicamentura diverfàs operationes  fimul feliciter ex-
 pedire.  Quin imo tantum ex tali mixtura  periculum imminet, ut
 medicamenta, quaecalculumpropellunt, & urinam movent, ali-
 quam, per medicamentum purgans, cxagitatae &commotae ma-
 teria; partem, ad renes rapiant, unde minime dubitandum, quin
 Vefrra Cellìt.continuando ejufinodi  medicamenta  fine judicio
 coramixta perpetuum ad generarionem  calculi fomentum fit
 confervatura. Diverfis igitur temporibus Se diftinttis medicamen-
 tis , modo purgandum, modo calculus comminuendus Seexpel-
 lendus.
      Reliqui autores,  ut fuprà  Tbeodoricu* & Chrifiophorus a Ve-
ga ficee medicamenta Diuretica magis probare videntur, ut Caro lu*
 Pìfio: Acquaeufurpata  quidem vifcera feufontesexhauriunt, ea
 ferèfunt diurctica-qua; quotidiè in efiun venire pofliint, uti jufeu-
                                                       la 
                          Diuretica.- •*                  gi£
 —                                  ' ■■"■ ■■     I     il   m
 laaperientia, de quibus in vittus ratione. Hollerius: Quod eftreli-
 quum,partim urinis, partim fudoribus excludendum.  - Gul. Adol"
phus Scribonius :  Humores ferofos & crudos evacuandole in cor-
 pore retenti  ad pedes defluant ,  Diuretica hic profunt. Martinus
 Panfa : conveniunt Diuretica poft ufum aliorum.  Liberato* do
 Liberati* quoq; adludandum valentia medicamenta ponitrtntere-
 vacuationis Revulfivae genera Urinae provocarlo reponitur,  qui-
 bus enim timeturabfceiìus ad articulos  , liberantur urina multa,
 craffa dcalbaex 4. Aphor. 4. Ci contrarium habeatur i.Porrhet.ex-
 plicationem recipit.   Diuretica tamen duplicis funt generis, alia
 exattè Se funt calida Se ficca, tenuium partium ,  quae fanguinem-»
 f undunt, attenuant, ferumq; ab co fegregant : alia non exattè Se ob
fubftantià. tenuitatem urinam promovent potius , quàm ob calo-
rem,&dum podagra à crudioribus pender fuccis,à frigidis iftis diu-
reticis non juvabitur : quapropter exattè urinam cientia prò his u*s
furpanda, quae tamen in calidiore podagra Si in extenuatis peffima
flint: tenuant enim nimis humorcs,redduntq,"fluxibiliores.  Ubi
pituitaexfuperet,cralfioribusabundantibusfuccis, intemperaturà
ad frigidam declinante,tutus erit eorum fuccus.  Inter cantera hu-
jus cenfus aqua fequentis deferiptionis mihi fatis arridet,nec in ca-
lore excedit:
        fy.  fior, fambuci exicc.              §iljl_.
              medull.carie.                    ^v.
             amygdal.
              perfic.                        a»^ìij«
             fem.Icionis                    ijiiij.
Contundantur  omnia, Se confuta macerentur per dies quinq; in
lib.4.viniMalvat.F.deftill. pofteà in BalneoMari optimè oblìgna-
tis recipienti* & cappelli juntturis.   Dofis eft Jiij. fingulis diebus
Mane. Crato fuuin pulverem commendat:
        J^..  fem. leviftici
                  a nifi
                  petrofel.   C            3.38.
             Erithrodani
             meliff»
                             Mmmmm  \            gen- 
gjO                 Àrthritis & Podagra.

            ' gentian.                 a. Jiij.
             falviae
             betonic.     a. 5ÌJ. M. F. Pulvis. Dofis 5f. in jufulo
manè.Vinura chamaedrytium Diuretici acDiaphoreticiviccsfup-
plet. ,  Hinc Caro. V.CaelariolimàGenuenfibustanq.arcanura ad
podagram fuit communicatum.  Item Crato confi. 229. Singulisfc*
ptiraanis purgantia fumantur, quia curn àrthritis fit fluxus ad arti-
culos,ex ufu harum pilularum fit, ut natura affuefiat excrementa-.
non ad articulos.fed ad naturalem excrementorum locum deman-
dare & à confuetudine revocare,ut haec curatio diverfionc fiat:Qua
ratione etiam diuretica commendari folent, quale eft fèquens : J^.
fem.leviftic. anifipetrofelinia. ^fl.erithrodani,mcliffae,gen|iattaea.
5Ì1J. fallviae betonica; a»5ij. M.F. Pulvis.  Dofis 3J. in julculo mane.
Itemque Arnoldus Weickardus  :  per mittionem copiofàm, fc-
rofi excrementitii humores quoq; exturbantur, proindederivatio-
nis causa urinam promovemus decotto cicerum,rad. Aperit.afpar.
melon. aliisque, aliquot matutinis exhibitisjnprimis commenda-
tur Elettuarìum  ex fucco Anth. cum faccharo intpiffatum, fi de eo
fingulis diebus ad quantitatem nucisjuglandisfuniatur ,  quotine
etiam laudatur emulilo fem. frig. cumaq. fragor. & hedera terre-
Jlris parata, cujus mentio in lib.ò. loco proprio fatta, qui huc refe-
ratur.   AlindDioreticom,q\aod Cimul fudorem movet : _^. meliti.
Valerian.  Heder. terreftr. a.M\G. baccar. Juniperi Mj.afpergantur
vino Malvaticoqf. Macerentur per triduum , poli eà deftillentur
per Alembicum vitreum, Se deftillatum refervetur in vafe bene ob-
turato , de quo aeger fumat quotidiè vel alternis diebus cochlearc
unum.  a\ccnon dr Sigifmundns Kolreuterut : Dantur Se potio-
nes diuretica;, Jc quaecunq; à proprietate hunc dolorem extenuant,
ut decottum fem. filer. mont. Se pulvis etiam ipfius.  Item radi-
cum afparagi^c femen ejus: namojparagusàproprietate  prodeflè
creditur,undc ipfiuscommeftiooontinuanda  , laudatur Se  deco-
 ttum filipendula;, Radicisq; Acori.   Atque etiam N. Abrabamat
 Frambefàrios : Ex Anonidis, taxifragiae Se  corticum fàbarurnfale,
 cum fuà propria aqua extratto paratur.  Valentior e tale fuccini.
 Datur à granis tribus ad 4,6y 8 Se io.cum aqua petrofelini feu ano-
                                                     nidis. 
  __________               Diuretica.                      %,\

  nidis.  Mirabilirerpellit remoratam urinam. Valentiorquoq, eft
  è fpiritu falis marini.   Duae vel tres guttae in aquàcardui benedi-
  cci &parietari3. fubitò  remoratam pellunt urinam. Nettar Diure-
  ticumpraeftahtisfimura è Tartari Vittriolati 9£ aqua: cinamo. §f?.
  & Julepi Rofati gij. Fit autore Crollio. Hac ille.   Benedici us Syl-
  vaticus autor  eft , ut fudorisergò exconfilioForefiiradix Lappa
  cum cervifia potetur, vel aqua Ononidi*, hujus inopia.  De qua ra-
  diceprotinus dicetur.   Huc fpettat &genift-e decottum ,  quod
  memoratgualterusBruii. Chymici laudarxtSpìr. 0-7/', 0, £, cljfi
 fum Antimonii,Q ononidis & aliarum,Sal.fùccini.
   Tandem morem meum rurfus fequens, Diureticorum,ut vocant,
 Medicamentorum rationem concludam &hifce quidé fignificanri-
 bus verbis : iis datur locus, ut S\ fudortferis.  tforumq; nonnulla,
 tefte VVeicltjrdo, funt  Diuretica.  Vis penetrandi eft communis.
 Eodemq; incommodo cohaerent.  Utraq;  enim movent humores,
 aft fimul vel fudore minuunt eofdé,vel urina.Utraq;, ubi corpus ar-
 ticularii hominis &aetate Se morbo confetta eft,tophis,callisq; jun-
 tturarum tam infignibus,adeò utilia non funt. Quanquam Se Diu-
 retica humores ab articulis revocare dicuntur,& quidem fub auto-
 re Hippocrate.  Ubi, inqoit c.de eArthrit.Hieronymut Mercuriali*,
 fic purgati fuerint humores.quia femper aliquae remanent reliquia;,
 funt  illae penitus exringuendae duobus modis, vel fudpriferisvei
 diureticis: Dicebat enim Hipp. Aph.75.  quod quibus ad articulos
futurus esl abficeffosft orina molta tf craffa exeat, li beràn tur ab ab-
fceftu.   Ex quo Hipp. loco colligitur, expurgationem fattam per
 abfceffummagnoperè conducere ad hos finiendosaffettus. Igitur
 ubi materia erit frigida, utendum erit diureticis calidioribus, ut eft
manna,nardus, radix afparagi,rad.chama;pith.chama;dr. Ubiau-
tem materia fueritcaiida,eft utendum tepidioribus diureticis, ut
funt omnia fèm.frig- capii.Ven. apium. Nam hac ratione poteri-»
tis intelligere,cur Homerus finxerit Aehillem porrigere apium fu- '
is equis podagricis, quia apium juvat morbos articulares. Hacle*
nut autor.
Qa?.ix. 
tp                 ArthrhU & Podagra.
■     '   '■.....  --------.__—i    i im.. n    i   i    i   -,  m
                        CAP. IX.
                          D<Lj>       1 '              '    ■
     MEDICAMENTIS,
      materiam humoris terreflrem fqtsamvulgus vo-
         cat TARTARUM) (f vifceribus intimis tf
                mafsà fanguine a contentarli fol-
                        ventibus.          .. ^
    NOnnulli Medicorum, praecipuèC/^/#/W,materiam humoris
    terreflrem vulgari cognomento Tartaredm , quae in vifceri-
bus ,  in artubus Se in mafsà fanguinea ineft, vi certorum quorun-
dam medicamentorum fòlvi volunt,ità,uf ea portio aut liquore u-
rinae aut fudoribus .reddiqueatac emitti/  I^ujufq;medicina; au-
tor princeps plurimis Theophrafiuf Pàracelfos(eCCe videtur.  Per
fai, inquit ille, curafitlebere Tartarum interrami, curamqi febri-
tim elle refolutionem Tartari.   Et mox: ubi ergo liquor fàlfus de-
fcendit ad membra,ócuon apprehenditgluten albume inhaeret jun-
tturis membrorum,«& coagulat fé <Srnorieft,niii Tartarus,inde fàe-
pè fit , quod in podagrici* lapilli cxfcindantur, & hoc ex Tartaro
eft, non ex glutine.  Ideò ubi  ghiten tàmpotenseft,quodhumo-
rettùfalfum Se falcmmineralem non fufcipit ,   tunc non fit dolor,
neq,- podagra, proptereà podagra; cura eft, ut fai refolutum expel-
latur.  Idemque  ad folutionem Tartarifeu lap illorumin inte(t'ini*
conttntornm hoc medicamento utitur.           .-.n:-
        ìy.   aq. de fecibus vini              Jvj.
             mumia;                        Ijfl.
             Mellis defpumati & colati quantum futficit, fiat mi-
xtura informa elettuarii.   Dofis eft àdrachmis tribus usq j ad fe-
ptem. UflisquPtidianus fuccorumex limonibusautauranciis.ini'
pedit generarionem hujufmodi Tartari in inteftinis, &generatura
refolvit :  debent tamen reduci ad quartum gradurnopagyrorum.
Ac denique tàm ftp e dittus Paracelfus Tartarum corporis hpm a ni
edocet fimili Tartaro digerì oportere.  Quam in fententiam diflc-
titfofipktiìf^oercttams confpròArth<adhuncmodum   :  pulveris
                                                      fpe- 
              Medicamento, Tartarum folventia.            g$j

 fpecifìci vis eft effieax ad diffolvendas tartareas impuri,tates,muco-
 fitatesq; ftomachi feu ventriculi &  vifcerum nutrientisfacultatìs.
 Cum horum morborum genera rio fiat percoagulationem Tartari
 & mucofitatem, confequens utiq; ethut cura procedat àrefolven-
 ribus cjpfmodi tophos Tartareos. Ea autem fiunt ex remediis pro-
 priis atq. fpecificis :  quorum alia vim habent refoivendi tartarum
 hujus, alia alterius generis & natura;,  Gummi Arabicura diffol-
 vitur in aqua.quia eft de natura aquea.At maflix,thus,lacca in aqua
 nunquam diffolvuntur.   Nam quia haec gummi funt de naturi
 fulphuris  , facilius diffolvuntur in oleis, utipfummet fulphuc_,.
 Cìummi Ammoniacum aceto diffolvitur.  Patet &non omnia
 purgantia conferre ad diffolutionera Se per confequens evacuatio-
 nem Tartari.  Sic calculusà Tartaro feu fàle coagulato  fattus,
 curabitur  fale quidem,Ced rcfolvenite.  Àrthritis quin eriamàfa-
 libus tartareis acribus. Se cor&Civisgenita , fàiibus curabitur leniti-
 vis de eonfolidativis.  Dogmatici  humores cratfos Se coagulato*
 attenuant calidis & ficcantibus.  Quid  fit ?  loco Refblutionis,
quam intendunt,indurant Se cogunt raagis. Hinc illi tophi,  certe
haud à fluxione humoris,qui femper eft Iiquidus.  Nam dilìolutio
ejufinodi tartarea; materiae non confiftit vel in vi caloris*vel in fa-
cultate attenuante : fed eft virtjLifrquaedamìpropria ac fpecifica, quae
Ctiam diflblvere poteft.   Quare infinita flint diflòlventium gene-
ra.  Pulvis meus fpccificus infignem habet vim diffolvendi pro-
pter fàlem Alleali mordacem,quem continet Aron , quae bafis eft,
 & praecipuù ingrediens ejusdem pulveris. Huic radiai affunde vi-
 num &faepiùs,ut ampliùs non mordicet.IJ-.hujus ficcata; J;j.pulve-i
ris acon vujgaris pp*5J- P"lv- flor.betonicae Jg.lapill.cancr. 3Ì1J.CÌ-
 nam. 5Jfl- Sach. qf. De quo capias mane coehlear femis : idq,- alter-
 nis diebus, ut uno vìdelicet alternorura praedittum fumas pulve-
 rem, altero hydromel fuperiùs deferiptum.  Sed non abflinen-
dumabufu. Nam ita diflòlventur .tophi Tartarei,qui jam funt coa-
gulati, Se piohibebunt cofundem coagulationem atq,-generario-
nem. Valet Se ad calculos rcnura Se veficae Colvendos.HoctUe.
      Rem clarè exponit Johannes Poppius  l.de morbis colcofofts
hifce : Medicamentum ita praeparetur, ut eorum vispenctretin ve-
nas, Se in iis refolvat calculum,id quod dutaxat fitperSpiritum  fa-
                                 Nnnnn               lis 
834                Àrthritis & Podagra.
«__a-_M_-M-kP__> -aa—a--a--a-->-■    ' -aaa-_-fc-aiU___---»    .. aaaaaa-l---M-aja» aaajaa<-É--é<----lt
lis & Tartari; Hic Spiritus in omnè corpus  ,-  in venas penctrat, Se
ealculum convertit in aquàm.; pofteà vena eft fecanda.   Hic Tas-
tar us venarum facile ex eo cognofcitur, qùodfaciatpuntturas Sé
apoftemata & alias fcedas puftulas Cutis, hae ibi faciunt motlfìun -
culas Se pruritum , ex illis puftulis non fanguis fluit, fed iéhbtflà-
vefccns.  Hic convenit Aururh-potabile, fàttum ex Spiritu ftrlis
non mordente, fed dulci. Libavius laudar Spiritum falis nltri.iV-tv
Ut.   Saepiùs  & maxime à Paracelfo fit taenrio Arcani Corallini.
Unde ejus quoq; meminit Helmontius l.volope viventium morbus
antiquitutputatos: ArcanuiriCorallinum  podagranf infuifèmmìe!
interimit.  Non eft autem Arcanum illud, color five trattura co-
ralli (ut rerum chymicarunf ignara tùrba,irrìdèn;do imerpretatur)
quia appofita verba Paracelfi( quod de effentia auci eft)  aliud lo-
nant.   Non etiam auri color, fulfurauttirittura , alvumfubdu-
cuht.Non  quidera quod unquam fuerit corpus malleabile, fedeli
auri horizon,inconclufum corpus,cYfixum,cujus fulphur dulceeft?
Se noftris conftitutivis comniàftibile.  In hoc fùlphure cnihi o-
 mnes vires Solis congregava omnipotéhs.  Ac Peter de Vege ita :
purga per corallinum-quod eft exaurieffenria,aperi,  ubicentrum
podagra delitefcit,  ubi fluxus deficrit,per fèxhebdofnascatapla-
fmate ex mumia inungè,quod recentem podagram curat.  Eft au-
tem corallinum aurum permercuriumtotiesfublimatum y dum
totum aurum adfcenderit.
      Diatartari defcriptio etiam celebratur, rèferturque ad eun*
 demP aracelfium:
         >y.   Tartari alb.               fi>.
              aquarum vitae (eJLvirio rubeo optimo oc aquìl melif-
                 faedeftiilatum) libram  mediam
               Baccarum Juniperi
              florum gamandrese
                      cichoreae          a-3*'ìr
 Reduc in aquam  :  Dofis efidra ehm a una ad unciam mediani.»
 in vino malvatico vel aqua prunella;.   Si  fudorem non  prò -
 voca verit, repetatur diebus fingulis.   Ac ad cufamFebrium Se ad
 oppilationem hepatis ;                        / 
               Medicamento Tartaruni fohentia.            %$
 «—p^p—*—P—P^—a         n       »Pf ————P* *J»m II    " .
              ip.  .gri liquefatti cura vino & aceto libram opo-
                  panaci unciam mediam.
 Reduc in liqnorem. Dofisà 3J.  ad 5ÌÌJ.  fecundum  cono." Na-
 turae.   Detur femper ante'Paroxyfmum  oc faepius ante fecun-
 dum ,  ter-tium & quartum.  Pofteà cum calòresincipiunt,  fe-
 quitur mundificatio.
       Unde Andreas Cnèuffeliots l.de podagra : p to alvo exped i en-
 da Se pr&paranda fuadeo elixirproprietatis (Ci al vum movere de-
 bet) ad'5j-incerévifia calida bene butyrata, jejuno ftomaeho.  Si->
 que ventriculixottio fimul juvanda, Se obftruttio metènterii fi-
 mul refcrandà,& alvus etiam tutò expedienda eft,ad decem dies fè-
 quenti pulvere, drachmae dimidiaepondere ,  mane in jufculo vel
 bubulo vel gallinaceo utatur. Et tragulo mane ad ottiduum con -
 tinuet,ab$qv euftodià tamen*        .......
         j£.   acidi _j?ri Jj. ,p<0.Iati9iiij. Salitali rubri 5Jfi. Spiri-
 tus  f^is acidi quantum fàtis. , Hoc Spiritu Sulphuris hic pulvis,
 quantum illius fpiritus excipere poterit,benè irroretur  , pofteà in
 mortario vitreooptimèferendo mifceatur. Univerfa ha;c mixtu-
 ra .dividi, turtin vigùiri dofes «equales. .Quaelibet dofis detur in pe--"
 euiiaricharta.    / ,a<  j     ; h- a-  .ay ..
 .  ..-••- Secundus morbus, eft* ex genere coagulatorum fi ve calculi
 five  nodi artetici.Huic;prsefervando& curando do pulverem fe-
 quefitem :  fy. acidi Tartari ^iij. cryftaili calcinati 5Jfi. *jj?ri 0-latt
 3]. Salitali rubri 5jfl. Spir.®li quantum fati»  Irrorcntur benè,la-
 pidefubigàrituB,i!eranturq;,& pulvis dividatur in dofes feptuagin-
 tk>feptem;  Hoc Mio.y Ex Tartaro aqua conficitur  ,v item Hy-
 dromel,  cujus co pianfquoq;£acklt^oercetanjti:  . \lndejobonnes
 Raicos: adpraefcrvandum utatur laborans.co : I^.Spir. ìj^.exhy-
 dromel.gr.vij. vini,in quo caryophyllata infufa eli q.f
     Ad idem de. VitrhlumvteAtck pnfedicatur.   Inde rurfus A» -
dreas Cneofftisor.: curandiratrox^nlu^lt'^e-iinphkbotcvmia,ned
 ixfJcai-iiìi±riane, «i3e^^          alteraajribus *(_i_>ecpurgàntibus!
 nec diaphoreticis, five fudoriferis." Sunt autem quidamnùnc cu-
 rati.' Qup.igitnr modo-? inquies^JRe^JtofideovvSóla re_oiurione_>
 Tartan per fpedficàm <56jurtKura Qmnium.iàiUusrfct-lttett'dorkim.
 -'   . ,..;. i.313/.  JV ilÒ^XsinfiitiiMll-K-iJ).!^ .XJ55ÌÌÌ3A.i3 in. ar-
 ra >1 
836 .               Àrthritis & Podagre.
arcan um. Soluto Tartaro Fata Se Naturalpfa viam invenient, qua
ejiciant.                              •                A.n
     Idem autor tradere folitus erat liquorem. quendarn deltifla-
tum pellucidum, qui vehiculum erat inditi cujufdam minutiffimi*
pulvifculi,infundo lagena; defidentis^  Hic pulvifculus caput fu-
it totius rei. Ponderpfus fuit admodùm, coloris obfcurèrubentis,
qualis folent effe garyophylli Indici recentes,Cantharo quadragin-
ta unciarum unum fé tantum granumindere dicebat.   In liquo-
re inter citerà evidenter guftu deprehéndebatur Spiritus Vitrioli.
Saporis caufa admifcebatur Julapium vioiarum.  Nam Toracel*
firn  Nephritidem curans ita :  _£.coliotharis 5vij.ol. Chiari J8.F.
Bolus. Dofis eli à 3J. ufq; ad tres.  .Nunc quid fit coliothar, exponit
Gulielmus Johnfonu*.
         Fidejoftot Reineccerus ol.  0-li in aqua  hypericonis,
quatuor hebdomadis continuis  bibi jubet.   M.  A.  Zimara-»
Spiritum 0-lifale perlarum temperatura fimiliter valere affìrmar.
Abfumunt quoq;, inquit Francifcus Joel, Se extenuant craffam ma-
teriam Arthritidis guttae feptem Spiritus ©-li alternis diebus cum
iij.cochlearibus aquae betonicaeebibitae.  Et paolo posi : Interim
tamen in extenuanda & abfumendà pituita, difeutiendisq; humo-
ribus articulorum miro fucceffu uficrebriusfumus  guttis novem
 olei 0-li, mane Se vefperi  cum jufculo pingui exhibitis.  Atque
 etiam Arnoldus VVeickardus :' Quantum vero praeftare poteft o-
 leum0-lirette paratum , fihis'infeptimanàfumantur iiij veliij,
 guttse in jufculo vel vino , raanè jejuno ventriculo, dittu incre-
 dibile eft.   Vel 1£. Syr.glycyrrh. beton a.§i j.ol.ftill. $is acidi vel
 ®Ji rette praepa rati gutt.x.aq.cinamorai3J.M.& dehacmtxtorà
 accipiat mane podagricus coehlear j. Se abftineat à cibo per iij.
 horas.
         Spiritu Salis  multi  Galenicorum   Medicorum hodic
 utuntur--.   Unde Lo felini corporis falem  ait rurfiia vi  Sa -
 Iis tabefeere.  Spiritus quoque vitrioli, ut folte ce*gvh*ùs, eft
 haud alienus.                           '- ■ . '
       Johannes DanielMy lius Ludum bumamtm,hoceft, calculum
 majori ftudio memorat : Autor prarparat eum duobus modis, cum
 crudus fit inefficax. RC. calculi human* exfctti vel exeretì fufficien-
                                                       tem 
               Medicamento Tartarum fotventia.            837

 tem quantitatcm, calcina igne prirnùm moderato, poft validiori,
 deinde pulverifatum cum fulphure & nitro aequalibus portionibus
 rcverbcra, donec in pulverem albiflìmum vertatur: pofteà fòlve
 cumfiiceo berberis clarificato in leni  cinerumigne, donec totus
 ludus folutus, relittis exiguis faecibus, abftrahe menftruum per
 deftilJarionenrvel evaporationem, &manet lac ipfum in fundo,
 quod tandem in marmoreloco frìgido huraido expofitum vertitur
 in liquorem : hujus gr. vj. ad 9B. in vino exhibita, Luna decrefcen»
 te, potenter ipfum calculum in humano corpore hofpitantem fol-
 vunt,& per urinam expeliunt. Huic eleganti praeparationi aequiva-
 lct haec fèquens,earundem virium,ejufHemque ufus,fed facilior : fy.
 pulveris ludi fèu calculi humani ^j. olei Tartari per deiiquium fatti
 |ij. M. Se in mortario digere per quindenam,pofteàeodem tempo-
 ris fpatio, lento igne arenae extremo pulverifa, Se cum fpiritu vini
 ad fàtietatem extrahe,fpiritum vini leni balnei caloreevoca,&ma-
 net oleura coloris fpadicei : cujus guttae iij.vel iiij. in aquis equifeti
 majoris Se petrofèlini ana quotidiè temei exhibitae, calculum , o- v
 mnemqueimpuritatem tùm renum , tùmveficae fine omni diffi-
culta te prius fòlutum per urinam expeliunt. Iifdem vero praepara-
 tionibus de e a le ufo fattis, fubjiciunr nonnulli cryftallos, octtlos
 cancri & granatos, fimiliter ad eofdem affettus utiies,multumquc
 commendabiles.
     Hic idem autor lib.4. Bafilica; Chy mia; cap.z;. Lib aviu* quo-
 que & Begvino* Cryftallos  ob eandem rem varie preparar! prae-
 cipiunt-..   Autor iterum eft Paracelfus, in Tartaro, inquiens, &
lapillo  dura folvendo non eli  medicina praeftantìor Cryftaiio.
 Fclix-qui eum novìt preparare. Acadfebres:
         I£_.  alkalideteftudinibus 3J.
             cryftaili bene triti oc calcinati 3fT.
             mumia; d|.
                 F. Pulvì* prò una dofi.
     tAdam de Bedenfteìn eft ejus medicina? aduiirator : Docet
Tfwophraftus rationem refolvendì cryftalium in oleum Iimpidif-
fimum,ex quo arena,cafculu$& lapisliquefeit, aut in tenuisfimum
alcool redigitur, & tandem expellitur.  Verùm cùm eam artem Se
                              Nnnnn 3             prx- 
838                Àrthritis & Podagra.
   I " la— H—l-M-ril in                      11 li——--a» -*M*MP«
pratereà complures pr-eftantisfimas Sànttistìmo Pio Medici Pon*
tifici maximo aliquando offeremus, noluimus hac tempeftate his
de Tartaro Iibris adjungere.Benedittus altisfimus,qui nobis Theo-
phraftum Prarceptorem ftatuir, ex eo enim oritur illa ipfa vera Me-
dicina in ufum hominum. Hac ille. Profettò eam filenrio praeterire
haud Cuftinuit Anfilmo*Boetiu* deBoodt libro feoando cap.jy. Cry-
ftallus in.pollinemredattus,excandefcatignis vi pcrhoram,acin
aqua raphani, ononidis aut petrofclini, cui quarta pars olei vitrio-
li aut fulphuris acidi addita eft,extinguatur, idque opusdeciesre-
petatur.   Pofteà faccharo optiraè trito affunde paulatim aquam
praedittàm, ac diligenter fpatulà lignea move. Hujus facchari offer
quotidiè mane & vefperè fèmicochlear, aut quantum mcdietas nu-
eis juglandis capere poteft. Valet enim ad omnes vilccrum obftru-
ttiones, tefte Quercetano,  & quia Tartarum in homine refolvit,
podagricis convenit.
    Gaocus idem praeftare putatur. Etenim Theophrafiu* P: ad huo*||
ce modum :  Nota, crocusOrien talis extinguit calcetti lapidis.
Deoppilatio  fìat per  crocum leu liquorem croci r qui  pofitusin
fimum equinum in vitro bene  obftrutto five ut putrefeat per men-
fèm unum, poft cùm putris fattus eft1, addéviftum candidurain
ollà,&finebullire,utexicceturadconfiftcntiam,remattct infundo:
deillodaguttas2. in vino 3. tuncpcllit urinam.
     De quibus rebus non petitur medela ? Et prifei fecibus vini Sé
viiriolo ufi fuerunt,ut quondam oftendi.  In iis véro ritèpraeparan-
die magis diligentes tunt<junidres.<Nonaudiendus eft Tuffano* Du*
cr£tos,grjw\ter,inquiens, peccant,quijdiuretica&medicamenta ex
lignofanttopraelcribunt,autSpiritumaVitrioli propinant, ut quae
emaciando humidum innatura abfumunt. Hacitìe.  Potiones illae
Spiritu Sali* rei Vitrioliita temperantur, utcorpusasficccnt mini-
me. Qui podagrofi vina generofiora Se cerèvifias haud lenes bibere
fbliti fuerunt, hi levanturpocn aquae, cuifpiritusfàlisaut Vitrioli,
Se Julebusrofarutn adraifcentur:Qae-n humorem vulgus nominat
raelatteholkum,enm med.camchta ejufdem generis digerunt,affli>-
genteàutmalo Spienti autHypockbnUpìakofUt^rocant. Cur ea igitur
hoc loco àbpi_ccmus? Foie VimpiXBytnimsìpisj&^xtddh^
                  • ■ u.iu-.K                          Lu- 
                Appropriata interna fimplìcìa.             gjp
a-k_^_-^_aaa-___-aaa> -aa— ita i                ■ i mkmmmmmm*mmmm1imt+m*~mmm
Ludum humanum, u t dicun t, Se cryflalloi tanti non facio, nifi fàles
inde confidantur. Pacala pini quoque & Croci effentia cujufdam cf-
fcttus funt omninò. Caeterùm non Spirimi Salis,necSpiritus Vitrio-
li terrena m humoris partem fic in mafsà fanguinea fblvunt, ut Na-
tura, mali expultrix ferietur, nec ad eam excretionem quicquam
«onferat. Spiritu* Sulpburis per campanulati» fattus non multò fè-
cus eft utilis. Sed de hoc medicamcntorum genere fatis verborum
eft.
                      CAPUT  X.
                          Dc_*
   MEDICAMENTIS  APPRO-
        PRIATA, ut vocant,INTERNIS GA-
              LENICORUM  SIMPLI-
                        CIBUS.
    DkEinceps nunc de medicamenti*, ut vocant, interni* Galenìcorum
    fìmplicibu* ponemus^
     Iva Ar the ticà ac Cbarn a dry ad podagram utuntur Avicenna,
 Rhafes, Apulejus, Forefios, Solenander.
     Cbamapite rurfus Avicenna, C. Plinius. Kolreuterus, chamaepi-
 t.is,inquient,per quadraginta dies pota prodeft. Ego veram chamae-
 pythin m noftris pharmacopoliis adhuc non vidi, licet Italiae fit
 frequentisfima, unde ad nos ficut alia quàm plurima poflet adve-
 hi. Sic Sé jacobus Sylvius.
     Gentianà _4./mm ,myftcrium inde faciens , ac Sigifmundus Kol-
 reuterus, quidam, inquiens,per asfiduumufuminfiifionis geniftae
 praefervatifunt à doloribus juntturarum. Materias enim ipforum
 educic.
      Abfintbiojanus Damafcenus, inde faciens decottum, Se Vale-
 ficus de Taranta.
      Hyperico aEiìus, antidotum exHyperico conficìens,  Se Sigi-
 fimfindus Kolreuterus, feminishyperici 3J, inquiens,.potacum aqna
 ( quidam etiam ejufdem floribus utuntur) aut cum alio aliquo de-
 cotto appropriato.Hujus fblius feminis per aliquot dies continua-
  to ufu uxcrem boni nominis civis quinquaginta annorum in mon-
                                                       ti 
 840                 Àrthritis & Podagra.
 I       É III .1                 '"        '                 •
 te Santt«e Anna; ab Ifchiade liberavi, poft tamen conveniente»
 purgariones & localia, quae anteàobambulare nonpoterat.
      Artemifià Diofcorides, Efculapius Se L. Apulejus, Artemifiae, in-
 quiens, traganthis ( feu Matricariae) radicem ex melle dabis man-
 ducarcele ita citò purgabitur, ut vix credi posfit, tantam virtutem
 eam habere.  Datur iis, qui in pedibus graviter dolent.  Ita & a\
 Alex.Peter de Largelata : Diofidixit, quod radix artemifiae,quae di-
 citur tagetis, & eft matricalis fecundum multos cornetta cum mel-
 le tàm citò fauat podagram ; item  Gul.Varìgnane, dixerunt,/»-
 quiens, quòd radix fecunda; fpeciei artemifiae, quae dicitur tegetcs,
 velnratricaria comeftà cum melle, tàm citò fanat, ut vix credi pof-
 lit , eam tantam habere virtutem.
     Salvia Vale fi us de Taranto, parùm cotta, inquiens, Se crebro
 fumpta in fine refettionis miniftrat ineffabile juvamentum nervis
 Se omnibus juntturis.  Ac Peter de Largelata.
     Ariftolocbià Galenus 6.de Simpl. Med. Fac.y. 43. podagricis', in-
 quiens,idonea eft Ariftolochia ròtunda,fi cum aqua bibatur. Aver-
 roet,Ninius,Mefiies,Serapio,Avicenna,Haly,Macer,Savonarola.
      Betonica Antonius Mufa, ac Plinius Valerianus Enulà.
      Lappa decotto Foreflus, Spigelius j hinc Sennertu* &  Bene-
 dittut Sylvaticus.
       Floribus Cichorii Silvefiris Adriano* Spigelius: Sed in  causa
 calidànil magis puto convenire, experientià edottus, quàm pul-
 verem foliorum cichorii fylveftris menfe Maj.eollettorum Se in
 umbra exiccatornm, ejus datur drachrpa j. vel 9ij. cum jure carnis
pulii non Ialiti, mane quatuor horis antepran,dium,& vefperi cùm
vaditdormitumvel abfque ccena vel cum ccena parca: hoc vidi in
 biliosa podagra, incipientes  jam fluxiones ita ceflàflè, ut mkior
 paroxyfinus redierit,& breviori tempore duràrit,duobus vel tribus
 diebus continuis affumto. Verùm in causa frigida vel mixta ex fri-
gidis Se calidis humoribus conduceat fummoperè antidota  prae-
dittorum autorum Diacoral.Trall.Theria.Mithridat.
     ^Marrubio Reinerus Solenander : Ad podagram ita erat fcri-
 ptum remedium certiffimurn. Menfe Martio Luna decrefeente,
                                                      col- 
                  fApp^oprìatdìnteyHdfimfììcì/.    __       $4ft
  **'Ì*Ó*aamÉOtt'ìmi*m*'lm^^mmm~m Maaaaaa ~ i-^M--MM --iM-HMa-Hi
  cotlige Marrubium, illud cura vino albo tufum exprime,& fuccum
  ita expreflum bibe triduo, atque ifto anno pofteà non patierls hanc
 infirmitatem.
      Pentapbylli radice multi. Duo Cunt, inquit Hier.Gabucinius,
 quorum  utiimin artuum doloribus fi quid aliud, mirificè extol-
 iuut nonnulli : chynae nimirum radicis decottupi : quo cùm in aliis
 permultis, tùm vel in Carolo  poriffimùm ejus nominis quinto
 Caefare Augufto non fine evidenti utili tate fèfe ufos fuiflc memoria:
 prodidére. Alterum itera ex Pentapbylli radiceparatum.{ DiofcI.4
 caP-75-)m'randum in modum pleriscuie peofuiue fcriptum re*
 tiquet$_,.
       Arthrkicà Alpina fèu Attricula urfi Conradas Gefnerus* Ardirf-
 tica Se primula veris vocatur.  Arthriticam aliqui verbafculum
 odoratum vocant, nefcio quàm rette. Arthriticae praetereà genus
 eftjalpinum, quod Sabaudi quidam Lunariam nominant, noilrià
 rupibus flores petraeos filùblùmiel fuaviflìmi odoris & yiyacifli-
 mum in horris. Aliqui hanc fàniculamalpinam, alii auriculam urti
 nominane-..
   '   Hieronymu* Cardanti* iib. 4. de Sanit. «ap. 2$. ex me fie medi-
cinameonficit.
     Potus Acidularum podagrosrtunclevavit, nunc  nihil juvit,
 Jblardu* Am.Reeshìus lib.y.pianta* exotico* enarrat,utlùnt-
     Pycietl&u Tabacus Mexicenfis : Nec defrait » qui ejus folia fin-
gulis diebus mane jejuno mandi jubent, ut podagra liberentn.r-
 quoniam multam pituitam in os attrahaut Se faliva; ione trudatur,
 & ita in artus confluere prohibeatiir.
     Polvi* Alkekengì Mexicani : intùsfumtus tollit quem vis 4plo-
r em Ifchiadis.
     Coniuga afboris jufculum confert articulorum  doloribus,
ortis à causa frigida, ficontritus cortex ex vino decoquatur.
     Tetlatia Arbori* decottum potum articulorum folvit dolore?,
£i e Se Job. Eufiebius Nierembergius.
     Tlepatli frutici* decottum mane epotatum dolores quosvis
tollit-..
     Tlacoxochìtl funruticis decottum etiam confert doloribus
articulorum, ut etiam decottum Quayhtlepatli.
                              *" poo 90             0/7- 
$4*                 Àrthritis fi? Podagra.   .
      i iwwwwwBL'..,        —r-----r  -.,,. ._ 'i;i-^.....1..-j:1
     Chilpatlì herba folta devorata raedenturDyfenteriae, fcàbie
quoque & doloribus articulorum.   Ac quoque Joh. Eufiebius Nie.
rembergiu*.
      Civapatli racapicbtlenfis feu Co ni za Mexicanx decottum epo-
 tura dolores articulorum leyat.               ft
      0^/4z///'jSpinifera; herba; decottum articuiari morbo labp-
 ranupufr datur.
      Coacivizpatliherbai decottum lenit  omnes dolores, praeci-
 puè articulorum* affumitur, ut decottum  Guayaci & Quayhme-
 catlfeuZàrzaparillae cujufdam à communi  differénris.-
      Chìpequeherba tuta * refolutà ex aquà atque épota, ludorem
 evo Cài, dolores articulorum riutigal:, & quófvis alios è fragore or-
 tos, Se motum vitiatumreftituit.   Similiterque Tzonpotonic% fèu
 HelicbryfùmMeyiicanuni. fffadmjauatl corpus arthriticorum pur-
 garedicitur i uti etiàrri atteftatUr Jobannét Eufiebius Nierembergiu*.
   r-  Vienna caro mitigatpodagram. Praedittus-autor;
      Technis,inquit Nardo* Antonia* Reccbia* lib.jj. capJo.arimu%*
 que vulpeculae noftrati eft fimilis Vzquiepatl, vefcìtur fcarabaeis
 atque vermiculis.  Fundit Cum ventris Crepitu halitum feetidiffi-
 mum, pedit autem cum quis eam irìfefìatur * tiis femuniens arniisw
 Alias ìnnoxium attimal, eduleque,& hàc fola ratione Hprreridiflì-
 mum. Editur ejus caro, ftércufqup folubefrinid eventu ab his, qpi
 Hifpanicà Lue aut Indica potius fune  affetti * Se contra àrticulo-
 rum dolores.
'     Laudata quoque  eft  cartf. nottua. Quietarli, inquit Arnoldo*
 Novlcomenfis, dixit mihf, quod accipiebat nottUam bene pingueiri
"Se eam à pettnis & intcripribusbenèmUndabat,& faciefcat eam
 decoqui iri  modum pulii, Se dabat eam ad comédcnduiri, &4>ro-
 dium ad biberidum,& hòc Colò muftos àrteticos curabat.
      Ad arthritidem etiam afmmuntui' fcaYabau  En accànum*
 inquit cent.a. obfijy. P. Borellus,quodeum magna habùi à Germano
 quodam diineultate.Accipe menfeMajafearab.tófi-mfubc'a.ruleo-
 rutrt fpeciem àmygdafi nudicràflìtieVqu.eìri-via; reperitur matu-
 rino tempore, ftatim atque tangurttur, aquàm gummofam quan<»
 ^amernittupt tanquam invidia guada» nature*  Quare ne digitis 
                Appropriata internafimpluìa'.              845

