C VRS VS MEDICVS: NELLANI GLACANI Tirconallicnfis Hiberni REGIS CHRISTIANISSIMI CoNSILIARII. & IN ALMA Vniueditate Tolofana quondam Profeflbris Medici,nec non in celeberrima Bononienfi Academia, Studiorum Matre, Primarij, ac Emincntis Profeflbris. CVRSVS MEDICVS. UBRIS XIII. PROPOSITFS Et m Tres Tomos diwjus. Quorum primus conttnet Physiologiam, & curiofa non minus quatn vtilia Medicinae prolegomena. Alter PAthologi am, feu Morbus,Morborumque caufas,& Symptomata, Tcrtius denique Sbmeioti ca, agitque de Signis, Crifibus, Pul/ibus, & Vnnis, OTPS MEDICIS > ANATOMICIS, C H ]\GI CIS , ac Tyrombus appnme utile ac proficuum • C V I Ne opens moles Ledfcorcm terreat unicuique Tomocopioliis apponitur Index, AC LECIO. B O N O N I JE.M. DC LV. # Scbaft. Combi > $c loan. Lanou* Lc&ori Beneuolo. gtfyyrsB&flflh Vmanobis quidam (ludiofi vltima hyeme (''CandideLe- &or)pr*eter publican) Le&ionem, in leriptis binas expo- 1 ftularent, vnamPhyfiologicam,aJreram Pathoiogicam; 1 w alij ver° ec’ann *n le&ioncm pra&icaimcuinquc SnjU hi8numerofisdi&ationibus vix fufficeremus, fuccifiuis wSSwSjSS horis Phyfiologiam componere decreuimusanox Patho- *** logiam condituri: vt in pofterum quibufuisdoctrinam Medicam ambientibus primas has medicinae partes fufiori orationeexpo- nere valeamus,poffintque,& illi maiori cum fru&u,pariquc facilitate pro- ficere:Namtotum tempus repetition!,explication!, &difputationiaccom- modatum erit; atque adeo Medicinae fundamentis iuuentutem alacrius i n- buere conabimur. Vt vnufquifque aliquid folidiorisdoftrinasadfcil'cat, vul- gare morem fcribendi inftitutiones Medicas, tanquamcenfura dignas,able- gauimusi Etpaulo prolixiiis omniaexpofuimus.Produdtiorautem krriptio omnem ferme necdfariam do&rinam comprehendit; do&umque efficit at* tentumauditorem Jc&oremque. Inftitutiones vero bteues, & compendia, fehabcnt inftar 6c indodum pariuntkdlorcm; quiapraeterquam quod vix requifit9 dodtrinae decimam partem contineant, aropliffimoegentcommentario.Satius ergo efl commentary's vti,& condu- fionibus ilmul, quam folas ferme conciufiones obfcuritatis veloobuolutas ample&i. Saspe quidem obferuauihos qui compendia aut manufcripta ,aut pr 9I0 commilfa ardenter optant,in thcoria morborum,dum in praxife eWr- cent,nullam habere cognitionem.Vnde fuo i'olo compendio, & reu.eaionim aliquafarragineimbuti,ignari vbique incedunt. Grauionbuscrroribusex tali infcitiaemergentibusoccurrens,medica prolegomena perito Medico nc- ccffaria, diffuse produxi; vniuerfam rnrlusPhyfiologiam maiori qua potui claritate fine affe&ata latinitate in fex VibrosjGaleno femper haerens,uiftri- buirquos ,quia candcnti calamo, & dum impretfio fieret , maiori ex parte compofui,pro tuafolita modcftia, asquoque animo trutinabis amice Lector. Jrrepferuntquidemnonnullierrores,praefertim dumVenetiasiui, & rurfus Foroliuium,quos quidcm facileemendare poteris: vt cap.5.Jib. 2. Sec. 1 .in principio fanguinis pro fanguis ponitur, & alibi hapar pro hepar, &c.Vaic, meama, &nemore fcurrarum,diligences fcriptores, ipfumquc Galeuum defpicias. Ledori maleuolo. Vas affatim crudabis nequitias,& canum more vcl in ip- WBR. fo huius operis vcftibulo,obgannies,Ledor omnium im- pudentilfimc. Sedringas incptiflime ad fatictatcm,& A- \ Tm ri^arc^um>aut Cenforem in cundos, pro folita tua im- Ag modeftia & garrulitatc age, me proinde non laedes;quia vitiiim in tuo latet maligno pedorc, & (1 vnus dies quo tuam virulentiam noncxrpueres,fluerct,veneniimpetu diftcntus illico dilahiareris. Grammaticulus quidam fcientijs’minime tin- dus dicebatolim fruftra Medicinam,aut Phiiofophiam,auc Theologiam,aut lurifprndentiam, dcfcribi; quia omnia fcripca font. Quarc inquit fobs Hu- maniftis Temper aliquidnoui inucnientibus fcribendi proaincta licitc com- mittcnda-OTcurrillis, & ieiune Grammaticule,enixeabs te TcireCuperem, cuius nouae latinitatisauthores;id eft quamnonam linguam Utiiiam tuo p£- dagogicocercbello euexifti, autexarando e tuopaupercuiopedore depro- «nis,praeterparcilfimam illam quam multis fodoribus toto tuae vitae decurfo feLatio fbntc, eoquc frequentius impuriori,exhaurisi Si veru Tateare>dices nuliam;fedpro tuogcnio te ftylum formareaftedatu,&abalijs omnibus di-* ftindum jtcque hoc tuo tibique pcculiari,mcndacia,figmenca, & aliquando vcra tuo arbitratu diTponere: Et tamen nobis fabulas abijcientibuvcri- iatem multa contemplatione difquirentibus fcribendi prouinciam, veluti Ccnforia authoritate,adimis.Omnesomnes quotquot fcribimus,veritati,fcd diucda inueftigationc, inhiamus. Si Ergo tibi, tuique confimilibus licitum eft exteriori rcrum corticc,id eft, verbis,& confcquenter (ignis ex iriftituto Gram mat i ca t ionem tibi parum confoetam non pcrcipis Gramaticu- icjvaj*ie vti cur nobis pari er abditas rerumeflehrias ferutari non crit licitu; Lie eat ergo tibi fcurrilia quaeque,& vera (1 potfis,compto fermone depinge- re : Jiceat & nobis, fi Dijs placet, veritatem,ablegat6cbrt!ce quern tibifos, concedimus,pronoftrigcnij imbecillitate,a(requi.Se fuoque officio, fi poffit,fungaturj& nos docere linat. Quofdam exteros, qwmihi Eminent is nomen, atque Do&oris Galli eripiunt, fibique, vi inde faciiius lucrum col- ligant,adaptant,& in fingulis conceffibus congeftis conuicijs atque mend a- ci;s, de me mal& dicunt, tanquam dememes quibus faniorem fan&ioremquc 5iicntcm optaremqprudens omitto.Maleuole ergo Lcdor,loco,vale apage, llluftridimo, & Excellentiflimo Viro, NELLANOGLACAN HIBERNO Profeflbri Eminent! in Antiquiflima Vniuerfitate Bononienfi. Del Sig. Conic Giofcppe Theodoli daForJi OT u fche leggijinuan qui cerchi efprefjo Del Dioguerrierod bellico furore. Qui non ft apprende come refli vn cuore Da I’arme hofiil miferamente opprejfo «■ Sudani foglitdr note d'oro impreffo, Ve drai d'Apollo tl pm fublme honore ; Se per virtu di'M.edtco fplendore Hume ft rende vgualfolo d fe flejfo • Gloria de l gran GLJLC AHO; il di cut vanto H'addita il calle,onde con volo altero Si poggia d l’Etra,al fommo Sole d canto • SWmger la Tenna contro'L T cmpo arc ter o % Cangiar di Jdorte in do Ice rijo il piantOy Queft’i alto Valore ef empio vero, I NELLANIGLACAN TIRCONALLIENSIS HIBERNI, Regis Chriftianifsi mi Confiliarij, & in Vniuerfitatc Tolofana Profefforis medici,nccnon inCeleber- rima Bononicnfi Academia Srudiorum Marrc> Frimarij,ac Emincmis Profefforis. PROLEGOMENA MEDICA. C A PVT PRIM VM. De Necejfitate Medicine SI corpus humanum impatibilc,omnifq*, alteradonis cxpcrs eflct, in fuaque integritace quouis tempore confifcerct, alimentum non appetercr,nec fenedram aut mortem for- midatct *, mmimeque fcicntiara aut artem, qua? ei trim-; do piaefiderer > expofmlaret. Cirterum, quoniam dupli- ces fu3Ecorruptions caufas,alreras internas,alteras ex- trinfecus incidtntes , comites habet, neccfle eft curam_« prouidentiaxnque nontparuam defideret. In fc quidcm, corpus humanum duplicemtendentiacad interitum caufam complcditnr*, quarum vna eft perpctuum, ac indefinens triplicis fubftantiac,qua vnaquicq; pars con ftat, per cutem effluuium; altera , fuperfluitatum , in quauis cor* poris regionc, coaceruatio , diuturnaquc mora . Perennc illud triplicis ftib- ftandx, ipiiitus nimirum,humoris, & partis folida?effluuium,interna corm- p'ionis caufa mcnrb nuncupatur*,quoniam domefticus,Hue congenitus ca- lor, praecipuum animar inftrumentum, tale effluuium, feu refolutionem ne- cdfario molitur. Calidum enim innatum, fubftantiam per fe mobilcra , Sc femper mobilemappellate licet,cedeGaleno llib.detremore palpit.con- uul. 5c rig. cap, 6. quoniam pdpetua viciffltudine, nunc intro, nunc extra corpus fertur. Si enim intus'maneret in immobilitarem quandam ceffaret; li lotas peipemd effdretur, Imiiifmodi motus cum prorflii's difliparer, atque adeo lilted exringueicrur; quo extii &o animal mteriret. Natuiae ergo lege motu femper agitamrj, dc pranaram morns viciffltudinem mu e finenter ob- leruat j itaut altemm ipflus motum, alter ftmpcr cxcipiat. Hums perpetuac alternation! s moms ratione, mociice cxtinguitur, & modice accenditur, vt aiebat Heraclitus. Inccnditur emm cium ad intima corporisal menn appe- tens, redinat: ab inti mis verd eOi poris partibus telatus, Sc quaquauerfum ad cutem difpcrius t cxtinguitur jsquia in ambientemacra rcfoluitur, atque Duplex caufa con- tinue cor- rupt onis no fire. Calor na- tiuns cor- poris triplu cemJubft a„1 tiam ptrpe mo dijji- - pat, 1 PROLEGOMENA Cal or tiuus acre- us eji atcfc ignttis. diftipamr. Cum aurem igncar, ae>rea:que fubftannx fit,a fuo interno prin- cipio ad.fuperiora, exterioraque explicatur,femirquc. Namcalor omnis, quatenus tails* acl cognata elcmenta naturaliter recmrit, Sc fpontaneo impe- tu rcfertur. Galidum ergo fic in fublime fublarum , cum partibus omnibus, mixdonis lege, inditum fucrit j vna Cecum folidam fubftandam|, fimulquc-# humidamdeferndiftipatque. Ec fic feipfum vnacum reliquis deftrmt; fc- ipfum, quoniam fubftanda eft rpirrtuo£a,& tenuiftima, fi in concrete fuma- tur: humorem, Sc parriculas folidas •, quia ira his implicicus eft, vc ex iilis fuo impccu erumpere nequ?at quin fecura aliquid corum extra rapiat. Licet enim citis recurfus ad cutem vfque, vc partes foueat/acultates ad agedum exciter. Sc fuperflua ad cxitunji ddponat, neccftamis fit, prop? tamcn cnbrofam, Sc feneftratam cucem extans, fuum exitumad aera , ob fui cenuicatem , cohi- bere ncquaquam valet. Hiwc triplicis fubftannae y qjMrftnguhs momends la- (fturam patitur, per cutem refolutio. hinc tandem interims. Verum £agax natura, vt vita protrahamr, calons veheinentiam in nobis adicdla frigiditate temperauit. Quippe ex caiido,&: frigido calor naduus co- te mperatur tefte Gal. cap.iam citato . Si autem frigidum non obftaret,inquit, calidum quoddn fubEmcatto|hmr, omne alune-nmm-, Sc fubllantiam par- ti u in fee uni adduce rqr£11; ergo ftigidum hmufmodi calons motui impe- dimento, ne ipfemet difperfus aboleatur. Quippe pericuium eft , ne ipfc-., prac leuitare,& impetuduifum acorponbus ddeedat :fcd frigidum rennet* impeditque, Sc hums nimij moms veheidentram deprimit. Quoniam igi— tur, calor naduus frigidi aliquatenus pardeeps eft , intro fercur hoc eft, ad propuum principium viam init, vc fuo pabuio humidoradicah, velud nu- triatur , 6c debicas fqndlioncs in inter' is partibus , Sc praxipue vifceribus, peiliciac. Hoc luo, ad mteriora, mom humidum radicaie abfumit j atquc adeo non folum folidarum partium fubftannam diflipando >fed piaecerca_> humidum radicaie abfumendo, noftrum molitur interimm . Calor ergo na- duus aduerfis impedbus agitatus, nunc ad corporis extuna, rurfus ad inti- ma,totius ftibftantix noftrae fluorem cxcitat, partium ficcitatem temporis decurfu, humidum radicaie abforbendo refoluendoque, inuehit i corporilq; noftri folutionem, nobis inuicis , niolicur % Sccutvda noftri interims molitdx caufa, nobifqae intiraa, funt varij ge- neris recrementa, quae, quouis die, pro eduliornm varietate, accumuwn- tur. Galenuslib. i.dc fanit.tucn.c.3. neceftitatem ptocreationis excremen- torum hac ferie luc ulenter exponit j cum enim quoddie , propter infitum_» ipfis calorem, cunddsanimahbus mulca fubftandae portio deftrwt, ncc fit alitcr huius iuftura fcruaftc raodum, quam cibi, potionis, refpiradonis , Sc artenamra moms ope, nccefte eft cxijS contrahi cxcrcmentorum prouen- tum. Paucis interpofids, radonera reddir, cur ex ahmencoruin quotidiano vfu, cxcrementorum prpuentus contrahatur ? quia videlicet cibus. Sc poms* qui, refarciendis inanitis partibus propinanmr, cum partium earundem na- tura omnimodam fimiiitudineranon habent. Quare , quae corpon alendo rcftitucndoqiie difTimilia, Sc minus apta, poft cotcciuin, impuram* Caloris na tiui recur- fus ad cute •vjque pro- deft. Calor tta- tiuusfrigi- parti- ceps eft, Caloris ha tiui rccur- Jus ad in~ terna prxo~ deft : licet humidum ahfumat. Secunda corrupt 10- ms mftra interne caufa. Cibus ,po- fust refptra tiq,& tran Jpiratio corpus refi~ dura. M E D I C A. & ad omnia munia obcunda incptum reddunr. Cum ergo impuritas in corporibus noftris fempcrgcncrctur, eaque in puma, fecunda, & tenia cobhone,iure mcrito intcrirus noftri interna caufadicitur. Vix cnim integra fuperfluitas pro naturae exigentia, extra corpus dcturbatunhinc innutnera mala, hinc xrumnofa vita, vcl imenaturus interitus. Calor ergo natiuus pludbus modis minuitur: abfumit quidem ipfe fuum genuinum pabulum, humid urn radicale; quod ctiam per habitum corporis quotidie rcfoluitur: vnde neccffarib contabefcit. Dum autem alimenra af- fumpta alterat, ttanfmutatque, repatitur, atquc remittitur: ab cxcremenris denique retentis, non rarb fecundum aliquam fui portioncm, vcluri fuftb eatur. Tandem, fi calor ipfe natiuus nihil fit a temperament© diftin&um, perpetuam ia&uram ob quatuor pnmarum qualitatum continuum ditli- dium patictur. Externa: cauf? noftre corruptionis varix contingunnvna tamen prxeipua, qua nulla arte vitare valcmusj& eft aer nos ambiens,qui viuiraus, a nobis infpiratur, tranfpiraturq-,,vt cor eius commcrcio, temperc- tur *,calor nai uus, qui fecundum aliquam fui partem cxtinguitur, ventiic- Wir •, & fpintus vitahs reficiatur. Hie ergo, quoniara alienas imprdTiones facile irabuit, & a nobis perperuo infpiratur, corporaq-, noftra excerius per- petub contmgic , nobis vitia aliunde lufccpca conteftim communica:. Vndc calore cxcedentc , vel frigiditate, vel humidkate vcl ficcitate akeratus, nos ncceffar 16 alterat, licuri maligna labc affi :us, nosetiam inficit. Alix non rarb externa: occurruut noftrx corruptionis caufae: vt gladius, 8c fimilia,qux contundunr, vulherant, aut partes a fua fede diuellunt, diui- dunme. Interitum accelerat prxpofterus, & intempeftiuus vfus fex rerum non naturaliu r,qux, aer, cibus 8c potus, moms & quies, fomnus & vigi- lia, excreta &rctenta,&: amrai paftioncs hue pathemata , vuleb nuncu- panrur. Vt ergo commodo fex return non naturalium vfu (anitas femetur, & amilfa ex prxpoftero, nimiouc eatundera vfu, rccuperetur, neceftaria/uic tliqua Icicntia, qua quis imbucus, imminentia mala prxcaucrct, atque prx- fentia profiigaret: Ec hxc eft ilia qux communiter Mcdicina appellatur: de qualoquutus Hippocrateslibvo de veteii mcdicina,ait: Medicinam inqui- rerc, ac inuenire ipfa necellicas homines coegit. Mcdicina neceffarib in- uenta eft. Mcdicina propter .xgros inuenta eft. Ec lib. de Arte; Nemo quifquam fine mcdicina fanan poteft. Sed argutulus aliquis, medicinam tfb homimim vfu cxpIodcns,dicec Dei decreto Humana: vitxterminum eftc ita prefixum , & limitatum, vt nemo, ouantumuis indullnus,cum prxterirc poftir. Adeoquc incaffum a nobis me* dicinam excogitan. Cui,vt farisfaciam, rainime inficior Dei dccrctum talc efte, quale pro- nunciatur. Sed Medicinam promdc eliminandam, nego . Nam ad dc'ter- minaram illam vine periodum commode , vel incommode peruenitur . in- commode ad earn accedunt quamplurimi, qui Medicorum prxeepea non li- benter audiunt, fed pro fuo arbtrracu intempeftiuis, exccdiuifque fex rem non nacuralium vfibus iudulgenc, vt fua fponte morbidani vitatn, languo- ribus eoniugatam accerfant. Hinc quamplurimi,calculofi, afth- matici, lippi, furdi, gibbi, vlceiok, fcabioli, & leprofi , quotidie euadunr. At .verb qui commode , 8c iuauiter vita: curriculum perncere cu- piunt,non ioium libenter Median* falutana prxeepta audiunt, fed eis VArif mi- di extin- fttonis co- lons nati- ui. ttrnt. , ratus tm Alter At, Medicine n ecejfaria• Obit[lio„ Soluti P R O-JL E G O M E N A placide Sc fine renitentiaobtemperant. Quarc, vt homines fosliciori, pra- dudiorique vita fruantuu, feientia medica proccnus neccflaria videtur. Per- fpicuitads ergo,rem exemplo perluftrare placet. Accendantur dux faces aut candelx, eiufdem ponderis,quarum vna in aliqua porticu aduerfis flatibus expofita relinquatur: altera,pro more in ahquo cubiculo, alioue loco vn- dique occlufo. Certum eft vtramquc ad cerx > aut feui, aut funiculi vfque confumptionemduraturam. Sedquxin cuftodia pofita eft diunus,qux verb temporum iniurijs, breuius. Pari pado duo coxranei vitx teiminum a Deo praeferiptum humidi radicalis abfumptione abfoluunr ; vnus tames exada vidus ratione vfus, morborum impetibus validius reludatur,& pro- cludiorem vitam peragit. Alter inordinate degens fradis viribus, fanira- te Iubnca,atque inconftanti 5 vitx curriculum claudit. Quod autem vita noftra termino claudatur ex D.Paulo liquet, qui ait fta- tutum efte omnibus hominibus fcmel mori. Plato in Timxo idem refert. Gal.ctiam lib. 1,3c 6,dc fauit.tuenda, 6c lib. de tabe. qui fioccitacic Philofo- pbumilium Sophiftara, qui dc immortalitatc comparanda librum confcri- plit. Quod autem vita regimine producatur, patet in Pollione qui vltrs cencefimum annum cum animi, 3c corporis vigore vixit,quia, mxta Demo- crici con(ilium,mtus mulfo,foris oleovfuscft-vc Augufto rcfpondit,relercn- te Plinio lib.zi.c.zq.Democritus autem>vt fan us quis femeturjntema mel- le,cxterna oleo ngarc perfuader, 3c oprime* Sed vlterius obftrepunt > morbis vrgentibus nullum adminiftrandurs remediunr, quoniam Dei decreto xger morietur aut liberabirur.Refpondeo omnebonum acceptum Deo men'to adfcnbendum: Vtplunmum tames xgerDiuinx liberalitatisparticeps fit,mediantibuscaufis lecundis. Pru- denter ideo idonea a Medicis excogitantur remedia, quorum redam admi- niftrationem falus fubfequetur, fi Deo ira placet > fi fccus, mors,Quod au- tem remedia tentari debeant, patet ex Ecclefiaft cap.57.vbi fcribitutr Deuj fanat pet hxc .i.remedia, tollitquc dolorem homims. Non diriiteor tames Deum, fine medijs, vitam hominis miraculose producere . vci produxit vi- tam Ezcchix morieucis ad quindecim annos, vt habetur lib.4.Regum» Obieclio Sointio, CAP, De tPHtedicinx origins. MEdicinam Adamom mundi priraordio fuifte infufam facile ere* diderim. Sed languefcente fenfim veritatis araorc, Sc propaga- te pcccati feminario, bominura ignorantia quotidianura fu- feepit incrcmentum > donee inordinate infolentique progreftu animalium ruditatem cxcederent. Poftca tamen > variarum return inopis preifi, 3c variorum euentuum, quorum caufas ignor abant , admirations dudi, plcrafque difciplinas vigilanti folertia reftaurare, coadi funs. Ad feientiarum ergo ftudium cos piomouit prxfacum duplex inataculum, ne- ceffitas,3c admiratio. Nam ilia fcientias 3c artes ad commodam vita: pro- pagationem confercntes indefinenterproduxic; ficuci admiratio eas >quac in fola rerum contemplationc immorantur ,conftkuit. Medicina auceis 9 quia neccflaria? piimi eft ordinis, Si i'ecundi forte pamceps. Necefjttas & udmira tic* caufa inuetionis (ciwtiaru. M E D I C A.' Homenis ad iram Dcorum moebos hominibas incutij&'adcorundfm morbomm fablationem ab ijfdem Dijs imroortalibus, mcdclam expeti, af- fcueiatjcui facra pagina Ecclefiaftici 58. confcntit. Qui deliquitmcon- fpcdu eius qui fecit cum incidet in maims medici. Quafi cliceret,pcccatum morbis viam fternere; paulo ante ait: Da locum medico: Etenim ilium Do- minus creauit , 6c non difeedat a te, quia opera eius funt ncceftaria. In_- przfati capitis exordio fequentia habemur: Honora medicum : propter nc- ceftiratem enim creauit ipfum altidimus. A Deoenim eft omnis medela_-) 6c a Rege accipiet donationem. Difciplina medici cxaltabit caput illius,& in confpcdu magnatum in admiratione ent. Akiftimus de terra creauit mcdicinarn, & vir fapiens non abhorrebit cam. Nonne a ligno indulcata-» eft aqua amara ? Ad agnitionem hommum virtus illo; um j 6c dedit homi- nibus feientiam Akiftimus, honorari inmirabilibus fuis. In his curans mi- tigabit dolorem , 6c vnguentarius faciet pigmenta fua uitatis, 8c vndiones conficiet fanitatis, 6c non confutnabuntur opera eius. Ab his non deuurr Hippo, lib, de veteri medicina ,aiens: Mcdicinarn-, artem dignam, quae Deo adferiberetur pnmi inuentores ndicauerunt. Et epiftola ad Abder tas jdum mcdicinarn Dcorum nmrius eile confirmat. Proinde Giaeci Deura Apollinem , louis 6c Latonac filiinmedicime inuc nto- rem ftatuunt. de quo i-dco Ouidius hb.j.Metamoi. (quod inmilt lib. 1. dc_-> lemed. amor.lib. 3. de lib. 5.fall.»Sc Virgil, 11 AEneid.) lucn- tum medicina meum eft, opifexq*, per orbem Dicor * & herbarum fubieda potentianobis. Apollinem ideo Athenicnfes **fjri>i&Key.. maiorum depul- lb re vocabant:& Veftaks virgmes Roma* in facus v. um fic appellabanr: A- polio Medice, Apollo Pocan. Apollo enim did us eft quafi abluensoc fol- wens a mahs, tefte Platonc in Ciatylo. vel vtalijs^placuit,medicina in- uentor cteditui, quoniam ais ilia vaticinandi, cm medicina cognata eft , ab Apolline originem traxit. Macrob.tamen lib.?. Saturn, c.17.dpcer pote- ftatem medendi Apollini conceffam efte, quia temperatus calor Solis, qui nomine Apollmis mreiligendus venit, omnium morborum fuga exiftit. Strabo lib. 14.i'uaGeogra.apud Milefios,&: DehosApollinem falutife- rum, 6c poeameum, a fedandis morbis , nommari, retulit. Ab alijs Ofiris didus eft, quafi oculadflimus, & multoculus , quod Medicinam furaniib cumpiudentia,&:circunfpedione mcrvaiibus aclinuencric. Vndecum-. »Air i.falubr.tatis authorem nuncupabant. i-iinius verumtamen lib.y.natural. hift.eap.f6. Chironeip Centaurum_, Theftaium Saturni, 6c Phyllirac filmm , meclicinat inuentorem proclamat. veflvt venus rem deducam,herbariam 6c medicamentariam artem, puimum abeo manafte credcndum .Chiron hic.iuit Achiliis magiftcr,6c ALfcula- pium, vt ierrur, medicinamdocuit. Plurarc. in fimpofiacis 1. Age- Borem,& Cheironem medicinam primes fcciftc, fcnbir.Medicinam Aigy ptij apud feipios repertam volunt: Alij per Arabum Apollmis ,6c Baby- lonisfiiium. Diodorus Siculus ( qui 68. arm's ante Chriflum floruit) lib. x.annquita. c. z. Mercuric Trifmcgifto Azgyptio median* muentionenv tnbuit. Galen, lib. de exhortatione ad artes addifeendas c. z. Dcum Mer- curium oracionis parentem, 6c artium omnium audorem proponit. Alij ■ Capim RegemiEgypti inuentorem referunueamque ab Ar.gyptijs, tanquam a piimisarrium cultonbus, ad Grecos fuifte dcriuatani, ciedunr. Apud quos earn primus exercuii Apollo Deus nuncupatus, deindc Aifcula- pius Apollims fiUus (Alclepius Gr«uj dicitur; Vndc Aiclepiada nomi- Sacra Seri ptura d(LS rnedicis verbal. Apollo mt dicing in- uentor. Cur Apol- lo. fic di* eius. CurVoean, CurOfiris, ChironCe• taunts, medicine tnuentor a pud Vim, Agenor, me dicing, tnuentor Apud Plut, Medicine, tnuen tores apud Ae~ gyptios. Aefcula- piHSi'vt pa• ter Deus mcupatur. PROLEGOMENA nantur famihac ab eo propagate) quia medicinam paulo altius iiluftraiMt* Sc Hippolitum Minois nliurn, Athenienfium dccieco intcrempcum, ad vi- tam rcuocauit, Dei nomen apud Graces , vt pater, meruit, De quo Quin- tus Scrcnus Samonicus, medicus latinus, ita cecimt. Tuque poccns arris reduces qui tradcrc vitas Nofti, atquc in c.rlum ma«* ncs reuocate fepultos. Qui colis i£gcas, qui Pergama, quique Epidaurura. Port huius obitum, tanquam hjeredirario iure, in filios Podalirium, Sc Ma- chaonem, oranis mcdendi facundia Sc poteftas cranslata eft . Hi cnim in_* bello Troiano, ftrenuftlimorum Ducum munerc funt fundi -y aegrifque in- fuper mederi, dignati funt. Vnde Homerus lib.a. lliados ait: Horara rurfus Duces erant /Efculapi) duo filij, Medici nobiles, Podali- rms atquc Machaon. Etlliados lib.4. Taltibi quara citiftimc Machaonem acccrfe Virum, yEfculapij filium, pra- ftantillimi Medici. Idem Horn. Iliad is lib. 11. mcdici dignitate innuens, air. Dodioreftcuiidis medicus mortalibus vnus. MwsAe- kulavu * ***' P^m*us 2.5?. ALiculapium fulmine cxtindftiim, ob louis iram, quod an;c prccibus Tyndarid.im fiuc Hippolitum Athenienfium decreroin- ter quatuor equos difceiptum, ad vitam rsduceret,contends. Ab >£fcula» pi) interim ad helium Pel iponefiacum fPelorxviefis hodie Morea diciturj medicinam in denfiftlma node 1 at u fife, idem Plinms perhibet: Sc tunc, in- quit rcuocauit earn in lucem Hippocrates genitus in iniula Coo, data, Sc & /Efculapio dicata. Lscum fuidet nus liberates morbis fenbere^ lntcmploDeo AL calipioconfecrato, vr fimi tudoproucerctinconfimili- bus morbis, qui alijs fuperueniie po'Tcnt, Hippocratem omnia experta me- dicament.! in templo appenfacxEripfifte, traditur . Atque, vt Vatro apud nos CL‘e^lc (lnqLllc P^n-) iam tc nplo concremato , is ( H ppocrate s fcilicet) mdicuiffc medicinam hanc, qua! clmicc vocatur. Graciautcm Clinicen_* vocaat (cbiie autem latme ledftas dicitur) praxim medic im , qua Hippo- crates, quern feqaimur, vfus eft-, xgros in leclo dccumbcnres vifitando, vt morborum fpecies per fig ia propria inueftigarct, morbommqi caufas de- tcg & cEgrorum naturam , fexum, state n, h ibitum •, atque confuetu- dmeni exa&c perpenderct.Pracedentbus veio ftcculis ad medicorum edes ?Sri deferebantur: immo,vt aiunt,ad publicam plateam,vt qumis expertum a *c remedium in fimili motbo, sgto porrigerct. Diilis lubncdftit Plinius P*-°dicum Selimbuiae in Romania natum,Hippocratis diicipulum latrale- Pclcen (eft pars mcdicinae quam vilis nota homines, limendo corpora, ca- clue iambus conrreitando perficiunt) mftituiile. Cuius, vcluci, Sc Hip- pocratis placita,ineend garruheate mutauit Chryiippus. Et Erafiftratus, cx Anftotelis tilia genicus,fui magitUi Chryfippi paricer principiarau- tamt. Jiefculai/u Umvlum ' Medicinn clwteaab Hippo, in- (Ututa. J Adpubli- tum forum Agri anti- quttus eut~ hebantur. Jatralepn ff quid. Alia fadtio Medicorum (inquit idem Plin.J ab experimentis fe cogno- minans Empmcem,ccEpic in Sicilia a CieoccAgdgenti .o Empedoclis Phy- fici authoricatc coinmendato. Herophilus aliam poilea fundauic Sedlam: Afclepiadesaliam. Antonins Mula D.Augulli Carlaris Medicus principia aThemifone Afclepiadis diicipulo propofita aduerfus fuum magiftrum_» euerterc conatus c(t: Sc faeiicirer: nam aduerfa methodo a pencuiofiftimo morbo Augultura liberauit.Eodem fere tempore Neronis prmcipatu,Thef- falus maiorum placita euenerc conatus eft Er quadam table in omnes a?ui Medicos peiorauit. Ciinas Maililienfis religion aftrorum du&usaliam ctwm inftieme Sedtam. Primus Medicus, Sc ipfc vulneranus. Vari& fe- tt&Medi- aernm. M E D I C A. qui Romans anno ab eadem vrbecondita j 3 f.aduenit, fxiic Archagatus Lifanix filius Peloponcnfis, eique ius quintium datum, Sc caberna in com- pko Acilio empta. Poft relata, ctiamfi medicinam non efte damnandam,aut vllo pado abo- kndam confitcatur Plm. apcito tamen ore, Catonis (cenforij non Vdcen- fis ) verbis mfus in earn irruic. Sed Plini. sque ac Antonius Guibarra rac- dicing fuppreftionem ab jEfculapio ad Hjppocratem vfque nimisimperi- te fupponunt. Cum ex Homero compemim habeamus Podalyrium Sc Machaonem, itfculapij tilios medica peritianon mediocritcr imbutos. Denique teftem hahemus ingenuum ipfum Hippocrar. medians refe* dorem ,vt ipfi teftantur, qui i:bro de hire iurando,ait* Parentifqueloco habiturum eum qui me hanc artena doeuir,cum eoque viram Sc bona com- municaturnm. Ecce Hippocrates ab alio medico, tanquam a magiftro cruditus. Fertur etiam ipfum a Democrito pulfus noritiam accepifte : Rur- fus idem Hippocr.lib.de vidus rar.in moib. acutis, Cnidiorum mcdicorum fedam (quam nobiliifimam vocat Gal.lib. 1. meth. c. 1.) commemorar, in- quiens: Qm Cnidias appeliatas fentenrias feripris tradidemnt, ij fane qui in finguhs raorbis segri patiuntur3& quomodo eorum nonnulla ipfis euenianc rede confcripferunt. Sic . Ergo ex Hippocratis lententia niedicma ad fui aduentum vfque m denfiHiraanodc non latitauit, vc Plmio placuit. Galc- nus quatuor Sedarum mcdicorum meminit Jib. 1.meth. cap. 1. Atque olim quidera non parua iis eiat eorum qui in Co,atque Cnido habitabant,vtri vi- delicet inuentorum multitudme reliquos fuperarenr. Quippc geminum hoc genus Afckpiadarum adhuc in Alia fupererat, deficiente nimuum quod in Rhode viguerat. Ccrtabant autem cum his honellum iliud ccrcamcn_» quod Hefiodus praedicabar, etiam media, qui Italiam incoiebant Philiftio, Empedocles, Paufamas,Sc horum fedatoies: erantque tres hs certaatium inte'rfc nobilium mcdicorum Schols. Phuimos quidem atque optimos di- fcipulos Cos lortuna contulit: ab hac Cnidis: nec tamen in paruo haben- da pretioerat. Sc quae in Italia nofeebatur. At horum nemo, nec mane po- tent. um fores ipios falutaturus, nec vefperi coenaturus, frequentabat. Cui- uis vel leuiccr in munch Chromcis verfatus, compertum eft, prsdidas medi corum fcholas ab Hippocrate, tanquam a pnmo didatore,non fuifte con- llitutas. Cnidiam Ergoprsfuit. Nam ipfe ait Sedam Cniciiam Scnptas qualdam fcntentias tradidifle. Empedocles verb, qui Italicam infticuebat It dam, Hippociate antiquior iuit. Rhodia feda prae vetuftate contabuit. Hippocrates adhuc lib.de veteri medicma,ait: Medi- dna iam ab antique exiftit. Et llb.de lege medicinam nobiliflimam artiun* commendat, fuo tamen tempore omnium infimam sftimanpronunciat: idque propter eorum qui earn exercent ignorantiam, Sc ftultitiam eorunu qui tales infcios medicos appellant. Praeter Homeri, Hippocratis, Sc Galcni tcftimonia,facra pagina plenc confitmat inter iEfculapq obitum Sc Hippocratis ortum, medicinam non-* fuifte exnndampmmb medicos, rem mcdicam excicentesdntcruixiftc. Ezc- chicl autem Piopheta,qui fexceatis fakem annis ante aduentum Chnfti flo- ruit cap. 47* ait: Et erunt fiudus eius in cibura, Sc folia eius ad medicinam Hippocr. autem 44S. annis vel circiter, ante aduentum Chrifti claruit. Er- go ante ipfum tempore Prophets median a a medicis excerccbatur. Salo- mon tarn ab Hippocrate retro,quam poll remotus, de plantarum Si anunaku cuadis viiibus exade difteimt: vt habetur lib.3. Regum.^Efcu- Primus me dieus Ro~ Ante Hip pocratem vlures me- diet. iJM4tuor medicorP, SchoU* PROLEGOMENA lapius antebellum Troianum claruit. Hoc bcllum inclitftum mit circa an- num 11 f 8 ante acluentum Saluatoris. Homerus diliabicum, 5c perfonam hiftrioms referunt ,neque ca- men hiftriones funt: (ic 5c Medici, nomine quidem multi, re ipfi perpaici. Plinius Hippocrati, veluti fubferibens,air: Itaque hcrcule in hac artium fola cuenit, vc cuicunque medicum fe profedb ftarim crcdatur, cum fit pe- riculum in nuiio mendacio maius. Non tamen illud intuemur, adeo blan- Afedieorn dijjenfioar tem feaat. Af edie n amine,** pa net* Af edicorti d eject m* da eft fperandi pro fc cuique duicedo. Nulla pneterealex quas puniat infci- tiam capitalem, nullum exemplura viudido’. Difcanc penculis noftris , £c cxperimenca per mortes agunt: Medicoque tantum hominem occidifle im- punitas fumma elt. Quimmo mtemperantia culpa- tur ; vitroque qui periere arguimtur. Alia adhuc mcdicorum vicia, vc ve- ncni propuuLionem, 6c adultena, merit© congenc Phmus. Marci Caroms Ceniorij verba ex eodem Plmio fubijciain, vt medico co- flee ipjfumnon medu inam, nec limpliciter medicos defpcxiife, vc impu- dentufimi quidam mcdicorum ofores, tanquam impoftores ridicule indies perluadenr, fed Grscos quofuis liueracos. Dicam mquic) de iilis Gi.xcis iuo loco Marce hli, quid Athenis exquilitura habeam, & quod bonum fit #corum liceras inlpicere, non perdifcerc . Vincam nequillimum» be indoci- le genus illorum: Echoc puca Vaccm dixilfe . Quandocunque gens iita_« iuas liter as clauit omnia currumpcc. T um etiam magis fi medicos fuos hue Cato iru Cr&cos lit* teratos. 