tangantur, fed charta; fubitò excipiantur&cxficcenturigne, pro-
fettis pedibus,alis & capite,fiat inde pulvis,&cumcaryophylli mo-
dico à4. ad7. grana in -vino mane per tres dies propina, fi fit ne*
Cretrarium, nec prirna àut fecunda vice fufficiat.
     Ad Arthritidem quoque eftur caro Vipera. Viperarum efus,
inquit Altiùs,  omnibus podagricis &arthriticis plurimùm cotti-
moditatis affert.  Oportet recens captas effe viperas, Se juftae ma-
gnitudinis, & non ex maritimis : tales enim fiticulofae exiftunt.
Caeterùm ex vipera ipfa tùm caput,  tùmcaudam amputare opor-
tet,* itemqtte'intranèa-omnia abjicere, ac ex tribus aquis lavare,
deinde cum aqua Se anetho maxime viridi & oleo coquere,& poft
fufficientem cottionem congruenti fale condire, ac viperam, ve-
luti anguillam comedendam exhibere. Ejus quoque befti^e meminit
Serapio; T!x junioribus J.Cafiar Qaudinu*, item Baldo* Angelus Ab-
batta* , ad podagra m , inquiens, incipientem & omninò ad omnes
àrtrcularìos  morbos uniBum-hoc remedium ( fcil.fal viperae)&
edulium conftruttum effe videtur. Adhortor igitur omnes,qui po-
dagra liberari volunt,ut eà utantur cum judicio.
     Offa animalium hic quoque magnifici uluseflè videntur. Ea
praedicant Gahnus^Paalu* AEgineta,A£tio*,Avic:, Rhafis,Haly,Aver-
rhoes, ex junioribus Fidelìs, Valefius de Taranto, ArnoldusNovi-
ct'menfis, Peter de Largelata, Joh. M. Savonarola, Capivaccius,Sole-
nander, Fonfeca, Riveriut, Peter Bayer,  Ep'tpbaniu* Ferdinando*,
Hi ere mia* Sa eh e tus, Aubertu*,Riverius.
     Nonnulli quoque Manu* offa, chiragra, femori* offa, poda-
gra lire-ente allumi fuadent, ut Peter Foreftus."quaedam à proprie-
tate dolores podagricos Se chiragrrcos fanant, tàm ex materia fri-
gida,quàm calida indiffercn ter,  qualis eft oflìum humanorum ci-
nis a 5j.ad 3ÌJ. Alii & cujufdam animalis : datur ex Rhafi cum aquà.-
Habefnttàmenhumàna majorem convenientiam, & convenien*-
tiuseftV ut membro relpondeanty-Guaineriodieente,'ut chiragri-»
cus furnatofiimanus ,.podagricus pedum. JohannesHartmannus .-
offa hominis juvetiii violenta morte peremti calcinatorum, fi chi-
ragra} manuum, fi podagra, pedum dantur. Honorius Heringius; v
IJbi obfttVandum, podàgrico off*pedis, chiragricò veròpfla»ma-
 l4*'                            Ooooo 2             nus 
  944                 Àrthritis tf Podagra.
  p i    " ' HI  iiHui     "'P     -un        II mi IH I  I      ■ .
  nus pnlverifàta propinànda eflè.  Jdém Se cranio humano utitur.
  Petrus Bruhefius : Ex Galeno de fimpl. Med. obfervant Prattici, uc
  in podagricis affettibus utantur oflìbus tibiarum, quemadmo-
  dum in epilepfia  oflìbus Cranii (obfervato fexu quoque )id quod
  fi faciant felicìter, propter occultam proprietà tem crediderim*
  Et Cranii oflà ob mali originerà Se tibiarum ob praefentem cflè-
  ttum acquali pendere confultòmilceri poteft.  Et ante hunc Guai-
  nerios. Jubeo, inquit hic, chiragricumfumerò offa manu*,podagricunt
 pedum ex fyrupo convenienti*
      Oflà bovi* quoque funt in Amili uCu:Aztius eà memorat. Unde
 Johannes Crato in confi, zay. Mirificè quidam commendant ad ab-
 fumendam fluxionis {podagrica materiam ufum oflìum humano*
 rum combuftorum, & in pollinem in lapide porphyrio contrito*
 rum. Sed & ego bovinis oflìbus cum fucceflufelici fum ufus. Item
 Thomas Eraflus, itemque Hier.Montuus.
      Cervi oflà eandem vim habere dicuntur, ut ex antiquis Altiùs,
 ex junioribus Montuos Se Anionius Galius atteftantut.MilHes> inquii
 lùc,expertusfùm offa.
      Cornua Cervi Johannes Raicus ait ejufHem efle utilitatis, uff
 offa fior or um farvi & bovi* Sigifmundus Kolreuterus.
      Oflìbus Equi fimilem effettuai attribuunt Rondeletius, Ante-
 nini Gatto*, Kolreuterus. Hi Se Cranium Afini Se Hircilaudant. Cruda
 affa omnia cenfet prevalere Hieronymu*Donzelinus in conpfoh.Matt.
 Galenus, Paulus, & iEtius fcribunt, multos fuiffe curatos pulvere
 ©ffiura combuftofum,  quo remedio ego  etiam multos liberavi.
 Veteres quidem oflàcomburebant, fèd quiauftione vires perdurt-
 nir, ego illa limare,& in pulverem redigere fbleo. Ad Jj.iftiuspul-
 veris addo 3). cinamomi. Dofis autem eft  3J.manè in jufculo vel
 lino. Item Petrus Bruhefius : Verùm hic obfervan dum, neofla ni-
 mis urantur. Inde.virtus à tota proprietateagens verefimilitcr cor-
 tumpitur, ut  ob  id ab aliis radantur vel leviter prius accenta,
 deinde contundantur.
     Tandem inveniuntur, quibus illa Ò^nullum effeclum ha-
 bere videntur. Quam in fententiam multa Johannes Gallego de La
Sema in lib.de JEpil multai .eriam  Thomas eraflus Sé tfenrieus Stne*
                                                      tius 
                 Appropriata interna fimplieia:              845
  lrn  1  ■ 1 ■ * 1   ■■ .i    •     .  ...       ________    1 laa--—1  111
  #*** difputant. Kecitatamdnquit bie, à nobis viam inceffifléiili mihi
  videntur, qui primiejufccmoditentare Seexperire àggresfifunt*
  Gogitaflè videntur primum, qualunque taporem, colorem, odo-
  rem,fubftantia«cji moium non ditparerahabercnt, eoru tempera-
  menta non admodùm dilìimilia elle. freinde cum fìmilia fimilibul
  amica eflèaccepiflènt, facile inde confeceruttt, hepar hepati, olla
  oflìbus, renes renibus praecipuè eorivctììre. jPoftremò cùm fatto
  periculo non infcliciterconfltum aliquando cedifle viderunt, pro-
 babile elì,ipfos confidentìus ad reliqua progreflbsfuiflè. JBoc mo-
 do fuadet Galertus * ut qui cognofeere derìderà t, an lànguis huma-
 nus utilis fit alicui morbo,in fuillo periculum faciat: quem mima-
 no perfimilem effe prorfus conftat. Eandem fecutus eft is, teftarite
 Galeno, qui cum in cranii perforatione columbae fanguinem ad
 manum non haberet,palumbis ufus eft.Sittìiliter is quoq., qui,cum
 ne palurabis quidem habertt, turturis fanguinem telici ufurpavit
 eventu. Quippe fimilià, inquit Galenus, efficere fimilia poflè ex*
 perti fumus. Et Jib.7. deplac* Hipp# cVPlat.cap.5. de nervorum Sé
 cerebri fimilitudine verba faciens, hatc fcripfit.  Natura enim ita
 Cpmparatumeft, utfubftantiarum proprietates facultatum etiant
 libi convenientium proprietates fècuih habeant.  Unde  fit, ut
 quantum unufquifque nervus, ex iis, qui proprie fenfifici appel-
 lantur, à natura cerebri receflerit, tantum etiam fit  a virtute fà-
 tui tatcqueejus.remotus.Huc ufque Galenus. Hinc fortaffefattunl
 eft,  ut humanum cranium epileptìcis (.ócmarium quidem mari*
 !>us , fceminarumautemfaminis)cercbra gallinarura&aliarum
 quarundamaviura, cerebro.pulmones  vulpis&critii pulmoni-
 bus.interiorem  ventriculi gallinàrum mergorumque tunicam,
 ventriculo : Lupinum hepar hepati : inteftina Se excrementa Lupi,
 inteftinis eorumque doloribus, uffa hominis oflà, oflìbus; renes*
 renibus ; horum calculos eorundem  calculis:  &j membrum fere
 fluodlibet commeftum fui generis membro conducere éxìftima-
 tumfit. Notumeft.quiddecombuftis oflìbus Galjenuslib.ii.de.
 fimpUc. facult. fcribat, multorum tura Epilepfiam tum arthrìtim
Korum ufu percuratam fuiflè.  Eàdem fere Avicenna ( five ex Ga-
leno Avealicer didicerit ) affirmavit.   Hujus generis Se illa funt,
                             Oo.òòó J              quod 
 8 4 6                 éirthriti* & Podagra.
  ii ji m  i'  - ii»aj»-aiaaaB-a-aa-aa«.  t      .  n .  >. ., i. '           «   aaaal-aa»^
 qùodip velica procreati lapides, veficae calculos in potu exhibiti
 r ùrnpant : quod rabiofi canis jecur commeftum, à rajbie liberet : Se
 aliapropemodum infinita. Eadem ratione pronunciaflè Galenus
 videtur ,  purgantium  pharmacorura unumquódque humorent
 fibìfimilera ex  corpore educere. Et fi purgatione fruftretur, iti
 illum faBpè huttiorem, cum quo fimilitudinem  habere putetur*
 per mutari. Ex omnibus enumeratio quaedam commendat ac pro-
 bat Galenus,  ut ftercus Lupinum: de quo multa fàtis fupra dixf-
 mi5- Afìa nec probat multùm, nec feriò improbat:  ut offa ulla.
 Alia prorfus abjecit, ut falla; cujus generis eft interior pelliculà
 ventris gallina; àc mérgi,hepar lupinum : calculi veficarum Se Cimi-
 lia. Quàra multa comperiutttur hodiè inutilia effe, qua; multorum
 antiquorum fcriptis tunt celebrata?  Non de illis  tantum loquor,
 quae repudiavit GalenUs, fed quae approbavit.  Lupinum hepar
 alibi dixit medicamentum hepàtictitti nihilo melius  reddidilfe:
 alibiàtota fubftantià plurirnura conferre'àflerùit, fedideò beni-
 ghuttivifcerieflèjudi.cavit, quia nutrire ipfum poflit, & nec cali-
 dum nimisfitnec frigidum. Quod ut de hoc veruni fit, de cranio
 humano yftifque oflìbus quis credat ? Non enim aut cerebrum aut
 cranium aut alia capiris pars cranii offiumve uftorum pulvere f
 cincre nutritur. Quod fi juvant, ideo nimirum juvant, quia humo-
 jrem morbi caufarnexficcant:  nullus videtur alius modus eflè reli-
 quus.  Certum eft, cum uruntur, inque pulverem rediguntur, for-
 pjam fubftantià; ipfà amittere, & aliud nihil fupereflè; quàm  ele-
 me'ntares materiae qualitates.   Utut ifta habeant,  offa humana no-
 minibus devoranda exhibere aboramàrtdtrm àc  impium  fempeij
 Cènfui. Scio quoque cranii humani pulVerern  etiambenè praepur-
 gatis, finefucceflu aliquoties praebitum fuiffe.   Utilitatem fòrte*
 attuliffet, fi longo tempore .egri eo uri potuiffent.-  At quis humana
 cremétofla', autdeyoret cremata, fifciat,noncrudelis&inhuma-
 nps ? Quanquam nonpefcio rcpertos elle, qui repente expVcpflafl
 Kominis cadavere pfòmanantera fanguinem biDérefiiftraueruht'.
N Sed id vix femel.Si de mea experientià dicere aliquid jubeasi aufim
 affirmare,raedeprehécUlfecornua cervina ufta non minus efficaci-
 ter cxficcare pólle, quàrn oflà humana ttfta, ut in doloribus cottcis, 
               Appropriata' interne fiatf lieta'.              847
"■*«p»««r---w. aa uà 1     ■  AJmmmm^mmmmW^mmmmmi^>^pmtìmimmfammmm
dyfenreria Se fimilibus.  Sed ifta pluribas jam perfequi non vacar*
hon opus etiam cfhriam ex récenfitis facile intelligitur, haud rette
femper illos raciocinàtosfuiflèjquiiquàefimiliayidentUr . fimile
quoq; temperamentum natta effe opinati funt. Cur & qpomodo
decepti fint, ex fupf a dittis colligi poteft fine magno labore- Pein-
d« liquidò oftenfuiri eft quoqìy ilknon femper ju Va re,quae umilia
cjuodammodo vifa funt; proptereà quod non omnia nutrire talia
poflìnt.&quod partes faepè noxias habent conjunttàs-, quas nullo
fenfq eomprehendefe poflumus. llac tilt.   Nunc addir Antoni-
Us Saporta ^oó.hy. cày. Sunt qui oflìum humànorum cineres  com-
mendettt,pedisyfi pòdàgra,manuum,fi chiragra quis tenetur.   Sed
rìòcrémedii genus niultis fiipérftitiofuni Vifum eft,nifi quod lìcci-
tate fua magis prodeflè, quàm obefìepoflìt.
    -  ìftaè hèrbaè i  il.aecji radices tàrtì peculiariter auxiliàresliauct
funt. Harurri proprietas  tàm occulta inaniter ei-cdgitatur.  iva
iArtheticà quoqi indignilfimè in eam venit nobilitatemi qua illud
cognoriiéii fibi aflèrere potliit^  Siccàndi facultatibus & illiufmO-
dialiis illae hérbiè àc radices ahquanclo praeftant efretturii/ Lappa)
decoclMmSe urinànì rnòvet.  Quam vim quidam majorem effìciunt^
addito Spiriti* Vitrioli, Sali* aut Solphoris.   Sed ea potio inde fit
turbida, àc fi rurfus limpida fìr.tam efficax hattd erit* Medieus po-
turrì iAcidolaroma\ii\ùandò fuadeté poteft.  Iftae exotica herb-fe àC
radices ut aegris non pàrafae flint, ihvèntu quippe tat rara;,itaeàdcrrt
fattone1 ac dubiè medentur.   Caro notino ac Vipera, item illorum
Animolium offa haud1 tantorum effettuum funt. Canis fuo calore.
fotuq; podagrofii maxime opitulari dicitur.  De eo cur non iti-
dem petUntur,mandurifurq; oflà?Eft,inquK$ ipfe huic morbo ob-
jettus ? Quà*e ttec fotus ille quoq; erit tam Utilis-  Àc quis eam of->
fibus bivio dédit àufof itàtem ?  Hoc animai Se cani*, tefte  Ariftotcte*
a_què hòc rhprbo teritantun AftnUs quàmfurdum* quàm brutunt
eft animai * quàm fpifsè intedit. Ejus offa curiti eum ufum abAt-
noi. Novicominfi pxncprxtetuntur  ?  Cur non potius offa lepori*,
Curfu tàm velocisr*  Cujusiqiiòqi pedes abfciflì,& ab aegris gettati,
mìrificè juyare creduntun  Qiiàm inefficaciter*quàmv.lriè,(|oà_il
lidieulé Pettus Bruhefius Offa Tt oiarum & CtAnii humani ffiifect-po-
                                                       da-
                                         \
■ -\ 
848                  Àrthritis & T'etyrj;
l-*a-aaj«*-B-«_M_---|aa__|•_MB-__-M»a*__a»---  LI   ■ Pl< !- -; .     ^J-_^T^^^^^
dagramdeC*r**r<i natam,arcere fc opinans.  Quo pattoyaaium
Cerebro laboranti coaducere poterit ? Cranium & Cerebrum luat
diverfo partium genere, diversa^ natura.  Cerebrum curncfeclM
potius datur ?Ac «,f*f#*#f crao modo aliquid conferent, cura*»'*
thritis non oflìum* fed morbus fit illarum partium ad has juntturas
pertiaenrium,quxinflammatione tentari queunt? Gur nonofticuU
digitorum pedi* vel manus expetuntur ? Sunt,qui perfuafutn habent»
falcmoffiam magis prodeflè , quando hic folem feu terreftrempari
tem maffa fanguinea folvar.  At hic fai offtum Se ille fai fanguime
quo vinculo cohaerent? Crematis oflìbus vim ficcandiattribuipawSf
Verùm eà quantum utilitari* afferri poterit ? Nunc ad ifchiagvam
offa Ifchii, ad Qdentagram dentet,ad xìfiebifagram offa vertebrarum
fpina erunt precipua.  Qui igitur refìpuère* funt Gallego de la Ser-
pa, Thomas Eraflus, Hemicus Smetius, Antonias-Saporta. Eft non
exigua Medicina pars, nihil aut parum pjrpfptui$ ppfie, ■

                     CAPUT  XI
                          De^,
   MEDICAMENTIS  APPRO,
      P&JATIS , ut vocant, £XTERNI$  GA-
            Ì.EN1CQP.UM SIMPLICIO
                         3  US,
   SAtls de internis dittum puto. Nunc & medicamenta appropria
   ta externa Galenicorumfimplicia , pereenCen, par eft.,  Quo§
genere fupt                                        ,■
      7^rÀr.,tefte Galeno Se Aretgp.
     Ar temi fio. '. eam Haly in emplaftra adiit. Apule/ut : Herba ar?
teraifiamonodonùstufa cum axupgi.l&imppfita,pedum dolorerà
tollit.  Marcellus, & Calius Aurelianus.  Ex .junioribus Nicol. Fio?
rem* Aliud qupdmirificè prodeft fy. artemifiae & duo folia hede*.
r%. decum aceto contunde a d Emplaftri forma m.   Gul.ffarignane;
Ad dolorera podagricum folla ambroxianap funt fingulare praefi-
àmm$cef\: artheraifia.   Abraham Seylleros : confertrairificè ufu?
r.,a$, ar.temifia;, fleibjs incoquatur , inftar rancura petrofelini.
                      '   *    r   •                 Mul- 
                Appropriala exttrnafimplicia.             84^
 Wmmmmmtmmm P*M-»«a-aaa«iii .a-a-aaaaaw.aii-a-.aaMM_--.pai MWMPMaaa '
 Multi enim folo earum ufo ab articulorum doloribus liberati funt
 Sic Se ^Peter Bayer. Ac Jafin l. 2. de Sanit.cz. arthemifiam elixo in
 Anglicana Cerevifia aut hac cratfiore,quaraoblselb àrticulo calen-
 tem circurapono,& à pauciflìmis horis perfanatur,nec me unquam
 fcfellit periculum.  Quid dicam? Siquidem vifum eft lèviculdm
 $c ab ingente difcriraineajienum, itidem tentavit illuftris Domi-
 na , & propitium falutareq; comperit, & fi quando recurrit dolor,
 adminiculum hoc non poft habet. Miz.aldns: eft experimentura
 Regii cujufdam chirurgi adverfus cjiiragras & podagras : accipe
 manipulum unum artemifiae,defervefaeito in oleo dulciolivarum,
 donec decrefeat ad tertias:ep dolenteni locum i«unge,fctttie$ brevi
 tempore fedari dolorem.     (
      Salix : eam laudibus praepicant non parum multi, ut Avicen-
 na, Plinius, Haliabba*,Serapio.
      Braffica : Dioficoridet, hinc Alexander Trallianus, cum medio»
 pris quidem dolor cft,inhis etiam braflka cohfert,ficottcifa obdu-
 catur, item apiorum Colia Se conyzx. sWonus: Ubi mediocris eft do-
 lor , braffica viridisad catapla/ìparis modum induttà» apium item,
 conyza,& verbenaca prodeft,   Apulejus : Herbae brafficae fylvati-
 cae folia cum axuttgia vetere pifata Se commixta quafi malagma in-
 duces linteolo graffo aut in aluta>& impones.Quod fi vetuftiflìmo
 dolor ( podagrae ) fuerit ,  eò magis efficacior erit falus.  Item
 Plinius itemque Avicenna,Serapio,HoratiusOclavianus, Macer,
 Chrifiophorusà Vega, Hier.Gabucinius.
     Plantago :  <Z, Plinius. Itemq; Apulejus : ad podagram &o-
 mnem nervoruip dolorem Se tumorem herbae plantaginis folia
 contufa vel pifata cum modico faIe&impofita,optimèfacere,cer-
 tum eft.   Aretaus ; Aecipiatur Se  cucurbita tenuis oc plantago
 herba & rofarum folia.
     Ibifins t Apulejus : Herba Ibifcus pifata cura axungià vetere
 Seimpofita,tertia diefanatpodagram.Hujus herbae experimcntunt
plures autores affirmanr.
     Marrubium-Dioficorides: fuccus Marrubii cum melle illini tus
nervofis locis optimum  eft. Apulejus : ad pedum dolorem Se ner-
vorum herba marrubii  cum oleo rofarum permi.ua tertia die pe-
ditm dolorem tollit.              p P P F P                Fa* 
%<ò                  Àrthritis & Padagi»*
 _____  _ III |_UJLU_L1J-_1 II III      "           '^---'--"~"~-|".-«-1——Ì H
     Par iet aria: Avicenna, itemque Apulejus: Herba perdicalis
coquatur in aqua, & ex eadem aqua fovebis pedes vel genua, dein-
de ipfam herbam tufam cum axungia impones pedibus panno
induttam vel fuper genua, fanabitmirè.  Nafcitur parietibus aut
maceriis aut aggeribus.
     Pentaphjllum: Aretaus: Sé Symphyti radix & pentàphyllòs
 herba adhibetur. Apulejus : Herba feptifolio trita & cum oleo
 mixta,pedes perunges, tertiò die dolorem tollit.
     Senecion Se Sideriti* : Aretaus : Sideritis dolorem fèdat cum
pane & mufco. Apulejus : Herba Senecion trita cum fale, & ut ma-
lagmatis genus appofita pedibus,aequè proficerc certum eft.
     cpulegium: Apulejus: Herba pulegio Se pipere «equis ponderi-
 bus trìtis in balneo perfricabis, ubi dolet Ifchias.
     Myrta: Autor de firnp.Med.pi. Articulis myrta utili terim-
ponitur.
     Betonicaemplaftrata utloquuntur, Serapio fecundum Pio*
 fcoridem-,.
     Verbena .Galenus, hinc Peter de Largelata : verbena gettata
 recenter trita per columnas pedum juvat viribus occultis.
       Offa certorum animolium:Rhafes Li. de affettijuntt.c.ii. Aliud
 unguentum mirabile, quod confortat membrum Se fedat dolo-
 rem: 1^. offa combutta ficca, ablue prius in aqua,poftea 3/2. Zurun-
 gen3«4. amyli, 3.2. ceruflae3.2. aggregentur cum aqua & camphora.
 Peter de Largelata 62: Fidelis dixit : cinis oflìum vetuftorum cabal-
 lorumcum aceto impofitus dolorem tollit & confert. Gulielmus
 Rondeletius: ^.cineris cruris equi vel cervi vel afini libr. j. aqua;
 fabroruraifciiij.F.Lixirium, abluat pedes Se manus bis inhebdo-
 tnadà.Ihde Sigìfi.Kolreutéru* : cinis etiam'ófiìum equorum vetufto-
 rum cum aceto fubattus. Item Honorius Heringius, ac Arnoldus
 Novicomenfs:Mn%uehtrxm probatuma quodam experimenratore
 contra omnem vehementem artheticam, & fpeciàliter de frigida' *
 caufsà, inveteratam, accipe offa qUorumcunque animalium, qu«e
 potes habere, Se fipecialiterafiwertsm*Se frangatìmr,&diutiflìmè
 coquantur in aqua, & tota pinguedo fupernatans colligatur,&
 puh; caftor. Sé eufpt ♦ in <_uant.  |ij. prò qualipet libra admifceatur,  -
                                                         & 
                 Appropriai 4 txlernaftmplìtìi.              t<fk
  «■■HMaMMHMMa ■                   -           IH 1-a-waj.ilW-paa
  & ex hoc impleatur anfcr,l.c-inis,vcl vulpes,quae magis valet in hoc
  cafu,ejcttis interiorrbus bene fuatur,dcinde ponatur in veru &affe-
  tur,donee adhasreat ftipiti&iiquor,qui inde exit,totus colligatur&
  recipiatur in aliquo vafe, deinde ungatur patiens ex hoc unguento
  mane & forò. H<tc ille.   Talora porci iaudatjobannet Matthew.
  Honor. Heringius : contra arthritidem fiimmè prodeft humani
  brachii vel tibia; os eombuftum,fatto ex eo pulvere,5:quod album
  intus manfit parti affettac appofito. Oleura inde conficiunt mul-
 ti, utZacutus, Weickardus, A.JZir-/4f<i & quàm  plurimi.Chymi-
 corum.,,
       Como Hirci, Hier: Mercurialis .* cremàtum Se vino in mor*-'
 tario detritumac appofitum pedibus dicitur prodeflè, modo ta-
 men bop obfcrvetur, ut affetto dextro pede, dextrum cornu Hirci
 capiatur,& prò finiftro finiftrum.
      Pinguedo ardea, catti, vel vulturi* : Theodoricus, Rogerius,
 Borniusjljolleri.us ; pulii ciconiae,pullicygni in oleo cotti,ut oleo
 medulla cervina mifceatur. TandemEfcalapias : Mirabile contra
 podagricos dixeruntpedumporcinorum adipes.  Similiter Se poda-
 gricos ungi debemus ex adipe gena Lupi.
     Haec medicamenta irapolìta, non occulta,ut voeant,qualitate,
 fed vel vi evocandi humores, utlberts, yel leni ratione adftringen-
 dì, ut artemifia rubra, myrta,plantago, Pentaphyllum, bctonica,offa
 exufta,vel facultate refrigeratorià, ut Rofio Sefalix,vel vi molliendi
 ut Ibifcus Se Parietaria aliquid levaminis aliquando concinnare
 queunt. Verbena paenè facra Se adverfus omnia morborum genera
admodùm potens habetur. Caeterùm eam Hier: Gabucinia* ait ma-
gis utiliter adhiberi, utgentecalida Podagra. Cornu Hirci dextrum
ac pei dexter aegri, ac riciflìm corno Hirci finiftrum ac pes finifter
   Qua ratione coafpirare finguntur? Nonne autores verfan-
        tur in manifeftainanitate ? Pinguedine* illae Sé
                 adipes haud illius funt urili-
                          tatis,


                          ftm  *            cap. 
 85*.                Àrthritis & Pedagne.

                     CAPUT XIL
                          De_,
 MEDICAMENTIS  APPRO-
      PRIATIS INTERNIS COMPOSITIS
           GALENICORUM & CHYMI-
                       CORUM.
     Hifce recognitis, oportet etiam ipfas eompofitiones, qua vetereu
     qua novas, Galenica* aequè ac Chymicas percenCcrc. E veterum
 genere funt
      Theriaca.
      Antidoto* Aìtii ex quatuor rebus.
      Mj/teriMm,e]us Se Aretans meminit. Alia ejufdem defcriptid
 ab Oribafio. Rhafis, medicamen, inquit, Diateflaror. expertum : l}t.
 chamaedr. chamepìth. gentianae, fem. futaeana,fumat quotidiè per
 hyemem aureum n.& dimidiam in aeftate. A Francifco de Pedemont.
 ad Hcrtnedcm refertur.
      Antidotus ex Septem rebuty  Ejus mentio Se in Scripto An-
 tan fit.
      Antidotus Altìiex Centauro.
      Antidotus Altii ex Hyperico»
      Antidotus Heraclitisex Ale xandroTr olii ano.
      Diacorallium Alex. Tralliani eft decantatiflìmum.
      Has quidem memorat DtD. Sennertus,  aft omittit Mithrida-
 tium, quo Graci Se Arabes, utuntur, quemadmodum Avicenna-,
 Rhafes,Serapio,bine  plerique omnes ex junioribus. Aft Carolus
Wfo, in ebullitione, inquit, fanguinis »«,* conveniunt Mithridatium.
 AcHier. gabucinius addit: fed crudi minus  afument. Ac propter
 theriacam quoque admonet, haec, #>£*#>»/, tantoperè Galeno pro-
 batur: hanc enim podagricos,omnesq;articularios dolores .fic po-
 riffimùm adjuvaré contendit, quum incrementi tempus praeter-
 ierit, ac vigoris flatus acceflèrir.  Dolores enim lenientibus epi-
 thèm.iribusmirigantes, medicamentumpropinabimus, ut fluxio-
 nes cohibeat. Quippelioc anridotum jam infarttas digerit,& alias
 invehi prohibet.   Maxime etiara fàno prodeft iti eam frequenter
 aflumat: nam humorum  fupervacuaconiìimit- &.univerfam cor-
                                                     po- 
                Appropriata interna compofita.             $53
mm+mioomnm m  i i                          i
poris temperiem inalterata Alia vero medicamenta, quae podagri-
ci in morbi auxilium bibuntur,  ad pedes quidem humores ferri
Vetant, fed hujus fuperfluitatem non difcutientia, majorem quen-
dam morbum conftituunt.   Jam vero non raro,, quum humores
artus peterent, atque illinc repulfi, principem aliquam partetn
invafitTent,morte confpeximus hominem affettum effe, un a mque
-fàlutis fpem reliqpam effe, fi ad artus eos retrahere valeamus. Nam
indetrahentes  pulmones hominem poffunt fuffocare. Id quod in
lnultis contemplatus Gàlerius,experientia didiciffe refert, nofque
,etiam non temei obfervavimus : atque:hujufce rei gratia ab his
medlcaraciuì» abitinercconfiiluerit* Theriacaque in talibus uti
vehementer adhortatus fuerit.  Siquidem humorum fupervacua
exiccans prodeft ,Se alios colligi  non permittit. Plerofque igitur
initio affiduè hac ufos porione in univerfum ab affettu liberos
evafitfe.   Hoc enim anridotum corporis habitum augere, fupec-
vacuà digerere,infitum calorem perfrigeratum excalfacere, natu-
fàm denique ad fuas attiones probe obeundas praeparare_», libro
de Theri. 5. cap. ò.fcriptum reliquie.^ Illud idem & Paulus atque
Attuarius, aliique permulri fèntiunt.* ut mirari tandem definanius,
fi tanta ex hujus antidoti ufu nobis Galenus pollicitus fuerit. Illud
idem & Mithridatii anridotum promittit. Hacille. ì^uncfohannes
de Tornamira aitTheriacam phlegmatica Arthritidis malignitatem
pellere_*.
     Infuper alia antidota a recentioribus, uti ab Hieronymo, ce-
lebrantur-.:
     Antidotum podagricum Agapetiex Alex.TraU.
     Aliud H tu xt@* ex Paulo AEgineta.
     Aliud Proclo adfiriptum ex Paulo ac Oribafio.
     Aliud Proclo affignatum ex Attuario.
     Aliud ex fieptem rebus apud Tantum Aggine tam.
     Inveniuntur Se aliae veterum compofitio» e s,ut:             V
     Confetlio HeredRegi*: fanusDamafeenusAmò iis prohibemusV
ne hujufmodi generetur humor in corpore. " Et iftae quidem con-
fettionesfunt, ficut confettio Mithridatii Se confettio KeredRe-
gis, confettio Herraetisj theriaca de viperis.
                               Ppppp $              Pul- 
  854                    Àrthritis & Pedagne,
  *mmmmmmmmmwmmmÌmHmmwmmmmm-*^**i~~*^**~-—~~'^''*m ***********
      Pulvis cirku*, potio Sancii Paulì Se opopyiri : Autor libri de Dy-
  nam : Podagrico dolore non moleftabitur, qui utetur pulvere Ciij-
  CP.Arthriticifque fuccurret potio Sancii Paulì Se opopyri.
      Medicamentum Diatrion pipereon,ut Se Diazing,non in novi£
  fimis habetur ; Ejus Galenus quàm ftudiosèmeminit ? Rhafis: Et in
 diebus, in quibus non utimur vomitu vel porione, dabimusDia-'
 cymini & Diatrion pipereon Se theriacam de quatuor fpeciebus.
 Hinc Lanfranco*,Rogerìos,Kolreuterus,Bruhefius.
      nAfter eognominatur à Galeno  lib. 8. cap.J. decompof.pharutù
fecund. locos: After alter inexuperabilis Se benefacic Ardiri ri eis Sé
 Podagricis gentianae decotto dilutus*
      Antidotus ex hyperico, Sé Antidotus HilagrU ex Cancri* apud
 /Etiam rcperiun tur.
     In vulgus, ut Sèi Dn.Dott.D. Sommo hae  compofìtiones
 nottiinantuiL_».
     Pulvis fovk Tboma Erafio communicatus ; hucipettat Sé fui*
 vis Tìtbemii.
     Pulvis D. D. ÌVirfùngii.
     Pulvis D. D.Johannis Mattbei.
     Fulvi* D. D. Donzellai.
     Pulvis D-D.Cr atoni*.
     Pulvis D- D. Man ardi.
     ? uhi* D.D.Er afii.
     Pulvis Joh. Anglici, Saracenìcus dicitura
     Elecluarium Antonii Galli.
     %Aqua vita Gìsberti HorfiiiHollandi.
     Decoclum Chamadr. ex Solenandro.
     Haec Dn. D. Sennertus de Scripto D. D. JobannU Mattbei pe*
tiit,ficuti hujus quoque raixturam memorat.HicJohannes Matthcus
Se Monavii pulverem fubjungit : 1^. chamaedr. Dittamn. Cret. Iv.
rad.ccntaur.min. gentian. ariftoloch. rot. a. Jiij. Cortic. interior.
jugland. toj- F. Pulv. Dofis 56. per dies 40. propter amaritudinem
fuma tur cum brodio vel meìle. Alia deferiprip antiquisfima  ex li.
bro, anno 380. manuferipto, cujus copiam mihi fecit Generofus
BvoPhihppusàTinnenberg&Bcilftein:  ^..rhapopt.Jìj. Agi.
                                                      fo 
                Appropriata inltma compofita.             855
!---■_»*»■____-■»» -aa-aaaa.     ■    i       n —a-a-aa -~-—---mtmmtmmìmmmmmm*
rie Jij. Valerian.§iij.fem.petrofeLMàcedonéMeia. gv.Gentian.A-
riftoloch.a.^vij.chamaedr.^ijx. M.F.Pulvis.
       Praetereà apud Francificum de Pedemonti   reperitur potio
od frigidam arthreticam cxperta,& eft Hybernati.
       Felici* Plateri Polvi* ex cineribus admodùm exiccans corporis
fere fit atei etiam in Scholis Medicorum fertur  -1  1^. cinerunu
cranii hominis ^j. cinerum priapi tauri vel caftoris^fl.ciner. hi-
rund. vel cuculi vel milviSij.Cornu Cervi, eboris ufti a.3j.fuccini
Ppt.31.. margarit. 9/5. cinarp.3ij. piagalang.Diamofch.a^fi.Sacch,
toC.tab. & facchari  candì ad pondus omnium ,  F. pulvis fubtiliffi*.
mus,capiat 3JI?.   Inde Adriano* Spigelius. Item Rondeletius : fy.
cin.priapi tàuri, cran. homin.a.3iij.galang»5J.facch.5iij. Cincrem
Cornu caprae & fimi vitulini,cinerem viperae,Piinius itera cinerem
verraium cum melle. HaciUe.   ì>iecnovaeftMedicina.Kiranidet
etiam mentionem habet cineri* cancrorum, itemq;Galenus.
     Antidotus Adriani Spigelii haec eft : ij.. trochife de vipera»
fol.centauriimin.  chamaepyris,betonicae in umbra cum charta fic-
catarum  a.  ^j.chamaedr. ^ij.rad.gentian. a riftol.ro t»pceoniae,bar-
danae a. 3[j.  baccarum la Hri,myrrhae> rhab. el. fpica: nardi a.J&ga*
ryophyll. 3ij.in pulverem cuntta redatta , ferventur in vitro bene
elaufo  vel cum melle defpumato fiat elettuarìum ad forniamo-
piata;, dofis ip pulverem 9j. opiat.3]. fuperbibendo aquam tepi-
dam_i.                   i       -
     Quemadmodum Theriaca Se Mithridatium cnm exceptiont
laudabantur, ita iftius generis pulveres omninò invalidi haben-
tur.  Non video, inquit ille apud Thomam Eraflum, quo modo jam
ditti pulveres vel capitis(fi ipfum forte colligat excrementa,poda-
grx autores) intemperiem frigidam & humidam corrigere, vel hu-
mores in eo genitos diffipare, neve ad pedes rcpant,prohibere va-
leant.  Reffondst Eraflus ita : confìrmatampapitis Se cerebri in-'
temperiem illiufmodi pulveres aut nunquam aut certe admodùm,
tardeimmutabunt.  ( Fortaflè hac ipfa de caufa per totum  annunv
ufurparejubentur) Ratio eft, quod nihil in fé grati Se dulcis fucci
continent.   Quare non permutantur in fanguinem,ut cerebrum
alaatatqi ahcrens-Poft ianguinis in hepate cpnfettipncmmaxima
                                                       ep- 
 g<6                   Àrthritis & Podagra.
 ■ u.u  ......ii.     in            '    ---   ».■'■ '    ' "
 eorum pars cura ferosà parte fanguinis inftar aliorum fuccorum a-
 criura ad renes propellitur, ad caput nonraultum adlcendit.  Jst
 quod eò fuftollitur,tantis viribus non pollet, ut infixam intempe-
 riemeradat,contrariamq; induca..  Hac de  causa ligni Guajacj
 decottum longiore tempore cum tepuj diaetà potun>multò fru-
 ttuolìus Se conducibilius ejfc,vifupa eftf   Erenim corpus alio cibp
 deftitutum ex decotto hoc  fanguinem gi^nitGuajacinura (liceat
 mihi fic nominare) id eft,Guajaci viribus & qualitatibus imbutum.
 Quo dum nutritur Ccrebrpm , calidius & ficcius efficitur.  Non
 enira ambiget quifquam, puto, quin partes omnes prò natura ali'»
 nientorura mutentur. Sed Se excrementa in meatibus (paria exic-
 cari Se in halitupi converti , fimul contingit.   Hoc fi pulveres ifti
 tandem efficiunt, pon nifi tarde pcrficiunt/illud certe praeftare vix
 pnquam poterunt.
      pè decolf is fatis dittuni erit. Deftillata aqua funt propè ìnnu-
 rner.e,Qu-e pianta  ufum praeftarevidetur,ex eà elicituraqua.   Du-
 bitant péritiores, an aquae illae earum virium fint,quarum ante fue-
 runt herbae.Quo ex numero eftTuffanu* rDucretus, neq; tamen, in*
 qnieniì tantum.tribuendurn eft aquis igneextrattis, ut Medicorum
 decottis fua laus Se commendatio detrahatur : quemadmodum ifti
 imprudénter faciunt, qui herbarum & aliorum medicamentorurn
 decotta vel diluta nonpluris fé facere ajunt, ijuàm lacuftrem,pa-
 luftremvè aut pluvialera aquam.  Qua in re ipforum infcitiam
 haud fatis mirari potfum, qui  nefeiant,veteres Medicos potiones
 fùas ex dilutis vel decottis herbarum,fruttuum,florum,feminum,
j-adicum & reliquorum ad  curandos corporum noftrorumaffi.-
 ttus cum felieiflìmo  fucceflu ufurpaffe,  ft illaticiorum liquorunx
 nulla fatta mentione.   Et fòrte exiftimarunt, nec prsetcrratio-
 neni,etiam decotta atq; diluta diftillatis liquoribus effe longè pr«-
 ftantiora, quod in diftillando non modicum fubftantià: deperda-
 tur & in auras evolet.  Quo fit, ut non pauci medicae artis peritiA
 fimi ad hunc ufq; diem decottis  & dilutis uti malint i nempe quia
 conftat apertiffimè, longè plus virium in iis continerì, quàm in a-»
 quis ftillaticiis.  Quin edam ad decotta noftra accedere vel inviti
                                                     co- 
                Appropriata interna compofita],             &fp
 ^mmmmmmmmmm aaaa__--Hn-_---ia-MBHB-aa__________t-a.ari---Maav
 coguntur egregii ifti artifices,  poftquam ex fuis tàm praeclaris re-
 mediis nihil utilitatis & commodi fuerunt contècuti.
       Extant & multae aqua compofita antipodagrica, ut Philippi
 MoUeri aut potius fhoma Tantini, banc tec\<\it Johannes Vincenti-
 ut Fmckiut in Enchirid.
      Age,ad CfcywiVo/tranfeamus.  Horum quidam LapidemPhi-
 Ufophoram, nonnulli © potabile, Oleum 0/*/, Aurum quacunque
 modo fol ut um, Arcanum QtYperlaram, QJì. Q> 0 e*m i 0, Ma-
 gift.QEMi  ;  arcanum ex g & g  £fa, 0 8 , Q-EfT..g.  ol. ex fior.
 S, $  vitae,oleumfj,liquorem rubeumfjpraep.  oleum©  vìride,
 Saccharum 3) nae, varia antipodagrica, Spir.Q armonìacì, Spiritum
 calci* viva , Se tandem Spir. ($ylt corallaiummitis laudibusprofe-
 quuntur,   Unde lohanne* Ludovica* Gonfia* cop.it. de viribus Co-
 ralliorum hunc in modum: dura corallia deftillationes capiris fic-
 cando abforbent &adftringendoreprimunt, praetereà etiam vifce-
 ra principalia re borant & fanguinem mundant, caufa arthritidis
 Se podagra; nulla datur.  Ergo corallia interarthririca numeran-
 tur.  Ad confumendas arthriticas fluxiones nihil praeftantiusefle
 dicitur eflenrilcoralliorum cum liquore vel aceto fuccini fumta_.
vet oleo fuccini  cora)lato.   Nonnulli commendantfpiritumttf-
 triolicoraHatnm*qrACicprxparatur :  Corallia contrira,cum pari
 pondere vitrioli permifta aperto deftillantur igne. Unde provenit
 fpiritus rubicundus, cujus decem guttulae quotidiè in aqua idonea
 fumantur ,  ubi corpus bene purgatum fuerit.  Quidam purgato
 corpore tintturam per complures dies podagricis offerentes , bo-
 nain illis valetudinem pollicentur.   Tinttura autem illa caeteris
 praeferenda, qua; fpiritu falis,vitrioli, ligni querni, guajaci extratta
 eft.   Datur etiam tinttura coralliorum cum fpiritu vitrioli permi-
fta. Alex, Trallianus ip arthritide Diacorallium per ccntum dies
continuos exhibuit, deinde ad reparandas vires aegris, trigintadie-
rum  inducias permifir,   Pofteà rurfus illud praebuìtdiebus cen-
 tum continuis  Se triginta dierumintermiflìonem fecit.  Ultimò
 non quotidiè,  fed alternis diebus per ccntum ócfexaginta diesde-
dit.Ejus deferiptio talis eft :
         3..  corali.                    3ÌJ.
                               Qj'Hq              rayr- 
1$                 tArthriti* & Podagra.___________________
^HaaBMa)R|a.-_Maaaa-a_|-aa>      .....
             myrrha;                   3JliJ'
             caryophyll.                §£
             rhapontici                 ^j-
             folii                      ¥:
             rad.poeon.                 §j-
             arift. long. &rot. Jij.  Mixtaredigantur in pulve-
rem tenuem.  Cujus fcrupulus unus tempore maturino horisfex
ante prandium ofleratur.
     Cxterùm Coralliorum tintlura,  Se hoc modo fatta in ma -
gno pretio habetur : fy. _J_ri crudi & Spir. Q>li,5?rus fit in formam
pulverisredattus, fit Spiritus 0-li tantum, utlacum digitum fuper-
emineat ,  mox per retortam Spiritus ©-li à _j?ro lege artis ufq; ad
ficcitatem abftrahatur  , fic habes Spiritum Vitrioli Tartarifatum,
hunc ferva. Deinceps 1^. corali.rubr.opt. groflum in modum pul-
verifata,& affunde fuperius menftruum, ponatur ad extrahendum
inloco juftè tepido, tunc fat citò menftruum illud ex coralliis ru -
 bedinem  extrahet , de ea jam  albicantia  relinquet_.   Qui
 liquor jam rubicundus eli fattus, decantetur; SeCi quid rubedinis
 in illis coralliis refidentis,adhucfupereffeputetur , reaffundeno-
 vum menftruum, rurfus fiat extrattio, poflmodum coliige & con-
 funde liquorem illum  omnem tinttum, filtra eum per chartam bi-
 bulam,&abftraheinba,lneo menftruum usq; ad ficcitatem.Dehinc
 J$t Spir. Vitrioli Se ad fummum rettificati fpiritus vini ana,& per
 retortam aliquoties commixti hi Spiritus tranfeant, ita,  ut probe
 inter fecomraifceantur & fimul per; retortam tranfeant   , &  ca-
 re ,  ne Spiritus Vitrioli remanear. Hoc  novum menftruum fu-
 perfunde fuper extrattam&exiccatamCoralliorum rubedinerti,
 ponatur innova digeftione ufq; ad aliquotdies.tunc hoc menftru-
 um pulchrara ócadRubinumufqjfplcndentem rubedinem de no-
 vo extrahet,& mulras  faeces relinquer.  Quod tingitur, per indi-
 nationem decantetur ,  & novum menftruum  & tàm fafpè
 reaffunditur ,  ufque omnis rubedo fuerit extratta.  Hoc medi-
 camentum eft cordiale, eftaperitivumuniverfale.&mineram Ar-
 thritidis in fanguine & omnibus corporis partibus refolvit;  quare
 appropri«tum Autipodagricum jure dici poteft.
                                                    Verùm 
                Appropriata interna compofita.               gjp