2d PROLEGOMENA mittct. luraiunt inter fe barbaros necare omnes medicina. Scd hoc ip- fum mcrccde faciunt,vt fides ijs fie, Sc facile difperdant. Nosquoquc_i didirant barbaros, Sc Tpurdus nos quam alios Opicos, appellatione f’acdant. Hadcnus Cato Grxcorum prarmeditatas aducrfus Romanos technas, pan- el's comprarhcnfus eft: Ex cuius verbis nemo fanx mends inferre valet, mc- dicinam eius iudicioelirainandam. Immo verb, vt Plinius ipfe teftatur, Profitetnr fibi commentarium efte quo mcdcatur fiho, feruifque familiari- bus •, liberequc fubijcit,vt Plinius etiam loquitur, qua medicina fe Sc coniu- gem vfquc ad longam fenedam produxerit. Obijt enim CatoiIIe Cenfo- rius 605. Vibis Romans, Sc fuo.Plin. verb teftatur mcdicinamrem vti- liflimamnontuifieabeodamnatara. Nam non rem anriqui damnabanr, fed artem ideft mcdicinam;rem Reipublicx profuturam rebantur: quorum- dam tamen medicorum Gixcorum veifutias, & viria damnantes, medicos cxtirparc fatagunt. Plini. hanc veritatem prcpalat, qui poftquam Romano- rum mcdicoi ura nonnulla vitia detexit, ait:Non lint artis ill a fed hominum: Et paulo poft ; Et hxc (i. quod auariffimi media multos xgrotum loculos amdiffime haurirent) perfonis imputentur. Errurius eofdem medicos ar- guens, inquit: Mutatur ars quotidic toties interpollis Sc ingeniorum Grx- cix flaru (fine laftu) impellimur.Palamque eft vt quifquc inter iftos loquen- do polleat,valeat imperatorem vitx necifque illico fieri: ceu verb non mil- liagentium fine mcdicis degant,ncc tamen fine medicina: ficut populus Rcmanns vlrra fcxcentcfimum annum. Ecce Plinius qui fatetur fine medicina populos vitam non traduccrcj fine med.cis tamen apprime poffc. Grxcorum ergo ftimularus edio Marcus CatoCenforius, luo confulatu medicos ex vrbedepelli curamt. Quod quibufdam legulcis, ijfquc infeijs, Sc medicorum honori, prx inuidia , dc- rrahentibus,garriendi occafionem dedit. Putantetenim Romanos, cxpul- fis femel mcdicis, fine his vixiftc centum & odoginta annos. Sed in hoc, Ytinaiijsmulcis,fux infeitix pulchrum fpccimenomnibuspalam cxihi- bent. Nam Marcus Cato Confulari dignirate gauifus ante Crceronem an- nis 131. fenioque folutus eft annis 85.antequam Cicero cofulatu potrtus cf- fet. Scd vigente Cicerone, Romani Medicorum opera fruiti funt. Ergo poftquam Scnatui Marcus Cato medicorum exilium perfuafit, centum odoginta annis Romani mcdicis non fiicre priuati. Hanc veritatem Cicero ipfe confirmat, qui lib.de clans oratonbus, vbi fe Catoni Cenforio in con- fulatu fuccedcrc monens, vti Cato Cethego, hxc habet: Cum eflem pro- pemodum extenuatus, me Sc amici, Sc medici hortabantur vt caufas age- re defiftercm:& lib. 13. Epift.familia. ad S. Sulpitium fcribcns.mquitjAfcla- pene patrenfi medico vtoi valde familiariter. Suetonius denique in vita-. Caftans relcit,Cafarcm omnes profitentesmediemam, quo libentms vr- bera incolercnt, auitatedonafie-,&- Auguftum Cxfarcm in magna quadam fterilitate emnes peregrines, excepris medicis,vrbc cxpuliflfe. Ex his om- nibus conitdari licet folo Marci Catonis Cofulaiu mcdicis caruifte popu- him Romanum: Et eundem Populum Modicorum operam fequentibus tc- poribus poft Catonis obitum magmieciflc Quod fi peritos in arte Medicos non habucrint Romani quinque aut fex primis fxculis ,id non prohibet quin apud ilios quamplurimi extiterint medicorum officio fungentes. Ca- to cnim ipfe , vt latctur, mcdici,licet Empiric!, officio fundus eft . Laco- nes etiam, Babilonij, , Lufcitani, aiijque populi barbanx tenebris cscuricmcs 3 medicoxum vice quofdam habebant 3 experu remedia, omni Nec Cato necVhmus medicina damnat. Falluur Tim. nam fuperius in quit primu, medteutru •vemjje Ro- man* anno •vrbis Ergo ultra 6co, annu non carue- re medteis Romani. Toft Cato- ms Cen/o- obitum Romani medicos c» fa ere. Tarbari ipfi medi- cos habe- hant. ratfone fcclufa > obfemantcs, adminiftrautcfque, Apud Indos paritcr Me- dici habcbantur , qui, pofthabitis omnibuspurgantibus remedi|s, foils vn- dionibus 8c cataplafmadbus xgros quofuis curare tentabant. Prout refcrc Strabo lib. 15. circa medium * Ab his non multum remoti funtprimi mediciLatini , vt Celias ipfc_>t Plinius ctiam cuius error in praxi damnandus, dum fub finem capitis citati medicamentorum compofidonem improbar,cum flngula per fc fufficcrcnr. Quae fentenda vt tcmerc prolata, ita ranoni ,8c expedendae reludatur. Nam limplex mcdicamcntum ad complicatas segntudincs profligandas , icquifi- tas dotes, quae plures eiTe debent,minime coraprehendir: Et ft fimplici mor- bo fimplex apponatur remedium, excedentem, autnociuam aliquarn qua- iitatcminuoluit,qua:aItedusremedijadiedionercprimitur. Terdaadhuc mixtionis multorum fimplicium neceftitas accedit,vis lenra fimplicis medi- camend ad agendum,quae in adum federate alterius fimplicis , ftimuli in- ftar, cito reuocatur . Demuni, qus crafiafuntfimplicia, non nifitenu- ium adiedorum beneficio permeant, penetrantuc; ficuti ex aduerfo qua: mini a pernicitate peruadunt, cialfi mcdicamenti commixdone rernoran- tur. Vide Gal, lib. de Theriaca ad Pifonem cap. 4. Plinius ergo tanquam-. inexpertus fuumde remedqs inteiponit iudicium: nec alia ilTc&Catore- media commernorant, prater ea, quae ex veterum medicorum, etiam Gra- comm, monumenris fufturati func. Proterue ergo hi, eorumquc fequaces* indiftinde in vniuerfos medicos conuida exfpuunt: medicinamq-, damna- rc fimulant. Nam fi ob quorundam artificum imp&riiiam, peculantiam, 8c aftutam ail'entationem Medicinae detrahere vellcnt, nulla facultas , quan- tumuis Diuina labem non contraheret. Medicae ergo dignitati non mfi im- prudens 8c infipiens detrahet: vt Author Ecclcfiaftid, diuino afflatus Spiri- tu, ftudiosc edocuit: Homerus cecinir, & diligens in ea multorum Regum & Principum ftudiumconrirmac. In medicinaenim peritus fuitALfculapius in Icaliria Graciae cmitate Pnnccps,qui vt Agamemnonaeaduerfus Troianos auxilio foret, triginta nauesviris armadsoauftas,quibus Ducesprapofuit Podalidum& Machaonem propdos filios pocentiflime 8c folerter conftru- xit. Imperator Addanus in Medicina 8c mufica dodus fuit. Ginges 8c Sa•> bor Mcdorum Rcgcs, Sabiel Rex Arabum, Mithridatcs Rex Pcrfarum,Her- mes Rex a£gypn,veluti Capis, 8c alij,Auiccnna Rex Cordubx, Mefue Regis Damafd nepos, pcndllimis medicis annumcraritur. Salomon vt in alijs cundis, Ita in hac facultate verfatiffimus crar. Rcdemptor softer diuini me- dici officium aliquando excrcuit. Sed ha:c de engine, atquc dignitate me- dicina: fuffleiant, M E D I C A. Compofid§ medicamt tor urn ne~ : nec fim-~ plexreme- (it% Intper/tttri & Regts medtd, CATVT III. De J\dedtcorum Sed is. SI Pliniocredeiidum,pIares Medicorum Se&a:, qaam qua: vulgo nu- mcrancur, conftuucucia: . Vnam ilic , tanquam primam, earaquc-» Hippocracicam proponit: Secundam Chrifippi > & Era- nftrati fuidifcipuli: Terdam Acronis Agrigentini Empirici; Quar- tam Herophili, qui pradidiras 1am Sedtas damnauic. Defcrta deindc & hxc Sedfca eft, quoniam nccelle etat in ea iitcias iciie,inquit Plimus. Quindtaiiu PROLEGOMENA Afclepiadcs inftituit: Sextain Themifon, qui poft Afclepiadis obitnm, hii- ius fui magiftri principia mutauit: Septimam Antonius Mufa: Odauanu alij quos Miilfos medicos nominar. Paulo poft Theftali Sedtam, hoc ordinc deferibir. Eadem setas Neronis principatu ad Theftalum tranfiliuit delen- tem cundfa maiorum placita, Sc rabie quadam in omnes xm medicos pero- rantem: quali piudentia ingenioque jcftimaii vel vno argument© abundo poteft, cum monumento fuo (quod eft in Apia via}iatroniccn fe infcripfcric, Nullius hiftrionum equammqj trigarijcomitatioregreftus in publico erat. Eum Crinas Maftilienfis arte geminata , vt cautior religiofiorque, ad fyde- turn motus ex Ephemeride Marhemanca cibos dando, horafquc obferuan- do, authoritatc earnprajccflit. Si duas has fedlas> Theftali & Crina? iam di- dtis annumeres, decern faltem conftitues. immb innuraeras . Nam. Se iadat Medicum quiuis Idiora, Profanus> Hebrjcus, Monachus, Hiftno, Rafor, Anus. Catterum Piinius Sedtas enumerando , Sedbe Naturam leuitcr contem* platus eft. Nam quamuis multi medici in omnibus non confentiant ,noru> proinde diuerfas conftituunt Secftas, fed m quibufdam opinionibus dif- fidentes dicuntur. Sedla enim eft plurimorum in multis dodhina? principijs inuiolarus confenfus : vel > vt haberur lib. de Leffinitiomb. medicis: Sedta eft aftenfio dogmatum ifmltitudinis, quae turn ad fe ipfa,tum ad apparentia confequentiam habent: vel Sedta eft aftenfio ex fequelam inter fe ad vnuro finerr habentmm. Quare Sedta? cuiuluis aurho- res,fundamenta qua?dam,a principijs dodhina? aliarum Sedtarum nirais diftita, vnanimi confenfu fibi feligut: & iuxta ha?c religiofilfime omnia pe- ragunc. Ties huiufmodi Sedlas mcdicorum palam cnumciat Gal. lib. fini- tionum Medicar. lib. de optima Sedta ad Thrasybulum c.y.libro contra lu- lian. C.5.& lib.de Sedtis. Primaett Empinca: Secunda Meihodica: Tet- tia Dograatica *, quam Logicam fine Rationalem vocat citatis in libris, vc* lutxlib.de libris propnjs c. i, Non has tantum, fed alias in progreftu reccrw febimus. Quid eft SeSla Em fmea •'un- fit difta. Seda Empirics, ab experientia nomen foitita eft (''-arwjBctenim expericn- tia dicitur) Empinci ideo Tincici.i. obferuatores > ac Muuuoneutici ,i. me- mores comm > qua? euidentia funr, appeilantur, telle Ga . lib.de Sedis c. i. Ha?c Sccta foil innixa experientia? > ex qua omnia theorevnata medica, atqj adeo vniuerfam medicinam exurgere credits return omnium concemplatio- nem fpernit. Itaque negledacognitione naturae hommis, caufte inorbi* morbi ipfius>& facultatum remediorum, ac indicAtionum,ad Syndromen quandam Hue congeriem,quam Symptomatum con c urlum vo cant, folum- modo refpiciunt: vc videre eft apud Galennm lib.de Sedds c. 4. & libro in- trodudorij Herodot; c. j.vbi fequentia habenmr, Empirica ad aftidentium accidencium concurlus qua: acgris adfunc, refpicit, & conuenientem acci- dentibus curationcm obl’eruat \ idque nec morbo cognico, ncc caufa inqui- lira. Contenta a. eft obferuatione in accidcntibus , per eorum qua: admo- uentur expedentiam fada,Sc hiftoria piius expertorum vtitnr. Et turn a_» compertis ad incoraperra a ad Emilia fecundum apparencem fpeciem &c. Ergo Empirici foli experientia: addidi raciocinationes taquam quid inuti- le omraittunt , Sc fedulo ad numerum quorumdam fymptomatum, vt ea-» aufeiant, rccurrunc. Et hie quibufuis alijs ncgledis, firmiter ha:rcnt»fola iiia infpedione feu propno intuitu , feu autopfia j limuique hiftona feu au- topfu aitotura contcnti. M E D I C A, 15 ' Vanos muentionismodos[Empirici cxcogicarunt vtcompTctam artcm_. flatuerenr * Opera enim naturae animaduertentes remedia non rarb celebra- bant. Cum ergo frequenter capitis dolorcm Sc phrenitidem fluxu fanguinis per nares fponte fade folui animaduerrerent, fanguinis miftionem in tahbus affedibuscommodam fore putabant. Parker quia tertianam per fudorcs, aut alui fluorem terminari faepc viderent, illi nufus has euacuationes molie- banrur. Fmpirici refte opera JUtHTA fe~ quimar. Sccundb ex ijs qua: cafu profucmnt, aut nocumenram intulere, auxilia_» cxhauriunt: vt fivinum exhibitum alicui vulnerato profuir, aqua nocuk, ah aqua? vfa ad vinum in pofterum deflebhmt: nam quod pro uit in fimili- bus cafibus propinarunt,ab eo quod femel nocuit declinantes . Fortuitb aurem vfil vini in quo vipeia exnnbta fuit, ab Elephantiafi liberatus eft mi- fer ille in Afia, cui meftbres tale *vinum porrcxemnt: Sicuti Sc diues ille le- profus quern pellix propria vino viperino enecare tecauinvt videre licet apuci Galen lib.i i.dc Simpl. med.facult.in principio.Quae e primogcnere iuuan- tiaJaedentiaue funt, naturalia abEmpuicis nominantur. Quaeverbc fe- cundo gcnere, forcuita . Prima ramen facie vtrumqiie relacum genus cafum vocantrid eft praefata malorum genera, quia inconfulto accidunt, cafum ap- pellant , Sc horum remedia, cafu inuenta. Secundum igitur experientiae genus confultb fit, 5c deliberatione praeha- bira. In fomnijs enim prneraonki vel cegri, vel illi qui medelam intendunt, inedicamenra praeuifa expenridm 6 Sc non prrcuifa pro'arbitno,volunt.Hanc autopfiae fpeciem avroxoi// r quafi fadlum fpontaneum Grxci nominantj quia £gn, vel proprio ingemo oubli, vel fomnis praemoniti, alicuius medicaraen- ti vim vfu explorare fponte volunt: vt diues ille Elephanticus in fomno, vc 'fcrtur, ab Aifculapio praemonitus, ex Thracia in Pergamum penetrauit, vt medicamento ex vipeiis vtcretur •, mrfufque alijs ad integral faint is comple- mentum. Gal.lib. 11. de Simplic.med.facult.in principio, rem hanc hac fc- rie deducir: Poftremb, Sc alius quidam vir opulentus, non noftras ille qui- dem, fed ex media Thracia Pergamum aduenit, admonitus fomnio.Vbi iu- bente Deo, per infomnium, vt quotidie medicamentum btberct quod con- fedlum eft ex viperis, fonfque corpus inungeret r non multos poll: dies mor- bus in lepram abijc: rurfumq-, Sc hoc pathos, quibus Deus praecipiebat medi- camenns,curatum eft. Ecce quomodo Elephatiafis in lepra migrauit, vfu rc- medij ex vipens-,& ru Tus lepra alijs medicametis a Deo y£fcaUpio,vt aiunt, prarfcriptis in fomno,curata.Hac experientiam homines rurlus fequuti funt. Terciu experiential genus imitatoriu ab iilis dicitur: quod fit,quoties ad du3 cxpericnda ducuntur, quae aut natura, aur fortuna, confultoue, profuerint, obiuerintue: id eft dura aliorum experimcnta,quse aut fortuitb, aut naturali- ter, aut cx deliberatione,vt iara didlum eft , bona aut mala reperta funt,per- currunt; Vt videlicet bonis vtantur,Sc mala dedinent. Atquc hoc ipfura quidem eft , quod maxime Empiricorum artem conftituit. Non enim bis tantum, aut ter, fed faepius id, quod ante profuit, imitari, idemque in ijfdem aCeblibus, vtplurinium facere inueniei.tcs,ac eiulmodi memonaimpraece- pturavocantes iara fidele id , artifquc partem ftatuunt. Vt autem abipfis multa eiufcemodi pnecepta congefta fuere, id orane congertum, ad modurn vnius aggrcgati, Medicina apud Empiricos vocabatur: Qui verb eiulcemo- di praecepta, congeffit, Mcdicus. Ec ab ijfdem Empiricis idem illud praecc- ptorum congeftum, vocatum eft hoc eft, inruitus propnus, qui me- Rioria qu«dam eft eonup, quae fspe eiuidemque modi vifa funt. Hoc idem Qui ab Ele phatiafifor tnito hbe* rati, Lepra a It Elephdtia- ji dijftrt. jiutopfiA quid. ctiam expericntiam nomina unt: eailciem verb narrationem, hiftoriam.H?C enim eade res ei,a quo obferaaca eft,proprius eft intuicus: ei autera,qui quod obferuaaim eft didicit, hiftoria. Hac arte Empirici, quidquid ab aiijs obfer- uacuui expertumque eft, imitati funt, & fuum fecerunt, cum, ob vitae bre- uitatem nulii liceret innumera medicamenta qu abfquc experientia tcncat, Sc vniuerfale quidem, quod autem Tub eo parti- cularc eft , ingnoret, faipenainero errabit a faaando: Id enim magis fana- bile eft, quod fingulare eft. Ha:c Anft. Empirica: Seda: primus Author fuiftc fertur Philinus Cous,qui primus ea a rationalifeparauit, occafioneab Herophilo fuopnecepcore accepta. Cum autem fuam banc hanefin principem, 8( prarcipuam efte vellent Empirici, vt loquitur Author Introdudorij cap.q.Aronem ,fiue Acronem, due Creo- nem Agrigentinum, quo rationali feda, Empirica eftet vetuftior, ei dediife inirium dixerunr. Celfus Serapionem Alexandrinum (qui in ea poll Phili- numclaruit, vt habetur lib.citato Introdudorij) hums feda: Authorem fa. cit. In eafloruere Apollon’jduo. Pater 8c Filius Antiocheni; hos fequuti Menodotus, 8c Sextus exadc cam corroborarunt. Gorgias in hac feda fuic vir prxdpuus, veluti Softratus, Hamonius Alcxandrinus , Micron, Glau- cias , Hcraciites Tarentinus. Inter latinos funt Cato, Celfus 8c Plinius, alijque minoris nozx innumeri. Secunda Sedft medicorum Mcthodica vocabatur ; fpeciofo hoc nomine fuaobuelansdeliramenta,mcdicinamtribus communuatibus| conflari di- cebat,Aftndione fine Claufo, Profluuio, 8c tertio quodam ex his ambobus compofito.Sicmorbumomnem aut adftndum d:cunt,aut fluentem, aut ex vtroque mixtumjfefte Galeno lib. de fedis cap.tf.Si emm naturalcs excrcrio nes corporum, qua: fin's temporibus debice hen debent, fint,adftti- dumaffedum tale malum nominant. Si verb excretiones lint, morbus fluens adefle dicitur. Si verb excrementa fiut pamm fupptelfa, par- tim fluentia morbus m xtusex adftrido&flucnteadent. Verbi gratia fi ocu lum inflammatio fimulfluorque occupet. Na/ab infiammatione line phleg- mone, qua: adftrida affedio eft, 8c fluore fimul in eodem loco orcis > mix- tus oritur affedus. Tamor enim omnis eft morbus adilridus,fluxio eft mor- bus fluens. Hi Medici de peculianbus morbis parum foiiciti, tribus his co- munitatibus contenti, ab ijfciem tres mdicationes curatiuas adhuc commu- nesjdefumunt. Qua: adftrida funt, laxitatem indicant: quo: fluentia funt, compreflionem: in mixto malo,ex aditridis 8c fluentibus fimul,ab vrgentio- ri fumenda indicatio. Nam fi genu v. g., inflammatione laboret, reiaxare, aiunr,oportcre: Si fluat aluus, cohibere atquecomprimere: in mixtis autem exadftndione& fluxione contra id malum inflate quod maxime vrgeat. etemm quod magis turbet argrum periculumque inferat, hoc idem ett quod illi magis occurrere vehemcntiori malo oportere, quam alten, dicunt. Cur igitur, inquit Gal. non ipfi fe rationales vocarunt, cum praeiidia pec indicationem comparent ? Quoniam, inquiunt, rationales obicura ferutan- tur, nos autem in rebus verfamur euidentibus. Totamque denique lebtam fuamiradefiniunt, vteorum cognitio fit,qua: communia euidcntia funt. Dicunt cnim ha:c lola communia euidentia, paulo ante a nobis propofita ef- fe ea, quae medicinam compient, 8c quibus mediemae flnem coalequimur. Et quoniam Methodo inter curandum vtuntur,Mcthodici nommantunnam nihil nifi per indicationes mtendunt, in quo ab Empmcis ditf'emnt, quibus omnis indicatio dcfpieirur. Etquamquamcirca euidcntia vtraque Seda-, yerfetur,Empirici obferuatione talium return vtuntut,cum Methodici, indicatione media, cunda moliantur. Rerum obfeuritatem vitant, vt Em- pirici , diuerfa tamen ratione •, quia hi ideb a rebus obfeuns recedunt, quod juo ludicio) diguofei non poifunt, fed dum eas iniieftigaraus, maiorenu Empirici. S eftd Prin Ctpcs. SecfaMe*, thodica. T riplex morbus ex methodieis Empiric* O'Methcm dicun qui bufda/n ci ueniunt. in alip dijcrs pant* PROLEGOMENA parimus obfcuricatem, quam ante talem inucftigationcm. Methodoci re to remm inueftigationem ideo paruipendunt, quia tantarum rerum cognitio inutilis eft. A fpeculacione ergo Medica prorfus abfemdunt elementa,tem- peraraentum, faculcates, virium robur, habitum corporis, fexum, xtatcra> confuetudinem,naturam partis afFcdx,anni tcmpus,regioncm, locum & li- milia •, caufarum pariter cam manifeftarum quam internarum inueftigatio- nem, inutilem cenfenc. Arcemideo non longarn, nec vitam breuemj vt vo- iuit Hippocr. fed viceuerfa artem breuem, ei fuperfiuitacibus iftis dempcis, & Vita longarn prxdicabant. medicinam ranquam breuem,faciliima, atque apertarti 6c euidentem, fex menfibus acqum pofie proclamabacdgno- ta enim omni caufa morbi, quouis anni tempore, inquiunt, 6c quams aera- ted quolibet remperamento atque habitu corporis, quams regidne de loco ad ft rid um laxari poftulat ,& fluens cohibcri jadftridum cairn cohibenti- bus nunquam curatur, nec fluens laxantibus. Quare nulia fuperflua, qug mediae cognitioni obftant, quxque hanc plurimum morancur perfcrucan- da funt, fed foiis vtendumcommu itanbus qux omni morbo conuemunr. Hxc eft fumma compendiarix Methodicorum mxta Galeni rela- tionem lib. de Sedis cap.6.& 7. Methodicx Sedx primus Author fait The nifon I aodiceus Syrius, qui ab Afclepiade medico rationali occaliones nadus, ad huius Sedx inuen- tioncm fe coimilit, laboriofa rclida rationali. Teflalus Tralhanus tem- pore Neronis earn abfoluit. Poft hos Mnafea;, Dyonyfius, Proclus,Anti- pater. In ea aiuem de quibufdam difle.ferunt, Olympiacus Milefius Mc- nemachus Aphrodifieus, 6c Soranus Ephefius . Fuerlmc nonnulli adiun- di, vt Leonides Alexandrinus: quidam deledi vc Archigenes , Apameus Syrius. Hanc Sedam Theftalicam acriter Galenus vbique carpir, quod ed dementias 6c veiVieficatis Theflalus Romx progrelFus fit, vt fex men- (iura curfu, citra aliarum difciplinarura] inftitutionem, medicinam com- plete fedodurum fponderet. Galenus lib. de Sedis c. ime pronunciat medicinam Methodicorum celerius ,6c multd anguftiori tempore doceri, cum compendioflifima (it •, vt qux paucis coramunitatibus, quas euidentes illi nommant, fit contenta. Harum communitatum quxdam funt palfiu?, vt adftridum fine claufum, 6c fluens: alix funt curatiux his paffiuis corre- fpondentes, vc refoluere, &tenere. Chirurgicas haoenc communitares rationali fedx conformcs,vt videre eft lib.Introdudo. cap.j. Verum hanc Sedam,mcra ignorantia aberrantem,prorfus damnat Gal. in fua medendi Mechodo paftim , alijfque innumcris locisjdc mre meritojnam non folum naturx contem lationem Methoclici afpernanrui,fed ipfius cau- fx morbificx cogninoncm 6c medclampta vt ranquam card, impenriam in_* omnibus ioueant: ncc tanta vtuntur prudemia, quanta ipli Empirici, qui li- cet in obfcruatione expenmentorum toti verfentur, circumfpede tamen_., rationahum more,quarapiurima quxcurationem iuuant aut nnpedmnt,per- pendunt: cuiufmodi funtfrigus oc x.tus, fames, fatietas,,crudicas, ebricras, laflitudo,ocmm,aCciones van?, cioorum vanetatCi, mutacx conluetudines. Sc fiimiav, vc habetur apud Gal. lib. de Sed s cap. 7. Condonanduixi emm_, aliquid ccmpon, 6c regtoni/k xtati, 6c confuecuduft, ex Hippocr.iib.Apho- 1ifm.17.Cura hxc omnia aliaque vatu Methodic! pemtus negligeater ob- femaicnt, in particulanum 6c vuiueiialiummorburum curatione, turpiter erraoanr. Nam negleda differentia, dccoadmone partuim, idem medi- camentum turaori. V. g. partis uodiUs > partis camolx, be paras ipermatics lJl4 etho di- et Sett*, fringes. M E D ! C A,' ippondbant-,idcm ctiam remedium vlceri cuiufuis partis: idem m quoliber fcxu»xtate»Sc anm tempore,ac regione miniftrabanc .* hos errores cx parco oppugnat Galen.primis prarcipue fex libns Mcthodi med.in quorum tertio, quarto, qui nto&: fexco , generate m curationem folutionis continui ple- nc,etia.m aduerfus Methodicos exponit.Lib. 10. Mcthodi, &: alibi,me' thodicorum Diatritum, iiueinediamtrium dierum in febribus quee vni- uerfalibus morbis annumcrantur,damnat. Cum cnim leuillimiseflent inftmdi fundamentis, non, nifi manifeftiffimos morbos , more vulgi, per- cipiebant. Quare vt t'ebris fpeciem,qua xgeraliquisvexabatur,percipc- - rent, triduanamicgrisinediam imperabant: quasinedia cum biliofa corpo- ra ,eaque ilrigo aimmod ice calcfacerec, Sc exiccaret, in ardentera febrem, am Hedicam, fopiifime mile cos asgros piarcipicabat. In hos Methodicos, qui tere fob , Remain ante Sc pod Galcni tcrapora, occupabanc, fequentia crudac Gal. lib.i.Methodi c.6. vocat enin; Medicos fui tempons ignorances nominum Sc d itincdionuni. Lib. u de diebus decretor. cap.4. Medicos mul- tos Romanos tantam habere cognicionem GranimancesjRhetorices Sc Dia- lectic's rquantam alinum lyiae, refert. lib. 1.method i»cap. 1. ait mulcos me- dicos mancipiorumritu aduiaii. Lib.3. Method] 02... Methodici 1'unt alien* a Methodo, vtafim alyra. & lib.de Prasfag. ad Pofthu, c.i.ait medicos adu- lari, quotidie falutare dimtes, per vrbemcomitari Principes > domum redu- cere, in conuiuijs difeumbere, in cis mmiilrare,iocos Sc facerias referee . He cap. 4. eiufdem libri inducit Eudemutn Philo fop hum, vitia Romanoiu Me- dicorum enarrantem, his verbis: Vt apud nos latrones fibi parcunt, Sc in fa- cienda iniuria murub conucniunt, ita medici Romse nunc habitantes faciuc; hoeque folo a Lcronibus diferepant, quod m Vrbibus,non in montibus infi- dianrur. Pianos igitur, acq; imped cos Medicos maiori cum aenraoaia dam- nat Gal. quam Plinius. Hie enim Romas eofdera in doctnna medicos, quos Piiuius vicuperat, natlius eft, Tertia fuit Seda, latrofophiftarum , Methodical affinis a Cafllo quodairu infticuta. Huius SctLe meminit Galcnus comment. 3. Progno. tcx. 10. vbi de Sophiftis mcdicis ioquuunquos ibidem,& Lb. 8. meth. c. 6. Logiatros, id ' eit, verbo terms medicos appeliac. Logiatcr hie accipicur pro fermone can- turn, non verb pro raaonalqqqoin fenfu Dogmacica, Logicaj id ell rationa- Iis nuncupatur. Haec Seda hac mifera tctnpcRate uumerofiifima pulliilac .* nam innumcri, qui Dqgmacicam fedari arabiunc, Dodorarus taiitum titulo Sc non mentis , grauiffimas huic Sedx debins ornati, numerum adaugenc. Quamplurimi etenim ex iimentute ftupidi, poftqua Philofophiasprimordia pamm foiercerpiaslibarunt, medica quxd.ira Philofophicis alnnia,negli- genn Itudio, Sc ranlhmo in mcdicomra auditoria adieu, per menfes aliquot fubolfacmnc, Impudenciffimo poftraodnmaufu Dodoratus Laurea, iolis viris dodrina fulgenribus debita ornari, niagno Rcipubiica; detrimtnto, cupiunr. Quorum poiluLuioni Profeifores , fordida non racb fpe lucn pro- ject! , nimis taciies fe prsebentj iniullis talium furentium nebulonum defi- derqs,Jcimiimo praepolito examine,eoque in priuato conciaui,vt tenc- bnonum ignoranria, ne coram publico ca’tu crubefcanc, occulcctur ,an- nuentes. lea luc urn plures impecitos garrulos medico depmgir fuco \ quo- niam laurea dodioiatus inipentos tanquam peritos mendose exhiber: igno- rannam obuelat, Sc ho.ioiemconccdic indebicum . Quo adepto ntivcid- gmoli iilicb turgidi mccdunt, Sc ipla audacia Sc impudentia audaciores ini- pudeauorcfquc iadi, nuili ampims perito medico operam dant j imb do- Cakn: ce~ t'.itia i Aicthodi- LOS, S'Xa U- trofophifta rtvru. PROLEGOMENA ddlfimomm Virorum didta Sc ada non folum afpernantur, fed omn i, cam illis, pofthabita confuctudinc, interapeftiua iadantia, imprudentiquc petu- lantia, velnti cenforcs redarguunt. Perpetuum illis ftudium, procacitas,af- fentatio,nimia dicacitas, inordinatus loquendi ritus,vt quidquid in buccam venerit minis inuerccunde eftutiant: nihil prxmeditatum, aut maturum re- fcrunt: fe principibus (quos nec legunt nec intelligunt) fedulam_» operam nauaflfe fingunt: cum nihil, prxter contraria contrarijs curantur, fi- milia fimilibus conferuantur, in menre habeant, quod erudiro eloquio pro- ferrc valent Sic in fua fpontanea imperitia confenefc ant, Sc The(Tahcam_» fine inethodicam Scdam>ob fummain audaciam ignorantix annexam, pro- tinusimitantur. Vtrifq-,potto idem,ifqae inemd tus agendi modus,par audacia, procacitas eadem, impudentia non impar,parcum ftuduun, funda- mentum ieue, adentatio communis, &c omnia fere paria, prxterquam quod Dogmaticum nomen latrofophiftxprofiteanrur.Cii fuperbiaprxtumeant# rede ijsadapraturSaptentis didum Prouerb. 11. Nunquam fupcrbus 8c ar- rogans,non fit vocandus indodus. Logiater aurem, longae confuetudinis cum penndimo aliquo Medico (vt andqimus obieruabarui. Sc vr h dieob- feruant Mechanicarum aitiu Tyrones) vice, ad immodeftam & fcuralcm-* dicacjcatem fecomponic*, difermm agit,facetfasarque dideria enutrit, fa- bulas componir, dodrinarum vbcrnmum fonretrudodcs quofuis rerropun- gendo, femeupfurn promulgar .* Secrcta Sc experienrias, fe Authort confin- git: creduhs perpetuo imponic: vagus Sc mendicus aftenrator, circulato- rum lieu, magnatum, Sc vulgi amicitiam excorque t. Quocies dodiftimis medicis apud argros, aut alibi obuius ft •, nec morem gerit,* nec modeftiam* nifi coadus, obferuat: nara tanquam natusgarrulus Sc verborum turbidif- fimus torrens omnera dicendi anlam,eifdemimmodeftg adimit.Scd om niailli cum methodicis com muni a. Quarta Seda hodic frequens eft Paracclfiftica, a Philippo Theophrafto Paracetfoereda. Vir ille plane ineruditus dogmata quaedam , omni bonae dodrinx oppofita,cxcogitauit. Inde nouac Sedx Author facias,Scdatores in Germania acquifiuit plurimos, in Gallia raros, in Hifpania 3c Italia rario- res,in alijs multis regionibus,nullos. Vi hare Seda maiorem fibi in publico conciliaret authoritatem, antiquitati fuam adferibit artem r Authores dedu- cit MercuriumTrifmegiftum, Geberum, Auicennam ,Rhafium, Amaldum de Villanoua, 3c alios-, cum tamen quid dixerit Mercurius, illis prorfus inco- gnitum fit; nee minim, cum longc re mot us fuerit a feriptorum, quos habe- mus, fxculis. Male denique Rhafium, Auicennam, 3c alios fax artis fau- tores eonftituunt:cum illi vere dogmatici fuennt ,3c vin omnium calculo dodiftimi,3cnuilatenus a Medians DogmancavSc Philofophis Peripathe- tics pnnciptjs,remoti quique in ijfdem tenaciter|pcrfiftentes , Pharmaciam Chymica remediorum prxparationc, vnlitei ornarunt. Hanc praeparatio- nemfimpLicem, 3c non fuperrtitiofarn libenter admitnmus yquatenus vide- licet, ea mcdiante, medicamcnta commodiora8c vtiLora ad morborum-* pro fh gat tonem, reddunt ur. Verum prout ex hac Phannacis parte , 3c qui- bufdamineruditis principijs, nouam Medicinam aDogmatica pene diuer- fam plerique Paracelfi Sedatores eonftituunt, a redo ventans tramitc Ion- ge recedunt.Nam curatiuas indicationes, vua cum Empiricis, pronnus abij- eiunt: humorum,rerumque naturalium conremplationem afpernantur j tria admittunt return principia, Salem, Sulphur,& Mercurium,quorum frequen- ulfima apud illos repetition quod ex his omae corpus coufter: 3c taluei, vt Seif a Pa racclfifti fa. M E D I c a: fi inter fc confcntiant in corpore humano, fanitatem conftituant> morbos autcm, fi diftentiant, vcl inter caorta fuerit diftbludo, Medicine principu cx Spagyricis operadonibus &r eifedbibus potiftimum emunt. Vnde Medici-* na Paracelfo non pro arte accipitur, fed pro medicamento proprie *, in cuius natura Sc praeparadone confiftir oranis inedici fcientia: qiu vc in verum me- durumeuadar, rrium primorumcorporum, Saiis, Sulphuris,&: Mercuiij fra- tum,compoficionem,&:diftblut!onem in quouis alio corpore debet • non quouis modo, fed omnia igne, qui occultas propriecatcs folus maniteftat, cuiquc partes excrement) tias Sc venena inomni corpore laten- tia,abvdli fubftantia& fpirituj, in quo folo , Sc non in medicament! cor- pore , vera ineft medicina, feparac. Dum igitur ignis ope diligenter aliquis caquae in Macrocofmo fine magno mundo continentur examinar, per hare cadem (quod Microcofmus magno mundo correfpondeat) in Microcofmi, fine peculiar! »atur«hums examine,exadbam cognii. onem peruenit: quo- niam fimilia vtrobique,id eft, in magno mundo Sc in paruo mundo tur,arque adeo cogmtis ijs ex quibus alia corpora conftanr, non eric arduum, ea ex quibus hoqioconft at, percipere. Medicina ideo Paracelfo nil almd eft, quam expenentia quxdam, id eft, cerra cognicio, quam arte Chyraica_» cx igne folummodo quis difcic, ita vt ignis fenabeat refpedbu addifeentis, tanquam Dodbor Sc lend ficus infallibi liter veritatem oftendens , non eft arduum. Siquidem tarnbreuicuiriculo,nemo,prater ieiqnanu acquint dodbnnam. Quare ignorantia: afylum mcritb dixeiis hoc tnm celc- bre apud Paracclfrltas, commentum, atque mera pellacia. Ridiculum pla- ne atque dementia proximum eft parca eaque inerudita Paracelfi principia, diligentiliimis , examinetiilimilque iucubradonibus Em-pedodis, H.ppo- cratis, Plaioms, Ariftotelis, Tlieoph afti, Galcni, aliorumquejfturimorum-, Dodtorum,quorum omnium, (ohus vedtads indagandae, icopus tuit, prat- ferre . Nonne meram connrmat ignoramiam Pollindboii, aeque facilem, as his, fi Dei beneficio reuiuifeerent, ad Chyrniam concederc aditum ? Dum hare rclciOj Chymicis non impono,fcd Paiacelfura corum principem teftem PROLEGOMENA in medium adduce,qui tradatu illo de Phyfiognomia morbor.c. i, lib.T/pa- ragram.5c lib. de Podagra, Medicinam cxpcrientiam eflc dicit j non quam- cunque j fed cognidonem illam certain, qua: ex iolo igne, qui nobis omnem veritatem anrea occultam manifeftar, nafcitur. Sufficir ergo , ad hanc Pa- racelfi Pbilofophiam comparandam,modum fare adaptandi vafa ad medi- camentorum prarparationem neccftada, turn Vulcano peridftimo magiftro> turn fibi ipfis , dmn adinuicem alliganmr , vel vnum altcri adftptarur,fine vl- la diligent! bonarum difciplinarum acquifitione. Vidi etenimldiotas arque ac litccratos ad hoc chymicum exercidum vbiquc admitti: in quo cum me- thodicis conueniunr , qui iutores 5c fartores, seque ac dodiflimos Philofo- phos audkores admictere non verebanrur. Diccnt Paracelfifta:, fe more fcientificorum principijs vtf infallibilibus} vt fimilia fimilibus curari, Salem, Sulphur, 6c Mcrcuriu cfte fola rerum om- nium principia *, medicamentorum vires non manifeftis, hue euidendbus qualitacibus,fed cofubftantialibusproprietanbus natma eheironiar,Pue ar- canis viribus, in quibus fcienda& pracdeftinadofanationis viget,efiTe pro- tinus adfcribendas. 