      Verùm illud vulgatisfimum medicamentum Diacorallium,
 cujus autor eft Alexander TraUìanus, e\Coralliis, quibus de agit
 I.L.Ganfiui, neutiquam componitur.  Quanquam Se D. D.Senner-
 tas illud fimilibus verbis refert :  s)L.Corallior:$\).m)rrb.%v).&c.
 Autor Trallianus 1. n. nominat 2l&K0PytftJtt.   Fjtts verba hac funt:
 Eo nihil praeftantius.  Nampraeterquam , quod nihil in potu ha-
 bet infvave, praetereà etiam effìcax Se abfq; periculo exiftit.  Non
 pnimimmoderatèficcat(jJ yào dfiipeec s^a 7Ò£vPeum¥ )led eó,
 quod in altumpenetrans,vifcofos, affixosq; arriculis humores ex-
 tenuet,utilitatem indicar. Habet autera antidori defcriptio in hunc
 modum: Corallii9vj. myrrhae&c.E"^«w touc. avriSoTH *l yw
 (pq ansi? xo'eyMh.'us yo $ cfisipung &c.
       Eft nimirum & herba, quae C<;rtf/»V/wwcognominatur. Unde
 Caffar Bauhinut in Pin. fic: herba An agalli* pbcsniceofiore Diofico-
 ridima* esl : aliquibus Corallina Mgineta.  Ejus verba nune fub-
 jungantur  :  Alexander purgationem ex Coronopodifl meliorem effe
 diciteà.quafìt ex hermodatljlo.  Et mox : eslOclaidor , oliorebus
 c*nftans,&quod Proclo adfiribitur, & quod ex fior dio fit, ©" quodex
 Corallio efr alia compfura.  Verum fiecurifiìmum omnium, in fuper q\
 multi experimenti esl, quod ex corallio par ator,ut quod etiam tophor
 in articoli* jam coaclos diffolvit.  Dilucidè igitur R. Dodonaas:
 Quae anagaliispheenicei eft floris,mas habetur, eadem phoeniciop
 & Corallion dicitur. Ex hac paratur compofitio Diacorallion ad-
 verfus articulares morbos. de qua Paulus ^Egineta l.y. Habet utra-
 que Anagaliis deficcandi vim cura mordacitatera: nonnihil quo-
 que caloris Se quandam trahendi facultatem.adcò ut Se infixa cor-
 pori extrahat.  Sic Gal.&Diofcor. habet mitigandi vim, inflam-
 mationes arcet,  adattos corpori aculeos extrahit, Ac quoque Jo-
 hannes Rueilius : Paulus .Egineta ip eà compofitione, quam poda-
gra: dicavit,diacorallii cognomine ,  anagallim flore puniceo mi-
cantem, coralliam vocavit, à qua nomen eft inditum medicamen-
to , non alia forfitan de causa , quod colore flos corallium imite-
tur. Quanquam vetuftiffima non mihi defint exeraplaria quingen-
torum plus annorum,in quibus collarion,non corallium fcribatur.
Nec ab re fortaffis, quoniam Sé glutinandi facultatem; autoreGa-
                               QjH<H i            lenp 
|<5o                  Àrthritis & Podagra.             _______
_______________________________ ^a_-a_aaa_a^aa--SM-.a> a—.-aaa. a«aa---aaaaaa-aa
leno fimul & Hippocrate, fibi,ut fuprà dittum eft,vendicavÌt.Qua-
re minime putamus haerendum, quin Paulo DiacolUrion potius fit
fcribendum.  Namqjphoenicea anagaliis, ut oftenfum eft ,  oras
T/ùlnerum fuo giurine committit, quod Kofoàv vocant Graeci,a quo
effettu meritò collarion diminutrice formula quafi glutinulum
poflet appellari.   Facit hujus rei fidem,quod alio praefertira loco
meminerit alterius,quem diacorallion veriùs rafcripfit,cui coralli-
us lapis infumitur.  Nec me fugit Attuarium in qii4%dara antido-
to, cui diacoralliu titulum fecit, anagallidem puniceum florem fc-
rentem,eoralliumappellàffe,nefcio an rettiùs collarion, cum, au-
tore Galeno , citra morfum exiccet Se vulnera glutinet. Omniuma)
optimiHieronjmus G abuciniut com. de podagra pag.\o. nullumeft
praeftantius eo, quod 2^ Kofjtìkix dicitur, Alexanderq; Se Paulus
experto fefe fuiffe fcribunt.  Nam praeterquam quod nihil in potu
habet intvave, efficax etiam eft ac penitus innoxium : neq; enim
impensè ficcat, fed eò,quod in altura pefìetrans,lento$,affixosq; ar-
tubus humores extenuat,utilitatem indicat.  Habet autera in hunc
jnodum : 1J_. rhabarb.pceoniae, myrrh.troglodyti,fpic.nardi,fingul.
fextantes, phylli une. caryophylLgranula quindecim, anagallidìs
phaenicei coloris ,  quam vocant xo_.«/^i\.wi',feraiunc.ariftoÌ.long.
Unc.4. & rotundae totidem.   Datur inftar fcrupuli quotidiè,con-
trattione probe defuntto. Alexander autem ita defcribit: anagalli-
dis, Coralliinuncupatae, 9vj. myrrh, troglod. triens,caryophyll.
•)xij.pceoniae #ad.uncia,ariftolochiae longae unciae duae, rotundae to-
tidem,  fpicae nardi unciae quatuor.  Datur aegro fcrupulus mane
ex tepida.
      Nunc judicium adhibetur. Theriaca & Mithridatium in ma-
jus praedicantur.   Theriaca recens fatta motum humoris inhibet.
Infarttas vero, ut lòqui tur Gkbuciniut, fuperflnitatei hauddìgeret
tàm facili. Saepiùs data humores nimis calefacit, tophosq,- raagis
exiccabit. Arthritidis malignità* vera non eft, ut hoc aliis.  .Qua -
propter ei haud obfiftit Theriaca.Ac reliquae vetetumeompofitionesj
quas omifit D. D. Sennertus , fat nominata; olim fuerunr.  Amo
Erafti judicium de illis pulveribus, quos PaniniMgineta,Alexan-
der Trallianus Se alii quotidiè ufque  ad annum capipraecipiunt-,,
                                                     quem- 
                Appropriata interna compofita.              86*t
 la_-a.gaaa-aa_.aa______'    i-MPa-a aaaka-__a_aaa__r aa«--ai,
 qucttiadmodum ex junioribus quoq; Johannes Maithaus fuitau-
 tor,utàrticularÌ9homop///w^^»^«Vrf^r/cd Cratonis per annum
 Integrum (ita loquitur )fine intermitfione uteretur*  Huncmo-
 tem & fequebatur Andreas (fneuffelios.  Ac illi pulveres vificcandi
 potetìtiores, non Cerebri humores tantum , fed & reliquos haud
 commodo vàletudinis confument.  Quid ì Terreflrem illam por-
 tìonem in Mafsà Sanguinea latenterrefìdera, ficcando magis fi-
 gent,quam tamen Chymici idoneis ad id medicamentis liquari vo-
 lunt.   Aqoa defìtllatafimplices anaequècpndueant,ac herbarum
 pulveres aut  harum fucci, Ls-deCatarrhisquzreba tur. Rem inibì
 determinavi»    Chymicorum medicamenta non funt faftidien •
 da.   Solvunt nonnulla materiam terreftrem, exquacslculusre-
 lium & tophi cottcrefeunt. Peritiflìmè Hieronymus Gabucinius,to-
 phi, i nquit ,  in articulis ed fere ratione, qua rfr in renibus lapilli fieri
 folent.  jàm vero calculus renum de fàbulpfo fero in Renibus coè-
 urtte nafcitur.  Illa atitèm ex auro confetta medicamenta vel al»
 vum movere, vel fudorem ciere queunt. Ob has Se fimiles virtutes
 ta haud abjudicanda*funf.  Aft plebeji Mediciaddunt,correficeret
 efusqj oc reliqui Corptris Calidum innatnm late nutrire ac auge re.
 3Profettò eft quoq-:, ut miràndum Cit, viros alioqui gloria pruden-
 tìae excellentes, multàruittq; rérUm ufu admodùm peritos, praedi*
 Cato auro potabili, difpicere non poflè, quid crèdi oportear.  Cor Sé
 cunttum Calidum Innatum inde fibi fpérànt àureum.  Nullis pàr-
 curtt fumtibuSi Si hfcc hallucinatio feretìda eft,tamen indicetur,illa
 pmrwa quaten9 conveniant.Simili judicio Se MargaritarumXoral*
 liorumdj maglieria aeftimentur. Quae fuperius Vulgatur tinttura Co-
 ralliorumificc incommoda eft & fat efficax  habetur.Sed eam tamen
 convenit finire utiiitàtem. Johannes Ludovico* Gonfius non Cernei
 fallitur.  Hic tanto encomio profequitur  Coralità,  hàudtameflu
 infcius,eàab Hippocrate, a Dioficòridè Se a Galeno tanti haud fieri.
 Praetereà inanitermaleqj credit, illaquoq^Cercbrumpccart,&con-
ftringere, ut reddàt humores, articulos deniq} roborarcutMedici-
 na inde antipodagrica ac Anhtitita proficifeatur.  Quem ipfi er-
 rorem fecit compofitio Diacorallton appellata. Illa enim haud ex
 Coralliis , fcdexherba > cujus flos eft coloris punicei in modunu
                              Qjqqq j             Co» 
I6i                 Àrthritis tf Podagra.         __________
.....   - — kaakaaaaa ■ I     "   -aaaaa. mmmmmmmmmm* «aaaaaaaaa)
Coralliorum, conftat, indeq; nominatur.  Eft pudendum pecca-
tura Gonfiti, aegrisqi etiam nociturum.   Urinam Dn.D.Sennertus
non fcripferit : fy.carallier : 3j.&c.Si brevialfet hunc in modum: 1£.
corali, aut Coralli : herba ifta irttelligi videretur aut fignificari.Hoc
Jucis inferunt CaffarBauhinus,  & R. Dodonau*,\n parte Iohannt*.
Rucllius, at Hieronymus Gabucinius maxime.   Quanquam res per
fé fat aperta eft. Paulus JEgineta non ex aliis rebus, quàm  e^ herbi$
compofitiones exequitur, quare priùs memorat Scordium>  hifce
verbis utens :  dv n£U^ ^ oxoediu((g) rat 2}d W&tòtdit do-^a,"
sXs^pyi eh 7mowv ug\ ÌU, 24d «ril«flwc vs^as) c&V  n 2fef 1$ xo-
pytiklu 1&I 7mp8t tifo ovsunac ór foie àoSgòic QgfKvaucv,'. Haec
herba, Anagaliis Ceu  Corallion, depraedicantibus Èiofcoridc, Galeno
& C.Plinio,non folùm lentos, craffosq; humores,imò aculeos fer-
reos ex corpore educit.   Ad recentiora ,inquitbic,vulnera tanta
traditur vis, utfaniem oftibus extrahat.  Ob eandem virtutem &
alia; herbae acradices,ut/^r«»^£»,adhiberifolitap funt. Qua  vi autem
Corallia pollere negantur. Caeterùm illius mixturae, Diacorallii in:
yentor pnneeps haud eft Paolus Alginetafìed Alexander Trallianus.
Quapropter Caffar Baohinus illam herbam, Corallium Ceu Coralli-
nam A^xandri Tralliani »  non Ponli AZginet* cognominare de-
buiflèt.  Quanquam haec Diacorallii compofitio una ex mulrs ve-
teribus eft»quas jam dudum deprctiavi.   Ut compafitcrum, ita fim-
plicium piedicaraentorum autores diligentiùs notavi. Cujusq/mer
dicinae origo òccognitu jucunda eft ac quoq; neceifaria.Hucmeus
fuprà fpettat labor.  tyhil projsè hodiè adhibetur , quod non in
ufu fuerit ante.  Saepè noviria medicina hab$tpr,qu«eadprifeos
potius eft referenda.   Serò & experimentis haec ars excoletur.Ac fi
quae funt novitia medicamenta, ea funt vana interdum & invalida.
Hoc è numero funt corallia, ceu antipoàagr\ca , ac illa qua; ex his
conficiuntur , magiflerìum & Tinttura.   Hàc finiri arthritidem^
npnnullifpppondère. Ea nunc quàm vulgata eft? In prima domu
habetur. Eàrcbricitantes,comitialcs, &articulariicurantùr. Qui
metu perterritp, qui repentina irà perculfus eft,qui timet morbum,
adeamomnes,confugiunt,ceu Panaca;am. Non infeitèille hanc
dicebat medicinam effe fecunda valetudine valentera maxime.
                                                     Non 
                Appropriata externa compofita.             Jój
 W''mmmm'^mmm*mmmmmmmmm—• •--■—____■___■-»       » «-»—-aaaaaajBBB*MM»aaa»
 Non abjiciuntur corallia.Eft iis virrus.Aftfapientis Medici eft,hifce,
 ut aure etiam, argento^arganti*, ac reliquis pretiolìs prctium pc -
 fol ver e poflè.,..
                     CAPUT  XIIh
                           Du
 MEDICAMENTIS  APPRO
      PRIAT1S EXTERNIS COMPOSITIS
           GALENICORUM te CHYMI-
                       CORUM.
 /^Onfequenseft, ut medicamenta antiquitùs celebrata compofita
 ^^extern.t ante reddantur, tùm Se Chymica ceu recens inventa.Ex
 fùperiore ordineCuntlinguentumAEtii ex adipeLeonino,urfinoequino,
 vulpino &c.  Unguentum Caftini, u nguentum ex bedera, unguen-
 tum quoque Haly, ex adipe anatis Se Leoni* confcttum.  Itemque
 Unguentum Vulpis :  Galeno* ti. de Simpl Med.fiacult.y.  Mox Pau-
 lus AEginetdfic AEtiu* ad hunc modum : Alii ad totius morbi exclu-
fionem, vulpeculas  totas in oleo coquentes, arthriticis meden-
 tur, partim vivas in maximum lebetem mittentes,partim mortuas.
Similiter etiam hyaraas coquunt, difeufforium oleum facientes.
Deinceps folia ex iplbcompIentes,&arthriticos inipfàdemitten-
 tes,  Se multo tempore immorari jubentes.   Ex hoc autem con-
 tingit non folum tumores circa articulos , fèd etiam totum cor-
pus evàcuari. Oribafiu* libro 4. de loc. affecl. cur: vulpes vivas, alii
mortuas coquunt. Hinc magnus fruttus,materiam omnem,exqua
origo morbi eft, evacuant. Avicenna fimiliter : nec non Haly : Cum
autem  difgregationibus durities acciderit & nodpfìtas, ejus me-
dela fiet fic : vulpem apprehende vivam, Se coque in oleo. Rhafis
lib. t.deaffetl.cap.2y. Hoc vulpis oleum diflblvit humiditatem re-
littamin articulis. Sexto* Philofopbut: vulpis viva in ampio vale
decotta, donec offa relinquat, mirètànat, fifiepiùs inàquamin
vafe quis defcenderit. Idem praeftat oleura, ubi decotta fuerit.  Si
quis hoc aut ilio modo vult, utatur.  Hinc multi recentiorum atte-
ftantur, ur Guido, Valefieusde Taranta, Guaineriu*, Bcrtrucius, lau-
dani <$: Balneumdevulpeviva, Peter Hìffanus hifce : ciueres vulpis
combuft. multùm juyant artriticum, Se guttofos a caufà frigida 
   &ó*4                 Àrthritis & Podagra,
         '  ' '■"         ..           ■■■        11.. .     '■'■,  ....   i.
   TuftanusDucretu*quoque, JohannesSchenckìos, Joh^Marquardus.
   Sigi/mondi Kolreuten verba ad extremurn ponantur : Minime 6c
   reticendum falubre duxi oleum vulpinum meum, quo multo*
   fciaticos juvitaliter, ut etiam decumbeutes pedibus proprjis fèfe
   e omraitterent rurfus, ficut plures, qui eoulifunt, teftes effe ppte-
   runt,& per Italiani mnltifque aliis jocis,  unicum tamen tcftein
   adducam ,  Nobilem dottum Se  literarum Graecaruin  peritiffi-
 \ pium, Arnqldum Artenium, quicùraexcafu fuper anchàm pee
   plures menfes claudicaret, multofque per aliquot uniyerfitates
   Italia; Medicos contulpilfet,  Thermafque Paduanas & Luceptès
   vifitaffet, (etàtieps enim ex caufa externa, cafu fcil. erat,& non nifi
   baculo innitens, ambulare poterat, tandem Sé ego ab'ipfo pec
   amicos roga tus, in curam ipfum fufeepi, ejus locum affettu» poft
   univerfalium. ufum oleo ilio frequentisfimè perungens ,  cum
   auteni poft paucas fèptimanas iterum Florentiam redirem, forte
   fortuna ip Bisliopolip cujufdam Galli obanibulantcn* amicè falu-
){  javi.  Modus oleura praeparandi hic eft, vulpem exemptis intera-
   neisin aliquot frulla 4i vi dito, relitta  carnibus pelle,  in  oleique
   dulcis & optimi ^xx: Se vini clarì antiqui tì5iiij- conjieito _ adden-
   do foliorum Se feminis hypericonis, contutòrum Miij. Baccarum
   EbuliMvj. donec vinura abfumatur, Se caro ab oflìbus decedati
   femper lignea rude agitando ad minus perfex yel feptem horas,
   coletur deinde oleuni, & reliqua torculari exprimantur, raifeean-
   tur, Se in vafe vitreo reponantur,dpnec quod craflìus eft, fubfideat-
   purumqueclarum Se polychrefton oleum denuò colo anguftiorf
   tranfmifluni habeatur, non folùrn ad feiaticam, fed etiam alios
   juntturarum dolores utiliflìmum.  Fortiora  funt & maxime a<_j
   inveteratas affettiones praeter inferius  jam paulò poft ponenda^
   olcurndc vulpe- quodabaliis autoribus Se bene fic prjeparatur,
   Accipiunt vulpern integram  interioribus  evulfis ,  coquuntque
   ipfum in vafe terreo cum aqua falla, vino & oleo, adduntinfupér
   falviam, Rofmarinum,Anethum, majoranam, baccasJuniperi,
   donec vinum abfumatur, & caroabosfibusrecedat, exprimunt
   deinde omnia torculari, Se percolato oleo ceram rubeam admi-
  fcent,ut ceraticonfiftentiaraacquìrat.  Hatlenus autor.  Alia vul*
  pino oleo quoque admiicentur,utnunc à loticbio:
                                                      fyoì. 
Appropriata.externa compofita.              gó$
         9*.   ol. nardin.
                  coftin. a.3iij.
                  lumbric.terr.
                  laurin. a.Jfl.
                  falv.deft,
                  fuccin.dcft.a.gutt.iiij.
                  vulpiii.
                  urfin. a.5ij.
              Mofch.el.gr .iij.
                    MS.

      Ex eodem genere eft  unguentum Se emplaftrum deLima-
 cibus, item de Rani*,aca pluribus laudan tur, quos rurfus nomìna-
 tim appellare,nimis longum erit. De anferina pinguedine diximus.
 Bruhefius Se alii admovent unguentumcomitiffa. ÌHos,inquit Foreftus,
 erapUftro ex pice ac fùlpbure confetto commodiffimè utimur, quo
 ipfo Se ante nos Anionius Harìverus magna  cum laude ufus eft,&
 maxime in  Ifchiade,quanquam fueritinventum Andromachi. Huc
fpettat D. D- Tb.Bartbolini obf.py. cent.VI. p 5 S? -
     Cbymìca non tàm cxfulpbure,quàm ex vitriolo fiunt de ex aliis.
 Illud folum aqua temperatura adhibétur.  Nunc balfamom poda-
gricum! SellCroUii valdèpervulgatum eft,  itemque unguentum
 Speme ola aceto deftillato fblutum.Huc Cpec\at]ob. RbenaniCbjmio-
 techn.l.i.aqua,ad hunc modum praedicata:Aqua ad quofvìs dolores
 in artubus, five ex catarrbis  frigidioribus five aliundè oriantur:
         Pjl  0-li ungarici  tftij.
             5 albilT. 3ÌI?.
              mumiae
              maftichis
              thuris
              myrrha; a.3ij.
              Ammoniaci
              bdellii
              Opopanacis  a.Jjf?.
              mellis tfcij.
              Spiritus vini corretti tpvì«
                                 Rrrrr              deftil- 
86£                 Àrthritis & Podagra.     ..
   'j.   UI.   4 1  —-.-  -     '  ' ~ ' "    !_■'■■l  *i-          "
dcftillaex baheo M. quinquies cohobando. Ufus ejus eft, ut cai-
fiat parùm in cochleari argenteo & locus affettus linteolis afperio-
ribus tritus cum ea inuhgatur.  Ad idem utilis eft Aqua antipedagri-
co Rulandifitem Se haec mixtura;    >.t
         fy.   ol-O-li         5Ì*
              phlegma.aceti   Jj.
              M.Sig.aqua adpodagram..
              01.0-li, inquit ille, cum aqua vitae quoque inun-
                    guntur pedes..;
              4» CD-lì <_/** anodynum in aq. fori nympb. & intra corpus
fumtum,&cum oleo Juniperi & tereb'tnthJnuntlum. Idem praeftat
 oi.0 & * e.Ol.9
         ' _$.•  ol.Terpentin.
              0lis. communis
              fòli a.p.ae.Mifceprobe. Inunganturmembra-
      PhiHppus Grùlingius cent ur.Med. curat.yj.
         Jrj.'  capitis mortui 0-li
              aceti ftillat. a.p.
              opii Thebaici  3J.
              aq.chelidon.
                fambuci a. Jviij. M. S. Epithema, quoddoloie*
                     podagricos intra duas horas fèdat*
 Henri e us Regius :
         fy.  aq.fpermatis Ranarum
     . ..         thapfi barbati a. tfc£
 Iis infunde
                  Tu ria?
                  Iithargyri  a.Jfl.
                  fòli calcionati
                  aluminis a.5_j.
 M. Hoc liquore foveantur partes dolentes cum finteis tepide.  Sì
 dolor valdè faeviret, tale narceticum efficaciffimèradhiberi poffet:
 Jfc. Spir. vin. per croci infufionem flavefcentisfjv. Camphora; 9j.
 Bulliant pajrùm, deinde in iis diflblve Opii 3J.Hocliquore partes
 dolentes illinantuiv
                                                      Mix- 
                 Appropriata externa èvmpofita.             %6j

     Mixtura D.Job.Freiìagii eft:
         fy. Sacch. Saturni        9v.
             Sai faturn.            38.
              Opii
              Caphurae in acet.foIut.a3f?.
             aq.flor.lambuc.    • ■ • '  - 5ì*
M.Illinatur piuma locus dolens,faepiùs rcpetendo./I/iww quoque,
fialfiaiurni, in qui t, infipuritu vini tenuijfimo diffoiutum mirifice dolores
fedat.
     Alia adjiciuntur, ut herba Se olea. Vuigaturàq. antipodagrica
viridis Rulandi, Knobelti & aliorum. Itembalfamum Panfaantipo-
dagricum. Aqua Amipodagrica Querce toni haec eft:
    . 1^. aq.deftillat.fperra.ranar.thapfibarbàt.filicisa.ffiijl.. Urin.
puer. Vin. bibent. tfcuj. thcriac. recent.Jijfi. fòXu 0 futi, Aluminis
a.Jiuj'.deftill.per cinerem : huicaquae adde lai 0-li è colcothar.extf.
§ji?. camphora croci orient. a.5ij. M. ex h*acàquafoveantur partes
dolentes tepide,. Cxpc nova immerfione linteola renovando.  Vel
cum muria falis & urina pueri ana fimul mixtisdcftillatur aqua ad
dolores eofdemmet placandos. AV/w^*.' fy.Càponis Genuenfisalbi
§j. talis futi ad fortifs.ignèm 2jjf?. 0-li §j. acaciae^g. bulliant omnia
in menfura feu  pipta aceti rotati aut alterius communis.  Cola &
de colatura tepide foveatur pars dolens.Idem autor Olea, Catapla-
fma ta Se Emplaftra publicat.  Nec omittcndus,M7^«/> DanielBekhe-
rus, balfamus ille antipodagricus Cratonis inConfiliis Scholzianrè
defcriptus:-^.mumiae,maftich.thur.myrrh.ammoniaci,bdeIliia.^ij.
©•li loj. mellisJfcij.Tartari Jjfi. Spir.Vini tfcjv.  Deftilla fecundum
artem, praebet optimum balfàmum, lenit mirifice, fi perihàillina-
tùr,&  intolerabilem dolorem compefeit,
     Ille apud Petrum Severinum haec communicat : fi appareat ca-
lor,rubedo, &fcnrianturdolores, itìcipiendumàlevibusTopicis,
Utpote linteolis mollibus mollefàttis in aqua fperniolae, perquàm
prius fuerit factum lixivium fuper cineres fraxini, vel fidefitaquà
fperniola;, fumatur aqua ranarum viventiùm, aqua plahtiginis &
fimilium, accipiatur in defettu aliorum remediorum urina ipfius
jtgri, quod fi deveniendum erit ad majora, utendum eritfèratis, ex 
 868                  Artbrìtt* & Podagra.
 *MMMPMIPh«Ì_|-a_-_|-__al-t-P_--aPMP»aPPPPMM«Baaaaaa_l «___tpP-«-a-»-aa—
 quorum numero talis erit : ^. olei rofar.^i j, falis plumbi five Satur-
 ni Jj. aquìe fperniolae aut fimilis §j. ol. feu potius aqu. albumi-
 num duorumovorura, per agitationem albedinis fatti r ol.ovo^
 rum per ignis expresfionem fatti unciam unam... , agitentur o-
 mnia in mortario marmoreo , quoufque apparuerint omnia in
 confiftentia unguenti & cerati, & cum hoc cerato lenianturloca
 dolorifica, Se fuperponatur linteum cum aquis iftis fupra nomina-
 tis, intereà fi urgeant dolores, ita ut aeger nottes infomnes ducat,
 recurrendunierit,fìcutadfacramanchoram,adufum laudani, fi
 vero nonapparuerit rubedo nec calor, lequentia erunt admoven-
 dà : ì}i. Myrrhae Se Alois _jij. contundànturin mortario, fuper quae
 in vale aliquo vitreo affundi debet 1.1. Spiritus vini, de poft infuso-
 ri e m 24. horarum madetiantlintea ,■& applicentur loco affetto uf-
 que ad fedationem doloris, fi autem pertinacior videatur eflè do-
 lor, fumanturfequentia : 1^: falis Saturnfjij: diiTotvein mortario
 cum^iij. fpiritus vini^Édetur de pinguedine ranarum aut vipera-
 rum Jijt?. reducantur inconfiftentiam unguenti, & applicentur
 locis affettis, fi non poterihtfacilè reperiri pinguedines ilrae,fuma-
 tur oleum ranarum per ebullitionem in oleo vulgari oiivarum,aut
 vermiumoleo, his fi nonrelponderiteffettus, & dolores atroces
 perféveraverintr, fy. Paftam. ex farina; & aceto fattam, & cxren-
 de fuper linteum aliquod longitudinis de latitudinis duo rum vel
 trium digitorum, fùper quo extetrdè paftam^&fuperficiei confper-
 ge 3J. pulveris mufearum cantharidarum purverifàtarum,&admo-
 ve parti affèttae, Jigandò pernottem, dieicquentiverò mane aufe-
 rantur omnia, & fiorficibus feindantur omnes veficar,& aufèratur
 pulvis,, Se veficaeiftaeillinientur butyro recenti manè,& vefperi fe-
 dabùntur dolores. Multa hic adferrem remedìa, tumeriam aquam
 balnei Regis „ fèd nimiaenbfèrvationes  Secameli tyronemabfter-
 rcrent,& forfandecijserent, fi fitingeniofùs, Se in Chymicis aequè
 verfatus & verfutus,, fàcile abftjue revelatione quod fit. illud bai-
neum,addifcet..
     M. A. Zìmara hujus copiam facit :
        i>  fòij. fòli ad flàved.calcin.
                                                    mei- 
                Appropriata externa compofita.             gdp

              mellis Virgin, cum favo  tpj.
              Spir.Vini ftj.   fi fit ad manus illeSpiritus è confc-
 ttione Laudani Opiati refiduus,eriteò melior
              terebinti..  §iij:
              verben.    Jvj.
              rorifmar. tantundem.
              Salìcura calcinat. tfcfl.
 Omnia trita mifceantur, Se imponantur juftae amplitudinis Aleni*
 bico vitreo, bene luto obdutto, addito fatis magno capitello cum
 Recipiente capaci, juntturis bene lutatis. ponantur per triduum in
 lento arena; calore ad digerendum,. pofteà paulatim deftillentur,
 ultimò fortificetur ignis,. quamdiu vides guttas feu fpiritus exire,
 pofteà frigefcat : caput mortuum feu faeces fpongiola: nigrae, rever-
 berentur ad albedinem, illìsquepriorem lìqpprem denuò aftundc,
 Se fecundo deflilJa.Linteola eo madefiant,& tepida imponatur,ce-
 dùnt dolores. Alluda] Dn.Z'obelvolgati aquam podagricam ex Tar-
 taro cum C Cervi & urina pueri per rerprtaiwdeftìlf quan^lin-
 tei$ prò extrattione ialiiTorum & Tartareorum acrium fpirìtuum
 applicar, Sedolorem fedari hoc topico aflìrmat.  Item A) Johannes
 Lbfielius: Me mela; Pòrufforum mulier quaedamquinquagenaria fe-
 re decumbebat arthritica, huic dolor polliccm finiftri pedis, caete-
 rasque anrrexas partes, manum infuperfiniftram Se dextrum genu
 adeò infignis occuparat, ut lettoafflxavehementerlamentaretur.
 Hanc fequenri epithemate, non intcrmisfis evacuantibus, intra fe-
 prem dies perfette reftitui ::
         ty..  Cblcotfiar0-li            Jìj;
             aluminis.-
              _j.ri calcin.  cum nitro   a. Jj.
             Saliseli £.              3ij;
             Cetonie.
             malvae:                a.Mj'.
             fll chamaem..             MB.
             fèmin.lini                5X**
Còq-in aqua cKalyb.fq.^ coli Jxv; InquibuJwJlTplv.TÌtri$3Ji
                             Rrrrr 3,             U&no* 
 8;o                  Àrthritis & Podagra.

 § £!. non corroI1V.5K. M.aclinteola madida calidè imponito* Ac
 quoque Johannes Vigieriu* :
         r.  aq. deft. fperm.ranar.
                  thapfi barb.
                  filicis     a. tfcjG.  t  ,^  "'"."•
 In his macera
              thutiat
              lithargyr.      a«^J*
              0-li calcinati.
              alumin.         a. _jj.
 Foveantur partes dolentes tepidè,taepè nova immerfione renovan-
 do linteamina.
         1$t.  Sapon.Genuenfisalbi           ^j.
              Salis futi ad fortisfimum ignem Jjfl.  .,;.-,.
              fòli      '             -i--,:'  §j.  liPlj.»r-
              Acacise                    ^  |fl.  ^ -
 Bulliant omnia in menfurafeutfciiij. aceti Rofar. aut alterius com-
 munis.  Cola& de Colatura tepidefoveatur pars dolens.
         Ijjt.  moduli, caff.Jiij. theriacae recentiff ^6. farin. hord.
 aven. a.^iij- micae panis albi §iiij. lattis vaccini tfcij-vel ii j. Coq. o-
 mnia in formatti cataplafm.quod applicabis calidè partibus dolen-
 tibus. Si addideris Vitrioli calcinati & fubtilisfimè pulverifati §ij.
 vel^. aq.ftill.verbafci albi,fihcis cum luto a.tfcf..01i-calcin.pulve-
 rif gjS.farin.avenjBjiiij. Croci ij.  Fiat etiam Cataplafma. .
     Alia atque alia haud minimum valere dicunmr.O/ra*» enfiai-
 lorum, inquit Joh.Daniel Mylms,perJeÌiqùiumfààum valdè proba-
 tur ad podogricos dolore/, exterius tanquam topicum exbibitum.  Nec
 praetermittenda funt oleum\ hferiorum.mandibularumveterum  e-
 quorum, tempefi a tibus diti expofiitorum, oleum exosfibushominis &ex
fanguine cervino deftiUatum,Cicuti ìZimara,Se ab aliis perquàm mul-
 tis commendantur-,  .                         l
     Iftius generis pinguia Se unguenta ]am dudum multis, ut quo-
 Suefupta jeci,fufpetta vifafunt, five de Leone, five de afino perita.
 Vulpes licet fit animai tàm àftutum,tamen ejus pinguedo tantoperè
                                                        non 
      Medicamento caput, cerebrumàj # artus roborantia.     %?i

nonopitulabitur.   Eft vetus medicina ; quare ejus Uus tàm vehe-
menter increvit. Haec faepè cognitioni praecurrit.  Quàm mul-
ta homines approbant prius, quàm experiuntur.*Hinc ipfà experi-
menta fàepè contrariis in partibus funt paria. Chymica funtfpecio-
fa, ex iis eligenda funt optima. Quae ficcant adftrittguntque valen-
tiùs, tàm falutariter non adhibentur. Quaedam flint magis fubtili-
ter,quàm utiliter excogitata. Saccharum Saturni£piritus Salissi*
ritus Camphora nunc celeberrimi ufus funt_~   Si talia illita exare-
fcunt, ita, utpulvisincutedeprehendatur, multis perfuafumeft*.
ipfisfimum TanarumCeu falem, proximamcaufamartbritidis,£ui£-
k evocatum, Saepè &  pulvis ut Cryftallorum Sé Lap.Alabafiri immi»
fcetur,aut alius quidam, qui tandem fui veftigium exhibet.