5cc. % Sed hoc eft ludere,5c fcnfuum cognidoni detrahere.Nam plcbeiusquif- que natural dudu 5c experienda monicus, calorem frigore fcdari, humidi- tatem ftccitare, & e conuerfo, apprime nouic. Cur ergo experienda1 relu- dantur, & fenfibus derrahunt i Quia fane cum Paracelfo, moi bos, mor- borunzque caufas Sc fymptomara plerumque confundunt, Sc medendi me- thodnrn ex indicarionibus, quas omnino cum illo reijciunt Sc extcrminant> quialaboriofainduftria,indefeflaquc animi conrentione,ac ftudio partam, non afcifcunt. Ab omni fane ranoneahcnum eft, vellecalorem ficcicatem ftccitare, frigus frigore, hiimiditatcm humidkate purgare,vel cu- rare. Cum purgadononcalori,nccfrigon,nec ficcitari,aut humiditad, fed humori calido,fdgido, humido ,aut ficco, aut pluribusqiialitatibus prjcdito, debeatur. Mcdieamenta cathardica dida, ex plurimomm Dog- maticorum opinione, quibus libenrer fubfcribo, occulta Sc arcanaquadain facultate,6c non irritandotant*m,podflimuixi'euacuant. Hacabditavi, prarcipue Rhabarbarum bilem Sc non melancholiam per fe prolicit, Sc eua- cuat. Peculiarcm quandam fimilitudmem inter Rhabarbarum,Sc bilem_, admitro. Ob id tamen no inferendu fimilia fimilibus per fe curari,fed ponus conferuari. Nam morbo,qui adiones laedit,pra:cipue deberur curado} caufas:verb anrececiend morbific#,quatenus morbum eftedura ctt,prx- cautio, feu euacuatio, ne morbum producat, aut amplius foueat. Bill's e - mm non eft , qua; in febricitante adiones laedit, fed febiis fiue calor, natiuo multo inrenfior : Hie eft qui cruciat 5c vexat, quique per rniuerfum h©mi- nis corpus diffufus vigilias, fitim, anxietatem, aliaque vana fimptomata pa- tit. Hie ergo frigidum,qno apud omnes genrescuratur,perfe,ftadm-» indicat. Calor enim illc pr.xter naturam manifeftus eft fenfibus. ergo vt compefcatur,ad occultasproprietares incempeftiue recurritur. Quod ca- lor hie intenfus,5c non bilis adiones Ixclat, patetj quia calor a Sole, aut igne in corpus inrrodudus,etiamfi Solis,aut ignis fubftantiac in luis pcrmanfciint locis, corporis addcncslasdit. ergo bilis venisincluia non eft qua; I#dit a- diones partium folidarum,fed calor a bile natus 5c folidis partibus commu- nicams. Quoniam res frigid#, qu# huic calori (idem de rchquis pronun- ciandum)ipfiusfenfusfubdudu,5c rationis didamiue mcdentur(vt ex conctarijs eorundem eftedibus colligcrc fas eft) rede Dcvgmatici, contrada M E D I C A. contrarijs ctlrati afiemnr , & fruftra Paracelfifta ad arcanas proprietates re- currunt , manifeftis qualitatibus medicamcntofam vim adimemcs. Replccio dcniquc,qua corpus infeftatur, quequc morbos producit&r confirmat, dcpletionem nobis mdicat. Er fic ipfa caufa fuo conrrariocu- ratur. Refertum enim fiue plenum , Sc cxirtanitum opponuntur. Ergo rc- medium inanitionem, feu depletionem,feu euacuadonem efficients, re- pletiom fiue plenitudini prorinus opponirur; vti fere frigefaciens calefacie- ti. Et fie m omnibus rationalium medicomm axioma cm veriflimum, con- Irana contrarijs curantur*, Sc dogma oppofitum , fimilia fimilibus curantur, omni ratione deftitutum. Nam fimilia fimilibus conferuantur : cum fimile non agat in fuum fimile, fed jpfum fouear, Necparnm errant in conftituendis fuis principijs,nam vtego a multis Chymicis accepi,SaI,Su)phur,&; Mercurius non funr principia fimplicia eo Vnodo quo materia, forma Ar priviario, fed compofira. Hinc ergo inferre licet plura vel pauciora efie tribus,vt in fe inuicc agant, reaganrep, ad mixti pro- duction em . Mixta enim quaeuis ex contrarijs in fe inutuo agendbus reful- tant *, vt ex veteruto monumemis pkhe conftat. Ergo in mixds potiusad- mittcnda quatuor elementa fibi contraria,quam Sal,5ulphtirJ&: Mercurius. Si verb velint aliqui inter ipfos rria ilia principia efie fimplicia, commodiiis ftatUentnr materia, forma, & priuatio, quam Sal , Sulphur, & Mecudus*, quia-illa gencranoncm Sc inreritum important;Haec aurem.i.Sal,Sulphur, Sc Mercurius aggregationem, Sc feparationcm,moie principiorum ab Anaxa- gora , Dcmocriro, Sc alt js confiitutorum. • Licet a Medicorum catu ehminandi findChymia tamen non inutile efie fen do,-cum proprie Ioquendo,Pharmacopaae,medico neccfiaria, pars fit, qua aliter, ac Pharmacopan ordinaria, medicamentoium prapa- lationemperficit. Sobrius tamen efto medicamentoium quibus Spagyrici vtuntur, intermedendum vfusj quoniam alioquin argentum viuum (Mcr- cuiium vocantj quouis mode praparatum, tandem tcdccipiet. Nonra- rius ex Andmonij vfu varia finiftre fuccedunt. His illi frequenti (Time8, nunc Tub pulucds forma, nunc veto Tub pilularum, alias tabellarum, rotularnm $ vtuntur. AnneChmt non rarb Diagrydium, etiam pcricuhun inuolucns’.Efu- lam pariter ,aliaque violentiflima remedia. Argentum enim viuum fiue_> Pracipitatum , fiue fublimatum, fi bene caftigetur, pantm aut nihil opera- tur, fi verb vim magnam adhuc retincat, pcriculofiffimus cius vfus . Idem de rdiquis violends remedies chymicc praparatis, vt compeitum habeo,di- cendum. Vados enim cafus ex Mercurij,Antimoni j, alionimque c on fi mi- lium remecliorum vfu finiftre ortos, fubijeere pofiem j breuitati tamen con- fulens ea lubens omitto, quia de his iam ab o&odecim annis, in mca Apo- logia pro Galcniftis, adueiTus quondam Spagyricum, fuse peregi. Hoc tamen, prater reliqua, cuiufuis vin dodu menti altiffime hareat, non efie fublefta fide crcdendum varijs curadonibus temcclijs Chymicis, vt fin- gunt, abioluds. Cum talc quid nugas redoleat, Sc figmenta, fub fpeciofo licettirulo. Viri aurem boni foli imitandi, in multis remcdiorum prapara- tionibus; inter quos no vldmum locum tenet Hartmannus, qui ficuti Crol- liusjfads ingenue,quas expertus eft praparationes propomt: necintanto furore Dogmaticos, vti impend agyrta in dies faciunt, inuehitur. Plura-» enim fine faftu,aut mendacio, (vitia impends Paracelfiftis familiaria, Sc tau- quam quarto mode propria ) exhibet remedia*, ciim alij quaraplurimi men- dacia ©re Sc calamo fingant, vc tali rcdnaculo vulgi oculos in fe coiiuenat > Chymui v* tills eft. PROLEGOMENA euifqucloculos aflentatoria dicacitate hauriant Pnecipuum indicium viri in arte chymica perici eft, nonindifedminanm omnia medicamenta chymi- ce pneparata iinporcunis encoraijs ad Empyreum vfquc, efferre: nec multa_» promictere agyrtarum more, fed qure bona funr feligerc, Sc quod in fe eft fi- ne iadantia pradtare. His dotibus police Dodiifimus Dauilfonus, nations Scorns, Doctor Medicus pcriciffimus, &c in arte chymica verfaciffimus; qui,licet a triginta annis chymiam Panfijs fine vlla remifiione,Sc cum-, muitorum auditorum fimulbc fpedatovum appUufu docuerit, Dogmati- cam, tametfi labonofam Sc fpmis plenam , nunquara deferuit. Et fic am- bo rem dia ,tam chymica ,quam Dogmatica fummo cum dcledu pro rei cxigentia, Tolas Sc vna cum alijs dodilfimis Medicis, argris erudite propinar. Hie ipTe raerum chvmicum contemnens, animalcredulum Sc\ mendax ap- pellatj quia nimirum ore Sc calamp mcndacia congent. Sc aliorum raen- daciis pive imperiria facile credit. Nonnullos tamen noui Phaimaco- preos Chymicos, medici ritulo renunciantes , defiderata etiam modeftia, fua, tempore Sc loco,ex medicorum prrcfcripto,propinantcs remedial nul- lo modo ordinaria,quibus Galeniftse vtuntur, defpicicnrcs. Ex aduerlo gre- garij chymici, tanquam canes latrantes, non folum remedia Dogmatica , vt mutiliafpernunt, fed Dogmaticovum honori perpetuo cum liuare Sc fum- ma petulantia, detrahunt. Sepulch u n enim patens guttur corum. Nam vi- ros dodos auerfantur: lingua virulen tarn indefinenter erudant: His mh il difficile: omnia ad ajgri Tencent' am fpondent: omnia fibi, fpccmfo aliquo titulo velati, licere purant. Sed nngant huiufeemodi canini homines , fie- culi fieces, Rcipublicx inquinatores, ac medicinal fiedacores qui fua arca- na , vt aiunt, Galeniftis incognita e(fe, immodefta fcurrilitate quondie prp- mulgant: tali enim aftuto figmento fuam cxiant impentiam , Nam fi vui- gus ipforum haze arcana, vt multi penri medici, perciperet, ea prorfus, tan- quam arcanorum nomine indigna,relpucrec. .Vctiim, vt dixi, his omitlis* Sc e pentorum cretu eiimmacis , Dodorum Chymicorum mduftriam ,Jatq«c vigilantem folertiam fummopere laudo, Sc ad vfum medicum , cum dele- du , lubens admitto . Galenas nobifeum eft , qui a falis vfu non abhorret: immo , Thedacum faiem, Sc raedicamencorura praeparat ones igne fadas, laudac lib.de Thcriaca ad Pifon. ca.18.his verbis. verb be fai qui- dam his e ferpennbus : Sc paulb poft : Facie autem Sc hie fal ad omnia, qu.x ante dixnnus, fed modice lac it. Vide, be relege dictum caput. Sed luce omnia, vt innui, ad Pharmaciam pertinent, Sc nouam medicinam rmnime conftuuuRt. Sal Chimi ce extra- limn (Jar le rP proud tar. Afciepiades Pmficnfis Scdam erigcuc ftatuit j fed Sedatores habuit rarosj quu loia morbes oranes cuiare tentabatifed incaflam omnia, H Sc vcramquc auidc ampieditui.Nam lictui aiiero cm- nnn male difpoiito aliquis cUudicat, fie altetuua ilia rum denciente , dde- Cuiokis plane nu dicus cenfendus elt.Expeuientia enim, cc ratio mcUicmam coaiticuuni: vt habet Galen.lib. i. de Dicbus Decretor. cap.y.Eodcm iio.c. i.iequentia etiain habet: Vniucifse medicine artis fpeculationes aiix expe- nentia,aiie ia.ione,alia: vtroque modo muenue funt. Pennant ergo non vul- garem lunui N expcncntiam complcdatui, nccctium cft.Dogmatid itaque. Quintlo-j Sect*' JLxjterien- ra- tio cLaoAiz diei crara. M E D I c a; fine rationales Medici,inter fcmpincos 8c Mecnociicos, meciij ingrediumur; Neqne enim omnia vtilia ex obfernat one aiunt deprehcndi,quemadmodum declarant Empnicirneque mrfum omnia ex indicationc inucniri,vt volebanr Methodici; fed nonnulla cx obferuatioric expcriinentornm deprehendi, vc mortifera, tc venenum morfu fundentia • nonnulla ex indications, ca vide- licet, quorum caufae reperiuntut.Inter Me bodices igitur 8c Rationales eate- nus conuenit, cnatenus vtriq*, cx indicationevtile percipi arbitrantnr; qua- tenus verb a diuerfis accipiunt, earenus diftenriunr. Siquidem Methodici cx euidentibus quibufdam vtilia putannndicari: at Rationales ab huiufmo- diquidemnvnime,fedaboccuItis:namcum a caufis mdicationcs creari cenfeant,caufx verb, vt[caufa: font, emdernes r.qMfi f rr, ia conftat apud eos, ab euidentibus indicationes nbn fieri, fed ift-a’elTc pfaeuia, Sc veluti manu- ducerc ad eorum, qua: indicate poffunr, notitiam afterunt. Hoc itaq*, rur- lutf. Empiricis Rationalesaflentiunt,a nulio euidenti vtihs indicationenu proficifci, vt loquitur Gal. hb.de opt. Seda ad Th> afvb c.f<. Trium itaquc_-» Sedarum Em pit cx. Methodical 8c Rationalis Profeilores in hifee confen- tiunt, quod cuidentia prxeepta vtilia font, analogifmus,obreruatio , hiftc- tia , ad fimile iranfirus, quod hiftona finedeledu non admirtenda inftrm* rnentum, applicandorum remedionim modus, quod ex alijs alia deprehen- dunrnr,qubd jjfdem pradcntibus malis eadem funt facienda,quod adie- dionibus ,8c fubtradiombus faniras feruatur,& n orbi fugartur, quod ad fanitatem rctinendam, & morbos tollendcs nocentium vfus fugiendus eftj quod ad mareriae adhibenda: nctiriam experientia porens, atq*, vtiliseft: que enim nut limit, 8c non nutriunt, purgantia, 8c mortifera, experientia omnia comperta funt. Ecce in quibus conuenianc tiespraefatae Sedar, vt refert Gal. lib.de opr. Seda ad Thrafyb.c.y. Rationalis huius Seda: praccipuus Audor Sc Princeps fuit Hippocrates Cous. Poft hunc Diodes Cariftius,PraxagorasCous,Hcrophilus Chal- cedonius, Erafiftranis Chius, Mnefttheus Athemenfis, Afclepiades Bithv- nus Cyenus, qui 8c Prufias didns eft. Hippocrates fuit ab vige- fimus, vt in Proragora Plato. Mac.obiusm fomnfo Scipicnis ,cum virura appellat,qui tarn fallere quam falli nefc uerir. Poft fexcentos annos, vel circiter, Hippocratis opera illuftrauit amplificauitquc Gal. Pergamenus,al- tcr Medicinas Princeps 8c reftaurator, nunenam deferendus. Arabesho- rum opera m Mcthodicum compendium coegerunf, iravt inter alia do- drinam Phyfiologicam, fine ord .ne 8c fufii orarione a Galeno expofitam_, in optimum atque prarconcmnu n reduxerinr ordmem*, prarcipue aurem Au icenna, 8c Hali abbas. Haec Seda verb Methodica, Rationalis, 8c Dog- matica, naturae rarionem pia’bet, morboi um naiuram, caufas,& acciden- tia inquint, &;fignis adcaufarum, imbmorborumadhuc inaentionerru vtitur, cararionen per conrrana aggrecHrur. Quatuor ergo funt, quae ra- tionalem fedam obfignant, vc c. $.lib.Inrrodud. haberur, nature infpedio, caufarum, ac fignorum aeftimatio j & qtiattum, nempe quod caufae ipfi cu- rationem didanc. Medics ration is initium (reference Hippocrate lib. locis in homine) pnmum natnra eft ♦ nam a nature infpedione (vt habecur cap.z lib. Introdud.) Dogmatici aufpicanrur,quoniam ex i,s qu* fecundum naturam funt> 8c ilia qua: contra habent, poftlint cognofcere: at fine natura- lium cognitione,i!Ia quae a narutali habitu recedunt, fare nemo poteft’.Quin criam in curando nature fpeculationem fimiiircr requirunrjj: quandoquidem cx narurali admouendomra auxitiorura potenria, qua: cuilrbet morbo ido- In quo tres Sella con- ueniunt jiuthores Sella ra~ tionaiis. Quatuor circa qua Rationalis Sella, ver~ fatur- PROLEGOMENA nea ftnt, accipunt. Rationalis hxc Se&a, quam do&i plcriquefeqnuntutv prxter Philofophix, 3c aliarum difciplinarum hominem perficicntium, ap- piehendonem, rem raedicam in natural era, non naturalem, 3c prxter natu- ram diftriburam , omni qua valet indagationc, contcmplatur. Hanc viarru# taquam famorem ab Hippocrate do&ius inchoatam,& a Galeno abfoiucatnj nos omni qua poterinius fedulitate feolabimur. catvt IV, He Officio Medici. MEdici officium varum eft, pro varietate flatus corporis humanit quod vel fan am eft, vel xgrum, vel in neutro ftatu . /£grum cura- re , cito, tut6,3c iucunde rcntarc debet Medicus. Pars Medicinx, ad quam hoc munus fpe&at, Therapcmica, (iue curatrix medicina , nuncu- patur.Tribushxcconftatpartibus,vtdcincepsdicemus. Primapars, vidlus ratio fiuedixta dicitur; Secunda Pharmacia * Tertia Chirurgia. Medicus mediantibus his, id eft regimine debito tain in vidtmquam in ad mini ft ration nc aliaium rerum no naturalium,remedij rurfus propinatione,& manuali de- mura operatione , xgrum pro viriJi ad naturaJem ftatum ex morbofo rcuo- cat. Hxc curaroria medicinx pars, vel ipfa rerum pfxter naturam (de qui- bus deinceps) ablatio, curatione perfici ncquit, quin morbi cogmdonem Sc futurum euencum fine prognofim comperta habeamus,ex Gai.lib. io.de Me- thod. Sic etenirn prxhabira diaenofeos 3c prognofeos notitia, medicario linecuratio qux membratim agitur, quxque ex mated £ copia, 3c eiufdem_# materix congruo vfu, tanquam ex duobus conficitur (vt loquitur Galen, lib. y.meth. c. j.) feeura manu completur. Non intendir folum medicus corpus rebus preter natura, morbo videlicet, eius caufa, eiusq-,fymptomatibus affliclum fanare,fed prxlente infuper fani- tatem ab omni f'cpiibili damno liberam, fcdulo conferuare. Proinde Galen, lib. r.de Emit, ruen.c.i. rebte ait: Artis corpori hominis tuendo dicat.r, p.ri- mxacmaximx partes dux fum: altera fanitatis tuendx: altera morbi pro- fiigandi. Sanitas in vniuerfum magnam habet latitudinal!, vtcolligitur ex Gal. lib.de morfcj. differ, c. 4d1b.de arte parua, hue medicinal!, aut medica_» cap.S.iib.de conftitutione arris medicx.Lib.i.de fanit.tucnda c.f. Lib. aurem ad Thrafibul.c.v.in ties fpecies aut grad us earn difpefcit.Prima optima dici- tur jconfumata, ac fumma, qux gixce ivt£U id eft bonus corporis habitus nuncupatin'. Secunda fpecies fanitatis xar g& id eft lecudurn habitum effedicitunhgc non eft peilcola nec abfbluta, veiuti prima, fed tantam habet latitudincm,vt in variasadhuc fpecies partiri queat. Quoniam temperament urn. ad iulliiia pociftimum, huiufmodi limicas iequitu., non incongrue 1 micas ad iuftiriam nuncupabitur.Dc ambabus iam polins fanitatis fpecieous loquitur Gal.hb.i. de Sanitate tuen. c. 3c 6. fanitas, inqnit, non ea tantiini qux abiolura 3c iiifedtihs eft jfanitas diccnda, fedeaquxab hac de licit, modo tamen vfi- bus noitiis adhuc non fit inepia.Lib. autem $.dc fanit. tuen. cap.4. fecundam fauitatem tutr' tbv tirmara,& conftantem vocat: Hanc ramcn nrtnitatcm in- i cnotem cue pnma, qux nrrailiima, 3c conftantiiliiiia appcliauu , Tres The rape at ic a partes. M edicina partes dtnz curatnx & confer- natrix. Tripltx fa nit as. Trima. Secunda. M E D I C A Tertia fanitatis fpecies dicitur elfe kata axini ,id eft fecundum aftedio- nem, vel habitudinem.lib.f. de fank. tuen.c.4. nanc fanitatem fallaccm,atqi incertam Gal. nominat.Quare cum lubrica ftt/.nc Sc prater naturam mcdica con- templatione, quod coi pus humanum conftituant, confcruent 3 Sc comprehendi 5 res autem naturales idipfum conftituunt; res nonnaturalcs conferuant vel laedunr, res prater naturam infeftant,& Ijedunt, Non eft difficile ad Ariftot.authoritatem lib. i.Rethoricor.refpondcre3qui pro nobis, Sc non pro ad uerfarijs military aiens, Medicinamin fanabili. Sc raorbofo verfari. Ille , qiiidemjcundlarum gentium more, de vera loquitur Medicina> qua: hominis gratia a Deo inftituta eft , Sc Dei bencficio a multis audta Sc ornata.Ncmo vnquam fan a: mentis nomine mcdicinae aliam ab or- dinaria, qua* hominis curam gcnt,intdiexit. Solutio 0 bieflionis MEDICO C A P V T VI De Medicine Tartihus. IVxta varias Medici adioncs, Medicina in varias partes diftribuitur.Non- nulli cum Auicennainino Canonis, earn in Pradicam,&; Spcculaduam difcindunt. Speculatiua hue Theorica eft principiorum, vt aiunt, fcie- tia. Nomine principiorum intelligcnda veniunt res naturales ex quibus homo conftat j res non naturales, qua bene difpohta famtatcin conferuanr, foale verb difpohta morbos pariunt j (Seres prater naturam ,’qua abioiute corpus male difponunt. Pradica modum conferuanda fanitatis, & remo- ucndi morbos praferibit. Hare partitio ex libro dehnitionum medicarum vbi fequentia habencur, deriuata ell. Medicina dua funt partes fumma, conteraplatio, Sc adio. Antecedit adionem contemplatio. Siquidem con- fiderare prius aliqu d conuenit ,iraque demde agerc ; nam praceptio ratio- ne conftans excrccndorum operum principium eft. Nomine Contempla- tionis, Theoria, quee cum ca coincidic, inteliigitur •, nomine verb adio- nis , Praxis tarn conferuatrix, quam curatrix. Sccunda medicina diuiho eft in falubrem>& infalubrem. Salubris res naturales, Sc qua: has in natiuo ftatu fouent, compleditur% Infaiubris, res omnes prater nacuram. Hac diuiho, non nifi fee uncium modum loquen- di a prima diferepat. Tertia diuilio ell in Diagnofticam,Prognoftieam, & Cuiatricem ;qua fa- ne diminuta eft, quod ioii Therapeutics hue Curamci, non autem vniucr- fs medicina, quae multb plures inuoluit partes, vt mox dicemus, com- petat. Quarta diuiho eft in Salubrem, Infalubrem, Sc Ncuttanv,qua fane com- pleta eft ; vt ex didis, Sc dicendis patebit. Quinta diuiho eft in Phyhologiam,Pathologiam,Prognohm, Diagnohm, Salubrem, Sc Curatricem , qua etiam optima eft,licet non ita pcrfpicuiu ac fequens. Sexta, Sc completior medicina diftributio in Phyfiologiam , Patholo- giam, Simiocicam , Hygieinin , Sc Therapcuticen. Hac diuiho tradita eft ab Herodoto, Authorc hbri Introdndonj cap.y. Nihil fane medicina am- bitu comprehenditur, quod ad aiiquod homm membrorum reduci non_. poilit. 4 Phyhologia eft ilia medicina pars qua feptem rerum naturalmm, ex qui- bus homo coalefcit, naturam exadhftime perferutatur. Res ha naturales, hoc ordine vulgbrecenfentur jElementa ,Temperamenta,Humores, Par- tes corporis ram hrmlares, quam diflimiiares, qua hominem componuntj Faculuatcs, Adiones,(Sc Spiritus.Ex his homo conftat, eiufq-,materials com- poiitio complctur, heuti eftentialis, h animam, prater facilitates, adnedas. , Pathologia eft pars medicina, qua rcrum prater naturam indagacioni m- cumbif, qua res, morbus, morbi caufa, Sc fymproina vulgb nuncupantur. Simiotica eft Medicina purs qua hgnorum naturam iuiieftjgaf,qaa hgna in Diagnoftica, &c Prognoftica diftiibuunt ur. Signa Diagnollica funt illa_-> ’quorum dudu. Sc imumine morbofum ftatum dignoicimus, imb Sc fanum. Pritva di- tufio msdl cin&, Secuda di uifiomedi- an£. Tenia di- uijl0. Quart a dL uifio. Quinta di~ uifio. Scxta. Phyfiolo' gut quid. Pathologic Simiotica. PROLEGOMENA Signa Proghoftica funt ilia, quibus in futuri euentus boni, vel mail*, mor- bi, cognitionem manuducimurjfnediantibuxcnim t. libus fignis, medicus fa- lutem,vel mortem euenturam, erudite prxnunciat. Quarta medicinx pars Hygieine appellatur,Ladnis falubris j qux videli- cet , fex rcrum non naruralium ope,prxfentem tuctur fanitatem,camque fir- miorem efficit. Res non nat males talem funtfordtx denominationem/, quod ex fua natura indiifcrenres fint ad morbi produdionem, vel ad fanita- tis conferuadonem , Nam debite difpofitx fanitatem fouent, indebite verb morbum accerfunt. Aer, cibus 8c porus,rnotus 8c quies, fomnus & vigilia* excreta 8c retenta, 8c animi palliones fiue pachemaca,funt fex ilix res noiu naturales, Hygieine res non na- turales ex a minau Quinta medicinx pars Thenpcucicafid eft curadua dicirur. C matrix hec ideo appellatur, quoniara mod urn aufcrendi,&: oppugnandi res prxter natu- ram, cxadifiime docet. Tribus conftac partibns, Dixta, id eft vidus ratio- ns, Pharmacia, & Chirurgia. Vidus ratio feu Dixta, aliter in fanis >in xgris aliter confideranda venit. In fanis fex rebus non naturalibus iam enumera- Quid 7~he rapeutica, Vres The rape Utica partes. tis perficitur j Licet ha: cacdemcongrue difpofitx ad xgd falutem confcrant, curandi tamen ptouinciatn fu/cipiens medicusleui ftudioipfas perpendit. Non enim dc aeris mutadone amplius cogitar,nec de fomno 8c vigiha natu- ix debitis, fed dc fomno 8c vigilia morbis, congmis: n-ani in apoplexia, cpi- lepfia,caro, catalcpfi , lethargo, & fimilibus , vigilia tanquam rcmediunx> cxiccans , prodcftjin febdbus ardendbus nocec, 8c fomnus penc proficuus’, non tantus tamen, quantus ftatui fano ,clcbetur. Curationi ?rgo addidus, vidus radonem more medici conferuands fanitatem non aptat,fed quatenus vires fradas reficere, & fouere,&: morbum fimul oppugnare contendit. Vn- de Hippoc. hb.i Aph.aph,i6. vidus hamidus febricitandbus omnibus con- fert; humidus fane vidus omnibus naturis conferuandis minime idoneus eft,cumad parriura folidarum rcfedioncm, folidumcongruat alimentura. Omnibus tamen naturis , fine pituitofis, liue melancolicis, hue biliofis, hue Ltngumeis/cbri occupadsjindifcriminatim Hippocrates, humidum prxfcri- bit , Vidus ergo radonem in xgris, curationisdudum per confucras mate- das vocat Gal.Ub.de radone vidus, in morbis acutis comment. 6. huiuf- modi vidus ratio potiflimum perficiebacur his quinque (ex lib, n.Meth. mcd,c. i f.) cibo,potu,perfu!ione, cataplafmatis , 8c clifteribus. Multi enim gregarij medici his omnibus fine deledu in xgris vtebantur j febricicantibus autemomnibus, viribuspollendbus, fanguinem ab initio mittebant. Hoc perado 3 reliquam omnem curadonena vidui mandabant. Methodici, qui , cumterdo die, fiue poft tertiam acceftionem, xgros nutdre incipcrent ante nutrimenti exhibitionem (quod crat, vel mulfa'cum alica, vel forbitio ali- qua) corpora oleo prius perlundebant, eaque poft accefiionem, vt, fpiraculis leferads, recrcmentum quoduis expiretj deinceps alternis diebus nutriebant; fed cataplafmata ex aiiomelitc, id eft pane 8c melle prxcordijs apponebant, Sicubi verb aluus adftdda efiec cliftere earn ducebant. Sic igitur hac vidus latione, per confuetas illas materias, methodici procedebanr: quos redar- gnit Galen, aiens, non fex menfibus ad talem artem ordinandi vidum opus efte, vt illi conftituebanr, fed ftudio vnius horx, vel potius minimx cius par- tis. Ciim tamen ars medica tota magna fit, 8c non leuhiima eius pars in fcien- tta ordinandi vidum confiftat, Balneis ergo, Sc perfufionibus > cuacuaro prius corpore, dum opus eifer, vt antiquitus mos erat,Galen, vfus eft. Ec aim hxc confueta client, confuetas materias vocauit, De modo cxbibcndi Vi tins ra- tio xgrotd- tium a vi- Eln fanoru differ? , Vi this ra- tio in xgris quid & quibus con [fat» Vi tins ra- tio magria medteinx pars ex. c. j t. lib. 11. tðodi. vidum xgris fuse Gal. cum Hippoc. lib. de vid. radon, in morbis acutis, Sc lib. i. Aph.&: dido lib.i i.meth.med. icbricitantibus. Secunda curatiicis medicinal pars ell: Pharmacia , qux medicamentomm naturara Sc vim, feu qualitatem > debicam quantitatem, tempus propinan- di, (occaftonem vocanc) ac exhibendi modum ,exacts contemplacur . Chirurgia eft medicinx Practical pars, qua: tumorum prxtcr naturamdfo- lutionifquecontinuiSc disloc tionis naturam inaeftigat»eofdemquemor- bos, partim inaniiali operationc, parcim remedies elirainar, Sc fuperiluitates ad unit, folucioneinquc continui fanitatis adhuc gratia efticit, vt in lan'gui- nis miflione, tumidamm parmim apertonc confiraihbus apparet. Vidi Medicum , vidi Sc lurifconfultam, feu potius lurisinconfultum am- bos temere pronunciantes, Pharraaciam, Sc Chirurgiam inter medicinx par- tes non efte numerandas * horum ignorantiam fcquentibus aurhoricatibus Sc radonibus cuiuis patef'aciarn, Galen, lib. 3. de compoftr. medicam. per Genera c. 2. hare habet: Optime igitur, velut alia pleraquc , etiam in his, per multi Medici clariftimi dixerunt Medicinx partes mutuam opcm requirere, turn qux raanu, turn qux medi- camcntis,tum qux vidu medeturfprimam Grxci Chirurgicen,alteram Phar- maceutical, tertiam Dixteticen nominant:) ac fane nuxime illam qux raa- nu curat, reliquis duabus indigere. Idem Gal.com.in lib. Hippocr. dc |vid. rat. in moib. acu. eandem dodrinam hac ferie conhrmac. Is curationis du- dus, contexmfque, qui per confueram materiam efficient, Dixta , i. vidus ratio nuncupatin': vt qui per confuctas, turn fediones, rumfaduftioncs , Sc alia quxeunque manibus hunt, Chirurgia. Tertiam ab his Medicinx par- tem Pharmaceuticen dicant; qux rcilicec per medicamcnta abibluitimperfi- cirurque. Lib. Introdud. fequentia habentur. Thcrapeutice , i.eurandi facukas, ea quoque in tres partes deduda eft: vt vna diet ea qux vidu: al- tera qux medicamentis: tercia,qux manu mederetur. Cornelius Celfus Hip- pocrates Latinus didus, in prxfatioiie fui operis, medicinx originem com** memorans, hac ferie loquitur. Qui (difculapium intelligir) quoniam adhuc mdem, Sc vulgarem hanc feientiam (mcdicinam fa licet) paulo fubtilius ex- coluit, in Deorum numerum receptus eft cuius de ndc duo Filij Podahdus, Sc Machaon hello Troiano ducem Agamemnonem fequtui, non medio- crem opcm commilitonibus fuis atrulcrunc: quos tamen Homerus non in_, pcftilencia, neque in varijs generibus morborum aliquid attulifte auxilij, fed vulneribus cantummodo ierro, Sc medicamentis mederi fohtos efte, propo- fuic.Ex quo apparet folas h is medicinx partes ab his efte tentatas: eafque_* efte vetuftiftirnas. Er paulo pofttijfdem temporibus in tics partes mcdici- na deduda eft : vt vna diet, qux vidu : altera , qux medicamentis: rertia, qux manu mederetur. Primam Dixtcticen, fecundam Pharmaeeuticen_f, tertiam Chirurgicen Grxci nommauerunt. Idem Celfus lib. 7. de Chirurgia hxc habet: Eanonquidem medicaments, itque vidusra ti on e raj omittir, fed raanu tamen plurimum pr^ftat: clique ciuserfedus inter omnes medici- nx partes euidentiftimus. Si quidera in morbis cum inulrum fortuna con- ferat, eademque medicamcnta, fxpe falutaria, fxpe vana lint, poreft dubi- tari fecund a valetudo Mcdicinx,an corporis beneticio contigentdn his quo- que in quibus medicamentis nitimur, quamuis piofedus euidentior eft , ta- men fanirarem Sc per hxc fruftta quxri, & line hisreddi manifeftum eft. Sicutin ocuFs quoque deprehendi poteft, quia Medicinisdiu vexati,fine his inrerdum lar.cfeimt. At in ea parte > qux manu curat euidens eft, omnena M E D I C A. Pharma- cia. Chirurgia. Medici ca infdam>\& lurifeonful tiignoran- tiaperftrin gitur. Podahnui on Chtrur- ”iam cxcr C1iere • PROLEGOMENA profedum (vt aliquid ab aliis adiuuetur) hinc tamen vtplarimum trahci'C Hare autem pars cum fit vetuftiftima ,magis tamen ab illo parente omnis* Mcdicinx Hippocratc,quam aprioribus exculcaeft. Libro autem quinto, poftquam quatuorprxeedentibus de Dixta fuse egit, fequenda pronuncia* uic: Dixi de his malis corporis , quibus vichis ratio fubuenit. Nunc tranfe- undurn eft ad earn medicine partem quae magisjmedicamentis pugnat. Et paulo poll:. Illud ante omnia fcire conuenit, quod oranes Mcdicinx partes ita innex£ funt,vc ex toto feparari non poftint,fed ab eo nomen trahant,a quo plurimum petunt. Ergo vt ilia quae vidu curat, aliquando medicamentum adhibet, &: ilia quae prxeipue medicamentis pugnat , adhibere etiam vidus rationem debet., qux multum admodum in omnibus malis corporis profi- cit. Ecce viri pnndpcs in re medica Galenus, Celfus,Herodotus, vnanimi coDfcnfu Therapeuticam (qux veteribus fimpliciter mcdicina nuncupaba- tut) in tres partes diftribuentes, Di^teticam, Pharmaceuticam , & Chirur- gicam . Hos fequuti funt viri prxcipui, vt dodusRiolanus, qui ait: Partes medicina*, communi omnium opinionc , funt tres, Dixtetice , Pharmaceu- tice, <3c Chirurgice. Fabricius parirer ab Aquapendente, hac ferie: Ex qui- bus omnibus luculentiftime patebit Chirurgiam amphflimam, immenfam_j, 8c inter omnes mcdicinx partes pociorem; imb potiftimam & nobiiiftimam eftc: quam Hipp. Gal. Celfus, 8c alij vetuftiflimi,nobiliflimiqj Authores ex- coluerunt, 8c manibus proprijs perpetub exercuemnt. Hanc dodrinanu quoque fared par eft, cum lefus Chriftus Dominus Nofter, earn adhibue- xitbdum appofito luto cxcura Iiberauit; loculo cum rado iimenemjab orco rcuocamt; fublato grabato paraliricum reftituit. Cxterum inter oranes raedicinx partes Chirurgiam vtiliftiraam efte Hippoc.teftatus eft Sed.7. A- phor.his verbis: Quxcunq; medicamenta non fanant, ea ferrtim fanat: qu<* ferrum non fanat, ea ignis fanat: qux ignis non fanat, ea incurabilja iudi- carc oportet. Cum anno penultimo, 1644. fub finem in aula Regis Chriftianiftimi age- rem, be iupradidi Medici, ac legulei, fine jlurifimpenti aduerfam opinio- ncm Excehentiihmo, Dodiftiinoque D.Couiinot Regis dig iftimo Archia- tro exponerem, non verbo terms, led fcriptis meam opinionem roborarco dignatus eft: harumque fcientiarum Chirurgix, & Pharmacix Uluftres Pro- fdToresin Vniuerlitate Patifiepfi a fxculo nominauit, Licobum Syluium_,» Martinum Akakiam, CLiudiutn Charles, 8c loannem Riolanumquorum operaeruditronc plena Vniuerlfx Europx noriffima funr. Prxter authorirates, ratio nobis fauet. Nam ilia pars, qux de morbis agit, eft vera pars mcdicinx. Sed Chimrgia de morbis agir. Ergo eft vera me- dian* par;. Maior per fc patcc: minor probatur. Tertmm genus morbi, foiutiocontinui dicitur, in Chimrgia exude perpenditur, ficuti morbus in magnitudine, morbufque in fitu. Ergo Chimrgia eft vera medicinxpais. Habitus paiuer, qui mcdiancibus remedijs morbos profligate conatur, eft vera mcdicinx pars . Sed Pharmacia eft hum I modi,. Ergo eft vera mcdici- nx pars • Sed Scioli ifti obftrepentes, inquiunt, indc fequi Chirurgura ,8c Phar- macopxum etfe Medicos. Ad quos refpondeocommunes Barbitonforel non clfe Medicos , fed Mcdicorum miniftros : Dodum verb Chirurgum_. dll* Mcdicum: Pharmacopxum panter communcm , non efte Medicum.,, fed mcrcatorem, 8c Medici mmiftrum; Pharmacopxum tamen dignofcca- tem morbos, be reraedia eis conuenientia, die pentum Medicum. Veras ChlrurpA ProfeJJorcs TaristjSf M E D I C A.’ jiutem Chinirgus debet efife pericus Pharmacopa?us , & e conuerfo: quem- admodum vterque Diacteticus. Sed h?cc derc hac ,per fe dodisplenfquc notiftima , fufficiant. CATVT VII. De Medicinefine. G Menus i in conftituendo Medicina? finem,fatis ambiguus videtur. Nam lib.de caufi s procathardicis c.i. medicina? finem cum mcdicii na?Scopoconfundir,inqtiiens: Vnde ha?c omnia ad idem genus at- tinent > fine id dicas propter quod aliquid fadum eft , fiue vtilitatem gene - rationis eius,fine finem, fine fcopum. Yeriim idem Galen, lib. de opt- ma_> Seda ad Thrafyb. c.f.fcopum a fine diftinguit: fed mchcrcule (inquit) igno- rant artis vnum effc propofitum, fanitatern fcilicct, finemquc vnum, qui eft eius confeqauno, modos autem confequutionis mtiltiplices. His verbis manifefte Galen, fcopum a fine diftinguit: per vocem cnim (propofiturru.) fcopum intelligir, fanitatem fcilicct, fanitatis confequutionera medicinae fi- nem conftituit, vt fecit lib. de fed.c.i. fic: Id fane quod medicina intendir, fanitas eft . Hanc ipfam verb parare, artis eiufdem finis eft : quibus autcm_, rebusaurabfenscomparetur fanitas ,autcadem conferuetur pra?fens,co- gnofeant medici neceife eft. Vocanturquc ea, quibus abfens ilia crcatur,re- media, auxihaque: qua: verb praefentem eandem euftodiunt, falubris ratio vidus. Quapropter ars ipfa medendi,falubriumque, infalubnumque fcien- tia ab anriquis Scriptoribus dida eft .yides,vt fanitatem fcopum conftituit Galen.&: fanitatis comparationem finem . Sunt aliqui, qui adiones, operationefque omnes, raediantibus quibus fa- rtitas acquiritur, fcopum, primumquc finem vocantj fanitatis verb confe- quutioncm verum finempneo tamen mdicio rite magis fanitas ipfa,ad quam omnis medici adio, veluti ad fcopum rede dirigitur, fcopus dicetur, quam adiones j cum piaster conceptam fanitatem,ad quam tendimus,vlterius eius acquifitionem perpendamus jin qua tandem acquifita, tanquara finoj quiefeimus. Attamen quoties fanitas fuammet inuoluit acquifitionem, ita vt fanita- tem mentc conceptam, &c rurfus homini acquifitam, vel prout ei annexam, jimul comprehendat, tunc operationes, & inftrumenta ad fanitatem ten- dentia, finis medij, vel non vltimi rationem induere poftunt . In nunc dido fenfu fanitas dicirur mdifcrepanter fcopus, Sc finis. In eodem fenfu Arift. lib. i.Ethic.c. i.& Scd.jO.Problem.probiem.S.Sc Gal.de Conftit.art. medx. j.alijfque varijs in locis, fanitatem medicina? finem ftatuunr. Gal. aittcm_., loco iam citato medicinam vocat artem procuratricem fanitatis. Huius qui- dem gratia cattera cunda in remedicafiunt: vtreftatur idem Gal. comm. I .in lrb.Hipp.de oificina medici, fic : Quod fi quis bene valere, fiue bonam valetudincm aut quid medicina? finem conftituat, huic fini perfc-» ftudere cos, qui in eadem medicina verfantur. Quoties autem habitum rcrum, fine adminiftrationem, fiue ftruduram, quis reftituere ve- lic jcontemplatione veatureft nccefic : at non propter fe cattera omnia, qua: ad artem fpedant addifcm)us,cloccmus,autdenique audiraus, fed quod GaLntqua do Jcopum cum conjundit; ajiquanao difiwgnit, Quorunda, opinio de fi, ne & jco~ po tnsdict- SAnitas ali quando fca pm , alias finis diet- tnr. 3* PROLEGOMENA ad ftnem lingula comm conducant. Confundit enim Gal. lanitatem ctiflLi bene valere , conformiter ijs, quae dixit lib.de opt.Scd.ad.Thrafyb.Perindc* inquit,eft dicere bene valcre.i.fanitatcm poftidcre,fiue bonam valetudmera, autfanirarem , efte medicina: ftnem. Medicus imitator eft nature•, quare eo modo, quo natura in return genc- rationibus formam fubftafidalcm, tanquam incompletura finem inducerc tenrar, vt, hac forma mediante, compofitum, tamquam complemm finem producat: fic Medicus fanitatem contemplatur,vt cam conferuct, vel re- ftauret, 8c non tantum nudam fanitatem, fed corpori humano annexanuj vel annedendanr, dc’quatenus eadem fanitas ipfum adornat,& perficit, 8c ex coiporc fimul, 8c fanitace compofitum quid , idque petfedum coalefcit* & exurgir. CJTFT VIII. Qjtid efl M ? JHedicina d medendo dicitur. ‘Tefie Cal. lib. an an tuen.valet. ad medico, vel Cymn. pertinent *•47. Quid medt ana titp^% SI vim nominis fpedemus, medicina a medendo dicitur, quonia. a:giis,res prater natura ab eis feniduendo , medetur.Talis Ethymologia Thera- peutice, flue Curatrici medicina, qua aniiquiflima eft, &. ante omnes alias partes neceftitate cogcnte,adinuema,propric comperit.Verura, ineunte tepore,Medicina nomen tori facukati accommodatum cftduxta fere vete- rem confuetudinem Hippocrates lib.de flatibus medicinam hac Peru de i- nit: Eft adiedio, & detiadio , id eft - eft appofitio return deficientium cor- pori,:& detiadio return fuperfluarura. l\es defidentts, fine quorum vnum aut plura a naturali ftatu declinat, funt corporis temperamentum, partium vnio,ruunerus partium organicaru,carumdem magnitude,fttus,& nexus,ac debita confbrmatio •, Quibus addere licet fpiritum deperditum, humores paritei,& partes folidas ex parte diftblutas. Ex his enim tribus, Hippocrate, homo componitur. Quare, his , aut reliquis antea enumera- tis, deficientibus, totus eft medicus in refarciendo, & reficiendo. Quonia tamen hoc munere rede perfungi nequit, quin prius prafentes bum , eius caufam , d fymptoma, tanquam faruientes vitae hoftes, adoiia- tur, fcmoueatque, rede ideb addidit Hippocrates, Detradio; quae vox fi- gnificac,corporidemendae(Tc omniadamnum inferentia,aut minanria*, cu- juimodi funt morbus, morbi caufa ,Sc iymptomata .