                     CAPUT  XIV.
                           0e_-»
   MEDICAMENTIS,  CAPUT
          CEREBRUMQVE  &ARTUS
                 CO R RO BORANTIBUS,
                        Nec non Sé
                          -De
             AMULETIS.
      Militi, bonique  autores Arthritidem curaturi , Medicamen-
      ta Capiti, Cerebroquo adhibent, ut Francifcus de Pedemontio,
 Fernelius, Manardus, %pndeletiu*,Crat°iCapivaccius,Putverinu*,.
 Georgia* Bertinu*,Mercuriali*. F.PlateruSiLal.à Fonte, Car, Pifo,Bri-
 eius Bauderonius, Fontanus, Duretus, Peucerus, Fonfeca,Hier.Gabuci-
 nius, Rivcrius,P.Bruhefius,Cornel.rBaefdorpìaS, Pbtl.Fefel,Beutberusy
 Joh. Matthew, DucretuSiLiberatus^Kplreuteras.
      Ad ipfas fuasir** eapitit remedia admovent Crato, Francifcus
 VaUeriola, ac AndreasGallos.   In omni notte, inquit bit, ciim
 vadit Dominus dormitum, afpergat de ifto pulvere fppercommiffu-
 ram coronatemi mane cum pettine amoveat iftum pulverem. Sic
 quoque Hieronymu* Donzeltinus: In commiflura coronali fparga-
                                                        tur 
       %yx                 Àrthritis & Podagra.             _______
       >aaa————|.-M»a         I HWP— li          wmmmmmmmm
       tur in notte pulvis fequensad caput roborandum Se ficcandum.
       Petrus Bruhefius : Prima totius mali caufla ad Cerebrum referenda
       eft. Unde malum hoc generatur, fi cranii futura nimis exattè com-
       mittantur, adeò, ut perfpiratus non pateat fuliginofis exeremen-
       tis,quse in caput à partibusfubjettis feruntur.
             Francifcus de Pedemontio eft quoque autor, ut capitis cutie a
       cranio feparetur, vi illata. Quarto cùm alterantibus infpiflàntibus
       materiam, ne fui acuitate & fubtilitate fluat, qualia funt, quae fuprà
       in cura Catarrhi diximus.  Et proprium eft coriandrinum empla-
       ftrum , tandem ex finapi Se thapfia, Se maxime fupra commiffuram
       coronalem capitis.   Ex iis, quae maxime lùmus experti, funt duo.
       Unum interius fumptum, aliud exterius applicatum, in hoc mate-
       ria frigida fluente de capite retinendà.   Primum eft Diaprofium
'   ■    fecundum Nicolaum in fuo antidotario, ubi fuas laudes enumerat.
       Secundum eft  trattio fortis unius capillorum exiftentium fuprà
       commiffuram tàm forti ter fùperius, ut cutis fèparatiofonet, ficut
       fuprà in cura uveae docuimus.  Et expertum eft fàccellum fupra
       commiffuram capiris Sé exiccantibus in calida materia, ut panico,
       milio, rota, myrto, Se radicefolatri proprie. In frigida ex pulegio,
       origano, ferpyllo. Si caufa eft frigida, ftoechas Cerebro convenit.
       Hattenus autor.
           Necnonfunt, qui caput diligenter fàfiìendum)ubcnt, ut Ro-
      geriu*,Tbeodor.Ferneliu*,F.Plateru*,Brìciue Bauderonius.
           Quin Errhinis SéPtarmicis utuntur Job. Michael Savonarola,
      F. Platertu,Godofredu* Steegbiu*,Crato, Solenander, B. Bauderonius,
      Carolo* Pifb.  Quin meliora, Liberato*de Liberati* inquit, funt      »
      ptarmica, quia non in gulam nec in Laryngem ducunt humorem
      Sé eum a fpinali medulla avertunt. Hac hic. Petrus Bruhefius fub-
      jungit: caput poft univerfalem corporis purgationem diligenter
      eft quotidiè vacuandum, deinde exiccandum & calcfaciendum,
      quodoleoécaftoriovel oleo ex lateribus bene fit; deinde corro-
      borandum, atque hic inter paratufacilia funt famfuchus, feuma-
      jorana naribus impofita, itera ambra grifea: recipitur per angu-
      ft um tubulum fumus ambra in prunas conjettae.
                                                           Apo- 
      Medicamenta caput cerebrum q\ tf artus roborantìa.    %%
——————-      ■ i. i i . .     i   .             •  • i  ;   ih Mi'ni nm
     Apophlegmatifmot efr Mafticatoria comprobant Crato , Fer-
nelius, Francifcus VaUeriolaiGodofredw Steeghias , Arnoldus VVei-
ckordus, Georgins Bertinus i  B.Bauderonius. Petrus Bruhefius hifce
verbis :  Pro partieulari capitis evacuatione, & humorum in fubje-
ttas partes  decunibcntium a verfioné, Dominus habet inftrumen-
tum argenteura cavum»c-: anteriore parte rotundura,quo linguam
& laryngis mufculos quafi rellicac «5c titillar.  Servat autem ante
hujus ufum in ore particulas radicum pyrethri minutim e onci fi, &
maftichis,aliquando nucis myrlfticae, mafticando : atq,- hoc modo
rcjicit quotidiè j|vj.velvij. pituitae tenacis& frigida;. Atc^ Rodericus
Fonfeca ex Cornegii Medici Hìfpani mente :  Quatuor pén nas galli -
naceasaljiget,&earum piollem partem oxymelite intinttara intra
os immittat uCq\ ad radicem lingua?, non ad provocandum vomi-
tum,fèd exereationem ipfam»Se Cic pergat per fpatium quarti horae:
hoc faciat fingulis duobus diebus,  hcmq\ Liberata*de Liberati*
l.y. de podagra: facillimèid aflèquimur fumptis quatuor gallina-
ceispennis oxymelite fquillitico intinttis , iisq* palato ad lingua;
radicem leniter confricato, cavendo vomitum : aperto ore cruda
quàm plurima alliciuntur Se excernuntur, fingulis vel alternis die-
bus pergendo, JJaec à Johanne Cornefin Philippou. Hifpanìarum
Regis Medico diffufo fèrmone & praeclarislaudibus jam dudum_»
celebrata repcries.H<.c ille. Caeterùm FelixPlaterp e.de Arthritide ad
^»»Cffw-'<«!««»:perexpuitionemmultam,pituitofasferofasq,-fuper-
fliptates à capite defluxionù fonte educimus ficq; defluxiones prae-
cavemo:quod praecipuè tunc fit,quado ex capiris gravitate, cogeftù
illic humore conjieimo.Et cura natura per haec cmunttoria,praefer-
tira fi prius  copfuetum hoc erat, illum non expurgat,tunc eam ma-
fticatoriis Se errhinis diverfis folicitarc-ut id tentet, foleraus,
      Huc fpettat illa quaeftio, quam Gulielmus Fabricius Uildanus
ad Claudium Deodatum fcribens cent.4, obf 8*. movet :  Aliquan-
do me prafente inier literatos,& quidem in difputationibus publi-
cis contrpyerfiam hanc • nimirum an inunttiones ex $ io Arth riti-
eis prode fi pò fint, nec nei cxortam , difpptatamqi fuiffe memini.
Unus quidem Se «Iter fuas habuit rationes, neminem vero ha#e-<
*    ■                              Sffff              nus 
 |/4            '  •  Àrthritis &tfdagm.         ■■   '

 nus fcientia Se confeientia praeditum videre pomi, qui illinitiones
 hafce in arthritide adhibuerit ':■  Àgyrta tamen quidam lèvilfimuà,
 imptritusq; homo , ad iftam imprudentiam ac temeritatem ufq;
 devenir, ut quaeftionem hanc dubiam in patritio quodam nobis
 non argumentis fcholaftiCis,fed reipfa folvere non fit veritus.  Hic
 vix purgato corpore ,  artus unguento ex § io conflato inungit-dc
 quidem eò ufq}, dum faucium, lingua*, gingivarum, totiusqj oris
 intumcfattio, inflammatio Se exulceratio, fummaq, virium pro-
 ftratio fequuta fit,  adeò, ut indecimumquintumdiemufqvveluti
 in  agone fuerit.   Derttum confilio & auxilio aliorum refevatu»
 Hoc Me. Profettò,ut credo-nondcerunt, qui Mercurio ita utuntur,
 ut  multa faliva concitetur,acquoq/ perosemittatur*  Àrthritis
 eft de Venerea. Cur igitur non aliquid conCeret Mereurituf Tophi
 quoq; Mercuriali einplaftro, ut fuprà dittum-curantur.  In Ifchia-
 de, inquit Caffar Caldera de Heredia, eft unguentum de $ io, quod
 certe ad has affettioncs, licet nihil de gallico participent, prodeflè
 eomperimus, non in hoc tantum , fed in omniartbriticoaffetti»,
 cùm diftet humor in recondito &tèparato loco,quottiam valentius
 & commodius penetrar, tenuat Se refolvit. Haelenu* autor.  Cum
 hoc & Clandins 'Deodatus facit,cujus verba fùperius habes.
     Nonnulli unguenta Cephalìca & emplafira,ut de Bctonica,C&-
 pìti aptari praecipiunt; funr,qui,ur Manardus,Fcrnelius & Bruhefius,
 capot, Cervicem # Spinalem Medullam aqua vita, aut, ut vocant,
 cephalìca, perfundunt. B. Bauderonius externa remedia hac ratio-
 ne adhibet:
         #•  mìlii                         ftj,
             falis    ^                     fcg,
             bacclauri
              .    Jun-per.                  a.Jij.
             fem.^cal.maj,                %|fc
             fol. fai v.
                 major:
                 lavend.                  a.Mj.
 Torrefìant infar.agirie,&infacculoe* panno eannabinorepofita
capiti admovf«stiir*  4Vel ^x eadem materia divifa parentur d u ©
                                                      fac- 
          iVedicam. caput, terehurna) & artus roborantia.     875
  —*—pIpip» m ■     mW ■ Mj 111      1 l-PPaa_|M--aa,,-----___,
  fàccuii, qui viciflìm applicentur rafisvclrafis capillis calidè. Dein»
  dq muniatur ftupiscannabinis,fuflìtu fequenri fud-fumigatis horà
  fomni. Hi fàccuii detcrlis fudoribus in diaetà fudorificàjhuraoreni
  in Cerebro contentum difcutiunt & cerebrum roborant.   fy. Cem.
  nigeliaeRom. ftyracis cai. beniyini xnafticìs,  Se fuccini a. 3jfl.ca-
  ryoph. 3ÌJ. F.pulvis cralfus prò fuffitacapiris&ftiipflrum,vel 1^.
  raàll'ae empi, de mucaginibus |ij-  fera, finapi ^j. pulpa: ficuum &
  fermenti veteris a. "$&. caryoph. 31 j. cum pauco terebinth. F.mafla,
 ex qua paretur emp.laftrura fuper alutam aut pannumdcnfum ca-
 piti admovendum,
      Intereà quidam , uti?. 'Fiaterò* & DucretuiCerebrumaflu-
 mendis medicamentis,  quemadmodum ftec diamo fichi rdi ambra*
 diarrhod.corrtoboratumesxntm  At Tuffano*Dncretusfic: Humor
 arthritidis frigidus praeparetur elettuario ad id accommodato,
 quod non ingrediatur mofchus, ut quod caput nimiùm repleat &
 fluxiones augeat.
       Lotìontt Capiti* Plateru* efr Arnoldo* IVeickardui,ftillicia Sé
 cmbrocationes Johannes Zecchine ac Lalins A Fonte maxime ne»-
 pelfarias , multuraq; proficientes judicant.  Ad lo tifi tre m capiti*
 f oramodum Smegma defcribit Hier.Gabucinius.
      Tandem illud haud pr-étermittendum eft,quodnonnuili &
 ad Hepar relpiciunt.  Quo è numero eft Georgia* Bereinut,  cura
 yerò , tnquiens, ab hepate derivatur humor , hepati* intemperiei Se
 imbecillitati pròfpiciendum erit praefldiis pecuiiaribus.
      Nonnulli quoq; bilis ab hepate profettaememorespotionir
 busaliquid aceti admiCcent.  Huc  tamen poteft refcrri,quod loh.
 Michael Savonarola memorai : quia materia non raro eft grolla,
 vifcofàtideòindigesincifivis, fubtiliativis,quare acfetum&acetofa
 etiam in hoc conveniunt cafu.  Debent taraen talia non multùm
 effe acetofa.quia ut fupra rubrica de juntturis^acetura maxime no-
 cet ncrvis : Se de hoc in.cjubiis,  Laudatur itaq; oxymel fimplex Se
ftrailliricum cum melle rpfi maxime materia exiftente frigida grof-
ta, vifcpfa.  Item oxymei compofitum. Dixit taraen Avicenna de
cura  doloris juntturarum & podagra;  : Et oxymel propterfuia-
tetofitatem npn eft magni iuyajBenti. Item edam itt«4«fa frigida*
                                 Jffffi.     "      ffiar 
 $76                Àrthritis &Podagnt.                   _
 _   ,  ■    m^mmmmmtl^^m,  n  n  „ ., ,  . , i umili immm —t*mmMi*m
Thadeijs dabat oxymel compofitura & oxymel fquilliticum a.^j,
cura vino calido. Ha e Me*   Certe plures Atetum abdicant, ut Io-
hannes de Concoregio, omittatur, inquiens, virtum.  Facit tranfire
fuperfluitates. Et ita de oxymelle Sefyrupis aeétofi* . flàm liquefa-»
ciunt materiam, Se currere eam faciurtt ad nodum.  ItcmPhtlip*
pus ScberbiusyAntèniuS Alvaretz. Se plures. De potu grànot: Q>jfi&
herba; Theo jarn diximus,cujus mentiottem quoq;facit cent.j.obf.
jp.Peter BorellaS,roborati inquiens,ftómachumìrenespurgat,&cal-
colo utilis eil.   Tali potu quidam hepar quoq,' ficcari, corrobora*
 riqj! credunt.
      Monnulli non tàm ad heparsqnàm ad fanguinem teCpicmrit t
quem intelligunt, ingru ente Arthritide,v ebem enti ùstaoveti. Qua»
re hi potui dànt opium  ,   quo illud cotìcitamentum compefcì
videtur. Pratclàrè Johannes Obetndorfius adverfus %ulandam, Seti*
nertum Se alios difputàt,qui /Id_W/<w/* Tur earum àpium effe conten-
dunt*  Longè aliud, inquit ille, id efle neceffe eft'quod Turcas ad
pugnam reddàtalacriores, ut tanq. ebrii vel amentes adfèriCulàj
quaevis minus formidolosè fubeunda fèfe praècipiterit,inq; medio
hoftiurrtagraine CeCe animose pra:ftenf.   Horum enim Maslach«_
c]uod nomen line dubio fumàt ab Hebr. rfoqj erravit, igrioravif 4
 oblituseft, opium e(Cenonpoteft,dumfumentesfioritaerrent,ut
 nefciant,quidfaciant.  Ex timidis fottesi-eddurttur, omnem ratio-
 nem exuentes  , optimotum Amicorum faepè oblivifcuntur.  imo
dum fobrii placidi, mox hoc haufto furiolì prorfus in eos non ali-
ter ac in hoftem faeviunt  :  quod Opii noti eft * ut quod femper fo-
mtt©lerttPs,pararos & tranquillo* reddàt* Hac Me* Profettò agi*
 tatiorem fanguinem fiftir Opium , ex quo conficiuntur linttura
 & Extrava.  Ad ea facienda utilior eft Spiritus aceti. Quanquam
 aliud Joban.lbfelio videtur. Intra corpus, inquit ille, exhiberi quo-
 que poteft,dolore nimiùm ufgente.ac vìgiliis à;grum detinentibus^
 laudanum Opiàtum, cujus grana duo vel tria fufhaunf.  Approbo
 tamen hic magis illud Laudanum , quod Spiritu vitti extrahituri
 «piani quod aceto aut Limonum fucco paratur.  Etenim etCì concé-
 dara , acetum & Limonum fuccum optimum effe corrigetis iftius
 Sulphuris narcotUi,legitimum tamen exwahens non eft, cùm aci-
                                                       da 
 ^     Medicaménti tàput teretruntOj & artus r oh or ami a.    fyf
 Ì-----^«__a_-______,-___M--^------»a--.___________ ,., , „ . .,,.,  ,__.-.  .....  - ■ T| |Mr - ■    _
 da falem potius extrahant ex Chymicorum àflcrto, quàm Sulphur*
 Taceo, quod Spiritu Vini vix Cottiperta fit adverfus Opii rtialefi*
 Crani, pracfentiof antidotus ex mente Billichii obfervàt.  & Parau*.
 Chymiac. càp.it.p.i.d.
  t    Hifcè fubttettantuf eà * quibu* Vetuftiores Se juniores Medi-»
 ti aritcutoS robot ari pf órfiitt ttnt.  Horum plura Hieronymu* Capi*
 'vatcìut itt conf. complettitut ; Externà f efpiciunt ctìtcm Se Artica»
 lo$.  Cutis nobis videtur nimiùm exficcàtà,ob humorum calido*
 rum &ficcorum defìuxum ; prolude làxandaerit & fàfefaciendà,
 ti t huniof àcris infettfibiiitef posfit cVacuàrn Laudamus igitur * ut
 fovean tur pàrtés Corporis, ptoelil abifticulis Culli aquis * In qui*
 bus Viola-, malva; Se lattaci fint pofit*. Poft foitìentuni ad Cu-
 tem córfoborandàm de ficcàttdam. fióh iti.pfobàtìtUf àquarma*»
 finae Se àqiitt rtiontis Orthonis*  Ittunttiones  olei Viperini cidi*
 CantLij & fi in cute féfflànferit quàlitaS mala, prohibent,  nèj
 hirfus posfit  ripullulare.^  ìnunttio hujus linimenti  prodeft.
 Jj-.ol.rofar.gij. Céruflaijj. $is vivi 3ij.Sàli5 %\. & tum àqtià heliebo*
 ti nigri aut fucco limonum fiatLiniffleneutra Vel fadicum helleb.
 higri decottum probituf. Articuli roborandi Se exiccandi vinà*
 eeis,oléo falito. tìacìlle.  Màxime Se autoritate Galeni lib.t. de com*
pbfiMedic. celeberf ìmuffl eft emplàttf uiiì Didtbaliytéof. Urtde tatti
 prolixè Remerà* Solenander ì Marte cùm fufgendum eft, ffiundate  '
 j>edes àtqueextergeredecétjtum cifCumdàfe emplaftroGàletti dia*
 chàlcyteos * irtdutto tenui alutae, qua» ita aptàta fit, ut pedem urti*
 teffiim Vel quentvis àliumafticulum ad amtìsfim fine ruga cotti-
 ptehetidaf, quemadmodum oftehdhlftoeffiplaftro foio,intefpofl-
 tis ptifgatiottibusj hottfcftpm qpendàffi vif ummercatorem Genti*
 ènfetn* Lugduftipf «fervavi à podagfa infultu aliquot annos im-
 munem, eum ante* fingtilis annis,aliquat.do femeftfibns eam per*
peti folebat. Emplaftrum hòc non tiflgit,nón inquinat,hullo odo*.
 remoleftum eft,atìfeftur fingulis diebusj&linteo exficcatuf, tepd* ,
 liiturq^ idem hoc miiltos ex ordine dies.  -5/^^;quomodoarti*
 étìlorurtilaxitàs,quodpetis,fit<.onftringénda,idàcerbis,aufteris&
éftringétttibufs efficituf,vefàm quoniam inter ea non lève eftdifcri*
 men i ufqua: non uno modo,fìmiliq; effèttu Se efficàcia iftud per-
                              S-Tffs             ficiunf, 
 8?8                 Àrthritis & Podagra. ■
    -_¥«*. ,.n jrn p—pwpj—w j j .   ".pi  u   .-iJ.....'ip11.".'.'  ■-...j,U-,1
 fjciunt,neque orpni tempore aequè utiliter adraovcntur,diUernep<
 &a hac inter diftinguendaque fingulari flint ratione. Nam in paro*
 vyfrrjo non conveniunt; nocent eriam ante parpxyfmum, iprepje-
 to aut inpurgato corpore, quando imminensdefluxiptimetur:,
 obfunt quoque ftatim a paroxyfme admota, influxamateria non-
 dum planèrefohita.  Hic quod mat«$iamcompa#amdenfatany_i
 articuloruin cayitàtibus intrudant, eoscjueadmoriones planè.in-*
 babilcs reddant : illic quia periculum, nefluens aut proximèfluxp*
 yus humor repellatur,, atque alicjpodinembrumprincipaledetru-
 datur. ; Quod tu jn quajftipnetua etjiani animadvertiflè vidcris,
 quando in laxifatecpnftringenda adjieis, ut ad tejnpefiem iftare-
 ducatur,ne fluxiones excipiànt. Nam repellentia, conftringentia^
 aut quomodoappellare lubpt articulis admovenda, ita temperari
 debent, ne exafperent partes ficcitate aut frigiditate, aliisq; quali-
 tatibus pblaedant- Ita Medici partibus roborandis quieti? tempore.
 extra paroxyfmum amicare folent oleum rofàceuni irrito Qtlo.
 Valcntius eft, fi rpfacenm fiat ex omphaclno,infrieairqj Cri Se lu-
 teus pulvifculus; ex rofis, antheram vocant.  Mitius ver© & nervo-
 fis partibus convenicntius, fi fai interatproleoMaftichino atque
 ^ffricetur. Galenus fummè laudat empiairrum diachalcytcos, eoqi
 frequenter in iftis affettibus cum magno juvamento fum .ufus. Hoc
 utile gft omnibus articulis,, quibus admoyeri poteft, five calidus
 Jiumorfeu frigidus, vel ex miftione heterQgcfieus fuerit, qui alias
 «jnfluxerat,  Itaque ubi de humoris qualitate aut partis tempera?
 mento non fari? cxacìèconftirerit, hujus ufus fecurior effe fplef.
 Aptaturadformaip membri (quod in pedibus- gcnubus, carpisi
 cubitis fieri poteft; 4ptae?tennipelIp,fj«aqcvulpinjifitfprobàr
 tur magis » indpcitur gmpLaftTum / circund^turqi undìq^.$è$9
 TOembrp,aliquando aufertur, le lintep cxficcatumijerum imponi*
 tur. Novi qupfdam, qui alias frequenter Podagra; paroxyfinis ten7
 tari cpnfuevcrapt, ufu cpntinuo iftius emplaftri(qupdpedio unii
 verfocjipediobduttuni continuò, crianiinqualibufcunquenegor
 *iis circumferebant) & pur^ationipus per intervalla aflumris,quia-
 quennium integrum ab ifti? doloribus liberos fuiije-  atque intejf
M aobilcip qnc^d^m èSpiayUs Gcnuenfem -V«g<-1ini «emmo- 
         ìtiedìcamené caput cerèbrtlnià) &.1trtuS roborantioi     B79
 *■■» "i          ' -a.  '   -'"ii   /,  _,.;•' .  "j"  ' •...' ------— ' >■ « ■
 fantern;  Hoc emplaftrum ex chalcityde, lithatgyro ( quibusego
 aliquando alurainis quid addo) ita veteri oleo & axungia tempe*
 ratù eft, utadftrittione niraia non eXalperee, ausplus aequo reptl*
 lat, fèd quód tu «tiara requiris,parti temperamenturi£r«[ddàt Se fer-
 vet , farisei corroboret, compiere de hoc licebit Gal. in prior. 1. de
 medie.lecund.generaEmplaftrum hoc non Ìnquinat,nullas puftu-
 lasexeitat, neque odore aut ulla qualitate molefium eft.  Probant
 multùm partium pari folitarum lotiones ex aqua aluminofa, quae
 mihi magis placent, Ci alumini,fàlis aliquid «Scfulphuris modicum
 adjieiatur,  utGuainerius cap.jo. habet, nam ita fulphuris vi refol-
 vente Se raolliente aliorum efficacia temperatUr. Confcindunt li-
 ■gni juniperi fc obera aut ram*n.&,aqua pluvia chalybeatafuflìcien-
 ti coquunt -, donec aqua exligno tingatur, Sé ut lixivii colorerà
 contrahat i ea fit pedum,crurum Sé articulorum lotio. Jta vidi ali-
 quoties malum pefeuratura difeuffumque. Novi qui ótbaecasad*
 jecerrat, verùm egofoliusjigniramerttis Contentus balneum utile
 expeftusfum.Guinterius Andernacus in finefècuhdi Dial. de baln.
 fèu aquis medicàris lotionem pedum ad podagram habet, quarn
 dicit multis valdè profuiflè.LiXivium ex fàgi.cineribus paratur, Sé
 ter aut quater colatur, deinde tantundem.vini adriiifcetur, alurni-
 nis unc.ij.adduntur, omnia fittili vitreato conjuntta calfìunt ad i-
 gnera,fed ita,ut non effèrvefeant, deinde transfunduntur.in vas,in
 quo pede9 confiftere poterunt, hiautem tàm alte lavacro infiftent,
 ut aqua fupra talos excedat* Extrahithumidam pituita, materiam
 in articulis haerentem, qua> deinde liritcopuroabftergi debet.Tam
 calidum erit lavacrum,quàra pedes ferre posfint, mapeq; & vefpe-
 ri ante cibum adhiberi.Quittctiàm cu hoc maluminatur accesfio-
 nem , Sé poftiplam utile elle poteft, idque in fèp.imana quater aut
 quinquies.  Nec deterreatTe, fi pedes tumidos rubentesque fieri
cofpicias-Haec Andernacus. Huic fimile eft,quo ego aliquoties feli*
 citer ufus fum : Adnafcitur ad radices queréUs,fungi rubri quaedam
fpecies, quemadmodum hypociftis fubcifto, quapropter etiam
Hypodryrt hunc fungum nominarefoleo, hic concifus minutim
in laminas quali conditur fate, Sé magna ex parte liquefcit in mu-
riam-Ea muria confricatili: Se iUinuntur partes pati folit*Jd genus
                                                     fin- 
  |$0      v          Àrthritis & Podagra,
  mmmmmmm p«%\ 1*1 iji iiffpppff   . ■!■■    um  J,  UJpni .1 ■ mm—mmmm
  pluraconfirmautia & rpbpranriaartus excogitaripoffunt, atque
  prò steri Sé affettarum partium temperamento hocautUlortiod^
  componi ac temperari. Fere fimiliter Eufiacbius Rudius.
       Lib erat us de Liberati* alia iftius generis prodit : Roborario fiet
  omnibus peregrini ìmmori? reliqpiis abfumptis, meatuum laxitate
  deniàta>naturaiìque in atti^ulis excitato calore, Medicamenta fint
  adftringenrisfacwltatis, foderata in fìcciptie $c frigiditate, ne par*
  %es exa*i?etent. Probatur pleura rplaceumomphacinum cum tale,
  additplutep pulvere rpiarum.  Salefuperfjuaabfumuntur,  plep
  dolores manfijefcpnt, utjrpque robprantur articuli.   fyxivium
  ex fagi cìperibus  ben? percpiatutn,vini rubri tantundem?  eum
  aluipinis une. i. b>vd\. In flebili - abfuniit materiam pituitofàmi arti-
  culis inhaerentepi; emplaftrunviteaa diachajcyteos Galeni.  t\qua
  aluminpfa, tale £cfulph,pre adjetto, &Giiajaco  ex Guainerio.
  1<J_J£irri''ìm  ppfuili. argnmrpro fnllnniim. gip n fri, qua nrt pò da.
  g£ajxr-Jtot'Therma!3alfuginof*,Alu,m
  rinae,Nitrofa;,fed magis ad rem Iuta hujufcemodi facultatis. Therr
  jnae apud aliquosfufpettae habentur ,  pam fol vi balneo humores,
  articulos effeemittari Se laxiorcs reddi, quantumvis adftringenti &
  refolutorià facultate polleant,objiciunt} Se haec mihi non impro*
  paturopiniomam aquae tepor Se huraiditas plus valent ad humo-
  rum fufioneni Se articulorum laxitatem, quàm posfit minerajis vis,
  adrefolvendum.  P.ettèideò àhonpullis praecipitur, pedes quam
  jninimè humettandos, potiuscjue deepttorum vaporetti fufeipien-
  dum pedibus pontettis, filicibusque igniti* in iifdepi decottis con-
  jettìs,  ut poft fptus oleo chyinicè è Saly^eXtra^o & Adipe vitu-
  Jino inuneaptur,  pofliint & fieri fuffitps exSandraca, Thure an.
  dr.ij.Garyophyllo,Cinamomo,NuceMpfc,dr.f.Pulverifatis omni-
  bus, cum Gummi Tragacanthipo conimifce. tigni juniperini dc-
  cottumcoramendatur & Mattinolo.   Vinaceorum ufus apud o-.
  mnes celeberrimus, de his preclare AltimarusTuo1 libello.  Deter-
/ fio pedum fpongià ficca, vel leviter aliquo ex dittis decottis irrora*
  ta,fifrequensfit,urilisfiraa. ExThymo,Origano,lignnJunìp:varia
  parantur decotta, addito Sale, ^.luraine & $ulphure. Ex oleo Ma-
  nichino & Sale alii parantlinimentum, nec defuntinnumera, fèd
  jim abundè pwraofitis fatisfecimus,                     ^uns 
        tMedìcamentd caput ctrebrurnuj & artus robot àmia.     %%i
P»"P<fc»P**»PpP>PP»>«WMpPPPMPP--»-TWPPP»P   ......   ■ Il...... Il.iili ■■■P-M-MPW»----.
       Nunc Vinacea decantatiflìmam quoque praebent Medi-
cinam.  Eam multi praedicant autores, ut Arculanus: calcare uva»,
& proprie nigras, aut in ipfis calcatis, dum bulliunt frequenter,
tenere pedes conducit. Vale feu* de Taranta: Qui faepius calcat uvas,
aut in mufto recente balneat pedes fuos, rarifllmèpodagrizar. Sic
& Peter de Largelata. Item (Jodofredus Steeghius,Georgia* Tìcrtinus,
L. Mercatus.  Inter omnia, inquit Crato, articulos  corroborantia
praecipuum locum habet ufus vinaceorum, cùm è  torculari tem-
pore vindemiae accipiuntur, fubitò in illis pedes & membra affetta
immergantur,  Se donec bene incalefcant, p'er horam dimidiam
aut integram fepeliantur. Similiter que Felix blatero*, B. Sonderò*
nÌH4,J.Cafi.Claudinu*,Bariccttm,lib.4.dehydron.1VetkyrusìlVeickar-
du*. Mirifice, inquit Duretus, prodeft vinaceorum ufus tempore
vindemiarum,  fi vinacea exportentur ex torculari in horreum, &
ftragulis operta incalefcant. In his aeger contineat pedes, tibias,
crura aut brachia, vel etiam totum corpus, lei* ay pratticécent-
fojs,  iln'yarien meilleur fous la chappe du Ciei. Itemque Sole-
naaderivinactoium ufu novimus, poft praelcriptorum quorundam
ufum, reftitutos, qui diu multumque cum ifto morbo conflittati,
ita affetti erant,ut incedere vix difficulter poflent* Ac Antonine Sa-
porta.'Calcareuva* a Soli* calore sfittante*,nudi*pedibus efr cruribus,
maxime conferre ipfa experientià docet. Haud igitur filendus eft
'Donato* Antonine ab Altomari : Sed jam tempus eft, eorum utilita-
tes, quas ratione inveni, experientià comprobare, a me ipfoin-
choans, qui cum gravi quodam dolore diu labofarem mufculo»
rum circa ifchiamac lumborum.   Qui dolor ìnfuperab eodem
àrticulo non raro fumebat initium, quandoque etiam in  crurum
mufeulis, modo uno, modo alio fentiebatur : interim circa popli-
tem , praefertim in mufculo fub ejus inflexufubflrato.autin tendo-
nibus juxta rotnlam, interdum autem tibiae mufculi afficiebantur.
Nonnunquam  partes juxta  talum.   Inter caeteras autem partes
fiepius dolore cruciabàr ejus nervi magrr_Tqui quatuor habens prin->
cipia ab oflìs facri vertebris ad plantam ufque pedis diftribuitur.
Quamobrem non nullis adhibitisrcmediis, venae, inquam, fejftip?
 ni^ps,purgationibus,fotibus,caraplasmaris,unguentis,emplaftris,
                                 Ttttt             perfu- 
%%i  . '              Àrthritis & Podagra.

ùerfufionibus, denique balncis tum naturalibus, tum arte para-
tis, cum ab eis parum aut nihil utilitatis percepilfem , ad vinaceo-
rum ufum me contuli : à quibus omninò Deo favente fui liberatus:
& uxor mea coxendicum dolore diu vexata à frigidis, craffis - lcn-
tifque fuccis, nec valdè à caeteris medicamentis adjuta, ex vinaceo-
rum ufu curata fuir. ExcellensTroilus Spcs podagra coxendicum-
que dolore ex iifdem frigidis craffisque fuccis orto magnopere
diu offenfus, ex eorum ufu non parvam percepit utilitatem,quam-
visobeorù paucitatem paucis quibusdam diebus  ufus fuerit. Ca-
tharina Sanfeverina nuper eodem coxendicum dolore affetta ob
jam dittos frigidos cratfofqpe humores, nec non tibiarum & cru-
rum ob eandem  caufam magnam contraxiffet  imbeciilitatem,
ex jam dittis vinaceis maximum commodum ingentemque uti-
litatem adepta eft, fere omninò curata : quamvis paucis diebus ei£
demula fuerit ob eorum inopiam: erant enim eo  tempore plerae-
que vindemiae ablblutae.   Magnificus item artium Se medicinas
Dottor FulviusBcrnardusà dextrae tibiae fìniftrique cruris dolore
ex vinaceorum ufu prorfus liber evafit, quamvis valde extenua*-
taseafdemparteshabuitfet : Percepìinfiiper,Excellenti Hierony-
mo Albertino Philippi regis intimo Confinario digniffimo vina-
ceorum ufum mirum in modum contuliffe, cum podagra raaxi-
mèque pedum imbecillitate laboraret. Et fi neque ipfe, ut intellexi,
nefcio, qua de cauta diutius,neque ut nos infra docebimus, eifdem
forte ufus fuerit,  licet me interrogaflèf, non aliter ut eis uteretur
praeceperim.  Nec defunt alii, qui ex vinaceorum  ufu magnam
quoque natti funt utilitatem, prò diverfis enarratis affettibus
curandis, quos brevitati indulgens jure praetermitto.  Illud tamen
filentio non praeteream,quod nuper, dum haec confcriberem, retu-
lit excellens MariusG.aleora, vir alioqui prudentiflìmus, bona-
rumque artium peritiffimus, nec  minus veritatis araantiflìraus,
ita ut proptereà ei non parva adhibenda fit fides, retulit, inquam,
quod cum  ejus filia nomine Maria, nunc in venerabili monafte-
rio S.Francifcimonialis, tribus quatuorve annis magno ac duro
amborumgcnuum dolorelaboralfet, ut ambuiationis raotusferè
fuerit ablatus, exdittorum vinaceorum ufu adeò  perfette curata
                                                     fuit 
       Medicamenta caput cerebrumd)& artus roborantia.     88} <
j"'. "    '".              '    "''■■"    *    '    '  ■■■  "■  ■  "
rmt,  ut ex inde nullum ampliùs neque dolorem ncque laborem
fenferit. Infuperin quadam ejus fubdita contrarios vinaceorum
effettus fé obfervaffc teftatus eft, haec cum diuturno tempore cum
crura tum tibias maxime extenuatas haberet, motu omninò  pri-
vatas cum pauco admodurnfenfu, viginti diebus vinaceis infidens
ambulare coepit, carneque impleri cceperunt ditta: partes eo anno:
ièqucnti vero, cum eifdem iterum ufa fuitfet, fànitatem omninò»
adepta eft,inftauraris,quae extenuatae erant,partibus. Adhaec quen-
dam infpexit genuum tumore tibiarumque extenuatione fimul
iaborantem, qui exeorundemvinaceorum ufu liberevafit, Etin
feipfo expertus eft, quod ex praccedenti podagrico 'dolore, cura pes
rcliquus etfet admodùm imbecillis,tumoreque affettus, ita ut cura
moveretur, non parum dolerct, ex ufu vinaceoruni tumor &  do-
lor penitus celfarunt, tantumque robur inde adeptuseft, ut non
modo citra  dolorem  amDulpe, fèd robuftior etiam altero pede
evaferit. Quin etiam  eognovi à Cariare Scamnapeco medico &
Phil.perir. magnam attuliflè utilitatem vinaceorum ufum Andraeap
Carlutio , larboranti oedemate magno ac diuturno in utraque tibia,
ubi ne rninimam quidem ex nonnullis aliis medicamentis adhi-
bitis utilitatem fibi comparaffer. Hoc Me.   Expertus eft quoque
Veter Bordini cent. t. obfi. 42: Optimè quidam curatus fuit demer-
fione  femorum in vindemiam calidam poft vini extrattionem, 5c
Biox alius eodem remedio.
      Nunc vero cunttam hanc medicinam contrariis experimenr
tis Caffar Caldera de Heredia incertam efficit: Tandem partes laxas
Se debiles roborare, confilium fuir, hoc decotto : $_■, rofarum ba-
lauftiarum,talviae, galarum ftecados cammilli & myrti an.p. j. cor-
ticum granatorump. fi.coquantur in aqua, ubi ferrum ignitunj
extinguitur, Se pofteà addetur aluminis  aut falis ffcR.Sc tepido
artus foveantur manè& ferò,nec opus fuit ad farfae aut chin«efudo-
tes devenire, licet  unguento de mercurio & dialthea interdum
uteremur, ut par eft in rebelli affettu, nam praedittis auxiliis divi-
no beneficio convaluit. Illud denique fumma attcntione dignum
exiftimavi, maxime in podagra antiqua Se jam habituali, mem-
bris extrema debilitata lapfisj  ne talem podagram perfette curare
                              Ttttt 1              ioten- 
%%a.                 Àrthritis & Podagra.
———*———w-—-...........■     iV«^p"p"w"«pp*pj«p»
intendamus, nam perfette curati in graviora delabuntur pericula,
ignobilioribus membris roboratis; quae minori periculo contra-
età imbecillitate, nexios excipiunt humores, graviori, repellupt
roborati, quo fit, ut qui ppftea lucci recurr un t a. membris igno*
bilibus pulfi, aut faltem non recepti, ad membra principalia defe-
runtur, & cura.vitae manifefto ditcrimine. Hoc Galenus ad vertit,
fic enim legitur in illius contextu in l.de nat.hum.cora. z. text. 5. in
fine: Satius eft enira,ut humores pravi relittis principalioribus
partibus in igiiobilioresdeferantur, quàm quod abignobilibusin
principes depellantur. afpeximus enim faepè in his, quiarriculari
morbo aut podagra obnoxii erant, quodrepulfis ab artubus hu-
moribus eò delatis, illi in principem aliquam partem contenden-
tes,  nomini interitumattulerint, cui ea fola relinquituripesfalu-
tis, fi iterum poflènt ad artusrevelli &c. hoc his diebus vidimus
accidiflè, Se palàm obfervavimusin Reverend. Se Emipentiff Car-
dinali Spinola,fèdis Hitpaléfis ArchiEpifcopo,quem graviter vexa-
tumflc podagricis accidentibus afflittum ex podagra antiqua, ad
vinaceorum ulumDottores aliqui, nobiles certe medici detule-
runt, ex tanto auxilio iperantes  tantoruin male-rum levamen,
erant enim longè debilia extrema, quo facile, noxios excipiebant
fuccosgraviffimisdoloribus, ideò poftalia auxiliafepelieruntper
quindecim dies hujus viri corporis  dimidium in.vinaceis, fine
Ottobris mentis, quo peratto auxilio melius habere videbatuf».
nec tam moleftis doloribus vexari, fed inde lenta febris incepit,
& licet iterum decurrerent humores,  indies intendebatur febrift
fere  femper continua ex bile & pituita, de genere ardentiura in.
progreffu, ut fermentata putredine jam videretur de maiignarum
fortejad cor Se caput videbantur pravi illi fucci recurriffequo gra-
viter afflittus & extrema imbecillitate fuperatus,frigiditatecorpus
univerfum occupante debiiisfimo & formican ri pulfu, animam
( bearisfimam certe) reddiditCreatori,Veneris die i2.Febr.hpr4fc*
prima mane, Domini anno 164.0.
     Artus quoque Tritico ferunt corroborarci Tririci& alionim
granorum acervo medio vas aquae plenum infertur, ilfud exicca-
tur » tritico madefatto. Hàc ratione pedes tegri granorum iftprura
                                                     mul- 
        Medieam. caput cerebrumq] & artus roberantia.     88$
 éOtmmmmm  _           i      '  '        " T.'IH i   - —      i -■     i'
multitudine obruuntur, obrutiq* tehentur diutiusTÈn origo nièdi-
cinae>cujus mentionem inprimis habet C.Plinius.
     Sol quoq-, eft nominatifltmum articulorum carrooorativurn,
ut vocant, medicamentum,Sé quidem vetuftiflìmè notum. Galenus
libro fecondo defimplic.Medic.Facnlt.Ci tS. certe : Fricant partes af-
fettas trito in pauculo oleo fale multo ,  idqvperintermiflìones,
haudquaquà in paroxyfmis, tùm ut fuperfluura orane exiccent atql
difeutiant, tùmutpartibusinfirmisbonam comparenthabitudi*
nera ac robur.   Sicdr Altiùs, item Alexander Trallianus : Silaxl
tumores fint,quos Graeci cedematodes appellant,in quibus humor»
qui influxit, necj» eraflus&terreftris exiftit , fèd laxus& mollis,
tàttgentibus ftatim digitis cedens,fpiritum flatulentupi Se pituitam
humidam aquofanìcj; fluere fufpicamur.  In his igitur cOnveni*
unt potiflìmum & ecratum,quod ex fale paratur,&unttiones,   In
quibus autem illitus, aut unttiones nihil proficiunt , hiyetiam fo*
menta ex fale torrefatto frequentius mutata aptè àccommodantur.
Etenim ab ipfis non modo leniuntur,fed etiam plurimùm adjuvan-
tur.   Ego tanè novi Romae quendam virum longè clariflìmum»
qui fomento ex fate femper uteretur atq,' hinc valdè mìrigaretur*
Quod autem hoc opitulaturomnibus,eftmanifeftum.  Nunquam
enira laefioncreì aliquam articulorum,neo^i tophura excitaffe inven-
tum eft. Confert porrò his etiam calidiore balneo <& ficciore uti :
item nitro,tenui fale,& iis,quae cutem rodere,vellicare & extenua-
re poflè ,  nec non humiditatem intuscontentam attrahere depre-
henduntur. Sunt autem multa àveteribus inventa,nos vero etiam
hujus pulveris magnum fecimus experimentum» Paolos Mgineta t
Auxilii loco fai in oleo tritus Se articulis affrittus, omnibus, qui
praecavent,ne in podagricam affettionem incidant, magnificè prò*
deft,  fi non valdè ficcam habuerit intempcriem_.«   Oribafiut: u-
tuntur ea  potiflìmum muria, quae ex filuris &maenulis fale condii
tis fit.
       Ad tophos quoq; facere fcribunt Paulus Mgineta,£tius,Ori-
bafios, ex  Latinis C.'Plinius, item Scribonius Largo*. ExArabibus
^Avicenna, item <RfpatesUt.de Ajfeclifunftstr. e. 22.   Dixit Galenus»
quod illa potio valet nimis inpaflìone juntturarum,&qui folet pa-
                                   Tuttj              ,i 
 gg6                   Artbrhì* & Podagra.