• Licet Hipp. Therapeuticam, tantum veteri ntu hac definitione comple- di videatur j falubri tamen, etiam pofteniis inuenra, conucnire videtur ea- demdcfimtio;nam vidus ratio, fex rerum nonnaturaiiura numero com- prehenfa, Hippocrati, ft mortalium vlii, perfpeda fuitj vt ex eius operibus, inquibusexadifftme vidus rationem exaniinat,dilucidc conftat. Prate- rca breuis ilia tlcftnitio duabus vocibus conftans, falubrem aque,ac Cura- triccn\ medicinam fignificat: adiedio namquc ftgniftcat fimilibus corpus rcftciendum : bicuti detradio,res prater natilram adimendas. Coinpen- diola ergo iliadefinitio ad totarn medicinam, vt retul,extendi poteft. Nam tametfi poll Theiapeuticam fine curatncem, aha ornnes medicina partes adinuenra fucrint, famtatis gratia, ad quam tanquam ad ftnem diriguntur, inueftigantur. Denique non coneruentms Geometric nomen ad loiida di- M E T> I C A. ftcndicur > quamquam ab initio planis tantum inditum lint»quam medici- ne nomen ad Hygieinin, fine Salubrem, & rcliquas partes j’tamctfi Thera- peutics prscipue parti, primitus impofitum faerie. Dicta enim definitio ab cxercitio, & officio Medici curands, 8c reficicntis defumpta eft. Nam me- dicina inuenta eft ad hominum fanitatem, & aliraentum, ex lib.de vet. mcd. Prolixiorem definitionem foil Curatrici congruentem, 8c ex officio Medici defumpta tradit Hip. lib.de arte.Medicina,inquired morbos ab egris in totu tollcre, 8c raorbomm vehemences impetus obtundere, Sc eorum, qui a mor- bis vidti funt,cuianonem non aggredi j cum in confeflb fit, quod medici- na talesTanare non poflicf. Gal. lib.de conftit. art. mcd. c. 5. etiam rations officij medicinam deferibere videtur. Medicina ,inquir, eft ars fanitacis procuratrix. Habito etiam ad Medici officium refpedtu , lib. incroduct.c.tf. hac ferie a recenrioribus,id eft a Medicis illius temporis, quo floruit Hero- dotus , defenbitur: Medicina eft feientia fanitatis conferuatrix, morborum repulmx. Hsc definitio, fenfu a nobis expofito,cum primaHippocratis coincidit. Ex hac defimtione, Curatrici Medicins Sc Conferuatrici fiuo falubri tantum conuenienre, fuas defininones cxhauriie videntur Arabes: vt Aucrrocs lib.d.Coliiger, c.i.Medicina eft ars operatrix, ratione *.8c expe- riment© inuenta, vt fanitas feruetur, Sc moibus arceatur: Seu conferuans fanitatem, Sc remouens sgritudinera: Hsc definitio eft veracior in aliquo hbro aiicuius Aurhoris inuenta, vt loquitur idem Auerroes lib. 1. etiam fui Coliiget, cap. r. vbi eandem definitionem hoc ordine exponit: Et dici- mus quod ars Medicinal, eft ars operatiua, etiam ex principles veris, in qua qusritur confematio fanitatis corporis humani, Sc remotio {ux argritudinis fecundum quod poffibile fueiit in quolibetcorporc. Quod eft; quia finis artis iftius non eft ad fanandum oinnino, fed ad faciendum illud , quod po- teft fieri, Sc in quantitate conucnienti, Sc in tempore conucnienci, Auiccn- na in fui operis c. 1. inquit; Medicina eft feientia, qua humani corporis di- fpofitioncs nofeuntur, ex parte qua fanatur, vcl ab eo remouetur, vt fanitas prsfens conferuetui, vel amifta recupcrctur. Hare definitio ex Gal. dodhi- na iib.i.de fanir.men.c.i.colledta eft • Galenus dc arte parua fiue medicinal! c.z.Herophyli definitionem hoc ordine proponir. Medicina, eft feientia fa- lubtium 1 infalubrium, 8c neutrorum. Herodotus author lib. Introd actor, hanc definitionem omnibus, poft Hippocratcm, approban refert: Hcrophi- lum tamen, tanquam eius Authorem, cotnmcmorat. Nomine enim Salu- bris ,intelligic hie Audtor falucares omnes caufas *, nomine Inlalubriunnu, caufas infalubres; nomine Ncurroium, caufas ex fc indifferentes ad fani- tacem, vel m orb ant efficiendum: ita vt non alia: fine huiufmodi caufae, qua fex res non naturales didts. Gal.camen iib.cir.arc.med. mulcofplura his no- minibus comprehends. Nam Salubre tripliciter dicit. Tale quidem Sala- ble dicitmyvt corpas,quod a natura‘vel nunc famcatc debita fruitur.Salubre aliquid dicitur, vtcaula: qus videlicet fanitatem fouec,vei indues. Sa- iubre vt fignum, dicitur fanitatis indicium : quod videlicet pnefentem indi- cat fanitatem, Sc futuram pramunciat, 8c prxteritam memoriae fubijcic. In- falubre in aduerfa fignificadone t liplicitcr pari ferie dicitur, vt corpus, vt caufa, vt fignum. Neuman fimiliter. Vt praefata definitio toti medicina: congiuat, res hoc modo exponenda videtur. Salable corporis humani con- ftitutionem, 8c huiufmodi conltitutionis eonferuationcm fignificat; atque adeo particula (Salubre) 1 hyfiologiam, 8c Hygieinin, fine Salubrem com- pCQhcndit. Infaliibrc ? ftatura prater naturam tarn communcm, quam pe- Vt docet Galen. Wo. an ars tuc. valet, ad medic, vet ad Gymn. pertinent. Alta medi cina Pra- ttica de- fer iptio ab Hip. data, Incurabi— hum mor- bo rum cu- rationem ne tentet Ai e dicut. Quid medi cm a Hen doto. Quid medi cina Auer roi. OuidAui* cenna. Quid He- rophylo. & Injalu- bre tnplici ter dicun5 tar. PROLEGOMENA Verm fen- fas Salu- brity In fain brisy& mu trius ft at its culiarem compledtitur: Communerai nimirum Pathologiam/qu.'e morbo- runa, caufarum 5 8c fymptomatum naturam, 8c genera in vniuerfum inue- ftigat: Et pcculiarem denique .i. Curatdcem, qua: cumfuis raorbi parti- cularis idseam perpendkj mod unique, fiue methodum omnes peculiares raorbos profligandi, Simiotica veto qua: fignorum naturam venatur, pro * uc fignaSalubria fane, fab particula Salubdcontinebicnr, prout Infilubriaj fub parriculajnfalubre. Neucmm>(icati Salubre 8c Infalubre tripliciter di- citur, vt corpas > vt caafa, vt lignum * 8c Ncatrum ac ambiguuin lignificac ftatum , corporis, caufa:, 8c figni. Prarfu.x omnes deftnitioncs, Medicine naturam aliquarcnus videntur •, meo camsn mdicio, fequens definino cam exatle enucleat. Me- dicina eft fnentia ratione &c experiencia comparata > qua; humani corporis, dc alioram omnium qu.e ei profane, aut nocent, naturam finitatis, vtplud- mum,gratia contemplatur. Quod experiential, &: ratiocinationis ope medi- cina inuenta faerie, id habet cum omnibus feient s & Ambus commune. Vera defl~ mtie medi- tin a . Propter admirari, vtcommuniter fertur, caeperunt homines philofophari. Homines, varies remm euentus, quorum caufas ignorabant , admirari , mi- nima quaeuis obferuare 8c ferutan lingulis minutim ac oculatius examinatis,rerura caufas, Sc confequenter cognitionem, lafticiter nadi funt. Omnes enim homines natura feire defidciant, vr habet Philofophus lib. i. mctaphyf.c.i.humanumautem genus, vt ibidem loquitur, arte, ac etiamu ratiocinationibus viuit. Vrgente ergo neccifitace mediclnahac eadem via adinuenta,velpotiusauda eft. Dixipraetercamedicina:partes, fiuemunus eflfe, corporis humani 8c eorum omnium qua: profunt, aut nocent , naturam fanitatis gratia, contemplari, quia reucra hoc rnuncre fungitur. Nam quid- quid inhominccontineturjidipfumdiligenti inquifitionc conftderatjE*~« rurfus qua: homincm foluunt,& ad mortem Irepiftime precipitant; cuiufmo- di eft morbus, morbicaufa. Sc fymproma , exadiftime perpendit. veluti cuncla alia, quae caeli ambitu coercentur, quaeque debite adm niftrata, pro- funt, fecus obfunt, Sc omnem fanitatem cucrcunr.Huic noftnc definition! conforme eft quid nominis ab Iftdoro radhim: Medicina,inquit, eft tanquara modicina, quoniam raodumpraeferibit conferuandi, ftmulquc curandi, CJ PVT. Vtrum Medicinaft Scientia, an Art ? MVItis placet medicinam inter artes porius , quam feientias efte repo nendam. Hanc fuam opinionem firmarc nituntur. Primb*, quia abantiquis omnibus, Medicina ars& non feientia-* nuncupacur. Hippocrates lib.de lege hxc habet: Medicina artiurp omnium eft praclariflhna. Anftotoles, lib. 6. Ethicorum cam ad attes rcrcrte vide- tur. Gaien.in eadem fententja efte dicitui lib.de arte mcdicin.c. i.Herophi- ii 8c annquomm difinicioncm prsecedenti capite a nobis expofit.umcxpones ait •, Medicinam non propric fed communiter , feientiam appelUti.Lib. de_-» Gonftir. artis Medic.c.a. 8c 3.Medicinam inteqfadbuas artes enumerat. Lib. de opt.Sedi.ad Thrafyb.c. 5, Medicinam artem vocat effe&ricem > 8c reft*u- ratneem 3 tes appare- tsr concltt- dentes Me dicinam-> ridfc ten tidy fed artem cjje • medica: Sccundo. Seientia eft de rebus ncceftarijs, 6c perpetuis, ac vniuerfalibus cx Ariftot.lib.i.Pofter.tex.f .& lib.6.Ethic.c.$. fiuec.tJ.iuxtaaliam verfione. Sed medicina non eft de neccftarijs,nec vniuerfalibus,fed de ccntingentibus agit, qu$ aliter fc habere poftunt, 6c confeqnenter faljere. Agit qtiafi perpetuo dc fingulanbus, Non enim nominem ,nifi per accidens fa- nat, qui medetur, feu Calliam, aut Socratcm, aut ahum quempiam eorum, quific dicuntur, cui accidit homincm efie, vt loquitur Philofophus lib. i. Metaphyf. c.i. Ergo e feientiarum numero medicina penitus feiungi debet. Sed 3 vt meum fertindicium ,ncn redte dc nobili facultate quidam An- chores fentiunc. Eft quippe Medicina vere feientia, Scars per fimiiitudi- nem. Quod fit feientia, eaque Phyficac fubalternata, per fe manifeftum eft. In primis aurhoritate grauiffimorum Virorum. Hipp. lib.de arte,ait: Medici- na eft conftans 6c firnia: 6c alibi in eodem libro. Medicina ex his, qua: pro- pter quid dctnonftiata funr,effc cernitur. Libro etiam dc.decenti ornatu,fi- ne dc Probitate, inonit. Terapusporrbetiam,artem facilem ac .pemiam facir, aut in cohfimiiem viam, incidentibus proccfltis manifeftos facit. Qna- proptef lingula prtedidta fufdpere oportet,& fapientia transferre ad medicN na,& medicinam ad fapientia. Medicus enim 1 hilefophus eft Deo axjualis. Nequc enim mulra inter ip-fas eft differentia. Nam omnia qua: ad Sapicn* tiam requiruntur, infunt in Medicina •, Libro clentque dc fiatibus, ait, Medi- cinam eftc fecundum naturam . Lib.de locis fiue partibus in homine, inquit: Catteul natura corporis principiu fermoms in arte medica. Alibi in cod£ lib. ait: Medicinam qui rede nouir, minime fortunam refpicit, aut expedat, & titra fbrtunam, 6c cumfoituna rede facit. Libro de Attc , refert medicos Dattir feie tta de vni- uerfalibus tamutn. jM edicittx eft feientia ex Htypc* non fortuito curare aegros, fed anificiosc: nam arti fe commiferunt ac con* credidertinc: proptcrea paiam eft ipfos, q ni circa earn verfantur, fpecicnu, cius e(Te contemplates; vim veto eius patrato opere cognouerunt. Alibi in eociem Ubro dicic: crane enim quod tit, propter quid fieri deprchenditur,&: ad aliqmd refertur. At quod tcmerc fit, nullo modo fubfiftcre videtur , fed inane efle. Medicina ex his efte cernitur quxob aliquarru caufam preuiden ia quadam funt inftituta: praetercaque etiam fubfiftcre co- fpicietur. Quarc Ins quidem,qui fortune lanitatcm acceptam ferunt, arti- que dcrogancjhatc qua: chxi refpcitdcre quis pollit. Ctctcrum eos qui ob mo- rientium caiamitatem, artem demoliri contend unr, miror , quanam memo- rabili rationc com met1, iatemperantiam quidem m c ti e n t i u m, c a u 1 a m mor- tis nQji ftatuunt jlcicntiam veto eoiurn, qui medicinam cxercent,accufafit. Ex his liqueqprimbj medicinam fecundum Hippocratem die feiendam. Habitus enim intcliedius conftans 6c fiimus ;elt Icicntia. Sed medicina ex Hippocrat. eft conftans 6c finna, Etgo Medicina ex Hippocrat. eft feientia. Probatur maior. Habitus verus 6c cert us eft feientia: vt cx cap.i. Lb. i. Po- ftcrior. colligitur. Set habitus conftans Sc f rmus eft habitus verus 6c cer- tus . Ergo habitus conftans 6c fu mus eft feientia. Sed medicina eft habitus conftans 6c fimius cx Hippocr. Ergo tx Hippociate medicina eft fdent:a_-. Probatur mil.or : habitus ftabilisftx qui alitcr fe habere ncquit, quad) cb mp- do. ,.quo peicipitm , eft habitus verus,6c ceitus,& fcienrificus (omits .n. id quod fcimus ndpofte aliter fc habere, cxiftimamus»cx Anft.hb.oEthic.c.j.) Sed habitus conftaiis, 6c litmus ncquit aliter fe habere, quam eo mono, quo .perdpitur. Ergo habitus conftans ,6c firnuis eft habitus verus, 6c tcirtis. Sed medicina eft habitus conftans, 6c firmus. Ergo medicina eft vera,& cer- ta icicntia, qua; in terns iX neceflarus eonftftu; prout ab opinion e comiadi- dSota hue l°cum con- traj\4edi~ corum ca~ res' Trtrnunt* argument* ex dJippoc, author ita~ te dejuw* 2tum\ 3 6 PROLEGOMENA ftinguitur 9 qua; eft in incertis rebus 3 vt habet Anftoteles lib. I. Potter, c. 1% in cuius principio, ait: Scientias in jvmueifalibus, Sc neceflarijs confiftcre, Denique Secundb ex Hippo. Medidna eft ex numero habituum, qui re- fultanc ex demonftrationibus fadis propter quid. Huiufmodi porro demon- ftrationes per caufas fiunt, formalem, 8c efficientem faltcm: Ergo ex Hip- pocr. medicina eft fcientia, In medidna autem omnia propter quid, cum-* prouidentia quadam fiunt ex Hippocr. ex Ariftot. ver® lib.i. Phyficor. ca. 5. Scire aliquid, eft propter quid vnumquodque fit, feire; quod quidem non-# aiiud eft, quam caufam primam .i.immediatam fiuumete. Ex aduali verb fcientia, fine demonftratione frequently qua: tamdiu durat, quamdiu opera- cur intelledus, habitualis fcientia nafdtur: qua: nihil eft almd, quam lacili- tas quiedam in intelledu, relida ex frequentadonc aduum , ad eliciendam adualem feientiam, quoties opus eft. Scienria enim aduahs eft pra:fens rei cognitio, durans tantum durante operatione intelledus: habitualis verb fcientia eft facilicas ex aduali nata, Sc diutumo tempore incelledui (listens. Scientia enim Sc vircutcs habitus funt. Sc non difpolitiones, fine aftediones, ex Ariftor.c.dc qualitate. Medicina verb habitus eft ex demonftrationibus natus. Ergo fcientia. Secundum argumen- turn* *T ertium.j ■ergumemu Rurfus tcrtib Hippocr.Medicmatn cum Sapienna confundit *, fed Sapien- tia eft fcientia um cxadiftima, vt habet Philofophus lib. 6. Ethic, c. 7. Sed Sapientem igitur, inquit , non foiiim ea ,quae ex principijs funrcbgnofcere, fed etiam circa prindpia ipfa verum dicere oportet. Quare Sapicntia erit in- telledus , Sc fcientia; quail habens caput fcientia return pneftantiftimarum. Lib.i. Magnor.Moral.c.3 f. didam dodrinam itemm repeat , inquiens; Sa- pientia porro ex fcientia, menteque conftituitur. Compleditur enim Sa- pientiatam principia, quam qua: ex principijs funt demouftrata, circa quae verfaturfcientia. Quatenus igitut principia compleditur fapientia , Sc ipfa quoque mentis particeps . At quatenus circa ea, qua: poll principia funt cu demonftratione fcientia: eft particeps, &proinde non dubium ,qum Sa- pientiaexmentejfcientiaqueconfletur, Proinde circa ea verfabkur, circa qua: mens, atque fcientia. Non pigebit ad maiorem rei notitiam ex Ariftot. Iib.6. Ethic, c.5. in memoriam reuocare,ea,quibus anima affiimando, aut ne- gando verum dicit, elfe quinque numcro. Haec verb funt Ars, Scientia,Pru- dentia. Sapiential Intelledus. Vulgb enim habitus intelledus dicunmr. Nam his folis intelledus rem omnem examinat ad rrutrinam vfque ventaris. Exiftimationequictem,6c opinioncfieri poteft,vt mcntiamur3vi codem-# capite loquitur Philofophus. Ars ex eodem lib.6. Ethic, c.4. eft habitus cu vera ratione efFediuus. Cap.verb 5. citar.inquir: Omnes enim id quod fei- mus, non polfe aliter fe habere cxiftimamus j quae aute aliter die polfunt, cu extra contemplatione fucrint &c. Scienria igitur eft habitus verus, certus,& confequenter aliter fe habere no potcns,per demonftrationem acquifitusrvcl Scienria magisproprie dida, eft certa rei cognitio per caufam prarcognitam adepta, media demonftratione, vt colligitur ex Ariftot. lib. i.Polter.c.i.vbi inquit: plane,ac perfede rem feire quifquc cenfetur, ac non fophiftarum mo- do , quand© caufam per quam res eft, rei caufam elfe cognofcit, vt non pof- fe omnino rem aliter habere crcdat. Et paulb poll: Itaque res quae fub feien- tiam cadit > ita eft certa, vt omnino aliter elfe non poflit: &c paucis intcrpoli- tis: illud nunc certum eft feire ilium, qui per demonftrationem rem cogno- «cnr. Prudentia verb eft habitus cum vera adione adiuus,circa ca qua: bo- P&3&; mala horaim funt > vt habet Ariftot, lib* fed artificio- se, nec ipfum refpicere fortunam, fed cum fortuna, Sc fine fortuna curatio- nemcum re6U ratione aggredi. Ergo ex Hippocrate mediema eft Scientia, cciam quatenus pradica, 3c non ars. Probatur confequenda. Mcdicina-., ficuti Medicus qui earn re£te nouit, nihil habet commune cum Ars veto habet, vt loquitur Arift. lib. 6. Ethic, cap. 4. hoc ordine : quodam- modo circa eadem verfatur 3c ars 3c fortuna. Sicut etiam Agatho inquit. Fortunam amat ars, artem ipfa fortuna inuicem. Galenus autem dans rarionem, cur Hippocrati, quam alijs media’s tcnacius haeferirdd fe fecifte, ait, quomam nihil fere ab Hippocrate didum fuic, quod demonftrarione probari non pofiir. Hinc ergo interendum mcdicinam efto feietiam. Earn feiemiam appellat dodiftimus Alexander Aphrodifa:us,fum- mus Philofophus, 3c Medicus vetuftiftimus, qui a quatuordecim fsculis flo- ruit. Auicenna pro virili hanc fententiam eft amplexus. Licet Auerroes cam artem vocaucrit, feientiae tamen tituloearn adornat i.p.canticor. Ex Arift. non obfeure colligitur medicinam efle fcientiam. Libro enim i.dc pambus animalium c.i.air: quod Medicus rationes Sc caufas rei, quam facit, reddere folet, queries faniratem per intellcdum, vcl per fenfum defi- cit . Jn line denique lib. de refpiratione, vel, vt alijs, 3c melius placet, in-, principio lib. de fanitate 3c morbo, nobis fequenti ierie, fauet: De fanira- te verb morboque, non folftm Medici,fed naturalis eft, caufas quadamte- nus dicerc. Quatenus veto hi diftcranr, Sc quatenus diuerfa contemplcntwr, latere non oporter. Equidem quod conflnis fit huius medici naturalifquc-» tradatio,6c id quod efficitur,teftatur. Nam& Medici quicunqj difcrti> acdiIigcntiorcsdenatuiadicunt,& principia inde fumere dignantur, naturalis mmirum Philofophus , Sc Medicus contemplatur-, magna indepnter illos nafdtur fimilitudo, Sc affini- cas. Nam vterque naruram perfcrutatur. Hinc raanifeftum euaclit iuxta_» Anil, dodrinam , medicinam etfc naturalem fcientiam , eamque fubalter- nam, quod de fanicate, Sc morbo, qua: hint corporis accidentia, pleniiis, Sc magis abfoiute, quam naturalis Phiiolbphia trader. Phdofophus enim dc his ,prout corporis pailiones funr ,Sc quatenus ho rum vnura natiua quali- tas elt, Sc altera ei concraria aduenticia. Samiras quidem corpori ornatum. Sc oiiinc compleraentum aceerfit, eodem penitus mode, quo virtutes licet aduentitinr. Sc non inlitaa, vt lariitas»anunre ornamento cfle dicuntur. Ex ad- usrfo morbus connatas corporis dnpoiitiones euertens , prtecerquam quod deformitatem parat, corruptionem rainatur. Philofophus enim de gene- rationibus, Sc comipcionibus, tum,lib. de gencrat. Sc corrupt, turn alijs in_> locis fans exacle difputat. Morbiiatie mcorpore,inilar vitiorum in ani- ina fubiedi deilrudionem > naturalem corporis sconomiara eueitentes# moliuntur. Medicus fankatem, Sc marbumei contraria n multb diligentiori, exa- dionque ftudio examinatj non fimpheirer, quacenus corporis naturalis paf- fiones dicuntur, ncc quatenus vnum a n irura hominisproducitur, alterum verb ab alisna natura dirtindaacorporc humano-, nec ctiam fimplicicer, prout contraua fefe inuicem ab code n fubiedlo repelienria , cum fimul v ix Hare queant j fed prxeipue, quatenus hominis iundiones quafuis edit, fo- uecquc fanitas cafque hedic, Sc delimit morbus: ac infuper vt pnefenterru fousat'fanitacem, eamque diminutam , raorbum cum fuo apparatu propel- lendo, refarciat: ica vc fimplicicer, Sc abfoiute ad Medicum fpedec corpo- ris hum ini fani fimul, Sc raorbofi omnem naturam minutim, 6c ad arauf- fim profequi. Medicus ergo qui caufas rerum, de quibus agit, profunda fpcculatiu*,eric fcientificus ■, adcoque mcdicina vera fciencia , eaque nacu- ralis. Gal. quidem lib.de arc.med.c.i.hanc dodrinam, Herophdi definitio- nem exponens, connrmac, aiens: Et fecundum quidem pnmam rationem, atquc prarcipuam caufarum falubriam,eft medicina feientia •, propter eas autem , Sc aliarum fecundo quidem loco , infalubnum (caufatum videlicet) Sc tertib neutramm (caufatumJ.Ecce quomodo Gal. ratione caufamm'fa- lubrium , infalubrium, Sc ncutrarum , Medicinarn eife Scientiam fatetuir, Paulo enim ante in definicione Herophih, ait: Scientiam communiter, Sc non propne accipi. Qui ex hac’proiatione intermit Galcnum c icier tiarum_. ordinc medicinarn procinus ehminafle, faicem negate non poflrmt, ratione caufatum fanitins, 6c morbi, neutdufque Hams Icientiat dignitatem occu- pare, etiam iuxca Gal. mentem, qui iatis exprefse rem ira efie ollendit, Radonibus probacur Medicinarn elfc Scientiam. Habitus die Sciential dignitatc gaudec, qui habec ea tundra, ob qux alix Sciennx tales dicuntur. Std medicimv eft eiufmodi. Ergo Medicina ell b ere. in a. Probacur mi- nor. Scientix ab inuentonbus itatutx-unit ills, qua ex lubiecto, iiibiccti- que pafiionibus, 6c certis quibufdam prinerpijs , fiile digmtatibus,tanquat» prxiujs tinidamcncis,fiabjiiuntur, Sc veluci coaicicunt. bed Aiedicina a;- que bene, ac alia: his tribiis completur, Habct enim luoieblum corpus 1m- manuai j ianitatem, vclucrprxeipuam patfionem eiufdern corporis perpen- du - moibum verb camquam contranum, lanicatis achones ixdentem. Vn- Ratio per- fuadetme- dicWAVL-) , ejfe fcien- tiam. M E D I C A. de Arlftoteles c.l.Poftprxdicamenr. de coirtrarijs , air: Vt morbus , Sc fam- tas m corpore animalis namra ex ftunt, Sc aJterum neceffc eft, vel morbum, vei fanitacem animamis corpori conaenire. Hinc liquet fanitatem, Sc mor- bum efte corporis humani paflroncs, vci fir miter ipfa nos docer experiential Principiadenique, due digairatesconrinet certilfima , eaque partim generalia, partim peculiaria. Generalia: vr contraria contranjs cu- rantur 3 fimilia fimilibus confer uancur: qu e non minorem his certitudineiu continent jomne totumeft maius fua parte: b’s duo qu itruor effrciunc. Pe- cuharia verb quamplurima: vt concodta medicari oporter : cacochymix debcmrpurgariorplenitudini fanguinis mnfio:vrgentiori fuccuiTendum, Sc extera hmufmodi ,ex quibus tamquam pnmis fundamentis, varix exur- guntdemonftrationes. Principia in omni facilitate fine controuerda , itXj conceflfa funt, Sc ftabilita, vt probationc ad hoc, vtadmrttantur, non rndi- geanr. Id monet Arid. lib. uPofter. c. vlt. qui ait': Principium ideb feien- tiam non efte, quia non fit cum rarione i. ratiocinatione. Lib. 6. Ethic, rem repetif. Principium,inquit, indubtione fit, non ratiocinatione. Lib. i. Porter.c,3.ait,nos fare principium ffine ratiocinatione )ciim terminos cognolcimus. Et lib. r.Topicor.c. i.Prima, inquit, funt qux non per alia_ j fed per fe fidem habent. Cauia ergo aflentiendi principijs, eft lumen intel- leCtus, vna cum perfpicua termmorum penetratione, due percepcione. Sc inductione, due experimento. Experimentumautem, d pro nidicio intcl- lebtus de re dngulan fenfucognita ,fumatur cum antecedence indubtionis confunditur, nid quando indubtio de folis rebus vniuerfalibus fit. Si verb experimentum accipiatur pro iudicio potentix fenfitiux, vt quibufdam eft, tunc diferepat ab indubtione. Vemm in rigore loquendo, indubtio non eft ratio aiTentiendi principijs •, quoniam Indubtio tpecies eft difeurfus, quo non egent principia, vt dignofeantur, c iim feipds facile pcrdpiantui . Pla- to ab hac Arid, dobhina non eft alienus, qui Mathcmaticorum cfoblrinam. > ac peritiam examinans, inquit, cos principia quxdam prxfupponere foiitos> quibus in progreftu omnem dobtrinam fulcire conantur. His prxhabitis miile demonrtrationes in medicina, abfque vila anxietate fieri poftunt,dummodo principia generalia, tc peculiaria, vt in omnibus feientijs moris eft, concedantur. Per generalia igitur in Therapia, due Cu- ratnee, cxpofira nunc principia feciiienrcsdemonftrationesdilucide aftrui poftuat. propodtio: Omnis xgerintemperie calida laborans, frigidis curari debet, probetur, hac ferie procedeiidum . Omnis xgntudo contraries curatur, iuxra illud contraria conttarijs curantur. Sed omnis in- temperics calida eft xgritudo. Ergo omnis intemperies calida contraiijs cu- ratar. Arqui intcmperici calidxcontrarium eft frigidum. Ergo intempe- ries calida frigido curatur. Vel dc : Contraria contraiijs curantur. Sed om- nis inrempenes calida eft contraria frigido. Ergo omnis intemperies calida frigido curatur. Vice verfa proban debet, omnem inremperiem frigidairu, calidacurari. Paricer de alijs intemperiebus ratiocinandum. Vt:Contra- ria contrarijs curantur. Arqui omnis intemperies fieca eft contraria humi- do. Ergo omnis intemperies dcca humido curari debet: non folum ex co- muni , Sc receptiffima Medicorum fententia, fed etiam Philofophi febh 1. Problem, problem. 40. Atinxftarc humcradendum cenfetur 3 quoniam id ficcum eft , nec metus interpcliit horrors, cb quod ftatus temporis ad tepo- rem ingenue vergit: hinc etiam cibus patens >j>otio liberalis per xftatcm_» sidmiiticur, ille magis, hxc omninb. i otioni namque per xftatem, ob tem- JnnumerA dcmonflra* nones in~> medicina~> fieri pefsut: O" in Fra- xi uentem, corpus cibo imraodico preftiim exxftuec. Vice verfa idem argu- mentumad humidam intemperiern5ficco fedandamvalet. Abvniucfali deniquead particulare defeendendo, mcdica: formantur demonftrationes: vt, omnis intcmperics calida frigido profligari debet,fed hie calor extraneus inPetro, v.g.eft intemperies calida. Ergo hie calor extraneus in Petro fri- gido curari debet. Eodem argumeti generc in morbis partium diftimilarium procedendum. Si enim redta partis figura, cuiua cuadat, curuitas ilia fuo contrario, redfi- tudine curatur: 8c cx aduerfo, pars curua naturaliter, fi redta cuadat, curua- ri debet, vt in rraturalem ftatum reducatur. Et hoc ordinc argumentari li- ccbit. Contraria contrarijs curantur *, fed curuum, fiue obliquum eft con- trarium redlo. Ergo curuum redlo curari debet; quidquid enim oblique contrahitur, in redlitudinem diftendi debet; 8c c contra, quidquid prsetcr fiatura diftenditur, contrahi; diftenfio autem,& contradlio, veluri redlunf, 8c obliquum fiue curuum , plane fibi inuieem aduerfantur. Morbus deni- que in luperficie fuo contrario curatur, vt pars ex fuanatura lamis, qua: ta- men exafperatur, ijs qua: leniunt ,& lamigant, curatur : vt trachaea arteria-, advocisvfumherns fecunduminternamfuperficiem cfle debet: catharro aurem e cercbro prolabente exafperatur * Huiufmodi afperitas fuo contr a- rio, id eft , lenitate 8c laeuigatione curari debet. Si c conuerfo pars ex fua natura afpera vel rugofa lamigecur, vc vcntnculi fundus 8c inteftina, qua: in lienteriahruigantur, rugari fubito debent. Morbus etiam in cauitatibus meatibus, contrarijs fanatur; vt quoties obftmuntur vel anguftanturvia:, fiue interni dudlns 8c cauitates dilatari, 8c aperiri debent. Secundum genus morbi partium diftimilarium in quantitate prater mo- dum audta, vel diminuta confiftit *, quarum vtraque fuo contrario curatur5 Vt quantitas adaudla minui debet, diminuta verb augeri . Tcrtium genus morbi partium diflimilariu eft morbus in numero addito, Yel diminulo *, quorum vterque fuo contrario excenninatur. Quartum genus eft morbus in fttu 8c conncxu, qui fuis contrarijs dcpcl- litur*, eloco enim proprio femouen, 8c ad locum proprium rcduci funt contrari) motusj fiicuti connedli, 8c diftolui. Tandem tcrtium genus morborum in vniuerfum folutio continui, 8cmor- bus communis didlus, quod parti fimilari 8c diflimilan competat (vc i n Pa- thologia dicemus) cadem ratione fuo contrario vincitur. Nam folutio con- tin uijvnione continui adimitur. In cauiis morborum deturbadis,fymptomatibufque fedandis,alijfque mc- dicis operacionibus,per concrana Temper proccditur. Vndc plenitudini de- betur dcpletio velcuacuatio. Parti dura: cmollicns remedium*, emollient! durum . Intenfum , relaxantc fedatur *, ficuti relaxatum intendentc: rarefa- dtumcondsnfance jeondenfaturn rarefacicntc *, incraftatum attenuante; vt attenuatum incraftantc. Quod incilum eft, vi fcido,vc quod vifeidum cft,in- cidenre. Quod atcrahitur vel flmt ad partem, repeilente, vt rcpulfum atcra- hentc: Quod apertum eft claudentc due aftringentej vt occlufum fiue aft ri- ftum apeneate: quod infardfum 8c obftrudtura cft,deobftmentibus, fiue de- farcicntibus, vt quod nimis cieobfturdlum eft, obftruentibus , fiue infarcien- tibus. Quod dctcrTum eft oblinentibus, fiue cmplafticisj vtoblinirum fi- ue emplalticum detergeiuibHS > quod aggiutmacum eft > cxulcerantibus j vt M E D I c a; quod exulcefatuin eft agglutinantibus, hue vmentibus \ quod cxaiperatum eft, Ixuigantibus j vt Ixuigatum exafperantibus. Quod cuacuatum eft rc- plcntibusj vt repletum cuacuantibus.Quod dolorificum eft,anodinis fine 1c- nientibusj vt minis lenitum aut ftupidura irritantibus Sc dolorificis. Quod flarulentum eft difeutientibus. Quod immaturum fine crudum,auc inco&fr, concoquentibus ftuc maturantibus. Quod cacochymum, purgantibus: quod repletum eft fiue plethoricum, deplentibus , vt Phlebotomia. Ira medendi methodus Temper per contraria perficitur, vt habec Hippocr. lib. z. Apho- rifm. Aphor. zz. Morbos qui ex repletionc fiunc curat cuacuatio , cos verb qui ex euacuatione, repletion Sc in cxceris contrarietas remedio eft. Vci contrarijs morbus, morbi caufaj,& fymptoraa fedantur, fic corpus hu- manum fimilibus conferuatur. Sanitas autem panium omnium corporis iiu commoderatione conftftk moderata. Ergo moderatis conferuantur j Sc refi- ciuncur, dum a comoderationc declinat.Ob hoc principium Hipp.hb.de na- tura hominis, inquic: Si omnia (qua: fcilicet in mundo extant) eftent vnum, homo non doleret: quia videlicet omnia eftent homini fimilia *, ftmilc enim non agit in fimile . Ergo a diftimili IxCio contingit. Proindc cum homo quo*- tidie tam in ftatu fano quarn agio, fecundum tnplicem fubftatiam, fpirituo- fara, humoralem,&; folidara refoluatiir,neceftTarib hare tria fimilibus, in tem- peramento Sc fubftantia, refici debent. Ex hoc prmcip*6 infinitae demon- Ihariones aftrui poftunt, eodem , pioport!one, modoquo ex principio cu- rat mo . Similt/tft- milibus co* feruantHV £x peculiaribus denique principijs eodem tcnore variae demonftrationes elici poftiint. Denique ex experientia innumenc demonftrationes colliguntur, V.g.Rha- barbarum purgauit bilcm in Petro, Paulo, Francifco alijfque centum railli- bus , & ad hue pluribus, ac plcrifque quibus exhibitum fait jErgo Rhabar- bamni ablolute purgat bilem, Duo cnim Medicina: crura, Lib.i. merh.c.3. Sc 4. a Galcno enumcranrur, experientia Sc ratio , qua: funtomnis inuentio- nis principia.Ergo,cum hormn mini fterio medicina adinueata fucritmccef- fanoMedicinafeientixdignitatem obtinebit. Adhxc,Arithmeticadicitur feienua, ob cerdtudinem principiomm, vt bis duo faciunt quatuor See. Et Geometria ob eandem rationem •, Ergo cum medicina, xque certis gaudeat, vtaturque principijs, neccflario dicetur feientia. Nihil cnim manifeftius hoc principio : vrgentiori fuccurrendum: nam omni penitus rationi confonunu eft , Sc prifno ftatim occurlu manifcftiftimum. Paiitcr Sc hoc almd; caco- chymiae ciebetur purgatio; quod enim plane putret in torpore, eftque proti- nus noftro: naturae obnoxium, Sc diftimile, curari debet alioquin vicinis par tibus fuam communicabit putrcdincm,cafque prorfus fua vicinitate Sc com- mercio coinquinabit. Vnde Hippocr.Iib.z.Aphorifm. Aph, ip. Impuracor- pora quo plus nutries, eo magislxdes : a rci ergo noxix vicinia dedinandu. Nam res tua tunc agitur, paries dum proximus ardet. Demum quod medicina fitdeientia fubakernara Phyftcx, per fc conftat. Phyftcxcnim obicdum,eft corpus naturalc. Medicina: verb corpus quod- dam naturale, humanum fcilicer/non fimpliciter, fed fub ratione fani Sc fa nabiiisj eo modo,quo Arithmetica,de numero agif, Mufica verb de numero . quatenus fonoro.Ergo queadmodu eft fubakernata ArithmeticxktaJPby £icx Medicina', qua: hominis in comuni natura per certa principia Sc caufas, phyftco more, rimatur,vc in Phyuologia paflim,& alijs medicina: partibus co fpiccrc licet. Elefucntorum aucem natura cognita, varij corundem effeclus Experien* tia & ratio duo rmdi* cins. crura, Medicin* eft PhyficK fubalternA ta. PROLEGOMENA rtemonfttatiuc cnucleantur. Ex eorum enim pluralitate, fimul & diuerfita- te huraorum,partium corporis pluralitas 6c diucrfitas colligunmr, varijquc effedus in dies emergences per caafas innoteCcunt •, vt dum calore premicur corpus; id fieri dicitur, quoniam ignis elcmentum, reliqua tria in corpora cxcedic. Si corpus alicuius agile fit, 6c in fuis aftionibus expeditum, vcl mo- bile &inquiecum ,ac nimis vigilans ,igneum calorem in eo intendi cum ccrtitudine dicemus. Si vero corpus aliquod albicans,laxumque, Sc in fuis adionibus cardura, lenturaue noratum fuerit, aquam in eo praedominari de- monftrabimusjdicemufqiaquca fubftantiam pomfimum elTc causa laxitatis. In Pathologia arque,ac in Phyfiologia, effedus, vr morbi,& Symptoma- ta per fuas caufas demonftrari pollimt. In alijs etiam Medicine parnous in- numera; fieri pofiuncdemonftraciones. Quare concludendum Mcdicinam effe veram feiendam ; cum ea omnia qua; ad feieutia; conllitunonem defi- derantur, fine vllo defedu contineat ; vt fubiedum vniuerfale, Sc a’ternums ac neccfifarium > eodenl penitus pado quo aliarnm feientiarum obseda vni- uerfalia, aetema ac neccfiana cenfentur. Subiedi denique pafilones, vt fa- nitatem, morbum, Sc neutrura ftatum j 2c tandem pnncipia firmiifima,quo- rum quadam Phyficarum dcmonftracionum conclufioncsasllimancur: vt contraria contrarijs curantur, fimilia fimihbus conferuantur. lllud autem_. pnneipium ccrticudinem habet; quia contraria iefe inuieem ab eodem fu- l?iedo (quod Tub eodem generc maxime diftent) cxpellant. Akerum ve- rb principium, quia fimilia inter fe nullum difiidium, fed oranimodam fa- miiiaritacera Sc amicitiam obferuare deprehenduntui. Ob ha;c,2c quo- niam vlterius rerum naturas, Sc qua magis recondita funt, Mcdicus quam Phyficus explorarc conatur, Phdofophus protulit: Vbi delink Phyficus, ibi incipit Med.cus ,tametfi Medico Philofophia omnino neccfiaria fir,ex Hip- pocrate, Ariftotde Sc Galeno-, quidquid garriat Crcmonmus, qui Medico philofophandi piouinciam adimerc videtur,quod AuicennaFen. i.pnmi. dodrina i.eap. vnico, fequentia de dementis pronunciauent; Medicus autem Phyfico credere deber, quod funt quatuor, Sc non plura, quorum-, duo funt leuia» &duograuia, &c. Hocaiuemnon dixit Auicenna, ficuri nec Auerroes, quail vellet Medicum non efie Philofophum j cum ipfe Phi* lofophus fuerit, ciimque elementa pnus a Medicis, quam a metis Philofo- phis admuenta fuerinc ; vt videre eft apud Hippocratem Iib.z.de naciuaho- minis, (Prodicum fuum magiftrum forte fequutus, qui librum de natura-* homims confcripfit) quern Ariftotcles imitatus eft , turn in his, turn in alijs pnecipuis fuae Philofophiac fundamentis. Empedocles Hippocrate auti- quior,quatcrnariumelementorum numeium,vc rurfus diccmns,primus propofuit i licet aliter> aliaque cis coniunxerit •, vt apud Arift./iiuerfis lods videre licet. . Nunc ad oppofitas authoritates, qua; medicinam artem elfe, ct nduderc videbantur. Refpondco , Medicinam quoad fimilitudinem artem abanti- quisappellan *, quoniam vtars, ea, qua: artificiosc conftruuntur, rcficit,re- farcirque, ita medicina fanitatemdeperditam refarcire videtur. Non quod Medicma propric fanitatem reficiar,aut refarciat, cum fanicatis obiccs tan* turn mod b remoueac, fed ipfanatura, quae morbos , morborumque caufas acerrimeprofiigat, Naturaenim morborum medicatrix, vdnatuixmor- borum medici, vt loquitur Hippocrates lib.d.Epidem. Vnde innumeri mor* bi abfque vllo mcdici auxilio fananrur jijque ftelicius quam admotis reme- diis*, quae non ravb, intempeftiue ninuriun admota, vd quoui s raodo ede* Refaonpo nd i jbtec. Nat nr a morborum medica-m trix. M E D I C A. brata, naturae indicium interturbant, eamqj a fua inrentionc 6c operc auer- cunc. Sicque principium a&ionis, 6c operis eft in ipfoqui fanatur, non_, autem in Medico,nin difpofitiue tantiirn, ideft, quando in quibufdaim. morbis, remedia quaedam, quae naturam ad fuperflui exclufionem proricat, vel quae ad aliud munus obeundum propinantur, praefcribic. At verb fabh- uarum artium (inter quas medicinam aliqiii reponunt) in ipfofaciente, flue operante, fiue opifice, principium operationis,vel effeclionis coliocatur: quod principium eft, aut ipfe intellcbhis,autars,aut aliqua potentia ,vc habet Arift.hb.6.Metaphyf.c.im6c lib.i i.Metaphif.c.b.aiens: EftcCliuae nain- que in faciente, non in eo quod fit, motus principium eft : 3c hoc aut ars quaedam, aut aba vis eft. Similiter be Pradtic? non in eo quod agitur fed ma- gis in agentibus motus eft. Nec folum principium effedtionis tadhuarum fa- cults turn in operante eft , fed principium prxterea facultatum ex eodem Anlt. loco iam citato. /idliuarum verb , inquit, fcientiarum in agente elebho.Lib. denique 6. Ethic.c.q.inquicArs autem omnis in engi- ne ,6c molitione ici oci upara cft,iclque molitur, 6c expebbt, vt aliquid fiat eorum,qiiae cfle,6c non elle pofiuntjquorum principium in eo, qui facie, noil in eo quod ht,poiltum eft.Nam neque eorura ,quae neceflarib vel funt,vel fi- unt,ais eft; ncq*, eoium , qux natura conftant. Haec enim in feipfis mejufum habenr p rincipium. Totus hie Anft. diicurfus neftramconfirmat fenten- tiam: Siquidem corum, qua: natura conftant, 6c eorum quae neceflarib funt, vel hunt, non datur ars . Ergo cum corpus humanum, irab reliqua quxuis corpora mundi ambitu complexa, quae in hominis gratiam a Medico inue- ftigamur, natura confront, 6c neceflarib (ea feiheet neceflitate, quae ad fu- biecta fcienti.-lmra reqaintur}fiaut j mde infercndum,mcdicina non artera, fed feiennam elle dicendam . Ad auihontatcm Hippocratis refpondet Antoninus Caeliusduplicem eflc mcdicinae tinem j vnum excrinlecum , fanitatem conleniandam, vel indu- cendam j alterum mtiiniecum , mod urn fciltcet, quo remedia fubminiftra- mus ad famcatis conlequutionem. Hac pofita diftindlione, finem mtrmfc- cum, in Medico cile elicit. Atque adeb pnncipium medicinae. Sed mco mdicioVir dobtus fibx non conftat j quia Argentetiura oppu- gnans, ait cum Ariftotele iib.z.Metaph. c.3. Vnam Icientiam ab vno fine.--, non autem a duplici, dici. Ergo non reble duos medicinae fines conftituiti ciimab omnibus vnicus conftituatur, eb modo quo capicey. diximus; cli- que tankas finis verb incrinfecus, cum fit ipfa forma conftitunua obiccti medicinae 3 quod diximus elTc corpus humanum fanuim& fanabtie. Praeteiea fanatic eft medicine ablio.Sed fanatio fit in ipfb patience a prin- cipijs mcnnfecis praecipue j a f’acuiratibus nimirum coclnce ,6c expukneo. Ergo non lit a Medico fli quafdam operationes Chirurgicas excipias) nifi vaidc impropne: nec pnncipium medicinae, nifi conceplariue in fe continer. Ad lecundam obiedHonem KcfporidecjnegandoMedicinam de condu- genribus, non verb de vniueifalibus agere . Corporis quidem humadi fani, 6c lanabihs nacuram fblicite perlcrucatur, quod nullatenus contingcns eft, cum ex decreto naturae 3 praeui)S.praecedenribus difpofitiqni- bus,qUoduis corpus pccuJianbus dotibus ornatum, procieacum fueritj ica Vt ab omnibus confim-ilis naturae vnicus conoeptus communis ,6c vumerfa- lis pnefeindi pollit: dc quo plena mediratione fcienda varia confidcrat. Iraqi de Vniucrfau, 6c aeterno flibiedbo ( quarenus feientiarum obiebla vmuerfa- licatcm, accernicacemque muoluunc) corpore videlicet humane , medica-» Rsfyonjia ad i.obtec. PROLEGOMENA icientia quamplunma necellario elicit: Atquc adeo de neceflanjs in re medi- ca,vti in reliquis feienti p;, agitur. Malta qnidem ncceftario ex principles MeJicis deducuntur, veluti ex innumeris fcaufis a Medico probe cogni* ris. Vide Ariftotelem feientiam ab opinione diftinguentem lib. i. Poftcr. capitc 17. Licet autem Medicus Pra&icus fingularium hominum (qui corruptibiles funtj naturam examiner, &c Calliam, ac Socrarem, non veto ho mine m in.* com muni confcruet,&: ad priftinam faniratem,dum aegrotat, reducar, id om* nc gcncralibus prxeeptis manududbus,&: vniqerfalem naturam prius perpen- dc/is 5 peragk. Vmuerfalis enim natura eft tanquam particularium normal infallibilis.Quamuis igitui de fingulaiibus agat Mcdicusdd mcdicinac feien- Cix latioiiem non adimit. Nam feientia ttiam fingularia, tancilam bafin Sc fundamentum vniuerfalium non raro peremgit, etiamfi comiptibiluatcm* includanc. Quod autem feientia etiam circa particulars aliquo modo ver- fetur , patet ex Ariftot.lib.iMeraphyf. cap.io.& vlr. vbi aduerfus Plaronis idaeas verba faciens« haec habet: Scientia namque, ficut& ipfum feire, du* plex eft: quorum aliud potencia, aliud actu eft. Potentia igitur cum fit tan- quam materia ipfius vmuerfalis, ac mderinica, vmuerfalis, indefinitique eft; actus veto dcierminatus, & determinati, cum quod quid , humfquc alicu- iusfir. Etpauld poft; Sedconftat, quod quodammodo quidera feientia-, vniuerfalis eft, quodammodo verb minime. Ex his liquet,feientiam fingu- larium naturam , quatenus ex ijs communis quaedara natura formatur, con« tempLlri. Illaquidem communis non eft quid dirtin&um, nec fcparatunu realitcr ab ipfis naturis infenoribus, fed eft ipfae naturae fingulares per mo- dum camcn vnius concepta:,& a fingulaiibus differentijs abftra&ar. Quamuis ergo medicina ad fingularia corruptibilia rum conferuanda , turn-* curanda defeertdat, non proinae feientia: rauoncm amirtic: quemadmodum nec Phyfica, quamuis generanonis effendam confidercr,& generationes omues circa fingularia lint, non fee us ac adcioues: vt habet Anftot.lib.i.me- taphyf.c.i. Tercib ad id, quod comuniter obijeitur ex Galeno, medicinara efle conic- dluralem ,Refpondeo hanc falfitatem negando. Nam mediema etiam Pra- dlica demonftratiue innumera probat, &c contcmplatiue exadtc puoccdit j quod futheit 1 vt medicina inrer fcientiai reponatur,nam in nulla feientia-/ femper per demonftrariones proeeditur, fed aliquando per probabiiia. Ergo licet in medicina corned uia aut opinione aliquando procedatur, non prom* de ars diccnda >cum innumeras contineat demonftiarioncs. Ex Hippocra- te quidem lib. de arte non forcuitb fed artificiose, id eft ratiocinando, cura- re xgros folet medicus . Deniquc comedlura ipfa non eft quid forcuitiuiu> automninoincertum, veteftaturGalen.c.i.lib.i.de locis affedds. Namcon- iedura non eft idem ac incerta cognuio, vt aliqui rentur. Artificiofa enim iConiedtura, medium eft inter exadtam noddam &c omnifanam ignorantiami vc loquitur idem Galen. Tandem ad id? quod obijeitur cx Galeno,medicina non propric fed com- muniter, accipi in defimtione Hcrophili Rcfpondco,non bene ab inrerpreb- bns deduci verba Galeni, qui,ait: ivixtihitiavisnpni evafiunat icotvafrs x«2 *k illat quide laentiae communitcr& non fpecin e ac- cipcrc oporcec. iJ'iut, autem licet ide aliquando fit ac proprie, fignificat ta- men fpecifice, aut pcculiantei-,quo in fenfu redd us quam in alio,hic accipi- Jur, Qupniam rcuera in aiiata definiuonc, nomen feienti* non fpecificc Rcfponfio *d 3. obie- chtmcm. Kejponfio ctd 4.ohiec. M E d i c A. accipitur,ied gencrce, i< niones. Vari'ele- quuntur ate thereto MtcLieink eft FraUi• fa fimul & famlAUiu* PROLEGOMENA fas, & pafiiones, &c fymptomata , ac infupcr ipfius humani corporis uaturam prills perpendat, quam rcmedia prsefcnbat, Didarum porrb rerum nacuras cxade, atque adeo fcicntifice pcnetrac,quod nequaquam in ambus fit. Ar- chitedus enim nec lapidum, nec lignorum,nec calcis, aut cxmcnti penitio- rem naturam cxaminat--, ficuti nec fartor pannorum,ncc furor con), nec faber ferrarius ferri, nec agricola terra: auc feminis. Nam hi omnes licet regulis ad operandum vtantur, non tamen fua: arris obiedum ita contemplantut, re ems naturam Sc pafiiones examinent',fcd exercicio,& confuetudfne, fine no- tabili conteraplatione, habiles in arte euadunt; Medicus verb fecus , qui, vt protuli, fcicntifice rem omnem meditatur. Deniqueconftat medicinam fccundum partem curatricem prxeipueefie pradicam, earaque fcientificam. Pradicam efic inter omnes con ftatj fed quo modo, inter fe diffident: rem tocam examinabimus, dummodo fuppo- namus,quod crp reddere po- red, & fic vidctur penc fpcculaduus *, quatcnus verb aliquis open manual-. pordgir,& propter confuetudinem tantum, co modo,quo res inanimx>opus aliquod dextre eificir, pradlicus dicitur. Galenus denique lib. z. Method, c,6. non folum vniuerfalem cognidoncm, fed pneterea in fingulaiibus exer- cirationem medico neceftadam cftecontendit. Ad vniuerfalem,inquit, de- nuo exercitationem reuertaraur, pro comperto babenres, non licere vllius artis feientiam nancifci, nifi Sc methodum quandam habucris per vniuerfa- lia, vocata theotemata, A: in pardcularibus teexemplis exercueris j Cum_. neque fieri pofllr, vt fine,multiplici in aegris fingulatim exercitacione , quod cx vfu fit, facias: nee fine vniucrfalium cognitione probe excrcitacio proce- dat vquippecilm in vniuerfalibus method us, in pardcularibus exercitatio conliftac. Tanquam igitur, qui iter aliquod ingredi ftudent, vtioque inui- ccm vtuntut crure : qui altero claudus eft, vno duntaxat vtitur, more rerum qua: vi natu- rae illucdcunr, in diesenafeuntur. Vnde medicina iure meritofpeculadua dicetur feienria. Commode ctiam medicma morealiarum fpeculariuamm, fpcculatiua nuneupari poteft *, ratione nimimm modi confiderandi fuunu obiedum ,definiendo ,diuidendoque . Imb fpeculatiua adhuc ratione fi- nis 5 vt diximus , potius quam pradica dicenda: quoniam vtpiurimum, pc- neque fpcculando fuum refpicit finem. Verum, vtcomprehcnfum eft, fcien- tia: omnes melius per obiedum quam per finem diferepantj vt coliigiturcx Anftotele lib.p. Metaphif. Sc lib.a. dcanima; nam potenti;e&: habitus ope- ratiui, per ordinem Sc refpedum ertentialem ad fuos adus diftinguunt ur, & ijdem adus per ordinem quern ad lua dicunt obieda. Obijciet aliquis fecundb, medicina a praxi inchoate, videlicet ab intclle- du pradico ad res amficiales procedere,feu c(Te progreftiim inteliedus pra- dici ad ipfa externa opera. Nam medicina ex experientijs inuenta, colle- daque cenfetur. Atcx Ariftot. iib.i.Methaphyf. c.i. experientia fingula- rium eft, ars a. vniuerfalium cognicio eft . Ergo inde inferri poteft Mcdici- namefie quandamexpericnnarumcongciiem,a que adeototalitcr pradi- cam , Sc confequenter artem. Scicntia autem fpeculatiua non ab operatione, fed ajfolahcium cognitiofic aulpicatur. Refpondeo negando medicinam a praxi, aut operatione exordiri, fed a contemplatione, vt ex an tea didis liquet. Sed polito, atqj concerto, quod medicina ab experientijs meiperet, proinde nec ars , nec fcientia pine pra- dica nuncupanda: quoniam ex Arift. loco cit.Methaphyf. experientia pene fimile quid icienti? , ac arti erte videtur. Per experienuam autem ars,£c -fcientia hominibus efficient'. Hate land vt cetera pene cunda, erudite pro- tulit Arift. qui ocularc vidic, fcientiarura certitudinem vt phmmum expe- rientijs elucefcere. Ex aduftionc quidem calore.m colligimus, ex lax irate humiditatem ; ex prompta latione corporis aiicuius furfum > Icuitatem i ex pronadeclinationc deorfumaltcnus corporis ,grauitarem . Sic eaim Phy- fica, & naturalis quxuis fcientia inuenta eft > qua: proinde pradica minime diccnda: cum ex talibus experientijs, certain foium rerum abftmlarum co- gnitioncm fcicntincus rimetur. Vnde merirb in adagium redadum : Expe- neacia eft certior qualifier fcientia. Experientia ergo Vpeculatioms naturam, nulli fcientia: adimit, dummodbjin fola experientia, is: confuecudine habi- tus non confiftaq. De ciufcemodi artiftis loquitur Ariftoteies loco citato Methaphyf. Illi (loquitur enimdcijsqmcaufaseomm, qua: ab illis fiunt, ignorant) ficiu Sc quxdam inanimata ,faciunc quidem,led nefeientia fa- Sol Htif> Propter tri phcem can f tbteSho. Solutio, MEDIC A. ciunt ea> qua! faciunt> vt ignis comburif, feci inanimata>natura quadam ho- rum fingula faciuntj mahibus laborantes propter confuetudinem. Tanquam fapientiores fine > non prour adiui func, fed prouc rationem habent, caufaf- que cognofcunc,8c prorfus lignum fcientis necefiaria, & Vtilis eft, quod animo tabula: rafe condnnatiiTimi tapetis inftar ornatui cx- tet. Confequentiarurfus falfitatem inuoluit. In fuperionbus enim fuse probatum eft > Medicinam inter feicntias locum habere: 8c pofito quod of- fer mera pradica, male inde infertur, ipfam inter afres collocari. Eo, quod quidquid pradicum eft, neutkjuam artem ncceftarib ,.*eraulatur. Huius dodnna: rautor eft Ariftot. hb.6.Ethicor. c. f.vbi prudentiam , qua: pradi- ca eft, ab arte mamfefte diftinguit •, vt etiam cap.4. ciufdem lib. artem enu- cleans , liquidb expofuit. Pmdentia autem,circa genus adionis verfatur, ars veto circa genus clfedionis: EfTedio terminum femper habet opus aliquodj adio autem non oecefiatib ad opus a fe diftindum terminatur; quia_. fufficit pro opere in morah’, quod adio fit vimiofa. Pmdentia quia habitus admus longe diferepat ab arte, habitu fadiuo, fine eftediuo *, nec mirum, quia fi rem ad amuiTim reducere licet, ipfa: contemplatiua: Identic, in rigo- re faltem , adiuae flint ,1 quod contemplando proprioram obiedorum nacu- mra meditentur. Gonciudendum itaque medicinam nequaquam artem efte, fed feientiam, ■ multb magis fpeculat/uam , quam pradicam. Etenim optime earn feire, 8c docere aliquis valet, abfque eo, quod operi manumpotrigat. Sed hxc de Prologomeais raedids £ufficianr. Tertia a -> bietiio. Solatia* Omne pra* the am hi efi AYS. Qmd pru- dentia, & quomoda ah arte** dijfert. Ai edicina vero cjua WTptaii di- et fur, atli~ napotiuset con templar tiua, quant fathua dtm cenaa. NELLANI GLACAN TIRCONALLIENSIS HIBERNI, PHYSIOLOGIC LIBER PRIM VS DE ELEMENTIS. CAPVT P K I M V M. DeVarijs Matter a accept tomb us, &method& feruand* in Quid Phy~ felogia. Hyftologia fermonem de natura fignifiGat:rcm verb H fpc*» CSi Phy^°^°g^a ca medicinae pars, quae hominis na- ||w | .Htyturam > Imc compleram conftrudionem ad amufttm pro- kX fequitur. Nam hominis, hoc in tradatu, naturam, non cfe? anguft° Pbilofophoru rita pro materia prima, Sc anima rational! vnitis acceptam volo-,fed vniuerfa cogenc eom omniu, quae primario, Sc fecundario, ad vniuerfum ho- minis complcmentum, coucurrunr.. Siquidem non mod 6 hominis contfa- ta ex principijs fubftantia > fed ipfa quaeuis accidentia, ipfum ad naturales fundiones dirponentia, naturae nomine a GaI.paflam,probationbufqae qui- bufuisferiptonbus comprehend i confueuemnt. Quantum afferct vtiliratis naturae varias, ac diftindas figniticationes feriatim compiehcndercvex dc- inceps dicendis plene conftabit. Licet natura a nafeendo dicatar, prima eius fignificatio ad eum, qui non eft natus, Dcum Ommpotentem extenditur: quia, vt Summus Opifex, & return omnium Creator, carundem rerum naturas , feu potius idaeas, in fua Diuma mente complcditut: Vnde Natura Naturans mcritb nuncupatur. Seneca autem lib. q.de Benefieijs, refert, naturam nihil aliud eflfe, quam-» Deum , Vidorius lib.i.Didafcalon c.i i.eandem fenrentiam ample- ditur. Diuus Auguftinus lib.15. de Trinitate c. 1. ideo, inquit, fupra hanc no ft ram naturam ,efle Naturam non creatam, fed Creatriccm ,i. Deum_.. Hinc vulgb natura in vnmerfalem, Sc particularem diuiditur. Vmuerfalis, tmo vmucrfaliftima, eft Deus: Cadi tamen, rcfpcdu rerum fublunariumJ, propter influentias, aliafque virrutes his ijfdem communicatas, vniuerfa- ks, fed fecundum quid , Sc difpofuiue communiterappellantur. Sec undo, natura accipitur pro cuiufeunque rci effcntia, aut In hor fenfu firraitcr crcdendura , in tribus Perfonis Diuinis vuicam rmtram cc Verbi Diuiru Incarnations m non in natma, fed in Perfona cfFe- Prima fi- gnificatio natura. V niuerfa- tih & par- ticularis. S tcunda. DE ELEMENTIS dam fuiffe.Haccadem fignificadone dcfiniao dicitur cite oratio qua? rei na- turam explicat. Potrdi&a tamen verba, non incongrue a|quibufdam rationc diuerforum rcfpe&uum diftinguuntur: ita vt eflentia importer ordinem ad effe rei, cuius eft client a, quidditas verb ad definidonem rei, qua? cue daturj narura verb ad operadonemipfam, qua res producic. Vnde reite Gal.com- mciv.3. in iib.de Medici Offic.ait,naturamin operibus exiftere. Tertib, narura accipitur pro vniuerfa rcrum a Diuino Opifice creatarum congerie. Ideo Anftot.hb.i 2. Metaphyf.c.7. ait, naturam pendere a primo principio. Priraum verb principium rcrum omnium eit > 8c res omnes natu- ram conftitaunt, feu nature nomen occupant. Quarto,natura fumirur pro ipfis naturahbus caufis, quatenus niminuvu. fecundum infitam natiuamquc propenfioncm operautur. Nature ita acce- pts variaa Phiioiophis tributa funt elogia . Anftoteles lib. 1. de ado. c. tex,34. inquir. Natura femper facir id quod eft optimum corum qua: fieri poffunt. Et hb.i.degeneratione animalium c.4. Natura oditac refpuit fu- perfluum , 8c id quod non eft neceffarium. Ex lib. 3.de anima cap.5j.rex.41. natura non denegat ca qu.T neceffaria funt. Ex lib. i.Ethic.c. 7. Natura non padtur quidpiam toipere, autferiari: 8c confbrmirer his loquitur lib. 1. de carlo c.3. tex.17. Eorum quodque, quorum eft, opens ipfius gratia eflccon- ftat.Naturaetiann dicitur vacuum non admitrere, vt habetui In hoc eodem fenfu dicitur narura efle mfta, 8c vnicuique fuum diftribue- re,nonquidem femper iuxta proportionetn Atithmetlcara a:qualiter, fed iuxta propordonem Geomctricam fccundum iuftitiam,vt habe- tur apud Gal. hb.f.de vfupair.c.p.velud lib. 3 eiufdem operis . Mine ab eo- dem Galcno lib. 17. eiufdem opens, natura dicitur ardficiofa, 8c prouiden- tiffima-,. Quintb,accipitur natura pro conceptu, hue rarione propria cuiuslibct rei, fiuc talis res fit ens, fiue non ens . Hoc in fenfu dicimus hanc, vel illam effe haturam entis radonis, aut negation's. Sexto,natura fumitur proipfa naduitatc viuendum ,qusc communitcr generado dicitur. Voluntenim nonnulli hanc ctfe primam precipuamque nature fignificationcm,- quo nam natura, vt antea rctuii,a nafeendo dicitur: 8c fveic id eft»naturacare pvt if t id eft,nafci deiiuatur.'Generatio quidem_> ornuis, quia ab interno ontai principio, Philofophis fundamentum prebuic imponendi nature nomen, cuiuisintcmo principio moms; 8c iuxta hanc in- ftitutioncm eft, aiens, naturam efle principium Sc caufam motus 8c quieds, cius in quo eft, primb, & per fe , 8c non per ac- cidens: ficque nature nomine materiam comprehendit, 8c formam, a qui- bus omnes operationes rerum naturaliura, tanquam a ptimis radicibus ema* nant. Septimb, natura accipitur pro ingenio 8c propenfione ad ftudia, ab Hip- pocr.lib.de cleccnd oraatu.feu de probitate liccQopd ft natura affueut his,quj animum artibus applicant, perfedtos reddit. Oda-u 6,Natura ab Hippocrate iib.de arte, pro folo fenfu tadlus accipitur, dum ait: naturam carporum effe fapientillimam,vt qua: malum fendens me- den magnopere geftiat. Noab, Natura ab Hippocrjib.de Amculis propardum conformations fumitur, fic: Naturarum in hominibus magna differentia. Vnde Galen jib. 2. Aphonfm.comment. 24. ait jnatutam pro corporis forma, Sehabitufu- ini ab Hippocrat.& lib.x 1. mech. c. i±. pro habitu corporis naturae nomen-, vfurpat. T cttla, Quarta Quint a* Sexta* Septlma* Offaua, Nona, Decimn. • Decimoa natura accipitur pro temperamento. Vnde Hipp. lib. 3. Aphor, Aphor. i. ait: Naturamm quidem alias ad teftacem, alia: ad hyemcm beno, aut male nata: funt fe habere . Galen, hoc in eodem fenfu loquitur lib. y, dc lanir.tuen.c. Natutis calidis exiguus, Sc lentus moms , & balneum com- petit: contra, frigidis Sc htftnidis. Lib.etiam 2. Aphoi ifm.comment. y i.ait: Naturam in elemetorum commoderatione confiftere, id eft in temperamen- to , feu cflfe temperamentum, Iremiib. 5. Aphonfm. comment. 2. Natura: principaliftimum Sc proprium fignificatum , quod fecundum ipfam maximc lubftantiam natura: eft, efle teraperaturara quatuorelementomm . Ibidenu adhuc: Natura: qua: hyemi, Sc qua: asftati magis conueniunt, id cft,ttmpe- raraenta. Eodem lib.3. comment 3. Nature (id eft remperamenta rcceden- tia a tempcramends) a fimilibus otfenduntur,a diftimilibus iuuantur. Pra:- terquam fia:tas temperaca, Sc viftaii. Sc regioni, Sc loco temperato compa- letur. Hac quidem rations firniles nature a fimilibus facile afficientur y vc monet Idem Galen, lib. i.commmenr, 16. Eodem lib. 3.comm. it. Naturam pro temperamento accipit: ficuti commentano 27. eiufdem lib. fic: Natu- rae pueromir facile alterancur, ob corporis huraiditatem, Sc naturalis poten- tia: inibecilliratem:. Item lib.4. Aphorif. comment. 29. Naturalis eft fanitas. Libro i. de tacultatibus natural, capit.8. Sindh modo ex artati- bus, qua: calidiore natura funt, magis funt oihofa:: qua: fngidiore, pituitas magis obnoxia:. Sub finem eiufdem cap. aiens, ea qua: immodice coquun- tur prime falfiora, demde araariora euadere. Sc mclhs exemplo rem confif- mans, inquit: Eadem verb de caufa, inijs, qui calida natura funt, A: terate_>> florentibus, prompte in bilem vertitur (mei nimirum): Quippc calidum-, ciim fit j vbi calidd adiuifgicur, medioentatem temperamenti ladle amic- tit, ftatiraque fit bihs,non fanguis. Poftulat igitur, quo in fanguinis natu- ram niutctuipnaturam hominis frigidam, xrat emque frigidam. Naturae no- men in toto hoc contextu pro tr mperamento vfurpat.comment,2.in lib.Hip- pocr.de vieft. rat. in morbis acutis, ha:c habet: lane base omnia Hippocrates fignificafte mihi videtur, cum inquit •, Quas item natura noftra habitufquc fingulis affeddonum fpecies omnigenas fabrefaciat: vbi naturam temperatti- ram dixit: Sc habitum ftruem corporis, compofitionemque. Vndecimb, Natura accipitur pro galore natitio: Natura qua: folida regit corpora fecundum Hippocr. eft calor naturalis, vt habet Galen.iib.4. Apho- rifm.commenc.37.Sc lib. y. Aphorilm.aph.22.Libioetiamprimo Aphor.i y. ait,naturam animalmm nihil prorfus ahud efte quam caliduminnatum, iux- ta Hippocr. fententiam: Libro de tremore, palpit. conuulfion. Sc rigoie c. 6. loquendo dc eodem calore natitio, ait: Ac natura fane, ac Anima nihilaliud, quam hie exiftic. Cerrum tamen eft eundem calorem natimim aliquando a natura chftingui apud Galen.dum varijs in locis cum natura: mftrumentum appellar. Duodecimo,natura fumirur pro facuUacibus qua:noftra regunt corpora, quaeq-, potenua: aut vires, auc virtures ab antiquis feriptonbus nuncupantur. Galen.Lib. 2.cdc caufis fymptom. c. 1. in hac fignificatione loquitur. Nata- lie, inquit, nomcn in hac difeeptatione pro omni facilitate qua: animal, fiue voluntatis nutu , fiue citra hunc , regat, intelhgas vefim. Libro panrer 3. dc Cnfibus c.y. ait; Tunc cnim piimum mod aegrum eft neceflanum, quando vires morbo fuccubuerinc: fiue autem vires, fiue naturamdixero, idem re-/ nunc int-clligere opoixet. Vcram non raid ad vnam folam facultatem natura: nomen contrabit ,& LIBER PR!MVS Faded* m** Duodeci- mo DE ELEMENT! S. coar&at Galen, ahquando autem ad aliquas Sc non ad omnes. Lib. 11, de_> vfu partium c. 13. naturae nomen pro formatrice facuirare accipit,cum inquic> naturam ex abundant! ornate omnia membra: eoderrt in Cento, naturae no- men vlurpat lib. if.de vfu partium c.4. Libro quos purgarc oportet, quibus mcdicamentis , Sc quo tempore , ait, naturam euacuare conco&os hurao- resfvbi nomine naturae expultricem intelligir,vti fecit lib.i, Aphor.zz.aiens: naturam expcllere humores noxios, Sc medicamentum attraiiere. Denique 6. Aphorifra. comment. 41. ait naturam quandoque raittere ad curem hu- morem fuperabundantem per viam enfis. Alijs innumeris locis pro eadem facultate cxpultrice naturam vfurpat. facultate naturam accipir.Pro eadem facultate vel calorc natiuo , vel pro ambobus fimul, natura accipitur ab Hrppocr.Se Galen. lib. 3. Aphorifimi. Libris de facultatibus naturalibus feriptis Galen, pro folis naturalibus fa- cultatibus, Nutncc, Audricc, Generatrice, Sc ijs quae nutritioni famulantur. Nature nomen vfurpat, vt vrdere eft cap.z.lib. 1. veluti c. 1. vbr animx > Sc naturae opera diftinguit. Decimotertio, Natura indifferenter pro facultate, Sc temperamento fu- mitur, vc habec Galen.Lbq.Aphorifm.comment.i.Sine verb, inquit, facul- tatem noftri corporis rebhicem, flue temperaturam elementorum in nobis, naturam dixeris, idem te dixifie putato. Dccimoquartb, Natura pro tobftantia accipitur a Galen.c.z.lib.quod ani- mi mores fequantur corporis t emperamentum . Paulo ramen poft huiuf- modi fubftantiam , eflentiam nominat. Innuit rurfus eodem lib. c. 4. quod Stoici animam, ficuci Sc naturam fpiritum quendam efte contendunr. Decimoquintb, Natura accipitur pro dementis, Sc humonbus ab Hip- pocrare lib.de natura hominis. Decimo fextb, Natura nonfolum temperamentum, fedpratcrea vnio- nem continui fignificat, vt ex Hippoerat. lib.de locis in homine colligirur: qui ait, caufas doloris e(Te ilia qua: naturam alterant Sc corrumpunt. Id aute quod in corporibus noftr s propne alteratur, eft temperamentum,quod ve- rb corrumpitur eft continuum, quando ab alieno,&; improportionato corpo- rediuiditur. Hinc liquet naturam pro continui vnione accipi ,* quam do- ftrinam fequums Anftoc. in mecaphyf. ait, ens, 6c vnum efte conuercibilia \ Sc lib. 1. Phyfic. ens, Sc vnum efte fimul ,& vnum fine alio exiftere non pof- fe. Hanc eandem dodrinam Galen, amplexus eft, comment, i.in lib.5. Epr dcm.hac ferie:S :d quod in eis eft fecundu naturam vnum cft,&; fimple?:*Lib. z. de febribus c. 11. eandem dodrinam complexus eft, quando duplex pro- pomt extraneum in omnibus entibus, vnum quantitate , altcrum qu ditate j quod autem qualitate in nobi^peccat, ideb peccare dicitur, non quod alie- na polleat natura, fed quia gfauat Sc extendit, aut dilatat vnionem partis in qua eft ; quod verb acre eft, dxedit), ac mordet, ficut Sc quod calidum eft,ca- lefacit, quod autem frigidumeft, refrigerar. Non foliim ergo natura rations qualitatum primariim alteratur, fed continui fo!utio,tuma quantitate ex- cedente, turn a qualitatibus fecundis, vt aenmonia, Sc fimilibus procuratur. L1b.-4.de fimplidum medicam.facult. c. 15. eandem dodnnam dulcium, Sc alicrum faporum naturam exponens,co\nmemorat. His verb, qus non_, nutriunt, commune eft:, id quod per negationem dulcis aut priuationem fic dicitur. Velut non duke ,& incl nice. Particulates autem differentiae com- plines memo euaieruni j quia id quod cuique rciam familiare eft, vnum eff. Decmd* tenia. Deeimd* quarta. Dectmd- quin ta, Deciwa* fextn, LIBER PRIMVS ncmpc , quia Sc natura eius ramilians vna: aiiena vero piuniaa , pamm plus partial minus a fubftantia eius diftidenua. His adhuc corrcfpondct do&ri- na eiufdem G Jeni lib. 2. de fympcom. caufis c. 5. vbi cum Hippocrate dolo- riscaufas exponic: A naruraenim propria, inquit, nullum corpus offcndi- tui: quafi vclit, non folum tcmperamcntum efte naturam, fed infuper ipfam pardum vnioncm 3 mo verb quaeuis alia, quae in corpore naturaliterinfant. Tandem lib. dc vrinis naturam a flatibus diftrahi monuit Gal. vbi manifeftc naturam pro continue vcl pro vno intcllexit. Dccimofcptimb, Natura, fpecies, genus, Sc forma pro eodem fumuntur* vt habet Galen.lib.ad cos, qui deTypis fenpferunt c.4. Decimo o&aub, natura fumitur pro aggregate ex fubllantia Sc acciden- tibus, vt videre licet * apud Gal. lib. 3. de rempc lament, c. 4. Sane naturam cum clico, vniuerfam fubftantiam, ac temperiern , quae ex primis dementis conflatur, intelligo i calido nempc, frigido, humido,& licco. Comment.!, in lib. Hippocr.dc.vidus ratione in me i bis acutis textu 3 i.'haec habet Galen. Multa qnidem apud Hippocratcm $ve-{ue, id eft naturae nomen indicat, fed hoc in loco temperaruram fignifican quifpiam exiftimaucrit, velun Sc pardum ipfarum ftrudluram compoftioncmqut t£/v, id eft habitum, appcl- lari; Galcnus adhuc lib. 11. method! med. c. 1. oc natura agens, ex fpiritu, partibus vere foliclis , Sc cx partibus cainofis > conflan cam air. Licitum eft, ex omnibus piaefads naturae fignificationibus, vnicam con- ftruere congeriem, vfnraae fignificadoni confonncm: cjnae nimirum iub cmnes res natura es quibushomo conftat,&: pollet, comprehendit. Hu- iufeemodi fane natura: fignificadoncm comprehendit Hippocrates hbro de natura hominis, licet dc dementis Sc humoribiis cxplicice loquatur, Sc loeisproxime citatis, cx eodem Hippocrate, & Galeno: ncc non hbro r, Epidcmion. vbi Hippocrates ba:c habet j dum raorbos dignofeendi mo- des inueftigat. M orbos dignofeimus cx communi omnium natura , Sc cu- iufque propria, Nonnam enim dignofeendi motbos ponit Hoppocr. in fo- lacollatidne corporis aegri ad corpus fanum in vniuerfam, Hue in fpecie j Sc praetcrea ad corpus ipfiufmct .Tgii,quando fuit in ftatu fano. Si enim aegruni corpus non longc a communi natura hominis, ncc a fua propria, Sc peculia- ri reccdar,fed fanis & fine naturae in tempcramenco,contoimatio ne,vnionei calore, mollitie , aut duritic , craflitic, aur macilentia , f mile (it, fanitati proximum eft: fi veroariatuia communi Sc fua peculiar! valdc diflimilc,a ftaru fano Sc naturali longe recedit ,vc videre licet apudHippocrat.lib.de ofhcina medici. Itaquc natura rein omnem naturalem in hominc com- prehends . Quod non obfeure lignificauit Gal. lib. de arte medicinal! c. 8. Sc lib.i.de temperamentis c.i.Signa enim naturae liue naturalis conftitutio- nis ab ijs, quae fecundum eftentiae rationem innmr,defumuntur, & ab ijs,quac cx ncccftirate confequuntur ca, quae fecundum eflentiae rationem infant. Quae autem fecundum cftencia: rationem in corporc humano,intimioris na- turae initar continental*, funt prime commenluracio quaiuor elementorum» fecundum debitam proportionem in quantitate fimul, & qiulitate-, fecun- do partes inftrumentariae fecundum conforrtiationem debitam,quantitatem, nmnei,um,feum,& connexum \ Sc tandem ;temb partis tain limilans quam-, diflimilaris communis vniras . Decimaft- pfima. Vecima- wfaua. Naturfifi gnificat to- turn aggre gatam ecru ex quibus homo coalt jcft. •Qua: eftentia: rationem neceftatid confequuntur, funt opetationes natma- Jcs, virales, Sc animates, qu.c Integra: flint dum pertedle eduntur. H is ad- dunciii cafus hue Symptomara, vel accidentia a Galcao di&a > vt mediocri- DE ELEMENTIS. tas inter duritiem 8c mollitiem qux a lenfu tadus probe percipitur: &cx- tcra huiufeemodi qux ad fenfuum fenfationem requiftra funt. Conformiter ergo Hippocracis, 8c Galeni doeftri ax > natura Humana cir- ca quam, tanquam circa proprium fubiecftum , Phyfiologia verfatur , in fe- pte m res naturales vulgo didtas > ex quibus homo mtegre coalefcit, diftri- buitur: In elementa nimirum, humores, partes corporis, temperamental, fpiritus, facilitates, a&ioncs. Aliorum corporum naturalium narura in par- tibus Medicinx qux Hygieine > 8c Pharmacia nuncupancur, cnucleatur. fhyfiolo~ gi& ohic-cin. Omnibus naturae acccptionibus ica prxpoutis, Medicus facile percrpiet non* nulla, qua; de narura ab Hippocr. 8c Galen, referuncur, & commendanrun Lib.tJ.Epidem. Hippocrates air .'Naturx morborum Medici. Galcnusvcro in comment. Natura in corporibus noftris cunfla regir: vbi, tametfi nomi- ne naturae faculty res intelligat naturales, famulatriccs di&as,talium nihilo- minus facultatum fundamenta prxfupponit: primariam videlicet naturam, vt quatuoi eleme nta teraperata, vnionem parcium, 3c organizationem, ac calorem natiuum 8c fpiritus, quorum vi 8c ope, faculrates fuas edunt ope- radones . Gal.comment i.Ub.i.Aph.Lib .4. aph.i.lib .f. Aph.3Z.ait Medi- cuin debereimitari naturam recle operantem lib.p.de Placitis c. 1. Epidem. comment, z.lib.ad ThrafybuIumrMedicus naturx minifter, & imitator vo- catur. Comment, f.iniib.6. Epidem. Arsmedica eft naturx miniftra. Li- bro 6. Aphorifm. comment. 17. operum natmx imitator eft medicus. Lib. 1 f.dc vfupart. Nonne opera naturx debenc efte curx Medico ? Lib.de con- ftirur. art.med. Natura porro, 8c morbus a Medico exadle conftderantur. Author Lib. Introdudl. poft Hippocratcm retire monet; Naturam efte prin- cipium medicinx •, 8c contemplationem naturx return inter primarias Me- dicinx partes numeran. Lib.y.meth. naturx propnetares Medico perpem* dendas efte monet Gal. Vnde lib.f .de fanit.tuen. air> Medicos qui de fanita- te fenpferunt errarc nullo faclo naturx diferimine; quia naturx hominum numerofx funt 8c diaerfx •, vt codem lib. habetur. Lib. 1. de arte curat, ad Glaucon. Medico perteftam naturx communis, 8c proprix hominum co- gnitionem commendat. Pro communi cnim natura > compofitam ex fepte rebus naturalibus intelligit. Propecuiian,tcmperamentigradumj formam* craftitiem, macilentiam > molhtiem , duritiem , glabriticm, hirfutiem, le- nitatem > afpentatem, magnitudinem , paruitatem, locum* confuctudinem»regionem, See. Hmc patet, non ficco pede ad morborum inueftigationem accedendum, priufquam Candidatus Medicus ea cun&a, qux ad hominis naturam per- tinent ,cxahoc Primo lib. agemus. Secunddde Humoribus j obrationes ec.am in progrefili dandas, Terriode Partibus. Quarto deTemperamends. Quinto de Spiricibus. Sexto de Facultatibus. Septimo de A&iombus. Et odtauo tandem de Fimi, Ordo qne author ob- fertut. cjtft II. De Vtilitate doctrine de Elementis, deque Elementi Etjmologia, IN tradendis icienti js »a primis principijs fiue dementis aufpicandunru monet Ariftot lib. i Phyfic.c.i.De Elcmentis ergo canquam pr mis mix- romm corporum fuftdaraentis, prirao loco nobis agendum. Quamuis enimdoco iam citato a natura aufpicandum fuadear3dum de corpuiibus pre- fertim mixeis agitur3 non de materia prima tanturn loquitur»verum etianru de materia fecunda, 6c proxima, cuiufmodi funt Elemenca *, vt interpret a- tur Alexander lib.r,metaphyf.c.i.lde6 ipfemct Arid, ait: Elemcil- ta efle-generaHlfimai quia in omnibus »aur pluribus reperiuntur; Ex Elc- raentis porro mixtis, plants quxuis nafeuntur > liar ab animalibus eduntar. plant# mtfus alia:, ipfaque animaliaplantis enutrita, homines alunt; me- drantibusnimirum humoribus, qui ex edulijs folis, vel alijs cxinde pr#pa- ratis gencrantur. Ex humoribus principia generatipnis noftr.r 3 femp.ii 3 6c fanguis efficiuntur *, ex his corpus effingrtur, qiiod poftea integro vit# dc- ciirfuyciimex fe fluxile fit 3 reficitur. Hinc liquet, vt precedent! cap.innui- mus j nos m prarfennaium ipfius natura: ordinem infectari. Eleracnta eniin funt corporis human! 