ti in juntturis,quando parum humidura in eo augmentatur, debet
uti evacuatione in diebus quietis, & fricare juntturas cum fale &
oleo forti fricatlonchoc enini eft valdè utile,ut juntturae non reci-
piant fuperfluitàtcs,ÓV in diflblvendo,quod eft in eis fluxum»& fi re-
manfcrit aliquid poft segritudinerramutabimus^à villà-ìn qua jacet,
ad aliam villam calidiorem.   Serapio : Et Sai tritum & mixtunu
cura oleo, & fiat exeo emplaftrum pedibus.  Hoc eft ergo regimi-
ne,quod conlervat corpus,  ne accidat in iis dolor juntturarum &
podagra.  Inde lob. de Tornamiradlgo Senenfis,Iacob.de Partibus,
Guliel.de Saliceto, atq; Plateariu* • item Alexander "Bene ditto*.
Crato in confili fupereft, ut nervis Se articulis fluxionibus correptis
pr-eftò fimus j nenipèrcceptorum humorum difcuflìone&exicca-
rione.tandemq; nenovosfacile admittant,adftrittione. Huicfco-
po inferviet utiliter fequens Euporifton: l^.Salis bene tofti cochl.ij.
Contund. in mortario optimè,&affunde oleicommunis ^v-com-
mifceapturoptimè,&ferventur ad illinitionem.   Johannes Zec-
 chiu* Confali. V.  Pro articulis liniraentum ex communi Sale ufto,
in pulveremq,-redatto ,  cura  oleo rofàceo completo in plumbeo
mortariò>ufq-, adeò dutto,ut unguenti confiftentiam fubeat, citra
 omnem controverfiara primas partes obtinet.   Itemque  Hiero-
 nymus Cardanus, l. de altm. Godofredus Steegbius, Hier animus Ga-
 bucinius» Iohan. Langius, Zoroafter Ttnellus,   Artus , inquit con-
fuit. 21. hic, ter vel quater in menfe laventur aqua falita,quae confi»
 citur,ut Plinius air, ex duabus partibus falis Se quatuor aquae.   In
 quabulliant falv. ^.orifm. beton, majorana, abrotanum a.Mj. Dein
 Inungantur manus yel pedes hoc linimento : ^..ol.rof. omph.^ij.
 fèlis òpt.3iij.M. mortario.  Sigifmundus Kolreuterut: Debilitas
 juntturarum corrigetur» exhibendp ad intra Theriacam & Mithri-
 datium.  Ab extra & multùm ego per experientiam tribuo Hale-
 laeo, id eft,oleo, cui fai copiofus intritus fuerit,fi continuetur ipfius
 ipupttip.  Matthias Utfrerus : Galenus recens natorum infantu.
 lorum corpus falemodicè infpergerejubet^ quo cutis eorum den-
 fior.fplidiorq*, reddita,ad ^vtrrra&aou/ afiica,, id eft, injuriis exter*
 nis minime objetta fiat.  Dein Sai oleo diflblutum Se illitum arri*
 culis, Arthriticorpm dolores Se crucjatus admodùm lenit &diflì-
                                                      pat, 
         tfftCedicam.capttt cerebrumq, & artus roborantia*     U87.
 **""'""'—"*,p*,pp*"-te-.p-pipppipp«»«ii"«*»^B*i«*pm
 pat. Cujus rei locupletes habemus teftes, -£tium,Oribafium>Scn.,
 boniumLargum Se Pauluml. 7. quorum verba hic adfcribereplà-
 cet:Sciendum,quod omnes,qui fc ab Arthririca àdfettiohe praemu-
 nire volunt,  praefertim vero, qui natura funt frigidioresflc huriri-
 diores, maxime juvent Sales cum oleo fubriliflìmè triti &adfritti,
 non quidem tempore inflammationis Se doloribus inftantibus,feci
 his remittentibus, nifi vehementer ficca temperie praediti fint «egri.
 Omnibus enim, qui hoc modo fricanrur , calor augetur infitus, Sé
 quod praeter naturam eft,difcutitur , exerementaq; confumuntur,
 & affetta membra fiunt robuftiora» maxime fi quotidiè mane «Se
 vefperi,quando dolores remifèrint, per omnem viram hoc praefidio
 utantur.   Sic Hieronymus Gabucinius in comm. de Podagra :
 Sai, inquit* cum oleo tritus, praecipuum medicamentumefle dici-
 tur in podagra.  Itera Thomas Minadaeus in Tratt. de Arthr. ut &
 GalIusEfcheprcuterus,Platcrus,Foreftus.VidusVidius,Ant.Fuma-
 ncllus de multi alii Sai exterius in podagra admodùm commen-
 dant.  Nos quoq; novimus,nonnullos Podagricis doloribus mul-
 tùm diuq; exeruciatos ,  poft paroxyfmum pedes foli aquae falfàe
 pertèmihoramcirciterimpofuiife,muitumq,levaminis inde per-
 cepiffe.
     Nunc 5*4/ oleo tabefeere negatur. Unde Mar fili us Cognatus li.
 Variar, obf. e. .e.Salem oleo non liquefeere, dittum eft ab Ariftote-
 le I.4. Metcor. verumq; id efle, quotidiano confirmatur ufu, ut mi-
 rum fi t,dottiflìmos etiara viros contra literis mandaflè , falem re-
 folvi oleo etiam calfetto. Si aqua vel aliquid aqua- fimile,autcum
 aquacognationemhabens, oleomiftum repcriatuir,  diflblvitur
 quidem, fed nota caufa eft : nam.per Ce aqua,oleù vero ex accidenti
 liquefeit.  Caeterùm  fai in oleo fivecalefatto, five non, foiutus
 nunquam, fedincorruptus,integerq;femperinvenitur. Aecedit
 magnum huic rei teftimonium ex Columellae 1. u. e. 50. dicentis,
 oleum congelatum cum amurca fale refolvi, Se feparari ab omni
 vitio-ncqjVcrendumeffe,nefalfumfiat;nam, inquit,  quantum-
 cunq; adjeceris fàlis, nihilominus fàporem non recipit oleum.Cu-
jus non eft alia caufa , quàm quod fai non refolvitur.  Alioquin
                                                      ea, 
 8S8                 Àrthritis & Podagra»
 »—~^mmmmrmm*—mm+m>\_i i i i y. i i- ■'■ ■             ■  j  \m*mmwm
 ea, quae oleo liquefeunt, fàporem cum oleo communicant, ut re*
 fina.*.
     Verùm Ludovicus Septalius 1. y.Animadverf. bxc prìfecepta
 addit: Quoniam ex curandi ratione hacmagis tuta articuli afiquo
 modo laxati rcdduntur,placet ex Galeni praecepto t.de fimpl. Med.
 facult.c.18. & iEtii, articulos poftpodagram oìeofalito inungere.
 Animadvertendum autem, ea nequaquam utendum eflèjdoloribp
 urgentibus.   Non fuflicit autem inunttio fimplex,fed perfricandi
 erunt articuli oleo ilio falito , ut falis vis terreftris & eraflus altiùs
 penetrare poffit.   Quoniam autem fai oleo non Jiquefcit,fed falis
 micae olei imas partes folùm atririgunt,&vixfaIfedo oleo commu-
 nicatur, foleo ego falem tritum fubtiliflìmè in vini ealidi leviffima
 portione paulatim colliquare, mox falem illum colliquatum aflì-
 duè fpatula cum oleo agitare,&fic oleum falfedinem contrahit:
 vel in fubtiliflìmum pollinem falem con.ritum& oleo admixtum
 femper,antequam in ufum ducatur,diligenter concutiemus.  Hac
ille.  Verùm Hieronymus Cardanus La. de San. tuendà. c.22. ita : Ju-
vat ad tutelam ( Paulo tefte)  fi per totum vitae tempus homo inun-
gat loca obnoxia ( arriculariac  )  inflammationi fale bene trito
 cura oleo bis in die ante prandium Se ante ccenam-j.   Et vix
fumptui aequatur utilitas,in tàm longa affidttà cura artus inungen-
di.  Falluntur etiam, qui putant oleum  miris modis fali mifeen-
dum, nam Paulus hujus rei minime meminit, nec hoc probat. Sed
dices , quid fi materia ex hac unttione inhibeatur,nonne retroce-
det,&periculum lapilli,aut attoniti morbi,autlongae febris afferet.
Itaq; non idem eft hoc,ac fi ficcato jecore aut aliter mutato, prohi-
 beamus eam materiam generari ,  fedfale ficcati* attubusóc oleo _
calefattis materiae tranfito inhibetur,Sé converfà ad cutem eryfipe-
latagignit.
     Sai Armoniacut etiam in malagmata additur, à Galéne,abA-
vicennàfninc à recentioribus, ut a Stgm. Kolreutero.   Hic quoq;,
Sai armouiacns, inquit, àproprietate conferìpodagra.Theoph.Para-
celfios cpnficit Spiritum Salis  Armoniaci,quem ad podagrae dolores
valere aflèverat.
    T^ftro fimiles vires attribuunt Gaknusy 4LtiuhAyieenna,Rba- 
  _________Metfodm.e4fiefyr$briim&& ariuirolorAtttU.     $fo

 fes, C.Plinius & Scribonius, mox recentiores.   Kolreuterus ita : Ad
  ìmpattos articulis humores ob intenfam frigiditàtem,^..olei veté-
  ris flSjt?. nitri Alexandr.ttj.Euph0rb.Jj.Irid.5ij. farinae faenugraeci
  fexta r. 3; j fi. M.   Hoc file. A e ex ilio grege multi Sale nitri feu lapida
 prunella ad dolores difeutiendos utuntur, ut fuprà Pravotins.
       Alumen efr Aluminofia  Balata podagrofis admodùm utilia
  judicant ex  Graecismaxime Altiùs, hinc]uniores,Bernbardos Gor-
  donius, Ugo Senenfis, Vale ficusdeTaranto , Piatearius, Arculanus,
  Piatemi,  Andernacus,Steegbiut. Balneafulphurea,inquitB.Bau-
  deronius , movent fudores efr humores ficcane.   Aluminofia vero co*
 teris omnibus artus róborant.  ìtfunc SeZoroafter TineUnSyl.M. So-
 Vonarola,Panfit, X.ntiertui.
      At aliud per éxperimcnta edottus, Gulielmus Fabricius Hil-
 danuscent.ó.obffs. itemé\\ e cnt.V. obfg$.  hifce omnibus repugnabit;
 poft paroxyfinos podagricos,*»^ */f,  quorum causa Carfsburgijuj:
 yidifti, letto afnxusfuiVpedes tumore cedematofo intumefatti re-
 mantcrunt.  Quaproptef'ut  pars affetta coiroboraretur, nec de-
 fluxiones in poftérumfàci]èrecipéret,fàccuIum , quo hattenus &
 in memetipfp & in aliisfèmpèr cum fucceflu ufusfueram , videi--*
 cet ex Beconic^,Salvia,Iva Arrheric&Primula verisjAbfinthicRo-'
 fis&Granis Juniperinisaquafottis,jcalidèapplicui  , idqjiterurn
 atq* iterura cum fruttu, Poft dies vero aliquot graviflìmorum Me?
 dicorum autoritate commotus, ad majorém adftrittionem cVpa.r?
 tis affettae corroborationem, praedittis herbis alumen quoq; addi-
 di.   Quid fit 1 Sentio protinps alterarionem quandam in intimis
 partibus pedum : mox fequitur dolor,primògravativus.ut vocant-,
 «mi paulatim inacraumtMnfiit,adepq;auttusfuit,utpofthorani
 unamfàeculumabjicerecoattus fuerim.  Dolor per dies aliquot
 continuavi^ ita,ut àriòdypjs ipfum debellare cóattus fueriin.  Do-
 lorerp autem huncce propter admixtum alumen fupervenitfe, inde
 fit manifeftum, quod eifdem facculig perfaepè in aliis, nec non, ut
 dixi, praecedentibus diebus in memetipfo,fed abfq; alumine cum
fruttu ufus fueram.  Cognofces inde facilè,quid de Thermis,quae
ex alumine conftant, cenfendum atep ftatuendum fit ? Etiamfi e-
nimaflfe^as ócàmorbolabefattatas partes corrpborcnt,cutem ta»
                                Vuuup              mep 
              . -  ">                    t        **■ .  %:
   800       . - 0 .->    Àrthritis & "Podagra.

   men adeò contrahunt, porosqjconftringunt , ut corpus ad fudo-
   rem, in arthritide tantoperè necelfariuin, ineptum etEciant. Qua-
   propter ArthriticosadThermas,quae ex alumine conftant,nonnifl
   maximo cum judicio Sé praemeditatione ablegandos effe,ìnde cer-
   tior fattus fum.   ite autem ulteriùs cognofcas,alumen advérfìffi*-
   mumelfc Arthriticis, iterum ad affettum meumredeo.  Arbitror
   ego materiam quandara mòrbìficam ex praecedenti paroxyfmò, in
   fuperficie partis affetta, fuperftitem Se ad infenfibilem tranfpira*
   tionem praeparatam, vi aluminis(eximiè enim, Galeni verbis utor,
   omnia  aluminis genera adftringunt  )  ad nervófas partes retru-
   fam, ibidemq; ejus acrimonia auttam fuiffe.   Alumen enim vim
   quoq, habere excalfaciendi,  autor eft Diofcorides.  Nunquam,
   quod feiam, alumine in arthriticis ufus fui- necj» in pofterum utar.
It  Cùm enim fudor, utfaepiflìmè cum in memetipfo,tùm etiam in al i-
u  is expertus fum, omnium pr2eftantiflìmum , prompriffimum&fe-
ti  curiflìmum fit anodynum in arthritide , cutis Se poti nullo tnodo
   c;ónftringendi, fed potius relaxandi funt. Hac ille.  Vix alienus
   erit Adrianus Spigeliut : Mercatus non rette fentit, omnia baine*
   propter aquam humettare ,  cum thermis&hydropicicurentur.
   Hoc a.j6*i4.iiluftris comes PhiIippusReingrafFarthriricu^,dcmultis
   capitis fluxionibus obnoxip^Joh.deMolartCòhfìliarius podagri-
   cus,cùm balneìs quibufdam chymiciartificialibus ex fale^aluminé,
   Spiritu fulphuris &  nitro uti vellent,fpatio 50. dierum bis terve ufu
   balnei in alvi profluvium prolapfi funt.  Nam etfi his vena: à tepo-
   re & humiditate balnei ampliores Se patentiores redderentur r vis
   tamen aluminis conftringendo cutem, articulos Se habitum cor-
   poriscarnofum, ita fluentes humores cpmpefcebat in venis, ut ab
   habitu corporis ad ventrem eos coegerit. Hac ille.  Hifce qiioq;
   aft,alià ratione aECentietut Ludovicus Mercatus.  Ac ego reni expe-
   rimento firmavi, figo* Prognoftica exequens.   Locus ille Galeni
   l.de Theriaca eft infignis.
         Deiformi*,  Balneis AtftìficìaUbus #luti*la., de Catar-
   rbis fatis fuperqY dixiflfe poflumus videri.   Nocent interdum non
   vi hmnettaìidi,fcd ficcandi nimià.   Lettor quoq. Hieronjmi  Ga.
                                                      buci- 
         Medlcam.tapist cerebrum a) efr artus roborantia.     $91
 —*^——— —«—■—I                        ---.--------.-__M_----M---,-___MM
bucinii 1. de Podagra evolvat.  De his quoq; judicium tulit Aug,
Thonerus 1. 4. Obferv. 2.
     Calcem aliis medicamentis adjicit (ydlenusl. de comp.pharm.
eft Diodori  : ^. calcis vivae 5J. thuris, tcrcbir_th.ammoniac.thy-
miam. a. 5'iij. adipis taurini 3viij. tpumae nitri 31ÌJ. floris iapidis Afii
5i»j- vel 3Ì1ÌJ. olei cyathi.ij.arida cum liquidis córaraittito.   Hoc
pharmacum valdè  commodum eft. Reforbet etiam colletti ones
circa articulos confiflentes, Sé à doloribus liberat.  Hunc lèquun-
tur juniores, utFelix Platerus :  In urina calx viva extinguatur de
cumea  per refidentiam autcolaturara depurata, Iòcus dolensfo-
vcatur.   Idem ex calce & aceto fattum probatur.//^ille. Ac Spi-
ritus ex calce conficiunt Chymici, ut monftratum.
       Fax  Vini Italici in monumentis Medicorum oc currit fae-
pius.   Rhafes ita 1.3. de re med. c.\i. fax vini e alida ttt, dura diffol-
vit apoftemata.Galenut : fy. picis liquida: brutiae tniij. faecis vini a-
ridae uftae libr, ij. nitri rubri tfcfl. Sec.  Addit Se  fulphur uftum.
AEtius .*  falis fordidi, hoc eft, ipfius terrae libram unam, alu -
minis feiflìlis tfcj. faecis vini veteris fextarium unum ,   flores Iapi-
dis Afii  trientem.  Unde ex recentioribus Petrus Bruhefius : Dein-
de ufi fumus unguento ex falibus Galeni Se iEtii fic parato : $_. falis
fordidi h. e. cum terrà fuacommifti, aluminis feiflìlis a. tfcj.fa_cis
vini veteris fextarium unum, hoc eft,  fbjt.. floris Iapidis Afii,vel fi
non adfit,falis Ammoniaci 5111 j. Arida terantur diligenter lìngula
per fé. Deinde adjicitur faex, fimulq; teritur, tùm additur olei ve -
teris fextarius, id eft, libra jf.. diu conquaflèntur,&ad ufum repo-
nantur.   Et rurfus t pedes funt corroborandi oleo e Lateribus. O-
leumStyracinum deferibitur ab.£tio,ejo loco capiatur liliorum al-
borum oleum vel fimile.  Aliud praetereà eft apud iEtium à Gale-
no tranfcriptum, quod & paratu facile & optimum judico noftr_e
indicationi propter Ungula , quae ingtediuntur.   Galenus quoq;
^liud ex Sale defcribit, cui adjicit feci* vini Italici fextarium dimi-
dium_».
     De Urino &hicdici,par eft.IXam Honorius Heringius ad hunc
modum: praefervationis ergo tutiflìmum eft, pedes faepè cum urina
propria mùdare,imòfunt,qui fatentur, Ce ufos maximo cùfucceflu,
                                    Vuuuu 2          e_. 
fa                   Arthriti* &  Tedagte.

exemple/«f/«»»,qui,quia in urinis pedibus vcrfantur,podagra non
follicitari confpiciuntur. Hac ille.   Ac Sigifimnndus Kolreuterus
ita: éenes magisiquàm juvenésàrthritidecorripiuntur , multipli-
cantur enim ipfisfuperfluitàte* propter debilitatera, convalefcen-
tes etiàm ex aegritudine longa , ubi non debite fuerunt purgati So
eorum virtutes corroborata?, pifeàtores item, fullones, bajuli, via-,
tores & maxime omnium illi,qui parentes habuerunt arthriticos. '
        Alia" quoqi inter anodyna fuerunt ditta,& nunc rurfus di-
tenda,ntol.vulpin. & Tax'hunguentumMartìoton, AlgrippàsArre-
gon,unguentumcxfcle,item eiifeptemvèfferti'iombus, quod aliter
atqj aliter paratur, ut oftendit Valeficut de Tarania,EmphBarbarum
Herajdalagma aureum,Se illud, quo ufus eft Meniui Rnfus.   Hu-
jufee generis plura perfequitur Felix Plateru*, item B.Bauderonius,
ut Lixivium ex cinere orfium equhungucntum ex Liihargyrio auree,
Cataplafma Dattylorum , velprknorunf agrefiiumvelcotoneorumi
Hanc  aquam temperai Lotichius, Se vocat Arthriticam exter-
pam .*
         1$*.   eIix.vit.Auguft.                Jjfl.
              aq-vit. C.                       Jijfl.
            '   falv.              •'•■  ■" ='" ..•■■■'■. "
.  '              rofmar*
                 lavend.                     *-3ì*
              ©l.falv.                                       :
                 rofm,deft,                  *.$$.    ♦       f
                 coftin.                         '-•    ^^- r->t
                 volpiti.                     a-5j^-   .'.^'1«: *
              croci                         gr.vV-  v,y-■'—■  •
              opii theb.aq.vit.tif t                      ■*'■■'
              camphetr*                     a .gra. v.
                 M.  s. •©KèWrwaflcr.
 Atti,  inquit tonfult. 21. Zbred/lerTihellus ,  fuperioribus:medica«J
 mentis fanitas redintegrata no fuerit.erit fané &alterum etficaciffi-
 mura remèdium experiendum, quo ego faepius in difeutiendis pi-
 tuitofa: materne reliauiis,.trj/^*/J/w roborandi* fèliciter ufus fui,&
 tftboc;
                                                      l£.te- 
        Medicamento caput cerebrum ci & arto* roborantìa.     So|
 ———---------■■        M_-IMMM.--^---^PnB<PP<PPPP-P«PPPP*aMMMI
          ^.   tercbinth.
               thuris     a.Jiij.
               nucismyrift. j^ij.
               chamaep.ith.
               centaur. .
               fl.hyperìci a.Mj»
 Infundantur omnia in vino raalvatico , ita uttegantUf per horas
 viginti quatuor, àsfiduèquemifceantur, deinde in vate vitreo,ignt
 prirnùm leniori, deinde fortiori, confueto Chimicis more admo-
 veantur. Tres ab hac deftillatione diverti liquores mànabunt,ficut
 calore, ita & viribus differentes, ex quibus feptfum collettis artus
 illiniantur,inchoando à primo,ut minus potente. Tertius,qui ole?
 formam habebit, pretiofisfimus ac efficacisfimus adeò erit, ut vel
 minima ejus gutta primo admixta, eum longè pracftantiorem ied-
 dat. Medius mediis pariter viribus praeftabit.
      Cattili pelli* quafi^occultivi prodeflè dicitur. Nam Mianut
 ita : canis fluviatilis pellem ad calceamentum redattam pedum
 ac nervorum morbum egregie curare. Item Sextus ac Scribonius
Largns. Molti*, inquit hic, profuit ad corpu* in duplici calcio pellen*
caninam habere.  Qu_id fit duplex calceus, exponit Johannes Rho-
diu*. Non alienum erit, i|lud rurfus repetere, de quo lib.i. de hot
 morbo meminimus.:Ut exploraripoffit, inquit Marce jlus, exlaten*
tibus morbis, qui fit ille, qui vexat inftrmum, comprehcndiq- qnalìtaM
vitiid pari vifcerumpofftt, catulo* foeta canis latteni die ac notte
com eo,qui laborat,accombat. Jspofieàfiettusinfticitor^ranslatusqua
in eo morbus , haud difficile notatur,  ita tamen „ ut ager ei lac de fioè
ore frequenter infundat. Eum tamen catulum, cttmfutrit cxfettus»
obrui oportet.  Nec ab re eft, fi triduo idem catulo* vivens com agro
maneat. Vitium enim agri tranfire in eum ufque adeo certum eft,  ut
moriatnr catulus, hominemque morbis latentibu* relevet.   HinC Pe*
ter Borelluscent.y. obf.2%. cujus verba quoque fuperìùs pofita fue-
runt.   C?terùmFclix Plateru* ex fùperiore opinione : corium cani*
applicatum proprietate valere creditur. Hieronjmu* Merckrialii
stuoque : Sunt etiam, qui gypfoobducunt crura, utconftrihgàn-,
turili* vi*»  nepeimitwnt.humores fluere. Soleo ego uri caligig
                               Vuuuu j             fattis 
89,4»                Àrthritis & Podagra.  __________-  _^_,

&ttis ex corio canino, nani fiunt caliga? ex hoc corio, quibus con-
ftringuntur crura. Nam expertus fum, hujufmodi arttis ligationi-
bus fattum effe, ut fluxus humorum ad pedes fit penitus inter-
ceptus. Nam corium caninum hoc habet, ut in ea menfura, in qua
femel pofitum eft circa partes, nunquam vel extendatur vel relaxe-
tur & proptereà eft optimum ad cottftringenda crura.  Sìgifmundue
Kolreuterus; Cajigae ex pelle canina fatta?anguftae, ut pedibusùn-
dique adhaereant, podagricos curant,& inpoftèrum praefervanc
ab illà. IVeckerut Se Montuut : Si, inquit hic, ex phocae, leonis, lupi
aut vulpis corio elaborato calceos  quis geftet, pedésnon dolebit.
Gal. Valerianus, prodeft induplici calceo pellem caninam habere.
Scribonius : Fibrinos calceos feu ex pelle libri, caftorisvè utiles eflè
ajunt Pjin.ócAl.B. Hac ille. Job.Rhodius: podagricos pellìbus vituli
marini calceari jubet Plinius Valerianus lib. 3. cap. 4, quarum Sé
fyfarcellus memmit cap.56. Quod occultae proprietari adfcribit
Hollerius de morbis internis lib. j. cap. 63. Sic etiam Bricius Baude-
ronius, qui cothurnum inde confici jubet.  Verba Capivacciiinfra
opnentur-j.
     Pelli* Vulpina fimiliter conducere putatur. Nam Sexeut Pbilo-
fophut ita : De Vulpina pelle interior pars ealceamen forum fiat, de
podagrici utantur,leyìorem inceflum hàbebunt. Ac Arnoldus Villa*
novanus: Pellis vulpis circumvoluta pedibus, quod carnem tangat
interior pars peljis, podagram cùrat.  Nec non Hieronymus Mercu-
riali* in confi 102. Soleo ip hifce cafibus curare, ut aegri diu nottuq;
pellibus vulpinis nudo corpore integantur.  Adjicit  Se hoc Felix.
Plateru* : Ad corroborationem alii Decottum,in quo vulpes exen-
teratas diu coxerit.
      Cafiar Schyeenckfeld Àfterula flore ajbo odorata* decottum
jdt fotu articulos firmari, & quidem vulgari experimento.  Item
Geranium Columbimm, SedumSilefiacum majus,Primulam veris odo*
ram,Uvam fffuercinam laudat.
     Sùmach majoris potentiae efle exiftimatur.Valefcu* de Taranta
enim ad hunc modum: Dicimus etiam, quod fi folia & fummitates
Sumacbfcum quo parantur pelles caprina:, conquaffata coquantur
maona, in qua ponantur alumen Sé fai commune, Se indelaventur
                                                     pedes 
       Medicamento tfyuteerebrum&lY artus roboraatia.     $oj
 "m......»    ■    '■*" ■'■"""   i ' n r_^_»_-«—-—_w---wpw-m-«»—,,
 pedes Se genua, Se aliae juntturae,fine dubio tales juntturae raultum
 roborantur Se defcnduntur à fufceptione fuperfluitatum.  Et fìfii-
 mach non habes, fac cum corti ce mefpuli & mirtae, cum alumitte Se
 fulphure, vino &falvia,cum tale in lixivio decineribus quercus, Se
 £acit opus miràbile julfuDei,cui fit infinitushonor & gloria. Amen*
 Sumach quoq; utitur B.Bauderonius.
      Nunc Amuleto Sé tstÉ*oi7rìot i prout in mentem veniunt, per-
 cenfeantur._4/?.fttW.r Trallianus vocat (pvmkdhdCpoef, te^jc psufite,
 -wiftii'-eàque eodem autore funtNcrvi Onagri Sé apri Se ciconia.  Ac
 autoribus Montuo Se Kolreutero, nervi vulturi*.
      Torpedo:Aìtius,Marcellu*,Plateru*, hinc ÌVolftus.
      Lepori* tali fi aliiganturj/.£*</?/, hinc Montuus, Varignana. Si»
gifimundusKolreuterus : pes leporis vivo abfciflus,portatusque dolo-
 res podagricos mitigare creditur.  Nunc fic Plinius lib.z8» viventii
 pes abfeiflus portatus continue. Kiranides : acceptus fi nomine pa-
 tientis & circumfufpende dextrum dextro, Se è cónverfo : fanguine
 etiam calido illinitos pedes, perfette Canat. Verfus Homerieu* i
         Concio turbata eft,fubter quoq; terra fonabat.
     ifMagncs lapis : Ci geftatur; quemadmodum Rhafes .'Et dixit
 Phinicinus, quicompoluitlibrumdelapidibus,  quod magnes fi
 fuerit ligatus in pede podagrici, curatur. Hinc Johannes de Torna"
 mira. Item Hicol.Nicoli : Dixit Figineus, qui compofuit librum de
 lapìdibus,qpod fi magnes ligetur in pede podagrici,cura tur.Albert
tus Magnus fimiliter.
     Chamaleontis caput Se pedes dextri fìniftrique, Se aquila calca»
neus  ; Rhafis : Et alius Philofophus dixinfi accipiatur calcaneus a-
 quilae,& ponatur ligatus fuper pedem aegri, curatur, ita, quòd dex-
 ter fuper dextrum, & ècónverfo,&juravit,quodfitverum. Sic&
<%{icelaus Nicoli, Kiranides. linde Arnoldus Villanovanus.  Rhafes Sé
 aquila pinguedine utitur. Dominicu* Leonu* : A proprietate dolo-
rem artheticum fedant,  &abigunt nervi ex collo aquilae & dorfò
 extratti,& fuper collum &fpondylos patientis alligari.Eadem vir-
tus eft in calcaneo aquilae.Sic SéHier. Montuus Se Anton.Guainerius,
        Pes te fiudìni*; Rhafes: Et dixit Tortor, quod fi ponatur
pes teftudinis fuper pedem podagrici, curatur.   Hinc Vafigna-
                                                        na, 
 t<)6                  'Àrthritis & Vodagm.
     wn ili i1 ' ■       »l jm.i i .      u. J      mmmmmmmmmmSmammmmmMWmmmM
 na.TLt Hieronymus Montuosi Pes teftudinis fupra pedem dextrum,&
 finifter fiipcr finiftrum applicatur. Arnoldus ViUanovanus : Item al-
 ter dixit, quòd fi pes teftudinis dexter ponatur fuprà dextrum, de
 econtxa,valet.SylvefterRattray: TeftudomafcuIa»quae cognofcitur
 ex levi ipcifura, fub inferiore vefte alligata membro, fanat arthrj-
 iidemdZeinerus Solenander: Addam hoc naturale remedium ( lubet
 fic nominare, quee Graeci <p*vcr.*o. & (pvowà taBiofn\ot yocant) cujus
 ego experimentum vidi hifce meisoculis.Cum anno quinquagefi-
 mo quintoNeappliMedicinam facerera,ufus lum familiari teriEpi-
 feopo  Stabienfi Joanne Fonfeca, Hifpano Theologo, is^graviter la-
 borabat arthritide : quapropter cum ubique auxilium implorare^,'
 remediaque undique conquireref,intelligit Monachura quendam,
 ex iis, qui fuj? paufily pò moine ante portam habltanr, ex gravi ar-
 thritide curatumelfe,remedio qpodam,ex iftis,quaealligantur: ac»
 cerfit Mppachum ad tè» ut intplligeret, ppratuspe eflèt, Se quo re*
 medio.Monachusycttit,lèxàgenarius,narratfequotannisarrhriti»
 de corripi folitum, inque plures menfes detineri morbo tara gravi,
 ut etiarn poft paroxyfmura pedes jfaumofficium non facerent,  nifi
inniteretur baculo : addit te varia Sé mnltiplici curatione ufum,ni-
hil prpfeciflè : tandepa Ce incidale in Siculum quendam,quì prò ex-
periménto certisfimo, /raodfubfcribemus, dpeuerat :  quo poft>
«piani ufus eflèt,cqepiffe paulatini melius habere, atque cum piultis
menfibusliberum eflèà paroxytmo,genua,qu^ humore mirum tur-
gida fuerant, defèdiffe, caeteroso^ue pedum artfculos egregie detu-
muifle, adeò ut jam membra agiliora finefeipione levarentur. Rc-
mediiim hoc eft; accipiatur teftudo mafcula (cognofcitur inter cae-
terà ex caudac diferimine, Sé levi fubinteriore teftaincifura) ubi
luna fuerit maxime ramine dimiputa,priufquara cum Sole conjun-
gatunamputen tur vi vae crura omnia,ea confuta in facculos expelle
haedinaanguftps; alligenturrpembris patientibus, ita ut dextrum
crus teftudinjs,jdextro cruri aegrptantis retpondeat, finiftrum fini-
ftro : item anterius crus dextrum, brachio dextro applicetur,fini-
ftrum finiftro.  Quo loco alliga ri debeat, non expreffum fuit à me-
dico,Monachus fupra genua fufpenderat: & in brachiis fupra cubi*
 tps. Hoc remediuity cupi fuit; £ jnonacho exppfitum Fonieca., tum
                        "  ''  ~                       tem- 
       Medicamento cdput cerebrum^ & artus roborantia.     %qp

temporis  non  adfui.    Pofteà cum Epifcopus haec mihi retu-
liflèt, voluit, ut ipfe Monachumconrenirem,&omnia dilige»-
terconfiderataintelligerem, fi quid aliud defideraretur in reme-
dii fufpenfionc. Convenio ipfe monachum, colloquor,nihil intel-
lìgo praeter jam à me fcripta : contretto juntturas, inverno detu-
B-uiflè: &quae ipfe ante r.liquot menfes fufpcnderat fupra genu,
tuniore diflbluto jam deciderant in pedes, Se parum aberat, quin
exciderent: cum rogarem, quid caufae effet,  quare non paulatim
ftringeret alligata prò ratione 'tumoris decreféentis, refpondit:
expettare,utomtìinò tumore retbluto,exciderent. Addidit, ex his,
cum primum alligantur, aliquid putrefeentis odoris expirari, fed
ftatim illud difflari exiccatis cruribus fànguinolentis, nihil praeter-
eà incommodi eflèretulir. Is idem monachus  longo itinere per va-
rias ambages, me pedes e coenobio eduxit, ut  oftenderet, quàm fé,
rettehaberèt.Poftquam rem & ita habere intelleximus, aptavimus
idem remedium EpifcopoSrabienfi, quod poftquam alligaffem,
corpi t pania tim habere melius: quo tempore inde cumD. Bernar->
dino à Mendorra, HifpaniorumRegis tura Ammirali, triremibus
profettus difcesfi,atque virnm reliqui, neque intelligere pofteà po-
tui,anpenitùsrConvaluerit. Horum omniurthóc multi alii dotti vi-
ri teftes effe poffunt,&pr_ecipu« excellentisfimus noftro feculo me.
dicus,Joannes Argenterius fidem facere debet,  qui cum haec age-
rentur, praefèns fuit. De differentia teftudinis nihil addidit Mona-
chus:tamen Ci quid inde auxilii fperandumfit, arbitrorin podagra
frigida applìcandas terreftres ,• in calida aquàricas : Pam illud diC-
crimen obfervare foleo, ab aliis primum edottus, in unguento
quodam, quod ex teftudinibus ad arthritidem compono,quo alias1
fum feliciter ufus. Nolim hoc aut fimile remedium parvi fieri,quod
ab ufu communi, aut à ratione alienum videatur : nam multa funt
in rerum natura, quae experientià talia comprobat, licet ratio nihii
inveniat, quo illuddijudicet. Excellétiflìmi ante nos medici illis uft
funt,&divinisfimoGalenus utitur fubindcqueraadmodum paflìm
videre eft,& Alexander Trallianus fidem facit 1.7 c.%Haclenus ille,
Nunc Se Kolreuterus, Georgios Scbenckius & Hon. Heringius pedibus
teftudinis aliquid autoritatiiaflcrunt.
                                 Xxxxx             Ara- 
go&                 Àrthritis & Podagra.
■  ii   ■■— '   '   M —        -----------■'  ■"......
     Aranea : Kyranos : accipe araneamhorà, quando neque fol,
neque luna lucer, & abfcinde pedes ejus pofteriorcs, & liga eos
in pelle ccrvinà,&alliga dextrum dextro,c)c fittiftrura finiftro pedi,
podagram fine dubio fànabit.
     ^Vulturi* & Mihi caput, eros Se corium: Galenus n. de Simpl.
Med.fac. tyiib.de Theriaca adPifbnem. Itemque Rhafes: Corium
cavilla;, fi ponatur fuper podagricum, dexter fupra dextrum, fini-
fter fùper finiftrum, juvat manifeftè. Serva, quia magnimi eft, dixe-
runt, quod pellis calida multùm, fi fuper eam fedeant podagrici,
Se quihabent humiditates, valet eis. Scribonius :Plinioslib.yo.pulvis
 ejus cum aqua, vel pedis fanguine ejus cum urticà linito, vel ejus
fumo, velpennis eorum, cum primo nalcuntur.tritis cum urina.
Hinc Felix Plateru*, Weckerus, Epiph. Ferdinando*., Montuus, IVol-
pbiu*,Kolreuterus,,Heringius..
     Mufiela cinis : Galenus de fimpl. Med. fàc: Ptinisù. Se Kiranides*
     Tosonia radix:  L. Apulejus: Ad Ifchiadicos herbte pecunia.
 radicispartemalligabislino,  eumque,qui patitur,circumeinges..
 reseftlàluberrima. Avicenna :Pceon\a confert podagrae. Alcbinus:
 potatur radix pceoniae,confert dolori juntturarum.
     Verbena:  Valefiut de Taranto : Verbena-gettata recens circa
 columnas pedum juvat viribus occultis..
     Cimbalaria: Frane, dePedemontio? ex illis, eft cinibaleria fub
 cervicali polita, quae eft propria. Haec fufficiant.. Feftino ab hoc
 genere refugere.
     De Tranftlantat.iOne^utyocant, Arthritidis Rev. Dn. Balde diC-
 ferit, Se nunc Johannes Sopbronius Kozak.fH.ei periculum fecerunt
 nonnulli, ut Helmontiu*, Peter Boriilo* Se alii.
     Nunc facile eft,. haec omnia aeftlmare.  Cui jam non liquet,
 curationem capitis, Cerebrique femper Artbrìtidi fruftrà adhiberi*
 Quim inaniter cuti capillorum capitis r qua extant fiuurae, nìfper-
 guntur pulvere* l Ac reliquii quam,, quaefo, levationem hu j us aegri-
 tudinis velfuffituyeliUituvclfubftratu afferre poterunt? Ptarmi-
 ca quidem Se mafticatoriaCetnnx Canguinis detrahunt, qua humor
 Articularii morbi continetur.  Aft autores illi quàm vane illorum
 rcnxediorum vi opinantuc humorem Cerebro, ceu hujus mali fonte
                                                        de- 
       Medicamento caput ecrcerume^ & artus roborantia.     $99
 ■■"^—p-ppp"-» —-' - ■■ «--■^-----«mmppWJpp»p»»Wppp»p*«J»Mp^p»"»ppp»-*|p»   1  ■   '■■
 devo cari ? Igitur id remcdii.gcnus longè alia ratione proderit. Quae
 ex Mercurio confetta medicamenta, ut Mercurio* dolci* Se praci-
 pitata*,C*liv*m faciunt, ea aliquid conferent, illa arthritide affligen-
 tc, quae ex Lue Venerea quafi efflorefeit.  Et hoc eft, quòd quidam
 articularii eà via ad fànitatcra perdutti fuerint. Caeteroqui ea Mer-
 curialìa, ut vocant,medicamenu, hifce a:gris non modo non faiit-
 tem, fed peftem parare poterunt. Quanquam ipfa&admotu non-
 nihil prodeflè poflè videntur, contendente Deodato. Unguenta Ce-
 phalìca, ili* cerebrum affocando, iftx anione* capiti* haud dubiè no-
 cent. Profettò mfdinit (d^I"':**J*rìl r,ir3n;<h non Qerebrìy non hepa»
 /^fgd fangyip;- rationft.n habrat rrnvimè. Gryrrclf &compofitira
 eximii ufus haud eft. Nec eft tam fàlutaris potus granorum Ceffiac
 herbae The. Quofdam eo haud curari potuitIe,experti fumus. Expe-
 dit vero opium aliquando dare. Si dolores nec duttà alvo,nec miflb
 fanguinefiniuntur, -^i#/»fudoriferiscontùndi podeft,quòfangui- //
 ni- compefeatur impetus, vitiofufque ille humor exhalctur. Non-
 nunquam fanguinem rurfus detrahi ,Se tandem opium eo, quo de-
 cet, modo offerri oportet. Illud vero externisremediis admifeeri,
 utile haud eft. Eorum quanta eft varietas ? Eam non ignoratile, fatis
 eft.  Emplaftrum Diacalcitbìdis quàm multis fuifragiis  probatur?
 Illud vero artubus jam refettis  impofitum ,  etiara cutem exeft.
 Multis inde fuit faftidio. Reliqua omnia dubiè medentur. Nunc
 magis quàm oportet, conftringunt cutem, ut ejus quoque fpiracu-          %»
 la occludantur. Cautio igirur femper adhibeatur. Nec vinacea tan-
 ti praefidii erunt. Ea quidem, uttriticum, humores evocare credun-
 tur. Simili ratione adhibetur arena. Nec Sai nec Sai Ammonìaco*
 femper funt remedio.  Nitrum minus nocivum eft, quàm alumen.
 Hoc in aliqua eft damnatione. Cuiidam certe feio iWudbalncumCevt.
 Lixivium artificialet quod eftapu&D.D.Sennerium, vehementer
 obfuiffe. Id,credo,ob admixtum Alumen evenit. Quàm yehenna-.  '
 txinnrr.lnf rhprmTtìoftenditlib.4. obf 2. AagufiìnmThonerus,exp.m. i<*<T
 tofiUuftfibus, inquiens, exemplis relttcet,podagracuratr nonconfiftere
 in externìs prafidiis, partes recipiente* corroborando & exiccando : quin
polio* ratio habenda vifierum eohtocJioniinfervientium, £f membro-
 rum mihentium,  quorum culpa humoris vitiofigeniti, per viat ton-
                                 Xxxxx 2             Ve- 
©60                 Àrthritis & Podagra.
    L J _ _J_________________________________.j___________|»    —    IMI----------------—PiI     " ' *
ve,dentes non excernuntur, fèddiutius re tenti, dum in vafis coacerva-
ti enfiar fiumi nis alveom excedenti*, exitum quare ates, redundore &
qaaquaverfum fé exonerare folent.  Caute igitur ac circumffecle agen-
dum, fi podagrici* confitlendum.   Quibus ego externis remediis ufi
eonfueverina, privato libro exponam. Natura etiam, impeto fan-
guinis fèdato, evacuatàque mafsà fanguinea, articulos fpontè fir-
mat.  Haec eft  & morborum expultrix dcornatrixquaquemern-
brorum per morbum vitiatorum. Attendenda & eft propnetasNan
turae, ad quam Helmontiu* illam vim, ut vocat,formatricera calcur
lorirm veficat & artuum refert. Cbymici enfiate vini, h.e. ex Tartaro,
ex calce, ex urina, ex vìtriolo, ex nitro, ex fulphure, ex alumine medi-
camenta varie confici unt, quibus & prifei  ufi  fuerunt-,.   Ars
Medica igitur non  tara novitiisinventis, quàm modo parandi,
a junioribus perfici videtur. Mcuni eft, femper ad originem reme-
diorum rcfpiccre. PelUs vulpi* injici poteft. Reliqua tanti haud funt.
Amuletorum quaedam flint inefficacia, nonnulla prorfus aliena,
pars quoque ridicula.  Torpedo  torpido* reddit pedes.   Qui igitur
poteft eflè auxilio ?  Vulturis volatuz eft velox, celer quoque curfu*
lepori*.  Indemortalcs forteaugurantur,utriusque nervos acpedesv
occultum in modum opitulari. Sed cur ex pede teftudinis fimile eft
remedium, cujus greflù nihil eft tardius ?  Repentium animalium»
alfukantiurn, currentium, volantium partes certae petuutur, cur
non & natantiumbeftiarum artus ? Nunc verfum Homtri in ore
habere ac  canere faepius, quanri erit praefidii ? Talium remediorum
ferax eft levitas.  Haec prò medicamento dare potis eft , quìcquid
veliti.
                      CAPUT  XV.
                           Dcl,
               CAUTERIÌS.
      Militi & Cauteriìs, veficatoriisàj, ut vocant, articularios curane,
      ut Altiùs, Paulus, A Iman fior Albucafis,Rhafis, exjuniorìbus Ni-
col. Pfic. Florent. Valefeus de Tararti a, Antonini Guainerius,ffranc. de
Pedemontio. Singulare, inquit Joh.Matth.de Gradi^tiam eli adpra-
fervandum,ìta ut fiant vefica cum Cantbaridibus,vtl melle Auacardo-
rum velalio fimili in brachii*v ti in manibus, vel ttiam fadendo caute-
                                                      rium. 
                       Cauteria.                       poi
" ■ ■      ...il   , -.__— |.....  ., -, i    I    ■■...........
rium, ut feci ego in mano in magnifico Domino Alexandre Spinola
Ducali confiliario, qui erat totus art beli coi : pò fica nunquam reciditta-
vit, fed fi fiant veficatorio, tene amar aperto ulteraficalpeUando locum
€7* frisando cum re afferà, ut exeat virus velaqaofitas bumorofia per
multos dies.  Atque rationem hujus remedii pluribus cxponit^r-
ettlanus.Unde Jacobus Douynetu* L4.dc his, inquit,v\de Arculanum.
Et paulò posi: vir mihi conjunttisfimus jurcjurando affirmavitf
dura Rotornagi ageret, viditfetè arthriticum doloreIevatum, do-
ttum fortaflè ex difcipf.naArculanicom:inlib.o.Rhafis adReg.
Almanf. admoto phcenigmo extecundo cortice vibami minutim
concifo, paulò infra partem affettam eo phaenigmo vefica excitaw
eft detenta.veficam illevirol. rofàceo, eoque modo ex  arthritide
convaluit. Hac ille. Pluresque cauteria probant, -ut Job. Andreas *
Croce, Benediclu* Vittorio*, Vefitliu*, Solenander, Car. Pifo ,Job. Zec-
chiu*, Petrus Brabefius,B. Bauderonias,Baefidorpios,Lìbetafa* deLibe-
rati*, Gabucinius, Rìverius. Sigifinundus Kolreuterus ita: cauterizan-
di modus meorum Prajceptorum in Italia  mihi  multùm placuit,
eo iridem utuntur in hotpitali Santtae Mariae Novat» Fiorenti*»
qui talis eft: Corium folidum rotundum Marcelli feu Julii aut no-
ftrae monetae quarta: partis thaleri magnitudini^, in medio  fora-
meli rotundum nummi, vel quadrini latitudinem habens, loco
apta tur, in quo inuftio fieri debet, parfque ad circumferentiam
duorum digitorum vel trium latitudine, unguento aliquo defest-
fivo,ex rebus fcil. frigidis Se ftipticis, ut ma terierum affluxum rc-
tropellat,  circumungitur, deinde per foramen corii cauterium
ignitum imprimitur , ut cutis tantum fpiffitudinem pertranfeat.
Hoc modo cauteria quatuor inurebantur ad utrumque mufculum
Deltoidcm utriufque Brachii, Se fub utroque genu in parte Syl-
veftri Pifis Hìppocomo  illuftriffimi Ducis Fiorenti* Arthriticov
cujus nec manus ttee pedes fuo apta erant munioobeun do, poft
paucos  etiam dies ad fblida rediit exercitia.  Quidam ftupefa-»
ciunt locum, ne percipiatur dolor  ,  quod in delìcatis Sé pufillani-
mis fieri abfque meo tamen confilio poteft. Debent autem inuftio»-
nes apertse teneri , ut materia inde poflit expurgari, cujus cauta &
                               Xxzxx $              fiunt, 
 poi                àrthritis & Podagra.

 fiunt, imponendo cicerem velgiobulum, aut pilulara ceream, fu-
 perponendo folium haederze vel cepam tritam cum melle & buty -
 ro.   Admìtriftrari debent noni infra decimum quintum annum
 «tatis, vere & autumno maxime,aliisq; temporibus temperatis, in
 corporecobufto, benepraeevacuato,manè,fatta priusexpurgatio-
 ne excremcntorum ,  in loco convenienti,ficut in particulariura
 membrorum doloribus cxplicabitur. Utilitas ipforù eft pracfervare
 ab incurfu accidentium fubfequentium dolores articulorù, ut dis-
 locatione,notatione; confortant praetereà fuo calore membra,  Sé
 calor in ipfis jam confortatus materiam jamfluxamfubtiliat, po-
 ros aperit&promptè refolvit,  maxime caulà exrftentcfrigida,iu
 calida vero & multa noceot,extrahunt etiam mareriam de profun-
 do, viamq,* praebcnt,per quam pofteà expurgetur: tuentur praetereà
 loca circumvicina à multis accidcntibus malis,divertuntqs fluxum
 materierum,haec de attuali cauterio.   Potentialibusperexperien-
 tiam  Se probabiles rationes non tantum tribup,ufus tamen eorum
 frequens eft in excordibus Se pavidis, unde & materias ipforum
 tradam» quo Medieus ex omni parte fit paratus, poflunt igitur tu-
 tiflìmè per corium Sccircumpofitionem defenfivi Cut in attuali di-
 ttum eft ). fieri, majoriq; haec indigent diligentia,cum diu prapt,&
 operationem tarde perficiant, ob dolorem etiam & calórcm unde-
 quaq-.materias ad fc trahunt,neq; latìus,quàm fitintentio medici,,
 proferpant.  Fiant itaq. fphaerulae feu maflae ex fequentibus,inq.
 excavatam corii partem ponantur,ut cantharidraus, allio,  nam-
 mula,pede corvino,latte ficuum,calce cura fapone Adatte ficuum,
 item cantbaridibus cura fermento & pauco aceto commixtis; vel
ex hoc,quod eft fortius:l^.Nafturt.pyrethr.cortìcum,radicum cap-
 parorum an. in pulverem redatta mifceantur cura lixivio cineris
 ficus,formenturcji fphaerul.e,& ligentur fupra locu,ibiqj perfiftant,
 donec eomburant,vel locus nigrefeat, aut ampullae feu velie* cle-
ventur, quibus apertis locus aqua calida obru>.tur.  Aliud fortius
 Se expertum :IJ_-.  calci* vi v*& cantharidura an. trita in pulverem
 cum fapone Gallico informam unguenti redigantur,& fuperpo-
 nantur,locoprius perfricationem cura aceto acerrimo calefatto.
Sunt ce alia plura qu* indebita quantitate Se tempore adhibita,
                                                    idem 
                          Cauterio.                     003
 "11       1                     ------   -
 idem pr*ftant, de quibo in locabilibus particularium membrorum
 medicamentis.  Debent tamen fimiliter, ut in attualibus dittum
 eft,Se potentiales corrofiones feu cauteria aperta fèrvari. Hac ille.
 Percuravit, inquitparte a. Dift.Parac. Eraflus, pfurimos hifce an-
 nis elapfis Chirurgusfeliciffimus D.Andreas Perufinus Romanus.
 Iraprsflit autem *gris cauteria fub genibus & humeris quatuor :
 catapotia leviter purgantia dedit ex brevibus intervallis per anni
 fpatiura utenda.  Verùm idem autorconfili: 20.ad podagram: Solo
 diureticorum ufu qui convaiuerit,neminem nòvi. Eadem prope-
 modum ratio eft cauteriorum.  Etenini multos eis ufbs feio,  fèd
 absq; purgantium crebra ufurpatione parùm adjutos obfervavi,
 tamctfì cotttuliflè inficiar! non poffum. Hac hic. Atq; Peter Potè-
 rius , Helmontius „  Francifcus Ofvvaldue Grembi Se alii cauteria
 tanti non faciunt.
     Veficatoria articulis dolentibus admoveri, par non eft. Fonti-
 tuli autem, finità Arthritide, plurimùm aliquando afferunt utili-
 tàtis.Ita fentìo,ita judico.
  DeZ)/Wil.5.deCat.fatis dixiflè poflìimp yideri,eo volumine ciba-
ria hominum fàlubria&infàlubria curiofiùs dijudìcantur.  Quod
 laboris genus mprtalibus non poteft efle nonacceptum. Iis natu-
 raliter infituseft amor vitae.   Hujus cura igitur femper *qua eft
 ac jufta.. Jam vero alimentis maxime  vel fervatur valetudo vel in*.
 firmatur-. Romanus Capiens,Seneca graviter in inconfultam illam
 fòrti tudinem perorat ,qu«. nonnulli novos, periculofosq; ac perni-
 tiofos cibos ludibundi ingerebant.. ltfon enim nifi remotorum li-
 terumpifcespctebapt,nrtivo|ucrcsperegriniaeris, nifiignot* ter-
 ra animaliumvifcera,niftdcniq;:afleni temporis fr^       Nullus
 milesin ulta pralio'tànT prodigus vit* elfepoteft, quam hic , qui
meni* accumbitepulans. Prudentis eft, nunquam nifi fato urgen-
te ac neceflìtate periculum adire.Sarihfidiarum. Se ufitati cibiinter-
dum ftruunt.  Horum varietas &abundàntia quàm non dubiè no-
cet? Pudendacupiditasaut vitiumhominum !:  Beftia pr*fentito-
 dorando nocentia,nimiam horretfatietatem.  Non bruto,fed hò-
 minifc rationispleno animali maximeneceffaria eft feientiavitan-
                                                   do rum 
£04                 Àrthritis &Podagnt.
dorumciborum acforma falutaris vit*.   Quid ergo prodeft illa
intelligentia,quà reliqu* defic.unturaniman.es? Nonne ifta libi*-
do prawalet ? Illiusne & luxuriae fupplicia erunt hi ipfi morbi,  Ar-
ihritis,"Podagra # Ificbias ì Hoc tàm varium corporis malum qui-
bufdam occulto ac innato Vitio Facultatis illius altricis contingit.
Quare homines omni *tate,maximè tamen faeculo luxuriofo inva-
fit.   Nunquam piane novum fuit,fed aliquandor<w7«f.  linde &
hoc verbo utitur C. Plinius l. 26. e io. Podagra morbus rarjor folebat
effe,non modo patrum,avorumqj memorid,verum etiam noftra,pere-
grina & ipfi.   Nam fi Italiafuiffet,Latinum nomen invcniffet.Infa-
pabilis non eft credendus : quippe quoniam & fronte defiit, & in pluri-
   bus cura. Spontè, hoc eft,mutato vittu,ac in pluribus,  non
         lege vit**- hoc eft.  Dieta) tantùm,fed de medica-
                      mentis curabatur.
UBEL 
«§«:.(005):!è0>
                    LIBSLLUS
                           Do

              ISCHIAGRA.

                   E Arthritide ita didturn eft,ut multa ad
                   P-»«/4rgr4*jppertincant. Nunc igitur de Ifchia-
                     a privatim aga.ur.fgicfe> inquit J. 4. Orig.
                   liìdorus, vacata a parte corporis, quam vexat.
                   Namvertibolorom offa,quorum fiummitas ilio-
                   rom initio terminator, Graci \%fa. vocant.  A e
                   'tpahHO* vó' OTi^a. <3r*cè , Barbare Scia, ut à
                   Gariponto,8e a multis SciaticapaCCio , dolor
Ancha ab Arabum interpretibus maximè.ac Latine Coxendicis do-
Jor,ut a Soetonio appellarur.Ejufraodi *gros Gelltus vocat Ifchiacos.
       Ifichiagra eft Arthr itt*,qua qu*darapartes ad commi-Turani
ìfchii fpettantes, intus inflammantur, ut dolor inde ingens creetur,
x^SubCecìyxaturclauàicatiofinterdumtumor ruborc^Se alia Sym-
ptomata.  Non influxio aut àeftuxm eftgtnus,quo naturam Ifchia*
gr a compietti poflìraus, quemadmodum eam in partem probe lo*
hannes Thomas Mmodous e. 3. de Arthritide differit.  Àrthritis eft
genus.  Arthritidem vero inflammationem1 effe ,  fuprà oftenfum eft.
Jfcbion itaq; (hinc Germani appellant bti$Ùfft®Ì(ì)t/Sc$a$$ùftt*
gipperlem )  facit, utloquuntur Medici,ddferentiam ffecificom.
Non vero illiuscommiffur* cavum humore intus impletur,quem-
admodum Ludovico* Mercato*  &  Mpiphaniu* Ferdinando* cene
Cent.   Nec hoc os ipfum doler.  Ac raro deprehenditur tumor, ra-
ro etiam  rubor illius cutis, claudicante tamen *gro.  Perire igitur
§c icitk Sereno* :■-
     Saepiùs occulto* vitta coxendice morbus
     Perfurit Se greflùsdiro .languore moratur.
Sunt muit* partes ad illà acticuli///j/J7*rrffpettantes, qua? inflà Aa»
H queunt. Articoli kverbum commodè exponitlob.lhomas Mtna-
                                V yyyy             don*. 
qo6                      Ifichiagra. ■

don*.  Nos minime alfentiro ur Gttainerio, Mercuriali, Mercato Se
aliis, quibus placet, effentiam omnibus articularibus doloribus com-
mnnem e£ e fit km in ratione doloris,ut maximi Sjmptomatis.   Ac in
exemplis quoq; eft, Ifchiacos fpafmo appetitps fuilfe.  Altinsboc
quoq; tctraby.ferm.4.c.i. fcriptum rcliquit : Et tunc maxime totum
eros a coxendicibos usque ad calcanenm dolorem per fert,efr non folum
fi ipfum eros moveatur,convulfiones infert,verum fi etiam aliqua alia
corporis pari agitetnr.   Praetereà autores ipfi, xsx Menurialis, banc
ajunt trifiemfcnfationemfita loquuntur, a morbo intemperiei». mala i
 conformatìonis 0 folata unitati* dependere.       ,-  .             *
       Ifichiagra non nafcitur de intemperiefimflicifine materia &~
 deflatibus, uti quidem opinantur Ayicenna,Guainerius,Mercatus,
 Vidus VidiuSìEnfiachius Rhodius,Farans.  Hinc Sigifimundus Kol- '
 reuterns quoq,- Pr*f_eptorem fuum fere eodem, quo Paraus, modo,
 fcribit cap.22. morbum Ifchiadicum contraxiffe.  VeteMtiuste-
 trab.3.ferm.4.c.i. pronuntiat, communem Ifibiadi*caufam exiftere
 valtdam alicujus humoris ubertatem , qua affettum articulorum ne-
 xum occupat.  Ac qui humor non fero diluì poteft, cui & portio
 terreftris, quam T4rr*r»»wvocas,aliquandoadmixtafuit?
        Nonnunquam ejufmodi/fr*» mirifice redundat.  Facul-
 tas etiam mali humoris expultrix eò proclivis vel natura eft,vel fit
 atatis progresfione.  Hoc eft,quod fenes reddantur Ifchiaci.Et re-
 liquz cauCxCunt attendendx,ut aer frigidior & tempeftas, exempla
 fuggerentibus multis autoribus *  ut Roderico a Fonfeca tom.i.con-
 fult.71. Foreftol.ro. obf.ig.Felice Platerol.i.obf Epiphanìo Ferdi-
 nando hifl. 94. Parao & Kolrouttro ,-  wt Vinum,tefte Gabelchovero
 cent.4.curat.jj. item Trincavello , ac Solenandro; ut metus lobo-
 riofius, ut equitatio ,   Hippocrate ob idScythas l.de loc.aer.& aq. ex
 junioribus Liberato de Liberatis 1. 2.  virum quendam ingenuum
 commemorante,afferente& confiaz.Cimile exemplumCapivaccio,
 ut f4i/«f/,àtteftante lao. obf  20. P.Forsfio ; ut Venus interprete Mer-
 curiali, ac confi 233. loh.Bapt. Montano,- ut e xeretiones Menftrua.
 inhibit*,autore Hippocrate L7.Epid.aut hamorrhoidales,ut:vocant;
 ut Vomitus fuppreffui, prodente bile. 94. Epiphanio Ferdinando} ut
 fudor repulfus auturina retenta» CcnbenteGuainerio',utuleerHmfw
                                                        catto 
                         Ifichiagra.                      907

 colio, facientibus fidem eodem Guainerio,Forefto Lio. obf 1$. Fonfe-
 ca tom.i.cénCil.6y.Epiphanio Perdinando',ut lotionespedum, traden-
 te Guainerio c.20. item Riverio cent.i.obf4.
       Terminum à quo, ut vocant,aj unt eflè C*fut & Cerebrum, ut
 Uh.Michael Savonarola.Cercbrum,inq\\iens, mittit ad Anchàm hu*.
 moret.UtFrancificut dePedemontio pilulas collaudans ad dolorem an-
 eh* & Ifchiadicum rheumatiXante materia à capite, ut quoq; Guai-
 nerius, Ferneliui,Steeghiut,Mercatftt, B.Banderoni$t,Platerus, Ru-
 dius. Capivaccius confi. 42. ait Ifchiada à cafio ortamfaìjfe humori-
 bus de capite tieflillantibus.  Atq; Rodericus À Fonfieco la. con fuit. 97.
 hifce verbit utitur : partes aflk«a» funt capita mufculorum-articuli
 cox*, nec non etiara tendines mufculorum illius,& fortaflè etiam
 nervi.  Atficiuntur partes iftae partim per confenfum a Cerebro
 transmittendo humores, partim per effentiam ob morbi diuturni-
 tatem. Afficitur quoq; caput male temperatura nimis humidum,
 quod ab exerementis per os Se nares faepè exeretis colligitur. Paulo
 poft : tranfmittitur quoq; a capite,qui male affettus humor ad co-
 xas, folet  effe occafio fere omnis podagrae & arthritidis. Ifte  ergo
 humor impattus in articulis cox*  oc circa tendines mufculorum
 foveturtempera fluxione capitis, undetàm diu duravit. Hac bie.
 Tandem Michael Volckynannot in chymico- Medicofyftemate non-
 dum vulgato e.31.  materia efficiens arthritidis interdum colligitur
 in capite fecundum intimam & extiraam partem. Plerunq; pitui -
 ta,qu* facit dolorem Ifchiadicum à capite defluit per fpinalem me-
 dullam, à fpinali medulla ad osfacrum, ab offe facro ad ipfam co-
1 xam.   Bilis femper mittitur ab hepare,fanguis mittitur àtoto.Ha*
 ttenut ille Medico- ehymicns.   Nos vero eum terminum non priva-
 tura aliquod membrum, fed ipfam __v_T<r m fit rgrtin tam "ft'r arh'~ -
 tràginr.
      x Terminum adquem,ut nominant. edocent Medici effe illam
 Ìfchii commiffuram  , aevias per qua*, utloquuntur, eflè conten-
 dunt v e I partesfub e ut anca* a capite ufque ad hanc Ìfchiijuntturam,
 ut Fernelius Se hujus affecl*, vel extremam fpinali*medulla fiuperfi-
 ciem, ut Euftaehius Rudius,vel nervorum & tendinum tunicas ,  ut
 Mercatus & Platerus.  Nos eas arteria*,qua\ ad artus perveniunt,
                                 Yyyyy  2             cen- 
 a0%                      lfihlagtà
 «___a.M__-_MflMMIM.te *-_-_______■—-m-«.......HOÈt,*\   rfpt ■' i  jmjm^ÈmmmmtÈ»m
 cenfemus humores invehere. Hi in eo ipfo eriam fpatio,quod fa-
 ciunt Mufiuli,fibi invicem aecumbentes ,  ftepiùs inventi fue-
 runt.
      D^rWf/rffuntattendetìd*. Nonnunquam Ifchias quali ex
 priore morbo efflòrefcit, ut ex colico dolore Se vitio inteftinificut ta-
 le quid Hippocrates ó.Epid.fett. </,lcriptum reliquit; ut ex Lue Vene-
 rt?„r, reftibus 1.29. obf. \%. Por efto, Schenckio Joh.Bapt.Montano conti
 230. Horatio Guargnanto j ut deniq; ex febribus quotidiani*, edocen-
 te tra&.z.cty. Brucio Bandir onio, a e ex quartana, obfervantel. ».
 obf Pioterò* Fonfeca quemadmodum tom.confult.67-*f^or*,haól:hrà-
 terus l. Confiti. IVittichii 45. maligne tintinna febri affirmat lfichi*.  r
 gram fuperveniffe  - ut ea quafi critica  eflè videretur.   Nonnun*
 quàm dolor qnoq) haud perferendus eft ,  Schenckio & Bpipbame
 ìerdtnandol.^.obC.yj.arirxotaniibm.  iEgri enim fibi necem accer- -
 ferunt.ficuti ego quendam curavi,qui extremo vit* fpiritu tandem
 confeffusfpontè eft , fedeviinferendàcogitàfle.  Admodììm din*
 turnas Ifichiagra* exequuntur JohannesScbenchiusl,]. obC.^.Goai-
 nerins e, 20. Mich.Pafihalins, ex parte Peter Poterius cent. 2. cur.io.
 item 30. Alexander Benedittus efr Guarguantns.   Atq-, huic morbo
 alium aliquando-jungiexperimenris cognovéreautores,utf*pi{.s
 ftuporem Riverius cent. 2. obfi. 72.  Afthma Vittorius Faveminus
 eonfi37.ee f.C.Qlaudtnns confìttojrf.Cebrem continuarci Mercurialis
 tom.3. & Johan.Bapt. Montanus conf.-^o.tentan. Caf.MocthaconC.
 66. oc 84. ac rurfus Mercurialis ;  luem Veneream Guarguantns,
GuarinoniusconC.4.6%.Se 545. Itteririam-malum hypochondriacum
 Vcnuftus part.i.conC.yj. femorisluxarionem,tabem & claudicatio-
nem miferandam Alexander Benedittus  i.28. e. 20. Peter Poterius
cent.2. cur.30. ac 85. F.Platerusl.i.obf1. #Gabelchoverut,-erofio-
Bem & eariem oflìs Benivsnius l.abdit.c.yo.Sc Cannes Lanoìns l.i.
Epift.4i.Hifce,quos nomìnatim appellat dittus£^#«_f,Excellen-
titfimum, Confultilfiraumq; virum Dn. Chriftianum Taubman-
num J. U. Prof, celeberr. Collegam racum annumero.   Adeò
patente ulcere ,  non mufculorum modo carnem Sé tendii_es,fed
eriam offa partinVconfumta,& putrefatta,partim caripfà adinveni.
                                                    Nunc 
                              ìfcbiagtei                      $>O0
     __-_____-____^.,__.-----------------,..  __u       .   _^_.. èaMMMa> i  •
     Nunc alia denique Ifichiagra tft vel w^« bumor ali*vel magis fiabu-
     lofa, qua lapidofa corpufculaincrcfcunt.5'///'/a«rrf//^z7tr«jaliquattdo
     fieri, memorisi lib.y. Epid. tradidit Hippocrates* Ipfius vero durata
     & calculol* materiae meminit Galenus io. de camp. Med.fiec loc.cap.z.
     fècUs quidem interpretante Mercuriali lib. 4. Pratt» Med. cap. 2.
     aut potius repugnante.  Ule quidem  niti poteft autoritate Rhafit\
     Hic enira lib.i. deoffe tt.juntt. e ap.tS- de cura doloris ancha,multoties;
     inquit,rdaxantar ligamenta iftius fontturopropter humiditatem,
     in tantum, at vertebrum refiliat ab Ifibid, & hoc «fi majus multùm,
    , quod potei! accidere in  hac «g* ìintime. Lapideitas vero non Contin*
    git unquam> quia nec ego vidi, nec aliquem magiftrornm vidi fie on-
    divi. Huic autori uti affentiuntur Capivaccius confil. 42. & Merco*
    rialis, ita obfiftunt experimenta, cum ipfi lapillifigura femini* rapi,
    tefte Schenckio l.y. obferv.yj. incisa vend tali externà, cum lànguine
    ferventifli.no uberrim emisfi  fuerint.  Ac Mercnrialem  refèllit
    Altimarius.  Ad  extremurn quoque aflèntit Rodericus a FonficA
    lib.t. confipy, in dubitationem, inquiens, venit, anin articulis l*fis
    adfint tophi, quod accidere folet,ubi antiqui funt. Ad hoc relpùn»
    deo, quod in dpl"rihit«ì  rrrr *r  fr;>_M.-i  "nn fnl-nt- fjfrj fftpf-f,
    quod contingit in aliis arriculis fàepè, quja lQtm*8frigia"* pft Se
    multa humiditate fcatet,  tamen humor fit vifcofus magis ótcraf.
    fior proceffu temporis.  Nec ttegari  poteft , aliquando fieri to*
    phum etiam in coXa,fed id in cafu noftro non eft credendum.
         Diagnoftica figna timenda. Ifichiagra in coac.prtn. perfequi-
    tur Hippocr., hinc Aretaus. Falfus eft Th.Paracelfus,qui tradit orma
    fedimen totumfiundum occupans, neque id album neqoe rubmmejfè
   fidatila fignum. Gravedo lumborum, torpor, dolor totum crus Sé
    imumquoqièe pedem tentans, funt teftimonìa hiijus mali „ item
    urina repreflà,  de qua ipfi, ut obfervavi >queruntur*gri.  Multis,
    inquit JEtius tetrab- 3. ferm. 4. cap. 1, circa ingoino dolor figitur, &
    tunc fané vefica ipfa molefiiam tranffttmens, & urina difficultatem
**  indocit. Mox dolor fupernè magis  infidet, magifque affligit. Ple-
   runque tumor abeft, humore tamen  inter mufculos aliquando
    fluente. Hinc à Sereno morbus occultm  eognominaturperitè.
Yyyyy  *              ttunc 
910                       Ifichiagra.
^nm^^M^aaHflMiMPfl «■•.--—« MB^pwpt1-----m«m*
     Nunc multa Medicis quoque pr*nofcenda funt. Trognoftica
pravifio *gritndinnm,inquitlCidorus, à pronofccndo votata. Opor-
tet enim medie um & prater ita agno fiere &prafientia fcire & futura
pravidere.Qux vero ad h*c morbi perrinent Prognoftica,funt h*c:
Ifichiagra eft Arthritidis fpecies omnium graviflìma, imo periculo-
fiflìraa, ac curatu difficillima, ut docet Avicennaftimc Gnaintrios.
C. Celfus, coxendicum,inquit lib..}. cap.22.1'»^»/ dolor effe confiuevit,
ìfque hominemfiepè debilitat & quofidam non dimittit. Nunceafu-
perveniunt Symptomata, vigilia,febris,fitis; faftidium cibi, moeror
animi,defferatio,fi*pprefjìo urin*,l»x*tio oftis,pedds,Se tandem totius
corporism^t. Sih*cfunt leviora, aliquidfpecul*fupereft, *tate
adhuc integra. Ita & Hippocrates 2. Prorrh. judicat. Hareditaria
Se fuperiori morbo jam juntta, plus periculi affert, viribus penitus
attritis. Nunc Rhafes lib.i. pivifion. cap.103. ita: fiacciditinfwxftcA
Ptft*. folar M* a*"-!»* *& iifU^mt^tjor quàm in dfxtrp. Idque affen-
iionefirmat Guainerius cap. 20. item Capivaccius confi. 42. at con-
 tra lib. 1, difputat Liberato* de Liberati* Se jure. Finitur malum vel
 moto purerat ipfe Hippocrateslib.^.Epii.Se'mniores,Foreftuslib.20.
* obC.iz. Duretus com. in. Holler- cap.63, & Montuus t.4.Anafc. c.54.
 Compcrerunt,vel fudore & infienfili,ut vocant,tranffir ottone. Idque
 Cgo multis exemplis teftatius facere queo, Cjabelcboverus cent.i.
 cur. 69. inannot. |. caufas, -«r yn^'^'"nn(ìnf y/fK_rg(f i q"-"q"«»
 affert, quarum du* tantum valere videntur.  Nunc illud afpergit
 Firmicu* lib.h c*p- 6> Saturnùs & Mars caput malitiofis humoribus
 pnerant, & ex humorum ftativa perfeverantia, qui circa caput col-
 letti fuerim, faciunt caducos, claudos &c. Acltb. 4. cap.t. Si Luna
 fic fuerit collocata, utadnullum feratur Sydus, hiimpugnabun-
 tpr quoque malignis humoribus,& aflìduo vulncrum .tumore fati-
 gabuntur, fed illis intra cutem, malignus femper humor articulis
 obligatis. Item lib.Z* cap. 24. Decima quinta pars virginis elegantes
 yiros facit, fed habebunt in femore vitium, ita, ut eos, vitiofis hu-
 moribus  concretus fanguis, frequenter  inquietet. Itemque 1. d.
 cap. 29. viecfima feptiraa pars Aquarii fi horofeopo fuerit inventa,
 podagricos facict, qui pedum tumoreconfcfti, femper dojeant. 
Ifichiagra.                      9 il
     Ex medicamentis, & quidem ex purgantibus maxime Vomi-
toria laudantur,uti à Galeno ipfo,à RabeMoyfi,Se a plerisq; omnibus
recentioribus, quorum multos fuprà laudavi.  Quibus & Jacobus
Pons eft' annumerandus.Excipiantur tamen ii,qui ad vomitum pro-
eli ves non funt. Ut qui, inquit Guainerius cap.28, ftomachum de bi-
lem habent , collom longom ac gracile cum epiglottide forò* eminente,
petto*firittum carne nudatum, ventrem tenuem & macrum, qui fimi-
liter male anhelant ac nimiompinguesfunt. Sic fere ScJoh.PetcrAr*
lunus.
     Clyfieribu* proficitùr , quibus &aliquantò valentioribus ufi
funt veteres.  Leniores pr*dicant Gulielmus de Saliceto, Johannes
Schrbterus in confil.Wif«eh. Jeb.&apt.Montanus.  Ego, inquit cap.
deCoxend.d0l.cap.S2. GuLRondeletius, uno clyftere curavi dolprem
coxendicum brevisfimo tempore, qui fic habet :
         R.  rad. malv. & bifmal.
              Cardami vel nafturtii vel eryfimi ana Mij.
              fem.lini
                 faenugr.  a. 3J.
              fem.fefeli.
                 rutaeagr. a. _t?.
              fl.  chaman.
                 centaur.rain.
                 ftach.
                 aneth. a.pj.
              agarici
              alari  a.^fi.
         F. decottio adfbij, dhT.
              terebint.abiet.  Jj.
              ol. rutac.
                 aneth. a.Jiij.
              vin.malv.  Jij.
         M. F. Clyfter.
      Teftis quoque ètit Johannes Rhodius cent.y. Obfi 79: foli* tlyfie-
 rìbus adfummum intra dies quatuordecim fiublatum coxa Moremfua
 manu teftatus eli eruditisfmus Vratìslavi*medieusDaMftfRwtfltm 
 9H                       Ifichiagra,               __________
 ■—>*««• «M»MM»P-PP« —■—— •■  Il  !    '-"         - tMMMMMM-M
 adoram Hipp. V Epidem. C*tcrùm in dolore IfichiadicOtitiquitQuai-
 tieviusidyfieri acri lenienspramittatur.
       Purgantia alvum Cine inconunodo ducentia conveniunt. Va-
 Uvtìora magis prodeflè dicuntur. At aliud Colio Aureliano l.y e. l.
 videtur. Nunc difpicit l.y. Animadvjyy. Lud.Septalius.   Veróni fi
 quoque, ut ille, de eo purgantium genereloquimur, illud vel copia
 7oateria,velrobore natura expellentis, vel laxitate ac imbecillitate arti-
 euli,b\Cce verbis is utitur,minus convenire videtur.  Fluente adhuc
 materia, inquit Rondeletius pharmac.offic. pag.nyo.pharmaco VO *■
 bementioranon font prabenda.  Sic fere Sé Petrus Toletanu* fentit.
 Nec dato medicamento purgante vel  ifibion eft elevandum, ut
 vult Tilemannu*, Solenapdrunz 8c alios fecutus.  Purgantia, inquit
 hic, elettive non propinando initio, nifi'pedibuselevati* atquefafciati*,
 Addit & hoc Euflacbius Rudius : fi malum a ficcitate, purgantia. va*
 fidtora vit en tur. Attamen Casfia Se manna  ì Trincavate $c ab Hof-
 tnanno reprobantur,ceu nimis humida,ut inde & ligamenta hedan-
 tur.Res tanti non eft. Illae pilulae autem ex aloe & ex fimilibus con-
 fettae vix convcniunt,fi vefperi dantur.Qua dexeRobertusFaruacius
 privatum librum condidit, quo Se illud prpverbiwn temeratyr;
      Si vivere vis annos Noe-
      Utero Pilulis de Aloe.
     Similes pilulae exrbabarbarefitem ex rad.mechoaeanna compo-
 |Uintur,cùm Marcellus Donatus lib. de Mechoacanna fcribat, pulve-
 rem Rhabarbari & radici* a longinquioribuspartibus educere. Verùm
 is ad rhabarbari Se admeeboacannadecottum reCpiciens, iis verbis
 utitur. De Hermodattyli*Capta dittimi. De iis etiam Aloìfius Mun-
 della dubi? fcrib it.  Quanquam Valefius de Taranta eos fecundum
 partim ( ita loquitur) concretos laudai potius. Atque Satyrionis quo-
 que infra meminit MichaelVolckmannus.
      Sanguini* misfio eft plerunque neceflaria, quanquam Johann.
 f>. Arculanus ita : podagra frìgida vel ex bile pituita commixtafan-
guinis misfio non conventi. Hanc vero Altiùs 1. tetr3b,;jScrm,4. cap.r.
 fert fententiara : à multitudine fanguinis  coxendicum dolorem
 obortum ven* fettio curat,fi primum cubiti vepam fecemus ; dein*
 de etiam  eam, qu*ju*ta ta|os3utpppljtem.  & principio enim o.
                                                     mnium
                                                     k*-> . 
                          Ifichiagra.                       013
 p»«MPflMMM-M--M_-MpMpl. 11 1    .___»--------« ii      1  1 1 11 ■■  ' 11
 mnium inflammàtionum divulforiam ven* fettionem facere o-
 portet, veluti fi pes fit inflammatus, è vena è diretto loci affetti fità,
 fanguinem extrahemus. Ina-fettionibusveròjaminVeterati«,ma-
 xiraè quidem ex ipfis locis affettis extrahemus, aut fi id fièri non
 posfit ex vicinis. Hac ille. Hunc fequitur B. Bauderonius. Item f.M.
 de Gradi. At fenettutis ratio habeatur. Unde Mercatus : fenioribus
 etiam & morbo inveterato fanguinis misfione virtus confefiim laba-
fctt,unde mali incrementum. Sola vero purgatio lenti, vittusOjparcior
fuffiéit. Adjicit & hoc Matth.de Gradì : in podagra à crifitfebri* acuta
 non esl divcrtendumfiurfium ad partes principes. Sic nec in Ifichiagra,
 quam febri* maligna creat.   Settionem ven* tali probat Oribafius,
 hinc Guainerìus. Inde Duretas Se Amatus Lufitanus qu*runt, vena
externa tali an interna fit incidenda. Venapoplitù etiam aperirffo-
 lita eft.  Vena bracbii,inquit Kolreuterus, in principio ejufdem lateris
 imi da tur, & ad necesfitatem r eiter et ur, deinde aperiantur vena juxta
poplitem IS* talos. Sed requiritur chirurgus maxime peritus. Ad fe-
 ttionem ven* tali minus cunttanterdefcendatur. Quanquam in-
de disfident medici,ut ex obf.4.lìb.y.Augufli Tbonerìapparet : Cùm
omniafruftranea, tandem meo confilio, venafalvatella in pede affetto,
juxta minor em digit um aperta, & incantamenti infiar dolor fopitus.
D.D. Horftius erat mihi contrario s , oppohcns non effe trahendum ad
locum affettum, cui re fiondi, opus effe averfione & evacuatione fangui-
nis a parte dolente, nec e è trahi, ut ibi confiftat, fid ut effluat, (S'ita
op tatui fucceffus objetta fiolide refutavit.   Hic cafus mihi fimilem
cafum revocavit ih memoriam-*.   Atque Johannes Peter Arlunus,
 utroque, i n quit, pede affetto, vena utrìusqj latori* tundattir ad fan-
guini* uncias tres utrinque.   ìAetuem,inquit lib.y. Mìfiell. Henricus
Smetius, ne in Ifchiadicum degeneraret malum finiftri lateris, u-
triuSque pedis venam fècari jusfi, prius quidem in dextro, deriva-
tionis gratifl,mox in finiftro,evacuationis cauta ad Jviij.fanguinis,,
ftatim ceflàvit cruciatus ille à coxendice in pedem ufque proten-
 fus. Hac ille.  De fettione venarum auri* fuprà fàtis dixiflè potfum
 videri.
      Cucurbitula,  quasfàcrificatas tanquam vicariasfanguinis mif-
ftonì fubfiitui contendit J. B. Magat l.deV.S. non funt alien*, ut
Gal. Aìtius,Sgin.C*Celfus. #-inquit illejnula radix enfiti nonfiniune
                                    Zini              dolo- 
  it*                       Ifchìatr*

  dolorem,aut tumor ei aecedit, incisa cute, admovenda funt cucurbitula>
  Ipfis igitur partibus dolentibus affigun tur.  Qua ratione Zacutus
  Lufitanuslib.i. Prax. adm.obfi tyubirudineskiìdat, centra quidam
  Zecchiu* confidici t,aft inanker. 'Ponatur,inquit confil.42.Capi-
  vaccius, j£p#r Amba ventofa.  Frittionem ahdicat Gulielmus de Sfa*
  liceto.
      Nunc Medieamenta Ùiapboretica Se Diuretica, fuafóreC. Cel-
 fo, conducunt.- Decotta Ebenurad.faponaria,rubia linei. arundini*f
  h. betonìea,verbena,urtìca, ligu.Juniperini hip non pr*termittantur^
  De akeranribus Se roborantibus dittumcff^
       Repellentia damnanturrut vere judìcant pittiqu.e,feh. Master*
  de Gradi, Heurnius ,Capivacciu*,Trincavella*,iRondeletius,Jaeobuf
  Pons, Se ii,quos fuprà nominibus appellavi. Aft fioc rarionis utitur
  Pareda, fi ex venis, inquiens,ad àrticulo*fluit materia-fatta prius re-
  vulfione, repellere licet.  Sic enim humor ifte in venis concoquìtur.  Ego*
  autem contendcrim-, humorem in venis non concoqui, fed magis-?
 magisque eorrumpi v  ac totani inde mattana fanguinis inquinar*
 poflè. Tale quidigjtur optare potius licet, quàm fperàre, maxime*
 Ci febris acuta Se maligna pr*ceflèrir.  vAlnodyna CxpèCunthteffìca*
 eia, inutiiia quoq; Narcotica , quanquam fècus fentit Arlonus lib.
 de Podagra, item Jacobus Pons.  Jure Épipbanius Ferdinandus, ego,
 hiftor.94. inquit, longo  rerum ufo edottos, exiguaadmovere folco to*
 pie a.fuper affettam partem, & hac meapraxis eH Hippocratis,qui no»
.fuit multùm foll'teitus de topicis in coxendicum dolore, ut videre eli in
 futi monumenti*, nam potius irrisoni cY augent dolorem. AcR onde le"
 tius,in accesfioncfinupai t^ab omni medicamento abftinendum-ifobrìetaS
 fi?quiesfufficit.   Atque nunc cnioqut idem Rondeletius,   6eTile-
 mannp ayxnt^fiffa Ùfemplafiicaperftirationem iohibendo anger e dolo-'
 rlm. Eaque magis valida,magis reprobant Fernelius conf.13.6c Mer-
 cato*. Emplaftrum diacbylon feio aliquando, accedente Ifchiagrà*
 haiidinutiliter àdhibitum fniflè.  Vuìgantur quoque Unguentum
 aiitigàtivuiri Paulì AÌginetì,Altìiunguen tum ex Heder a, Mafàgma-
 ta, AcaponUt Aquila&cbodicungv.dialthaa, Martiaton,Arcgonis,
 unguentum Anodfiium Auguftan. & Gabeleboverì,vatiaCataplafma-
 ta%  Steeghius utitur Certvìfia GedandbwtyzQmfot* & cotta, item
                                                       M 
                         ìMapA.                      W
Job.Peter Lotichiut. EmpÌJob.Vigom*,Oxycroteum,Ceroneum,Dia-
chylumgummatum etiam adhibentur. &o operam jptaxiiaè do, ut
Rudi visjfub initio fra nga tur.
     tìrtica fpettat ad attrabentia Se refolveutia, ut Se felb$vinum^
kem radix ftgiUiB.Maria. Decma dittum, Radix Hentda,9ff5^tnt€
Guarìnonio, prodeft, & autore C.Celfb. Ivula quoque radix, inqfcit
lib.4. cap. zi. ille, contufa, &exvino aufiero pofteà tetta,& late fuper
toxam impofita, inter valentiffima remedia eft. Si ifta non fiherunfy
fale calido & humida utendum eft. Chymica<jalènicis miCcct Mi-
chael VelckmannutPhil.& Med.D.inSyfiemate fino Medico-chimico
nondum edito : externè aqua antipodagrica Rulandi.Inexulceratio-
nibusàfalfis  & acribus liutnorHnis valet oleum oflìum humano--
_rt>mcum oicocer* mixtum. ItemSaccharumSaturniJn oleo lini.
Spiritus fulphuris in aqua Sideritis.Spiritus cremoris Tartari.Noeti
quoque retolvuntur in aqua Dott. Hartmanni nohis in fecretis
commutticata. Interne profunt Spiri tus falis purgans,-Spiritus  tere-
binthin* purgans. SpiritusSatyrionis purgans,Spiritus  cremori*
Tartari purgans. Spiritus  fàlis vivi purgans, fpiritus pimpinella**
centaurii rainoris oc helJ ebori conjunttim purgans. Potus fit vi*
mimdef*catum cùm fpiritu Cali*. Hatlenus AleVolckmannus. Ve«
 tùm quid deoffìbus humanis, de ràdicibus Satyrionis Sede reliquis
 itidem fenriendum fit, fupra fuit expofitum. JobannesTilemannus
 __qc adjicit: l^!.aqu* arthrities, fpir.falis Armoniaci a. 3I..  cam-
  fhor* gr. v  Illinc cum piumis. Memorat & aquam Anhaltinam.
  unt, qui in cibi Sd$#» eli tan t. SpeciRcasn.inquit Toban.THeman-
ftHS, -nHppda^rirnm eft.-fallin. Iln/I»» Jn^-ri rafòillà laborant.
       Adverfushoc morbi genus etiam proprievalet Arundinum,
 jremedium, qu«4 memoratSueteniuthiCce : Ottavius AugufiusQa-
far coxendice & femore & crurefinifiro - nonperinde valebat, utfiepè
' etiam inde claudicarci, fèd remedio arenarum Se arundinum con-
frmabatur.  Lavinus Torrtatiut, qui in hunc autorem , Suetomum
 compofiut valdè eruditum commci tarium, illius rei ignorantiaxn
 non occulte ftrens, Medico* Cuper eà re, confuti ftatuit oportere.
 *\tquc IfàacCafitufonus tàm vari*, quam alt* cruditionis vir, &
 Medico* ait frujtràipclajiiatvuii in,re tàm dubia.  Verba hominis
                              Zini |              oscura 
piÉ.                    Ifichiagra.