3 6c aliorum mixtoium proxiraa.raateria *, cx Elemen- tis mixtis nutrimenta homini conficiuntur: ex tali nutnmento Hunt humo- res i ex his fit proximum nutrimentum partium» qu# ex alijs humoribus be - neelaboratis,femincfcilicct>& fanguine ,ab initio fait# funt: vt habec Galenas lib.S.de pi reins: Partibus innatum eft temperametum conueniensj hoc ip film, vt calidum > eft forte calor nanuus 3 6c fpiritus > fi qualitaribus primis remperacis-tenuem fubdas fubftantiam. Xempcramentum > 6c fpi- tiim confequitur facultas (qu# ideb temperamenti proprictas Gaieno dici- t-ur): lacultatem ,tanquam proximum authorem , fequuntur aitiones, Sed vtad infticutum reuertar» neminem latere puto, Elemcntorum do- ihinam eife Medico cuiuis necefladam. H#c eft Gal. fententra 4ib.i. dc~> Or do natu raltf earn ex qiiibus homo refid tat* Element, c.i.vbi in quit, Elemcnta curandis morbis non miniis vi'ui » quamaiia Elemcnta fenfibilia .i. cognitio Eiementorum communium, Me- dico , vt in motborura cutatione rebte ptocedat, teque confert > ac partiurru corpoas 5 quie ienfibiiia elementa nuncupanda: funt, cognitio. Etlibroy. D E ELEMEKTIS. Methodic.!, de morbo pamum fimilarium verba facicns, aic: Porro often- fum, in fecundo horum voluminu cft,genus hoc morbi non folum cogmcu cfic maxime ncccftarium , fed enam neminem raaone ipfum curare pofioi qui prima corporis dementa non nouic.Et hb.de differ.morb.c. f. Hint ctum manifertc pacec nullum ex primis morbis,qui ad fimiiares partes propnc eos pofte via 6c ratione curare,fine pnmorura.Eiemcntorum con- tcmpladonc. Pnmos morbos appdiat Galen.quafuis mcempericsi caiidam, frigidam, 6cc, Ex his fane Eiemencis conficitur homo, 6c ex ijfciem ben i_# commixtis, 6c contemperatis fanus cuadic i ex contraria verb difpoficiono* morbofus. Vnde PI ico in Timrco. Quum cnim cx terra, igni, aqua, 6c ab- le compact urn fit corpus •> horum prretcr nacuram exceftus, dcfcctufque, 6c ex loco proprio in aiienum tranllacio, fediciones, ac morbos piocreant. An- te Platonem Diuinus Hippocrates lib. cle nacura horaims hanc candem ex- pofuit ventatem; Nunc autem, inquir, raulca habencur, mulca namqj in cor- pora infunt, qua; cum a fe mutuo pixter naturam caleriunc, rcfrigcrancur, ficcancur 6c huraedantur,morbuspanunc. Kebtc ideb duplicern vciiitatem Lib. de nacura hominis, ab Hippocr. edm, proporur in fuu proaemio Galen. Prima vdiitas eft, quod ditfercntia: raorborum partium limilarium ncqua- quam inueniri ponftmt, quin pnus innotefcac, an ex vno an ex piunbus de- mentis pars fimiiaris conftet 6c fi ex piunbus, an fine per fe coca temperaca, an verb fibi tanrum appofita fine contemperatione, vt quibuldam antiques placuit. Secunda vnlitas eft, quod cogmns dementis cx quibus homo coa- iefcic, non enc di ficile morborum curationem inftituere. Nam contrana_» contrarijs curancur, cogmns igicur quaiitacibus prxdorainantis dementi,ca- lore verbijgrana, 6c ficcicatc, qua: igni competunc, non edt arduum coa- trarium inftituere remedium, tiigidum 6c humuJura: 6c lie de rcliquis pro- ponione dicendum. Duplex uti. litas hhri Elippo.de EE at hum. Nos adderc poftumus elcmentorum notidam non ad curationcm folum- modo conferre , led praecerca ad fanicatis perfedam eonferuadonem. Simi- lia quidem fimiiibus conferuantur. Quaie cum Medicus natura; minilter appellecur, pricer cognidonem eorum, qux inteftinam honnuis naturam_. componum,aiiorura corapolitorii vires,omni nifu,6c fingulan Itudioperoe- dere debcc,vc corponbus tanperamentum humanecorpori finale poliidea- tibns, idem human am corpus foueat , atque rcficiat, 6c a b ijs, qua; leulibi- e damnum racioae excefius qualiratum pnmarum aliatura dfent, prodiuis declmet, ab corumdemque vfu, nifi ad modum remechj,abltineat. Noru folum ergo Medicus dementorum nacuram, quacenus humanum corpus ex ijsconficicur, indagare debet, led prarcerca prouc ex ijidem, corumaemue virtutibus , alia corpora, quibus humanum corpus touecur > vei akeracur, vel vincitur,conltanc. Medicus igicuraliter, ac nudus ihiloiophus eie* menta con fide rat: Quacenus nimirum bene mixta, 6c commoderaca lam- tatem eificiunc, raorbum verb , quoties in inixtione, 6c contempeianria_, modum exceduncdebirum, arque a nacura inftitutum: in aiqs verb corpo- ribus eadem rcipicic dementa, vt eorumdem corporum proporcionem, vd difproporcionem hommis nacura; confcrat. Philofopbus verb nudus de- menta maxime contemplatin',prouc mundum, mixtaque componunc, 6c corporis nacuralis fpecicm confticuunf, 6c confequenter, quacenus in ijs m- funt pnneipia motus 6c quiccis , continuicas , connguicas, magnituoo,dura- tio , Vbi, grauicas, leuitas, quatuor prima; qualitates 6cc. Ha:c quidem om- nia fciie debcc Medicus , 6c vucrius adhuc vanas propnetates occuitas, ex Elements* rum cojut* tio Confer* uationi co* fen, 58 LIBER PRIMVS varia eorundcm mixtionc ortas. ideorcaq/unt.vbiciciimt rhyucus,ibi ineipic Medicus. Expcrientix quidcm,,& longioris fcrurinij fuppecijs ad ic- ium facukates Plnlofopho ignotas, tamquam fiimmus Phiiofophus ,acce- die, Mcdicus tamen Phiiofophus Vir eft: vc habet,Hippocrates lib. de de- cent! onutu. Lib. ctism de arciculis: Medicum mukamm rerum peritum efle cxpcdic: cuius died rationem reddere videtur lib.de decenti ornatu: quoniara a Mcdicis asgri non ornacum, fed auxilium quarunt: fiue emm de corporis > fiue verborum ornatu, 8c cieganria loquatur, lecte cenfet, quia_» a perko, 8c non ornato mcdicina recte exerceri pocerit. Proinde hb.de De- finit. med.habecut: Medicus optimus, qui omnia in rnediema recta agit ra- tione: 8c aliDi in codem hb. Medicus confummatus eit,qui in contemplatio- ne, 8c adtionc numeros omnes explet. Proinde Hipp.Lb.de itenlibus fic fua- det. CcEteium conare , vt Phyficus fis ad hominis habicum, ac lobur refpi- ciens: Ex his enim (.1. ex bonis Phylofophis , 8c probis Viris Medicis) nul- lus eft, qui non omnia ad amufiim faciat. Lib.de decenti ornatu ,a.u: Me- dicus enim Phiiofophus eft Deo a:quaiis. Lid. de vei.med.ait: Neceflanum cite > vc de natura feiat, 8c omni ftudio annicatur, vt cogno- fcat, (i mod6 aliquid eorum , qua fieri debent, rede piaiftarc veht. Gaie- nus libruin fcripfic , cui titulus Medicus* ipie 8c Phiiofophus . Hipp. igitur Sc Galenus Medico Philofophia: ftudiiim cnixe commendant. Sed procacifiimus iile Cremoninus in fuisaduersus Gal.oictacis nimisim- pudenti ainu haac prouinciam non folum Medico , fed ipfi Galcno adime- reconatur. Vukenim non cfieVin Medici munus, Philofophica arcana_» perferutari, fed ad Philofophornm nutum omnia dirigere,8c vciuti claufis- oculis eoiumdcm placitis,fine renixu annuere. Sed fupenus fatis probatum eft >eiememomm nacuram a Medico pcrfcrucandam eiie . Democritus de- nique in Epift.ad Hipp. Medicinam fapienda; fororem * acque concubcrna- lem vocat. Plato 1 a Phaedro Anima: quidaitatem inquirens * Hipp.ftadium in inueftiganda natura fummopere laudac. Arift.lib.illo de fimit.de morbo> Medicos diferre de natura dicere teftatur. Hipp. 8c Gal. Medicis Phiiofo- phue naturalis (cui fakcnfimedicina fubakernacur) contemplacioncm com- mend ant . Omnes periciores Medici hucufqj hoc confilium funt coaiequu- ti. Qua ergo dementia dudtus Cremoninus Medicis Philoiophia: pladta_>> ad placitum * 8c gratis eripir ? Ad rem accedens, eicmentum denuari volunt ab alimento, quafi fic mix- tomm omnium, imb 8c ipfoium elemencorum veluci alimenmm. Nam vc ex nis mixta refu.tant, fic , 6c eorum commercio eadem mixta fouentu :ele- Bonus M e die ns quis. Cremoni ntts per- firingitur V nde dkl~ fur elemen turn. me.itum denique ex elemento nafeitur. Aiija gtarcadid; one paw, id eft.ma* ten a eiementum deriuari cogitant:quiae ementum eft tanquam ahorum om mu acorporum materia. Aiijab elcuamentoderiuariputantj quomam vnu eiementum fupra almd eleuatur. Alij ab elicimento ,quoniam ex dementis mixta qutems diemntur. Meo tamen iudicio melius,8c magis conueniencer ab; limentoquam an viioaiio deriuatut. Nam eiementa reuera funt aii- menta, licet remoriftima, quod ex his rnixtis mixta nafeantur alimemofa, vc fuperlon capicc innuimus. reiaccedenaum. DE ELEMENTIS. CAPVT lit. Quid, Elemen? QVid nominis expofitum eft, mine quid rei inndVcanditm, Traffic- tandum igitur elementum dupliciter accipi. Primb in fat's laxo fen- fn, pro principio, fine re quauis totum aliquod, Hue naturale artificiale componente. In hac fignificanonc non folum nuafuot clementa_» corruptibilia 3c communia , fed caelum ipfum rcfpedu totius mundbqui ve- luti compofitum quoddam ex his qninque corporibus coalefc't, elementum dicitur Ariftoreli lib. i. Meteor, 3c meritb quidem: nam elementum graece wyCm dicitur, quod idem eft acordo: enim fignificat in verfus redos porrigor, item ordine procedo. In hac tufa fignificatione Arift.Iib. p. tnetaphyf.c.5. vocis clemenra, litteras nimirum, commemorate litter,t func clementa prma Grammatics. Primae demonftrariones, primaque poftula- ta»elementaa Mathematicis appellantut: quia ex his , tanqnam ex funda- menris, aliae formantur; vr habet A,riftot.Iib. 4. Metaphyf. c. %. vbi ctiam fi- gurarum elementa proponit. Ubrode arte noctieacap.ro. docutionis elc- tnenta recenfer,aicns:ea eiTe elementum/yllabam, verbum,coniun- dionem ibidem animahum voces, vtpote indiuiduas, dementis rarere di- xit, Materia, forma, 3c pnuatio elementa dicun*ur ab Ariftotele lib. 1 x. me- taphyf. cap.4. immb lib.i.phyf.c.6 de principijs agens, ca exprefsc elemen- ta vocat. Tna igitur elementa e(Te inquir. Galen. proaimio in lib. Hippocr. de natura hominis litteras elementa vocat. lib.S.dc placitis c.3. air, accrui tri- tici elementa effe grana.Lib, autem 2. de dementis ca. 1. dicit premia homi- nis 3c perfedorum animalium elementa eftc partes limilares jcoramur ia ve- rb, ignem, aerem , aquam , & terrain-, humores verb media elementa, inter communia 3c partes. Secundb elementum ftridius 3c magis proprie accipitur profolo corporc fimplici, 8c corroptibili rrixtum componente,& mundumrqualia funt ignis, aer, aqua, 3c terra,de quibus nob s cum Medicorum, Philofophorumqi tor- rente dcinceps agendum. Elemementum ab A.iftotcle lib.f. metaphyf. c.$ hac ferie definitur. Ele- menmm eft id ex quo primiifn itffitoi ac indmifibili fpccie in aham fpeciem aliquid compohitur: Quafi dicerct, elementum effe, id,ex quo res aliqua_> ita conftat, vt nihil aliud ante infum in ciufdem rei comoofitionem acccdat, quodque, prone fpecies corporis eft, inftes fpecie diftindas fecari nequeat. Haec definitio, Elemento conuenir, prom eft principium componcns rotum aliquod,& prom m u’dipfnm idem copofitu,fiuc proprium, hue improprium refoluitur. Eftque haec definitio italaxa, vt demenro, in lata fignificatione accepto,conueniatjvt ex exeplo poft ab Arift.expofito,conftat:vt vocis elementa,ex quibus componirur vox,& in quae vltima diuiditur; 111a verb non in alias voces fpecie diftindas 3cc. Vult enina vocem vnam feu di- dioncm, verbumuc aliquod non poffc in alia verba diuidi, quae eandem re- tineant fignificationcm, quam ipfum r'otale nomen ex fua natura, feu potius cx hominum inftitutionc, obtinuit.Si enim acutius praefatam definitionemj pcnerrarc licet, matenae, & form^comodius qua propnjs mundi dementis Dupluiter aceipitur elementu. Trima Ele mentidefi- nit to ex ui. rift* adaprabitunvt ex particula(primu)inferre licet: prima quidem fimpliciter, Sc abfolute loquendo in quouis corpore funt materia ,Sc forma ex quibus ele- mcnta a:que ac mixta componuntur. Elementum icaquc proprie di&um, id eft pro igne,aere, aqua, & terras, mundum,&mixtacomponcncibusexadlius ab eodem Arift.lib. 5.de cdo c.3. hoc ordine definitur. Elementum eft id , in quod cetera corpora di- uiduntur, in quibus ineft potentia aut adtu: ipfum autem eft indiuifibile in!, alia fecundum fpeciem. Particula, id, corpus fignificat, vt ex definitionis germane conrextu liquet, vbi fic habecur: Sit itaque elementum illud corpo- rum , in quod alia corpora diuiduntur. See, Pmerea particula iUa, Alia, fi- ne caetera fads indicat elementum efte corpus: in quo cum mixtis conuenit. Sc a principijs, materia, forma, Sc pnuadone feparatur. Nam pofitiua fpfa-, principia mixto, (quatenus mixtum eft) tanquam partes non infant, ncc funt in genere corporis, vt elementum, neepoft mixti corruptioncra fepa- ratim fubfiftunt, (icuti dementa. Per particulas, diuiduntur, Sc in quibus ineft *, caelum a definicione excludicur. Per pardculam (indiuifibile in diuer- fa fecundum fpeciem) vuk Anftotdes , poft mixti corruptionem, elemcnta non pofte diuidi in alia corpora, qua: poftent vlccrius alias corporis fpccics conftituere. LIBER PR1MVS Stitt txArifi. ; * Dtflnitio fUemtnti ex Gal, Ex Galeno lib. i. de dementis c. i. Sc lib.S. de Placitis Hippocrat. Sc Pla- ton. c.i.Elementum eft minima particula rei, cuius eft Elcmentum.H.cc dc- finitio, in laxiori fignificatione element! tradita efte videtur. Vemm ft iru ftridliori, Sc magis propria dementa in definicione accipiacur , vult elcmen- tum cfTe , mini main mixei paiticulam fecundum fpeciem, non autem fecun- dum quanticatcm, vt lib.8. de placit.c.i. exprefse monec. Quia quadibec de- menti cuinfuis particula in infinitum Temper, aliorura corporum more,dmidi poreft. Galenas ipfe rem ita intclligit. Lib. cnim i. de dementis cap. 6. ait, dementum efte eiufdem generis cum eo, cuius eft elementum, principia ve- 16 nequaquam,ex quo apparet ipfum difiniuifte demetum prout corpus (im- plex , ad mixti corporis gencrationem concuncns,& conrcquentcrindiuiu- bile fecundum fpeciem , non fecundum quantitarem. Lib. denique dement, c. i. fimilarcs parras, quas hominis pcculiaria elemcnta eftedicir, ininimas appellat particulas. Ergo minima: particular nomine non incdic- xit indiuifibilc fecundumdiuifionep,fed fecundum fpeciem. AuiccnnaFen. i. Prim. Dodrina i. capite de dementis, fie dementa de- fcribic: Elemcnta funt corpora Sc func partes primae corporis humani, Sc aliorumqua:in corpora diuerfarum formamm diuidi raimme poftunc,ex quorum commixtione fpecies diuerfae gcncratorum fiunt. Idem Anicenna in fua Mecaphyf. trad.6. c.4, ex ambabus fupra allatis Aiiftotdis definitio- nibus, vnam ita aftruit; Elcmcntum eft id ex quo generatio fit per compofi- tionem Sc quod eft in re, Sc in quod res vltimo diftoluitur. DefinitioHCS Anicenna: non pene arddent, quoniam videntur fuppo- nere dementa adu inmixco remanere, cum Anftotdes id non determi- nauerit. Ferndius fie elemcnta defcribic: Elemcnta funt corpora fimplicia,|cx qui- bus quidque primum conftituitur. Sed ha:c definino, manca eft ; quia ni- mis indeterminatama ex dementis quidque primum non conftituitur: imo quoduis corpus, quatenus talc,ex materia Sc forma vnitis rcfultac: qua: ncu tiquam ex dementis fiunt. Practctea inter corpora nacuralia cadi pnmatum ■obtinent j qui sam$n corpora funt, Si ex dcoteocis non hunt, Si per, quidqj Definith jElement i Am(* Ferneli] defimtio • DE ELEMENTIS mixtum inteliexit,definkio vitiofa eft j quia obfcure, 8c incomplete definiti quiddicatem enucleat. Clarius ergo hac ferie elemcnta difinics.Elementa funt prima corpora fim piicia >Sc corrupcibiha,ex quibus tranfmucatis,& contepcratis mixtu effici- tur,& in quae tande mixcum corrupt!* migrac.Prima corpora) excludunt ajra done cicineti materia 6c for.nam,& fads indicant elemcnta non ex alio cot- pore,fed ex materia,&: forma conflari:fimplicia,excludit mixta.-corruptibilia, cxcludir caelurcx quibus tranfmutatis,& contepcratis,nobis fignificant eleme ta adu in mixro non rcmanerc, vt in progrcilu probabitur,Mixtu;efficiriir,id, in quod elemcnta degenerant,indicant-, ac infuper fimplicis corporis 8c mixti difcrimen. Mixto quidem qualitatum quatuor contemperatio congruit, cum elements fingulis binae qualicatcs minime temperate conucnknt. Et in quae tandem mixtum corruptum migrat: Mixti' rurfus in adualia, 8c for- malia elemcnta tranfmurationem fignificant. Sic plene, 8c plane elf mentor quatcaus mixtum componunt, 8c hoc itcrum in ilia migrat, defin ta fane. Vera ele~ mentorum definition C A P V T IV. De EUmentomm mmtro iuxta quofdam antiques. VT in alijs innumcris, fic in elemcntorum numero conftitaendo* vari£ ac difcrepanter ante Ariftotel. antiqui Philophi phiiofophati flint, Qui omnes return pnncipia,& elementa inter fe cotundere vifi funt: aliqui ha:c infimea pofuere , alijvnum, alijduo. Ariftoteles lib. I. Mecaph, praecipue C.3.& 4.&:f.Lib.i.Phyf.c.i.Ar 4.Lib.3.de q.iuxtaalio* rum verdonem . Lib.i.de Gcnerat. Sc Corrupt.c. i.& i. omnium opinioncs de hoc argumenti genere proponit, examinatque. Anaxagoras Clazome- nius infinica pofaic rerum pnneipia, due elementa , eaque in congerie qua- dam > fine confufo latitare rebatur. Hauifmodi confufum , due congeries* nunc fphaeriisjdue chaos,nuncfe/a5//>tg/)/a ab illo|diccbatui.«/ao/jue/>i«6 ,quonia in tali congerie indnita corpora liiuma cuiufuis naturx includebarutiSpha:- rus, due chaos * due confufum, due natura rudis, inordinataque congerie; ab illo appellabatur, quod in ea res omnes, eciam contrarias indi(finite , & confuse iacuiife putaret: quodque rurfus ex eadem, tanquam ex communi promptuario, acque vbcirima cunitarum rerura marrice, fertiliquc horreo, dc feminario, cundta, qua: mundum complenc, fccerncrencur > euocaren- mrque: non quidem ab alia caufa * quam a Diuina mente * qua: ex tali con- fufo res omnes, ex quibus mundus vniuerfus comportitiu »ira fccreuit, vc cas elegantidima difponerct ferie, Sc quoduis in debita fedc collocaret, qua obferuaca totius mundi ornatus illucefceret. Sicquc Anaxagoras Mcntciu Diuinam , due Deum, non vr efficienccm caufam, fed difponentem tantum rerum omnium a Sphere lecrerarum ftacuiqita vt os, carnem , medullanu, aliaque cun6ta,quonnn cuiufque pars eandem cum toto fomta eft appella- tionem,fimplicidirnaj&: mcompodta vocaret elementa \ ignem vero, aerem* aquam, Sc terram, compodta, Sc v*wwf>y.iw ? id eft 9 omniferainariunu* quad ex his ilk fegregaventur * 4n AX Ago* re opinio At jrinch pijs. Quod Anaxagoram ad hanc opimoncm commouit,eft‘dupIex hoc argu- nentum: Pritnum: Exnihilonihil tie. Quidquid enim ex nihilo fit, vel ex ijs, qua? funt, Sc pracexiftunt entibus: Non ex nihilo. Ergo ex ijs» quae pnefucrunt. Secundum arguracntum: Contrana ex contrarijs hunt, vt :alida ex frigidis, humida ex ficcis , 6c vice verfa. Ergo omnia in omnibus aifunt. Anaxagoram fequutus eft Anaximander,quemadmodura,& Empedo- :les, Anaxagora iunior, refercntc Arift. lib.i.Metaph. In hoc camen Empc ioclesab Anaxagora difcrepat, quod quatuor Elementa rerum (impliciftima principia, veluti materiam ftatuat; carnem verb, o(Ta, Sc alia confimilis naturx, Panfpermian , hue omniferainarium. Etficicutia om- nium return principia, Litem, Sc Amicitiam ftatuit. Amicitia in iph*rum» fine congetiem omnia accuraulat, Lis ex chao > fine fphxro omnia legregac* &; confequentcr generat. Alij P.bilofophi, Leucippus nimirum,&: eius focius Democritus»(vt lo- quitur Ariftot. lib.i. Metaph.c.f.) quos fecuti funt Epicurus, Lucret us»Sc alij, duo admifcre elementa , plenum Sc vacuum j plenum fohdum ens ap- pellabant*. Vacuum verb non ens. Hi , non fee us ac Anaxagoras, Mochum Phxnicium,quern ante TroLe excidium floruilTe, referunt, mundura, Sc alia quxuis ad hue, ex atomis Hue infedtilibus Sc impatibilibus corpufculis fieri contendunt. Munduiti tamen Sc quar in munlo extant, ex dibtis corpufcu- lis, mediantibus duobus principij • ,c oncrettone videlicet, Sc inanitione fie- ri contendunt. Suas atoraos hi cretva-ortpuUv > id eft, oranifeminariunu, hue rem omniii femen appellabant, quia ex harura cocretione Sc inanitione Vniuersu mundd coaiuifle putabar, code,propordone modo,quo ex quatuor litter s van£ coeuntibus,6c figiiram ac ordinem mutantibus, omnis didtio mm variecas refultare deptebendicut. Luteraenim h vt eas nihil aliud, quairu dibloruminietftiiiuincoiporumcoicionem, congrcgarioncmac eife pma- tent •, cormptionem verb eorundera corpufculorum > fegregationemG ab muicem. Coicionem illam corpufculorum, quam gencrationerru nuncupant,infiguraruni concinnitatereponunt. Alterationem verb fieri contendunt, quotics acomi penes ficum, & ordinem in compofitione mu- tantur. Aliam nullam in rebus alterationem, ratione qualitacum fieri ita- tuit Democritus, qui rem aliquam denuo coloratara appargie confirmabar* quodcsiflfe&iliailiacorpufcula fecundum ordinem,de pofitioncm emir uertuntur: non fecus ac columba: collum ex dmerfoad iueem fku,varijs coloribus, vno eodemque tempore, cadera videlicet bora, fucatur , mtici- que vidccur. Democritus, Sc Leucippus hanc dodhinam ftabilire volueruc, quod vcriun id on>ne tcemeient, quod veium eiieappaiet: Sc cum diuciiis hominibus diuerfa, eaque contrana, &c infiaita Yiderentur>infinitas ilias LIBER PRIMVS Empedo- cits opinio, quomodo ] ab gora opinio ne dijjert. Leucippi & Demo- enti feme- na. Leplda fi- ttio. Quid ge- nerate, er corrupt to npud De- mocrium. D E ElEMENTIS. atomos inucxerunt»quarum quxdam heues funt,alia: afpene \ rotunda quae- dam , angularcs alia; curuata aha, alia adunca, quarum tranfpofitu res a- ■lio»Sc alio modo fenfum atficerent: hac tamcn ratioue, vc frigus , calorenru. Sc rcliquas qualitates apparentcr inefleexiftimarent. Vein his principijs in- ftirucndis > fic in alijs cundbis, non leue fait inter Antiques de verirate difti- dium; vt teftatur A rift. 1 b.4.Metaph.c.y.& 6. Sc Marc.TuI. lib. i. Acad.mic. quaft.Ita vt nonnulli ipfam veritatem inacceftam, & mcomprehenfibileno efte exiftimarent jalij inuentu facilem, Vnitatcm ex pari y.Sc impart conftancem , nutnerorura principium elTe volant: Pari, impariquc_-» conftarc dicitur •, quia vnitas eft pans , 8c imparis numcri genitrix,quipped quae addira pan nmuero, imparem efticit; imparl verb parem. Sic enim fta- tueruntvnicatemparimparernefte,&d id. Defumpta deniquca rebus fi- milicudine pafliones quafdatn numens conuepire aiunr,vt iuftitiam,mecem, tempus, 8c fimiha. Rebantur illi proprium iuftitia: elfe compenfationeiru* Sc aequabilitatem. Idcirco numerum pancer parem primum dufticiam efte dicebant. Nam id orane, quod eft primum in fingulis habentibus eandetn rationcm, hoc idem efte maxime id , quod tale dicitur, aflerebant. Hunc autem numerii talem habentem praerogatiua,ali j Quanior efte dicebanqquia cum quatcrnanus primus fic numerus quadratus ,in paria diuiditur, Sc eft praeterea par; eft enim bis duo. Ali) praediebum numerum Nouem efte refe- rebant,• quia nouenarius numcrus eft primus folidus ex imparl numeio cer- nario, in fe mulciplicato. Rurfus ijdem f ythagorici numerum feprenarium tern eftiuitatem fta- tucrunt: quoniam res naturales multastcmpeftiuitatcs habere videmufttum generationis, turn perfebbionis etiam, per feptimanas feu per numerum ip- fam feprenarium fimplicem aut repetitum. Fjrrus feptimo menfe vitalis edi- tur. Septimoenam anno de no iodentit;&: circa annorum alteram fepti- manam, id eft circa annum decimum quartura, pubefeit: circa tertiam fe- pcimanam, id eft circa vigefimum annum barbam cmittit. Sol fruguoi au- thor ab dlis habetur, quia inter decern corpora, quae circa mundi medium # Vcftamque,fiueignem, circummouentar,fepciraurn oidinelocum occu- patjnauiprope caelum ibellacum,fiue finnamentum ipfum repofitum pu- Caoant. T ertia dpi nio Tytlsa goreorum, Par, & im par. Vnitatis virtus. rim name* rus. Septenarij adhuc numcri vimites varias efterunt. Omnium numerorum qm in numero denario Hue dccem concmentur folus feptenarius eft,qui alive nullum generat numerum, nee ab alio vllo generatur. Quarc numerum fe- pcenarium Mineruam appellant. Numems porrbbinarius bis repetkus,qua- ternari;uu cfficit numerum. Ternarius fenarium ,bis rcpetkus,&: non mum ter repetitus generat. Quatcrnarius numcrus duplicatus, obbo; & quinarius decern eificic. Gencrancur ergo quatcrnarius, fcaanus, obbonarius,nouena« LIBER PRIMVS rius, 8c denarius numerus *, generanc verb binarius, ternanus, quatemamtS* quinanus. Solus ergo fcptenaiius eft, qui nec generat, nec generatur.Atcfj adco inftar Mineru2E,quac a nulla matrc nata eft, & virgo femper perftitit > fc babet idem fcptcnarius., I idem Pythagorici ,qiun«rium numerum nuptia? appellabant: quianu- ptia? eft maris Sc ixiiiinae coniuncHo. Impar quidem numerus Pythagoricis mas eft, par numerus viciftim fasminaihic primus quinarius numerus ex primo numero pari* id cft,binaiio, 6c prime impaii, id eft ternario gignitur. Vnum fine vnitatem, irentem , 8c fubftantiam appellabant Pythagorici *, quia vt mens ftabilis eft, 6c vndique fimilis,& pnneipatum ideo obtinet, vnum pariter. Subftantiam efie dixeruntj quia vt fubftanria inter entia pri- matum occupat, ita vnum inter numeros. Binarium numerum opinionem nominarunt Pythagorici* quia in vtramquc partem, id eft, vel ad ternarium numerum, eidem bmario addita vnitatc,vel ad vnitatcm,eidcm binario ade- pt a vnitate, aequalitcr fieeH poteft, Ideo eundem binariurn*motum 6c impo- iitionem nominabant. Pythagorici ergorerum*Sc numeromm fimilitudines ad inuieem colli- gentes, omnia entia ex numeris coftitui ftatucrc •, 6c hoc quidem ordine * vt numeii, fine rebus efle* 6c nofei poftint: res verb nec efle, nec cognofci fi- ne numero. jQjitnari us nurntrus- Vmm, Bits art us numerus. Summam rerum ad denanum, tanquam ad completum numerum, reuo» cant: Septem ilii crrances Cados PJanctarum , vna cum firmamento adrait- tunt -j terram vt nonum globum, quern in oibem,o6lo Cadorum ritu, mo- ueii arbitrabantur, & circa Vcftam quide, flue ignc.Muficu conce • uni ra- tionccontimiorummotuum jdidianouem corpora fuauiter obferuant* 8c cfficiunt* qui ncquaquam a nobis percipitur, quoniam ci a natiuitatc fumus afliicti. Sed hxc de Pythagoricorum opinione fufficiant. ,■ Quartam de rerum materialibus dementis opiiiionem.tribucrc poflumu* Alcmeoni Crotoniati Pythagora: contempcraneo, qui cum quibufdara Py- thagoricis rerum omnium pnncipia in contrarictatibus confiftcreputabar, Quafuis illc contratietatcs admifit: Pythagorici nonnulli huiufmodi con- ad decern rcducere voluere: quaies funt quae fequuntur: finitum* infinitum •, impar, par: Vnum , multa: dexterum ,5finiftrum: mas,faemina: quicfcens > motum : redtum, curuimi: lumen, tenebrae: bonum, malum : Quadratum, altera parte longius. Quinta opinio fuit Platonis , qui, vt teftatur Arift.lib. i. de gcncr.c.a. cor- pora omnia ex planis, id eft fupcrficiebus conftarc voluit: voiuitque rurfus res omncsinfupcrficics »& lineas mfcdtiles diuidi. Sed Plato de rerum-, principijs parum determinateiocutus eft, rcfcrentc luftin© Martire. Id ex Scriptorum quorumdam didtis luculenter conltat: Nam magnum, 6c par- uum ,vtmatcrialc principium admittcbat referente Ariftot. 6c vnum can- quamformam. Ex Plutarcho, menrem, idaeam, 6c fpeciem, tanquany tria principia admifit idem Plato. Ex luftino Martyre, Deum , materiam!-, 8c fpeciem. . Sicuti prtefati omncs authorcs clementorum mulntudinem in natuia po- fueruntjali) multi aduerfam viam-amplexi, in varias lententias funt ab- ftradi. Games tamcn infimtajrefpuentes, vnicum , vel duo , vei ad fum- mum tria admictunt rerum principia , Sc clcmcnta. Xenophanes Colopho- nius Archdai feu Bochoris Athemenfis Difcipulus, 6c Parmenides Elcates, Xenophanis Difcipulus, ex Anft.lib.i.Mctaphyf.c.f.6c lib.i.Phyfic.c.i. Ve- Quart a cpi pie. Quinta cpi niff. DE ELEMENTIS luti Meliftus Samms Parmcnidis Difcipulus, Vnum pofuerunt rerum om- niumprincipium,idquc immobile. Xenophanes* 6c Mchftus infinitum efle volant j Parmenides finitum. Diogenes Apolloniatcs, Thales, Ana- ximander , Anaximenes, vnurn inuexere principium , mobile tamen, 6c in- finitum . Hippafus , 6c Heraclitus * vnurn, mobile tamen, 6c finitum. Ve- rum, hi Philofophi mujmm inter fe difcrepant; tiam HefiodusPoeta,& Philofophus (qucm , ficiiti Homerum,Theolbgum vocac Arilloteles lib.i. Metaph. vtteftatur in comment.Alexander) 6c Pherecides * Sextus Phi- lofophus iilud vnicum clementum, terrain, ex chap primurn eflfe (la- tuerixnt. Vuigus enim Hefiodi tempore, terrain cxli coniugcm, commit- nemque matrcm vocabat. A.hqui exiftimaqt, terrain a nemine , tanquam_, rerum principium ftatui: quia id teftari videtur A rift, lib.i. Met iph.c.7. Seel longc a veritate defieChint: nam Hippocrates Adft.antiquior, lib.de natur. hom. manifefte terrain , ranquam vnicum rerum principium a quibuftlain_, ftatui oftendic. Theodoretus iib.de Materia,6c Mundo , air, Pherecidem fuifte in ha: fententia , veluri Sextum etiam Philofophum. Gal. comment, tex, idib.de nat hom. rein hanc dilucide difeutit. Ht ipfe A rill, idem figni- ficaie vifus eft lib.i.de geilcrat.c. f. fic : Vnurn itaq; omnia etle non eft: poffi- bile, vt acrein omnia, aut aquatn, aut ignem, auc retrain ; fiquidem tranf- muracio in eontraria. Thales Mdetius vnus ex feptem Creel's Sapientibus ,aquam rerum ora- nium principium pofuinCum enim inundum animal quoddam eft'e quidam anriqui exiftimarent,nihil aptius ad cundarum rerum procreadonem exco- gitari potuit ipfa aqua qua: cum rarefied, dilatariue, 6c condenfari fact- le poifir, idonea eft, quae qundis rebus produftis originem tribuat. Humi- do, inquic ille, animalia viixunt , incrementum fufcipiunt, euifque tandem defecftu monuntur, 6c occidunt. Hanc fentendum fequutus eft,' vt aiunr, A- naximandcr, quamuis Anaxagorac fere fententia amplexus fuedt, referente Arift. Ex Homed hoc dido fuam haufifte fentedam creditin' Thales: Occa- Qui foUm ttrranh& cal urn in_, mundo ad- mijcrum, Thales fo- lam concef fit aquam, tanquant-* vnicum e- lemtntum, num Dilium genefim, Thecymqite parentem . Anaximenes cum fuo Dildpulo Diogene Apolloniate, vcluti Idacus Ime- reus, 6c Archelaus Athenienfis ,Socratis Magifter, &c cognomento Phyli- cus , aerem cunetarum rerum principium die Ifatuerunt: Quoniam aer co- trarijs pamm obfiitens, facileque cedcns, 6c qui facile in partes diuiditnr,ad quarnuis for mam fufcipicndam fefe ilhcb accomodac, 6c facile ccdir. Hippafus Methoponuinus, 6c Heraclitus Ephdius cognomento cKtroivot quod obfcure fcnplerit, ignem rerum omnium principium cuexcfunt: quia inter elements, qua; ratione aut fenfu apparent, 6c extant , loco & dignira- te emmet, per omnia permeat, cetera cuntfta illi in pabulum cedunt. Anaximander Miieiius (alter forte ab antea citato) vnura rerum omnium principium, non tanquam limplexelcmenfum, led quid medium inter aqua, & aerem, vel, vt quioufdam placet 3 inter aerem, 6c ignem , quod igne lit denfius, acre verb rarias, pofuit. Reginas Hippus, mixeum quoddam ex aqua, 5c igne •, veU vt alijs placet aquam,& ignem in natuta ftatuitprincipiuav. Hjjvlrima; opinioncs mi- nus a vedtate recedunt, qua n like ,qua* vnicum admiferunt rerum princi- pium,tel\c Arilf. ilb.i. Phyf, c. 6. quia median? illud principium elt magis capax contrarietatum, quaead return genei'atiohes necelforia? funr, quaiii ex fimplicibus dementis vllum. Fucrc inter vctcces nonnuiln,qui plura vno admiferunt principia 5 eaque Qui folum aeremad- mferunt• Qui igntm jolum ad~ imferunt* Qui mixt u ex aere& igrie. Qui mix tXi ex acj ua,et tgne. 66 LIBER PRIM VS finica: vt Zareta Chaldams»lucem, & tcnebras Tub Pams, Sc Matris nomi- ne. Amopides Chius ignem, Sc aerem. Onomacritus ignem, aercm, & aquam. Sed ad veriocem accedamus fententiam, in cuius relatione omniu propofitarum opinionum fundamenta fpotite rucnt. C AT V T V. De Elemcntorum numero exHtppocrate, C5* Arifiotele, N On in confute ilia fignificatione, qua principium,& elemcntum con- funduntur»de elcmento hie amplius agimus *, feci quatenus fimpli- - cis corporis corrupcibilis rationem inuehit. Hippociares fair primus Author folius quarernarij nnmen elc mentor urn akerabilium*, eum fequutus eft Arift.Gal.