mecum recognVfcite.   Remedium arundinum quid appetiti hoc lo-
co Snetoniu*,nsMedico*quidemvirot eruditonepraftantiffìmos,fa-
t'i* exploratnm habere ficimu*.   equidem non aliud re me dium fuiffe
fitfticèr, qnàmcnju* Caio meminit cap.QLX. & ex Catone Plinius ex-
tremo libro XVIL  cui Autori  affenfum  , Dn. Johannes Schrb^
^a* commentario in eundem Suetonium condito  pr*bet hifce-, :
De remedio harundiraim fortaffe verurneft  , quod autumat-,
Cafaubonus,  intelligendum eflè id, de quo Plinius ex Catone fub
finem libri 17. qu* adhibebantur luxatis membris.Puto tamen il-
lud remediura debere intelligi,de quo Plinius. Salmafius.Ha&enus
autor  Quemadmodum hic, ita quoq; Philippus Beroaldus, nec
non & tAntonius Sabellicus, ut Suetonii interpretes reliqui, etiam
 Catonem appellant.  Confeftira igitur adeamus fontem hujus
traditionis,ipfum (fatonem. Luxum,inquit hic, Ci quod eft, hac can*
tioneCanùm fiet.. Arundinem prende tibi viridem,  pedes quatu-
 or longam. Mediam diffinde,& duo homines teneant ad coxendi-
 ces. Incipe cantare fic: S.f. motas danata daries,dardaries aftarari -
es, die una pariter ufq; dum coeant. Ferro infuper jattatato, ubi
 coief int & alteram altera attigerit,id manu prende dextrà, finiftra
 pr*cidc.  Ad luxum aut ad fratturam alliga,**: fànum fiet,& ta-
 men quotidiè cantato in alio.  S-f.velluxato.Vel hoc modo, haut,
 haut haut ifta pifta fifta, damabo, damauftra & luxato.   Vel hoc
 modo,hàuthauthautiftagisturfisardannabon damauftra. Nunc.
 accipe eriam verba laudati C. Pltnii : Quippe cum averti carmino
grandinìi credant plerique : cujus verbainfcrérc non equidem ferie-
 anftm, quanquamÀ Catone prodìta,contra luxato membra]ungendo}
 hamndinumfiffura.   Ipfe autor h*c horret,ut ex junioribus medi-
 cis prxcipueHieronymus Montuus.  -Magos quidem Calius Aure»
lianus memori* tradidit pblonginquitatem gravitatemqi morbo-
 rum f*pjùs accitos fuiffe.  Verùm tale quid, nullo modo hic prò-
 ditSuetonins.   Verba iterum iterumcj; intueamur :  claudicabat
 OSI. Gafar,fidremedio harenarttm atq no arundinum conftrmabatur.
-Quid fit remedium arenarum,multò feliciùs defioitille,quem>dixi^
 Cafaubonus, vel inquiens, deforaentis calidis affett* parti admotis,
 accipi poteft.   Sunt autem , ait CGelfit* libre ficcandocibmenta ca- 
_                        Ifchiagr*.                       917
     ..T^!^^***1*^—^— —  ___     '-*--*->PPtJ»T**----PP->-»-P-M«M^MPP»MP»-M»M
lida,niilium, Sai, barena, quodliber eorum calelàttum, & in linte-
um conjettum vel de ambulatione in alta arena.  Hanc interpre-
tatìonem amplettuntur cruditiffimi viri,etiam medici. Poflumus
tamen c$c de volutatione in arepa calijdà, vel etiam litorali aut flu-
viali ,  accipere.  . Hujus remedii plurinia in libris veterum medi-
corum, eft tnentio.   In multis enim morbis co utebantur. Se verus
Samonicus capite de hydropyfi:
       Nec non Se tepidisconvolves corpus arenis.
Symmachp contra podagra fc ufum eflè fcribit.ita enim accipi debet
h*c illio verba,libri ottavi epiftolà quadragefimà quinta : Sed vale-
tudo obftrepit voluntati.Humor enim noxius arriculis illapfus,etià
nunc me tenet Iettulo, Se vix littoraii ficcitate tenuatur.Apud Gr*-
cos medicos^/www,^**;.***» Se alips legas multa -3$ ^afifxi-
c/sa t(g) "fycLfA.fj.oxuoia;.   Talem aliquam vim ineflè pulvsripa.-
laftrico,e\iftimavit Lucanus ;  videtur enim allufiflè ad hpcgenus
remedii, cùm de fabulofo Antao caneret Libro quarto  :
        Auxilium membri* calida* infudit arena*.
Obfèrvavim9,veteres in exercédo cofpore etià.extra morbi necefli-
taté,voIutàflè fé fuper candéte/»rf*;if,utcorp9ferédo calori afluefa**'
cerét:contfà ut ad tolerandum frig9 praepararét vel in nive Ce verfa-
bàt,velftatuasniveobduttasrnudiamplexabantur.LaertÌ9deDior
geneCynico:^StptKySjjxBì$dfjt,ua £e<rijc cotvKiìiltHio.yLetfji,w(&>
èsdvófidv-ruc Mxmtc^f/^q'tstziy^d^avimtV'iuxó^v hetviov ovva-
ckùùv.  Suidasde AntiochoCilicePhilofophoCynico, qui caftra
Severi Imperatoris aliquando eft fecutus : i*wXy2»T«£ ;« rfljrncó-
104 V7n al 7it7Ka y'-yac •> s7rtP(jv\ivtv eie it THvXtóiapintrùvac^àn
cuath Ka\H$ùiisit(&.   Hanc.ftultam confuetudinera reprehendit
gravialìraus autor, Epittetusapud Arrianum libro tertiò diflèrta-
tionum, capite duodecimo.  t_»t» bina t$« ug) nfiac /u£7.*rav
c$i egama  esBnrwtìfìii,ri (potutilatsuvettyiìo  dv^pidnac vs&Kct [*,{}<£-
f«f, ù$at.fjLa>c..  Hattenus Cafianbonus.  Non disfimiliterPhilìppus
Beroaldns : Plinius in trigefimoprimo libro, are no, i nq ui t, in medicina
eft fico ondi* corporibus Cooper ti* hypropicorum aut rheomatifimos
fèntientium.   Corneliut Celfusin fecundo libro fudorem elicifcri-
bit atte ficco calore autbalnco.   Siccus calor eft arena calida. Refert
                                 ^RU              éiulut 
 ?*S                       tftblagta.
 .....K*maatia!PP*r^l?*immmÈmmmmmm--- ;.," v,-".  ' »«■»--*»-»pp*»pp«p»-«ppy -Mifinn .,n.#
 s%ftlus GelliustPoetam jlluftremaqua intere ut is morbo,liberatnm effèi
 auod arenisCalentibos effet ufòs.Kec aliud LovinoTorrentio videtur.
     Rem igitur paucis dabo. In parte majori quidera hic conlèn?
 ti tur.  -Arenarum remedium eft JEgjptia medicina, ficuti hujus to-
 tius artis incunabuli eruditiores  itt -figyptp  qu*renda ducuat.
 Hinc illud & proverbio celebratum erat:': omnes «jAzgyptii Medici.
 Aer <dìgyprius,mare,& terra mederi dicebantur.  Omnia mari cu-
 rari tradebatiptìSacerdotesjMedicinam prò fesfì.Iter in Mgjptutnt
 yaletudinis ergo, etiamnum capi-qucm fugit? Nec iEgyptia ferra-
 li!: Lcutnia, hac tempeftate in auxilia expeti defiit.   Arena _£gyptia
 Solis caloribus & reciproca illa exundationefluminis,A&7*> erat
 virtutis fané privat*.  Ea nunc huraetta,nunc viciffim fervida &
 (ìriculofa quemlibet liquorem tanto avidipsimhibebat.   Eoden*
 PQmine Pempejus Magnus, merfit pedes in triricum.
       C*terùm Balnei genera erant duo- alterum ficeum,a!terur»
 humidum,illudq,' vel ob arenam vel ob aerem.   Et hoc cri , quod
 /tnnaus Seneca fcriptura, reiiquit : Cubiculo inclufìis  ,  ficco vapcre
 circumfundox.  Tnhis aer ille, lubjettis ignibus fervefcens,levatu$-
 que in fublime, tandem immittebatur,   Ulpianus cuniculos,  per
 quo$commeabatvapor,ac Baltica ipfà dicit vapora ria. Ati|i nuper
 ifjfciusmodi Roma eruta fuerunt,qu* Se FrancifcntRob»rteliut,Fran-
 fifcut Mario Ceffinut,I. Liffios ep.je. c\i.<FcQm.inSctib. lohannet
 Rhodius Iconipus, -/erbisqj depingenda curàrupt.   Non tali, fed
 allo arenarum balneo ficco, Ottavius Cafiar curabatur.
      Arenam oftencìiinus vi exiccandi valere, qu* etiam areni &
|p4e bibula appellatur.Cflrip^/;
         Et clzuCi bibula tivì minuuntutarena*.
         FontisNiliacifì quisquamaut hauriat undas>
         FLtkiba*autbibuÙe rivòsinducat areni*.
 Ac hoc eft ,  quod Diofiorides  ,  Galenus, Altiùs - Orìbafiol,
 Avicenna  ,'  ac  Plinitts eos  , quos Àrthritis aut ..qua intec_*
 cutem male habet ,  in areni jacere  , eique nunc  volutari,
 nunc obrui pr*cipicbant.   Utqi C. Celfus hydropicorurn humo*
 rem maxime fotu aren* ficea,evocarivult,itaGariopontsss&m*
fiulapius illos, qui articiilari urgentur morbo» circa mare pei are*
 paj icambglare jupent. Eadem de, cause Se Cilium Aareltanum ego -

                                                      r« '* ■ 
                          ìfihiagrài                      &$
  *t—----"=--->-<•-,,, ———--^l-^_-.._.,  ...  .  ■  --j..,J________h_______-___J__—._. ...
  l.r.deGatorrh.cSé laudavi.  Quin ejufdem tt.edicin*.5,.,*M,ca & Ar-
  nobius raeminère;  Humor noxius, inquit 1.8.Epift.4Ó.Symmachusj
  articulis iliapfos etiam nunc me tenet lettolo, # vix letterali ficcitate
  tenUatnr.   Igitur tara celebre remedium juniores latere non po-
  tuit. Carolai Pifò quidem illam vocat) eo verbo utitur, obfòletam*
  Àt In eàdem exponendà multi hodiè CunttutiBncciutl. de Thermii
  t$ Snebergerùt.   CVi/«/,inquit Johan«Mich. Savonarola, definda-
  tur k Solis radile.   Nam Aetiut Tetr.i.Serm.$. ex tAtatyllofic :  qui
  fuper corio fé foli exponunt* magnam utilitatem confcquuntur ,
  praefertirrt hydropici & Ifchiadich   Oportet autem magrium elfo
  corium,& oleo perunttumj&Cupei tenuera arenam cribratam ex-
  tentum,& ubi pràcalfattu'm eft corium, tura demum *grumfupetf
 id deeumbere, Càpite cura crudo linteo velato. Idem modus etiam
 in arena adhibetur, loco aflìduè permutato.  Acòribafios Colteli*
 l. §0. c.g.ferefimiliter : Cum arena fàtis fervens fuerit reddita, in illa
 fovea conyolutusjaceat> caput vero debet contegere,& Solis radi*
 PS declinare.  Sic uràmusÌtchiadicos& podagricos. Hac ille Mul-
 ti recentiorum *  fateor, tantam memorant liane medicinam, ut
 Montuus & Kolreuterus.  Attamen eandera quoq; nonnulli hodiè
 experiri non dubitàrunt. Ab annis aliquotyinqnit 1.2. Trax.Admir.
 c.ig2.Zacutus ,-generoCùs quidam vir podagrico dolore laboravit-j
 ita ut in pollice pedis dextri ingente* cruciatus ex temporum inter-
 vallispateretur, ob quorum faevitiem Ietto deeumbens,plures no-*
 ttesinfomnisducebar.   tiic cùm plurima fine urilitate tentateti
 ad balneum aren* aecesfit cum commodo multo.  Nam ardente
 Sirio pedem fub ferventislìmà maris areni  dimidi* hor* fpatioj
 cum leniter perfricàret, menfe toto,in die fémel, à podagra conva-
 luit.  Si defitarena maritima, merefluviali, naih utraq; caliditatè
 & ficcitate excrementitiam àbfumithumiditàtetti,ut prifcorum&J
 juniorum dottisfìnii confirmant. Hac  ille.  Ac Peter Borellus hoc
 Cent.3. Óbf.65. quoq; nunc refert: cui jam tibia à chiriirgis ampu-
tarla erat ob gangr*nam iù eà àppafentem poft dolorerai acér-
fcisfimum ,  ejuscjj inf.ammationem,is facil.ifno negotto cutatus
fuit.  Accepit autem arenam humidam cujufdam ruttici confilioj
eaq,-tibiamtegit undiqj, jepeqjrenoYavit^&fic adcòlevatusfuìc 
oio                      Ifichiagra.
i  ■    ~m-m~mmtmmim-Émmmif ■        "      ' "  ■«—p>—pp™ '■■-**
*ger, ut cum chirurgi ad extirpationem tibi* veniflènt,illam cura-
taiujapererint.
     Tranfèo nunc ad alium Suetonii interpr etemflh eodor um Pul-,
m Annum, qui facit cum Hieronymo Mercuriali, cui Idì.GpmnaslM-
fum eft, deambulationes per arenofòscampos (funt ejus verba  ) hoc
loco fignificari.  Et hoc eft, quod idem autor l^.Pratt.c.^. fcribar,
effe, qui exìftimant,Cafiarem Amuftum laborantem Ifichiadefuiffe cu-
ratnm arundinis radice contusa, efr locò dolenti appofitd,fied finm ego
alterius fententia.   Quidam Sefiagittarum,  hoc eft, arundinum ex-
crcitium fimul dicunt. Vetus enim interpres/«t/f»<-//r exercitium
fagittarum, qu* dicuntur arundines Latinis, conjungit cum arenis,
ut hic Suctonius.  Sic ènim veteres  libri legunt : propera fiomachum
laxare fiagittis, ut exercitatione fagittarum digefiioniy inquit, # are-
nis,quibus vettori illum debere dicit, ob cibum futurum.  Sun t, qui
Searundinofhs locos eodem nomine commemorabunt. Isnè ,  qui
infìrmis  eft  articulis ac iis fere captus,veftigia loco iniquo, lubri-
coque ac minime plano de confilio Medicorum ponet ? Quid eft,
fi hoc non eft , impellere pr*cipitem,achumi funderenutantem.

       Avins a vera longè ratione vagar is,
Ut cùZ.#i*rtf:loquar.Nec arundinòfiagti mentio ufqua occurritievo-
lutis Grxcorum,Hipp.&Gal.monumcntis.Diocles quidem Se Erafi-
flr4tus,apudCaliumAuril.laborioCam inambulationem ac ipfam
quoq; equitationem in remedio fore ponunt.  Ac CCelfius l.i.c.i.
ita loquitur: commodè exercent darà lettio,armà>pila,curfus, am-
bulano atefc hac non utique plana commodior eft.  Quin & Panini
i/EginetaacAretaut improbam cap.deIfichiodeprobantexefeita-
tìonem corporis : cham*dry contufa,  medicamentum ex feptem
rebus &id genus alia dicuntur. Et mox :  exercitia faciat per de-
ambulationes &perasfiduosfle_<us,faltus5ccurfus :  yvuvdoict'rè
$!& ts 'ts&ntiL'iwi)  Ì5TitjA«(-9-_i>  ueù ffvvixoìc, 3^ xdfAy/soàv ug) a-
cÒd'hoicnv utfi èpófjtvv.   Inde ex juniornSus Alexander Benedittus
I.28.e. o.exercitatipncs profunt, deamfsulationes.fiiltationes^urfius &
pila Indus.  Aft hoc vix de iis veruni erit,qui penitus convaluerunjt.
Dimìttatnr,inquit Rhales, motus & propriefnnttnra infirma.  Ac
I.9. qe re med. eap. de podagra  : at pofiqnam fanitati rcftitutifue- 
                         Ifichiagra.                      pij
■■■■■■•■■■* ••■■■■■pp ■ 111       i    .. ■          «~. __-__-----~--^
rint, mediocre exercitium,praferttm ante cibum illis imperandum efl.
Sic Se Paulus /Egineta.   Quod pr*ceptifirmat corpus.  At qui co-
xendice Se femore & crurenon valet, is hoc exerckationis genere
neutiquam curari poteft.   Is quoq; retta potius inambularione u-
tatur & plana.  Qmd multa "tlpCe Alginetn, AZtius, Avicenna-,Haly,
Rhafis,Serapio,Se inde recentiores, ut Francifius India , cujus verba
fuperiùs pofita funt , Kolreuterus, Laur. Joubertus, Johan. Baptift.
Montnnu* confi2yj. Liberatu* de Liberati* &aliiejufmodilaborio-
fam inambulationcm in numero caufarum ^Arthritidis ponete^,
confjeverunt.   Ac Com. Celfus quoq-, haec I.4.0 25. pr*cipit:Cum
vero dolor non urget, manu geftaii debet, deinde fèr ri,ina rabula-
tione levi Ce dimovere  .  Se Ci podagra eft,interpofitis temporibus
exiguis in vicem modo federe,modò ingredi. Et paulò poft.-ubi do-
lor & inflammatio Ce remiferunt, quod intra dies quadraginta fit,
itili vitium hominis acceflìt,modicis cxercitationib9 utendum eft.
Equitare podagricis quoq, afienura eft.   Et illud quoque eft, quod
Bfculapius fcriptum reliquit : in dimisfione morbi deambulano con-
venit.  Ac Alfaharavius e  cautela vero à dolore coxae confiftit in
evitatione coit9,& ambulationis,& frequentis equitationis,pr*ci-
puè apud acceflum paroxyfmi.  Item Haly Li. Pratt.c. 16. de regimi"
fivfiepè incurrentiumjuntturarum dolorem : utatur fricatione & ex-
ercitio mediocri ante prandium,cavens ab ois pòft,nec vero fatiget
membrum.   Itemque Rhafes /. 1. Divific. 2, Ex iis, qua. nocent ho-
minibus,habenribus dolorem juntturaruni,funtlaborpropinquus
paroxyfmo, caiciamenta ftritta.  *Acsurjus1.1. e. 2$. cura Ifihia-
tiia eadem efl,caveai ab equilatione & ambulatione, & maxime prope
tempus acce filoni*.  EtfiÀrepletionefianguinis,non debet ambulare,nec
cnus magnum fierre , nec erigere a terra lapidem. Tandem funt,qui
quietem imperant, ut Caliu* Aurelianus.  Quare ratio nunc con-
cludatur. Cum Ottavius ^Auguftut Cafiar coxendice & femore &
erurefinifiro  non perinde valeret, ut fiepè etiam inde claudicaret,
incommodà illà vel arenosa vel arundinosd,ut ita loquar, marabù-
latione,ccu quodam remedio confirmari haud potuit.
      Hanc  meam fententiam fuà quoq; aflènfione tuebitair/^-N
r/ttus de Liberati*, c}x\n%vei^lj. de Catarrbis e. 8,adfcripfi, Hicl-
                                Aaaaaa              dem 
9il                     Ifchìaera.

dem vero Ottavtum Cafarem fymphoniaco arundinum fono leva-
tum fuiffe propè opinatur, /Elioni autoritate maxime fubnixus.
Verùm ne longius abeam, ea opinio de arundine, ut vocatur,Mu-
ficà, non placebit, nifi illis, qui equitantfuper arundine longa. Quid
enim ? Cafi Ottavius, coxendicis morbo implicitus,claudicabat,
fed balneo arenarum ficco confirmabatur, Secantilenis.  H*cnon
cohaerent. Nu&tts nec verborum erit nec rerum conccntus. Ac ab
hacinterpretatione  & reliqua diflbnant omninò.  Quanquam me
nonfugit ,  //f^;W/Vc»r/r«idolorumcruciatusSymphoniacocon-
centuibpiri folitos fuiffe.  Qu* ratio eurandi non folùm de di -
fciplinà Pythagora, fed etiam de Scholà Afckpiadis, tefte Ifidoro La.
Orig. manavit.   Unde Mufica ipfà  apud Martianum Qapettam,Sc
corporeis,  inquit, nfiorbis medicabile crebriùs Carmen infònui.
Nam frcnetieos Sympponiaco modulatu refanavi.   Quod Afcle-
piades quoq; Medieus imitatuseft,feditionibusaccenfis. Quidafi»
flittationibus corporeis,nonneaslìduàmeditatione, fuccurri ? Fe-
•brem curabant,vulneraq; veteres cantione.  Atclepiadesitem tu-
ba furdidisfimis medebatu.r. Ifchiadas quis nefeiat expelli auleti-
ca fuavitate ? Xenocrates,organicis modulis , lymphaticos libe-
rabat. Tale tem Qretenfem Cytharae fvavitate,compertum eft.mor-
bos ac peftilentiam fugaviflè.  Eropbilus aegrorum venas,rythmo-
rum collatione penfabat.  Hac Capello, Moficam rito Poeta in ma-
yus laudans. In eam quoq; fententiam qu*dam afferunt Piutarchus,
Gellius,Boetbius. ' Achillem,inquit§vmmacnu%l.\.*lp.jA:.vatum
maximus refert, agri animi curaifidibus refplvijfè.  E recentioribus
Cunt,%fftvÌuretus, Turnebus,iAl.abAlcx.Voffius.ExMedicisDóringi-
us.  AcEpiphanius Ferdinandus Monialem VirginemyPoulam Ma-
yam»Sc eam Ifibiadico malo fere confettam , curare ingreflus,janv
autorfuit,utauttibicinesadhiberentur modulis lenibus, aut illi,
qui afsà voce canercnt.  De ilio grege funt Se Hieronymu* Mon-
tuus , Cardanus, Mercurialis Se alii, quos nominatira cicre quid at-
tinet ? Praetereà ut Theophraftus & Democritus olim viperammfit*
hodiè TarantuU morfibus -,  haud dubiè mederi tibicinem feitè,
raodulateq,- adhibitum tradunt juniores autores, ut Alexander ab
Alexandre,  Gattajntius Sforala, JohannesfuvenisìBottrusyRod.d
                                                    Coftro 
Ifichiagra.
9H
 Cafre, B. Ronffeus ac Gibus.  Eandem vero fymphoniam& Ifihìa-
 dìci* tàm privatim Se tàm efflcaciter auxiliari, haud facile arbitror
 itttelligi poffe.   Balduinus Ronffeus omnium maxime delirare vi-
 detur, tara frivolam, tamq; futilem rationem excogitando. C«r,in-
 quit, Epift.5. ille , coxendicum doloribuspotius qaam aliis mederi di-
 cai Gcllius,  non video,nìfi concedamus,aut analogiam quondam effe ti-
 biis cum offe coxendicis ,  quo fiat, ut velex profiundo corporis peccante*
 humores fono tibia eliciantur.   Ain tu tibias corporis &Sympho-
 niacas occulto quodam confortiocoh*rerc ?  Os Ifcbii non habet
 fpeciemtibiaefèu arundinis, Nunc nec ipfaofCalfibiinec oflàquo-
 quetibiarumbbe morbi diritatcaffliguntur,fedmufculi,ligamenta
 «5c reliqu* partes, ad illam commiffuram pertinentes.  Mox vero
 hàc via difpicit ;  Mufica mirifice menteshominum afficit.  Idquefia-
 crarum li te rarum te film omo comprobatur. Ea Saulrecreabatur.^tia-
 re die amus,  agrosmodùlamine  adeò obiettori ,  ut dolori*prorfus
 immemore* reddantur, atque in enthufiafmum quendam rapiantur. A*
 Rio tamen fuper eà reSorani Epbefii judicium , quod apud Calium
 Aorelianum adhuc extat.  Ifchiadicis.w^jwW&.alii cantilenas ad-
 hibendas putant,ut etiam Philiftionis frater idem memorat libro vi-
 gè fimo fecundo de odjnteriis,Cctiber\s,c\uendam fiftulatorem,loca do-
 lentia, decantàtfe, qu*  cùmfaltum fumerent palpitando, difeuflb
 dolore, mitefeerent.  Alii deftiqj hoc adjutorii genus Pythagoram
 memorant invenilfe : Sed Sorani opinione videntur hi, mentis va-
 ntiate fattori , qui moduli* & cantilena, patfionit rebor,  ex ciudi poffe
 credsderunt.  Ac ad extremurn quoq; audiendus eft exercit. coni.
 Card.j^S. I. C. Scaliger ,'Ifchi*,inquis,dolor pertàepè mufica cura-
 tur.  Quia transferturaliò fpiritus ob delettationem. Hoc jam din
 eft,com apud Graculum,undefumpfifii, videbamus.  Si fiolisftiriti-
 bus dolor coxendicis confiituatur, eorum averfioneprefetto diffèratur
 dolor.   Sin materia craffa es~l,frigida, vifcida, tantum ab e fi .ut cure-
 tur , ut deducile aliofftrinbus materia etiamnum ntagts incrudefeat.
 ProfettòSymphom'a non omnibus iis , qui Ifchiade laborant^,
 eft jucunda , fed fàepè» ut experimentis cognovi, faftidiofa.   Qua-
re eà  tàm dubia medicina, Cafiar Ottavini  haud curatus vide-
 tur--.
                           Aaaaaa  2               Nune 
fta)                       Ifichiagra.
_M_-a-aMPMaaaaM«PMPM-_aà_M_ai_« ____mm«i------Hì
     Nunc alia interpretatio haud pr*cermittenda eft : QxC. Ottv
Coxendìce & femore (S'crurefiniflro^non perinde valebat, utfiepe etiam
• inde claudicar et, fed remedio baretoarum atque arundinum con firma-
batur; Hoc eft, vaciilans pes tùm baltico ficco arenarum, tùrn ma-
xime ligamento arundtneoconfirmabatHr.   Nam attendite, qù*
protinus fubjicit autor ; dextrà quoque manus digilumfalutarem O-
ttav. Cafi tamimbeciUum interdumt finite bai , ut torpentem eontra-
clumque frigor e vix cornei circuiifitpplemente ,firiptura admoveret.
Quemadmodum igitur pes nutans1, infirmusq; arundineo admini-
culo , fic digitus contradus, cornei circuiifitpplemento,Cuftinebatur.
Erat non linreus, fed corneus, hoc eft,duriufculus circulus  , uteo
digitus & fletti poffet & firmari.  Ad utrumq; & arundinis idone*
funt. Materies arundinum,inquit C.Plinius, efigratifiimafabricJs,&
fittiles earum lamina, ad quacunque liberet,opera quàm aptifftma. Ha
igitur femori aptat* , hominem ambulare hnunt,quippe qu*top-
querifaciles,& ftantis quoq; femur, quod fuà Cede excidit tàm fa-
cile, attinent,ftringuntq;.  Philippus *Beroaldus cornettm circulnm
ait eflè digitale, prò adminiculatione digiti imbecillii.  Dicuntur e.
nim dig>talia,iigitoru*n tegumento. Varrò in primo de re rufttca : olea
manufiritta melivr e a,quédigìtisnudislaudabilier, quam illa,qua
digttalibus.  Hoc & Joh inni Schildio probatur. Sic & arundinum
remedium ìetrgtKÒc. <3ìt'Je<Tnoc eflèvidebatór.  Non eft inuniver-
fura de omni  fibularum>genere Se de ligneofibula privatim dicere,
 cujus vim exponit quodam modo Vitrovius, Se inde  Sebaflianut
 Berlini ,  Vincentius Scammo^zius, fohannes Baptifta (faporatisjo.
 bannet!i\hodius.  Satis habeo, paucula verba Catonis  adfcriberè:
 Vimma maturafalices legantnr, utfiet, nnde cor buia fiantfibula inde
fiant,arida,ilignea,ulmea,nueeoficul*ea.  Ad has acc edera arundi-
 neo. Sunt utiles, ubi aliquid  &flettendum eft Se idem fimul rigi-
 dum fit oportef.                                         °
     'Nimirum  ut cometa circulus erat rappiementumfcripwir*\
 itaadminiculumarabularionis videbatur  eflè remedium de orun-
 dintbn* peritura.   Morbo articuiari enim non pedes duntaxat fed
 & manus affi.gttntur.  Eum vetuftiores, ut capite de caafit Arthrit
 étti, depitottdnaCìi exiftimabant,   H*c cura frigidus humotfitj
                                                       à La- 
                        ìfchtagrd.                        025

à Latinis autoribusappel!atur/r/>tef.E quibus c\Suetoniissdi%\xun\
Vocabat torpentem, contratttsmcyfrigore, profettò non temptftate
frigida, cùm hic morbus Se fummà «Irate aliquando exercent rn-or-
tales, Ced frigida illà pituita vitiatum.   Eadem ratione loquuntur
Latini illi medici , Plinius Valerianus, Caliusis4ureltanus,0tta-
vus Horatianus, Apulejus librede Herbis.   Vegetine quoq; pedes
àitvel flatu veJyWg^interdumplenoselTc, hoc eft, humore frigi-
do.   Hic frigida pituita liquor non folùm Ottavii Cafaris digi-»
tum, fed etiam femur vitiaverat fic j ututriusqicomrtiifluranunc
cornei circoli, nuncarundineiligamèntiadminkuloindigetèu
      Rei iftius probabilitas eft ingens : in varias certe res ufui futili
arundines, ipfae tàm  vari*.  Theophrafiu* eas quidem facit dupli-
ces, alter ara enira vocat lXVpfo, alteram AewrHu   Illius ex robo-
re,cymba?,jmòdomus,quasiV^rM/w/. deaeredoc.&aq. vocat
omixalg, £v"\wct aft) KttKdfiiva, fiebant. Nafcebatur Se circa Gan-
gem maxime,   i/<<rfragiliseft,&ex toto quoq; intus cava, Scobid
tibus canoris faciendis admodùm habilis.   Similisratmeminére
Gefnerus & Trago*, textoribus eft expetita. Arundo vernacula, in-
.quit 1. Medie. eXercit. Gulielmus Rbcginusferspappoeinfiammiti
te od calcitra valdè utile* componendo : atque in eum ufum jam tra-
 aere BelUcenfis Scgufi*.   Arundinibus etiam-prifeiferibere fole-
 bant>ut Balomtts  oftendit. Nam Aofonius:
         Etpermototd medttatur arundine carmeni
      A e Hericus l.a,.
        '-   -*~  -»■  liquida percurrerè cannd.
  ■    Nunc Johannes RncUius arundinem Se aucupàtoriahi coéhd-
 mitìàt Sepifcatortam.   Nam ex arundimbus/^/,,.- confìcieban-
 tur.   Ad id Jodaas maxime aptas nunc prodit Johannes Eufiebius
 Nierembergius. C*tcrum rem jam dudum  Poet* aperuerunt, nt
 Propiniti* i.eleg.i).
        -* ~  ftrutto figerc avem calamo.-
   Ac-l.4.
        —  --   fed harundine fumpta,
       Faunus plumofofumdecusaucupiò.
 Ovid. Metamorph.^.
                               À a aa a a  j               f^ 
 ozó                      Ifcb'agra.
 -pi»   I »    i      i1'        —.— ■.,    .......,r  , ,  ,rmm—mm~-mmmm
      fixa fub ante Ceti perfino xit arundo
      Corpus.
   M artìalis, : arundine fixlt acuti. VìrgiUos :  h*ret lateri lethalis
 arundo.  Ac ex Medicis Plinius-Valeriannt e. a.f. hifce verbis uti-
 tur: aHinm elixum com pice armdtnes extrahit.
      Tandem Qolomella vites quoqj arundinibu* CuftineriCcribk
 Se annetti.  Tara varii ufus Cunt arundine*. Chirurgi quoq; ad *-
 grum artura attinendura arborum corticìbus utuntur, cur non in
 fimilem rem peti poffunt arundine*  ?  Ex iis certe iftiusmodi liga-
 men,quo Cafiaris pesclaudicansfirmatus eft,confettura fuiffe, per-
 quàm fimile eft veri,  Fidemcji propè facit corneus ille cìrculus,
 qui digito imbecille admovebatur,
       Verùm ut  uth*cfehabent,oportetquidh*cherba, Arun-
 do habeat utilitatis, hoc loco curatius reputare,  Diofiorides, ò fà
 02,otoc t \. i. c.79,  inquit,. damarmele jMiSwe*- Latiali ferraode
 reddit C Plinius l. 24. e. il,  Harundo conici* cinere alopecia* emen-
 dati   Ac Galeno*, li. de comp. Medie.fiecnnddoc. e. z. fimilitcr :  Eft
 medicamentura Oreftini ad alopeciasinveteratas,quod conftat ex
 pilis Urli uftis, adìanto ufto Se radice arundinis  ufid.   Aliud me-
 dicamentura Orthonis Siculi* aliud eft Cleopetr* ad Alopecia* , hoc
 oft,addefhvinm CaptHorum , qu* omnia See\radicibut uftis arun-
dinis conftant,   Mox ait eas effe rainoris virtutis,ob idq. in valen-
tiora reraedia clic addendas.Verba ipfa interpretis reddantur.  Ante
 omniavos methodimeminiCfe oportet circa horum medicamento*
 rum ufum -  qu* mefhodus communis in omnibus pr*fertim for*
 tibus pharmacis exiftit : quare etiam f*fè ejus mentionem facio,ut-
 pote ip qua magna omninò vis fita eft,  Qui enim fingulis fortibus
 pharmacis utitur, in principio quidem ipfa molliora adhibebit,ad-
 miftione vìdelicet eorum, qu* vires ipforum exolvunr,qualia flint
 oleum Se cera,Sz ex fimpllcibp,qu* diximus debilia, velut eft thus,
 Se arundinis cortex, a e radices Arundinis exufta, & amygdal* a-
 mar* & qu*cunq; illius generis exiftunt,  o' yet? £h«V« tz»i .£.«
 pm (f>cipfA.dam %£ù$U6¥@* , cy dpxtì t*u'1* lAct./\aKUTi&v ee&vtyo%~
 izeyftifc** onhovélt tun coc\vévmv Tilt e)rjvufj,n, osa, 7n%x cfèil sKeuoo
 f* K<À WeoStffì t%v twÀW oottf vrryHÓàfity d<&ei>ì 1  *\«|3a#«*raff 
                       Ifichiagra.                        027
a——— p—i—— ■■    —■--.—-—ppppp»p——■ 1       !■
t» ^ x*Xa/tfa «PA010V ^i) ^ì^cy KepMVfiévout qg) du,vyc)ctXamm
*pyt ug) con. Ttnavru-  Eadem herba, Arundo etiam vim habet ad
abfiergendum , ut Diofcorides, Galenus, Or ih afius, Avicenna praedi-
càrunt. Inde recens autor  Peter Bayer remedium adverfus veftigia
variolarum conficiebat.Vcrùm haec parùm aut nihil ad rem.  Qua-
propter reliqua Diofioridis verba funt fubjungenda : arundinis ra-
dix contrita ac tùmperfe,tùracumbulbisimpofita,corpore,fpi-
cula, aculeosq* extrahit.   Ex aceto autem,luxata,doloresqjlum-
borum demulcet. Quemadmodum & Galeni  L7.de Simplic.Medi-
cam. facult. Carni* feu Calami phragmitis radicem cum bulbisa-
culeos Se ftipites ex alto extrahere, quidam fcripscre,ceu trahendi
quadam vis ei  ineflct.   Nos tamen ejus rei periculum non feci-
mus. Verùm quantum guftu liceatconjicere,abftergentcm facul-
tatem poffidet non paucara, minimeq; acrem.  Quin etiam folia
ipfa abftergentis funt facultatis.Cortcx vero ejus combuftus admo-
dùm tenuium partium &digercntis facultatis efficitur, adjunttum
habcnsabfterforium quiddam,utexiccet& excalfaciat tertiò quo-
dammodp ordine ,  plus tamen deficcet, quàm excalfaciat. Hoc
ills. C. Plinius adjicit : arondo medetor efr luxatis & fpina doloribus,
radix in aceto illita.  Haec de arundinis  viribos ditta autores, ut
Clariff.Virum ,  D. D. Reinefium, cujus verba K4.de catarrbis infer-
ta fuerunt, Cafaobonum, S.ilmaftum, Lìberatttm deLiberAtis.Hier.
ty\/Cercurialem  , Se tandem eruditum illum -SV^/cwiinterpretem
Lavìnnm Torrentiom haud fefellerunt.   De arundine, inquit hic,
dicendum , quod eondem in medicina ofism praflat, & Diofcorides
libro brimo, capite nonagefimo feptimo efr Galenut libro feptimo, firn-
plidurn medicamentorum tradiderunt.   Qoibus adde C. Plmium,
vigefimoquartoicapite undecime
       Age, nunc progrediamo ulteriùs. Etfi enim quidam auto-
rum ex veterano, uti Diofeoridis,Galeni SS Plinii monumentis intel-
l<exerint,de4h-f»«iV».f remediura Coxendici faJutare peti, admoveri-
que ,  tamen iidem adhuc Suetonium dubiè interpretati fuerunt.
Nonne Cafaubono cuntt* hujus rei feientia pane deiperanda vi-
debatur ? Nunc vero nemo , hifce retrattatis,incertus animi am-
pliùs efle poterit. Hac herba npn una virtute adverfus malum Co-
                                                      xtn* 
 1)1%                      Ifichiagra.
    il    -  fclPM—■ __—■I .-—IlPI PI ■ il.....     --   f mm-mmmmm***** MHW---PI
 xenàteis valet.  Arundinis folia viridia vi refrigeratori-pra_ftare,
 Diofcoridet quoq-, & Galenus, tefteSerapione, fcripferunt. Virentia
 folia ( funt verba Saraceni Dioficoridem interpretantis^ «r/i. c^****
 pa/fr* tum erjftpelatis,tum aliis infiammationibus medentur.   Unde
 JEtius Tetr.i. Serm. t. folia arundinis fepiari* feu calami phragmi-
 tìs viridia moderate perfrigerant.  Ac quoque Oribafios I.15. & £«
 fiuJapiot.  Item Avicenna l.z.Tr.z. arundinis natura esl vehementil
 infrigiàationit. Ponnntnr folia ejus humidafinper eryftpelam,cfr con-
fermi. Nunc idem autor/,/. Fen.22.tratt.2.c.tp.de Epithematìbus in
 cura e alida Arthritidis h$c herbà utitur : fcias,;^«/>/7/,quod quan-
 do ipfa funtfrigida,ftyptica,ficutfandali,tumfortaflc l*dunt, imo
 oportet,utfintteporemfacientia&leniant»   Et quando  laedun-
 tur cum infrigidantibus propter tenfionem eorum, adminiftrentur
 ea, qu» mollìficant, ficut rob & oleum rof.óc ceratura,& quando-
 que ponitur fuper illud pannus imbutus aqua & aceto,& de his,qua
 font experta,eft focene extremitatnnt canna humida,  quum enim ex
 eolinimentumfit,fiedatur dolorfiatim.  Quare multi recenriorum
 autorum, ut Dondtts cognomento aggregàtor,Arundinem fèu Can-
 nar* inter remedia Arthritidis numerari..  Inde Se Nicolaus Ni-
 coli : Avicenna dixit: de expertis eft fuccus cann*humidae,id eft,
 recentis tenera. &c. cum enim ex eo fit Imimentum, fedatur dolor
 ftatim*  Ae Johan. Michael Savonarola : in podagra & fortior eft
 fuccus cannaehuinid* cura ol. rofàceo & modico aceti óxlenticu-
 lac fucco.  Johan. Matthaus de (yr^dì: de iis, qu* funt experta, eft
 fuccus extremitatum Cannx, id eft, nov* & recentis.  Cùm enim
 ex eo linimentura fit, fedatur dolor ( podagra) ftatim. Canna & fi
 raiuriplexfèperiatur,intellig_tur de canna, qu* nafcitur in paludi-»
 bus velpropèaquas, qu*eft interiùs inanis e  cujus radix,ut dixit
 Serapio,pontica cft,id eft,ad ftìpticam deelinat,& valet erpplaftra.-
 ta attritkmi nervorum  : in hoc calli dicitur convenire multùm^
 Hier. Mercurialis : radix arundinis contutà,& emplaftri modo ap-
 pofita dolenti loco, prodeft.Prodeft etiam cinis arundinis,ut habe-
 tisapud iEtiura.   Sigtfmundos Kolreuterusl.de Arthritidecap.8.de'
 arthritidit biliofa cura : multùm prodeft Se fuccus foliorum can-
 ati* Ceu arundini$?ut fandali * folia yui$ Se folla falici*.  'Benedittus 
                        Ifichiagra.                      $>2<i