&: iuxta Gal.mcntem > 8c ipfam rci veritatem, Plato ,vt ex cius verbis, m fuperiouibus allatisdnnotuic. Hippocrates ergo aduerfus alios antiques hb.de nat.hom. fequentiordine quaruor elementa dari dftucide probat. Et primo quidem hac rarionc. Si homo vnico conftarct elemento, non doleret vnquam: probat quod non doleret , qma nihil eflet, a quo do- lorcm pcrciperet,fi vnum eftet: 8c poftco quod doleret, vnicum darctur re- medium . Duplici demonftratione fuum hunc aphorifmum probat. Si ho- mo vnum eftet, non doleret: Duo cnim dolori praeponuntur, fubita nimi- rum mutatio, 8c mntationis fenfus. Cum ergo nequaquam mutaretur ho- mo, non doleret. Non mutaretur, quoniam ft ignis v.g.eft vnicum illud e- lememum, homo, qui folo jgne conftaret, ab igne congenerc, 8c confi mi- ll nequaquam mutaretur * ficun nec ab atomis, ft omnia atomi eftent: Qui enim infinita admittunt principia, alterationem, qua: dolorem infert, pror- fusabigunt. Ergo ex fententiaeorum, qui infinita pofuerunt fimilia cor- pufcula, 8c ex fententia eorura, qui vnicum pofuere principium, homo non doleret. Nam fi omnia eftent fimilia, vniformia , eiufdem natura:, nihil eftet a quo laedcretur,fine ipfum altcrando,fiue continuueius foluendo. Hi .n.doloris dua: caufac ftatuuntur h Galeno. Prxreiea homo non doleret* quia vt dolor inferatur, neccflario mntationis fenfus in corporc Sed nullus talis apparet •, alioquin omnia qua: funt in mundo, fentirent, cum eftent eiufdem natura: cum homine. Ergo nullo modo doleret: Subita enim mutatio, 8c mntationis fabitae fenfus, non a rebus cifdem fed diuerfis fiunt. Ergovtdolor corpori accedar, debet altcrari, 8c fentirc. Altcratio inter concrana oritur. Ergo homo contrarijs conftat. Secunda demonftratio ex cadem fententia fic colligitur. Si homo vnum eflet, 6c doleret *, vnicum eftet remedium. Appofire io intulit: quia fi ho- mo eftet vnum, 8c doleret, vnicus eftet modus inferendi dolorem,* Sc fic ex- taret vnicum remedium: Si cnim mutaretur homo, qui vnius naturae eft, a fe ipfo mutaretur. Quod fi vnica eftet mutatio, vnicus eftet affedusj ft vni- cus affedus, vnicum remedium. Ergo rede intulit, quod fi homovnunu eftet, 8c doleret, quod vnicum eftet remedij genus,* Quia vnica, 8c eflet hominis natura. Dida Hippocratis dodrina fic dariiis proponitur; Homo dolet. Ergo Trlmunu argumen- turn Hipp. caufx dtloris. pluribus vno dementis ccnftat. Antccedens experiemia conftat: confe- quentia probatur. Id pluribus dementis, ijfque quatuor tantiim conftat, in quo conttari) effedus , ijquc quatuor tantiim elucent. Sed in homine qua- tuot tantum varij effedus, ijque contrarij, manifcfte in dies elucent. Ergo homo pluribus dementis , ijfque quatuor tantum conftat. Probatur maior. Contrarij effedus funt caufarum contranarum certa indicia ,in rebus necef- fanb agentibus . Sed in homine contrarijeffedus percipiuntur. Ergo Sc ho* rum effeduum contraria caufa. Probatur minor,turn vltimi, turn primi piacedcntis Syllogifmi , experiemia ipla, qua vtitur codem in lib.conlecu- tuie Hipp.vt fuum probet internum, his veibis: Nunc autem multa haben- tur: multa namquc in corpore infunt, quae ciim a fe mutud calefiunc, refri- geranrur, ficcantur Sc humedantur, morbos panunt. Quare plures morbo- rum fpecies: plura item ipforum remedia habentur. Ecce quam dare often* jlit Hippocr. probando pnmam fuam fententiam, quaternarium elemento* rum numerum : calefithomo , refngcratur, humedatur , exficcatur. Ergo homini ineft calidurn,frigidum,humidum, Sc ficcum. lino exterius in ma- gno mundo talia efte eft necefte. Variarum fane alterationum viciflitudines lapiffime homini contmgunt, fiue is in otio degac, fine fefc exerccat -t fiu nec generatio fatura eft, fi non caiidum, Sc fngidum,huinidum, Sc fic- cura mediocriter inuieem,6c temperate,& nequaliter fe habuerint, fed alteru altero longe praspoileat, Sc valentius irnbecilliori.Non folk fpeciei aut gene- ris faltem fimilitudinem neceftanam efie aftirmat, veriim etiam quaiitatum primamrti fibi contrariarum, inter fe asqualiratem, commoderationemquc-». Non enim dc Anthmetica Sc exada asqualitate, fed de Geometrical ad m- ftitia loquitur.Quod autem nimia quaiitatum inasquahras inixti generatione plohibeatjVt his verbis (fed alteru altero longe praspolleat, 6c valentius im- becilliori) fignificaie voluit patet maniicfte ex lib. r. Aphonf. aph. 61. vbi Hippocrates fterilitatis caufas referens, ait: vteri frigidas intemperies gene- rationcm prohibere: Quascunque fiigidos, denlolque vteros habent, non-, concipiunt, Sc quascunq-, prashumentes vteros habent nam in his genkura-. extinguitur: quas ficcos etiam Sc ardentes habent vteros, paritcr non conci- piunt : nam excefiu harum quaiitatum femen corrumpitur, ob alimenti (id eft fanguinisj inopiara. Idem de viri femine dicendum, quod fi nimis torrefadam fuerit, aut nimis caiidum, aut humidum, 6c aquofum, aut frigi- dum, nequaquara ad generationemidoneum erit. Epilogiftice fuam opinioncm hac fcric confirmat Hippocr. Quaproprer, quomodo rationi confentaneum eft, ab vno aliquid generatum efie, cum nc a plunbus quidera > nifi pr©bam temperamenu inuicem commumonera for- LIBER PRIMVS Conditio tnixtionis (X fJipp«< titafint? 6c paulo poft: Cum igitur talis 6c hominis , aliorum natura fit, homincm non ex vno confiari' clemento necclfarib colligimus , fed lingula., qua: ad generacionem confemnt , vim aliquam obtinere in corpore. Terrio tandem, ex commnni rerum comipcione quatuor elemcnta colli- git Hippocr. Rurfus, inquit,quando corpus humanum interjvnecdTe eft lin- gula ad fuam naturam fecreta reuerti, humidum adhumidum*, ficcum ad lice am*, calidum ad calidum •, frigid um- ad frigidum. Quail diceret, calidum id eft , quod in mixto igneum fuit in mixti corruptione, ad fuam ignis na- turam rcuerti j frigidum,feu quod aqueum eft, ad aquam •, quod humidum ad aerem-, quod ficcum ad terrain. Moments vifuseft hanc habuide fen- tentiam, aicns : Vos aqua, vos telius cunCtos aliquando tenebic. Quodlibet fane nfixtum , vt patet in iigno, quod aduritur, quando corrumpitur, in-, quatuor corpora refoluiturjin puluerem, qui terra eftjin humoiem, qui aqu£ m to ram refer t ,• in fumum, fine fpiritum, qui in aerem,& in ignern , vel in_> quid igni proportionatum. Hrec vt dixi, manifeftc elucent in lignofigni ap- pofito maxi.me verb dum lignum recens eft, 6c fuammet redolet nacuram. Galenus Hippocratis fententiam lib.i.de Elemcnt.c.<;.&: comment, in lib.de natur. homin.confirmar. Qua: loca videas, 11 iubet. Ariftot.quaternarmm elementorum nurncrum,cx duobus capitibus eruit, Primb, exmotu. Secundb ex quatuor primarum qualiratum poftibilibus combinationibus. Dupliccm file, eumque fimplieem motumin natura po- njt; vnumcircularenijcaelo corpon rotundo competenremj alterum verb rebfum, fimplicibus corpoiibus, fed corruptibilibus. Hunc motum loca- lem rectum, quern lationem vocat, quadruplicem ponit, duplicem furfutn vergentem, duplicemque deorfum. Vnus motuum deorfum, fimpliciter ta- lis dicirurjquonia ad mundi medium,vrpote terra locu, omni nifu vergitjbc huiufmodi motiis terra: congruit, quia inter elements fumma grauitate,qux tails perfe&c fimplicis laiionis caufa eft, pollet. Alter moms fimplex deor- fum non fimpliciter, fed fecundum quid deorfum vergit, quia corpus, cui talisf motus tnbuitui:, non eft exquilite graue, vt ad mundi medium cendar, fed ei fufticit, vt terra: fuperficici hareat; Motus ergo huiufmodi aquam no- bis prodit. Similiter morus furfum,in duos diiimitur: quotum vnus fimpli- citer furfum veigit j quia fumma leuitas corpi ri, cui tribuitur, ineft . 4 u- iufeemodi motus, ignem, corpus (implex leuilfimunt nobis indicat, veluti alter motus leuiratem fecundum quid, confequens aerem, qui fub igne fede occupare contcntus ,nonaltius fertur. Libro i.de Gcner.Sc coir. c.3.ex qualitatum combinationibus qua: eleme- taconfequuntur elementorum quaternarium numerum colligit. Sexenim primarum qualitatum combinationes excogitari poffunt j calidum videlicet, 6c frigidum-, humidum,6c ficcum; calidum, 6c ficcum 3 humidum, 6c caii- frigidum, 6c humidum j ficcum, 6c frigidum. Sed dure primae combi- tioncsimpolfibiles flint*,quia impollibile eft contraria in eodem fubieblo compati, nifi in valde remilfogradu. Quare humidum 6c ficcum, calidum 6cfrigidum , nequaquam in fummo gradu, nec picpe fummum,in eodeiru. fubiebto elk poltunt. Ergo quatuor vltimre combinationes poliibiles funt, cum nullaih inter fe incompoftibifitatem inuebant.Ergo ha: quatuor combi- nations primarum qualitatum quatuor tantum elementa in rerum natu- ra elfe indicant. Quodlibet enim eleraentum, duabus eget primis qiialirati- bus i Vna per quam, tanquam per propriam formam ab alio elemento differt, alia quacum vicino conuenit elemento. Hac ratione ignis calidus eft,& fic- DE ELEMENT! S. 69 T ertinvi~> H ippocra. argument* 'Vrlmmru uirtfiotel, arguments Secudmn Ariftotelis argument* cus, fed magis calidus *, id eft in odauo gradu,vt vulgb loquuntur, (Teens verbinfexto. Eius locus vt dictum eft, eft cal concauum. Aer humidus magis qua calidus, id eft in odtauo gradu hum dus, in fexto calidus. Aqua pad mode eft magis frigida quam humida > terra magis (Tcca, quam frigida. Sinceramagiselementafuntterra,& ignis,media autem>& mixta magis, aqua & aer. Vultenim media elementa efle magis impure, quam extrema*, ignem & terrain. Ideoque lib.4. dc carlo cap.4. & f. air, media hare elementa in proprijs grauitarc locis, licet in rei veritate fee undum fe fpeclata nequa- quam grauitent ,• vt compertum habent Vrinatores, & qui fub aqua natanr, nihil prorfris pondcris perfentientes. In aerc verb multb minus. Argumento de corniptionc,& definentia mixtorum corporum in quatuor fimplicia, quo vfus eft Hippocrates, vtitur, & Ariftoteles exemplo ligni &c carnis. LIBER PRIMVS Terriunt Aduerfus antiques vnitatera fingulatitatemue dementi admitrentes, hoc vnico vtitur argumento lib. 5. dccadoc. f. Si omnia corpora Phyfica fiuo naturalia, codcm penitus conftarcnt elemento, eflent eiuidem nature & ra- tionis, eodcmque naturah motu citarcntur, & ad eundem perpetuo locum-, naturahter tenderent, quod experiential penitus reludlatur. Ergo & eorun- dem opinio. Ex didtis liquet, Ariftotclcm fuara fere dodlrinam ex Hippocratc mutua- tum fuifle.Quod cnim de motu dixit,facile ex Hippocrate colligi potent, qui de corruptione mixtorum dum loquererur, ait: Humidum ad humidum,fri- gidum ad frigidum reduci; quod fieri imellex t mcdiantc locali motu ad fc- dcs totaiium eiementorum, quorum partes erant. Qutrttim. CAPVT n. zAntiquisfat is ft, NVncparcftaducrfis opinionibus fatisfacere. Anriquorum principijs opiniones fans prolixe profeemus um. Quid?m cnim om- nia qu$ funt, vnum efle volusruut; Sed in d uerfam, vt diximas, di- ftrabti funt fententiam, licet eadem rationc omnes fuaro aftruant eodem vfi fuerint epilogo.Qui etenim aquam efle lilud vnicum eiementum cenfent (vt optime omniumexponit Galen.lib.i.de ob id hoc arbitral! tur, quod ea denfata , dc quafi c oadta in terrain vertatur; rareUdta verb ac veiun tufa, in aerem : qua:, fi pr«terea magis rarefcat, ac fundatur, in igne tranfit:& proinde,aquam edc eiementum iliud vnicum affirmant.Scd be qui aerem iliud vnicum eiementum efle ftarucrunt, ipfi quoque aiunt, ilium ta- riorem factum, ignem eftici, denfiorem verb, aquam : qui, fi ctiam denfe- ttu magis, in terrain definit. Aiij am cm cum terrain mtuerentur, qu genera comprehcndit: ergo neccftarib coguntur admittere plura entia, ea- * que diuerfa; arque adeb omnia non funt vnum. Si autem illud vnicum ens, fubftantiam folam, vel quantitatem folam fignificat, erit quid coramuno, vel fingulare : Si quid commune: Ergo fub fe plura continebit i & lie reccf- farib plura vno ente admitrenda funt. Si fingulare, vel erit fubftantia fine accidentibus, vel accidens fine fubftantia; Si fubftantia: Ergo tale ens non erit finitum , nec infinitum jcum haec foli quantitati, tanquam affedioncs propri^, congruant. Si verb illud ens eft accidens, iam accidens erit extra fubiedum j quod nequaquam dici poteft. Secundum argumentum ex varia Vnius fignificationc defumitur. Vnum ergo illud , quod admittunt, vel eft continuum, magnitude videlicet •, vel eft aliquid inftar pundi, diuifionis omnis expers : vel ratione omninb vnu, 5c veluti fynonime, vt gladius, Sc enfis. Si illud vnum continuum eft : Er- go erit adu, vel poteftate plura *, quia in infinitum diuidi poteft. Si indi- uifibile illud Vnum eft: Ergo e mediotollunt quantitatem, & qualitatem, 8l confequentcr rationem finui, Sc infiniti j quod eorum dodrinam protinus Vrimutru argumm~ turn ex me taphyf de~ LIBER PRIMVS eucmt. Voluit enim AmMinirurn non etie induulibile,; quia nnitum dici- tur id , quod finenxhabet. Indiuilibiie verb finem’non habc:, fed potius eft finis. Dcmum fi omnia ratione vnum e(Te velinc, in Heracliti fententiam inci- dent : 3c fic admicceie cogentur, eandem protfus efie contrariomm vc boni, 3c mali •, calidi, 3c frigidi •, 3c fic de rcliquis ,• Imb adhuc eandem efie contradiccntium efienciam cogentur admittere: vc non boni, 3c boni, Quaproptcr bonum, 3c non bonum > idem erunt, ac homo, 3c equus. Refponfo ad Anaxagoram, ANaxagone concedimus ex nihilo nacuralicer nihil fieri: Secus tamen efTe cenfendum fupemamrahter: nam anchor naturae omnia cx nihi- lo produxit. Nacuralicer verb ccitum eft * res quafms corporeas non fieri ex nihilo: huiufeemodi tamen res anteqiiam hint, prxexiftere adhi non potuernne :Quarede nouo producuntur,quia de potenna materia: vi effi- eiencis forma educitur , vel ei annecticur, Sc compoficum hide retu I tat •, vn- de materia fola rei produift.e eft qua: praeexiftit, quia ilia fola inter res mace- liales eft ingenerabilis *,& incortupabilis, licet circa ipfamgeneradones, Sc corruptiones fianr. Ad id veto,quod dicebat,omhia fieri ex fuis c6trarijs,facilis eft refponfio; fiunr enim* vc voluit*contraria cx conrrarijs. firgo fi de nouo fiant*non pra> fuerc ancea cum fua integritate, vt voluit Anaxag. Contrarium enim ex con- trario fieri, non eft vnum fieri frigus nunquam fic calor, fed fub- iccftum,quod fuit frfoidum, nunc caletiscaufaeope cahdum euaditjprteex- pullo tamen, Sc praniMto trigore. Ariftot.lib. i. Phyf.varie Anaxagoram torquet, prim6 * quod propofnerit infinita numero , fpecie , Sc . Infinitum enim, vc fic, incognitlim eft . Quare compofita omnia nobis incognita client, vc qu$ cx infirikis diuerfie fpeciei compouerencur. 1 Denique Anaxagoram argu e* quod partes infinitas compoficorum* nulla limicaueric, aut definiueric termino magmeudinis , auc patuitatis. s Rurfus ip mm Anaxagoram caxat, quod omnia in re quauis ineffe arbi- tratus elfcc •, hoc enim falfum eft. Nam ha5c portio aqua: quacuor vneiarum V. g. res finica eft. Sed finitum corpus a rimro corpore abfuraicur: id eft per fecreiionem corporum finitorum ab ilio corpore finite , illud idem finitum corpus tandem exhaurietur: ita vc nihil eius amplms fupcrfic exhauricn- dum. Ergo reete infertur quod vnumquodque in vnoquoqueindie nequir. in re aucem finica, concineri non poflunt infinite partes aliquota:, Sc aliqualis tnagnimdinis. Ergo facile exhauritur quantiras ilia quacuor vneiarum aquae* aut vneia vna carms *,quoniam in vanas fedla partes neceflfatio ita minmcui; vc tandem e wane feat. • ; <■ Ad Pjthagoricos, Platonem, Leucippum> & Democr at urn* Pythagoricorum opinio, meo u r.cio refpofionem minime meretur. Nam numeri accidentia funt rebus cciporcis hue incorpuieis , cx inreile&us DE ELE MENTIS. noftri operations aduenietia. Numemm intelligo numcrantem *, nam res k parte rei praxxiftentcs, quia idoneae func, quae numerentur, namenis nu- meratus appellantur. Cumigimrr'cs ab intclledtu noftro minirae depcn- deant, necelTarib eas confeqmtur nuraerus •, & per confequcns principiorura rationem vindicare non poftunt numerij cum res pra:exiftere,antcquara nii- mcrencur , ration! prodnus congruura fit. Piateiea nuraerus, tametfi infinitus naturaliter efTet, oculi formicae ma- gnitudincm nunquara coagmenraret. Ergo multo minus magnitudinenu round o > mundique partibus debitam. Eodem modo ad Platonein refpondendum, fi verura efTet , ipTum veiled omnia ex fuperftciebus,lmeis, aut figuris , cifque indiuifibilibus componi, vt ei tribuere vifus eft Arift. Quamuis Plato in Timaeo, quatuor elemental Hipp. imitatus, admiferit: 5c ei And. argumentum , ex motu de- fumptum , ad quaternarium clemencorum numerum probandum eripueric. Democriti, Leucippi, 5c Epicuri fentcncia candem patirur ccnTuram_.. Nam atomi ,Tupcrfides, lincae, 5c nuraerus indiuifibilia ex fe, 5c natura Tua dicuntur, 5c funr. At indiuifibile mdiuifibili annexum non facit maius. Er- go nec burned , nec lincae, 5c fuperfidcs * ncque tandem atomi. Magni- tude quidcra fenfibilis corpomm naturaimm, vt locum dreumferiptiuum occupent, 5c eorumdem penetratio impediatur , vrque in ijfdem primarum qualitatum temperies (vel ipla? primx qualitates, vbi temperamentum defi- cit) hinc indc ad adliones edendas dilacecur , necefiaria eft . Tandem fi ex a to mis, aut indiuifibilibus omnia componerentur, nuPura prorfus efTet co- tin u urn, fed omnia client contigua. Nam ira fe habent indiuifibilia qiiieuis* 5c praecipue atomi, qua: inter fe contiguitatem folam obferuare pofTunt. , Galen, exemplum lib.i.de element, c, i.5c 3,optime conuincir, corpus no- ftrum ex atomis non efie concrctura. Si quis curcm acu renuiffinia pungat* dokbit animal. Supponamus acus mucronem vnaiti atdguTe atomumj hare atomus impenetraailis eft,do Tenfus omnis expers. Ergo fi aromis eonfta- ret, animal non dolcret: vt enim doieac, pati deber, mediante aliqua, 5c riufus imprcfTum ei, vi mutationis, affedtum perfentiie. Vrriufq*, verb iftoium atomi funt expertes. Ergo fi acus vnam tantum atomum pu- pugerit, nequaqium animal dolcbit. Idem dicendum, fi plures atomos con- ring at acusjnam tunc eas loliirn diuidet,co modo, quo lapillorum aceiuum, vci duos digitos lefe contingcntes . Plura qui defiderat, Galen, ioeis citac. adeat,qui Athenaeum arguit,qucd quatuor elemenra non Tub- ftantias efTe voluerit. CAP F % VII. In quo recentiorum quorundam argutude igne retunduntur. POft Hippocratem Plato, Ariftoteles* Galenus, 5c plerique ,ac Philofophi ho nun veftigijs haerentos quateruarium elcmentocum nu- raeruavglobo&m aliqualitet figuram occupancchts aftmunt, Talircr, LIBER PRIMVS vt ex h’s Aib!unaris mundus coaiefcat, vcluci omnia corpora > quae in Elc* mentis verfantur. Non defunttamen , quicontradiccndi ftudio, inancmquc famam aucu- pandi, pcrciti, hunc numerum afummisillis Viris conftinirum, minuero comendunc. Inter quos non vitimum fe cxhibec Hieronymus Cardanus litno prime de Subtil. Qni e Luna: concauo ignis clementum prorfus exclu- dit, in hoc aberranrium quomndam Vetcrum opinioncm e tenebrb crigens. Ex illis enim nonnulli folum ignem noftratem, vcl eum, qui in fubterraneis locis gigniturconcedunt. I n terras centre, & mundi medio, ignem ccnfti- tuebant Pytbagoricutefte Anftotele lib. i.de carlo c. 13. Vnde locum prarfatu ignis,Iouis cuftodiam,& torius mundi focum efte ftatucrunt: vt habet etiam Piucarchuslib. 3-de placitis Pholofophor.cap. 11. Aliqui exijs , qui fupra aerem ignemdenegabant, carleftia corporaignea eftecontcndebanr. Obi jcitur ergo pcimb. Si ignis fupra aerem ciler conftitutus, cum ex fua natura,ratione intenfiftimi cakms,fit film mar voraciratis, torus mundns fub- lunaris inccndio flagraftet t nam neceftari 6 quar ci vicina funt ei in pabulum ccderent, 6c ijs abfumpris remoriora, vfqncquo terra ipfa, aeris 6c aqua: mo- re, flagraret.Hac enim ratione Anft.lib.i.meteor.c.3.vfuscft,vtprobaret car- left ia corpora non efte ignea. Refpondetur ignem in Luna: concauo pofitum, ncutiquam Jpofte reliqua clementa inferiora abfumcrc. Primb quia eft in materia rariflima, quar rali- tas aeentis vehemendam pliuimum obtundic. Secundo > quia ft quam ha- bet adHuiratem, earn frangit, Sc refrenar in flux us duoruin aftrorum Saturni, 6c Lunar, imb Mercurij. Ex Ptolomaro enim. 1 Quadriparr. c. 4. Planetar fi- ne errantia Sydera quatuor clementorum virtutes (meliori quadam nota-. quam cadem clementa) in fe cohibcnt. Vt Sol, Sc Mars igneam virtutcm_4 Iuppitcraeream*,Mercurius aqueam iSamrnus tcrream.Omnes in confeftb babent, Lunam etiam humidam efte, Vnde a Galeno farmina, Sol mas,nun- cupantur. Hific eft, vtcxleftiunvcorporum imperio, fubiunarium corpo- rum vehcmentia,fi qua: fit,rctundi poftit. Sed ad carleftia in hoc cafu reem'- rcrc vanum eft. Nam ignis clementum inftai hypocaufti fe habens, ncqua- quam cadem vehementia, qua noftras, denfo fubicclo immerfus, agit.Ter- tio contiguus aer fuac humidicatis vi, eiclem igni mulro ration, potenter rc- luClatur,Sc obftat. Nam fumma humiditas, qua acr pollct,igni vehemcn- tcrobftar, maxime verb , quod rahs humiditas in denfiori corpore verfetur, a frigidiftimo humidoque corpore, aqua, fouratur., Sc fua ratione pixfertim aquca frigiditate fota, ad renirendum, arqne, ac ignis, etiam denfae materia:, inexiflens, ad agendum, idonea fit. Vt enim caloi, Sc fiigus ad agendum, humiditacem, Sc ficcitatem exuperant, fic ficcitas, & humiditas ad reniten- dum ,illis prxccllit *, minus quidem calor ,Sc frigus obfiftunt > quam ficcitas, Sc humiditas, ficuti hx ambar illis remiftius agunt •, ira vt refpcdu iliarurn-, qualitatum, vrpore vehementer agendum, palTiux dicantur. Ad Ariftotelem facilis eft refponfio. Vetocongruumeft,quod corpora-, cadeftia, fi ignea client, ratione fu? denfitatis, & exceftu mol.s, eiementarem mundum iampridem abfumpfiftenr •, Secus verb ignis, vrpote matedam ha- bens raram, Sc molcm perexiguam tefpedu cadcftium corporura. Aftra-, verb fiue errantia fiuc fixa, compa&a funt, & folida, Sc in magno numero j atcue adeb vchemenuftimum ex fe cffundcicnt in Sublunarcm mundum ar- dorem. Terra fane refpedlucxli, pundi inftarfe habet, quod euidenter patet,eb quod ipfa aftra cslis fixa,erramiaque ex parte, terra:, magnitudiiicuo . . Igmsiru wmdimt- thagoncts, ™IC Selutio. TUnetjt element*- ri virtutc %ollcm, autho- ntAterru BE ELEMENT! S. mulrotics exorbeanr. Nam quxuis ftella primx magnitudinis terra magni- ludinem continet cennes, fepties, & amplius. Quxhbet ftella fecundx ma- gnitudinis , nonagefies, Sc amplius. Quarlibet ftella magnitudinis tereix, fe- peuagefies. Sc bis, Sc aitiphus. Quaruis quartx magnitudinis quater. Sc quin- quagefies > Sc amplius. Quarlibet quintar magnitudinis ,trigefics fexies, Sc amplius. Quxlibec fextx magnitudinis , decies, Sc o£Hcs, Sc aliquid ampli- us .Inter eirantcs ftellas, Saturnus terrx magnitudincm continet nonage- lies , Sc fcmcl. Sc aliquid amplius. luppitcr nonagefics,quinquies,&: aliqu ci amplius. Mars terras magn tudinem fcmcl continet, 6cpixtcrea aliquid amplius. Sol verb terrx magnitudincm continet centies,fexagefics fexies, Sc aliquid amplius. Terra verunramen Veneris magnitudincm continet ter,& feptuagdies, Sc aliquid amplius. Mcrcinij verb magnitudincm ducenties decies,Sc nouies,Sc amplius. Lunxvcrb magnitudincm continet terra-- rngciies nouies, Sc amplius. Verura fi fixx omnes ftellae, qux innumcrx funr (licet maioris not.c ftelix ad numcrum raiilenarium, Sc viginti duo reduxe- rint aliqur, veluti tempore Plmij ad numemra 1600. vt ipfe reftatur lib.i.na- turalis hift. c.41. )aflerente id Ariftot.lib. 2. de carlo rcx,6i.&;lib. 1. meteor, c. 8. Sc Sacra pagma Gcnef. c. if. Sc 21. Sc Dma Auguft.lib.i6. de emirates Dei c.23.3c erratic* (tell* fimul ignex eftent, iam pridem mundiis inferior circumambicus vndique cxlo jfuilfetconfumptus. S t cl tar im magnitude in ordim ad terram* Obijcitur fecundo, polito quod elementum ignis rehqms luperemincret, iam diudefedu pabuli marcefccrer, Sc tandem intercidiflet. Refpondetur ignem in fua fphxra pibulo non egere ; nam ibi extenfus ab ambientium imuiijs non ita infeftatur vt ignis noftras, qm ni pabulo perpe- tuo foueatur, a varijs iniurijs rerum ambientium facile extinguecur. Ignis quidem elementaris, fibi ipfi vndiquc vnitus,melius fe tuetur,quam nollras. A quidem corponbus non mulium afficitur, Sc aerem contiguum, rationc calons amicum ctiam ille corpora cormptionis,& pri- marum quahratum experna,ncqnaquam afficit: aeris ramcn portionem ali- quamaiiqnotics in fc conuemt, in aeremque vicilfim, maxime veto hyeme* iliius portio degenerat. Secundaut obieflte. Selma* Tertib, Hippoci.lib.de flatibus, veluti Arift.lib. i. meteor.c. 3. nobis op- ppnunt i quia ille totum fpatium inter cxlum Sc terr-am intcrpoficum,acrc repieri contcndu: hie verb caiiuem commemorat fenrentiam, Sc vlccrms dc dementis hxcdicit. In medio igirur& circa medium eftgrauiflimum , 6c frigididimum fegregatum, terra, Sc aqua. Circa hxc autem, & atcigua his, -&acr, Sc quod propter confuetudmcm vocamus ignem; non ell autem-. ignis. ExcelTus enimealidi veluti feruor eft ignis, vtloquitur Arillot. Rcfpondetur Hippocr. nomine, mneft, fpiritus, aerem fimul Sc ignem fmflfe compiexura. Nam,qua potuit,dicendi brcuicate de rebus pie- ni'que locutus eft: ncc ignem il{e denegauie, cum ipfum, vt quartum eleme- tum admiicrit. Anftoteies panccr cap.cir. ante Sc poll citata verba, quatuor admitcu elementa, quorum duo fuperiora, ignem , Sc aerem, circularucr ad carh motum mouen alferit. O'o quam caufam nubes in acre non concrefcc- re elicit. Omnia enirn quatuor elementa, fphxnca rigura gaudcrc inquic • In pimcipio cciam cap.ait: Oicimus itaq; ignem, Sc aerem, Sc aquam, Sc ter- rain fieri ex fe inuieem. Hare omnia, Sc quae alibi dixit, fans indicant, ip- fum , ignis clcmchtum in m.xtisadmictcre, Sc in fupremo mundi fublunans loco, quatenus vna cum careens dementis eundem fubidnarem mundmiu compoait. Rede ramcn umuit, iliud ignis elementum, non oiooiie voca-* Terti > ob didam achuitatem, quam fignificar, huic propne ,eleraentan impropne adaptarum fair. Eft enim « vp , teftc Plat one in Cratilojvocabuium plane barbarum ,8c non gr*ciim.Confrieuimiis ergo hoc idem vocabulura ad quartum elemenrum exrenderej ad quod quartuin clementum,ait Anlloteles ignem fe habere, vt glades ad aquam. Ex qui- bus ad hue verbis res manifeftior euaciit i nam yr glacici nomine concretam aquam, & vehementer frigid am intellcxit, fic proprie nomine ignis noitra- tem vehementer aibuum, 8c crafTum, Certum quid era, eft, clementarem ignem non yrcre. Memini qufeiem Pli- nij, qui refert in cmuldam mentis piajexcelft apice per torum annum cinc- rem integrum, ctiam ligillo obfignatum,?andem, quam in pnncipio,obfer- uave integntatem;quia mentispia* ati cacuraen, ignea regione circumam- bitur. Cuius rei indicium , quad eb confcendences ipongiara aqua frigid a madefadam in ore, vei circa os geftenr, vc dereda aeris aqueus vapor igne temperatus infpirctur. Nam fine acre , vel re aliqua aeris vicem gerente,ho- mo viucre non pellet. Corpora tamen afcendeutuim in montis cacumen a fpharra ignis minime aduiebancur. Non eft quod S cram paginam nobis obijcianqfatemurenim Moyfen ter- rain folum, dc aquam , tanquam icnfibilia corpora, nidi populo obtrudere. Non proinde tamen intcrendunnaiia duo elemenca ab co fififle omifla,vi in- ter plurimos aJffirmat D. Damaiccuuslib. z, Fidei Orcodoxa: cap.y. S. Bafi- lms Hcmiliaz. de raundi opihao, Vr litem procul abijciam, caeca mente ignem ab elementorum numero fe cludimt, fi ipfa euidcutia contrarium fuadet. Quis obfccro mente prar- cluius, calorem in mundo fublunari non admittit: Quis denique non videt omnem ignem ab aeris natura diicreparc ,8c (urfrim (uopte ingenio era ns aera penetrate ? Quis ergo tarn obcufi erit ingenij, vt e fuprema fublunatis mundi lede ignis elementu’n exterminet ? Prarcipue cum eius adiiutato, cundapuliulent, amplifkenair, 8c vcluti Lydio lapide examinentui. Eft eni;n rations lu 8c aqua, admittancur, admittenda necelTano oppofita caluia, n,ms,& aer in cmincntioribus raundi fublunatis partibus. Calida enim ,& tenuia ex natura fua leuia tfriu . Ergo pofitis in mundi medio dementis grainonbus, aduetfa in uipcnoiibus repani debent: prout placuit Auft. mu ins in locis, bv pnecipue fro. i.Meteor.c.z. vbi de carlo , 8c quatuor dementis nnmdunu comppncntibus hare habet; Quomam enim dcterminatum eft prius a nobis, vnum quidem pnncipi um corporam , ex qmbus conftat circulaliter iatorii coiporum utura . Alia aucem quatuor corpora piopter quatuor principia, qu omm duplicem efte dicimus raotum, hunc quidem a medio, ilium auiem ad medium: quatuor autem exiftenuOiis fris, igne, 8c aere, 8c aqua, 8c omnibus qm *>m has lupereramcas elk ignem, fubftans autem terrain; duo autem, qa* an ipu, ms prop omonaLcei fe habent: acr enim igur eft propiu- \jfvp vox harbara, Seta tie. Jgnu nm~ m& tnftar. DE ELEMENT! S. quior > quam alia •, aqua autem terra?, Qui itaquc circa terram eft torus mun- dus ,ex Ins conftatcorporibus >de quo accidentes paftiones dicimus eftc_> fumcndum. Eft autem ex ncceflitate conrinuus quodammodoiftc fupeno- ribus lationibus, vt omnis ip fins virrus inde gubernetur. Vnde enim motus principium omnibus ineft ,• illam caufara putandam primam. Hadlenus rile per fc clarus. C A P V T VIII. In quo Ohiefiiones de (*Acrepotifstmum dtluuntur9 A Rift. lib.?, de gencr. c.i.& lib.4.mereor.c,i.ac alibi cuilibet elemen- to duas tribuit primas quai rates. Terra, inquit , ficci magis quarto* frigicii pauiccps eft: aqua trigidi magis > quam humidi: aer humidi m igis > quam calidi: ignis calidi magis, quam (icci. Ex hac Anft. dodrina duo infern poftunt Prmium ,duas qualitates primas ftngulis dementis eonuenire: Secundum ,vnam harum quaJirarum per fe in fummogradu clemento eonuenire, alteram verb in remiffiori grad u, fine alterius mixtione. Primum per fe planum eft : nam elementa propter duo in mundo pofira-# funt: Primb 3 vt mandum integrent; Sccundb, vt ex ijfdem mixta coalefcar*, vt mundi integritas feructur,elementa fibi cohsrere debent. Ha?c adhae- fro non nifi cognatione quadam interccdente perfeuerantiam poftidct;co- gnatio ilia, per ea , qux alterationcm facere poftunt, primas qualitates adi- Uas maxime fieri debet: cum alterationcm pariant. Mine eft Vt ab A uthorc naturae elementa rede difpofira fine: cum ratione frigiditatis aqua cum terra focietacem obferuet 5 ratione humiditatis curn acre; aer ra- tione caloris ,cum ignis elcmento:ac ignis tandem,licet in fup emo loco po- ficus , ratione f ccicatis cum terra ei oppofira5& ratione calor-s cum acre. Si huuifmodi focictars vinculum dementis infitum non diet, vix fefe in vni- vrerfo compaterencur. Alia autem qualitace a fe viciflim diftinguuntur, alio- qum omnia eftent v nius nature, & vnicum dement urn, vt quibufdam an- tiquis placuic. Sed quoniam elementa in fe inuicem conuertuntur, &: ex ijs perfcdiora«, corpora mixta efficiuntur,ncceftari6 duas ijs inefte primas qualitates confen- taneum fuir. Vt in feinuicem agant, debenc efte concraria. Sed vt vnuiru clementum j facilius in fuura fymbolum conuertatur, neceftanb debet ha* here qiulit 'tern cognatam aer ideb facilius in ignem, quam in terrain, c'ui per duas qualitates aduerfatur, conucitttur •, veluti aqua in terram auc acre, quam in ignem, cui etiam duplici qualitace contranatur, Vt demcp ex de- ment'rum aiutua adione & readione mixrum refultet, omnimoda contra- rieras acleftc non debet. Alioquindifficulcer,&: rarb contingeret genera- tio m.xn: nam fi rortius contranumaliud conuinceret > fimplex ficret gene- ratio > Sc non mixeum, auc mixti generatio, Quare ad mixti generationcm, preter contrarias qualitates > cognare etiam neceftanb inteiccdere debenr. Ac proinde quodhbec clementum bmas qualitates,pumas»preter grauita* Propter duo eleme tacreatn-f Junu El eme torn Jocietas,at- que atum cejjana. LIBER PRIMVS tem, leuitatemue, anciilas, habcbit. Grauitas cnim, aut Icuitas ad genera* tionem necefiarm eft iquialano, fiuelocalis n otus, qui ab his manat ,ad generationem neceftarius eft •, vc habet Arift. hb.z.dc gcncrat.c.io. Lacio e- nim, inquit, facicc generationem inceifanter, quia adducic, Sc abducit ge- neratiuum. Vnuquod~ que eleme~ turn habet vnam qua- Ittatem in [ummorfl- ter am iru remijfo. Qubd vna prsdidamm qualitatum in fummo gradu infit elemento > non eft dubium: Nam qualitates prims in fua perfedione, 6c fupcrlatiuo g radw alicubi efle debenr: Non alibi, quam in dementis. Ergo in his nccefiarib, fi fuam obtineant puritatcm,repenri debenr. Quod denique vna primarum qualitatum fit altera in quolibet elemento remiflior, patec ex Arift. fupenus citato, qui ait, terrain efle magis quam frigidam, & ita de rcliquis. Rurfus fi qualitates efient in fum- mo gradu, in quolibet elemento, nulla qualitas dfec peculiaris vlli elemen- to i quod enim commune eft rebus fpccie diftindis, ncquit efie propnum. 6c fic humidiras non pnagis aqua:, quam aeri, nec huic, quam aqus com- peterct. Idem de alijs dicendum, Quod tandem ilia qualicas lemiiTa elemento infit,finc contraria complcn- tc tota latitudinem odo graduum,etiam cx Arift. patctjquhvc ex didis con- ftatjduastantum qualitates cuihbet elemento tribuic: Contrarias etianu* coniugationes frigidi; 6c calidi, huraidi 6c ficci, e medio tanquam impofti- biles fuftulit. Lib. aacem z. de gener. 6c corr.c.4. loqucndo de gencrationc clemencorum ex fe inuicem,a(Terit, vhum clcmentum cx fuo fymbolo, quixti difTymbolo faciiius gencraii*, quia faciiius eft, vnam folam qualiratera,quam duas vincere: aer v. g.;vt in ignem conuercatur, lufticic tantum, vt aeris hu- miditas abolcatur *, vt aueem in aquam roucctur, ems calorcra aboleri fuffi- cit: vt ignis in terrain , cahdicas fola adimitur. At verb in aqua: in igncro* conuerlione, ambs qualitates, frigiditas , 6c humidicas fubftantia: aqua: eri- pidebeuf, pnufquam igncamdilpofitionem fulcipiat. Si verb in tali con- tiidu, ignis fimul >6c aqua corrumpereotur,inac aer,& terra nafcercncurj hcuti vice vena ex aeris, 6c terra:, in fe inmeem agendum cormptionc,ignis 6c aqua generarentur, ft cafu condngat talcm ricn confiidum inter elcmen- ta diTyinbola: non vulc tunc duo alia elementa fimul in de nafei,- led vnun, vel alcenun: v.g, ft terra, 6c aer in fefc agant, 6c vnum in almd non cornier- tatur,fed akeruuum corrumpatur, inde aqua, vcl ignis lefulrabit. Nam fu- perftite ficcitate terra:, 6c aeris calure, ignis fief, vel permanence aeris humi- ditate, 6c terra:, frigiditatc, aqua exinde nafcctur, Texcnm Arift. quifqi cU- Jn quints ilemento duo. tatum friina qua- litotes repe riuntur, rum repenct. ... , r. .. . Concludendumergo,m aerc v. g. nonrcpenri duosgradus fngiditatis» vt ex InsjvS: fex gradious calons,odo graduum pienicudo vna cam alijs oito gradibus humiditatis emprgat. & H»s fic ptxhabicis multi mulca, de aerc pnccipue »moucnc. Obijcic ergo primb Vail iiius lib.r.Controuerf.c. 5. aerem habere fibi co- genitam Vnam iolam qualitatcm, humidkatem videlicet, caiorem verb, 6c tnCTiciitatcm in squall gratia. Galcnum. pro fe citat, hb.8. de vfu pare. c. vfu refpir. 6c nb. quod anmu mores \ licet ipfe teftccur, Galen, ni- hil certi hac de re dccreuilTe, fed vifum fiufie media mccdcre via inter Reri- patecicos, 6c Stoicosj quotum hi rngidum die aerem concendcbant, 1II1 ve- rb calidum. Vallefius ergo in calorc, 6c fngditate aerem tacit temperature; fie life ar umcntacur: Quod facile eft ad altcrutrum extremorura tranfrau- rabiic , n?ua vuiuique eit expers j nam quod couaa alter© eft fua natura af- D E ELEMENTIS. fedum i difficile ad aliud, quod eft illi contrtrium ,trahitur. Proinde fym- metra corpora funt ad contrarias irutationcs apeiora, vt docet Ariftot. Sed. f.Problem. n.Propterea quoque oculos fine colonbus oporcuir efie, Sc in- ftrumentum tadus temperatiflimum. Scd aer facillime, ex leui etiam cau- fa, de calido tngidus f z,Sc dc frigid© cahdus *, Sc ex mediocribus occafioni- bus, nunc calidilfimus eft, nunc; frigidiflimus , rc in media hyeme vix pof- fimus frigus perpeti j Sc in media aeftatc ealorem \Sc in autumno alrerms ho- ris, raodo calidus, modefrigidus manifeftc efle fentiatur. Eft ergoprocui- dubio narura fua, neque calidum,nequc frigid um, quod cam facile ealorem induit, & frigus. Secundo omnia medicamenta acrca natura cenfenrur a Galeno , Sc tota_, mcdicorum Sckoia temperament© xqualia: vfquc adeo vt in officinis non_, tarn Tint medicamenta, quam materia, confingendis medicamcntis apta, li- quidis oleum, folidioribus cera.Ergo iam non folum Galcm ha?c eft opinio: fed quae 6c Philofophicis rationibus,& operibus mcdicis cofirmacur. Hadc- nus Vailcfius. ibitftt*. Sed mco iudicio multis nominibus arguendus eft. Et in primis quod af- frrract Philofophicis rationibus fe fuam roborarc fentennam , cum in hoc maxime aPhilofophia deficcftaf, vt ex Ariftot. 