Curtius SymphoriAnut : folia virentia moderate refrigèrant.Tufii
verò,& facris ignibus & aliis infiammationibus appofita, meden-
tur.   Luxata autem Se lumborum dolores cura aceto illita leni-
unt.Sic & Tabernamontann* , itemque Trago* ,  cujus verba fune
hac : virentia folia tufa,& impofitaignibuslàcriSimedcntur eryfi-
pelatis & caeteris infiammationibus.   Ex his, quibus pollet. facul-
tatibus fatis conftat,harundinem frigidara & ficcam obrinere tém-
peraturara.
     Atqi Johannes Daniel Myliasl.6. Bafil. Chymica aiuArundinis
ufum (f externum & inter num effe..  Dehoc nunc videre,  non erit
alienum. Andreas Matthiolus hoc fcriptum rcliquit : pota arundi-
nis radix urinam efr menfes ciet. linde q uoq; Jacobus Corner arimi,
itcmTabernamontono,qui quoq?quas radici chine>eafdé vires hujus
herb* radici allignare non dubitat. Ac Liberami de Liberati* l.y.
c.ó.xnde Catapotia componiti
         J^.   rad.arundinis
                 chinaeel.               a.^j.
             fem.citri
             rad.vitis alb*
             faffafras
             Guajac.                 a. 5G.
Bull.in tribus libris aqua ad medietatem,cola hanc aquam, affun-
de novam,bulliantiterum ad medietatem,&repetequinquies : ha«
omnes aquas colo transfufas ad ignem lentum exficca,donec,quod
eft in vado cratfefcat ad inftar mafl* pilularum, de quibus cape fe-
raifcrupulum qualibet vice, dum bibis.  Hoc medicamentum curn
pr*ditto liberat ab omni  morbo articuiari, eriam chronico,men-
fes cit, &c. Ac cap.4. Adderem,etiam radicis arundinum uri (C*«
farem ) potuifle decotto, ut fudore elicito fuperflucns humor eva-
cuaretur,firmareturquearticulus, ut fit hodiè radice Chinarum.
Non difpar multùm inter  has radices  facultas exiftimatur. Taraen
minime h*c fuère anriquitati cognita. Hattenus autor.  Radix
china quidem antiquitùs ignorata fuit, haec vis vero radicis arando
nis non item.   Nam C. Plinius 1- 24.C. 11. quoque prodit, harundi-
nis radicem urinam movere, ciere menftruamedtrijecinorhrenibns,
                             Bbbbbb               kjdro- 
#0                      If&iagr*-
mtmm
 hydropi.   Nihil à junioribus profertur , quod non prius a pnlcis
 fuerit dittum.
        Nunc idem autor, C. Plinius,ut Diofcorides efr Galenus fu-
 prà-radici hujusherb*vim trahcndi attribuit hifce :, harundinis
 radix contrita & impofita , filicisftirpem corpore extrahit,item ha-
 randinem filicis radix.   Similiter Oribafins.  Radix arundinis fin-
 quit 1.2. t.2. c.67. Avicenna, cum cepdffivefiri extr ahit carni infixa.
 Atque Serapio , D.qn. fit emplaftrum cum radice cann* fola aut
 cum bulbo, attrahit ex membris ftipites & fagittas & fimilia. Hinc
 juniores Trago*, Bened. Curtius SymphorianutfTahernamontanus,
 Lagduneafet* Johannes "RueUint.  Nec radici tantùm,fed Se foliis a-
 ruodiais eft h*c vis ad extrahertdum. NamC. Plinius ita:foliis e*
fu* ad extrabenda* acoleos utuntur.   Vulgaris arando extrattorìam
 vim habet & recens tufo, non in radice tantum.  Haec  igitur hérbà
 Coxendici non tàm ob vim refrigeratoriam,quàm ob extrattorìam
 admovebatur , ut Ammoniacum & Anagaliis tefte tAEtio, ut quo-
 que Ariftolochia.  Anagaliis, inquit 1.2. de fimplic.virt. Oribafius,
 habet at trabendi vim,a deo utfnrculos etiam extrohat.  Atq u e 1.3.
 de morb. curat. 32. Spicula, orundines,fpinas &fureulos evellunt a-
 nagallides utraque,oriflolocbìa rotunda,ammoniacum com melle, ai-
 terei femen Uvigatum atque illitum.   Arundinis vero radicet con •
 tonde & metti admixtas in linteo largè illine Jmponeque & alliga: ex-
 templò educunt.   Anagallis,qu* & CoraUion dicitur.affumebatur,
 ut nunc quoque radix arundinis, infeftante arthritide.   Quemad-
 modum quoque Anagallis,ita Arundo non folùm fagittas,fed etiam
 humores evocar.  Qu* cum ita fé habeant,  cuivis nunc palàm e-
 rit, Cafiarem Ottavium Se hoc arundinum remedio curatum fuiffe.
 Ac arundo efr arena funt fere comparisvirtutis.   Utraque aflìccat
 humores, ficuti arundo ipfà citò ateCcit.Arundo,inquitIfidoru*, di-
 tta eft,quod citò arefcat.  Areno inde quoque nomen accepit. U-
traquecertè humores educit. De arena fatis conftat. Fomentaquo*
que, inquit C.Celfus 1.2. e. 17. calida fiunt milium,fial, harena,quod-
libet horum calefattum & in linteum conjettum.  Atque Calia* Ats~
nlionus l. f. Tard*  Puff. ci.  oportet fàccellum lineum implere fale
                                                     toni** 
                          Ifichiagra.                     931
 p-————^ ——-—■-— 1   11    11 ...    1   pr m ■.....Ili  .....
torrido,& apponere patientibus partibus. HacìUe.  ^arundine
auté unguenta ffr emplaftra conficicbantur, coxendici admo venda.
His igitur remediis crus Ottavii Augu/ìiCofaris claudicans cotiRr-
mabatur.  Arundinis quidem  remedium ab omnibus *quècele-
bratum non fuit.  Nam galenus fùperiore loco fatetur fé illud ex-
periri nondurapotuiffè.-  Dein Canne quoqueiàepiùs quàm ver-
bum arundinis in fcriptìs Medicorum veterumoffenditur. Hanc,
inquit Ifidorus, vetereicannam vocaveront, amndinem Vero pofteà
Varrò dixit.  Sane ficiendnm.qnodlatinnm canna de lingua Hebraa
fumptum efi.   Apud eos enim calamiti canna dicitur. Quae igitur
de canna (5calamo dicebantur,eadé de arondine intelligenda erant.
Intereà illa arundinis virtus latere potuit.   Quare non abs re fuit,
hanc de arundinìbm fumptam  medicinam nunc facere magis no-
ta m, qua & Ottavio* Cafiar u fus fu i t o m n i n ò.
         Ad hoc remedii genus, quo medemur malo Ifchiaco, per-
tincnt vinacea, de quibus fuprà. Oleo Liliornm utitur Avenx.oar,
hinc Valefius de Taranta, hic, ut Se Guido unguento de vefpertilie-
nibus.   Aliter illud con&cit Avicenna. Valentiorafuntalia,utP*-
terii Emplafirum ex pice & fulphure, if(7r<_/?/ceratum»Emplaltrum
Diaphoreticnm Minfichtii & aliorum autorum.   Therma funt re-
medio. Plures magis nominar* funt & valdè nunc not*.Enumera-
tionis illius labore fuperfedeatur.
      Remedium eulbcridc confettummaximenobilitant Demo-
cr at e s,Galenu* l.io.de comp.Med. Aititi* tS Mgineta,bine Steeghiot,
ForefiuiySolenander,Capivaeciut. Landatiffimumeft.inquitFran-
cifeus Joel,  ex radicibos iberidis StWeerrcfftcn.   Adjicitur/fwo*
naftartii, efrfinapit,Scammon. cum aceto, item fìmos Colombinos.
Ex quo & Emplaftrum Ifichiadicom Augudanoram conftat. Em-
plaftrum Cantharidum humorem educit. Levamen, inquit cent.4.
obf. 55. Borellut, etiam affert veficam regioni ìfchii admotttmreme-
diam,cx ejut enim vefci*forficulitapertis efflnunt atjoa, quibus eva-
cuati! ìevatur dolor.  Iis  ego quoque ifchiacoscuravi, mitfo fan-
guine & aliis mox admotis. Cauteria Vertici* ,  Nncha  , Auri-
um, Poplitis ,  Femoris,  haudprobantur , fed eà potius , qu*
                              Bbbbbb 2              bra- 
932                       Jfchiagnt.
      ,....      . '.      -   '          -  M  i     ---r—.11  .r
brachiis efr cruribus imprimunrur.  Cauteriìs ufi funt Se veteres, ut
Hippocratesl. d« intern.  affett. Settione 6. Aphor. ultimo lib. de
artic. & 5. Epid. Albocafiis , Serapio,Rhafies, C. Celfos.  Ultimum
ttt, inquit l.d.bic, efr in veteribu* quoque morbis effe ac is firn um, tri-
bus aut quatuor locis fuper coxam , cutem candentibus ferramenti*
ex ole erare , hinc juniores, ut Arculanus, Guainerius,M.de Gradi,
Adercatus , A. Sevcrìnus , Mercurialis,L*liusà FonteconC.4.t.Tulpi-
us, Riverins, Fabricius Htldanns cent.4.obf.75. Liberami de Libera-
tis,Rod.à Fonfcca,Se plerique autores.  Deferat, inquit conili. 42.
Capivaccius,.^//^*/» è pelle canind.qua carnem tangit,qua intercipit
humores defiendentes & fatitene ultrafonticulum progrediantur, fed
ut per hunc exeant.   (fauteri^atio autem debet fieri acuto cauterio.
Hoc die.   J)e pelle, Se de pedibus Leporis dittum. Olaus Magnai
jjifl.feptent. etiam pinguedinemZ^on'jdeprxdicat.
       Setaceum memorat cent. 3. obf 78. Johannes Rhodius: diu-
turnos coxendicum dolores Adrìanus Spigelius, brevi temporefuftulit
fi tacco ex radice hellebori mnfculigaftero cremii gemelli ìnterftitio
in foris inpxa.  Nimirum venafiubpoplitea bencftcio}cujus incifia cate-
roquin eo in cafin magnos effettus habet.
       Rodericus à Fonfeca Ilchiacum Confiult.gj. curans, Caputati-
quit, maftieatoriis & ftcrnutamentis quotidièpurgetur:  Ac Cepha-
lìca quoque medicamenta dat  B. Bauderonius : fy.conferv.fi. liM
convallii vel florum primula veris.   Flores lilii convolili valent ad-
verfus Cerebri &nervorum merbotexintemperie frigido efrhumida.
Offa humana sSfimilia ficcando humores cónfumunt (f nervos robo-
rant.  Nec mirum. Hippocrates ipfc curam ad caput dirigit. Qua-
propter etiam Fernelius confi. 12. Vitetur dceubitus fupinus,ne cere-
bri excrementa in cervicem Se artusderiventur. Item Montagnana,
itemque Guainerius:  Pilul*fint exiles,  fi materia ex articulis du-
cenda, majores, ubi è capite & vifceribus. Eademque fententia fù-
periùs Francifci de Pedemontio.  Nuncetiam Prevotius : in arthri-
tidi & Ifchiadicd pafiione a deflillatione fierosd cucurbitulaficapulis
oppofitamagisprofitnU   Acille MichaelVolkjnannus itt$yftemate
                                                      Medi- 
                        Ifichiagra.                     c/33

Medico - Cbymico , quod nondum typis excufum eft, in bone mo-
dum : Catarrhus ( in Podagricis & Ifchiadicis ) ducendus per na-
res fternutatoriis. Laudantur etiam veficatoria propter catarrhos
in cervice.
     Sed h*c omnia illam ipfam opinionem, humores de Cerebro
femperudo ferri, redolent omninò.  Ifta vero nunc inanis, vana
ac perfpicuè falla eft,ac fi (jpbalicornmfnoc eft, Cerebraliumjatvo»
  cznt,Catarrhorum affertio repetitur,ftatim temerità tis puden-
      d* convinci poteft. Quam in rem ego operam meam
                 haud infidelem pollieeor.
Bbbbbb 3
IN- 
ip34                   Index Rerum
'—PpPHPP.1  l  lllll  II II u in»     ......  ■     ......."  '  *-*


    RERUM ET VERBORUM.

                         A
     AEr refpirando & in ftomachum fertur              3^4
     Agaricus non eft appropriatum purgans in Catarrho ftoma-
            chico                          422,423,434.
Allium contra Arthritidem valet                       914
Allium Se cep* oculis nocent                           74
Alvus folutior curat Ophthalmiam                    78-83
Alumen  non convenit in Arthritide                    889
Ambulatio qu*nam Ifchiadicis conveniat                921
Ammoniacum Thymiama eft gutta Ammoniaci        52.9,813
Amuleta in ophthalmia ..                            149
        in Arthritide  fc                           898
Angina nunquam à Cerebro oritur                  34^357.
Animi affe&us faciunt morbos ac quoque
            Epilepfiam feu morbum Comitialem     282,286
Animi affecìus funt cauf* Arthritidis           .       647
Animalis, vitalis & Naturalis Facultas inter    r  ~^
        Ce cohaeret & altera ab aitera
        affici poteft                                257
Animalis facultas in Epilepfia non concurrit cum
        naturali expultrice            . ;             236
Animalis facultas orto comitiali morbo ad tempus
       fugatur
Antepileptica appropriata funt inefficacia               284
Antimonium oculis utile habetur                      117
                 uftum &  crudum                  120
                 non eft làlutare                    122
            cur platyophthalmon                    123
Aphth* non à Cerebro oriuntur                     H^'351
Apoplexia referturad Catarrhum fanguinis             ^ 501
         àfumopruridTuatttr  '           •           505
                                              Apo- 
efr Verborum.                    935
 Apoftema fignificat inflammationem                   5o*557
 Arena eft remedium adverfus Ifchiada             «916,917,8& 9
 Arthefis eriam dicitur                                  603
 K$(* explicatio                                        523
 Arthritidis nomen exponitur                             53*
 Àrthritis & podagra differunt                534'5>&7»& 9> 54°
                   nunquam à Cerebro oriuntur          542
 Arthritidis humor non in cavo commiflur* artuum    543 ufq; ad
                                                     548
         natura confiftit iti inflamniatione ^               549
 Àrthritis rectius per inflammationem  , quàm per dolorem fini-
         tur                               500 ufq; ad p. 564
 Àrthritis non à Cerebro nec a capite              5^4 ufq,-ad 591
        eft à Sanguinea mafsà                           50**
         non oritur à fpinali medulla'                      57*
Arthritidis humor non eft Cerebri                        <ko
                noneftvenenatus                 ©n, 6*12,613
                non malignus                      4514,615
                eft ex mafsà fanguinea                  Ó16
                   varius & interdum melancholicus      6ij
Àrthritis non à fraiplici intemperie & à flatu oritur        549,618
            oritur ab imbecillitate artuum    619 ufq; adp.623
 Arthritici fuerunt & fortiflìmi artubus viri               627,62!
                & abftinentes ac  tem pera ntiffimi         637*
Arthritidis humpr non habet Natura cognationem cum oflì-
        bus                                  ^         *>3a
Arthriticorum veftimenta fecerunt podagram,?erùmnon fem-
        per                                           %
Arthriticorum articuli remotiffimi primum afficiuntor     6ai
            ut pollex plerunque                       698
Arthritidis caufìe oppido diverta                        6*43
Arthritidis differenti*                                  °49
Àrthritis H*reditaria                                   *&
        Epidemia                                    66<y
        Critica                                        €6i
                                                    Gal- 
^36*                    'Index  Rerum
 —i——iw_^—'• • ^ ' m''   ^»__&m_-.m-m-w--w-mi«-PWW«»wwm----p«m---->
         Gallica                                       66%
         Humoralis                                 - - 657
         fabulofa                              6yo, 604,603
Arthritidis figna Diagnoftica                             661
         à capite orientis figna nulla Se vana              603
          fignum eft laxitas fero ti                       674
         Signa Prognoftica                            i-fi
Àrthritis curatu diflìcilis, non impoflìbilis                 677
         maxime vere & autumno accurrit            673, 680
         lateris finiftri non eft periculpfipc                700
Arthriticifuntlibidino.fi.   -                         611 Se z
             gcand*vi                                 69y
Arthritidis cdra                    .'r^rp          702
          Indicationes          '        •■,->•!-          7^
          curatio ad caputfruftrà dirigitur               703
Arthririca Appropriata interna fimplicia medicamenta : 039, ufq;
                                                  ad p. 848
          externa                          849 ufq; adp.851
          interna compatita Galenica & Chymica    p.852 ufq;
                                                  ad p.862
          externa compofita Galenica Se Chymica    863 ufq*
             .  ,     ,                            ad p. 870
          articulos roborantia                          §77
Arundo fignificat fagittam                               022
                tibiam  fymphoniacam                   923
Arundo eft remedium Ifchiades                       915,620
Arundinis remedium eft vetus Se novum                   020
         virtutes                                      p20-
         folia & radices funt ufui                        02g
Afthma Arthritidem excipit, faftó impediménto           698
Aurium Catarrhus                                  _   -**
                 non eft morbus Cerebri                 155
                 ut non à Cerebro ita nec àvaporibus oritw
                                                     146
                                                     Ca- 
 __________             &Vsrbe*am.'                   93^,
 ■■■MaaM*--MBaapp^a-------_«__---a-a-i ppmbmmm «mh_*m->--« •
 Catarrkus eft inflammatio                              147
          non oritur à ftomaeho              167, ufq; ad 17»
          non ab hepate                                168
          non à matrice                                169
          non a flatibus                                170
 Catarrhi figna Diagnoftica                              170
              Prognoftica                              171
       Curatio                               175 ufq; ad 185
       Dista                                          zo^
                            B.
 TD Albuties non eft fignum Catarrhi ftonuchici fcuDiarrhce* Ce-
 ■*-f        rebralis    „              402,403*404,405,406
 Borax expellit foetum & calculum                        234
 Branchus nunquam venit de Cerebro- u( Cerebralis  vocari queat
                                                      414
                            C
    GJEfiarOttavius rtaguftu* fuit Ifchiatus.3c remedio arundinum
                 curatus                               923
Calculi generatio                                      f>0-,
 Calculofa materia etiam ip venis Se in fanguine continetur, «Se iti-
             venta ac quoq. inde excreta fui e          607,60$
 Calculofi plcrunra arthritici                   6*93,694,&696Ì
 Calliblephara quid fint                                  ng
            habent duplicem ufum                        ll&
 Canis v-vus aflìduo arthritici attacìu fit arthriticus            630
 Capitis imbecillitas , dolor & gravitas non eft fignum Diafrhce*
              Cerebralis                                ,ga
       nec  eft fignum Arthritidis a Cerebro orienti*       661 *
 Catarrhus narium eft Coryza                            2©g -
         narium cruentus aut Carus eft aut Apoplexia      297 '
Catarrhus Spinalis medullae fingitur                       aSj
          Sanguinis eft nullus   _                   494*S*4
Catarrhi Hippocratis flint  inflammationes                 325
Cauteria curant Ophthalmiam                           0I
                               Cccccc             Epi. 
;_ i
938                   Index Rerum

         Epilepfi* profunt écuocent                     t%o
         in Arthritide pr*fervationis Causa         900 ufq; ad
                                                      904
Cerebpum,Epilcpfià urgente, non movetur nec dilatatur n£c con-
              trahitur                                 250,
Cerebrum ho _ainis,Epilepfià extincìi,nihil humoris intus exhibet
                                                    .  265
Certbri membfan* Epilepfia non moventur nec vellicantur nec
              principaliter afficiuntur                     251
       ventriculi Epilepfia non contrahuntur             z6g
        ventriculi Epilepfia non connivent               ze$5
     humor non poteftì-aryngem intràre                  jod
     pituita venas Cerebrirurfiis iutrarenon poteft   5*_.*56'8,569
Cerebralia medicamenta, Cephalica & Ophthalmica feu oculari*
              funt inania                                 gr
Cephalica Se Cerebralia interna & externa reccnfentur    873-874
Clyfteres in Arthritide ',.,.-               ■             j^0
Colica in Arthritidem definit                            4**
Contagimi! in Ophthalmia                               fa
ConvulGo corporis cur in contraria Se in iff*fà patte         240
Convulfio & Paralyfis junguntur                         iitz
Coronopodium quid                                -  J^
               fruftrà  purgantibus adjicitur             727
Coryza  eft  inflammatio                              ,^0 ,..
Coryz*nomittisexpli«atio                                 n
       Gallinaci* Natura expofita                        2I^
      Equin* Natura expofita
Coryza non à Cerebro nec ab ejus membranis •              21g
   v   poft catarrhum pecìoris eft falutaris                20o
Cribriforme os magre explicatur                  212,214 116 m
Cucurbita funt utiies pr*fervationis causa in  Arthritide     767
                 itemittlfchiade
                           X>
r^Eftitfatio Se diftiliatio difFerunf
•L-'Pista Ophthalmicwi}»                             ~^

                                                    Viar-
110 
                       (flr Verboruié.                     93?
»•■■■'■■**■£-■**•»;* >]M-|_HÉp«paw- -— _-pp«wppìp""p"» papBMMppaMPMM «M_Ba____-_---.
Diarrhcea nulla à Cerebro                       367,370,5751,37^
Diarrhoc* Cerebralis figna Diagnoftica nulla          380,381*382
         Cerebralis figna Prognoftica nulla               408
         Cerebralis Indicationes nuli*                    414
        Cerebralis curatio vana    .,,,_         415,ufq*, ad 417
                          per purgantia            •    439
                          per ven* fecìionem            435
                          per cauteria                417,43^
                             capitis.                    440
                          per veficatoria               440
                          per faccellationes Capitis      441
                          per fuffuraigia                442
                          perlixivia                    443
                         perbalnea                     444
                          per odoramenta              446
                         per ptarmica óegargarifmata     452
         Cerebralis Di*ta etiara inanis                    459
Dyfenteria Cerebralis nulla                               374
                            E
    ELeftuarium Caryocoftinum                            723
               non eftBaycri,fed Gariopontii            724
Epilepfia non eft morbus Cerebri                       Ui, 224
             nec ventriculorum Cerebri                   249
             non a vaporibus Cerebri                     266
Epìleptico morbo irritatur facultas Naturalis expultrix, fugata fa-
              cultate animali                            233
Epilepfia: humor non eft malignus                         245
Epilepfia fpccìat autore Hippocrate  ad Catarrhum fanguinis 499
                                                     501,508
         non oritur ab aura furgente                      247
              nec a vapore ftomachi                      248
              nec furgit aura per nervos                   248
              nec orituri vaporibus matrici*             254
Epiphyfes nec offa in Arthritide afficiuntur              626,63.$
£xpultricU Animalis facultatis fcNaturalis natura exponitur 222
                                 Ce ce ce  4            Eu- 
-.0                   Index Reruìo
Eunuchi npn funt arthritici                              j$5
 1       funt tamen aliquando arthritici                 "©56
        Se cur fint interdum arthritici                    687
                             F
   FAcultates anim* mirifice coh*rent, altera mota,wovetur&aI-
       •   tera                              *83> *84> *88-*9°
Faucium vox ambigua                                   33^
Febris quomodo curat Ophthalmiam               .,   74>I42
      non eft fignum Diarrhce* Cerebralis                 399
Ferneliana Catarrhorum & Arthritidis via eft nulla          585
Fibul* arundine*                                      924
Foramina Offis Cribriformis & Cuneiformis rurfus explicantur

                        ■    *U  i .                     35°
         non patent aeri  „•                             3°9
Fuligo eft utilis            •*      '                       114
       cujufnam virtutis '                                u6
       ftibii Se pulvis differunt                           «5
       ftibii non eftratra                                 no"
       non ejus virtutis,cujus eftpulvis.                     Il8
       butyri                                           117
       picis         ' l" '                            813,124
       camini                                         %iz
 Fullonesob urinam, in qua eorum pedes verfantur f*pi9,npn funt
              podagrofi                                891
                             G
     GAllinaceum genus non eft vere podagrofum            64/
     €lutitio qui fiat, & quibufnam mufeulis               352
 Gravid* mulieres cur f*pius fiant Epileptic*               274
 Gula nihil introire patitur, nifi gluriendo                   396
      an mufeulis & quibufnam aperiatur                   351
 Gutt* nomen varie exponitur                           524
 Gutta fignificat humorem                             5Z4'52S
      Veneris eft Àrthritis                                525
 Gutta dicitur Àrthritis- quod ejus humor à" Capite cadere putetur

                                                     Gut- 
                       efr Verborum*                    ^41
 k--------   11           '"         —Il    TIÌTgl 1I1É-II
 Gutt* illud cognomen eftineptum •                   527»528
 Gutta & Apoplexiam  fignificat                          528
        eft Myrrh*                                     529
        eft Ammoniaci                                  529
       eft txfifxoviaKÒv $vfilala                           529
 Guttur & Gulam fignificat                               36»
                             H
 TTElmontii errores quoacl Catarrhos                    279
 ■*•  -*Hepar palpitare poteft                              233
 Hcpatica in Arthritide fruftrà adhibentur                  767
 Hermodaclyli non funt fpecifica purgantia in Arthritide     717
              multispurgantibus admifeeatur             721
              non revocant ab articulis humores         748
              funt mitiora purgantia                     749
 Hirudines in Arthritide praefervationis ergo laudantur       jSy
 Humorum congeftio non eft cauta arthritidis               623
 Hydrops ad Catarrhum Spinalis medull* refertur • fed falsò  487
 Hyeme frequentior Se gravior àrthritis                   684
                             I
 IMag'matio accerfit mprbos                          28r>286*
          facit Epileplìam                               238
 Incubi natura  aecedit ad convulfionem                   246
 Incubus aliquando comitatur Epilepfiam                 246
 Jnfàntes quoq,- fuerunt podagrofi                         6%-j
 Ira Arthritidis cauta                                    6a\
 Ifchias ad Cat. Spinalis  Medpltf refertur                 487
 ìfchii, Ifchiados&Ifchiagr* nomen'                       905
 Ifchiagr* definitio                                     906
 ìfchiagranon oritur ex fimplici intemperie                906
Ifchiados cauf*vari*                                  906
         terminus a quo,non eft Cerebrum nec quoq; caput  907
 Hchiade laborantes,fibi necem pr* dolore intulérc          ^08
Ifchiadi junguntur aliquando varii morbi                 908
Ifchiados figna Diagnoftica                              909
                               Cccccc 3             Ifchi- 
#4*                   Xn4*x Rerum
Ifchias dicitur morbus occultus.                         909;
Ifchiados figna prognoftìca          ,, ,                 910
Ifchìai curatur vomitoriis &clyfteribùs                   911
Jfchiade laboravit C*far Auguftus                       p.5
IfchiadeCriticà urgentcnon fanguis mittendus.     v        913
Jfthiade affligente,Diaphoretica Se Diuretica conveniunt.    914
        Repellentia damnantur                        914
        Narcotica neglìguotur - ■                    . 914
        Emplaftra varia laudantur Se omnia in majùs •      915
Ifchiadicis qu*nam ambulario conveniat                  921
Jfchiadic^yraphonià curantur                           922
                            K
    KAfopItKet funt vatfa                               ^
                 & /ov&mtfjl:.                        430

                          L

    LAe matris infantem puerum epix* cuf maxime è-tpetatur  95
    Lachrym* non a Cerebro .                           ij
kethargus infiammatione pulmonum apt empyemate finitur  gii
Lepiepria oc Anodyna varia proporaintur                774
          magis conveniunt jtjuàm repellenti*           yyy
          exotica    . *                             798
          pauca profunf                          804 Se j
Lippitudinis  natura exponitur                             9
Lumbares vena: Se arteri* an furfum ad perebrum repant     471
J.una non CerebroJ, fed fanguini dpminatu^ .               ift
Luna Cliente Àrthritis                    - ':  '  fòt, 6fy, 684
^ymphatica vafa memorantu*                           j2j

                           M
*\fl Arp himta in oculorum affeclibus >«o.                 jj-
J-V^Mercurialia medicamenta an in Arthritidis Cumfonecon-
             veniant  •   '  »  .                        g~«
Morbi plericjj omges à fanguine                         5ir

                                                   Un- 
_  ..,   .- •  ,  -_._,.   6 Portar**.                    M

Mulieres podagrof*                                   ✓ .
        non Ifchiac*
Mufculi gul*                                     .   ■y
Mufculofura genus eft fubje&um Epilepfi*               ^i
Mufculus habet duplicem raotum              r" * •" ,f  227
Mufica Ifchiadici de Tarantul* viperaq. morfu ioli Cttrantut  9»
                          N                        7
N
O
    Arium Catarrhus       _ O                        20£
     Cularia medicamenta                              94
                       firoplicia            "'".  ,      ,100
                       eXocicd              mìÌo»-'   .105
                       externa            1  .  . ;       kg
Oculorum catarrhus non ex Cererò                    ' ìo
                  eft inflammatio                       12
  u.'\ ;                      non fit per foramina       15
                            nec per nervos op'ticoj      18
                            fed per venas & arterias    16
             magnitudanon eft fignum Arthritidis       600
Ophthalmia nihil aliùd quàm inflaraniario                  a
           nona ftomaeho                            2>
               ab hepate                             22
               a matrice                             28
               a vaporibus Cerebri   ',;   V           26
               àtoto corpore            .  hi          4«
Ophthalmi* cauf*               "'"^  ^l-"    '  '   28
            definitio                              37&40
Ophthalmia eft morbus compòfitus                      |g
Ophthalmi* differenti*                                 44
Ophthalmia ficca                                      41
           flatulenta                                 4<S
           per viam catarrhi nulla                     40
           per congeftionem humorum eft i.nll>          50
           periodica                                  5*
           .Càusa '                                  52
                                               OphthjUi 
944.                  *ntt*.$.: &ertim

Ophthàlmi*'Signa"Diagnóft:ica           ".'            5M5 •.
                 Prognoftica                          6p
Ophthalmia quo modo contagiofa                       68
          Epidemia                                   °9
Ophthalmica medicamenta                             7&
Ophthalrai* ftpmachalis  curatio inanis                   ,151
           Flatuof* inanis                            «52
Òpium in Ophthalmia nocet                             *33
       in Arthritide  nocet                             777
Offa in Arthritide haud efficacia                        ^ 74*.
      purgantibus fruftrà adjiciuntur                    ibid.
Otica fimplicia                                       it&
     Compofita                                       19.
     calida infunduntur                                196

   PAncreatis humor                                   j6r
   Paralyfis duce  Hippocrate  ad Catarrhum fanguini* refertur

  •'.'          ' '"'.    .                                *01
Phàryngis verbum .ambiguum  ...                       371
Periodus non èli fignum Diarrhcea Cerebralis              597
Peripneumonia quid                                   308
Pleuripneumonia quid                                  307
Pleuritis quid                                         506
         eft inflammatio                             307,308
Pneumonia quid                                     p-r
Podagra Se Àrthritis differunt                          caq
Podagra? nomen enodatur                              503
         origo nunquam à* Cerebro                      cai
Podagra nodofa,lapidofa, & marmorea                6oz,Se 4
Pòdagr* vulnera Se fecìiones quid                       504
Poma curant  ophthalmiam                              g<
             Arthritidem                              795
Poti Arthritici quid                                  607
Prognoftica Ophthalmi*                                 tfi
                                                  Pforo- 
                     tf VerboruVt                     ftf

Pforophthalmia                                      47*41
Ptteri non arthritici                                    -586
      arthritici                                        é$p
Purgantia validiora curant ophthaimiafll                    %%
Purgantia Epileptìcis nocent Se profunt                    280
         copveniunt inArthriri4|ì  :;;;<;.-            7«
         mitiora probantur                          7°5»7*l
         validiora  etiara                                 715
         utturbit,colocynt:Hell€b.                      728
Purgantipus Arthriticis fruftrà adjiciuntur aslftrjagenti*     736
            fruftrà & oflà                              742
            affumtis,membra dolentia lintci* madidis adftrinp
  ■ 'i-.Vs*.          gentibusfruftrà .nvplyuntyr  737.738-739,740
            ..• .              :   .:è*                      74-
Purgantia utiliter dantur in paroxyfmo                   744
Purgantibus fruftrà admifecntur incraffaptia               743
Purgantia vere & autumno maxime conveniunt           746
          extrinfecus cura alii; imponuntur articulis       784

                        :   fc

     RAn* adverfus  dolores Arthritidis                     792
     Repellentia in Arthritide npn conveniunt          7^,767
Rheumatica difpofitio quid                            5zr>525
   SAI oleo non tabefeit                                  8I7
          alia ratione mifcetur                          888
Sapguinis catarrhu* dcfcribirar                      494,^5
Sanguinei hujus catarrhi Symptomata                    496
                    ■•  Signa Diagnoftica. v:-     '        509
                           Prognoftica                 510
                       Curatio                         512
fanguinis catarrhus eft nullus                      -^nsjjiijjij
                               Pddddd              Sau- 
IHdex Rerum1
Sanguini* catarrhus alia ratione dici poteft                  5*9
Sanguis eft caufa morborum                              5v
Sanguis menftruus fupprelfus eft caufa Arthritidis           665
Satyrionis radix loco Hwmodaótyloru'm ufurpatur         7-?
Scia quid                                              ^
Senfus eft & Animalis & Naturalis                        2»j
Septem vifcera                *
        catarrhi      ^                                6>7'8
Septenario numero mala & bòna cpnftant                   4
Somnusloneus non eft fignum DiagnofticumCatajrh- Cerebra-
         lis                                           3f
Spinalis Mcdult* catarrhus                              4*7
                 catarrhi vi* fimtfalf*              4^>47a'
                        Signa Diagnoftica nulla        475
                              Prognoftica nulla       . 48°
                         cura Hipp. eft inepta           46*4
                              per mafticatoria & per gargara
                                                      491
                              nulla                    4&9
 Spuma Epileptici hominis non à Cerebro oritur            265
 Spumofa  alvi excrementa non funt figna Diarrhoese Cerebralis

Spumofà alvi excrementa nec à ftomachonon a pulmonibus ve -
            niunt                                     384
Sternutatio inter catarrhos refertur                        ni
           non eft fimilis Epilepfiae                  uzSeioo
Sternutationis cauta non eft Cerebri facultas expultrix       2^4
Sternutatio muta quid                                  264
          non eft fignum Diarrhcea? Cerebralés             39*
Stibium oculis utile putatur                              117
Stibii pulvis & fuligo funt diverfarum virium               n?
Stomachicus catarrhus eft quintus                         539 ■
                    nona Cerebro                     347
Stomachici Catarrhi nomen                             337
        -                                            Sto- 
 efp Verbertitoé
— ---*--_-________W_-_i
 Stomachi tunic* non emittunt humores ttanfudando
         catarrhi vis funt falf*
 Sudatoria pasfio quid
 Sudorifera in Arthritide
 Synovia quid
                            T          ■■•-.,;
    TAbes Dorfalis non eft catarrhus                      483
    Tartari nomen ineptum eft& barbarum               39J
           fimilitudo eft futilis                     599,596
           nomen relegatur in orcum                   601
 Tartaream materiam in mafsà fanguinea contentamfolventia me-
         dicamenta                          S32, ufq. ad 839
 Terror facit & tollit Arthritidem                         648
 Therm* non conveniunt in Arthritide                    890
 Tophi Arthritici quid                                  605
 Tophos refolventia Medicamenta                 $07, %n, 888
 Thoracis catarrhus non a Cerebro                        301
                 non fit major concuflfo Cerebro       303,307
Thrachx* Catarrhus                                   308
         Cat. Symptomata falla                        309
 Tranfplatttatio Arthritidis                              898
 Triticum trahit humores                                884
                           V

     VAriol* & morbilli cur faciunt Epilepfiam             238
     Ven* fectio curat ophthalmiam                      86
         frontis feci io magis                          90
         jugularis etiam                               91
 Venarum origo                                       468
 Ven* lumbares ad furfum ad Cerebrum repant            478
 Vcnarumnominis explicatio                           495
 Ven* fecìio in Arthritide utilis                    732>«*V ad
                                                    760
           in pede convenit                           7*1
                                                   Ven* 
*j4g             Index Rerum & Verborum.
Ven*Poplitis& Tali fecìio in Ifchiade                     91J
Ventris  flatus & crepita non in Cerebrum penetrare queunt
                   *                                   $68
Venter iuperlor eft varius                           P4,& f
Venus caufa arthritidis                                  $45
Vinum Ophthalmi* convenit Se non convenit             H4
Vinum caufa  Arthritidis                                Hi
Vinacea in podagra & in Ifchiade                     ?77>9U
Vitalis $c Naturalis facultas non adeò differ.               *8*
Vomitus eft falutaris in ArtJ>riri4e   .                   7°4'5
Vomitoria miripra                                     7°^
           fortiora                                    f°6
Urina non eft fignura Arthritidi|.                        ^9
                    Ophthalmi^                        $9


     XEròphthalmia                                      42


                      '    *       .  ■

                     Menda  emenda,
f. i_4.Plinius interpres prò Plinti {nterpres,eadem p.Legls liber pra
/^>/^r.p.n6.quanam eft ttatura,pro quanam efi natura ? pag. 117,
yim penfitat, de flmpl. Med.facult. I.9. prò vim penfitat defimplfa-i
cult. L%, p.n8.Cognato imitatur prò CognatOiimitatur} eadem pag.
dicitur piperis pro</#V#>»r,^^rftf.p.23o.quaqipro^«t>^, Reliqua
pencvoius Le(5lorqauitòfacÌUusagnòf«taccorrigetv
 
 
 
  Wz,




5 -053^e
et. / 
fc
*   -.;.■*    "
e.