5c omnium penc dodrinaa mbis fuperius commemorata,cui Vailefius aducrlarur, conftat. Rurfns luaior prrmi argumenti eft falfa, gencralicer Joquendo. Hippocr. cnim lib, C. Epiciera.& Galen.ranquamcertain,6c indubiratam dodimam promul- gant, aquam illara efie leuem, 6c optimam, qua: facile frigefeir, 6c ealefeir, quxque nullum pcculiarem faporem contraxit (quam ideo dukem comma niter vulgus appellat, ctfi infipida fit, 6c omnis faporis expers). Sed quis ideo tarn hebetis ingenij aftcrerc audeier, aquam efie fine nariua frigidiratc, fed frigiditatis expertem, vel in calore, 6c fiigidiratc temperatam? Nemo lane pra:tcr mfipidum ,&:in Philofophia leuicer educatum, Namomncs quot- quot funt Philolophi, & Medici, aquam frigidam efie concludunt; imo ve- to mixrum quoduis infipidi faporis parciceps, frigicium dicicur, 6c eft; quod in eo aqua: clcmencum carterispra:cellat. luxta ramen Vailefijargumentum, aqua efiec temperata, vel caloiis, 6c frigons expers; quia facile nunc ad fri- gus, nunc ad ealorem ei oppofitum ,tanquam ad aliud cxcremum, mutaturj imo folia papaueris, 6c ladluca:, qua: in quarto gradua Mcdicis frigida ccn- fentur, efient rempcraca refpcdu ligni quercini, vel ec abictinkqma prom- pnus calefierent, 6c refrigevaicntur, ob iui tv nuitatcin, quam crafia ligna_>» ctiara natura fua caiida. imo verb guttula at ua: cidus in ignem conucrtere* Jtur (pofito etiam quod huiufmodi gutta efict pura, 3c fincera aqua, 3c con- fcquenter in odauo gradu frigida) quam piadida ligna \ quia ob fui tenui- tatem facile vndique ab igne comprehcnditur, illuftracur,penetratur, & per- nadicur. Ergo per fe Vailefij arguraentum vtpote omni bonac Philofophiae aduerfum, ruit. Farcor quidem , Galen, de temperatis temperamentis ad dus italoqui vd Vailefius reculit: Scd tempetatorum ,mixtorumque ad vn- guem corporum, facilcm ad extrema prolapfum refpedu intemperatorurn, ad fimplicia corpora transferre, eft ab omni ratione alienum: cum elemen- ts ob fui tenuitatem, vel paucitatem, facile ab alijs aiterentur: temperate autem corpora, propcerca quod fccunduni nuilam qualitatcm primam, qua omnem nimis remifi'am, 6c veluti dc mottuam habent, multum obfiftant. Secundum Vailefij argumentum ctiamnum prae imbecillitate fponte ruitj Ait eniiu Gaicnum, 6c toum SchoUm me die am veik acre* Medicamen- Stlutit* sJhtfa 8o LIBER PRIMVS ta efte acqualiter tempcrata. Dupiiciter fane in hoc peccac. Prim6, quod mix- turn perfe&um ftmplici elemencoconferat: nam pofico quod aerea remedial eftent tempcrata xquahter, non proinde aer elementum, &: fimplex corpus eftec temperatum i cum temperamentum foli mixer competat. Secundd, Ga- lcnoaudadberimponit,quinufquam talem habuit fentendam. Quxenim calida funt , 8c huraida, aerea dicuntur, 8c a quibufdam tempcrata Et ft ali- cubi vifus eft Galen, hoc aftemifte, id non dixit, quafi veliee aerea compofi- ta efte xqualiter tempcrata,fed refpedtu noftri,&: fecund urn opinionem quo- rundarn antiquorum tcfpc&u noftri, qui cum cahdi fimus & humidi, ca- lidis8c humidis maxime fouemur, .Scad natiuam temperiem fxpenumero reducimur. Nam vna cum hoc temperamento, vita maxime permanet. Se- cundum opinionem denique quorundam antiquorum , vt lib. i. de tempera- ment. Galen, refert, temperamentum calidum 8c humidum,xquale ad pon- dus dicebatur. Quorum tamen opinionem Galen, iure refellit: eo cnim ip- fo quod mixtum aliquod aerum, fiue calidum , 8c humidum dicatur, xqua- liter temperatum efte nequit. Nec minim cum aereum fit, 8c nominctur\ quoniam m eo aer reliquatria elementa in commixtione excedit,ratione vir- tutis: nam quoad fubftantix molem, omnia pene mixta , plus tenx , quam alterius element!, continent j quod ex hac,«5c aqua corpora potiftimum_» fingantur. Aer ergo, licet ob Solis abfendam frigefcat, non proinde ex fua naturae calore(deftirutus eft; nec etiam , quia aer vi ftabelli audtus, femoto eo, qui nos ambiuit, 8c noftra exfpiratione calefadlus fait, nos refrige at. Aer emm calidus eft, vtex ipiius leuitate, 8c raritate colligcrc licet; quia tamen hxc qualitas (calor videlicet,) eft ilia, qux fe haber confequentcr *, vt loquitur Ariftot. ad humiditatem, qux eft veluti intima eius proprietas •, non eft mi- rum, ft faci lifts in acre vincauur , quam humiditas. Ergo quia minus cali-» dus eft acr, quam humidus, 8c quia tenuis , 8c rams, facile alienas ambien- tium elemencorum itnprctliones fufeipit. Habet emm a parte inferior! aqua, 8c terrain , vnum conficienres globum,quas vndique circumambit. Sed hxc ambo elementa frigida iunt. Quarc cum aeri femper aiiquid horum ftc commixtum, cumque ijfdcm lempeu coatiguus fit, non mirum , ft hoi unu impreftiones facile fufeipiat. Sufcipit rurfus facile ealorem, eftm in fe cah- dus fit, & rams •, 8c quia ab igne ambirur, 8c igneas cxhalacioncs habet com* mixeas, 8c ei calor ex radiorum Solis in terra icfradtioueftacilc commumca- fur: quod hxc refradtioin iplomet magis quam in terra fiat, licet in terra5 fuperficie, Alia etiam accedit caufa , cur aer»quam rcliqua elementa, facilifts mute- tar: quod videlicet in magnitudine tcliquis element's longe impar fit. Mi- norem porrb molem habet, quam ignis, dcmfenoia duo elementa. Erie- mentorum magnitudmemcxplorarc perdifticile iudicat Ariftot. Mathcma- ticis tamen coniedtnris, ignis profunditas,ftue Diameter ftc habet: 12.0578. id eft centum viginti millia , quingenta, feptuaginra odto milliaria, enume- rando ninurum fpacium quod rnterccdit inter lummain akitudmem exha- iacionum, 8c Luna; concauum. Jgnis dia meter. Trojundi— tat diameter aeris. Prol'unditas due Diameter aeris quinquaginta raniu, & duo milliaria con- tinetjinchoando nimirum a facie terra; ad cenniniunalcefus cxhalanonum, id elljitd lubitmiorem locum ad quern ieruntur exhalacioncs, ex qmbus pia> fcttim Comcca: geneiantur , Exiitmunt Matheniatici, afeenfus exhaiacio- num, (3c Cometarum cite fupeaorcm aeris termmum \ quia 11 altior aur pro ■ DE ELEMEKTIS. fundior effet > Cometx ad eius terminum afccnderent. Scd non afcendunt, nec vifuntur vltra 5 2. milliaria, vtgcometrice probamnt Vitelliolibro 10. propof. 60. Perms Nonius iib.de crcpufculo. Alhafenus lib.7. fax Perfpe- diux, qui omnes totum illud fpatium ad amuflimcmcnfi funt. Qui dent!Ha bolide, Oceani alritudinem fine ptofuaditate cxplorauerunr, earn duo aut tria milliaria non exccdcrc comperti funt. Loca quxdain exci- jpiunc, quorum vada nondum etiam longioris bolidis ope reperta funt, prcpc nirairum Sueuica littora, vbi ob maris profunditatera ftationarix naucs, non anchoris, aliarum more, fed anulis ferceis filbuntur. Et in mari Politi- co, reference Plinio iib.i. naturalis Hilb. c.101. ex aduerfo Coraxorum Gen- cis, alia pnuata loca vcrfus vtiamque Indiamab Hifpanis reccnfentur. Pii- nij verba fic habent: Alnftimum mare quindecim ftadiorum, Fabianns na- dir. Alij in Ponto ex aduerfo Coraxorum gentis (vocant Bathxa Ponti) tre- ccntis fere a continent! ftadijs immenfam alritudinem maris tradunt, vadis nunquam reperns. Ha£tenas Piinias, cui multi nautx Hifpani,in nauigado- nc ad vtrafque Indian, conformes funt, Terrx profunduas fine Diameter iuxra tecenriorum Mathematicorunu fententiam continet 6070, milliaria-, fecundum Alphraganum (3490. Secun- dum Pcoiomxum 71 Hipparchum magnum Mathcmaticum_. reierente Pli.no 11017. id ell, vndecim mill a feptendecim milliaria. Secun- dum Eratoflheaem 1001 i. milliaria, id elf decern miiiia,& viginti duo mil- liana : Secundum tandem Anftotelcm, vel porius fui temporis Mathcmati- cos 1 fd eft , quindecim miilia, nongenta nouem milliaria. Quonia Mrthcmatici propornone ambitus, aut circuli rei alicuius obfer- nata, profiindirarem dimetiuntur, Ariftoiclcs teirx ambicum continere affir- nv. 150000. id eft,quinquaginta miilia milliaria. Eratofthcncs 5 1500. id eft, triginta vnum,quingenra miilia milliaria, Hipparchus 54615. id eft, trigin- taquatuor,fexcenta,vigintiquinque miilia milliaria. Ptolomxus 22500. id eft, viginti duo miilia, quingenta milliaria. Alphraganus 20400. id eft, viginti railiia, quadringenta milliaria. Recentiorcs Geometri 19080.id eft, nouemdecirn miilia,odtoginta milliaria. Inccrtum hadenus eft, vtra terra: pars maior fit, videlicet an ea qusede- tedba eft, an verb, quae. aquis tegitut: tametfi Scaiiger aduerfus Cardanunu cxiftimct, aqua: luperticiem duplo maiorem elfe fuperficic terrx detedlx,aut aqua non coopertx. Exdiciis combat non mimm efie, fi aer facile ambientibus dementis al- teretur,turncalore,turn f'rigore, turn humidicatc ,tum ficcitatc. Vndo mcrico alienorum corporum, quae in fe continet, impuriftimum eft clemen- tum; licet aqua, 6c extima prxeipue terrx fuperficies impuritans fine parti- cipes. Si quod autem elementum purum eft, ignis cenfetur, 6c torce terras in meditullio, 6c prope cennumiqux ft apud nos pura effet, nec virentes pi a- tas germinaret, nec nos pix nimia eius ficcitatc fuftmeret. Aer verb m me- dia reg.one frigidus per antiperiftafin, ob cohibitos nimirum ibi aqueos va- foies-, dcalore in fuprema, 6c infima eius regionc, calidus dicitur. Obijcitur denub, aquam eftc acre humidiorera. Nam aqua, quamaei magis humedtaq&; aer ea,qux ei exponuntur, etiam humida exiccat. Quod confirmaic vifus eft Ariftpt. lib. 2. de generat. tex. 49. Aqua autem, inquit; ineft mixtis corporibus , quia indigent terminari, folam autem efte firapli- cium facile tcrminabilem: Lib. etiam 4. meteor.c.4. ait, aquam die maxi- mp piopnc humidam, terpm verb ficcam, Galen, eandem vifus eft habc- Ac[ui dirt meter. Terrs, pro funditas-i Terr a am bit ns. OhiitHt f • 8a LIBER PRIMVS rc fententiam Iibr04.de fimplic. mcdicament.facultatib.cap.8. & alibi, Sed facile ad haec rcfpondetjir aquam a didis Authoribus acre did, ratione maioi'is humedationis, qu# ab ca dimanat \ non quia in- tenfius humida fit,fed quiamultb aeredenfior. Vndeobhanc denfitatcni potenter humedat,& facilius tcrminamr ficco commixta quam aer-, qui dif- ficiliiis proprio termino terminatur, & confequcnter humidior: tabs .n. eft bumidi definitio, fi addas, quod alieno termino facile teiminetur. Denfi- tas iunda humiditati aquae, efficir,vt facile in mixto teiminetur aqua, & hu- medet vbique potenter: Dcnfitatc verb fua,ad terrain accedit; vnde facilius cogitur. Aer verb aliquando exiccat res humidasei expofitas, ratione caloris po- ros explicantis,& (mentis humiditatem praeclufam fluere,eodem pene raodo quo balnea calida corpora exiccant •, non quod aqua etiam calida, exiccandi vim habeaty-cum contrariae fit virtutis j fed quia poros vniuerfe cutis aperit, per quos apertos,humor interius fufus, & attenuacus in ambiente aera facile diffluit,& euaporatar. Poreft etia aer aliquando exiccare vi maioris caloris, quern a Sole, vel igne fufeipit, vel ratione exhalationum ei commixtarum-,, quae quidem exhalationcs igne* naturae, faltem potentia, efic dicuntiu. Di- citur verb aliquando aer ab aqua humedari, quia ex ftatu ficco,ad quern ab alijs agentibus redudus fuir,in humidum,& naturalcm glifcic: imb,quia tunc denfior fadus ab aqua, nos plus madefacit, 5c ideb humidior ccnfetur. * Solutio. C A P V T IX. De Gene ratione mixti. jQuatuor codit tones Ad^enertt- titnem re- f.uijitjt.. Prim*. DE Generationc mixti deinccps die emus j fi prius cum Ariftotcle lib* i.de gener. cap.6,7.8.8c ea qua? ad mixd.'gcne- rationcm necefiarib praerequin debenr. In omni quidem generado- nequatuorconditiones interagens, & paflum funt requifitx. Prima eftyt agens in quantum talc, fit adu, 8c pafium in potenda.*v.g. ignis agit in qua- tum eft calidus, 8c exiftens tabs •, lignum verb veluti pafium eft in potentia, 8c idoneum, vt ab igne patiatur •, quia ignis adum, calorem nimirum, in fc reciperc poteft. Pofuit diferte banc condidonem Arift.c.p. poftquam ca.7. de agere, 8c pad, fiuc de agentc, 8c paflb futficienter loquutus eft. Suppo- nit enim c.6.vt ex dementis mixtum fiat, adioncm 8c paflionem, vel agens, 8c pafium necefiarib conccdenda, ficuti tadnm eorundem, 8c mixtionem_*, Septimb verb cap.probat agens, 8c pafilim dcberc efie inter fe fimilia 8c dif- fimiiia: Similia, fccundum commune fubiedum, id eft matcriam , 8c gc- ncncam rationem •, id eft debent fub eodem generc collocari: Difiimilia-, verb, quia quae fimilia funt,infeinuicem nonagunt: namnon eft potior ratio, cur vnum ageret in altcrum,quam altcrum in alterum, aut cur vnunu quam altcrum paterctur. Cum ergo in nullo diferepent, fed in omni re Con- cordia , in fe non agunt ;j alioquin vnumquodque in fe ageret •> cum nihil adeb fimile fit alten , quam idem fibi ipfi. Et uc carli ciuldcm rationis ciim lint, in fe Temper agerenf, quod eft abfurdum. Diflimilitudo ergo inter fpc- cifica fccundum formas,caique contranas,eft neceflaria; fed non tanta,qua- ta eft inter res diuerforurt geacrum •, cuiufmodi fum calor, 5c quautitas:qu mixtum efticere prorinus nequeunt. Noa_, enim omne oram mifcibilc, inquit Arift. fed vnumquodque mixtonim ab altero fcparabile;eft. Quarc cum pafliones, fiuc accidentia infeparabilia-, fint a fubiedis, ncc inter fe, nec vna|cum fuis ijfdem fubiedis rnixtOm fa- ciunt ; 8c confcquentcr non nifi impropne mifcibilia dicuntur: Nam mifci- bilia, antequam in mixtione coeant, debent cftc feparata, 8c rurfus in mixti interim ab inuicem feparari *, vt ex eodem Aiift.c.io.cit.colligitm. Et ha:c de Tertis co* ditto. Quart a co ditto* JMifcibile quid. JMifcihile imyropriM' JMifcihilt groprium. mifcibili unproprio. Mlicibilia propria dicuntur agenda ilia* quae inter fe contrana flint, & ab in\Uccm partiiaa>vt loquitur Anft. Atqueadeo hxc folaverum mixtumJ cfhcere poftunr. Et huiufmodi funt quattuor elementa vulgo didla; ex qui- *bus in fc mutuo agentibus , rajxrumenenic. Quemadmodum etiam ex alijs contrarijs fuam contranetatem ab elemenris detiuantibus. Prima ergo con- ditio mifcibilium ell, vt vnumquodque cum contranetate in aliud agat, Sc mutuo repatiatur ab alio. Secunda mifcibilium(conditio eft, vt mifcibilia com min ui , diuidiq*, podinc ,-vt fefe pcruadant, Sc facilius a fo mutuo agen- do Sc patiendo frangantur. Quae igitur durillima funt, Sc raagna, tamctft contraria, vix aut nunquam commifoentur. Ideo air Anft. Et parua quo- que (ecus parua pofita, mifoentur magis ,• facilius enim nuicem permutan- tut, Sc drifts. Multum autem Sc a multo tardiiis hoc opetatur. Concludit ideo ea facile mifoeri, quse facile terminantur alieno termino-,- qualia func Jiumida qusuis (prater vifcofa, vti mel, oleum, adcps, Sc fimilia) quia hare facilifer in paiua diuiduntur, Sc fofo pciuadunt. Miicibilia ergo elebent ef- fo paftibilia , Sc facile terminabilia , Sc facile diuifibilia. Sic definite mifcibili, ad mixtionem accedendum; qua: ex Arift.c.io.cit. eft mifcibilium alteratorum vnro, id eft, actio, qua elementa aliaque confi- niilia alterata, in radio die, non in fieri, Sc tranfmutata , fubftantiali nexu inter fo copulantur,vt in mixti, ex his, corporis idoncam matenam,nume- ,ro vnicain cedant: quam tandem temperatam forma mixti cx eadem edudla (aniraam rationalcm excipc)inforrnat. Tria quidem ilia definitionis verba, tres mixrionis conditiones inuoiuunt. Mifcibilium, denotat mifcibilia de- bate localiter coniungi, interfocaii, &c peruadi a fo, vere quidem antea fc- gregata; Sc vi denub ex his refultec mixtum, localiter ad inuicem comrao- ucncur, & cocunt, &.vnumquodque aliud interfocat,Sc parsvnius focus alterius partem ponitur, vi Sc adliuitate vniufcuiufq; in alterum fibi aduer- tfinn agentis. Secunda definitionis paiticula, alteratorum, indicat nobis ne- cefiario mifcibilia aherari a fo inmcem,murua adlione,& reaftione, anrequa fubrtanrialiter vnianrur, Sc mixti formam recipiant. Vnde ( alteratorum-,) fignificar, elementa alterata in fabtoefle, vt fiat mixtio. Elementa enim_, tranfmucabilia funt ex Arift .lib. i. de Generat.c. 6. aduerfus Empedociem qui elementa fecundum fubftantias trantmutan negabat: quare in fua hac .mutua alceratione foie ita fhmgunt, vt a fe proinde conumpanrurj cx qui- bus tandem cormptis Sc in vmus materia: temperata: naturam dcfinentibnsj fir mixtum. Id enim voiuic Ariftoc.lib. i. de general, c.io. Sunt itaque,vt dicebamus, hxc quidem actiua, ilia autem ab his paftiua. H«c igitur con- tiertuntur, quorumeunque eadem materia eft ,Sc acliua ad inuicem, Sc paf- fiua adiduiccm. Htcc igitur faciunt impaftibilia exiftentia, quorum nonu eft eadem natena. Horum igitur non eft mixtio. Ideo neque medicatiua_» facit iamratem, nequie fanitas mixta corporibus . Expofuimus ha:c omnia paulo ante. Caelum enim cum rnatcriam non habeat candem cum fub- lunanbus, non patitur ab his j atquc adeo ex cado, Sc dementis non fit mix- tum . Materia autem de qua loquitur Arift. eft materia focunda clufta, id eft materia pinna cum fuis fequdis, fiue difpolitionibus aut accidentibus. Li- cet enim caeleftis materia quanta fit, non tamen calida, ncc fngida, nee hu- n>ida , nec licca, nec temperamento ex his orto pradita. Quare marciiam habcc focundam, ab dementis. Sc mixtis pene diuerfara. Tcrtia particuia-.> Triio»mixti gcnerationem notat,- mixtio enim eft adio ,,qua mifcibilia con- funduntur inter fo. Sc rurfus vniuntur. Dum ergo ex mifeibiiious altcratisj refultat vnica nuraero materia iam vmta, ScLex omnibus vduti concrete poft pmnaium quaiitatum prserequifttmn cerumen c potenua tabs matcri^ DE ELEMENT! S. A4ifcihil m codit tones- Quid mix- tto. Mixtionit coditiones. mixti forma cdudiur, 8c eidcm materia: vnitury&jfic mixtio proprie fumpta, re die expofitacft. Mixtio aucem impropric fampta eft connexio 8c confufio variorum cor- porum ad fc inuiccmLocaliter motorura, permanent!bus tamen mifdlibus mtegnsjvnum enim fecus aiterum integre manor; vt patet in aceruo ex varijs genenbus feminum coaceruato. Fit enim confufio ex tncico, hordeo, radio, auena,granis lini ,lolij, 8c fimilibus. Quae omnia ctiam in farinam redadla_., 8c contufa,non raixtum led compofitione effidunt;non fecus ac Tetraphar- macum,&:alia;compofirioncsex fimplicibus coalefcunt, in quibus tamen ipgredientia cum fuis formis fubftantialibus permanet: Atque adeo in com- poficione faluata, vc loquitur Ariftot. Talis ergo aggregacio paruorum cor- porum tranfpofitorum tantum , 8c non alteratorum, compofitio eric, & no temperamentum, ncc mixtio *, vt loquitur Ariftot. Id eft, erit minutulorum diuerforumque corpufculorum congeries, 8c non corpus temperarum , nec mixtum, nifi ad fenfum noftrunv, non verb ad fenfum lyncis. Nam merum mixtum, fecundum omnes fuas partes debet efte fimilare, fiue vnius,eiufde- que racionis, atque ac aqua: omnes partes fibi fimilcs func, 8c eiufdem omni- no rationis. Temperarum enim corpus, fine mixtum, quod Ariftot. nomi- ne Kpaertos , id eft,temperament! diuulgauit,debet efte fecundum omnes fuas partes eiufdem rationis, ficuti partes aquae inter fe, 8c cum toto candem ha- bent rationem. At verb quando varia corpufcula inter fc traniponuntur; ita vt vnum fecus aiterum coliocetur, ibique omnia inrranfmurata dormiant, quxlibet pars ncc fimilaris nee temperata efte poterit,nec qundibet pars mix- tion quatuor elcmenca refolui idonea eft , contra Ariftot. decretum lib. z. dc gcncrat.c.y. Quare talis diuerforum corporum colledlio, vt dixi, compofitio qujedam ,8c non mixtio dicetur ; iuxta Ariftot. do&rinatu: Sicuti quandd qualitates aut accidentia varia in vno fubiedo lunt llmul,congcnes incie rc- fultans, raixtum non dicimr: nec quandr aliquidex vehement! agente >& pafto refulrat ,• vt quando ftannum, 8c xs commifcentur, ftannum enim ab aere vehementer agente, in vapores ita rcfoluitur, vt nihil ftanni xh annexu videatur > praeter ftanneum colorem •, Quare vc fiat mixtio Fernanda eft mi- fcibiliura propoitio in adtiuita..c 8c reliitenua j alioqum fi vnum fit maximo- pere adiuum, cum paliiuo , aut minus adliuo non efficiet vnum, fed abli- ums minus acliuum deftruct 8c corrumpet •, &c mde fimplex ac mera generl- tio 8c non mixtio refultabit. Prxterea mifcibilia in commixtione debent ef- LIBER PRIM VS A'ixtunu rmpropriu. le proportionata in quantitate ; aiioquin vnum quantitate vmcens, alrerum_, minons molis in fc conuertet. Proinde gutta aqua: decern millibus congijs vim adiecla , non radeetur, fed potius ems forma foluitur, aut dcihuitunSl mutatur in vinum. Queries ergo atliua 8c patiiua inter fe facile diuifibilia, ita fc habcnc, vt multa fuperent pauca, 8c magna ac vchementia adoriantur parua, non fit mixtio, fed praedominantis in multitudme,aut mole, aut vche5- mentia , augmentatio ; vt in aqua: 8c ftanni cxemplo manifefte apparer. Supereft,vt cum Arift. iib.z.de Generat.c.y.concludanuis, mixtum fieri ex quatuor dementis in fe mutub agentibus, 8c reagentibus, vfquequofc in-' uicem frangant, Sccorrumpant, fecundum fubftantiales fuas formas, qui- bus in materia corundem eiementorum quatuor pnmis qualicatibus ebtem- peratis difpofita, mixti forma fuccedit. Et mde fuam denuat naturam mix- tum i in quo materia eiementorum vna cum eorundem refra&is virtutibusi id eft, qualitatibus pnmis remiftis permanet. . Obijcit primb Scaliger cxcrc.5. aduerfus Cardan urn, mixtionem ab A rift. Obietti* i. DE ELEMENTIS. perperaan definitam e(fe; quia dcfinicur per mifeibilia, asque incognita > ac ipfa mixtio quae eft definicum. Rcfpondetui Scaligcrum non attente legifte Atiftot.dido cap.io.lib. i.de generat. vbi fatis fuse mifcibilium naturam explicuit, antequam raixtio- nem in capitis cake definiuit. Definitio enim comprehendit vltima capitis verba , in eiufdem capit. decurfu praeexpofita. In hoc ergo fuit deceptus Scaligcr. Obijcit fecundbidem Sca’igerjdidam raixtidcfinitioncm non efte bona, quia mixtio per mifeibile definitur, Sc mifcibile rurfus non nift per mixtio- nem : qui definiendi modus eft plane viriofus , Sc nugatorius j quia circulus committitur, vnum per almd viciftim definiendo. Reipondeo circuium non comraitti: nam Ariftoteles non definiuit mifei- bile per mixtionem, fed potius per mifcibihs ipliufmet proprietates vel con- ditiones requifitas } quibus diftinxit proprium mifcibile ab iinproprio, vr ex eius contextu conftat i vbi ait, mifcibile piopriii efte id quod agit Sc repati - tur,feu quod eft aftiuiuu Sc paifiuurmquod facile diuiditur, quodq-, eft faci- le terminabile. Rurfus qu.imuis mixtile per mixtionem defimretur, nullus committeretur error, quia correlata, cuiufmodi funt m xtio & mifcibile,per- fe viciftim definiri pollunc. Obijcitur tertib ab antiquis, vt proponitur ab Ariftot.lib.i, de gener.c. 10, mixtionem efte Jinpoffibilcm,quia fi daretur mixtio,plura neceftanb ad cam requircienrut mifeibilia, vt mixtionis nomen importat j ii verb ilia inter commiiceantur, fine eo quod fintalterata, vt voluit Empedocles, non raa- gis nunc dicentur elfe mixta huiufeemodi mifeibilia quam antea, id eft, an- requam commifcerentur *, quia confimilircr fe ante talem mixtionem,ac poft mifcelam fe habent. Nam funt Integra fccundum fuam eftentiam, fi noru continuitatem*, ciun non fintalterata & tranfmutata. Hinc ram mixtionem cife impofsibilem. Deniquc fi mifeibilia ita ad mixtionem concurranr, vt vnum corrumpa- tur, Sc akerunn faluum maneat, tunc multo minus crit mixdo. Nam tunc mifcibilium vnum, quod eft corruptum, dicetui non efte, vel defijftc j alte- rum verb fuperftes, dicetur efte integrum in fua eftentia. Sed quod «ft acftn ncquit cpmmifccri ei quod non eft ablu, Sc quod deftrudum eft. Ergo hac via non fit mixtio. Rurfus fi ambo ilia congredicntia, qua: mifeentur, corrumpantur, ex ijs nullum refulcabit mixtum,& confcquentcr nulla praxefsic mixtio: quia quae amplius non exiftunt.ad mixtionem non concurrunt,ncc mixtum cfficiunt. At verb fi mixtio eftet pofsibilis, aliquo ex his praetatis modis fieret. Ergo cum nullo ex his modi* fieripofsit jconcludendum earn efte impofsibilem. Vt huic antiquorum quorundam obiedioni fatisfaciat Arift, mixtionem ab alijs mutationibus, hoc ordinediftinguit. Etin primisa generationc->, qu« conucrfio dicitur j quia queries vnum ex altcro generatur, v. g. ignis ex materia corabuftibili,nec ignis raateriae.,nec materiaigni, dum ardet, com- mifeen dicitur jficutinecipfa ignis materia luis partibus. Pofiimt cninu palcae, ligna, plumae, Sc confimilia commifeen, vt ex his aftruatur ignis. Ve- lum congeftio ilia, non eft mixtio,* fed quando vritur,6c ardet, corrumpicur, 6c inde generatur ignis. Eft ergo generatiocotruptionem confcquens: mx- taillud Ariftotelis: Generatio vmus eft corruptio altenus, Sc e contra. Afterit ctiain mixtione ab altcratione eque ac augmentatione differre*,quia quae mifccncur, non manent Integra in mixco; conuariam verb accidie ijs Solutit. Ohioftio i* S&lutlQ., ObieElio 5. Licet mix tio fit gene ratio ; ab hac yt e(i Connerfi9 , differ t* LIBER PRIMVS A fixrio differt ah alterations (y augmen tationc. qua: altefantur, 8c augcntur, nam in alteradone,&: augmetatione ipfa adua- li»8c poft alterationem 8c augmcntationcm tranfacbm, integra manent. ’ Pari modo accidentia fibi ipfis, aut fubieClo mifceri non dicuntur; qtria* vt fuperiiis dictum eft, faluata manent, vt figura ccra: cum cera, album 8c corpus, nigrum 8c ficcuni, ac corpus , albedo 8c dulcedo 8cc. His ita pfxpofitis, probat Ariftot.mixdonem c(Tc pofiibilcm: Quoniam ati- tem quredam entia func aCtu, alia verb potentia , mixta dan poHunr, hoc or- dine, vt ilia qua: funr aCtu, ddinanr eflc fecundum iftam aChialicatem, duni mifcemur •, 8c mancant in potentia ,fiue in virtutc, Hue fecundum virtutem in eo, quod ex ipfis generatum eft,&: aChi extat. E Icmenta huius funt natu- rae \ quoniam aChi costintia, mutuaJaCdone, 8c repafiione fcfe frangunt; 8c ex iam frablis 8c definendbus eflc achi, fiue fecundum rationcm compo- fid fubftandahs, fit inde mixtum, in quo cadem ciementa in potentialue in viitute, fine fecundum virtutem continenrur. Nam in mixto iam producfto permanet aliquid vniufcniufquc mifcibilium: Hind verb aliquid mifcibiliu, quod manct faluum in mixto, eft materia, 8c qualitates,fecundum quas de- menta in mixto mancre dicit; fed prxcipue fecundum eorundera virtutes abliuas, id eft qualitates, per quas in fe vicillim agebant, vt fieret mixtum-.*, vt ignis in virtute calcris, aer in virtutc humiditatis, aqua in viiiute frigons, terra in virtute ficcitatis*, qua: virtutes in mixto rcmifsa: permanent ; cum ex ijs remilfis refulret vcra rtifpofido, 8c virtus mixn , qua temperamcntum di- citur . Elementa ergo in mixto non funt aCtu , fed potentia, feu in fua remiffa. His verbis fu.m patefecit menttm; Neque permanent igitur aChi, vt corpus 8c album, ncquc corrumpunrur, neque alteram, neque am- bo: Saluaturcnim virtuseoium. Relpondet obieCtioni oppofira: Arift.8c ait; Mifcibiha liue elementa ncn permanere aChi in mixto eo modo, quo al- bedo 8c corpus: atque adeo non permanere integra •, non ctiam componunt mixtum, quafi vnum corrumpeietur, 8c akerum perfifterct integrum; nec ctiam componunt mixtum, mcdiante vniufcuiufqae mifcibilis corruptionc; fed dicuntur mixtum cfficerc, quia in eo vilms corundcm .faluatur .g Obijcicur quarto, mixtionem irapofsibilem cfte, quia mifcibilia funt x- qualis inter fe fortitudinis, 8c aCHuitads, vel aha ahjs fortiora. Si primum admittatur, videlicet elementa die atquaiiter fortia,in fefe mu tub non_» agent; nam inter arqualia non rcportacui Victoria, fed inter in*cqualia,& im- proportionata. Et per confequens quones contingct elementa elle acqualis virtutis, ex ijs neutiquam fiet mixtio, nec mixtumj. Si verb accidat qua*da cx ijs vehemendora efi'e alijs > 8c maions a&iuitads, cum viCboria tier a par- te maioris inaequahcacis, id eft , rortioris agentis, tunc minime mixtum ex confliChi nafcetur,led gCncratio: nam fortiora elementa in fe imbecilliora_» conuertent. Ergo mixtio impoflibilis eft. Semper enim ignis 8c aqua in aCU- witatc »aerem 8c terrain exccdunt. Rcfpondecur, concedenoo, femper fere elementa effe inasqualis inter fo a&imtatis (raaxune queries aequah quantitate ccrtant; nam tantillum ignis a magna aqua: copia, ctiam radonc aCbuicatisvincirur^aCduius tamen elc- mentum retundi a refiftentiaiormali maiori imbeciilioris elemenn.Nam or- Datur Soltitio> Ohieftio 4. Silutm do, quan prouida natnra in dementis oblcruac, eft, vt aCtiuius demencum fit paruaj lefiftentia; fomialis, de qua mox y minus veto actiuum magna: re- fiftenda: forrnalis. Quarc imbecillitas in agendo, terr? v.g. fordftima eius re-r mtentia compeniatur ,• 6c minoqiefiftenda fonnalis ignis fua adtiuitate. Er- go mucua actione tfc'paliionc in confliCtii lefe corrumpunt elementa, 6c eje DE ELEMENTIS, ijs nafcitur mixtum 5 idquc varium, ratione vari.xdifpafitionis, fine tempe- rament)? produdi. Qualitates quidem aiiqua: prima: > qua: potifliim'im de- mentom virtuxes appdIantur,poftunc ellc alijs mcefiores in mixcionc,taiicer, VI in gradu vno vd altcro, vna qualicas aiteram fuperct j indie nafcitur tern- peramentum ad iuftidaiti didum , idonenrn ad introdudianeni huius for- m.x mixd , Sc non illitis . Et lie ratione variccatum dilpoficionum, fine tem- peramentotum vuria procreantut mixta. Vix aurem wmperatum corpus ad pondus repednir. In mixdone vcibdicunturdcmenta qufdam die adiua, altera paCiiua, quia calorcommifcet humidum ficco,<3c tngiditas cafdem-, res ficcas Sc humidas congregat, Sc vclnti coaguiat. Frigid! emm eft hetc- rogenea congregare, Calidi veto , agendo Sc pcrmcando , examinare . Vn- dein cuiufuis mixti confedione, materia humida, & ficca pati dicuncur, ex Ariftot, lib. 4. meteor, cap.i. licet reucra ,in fc inuieem ajutua adiono aganc. Quoniam de re/iftenda locutus fum,non cm extra rem eius naturam ex- p-oncre. Refiftcnria fecundum Soncinnatcm lib.p.metaphyf.eft ipfa adio v. g.calcfadio ignis , dicitur adio quatenus agit in aquam; dicirur eade calefa dio refiftentia, quatenus per cam fe ignis ab aqua dcfendic, ne ab cadem_. ftqua»ratione fngidicads prarcipue.vincatur . Verum \r ignis non folum ca- lore, fed liccitate agit, it a Sc aqua frigorc Sc humiditate. Hxc tamen fententia a. quibufdam icprobatu r; quia rnulta funt ,'qure rc- fiftuntj, non Iper adionern, fed mediantc aliqua alia re, Albedo verbi gra- tia nigredini refiftit, ne in fubiedum in quo eft, introducatur ,-? feipfo alte- ri corpori reftftir >gie enn-dem locum (qui tanquam locati forma eft } fimul occupet. Duplicem ergo ,ob didasradones, admittimus refiftentiam j vnam ne- gatiuam , alteram poliduam . Ncgatiua refiftentia eft , quando iubiedum., {iliquod incapax ell alicuius forma:, quam agens aliquod mtroducerc inten- ' die 5 vr cinis v.g.igni refiftit, quia forma: ignis incapax eft. Cadi paiiter in- capaccs funt formar dementi, aut mixti. Poll tma verb refiftentia eft.ahcui contrario 1 elide re ; Reft Here verb conr (ratio nihil eft aliad,quam eius adionemme erredu producat, vd faltcrn ne tarn citb, auttanta cum vehementia ,retundcre. Rem cxemplo invalda_» adiuis, igne nimirum Sc aqua exponamus. Ignis in aquam agit intendeas hanc in fe conuercerc j fed aqua obuians igni, haic rdudatur •, Sc cum adi- ua fit Sc contraria,& cercamenideb circa polfellionem materia: verfeturvpa- riter igne in fua readione, id eft retrigeradonc, in fe conuertere nicitur. Ignis igitur in aquam .agens, vc hanc in fuam conuertac nacurara,eam calefadr* in quantum poteft;Sc lua hac ealdadione, aqua: virtutera refngerandi ent- ruat i<3c he aqua: refiftit,eius frigefadionem omninb vinccndo , vd rctar- dando, falccin magis, quam ft ignis in aquam non agerct. Siccnim ignis, zc\ux rcllllic agendo, ne hare fuam formam in ignem introduccrei, corrum- pendo prius ignis formam tarn accidentalcm, quam lubftandalem, calorem videlicet ,Sc ficcitatem,ac demum formam fubftantialem. Ecviccverfa, aqua rehigerando fimui. Sc humedando ignis calorem * <3c liccitatenu Kcfi(tent tit quid So cm uati. Duplex re- fifletia: ne- gating , 0‘ pofittua. LIBER PRIMVS ira cmungitjVt ipfius aChuitatemimpediat, vclfaltemdilatet,quominus in ignem conucrratur. A Philofophomm, faltem rccentiorum ,torrente, refiftentia pofitiua du- plex ftatuitur; vna aCtiua, altera padiua, quae & formalis etiam ipfis dicitur. Refiftentia aCtiua nihil eft aliud, quam ipfa agentis aCtio, qua retard am rj aut prohibetur vis contrarij imendentis idem agens in fe conucrtere : adtio v,g.ignis,qua? eft calefa6lio,eft ciufde ignis renitentia,qua fuum contrarium, ideft,frigidum,rcdditimbecilhus,ncinhocidem ignis conuertatur. A- qua: quidem frigiduate vi caloris ignis refraCla, nequit eade aqua ignem in fc conuertere. Ignis ergo calefaClio, frigiditatetn aqua: irabelliorem reddens, aCtiua refiftentia dicitur. Refiflentia pofittua duplex. Refiflentia formalis , 8c pafliua, eft incompoflibilitas diuerlarum forma- rum in vnico,& codem fubiedo. Formalis nuncupatur ,quia defumitur ab informatione vnius forma:, qua; cum aliaintenfa 8c contram incampof-7 fibilitatem arguit: v.g.quia aqua informatur frigiditate, 8c hare *ius ffigidf- tas eft incompoflibilis cum calorc ignis, ciufdem aqua: refiftt ntia formalis, fine pafliua, dicitur informatio frigiditat/s, codem pene modo, quo tefiflen- tia: in pnneipio a nobis relatac, albedinis aducifus nigredinem, denfitatis ad- uerfus r aura tern > & aliarum pari pado . Seci hxc de refiflentia fufliciant: qua: quidem circa fubiedum fit. Nam qualicates primae conurariecatem exa- dam habent, rarione fubicdi , quod quadibec occupare nicicur : vc caior v. gfintendit frigus a fubiedo remouerc, vc higoris fubiedum occupet. Si .n. eflent a fubiedis feparata: qualitares adiua:, ncquaquam in fe agerent, vf fere fenccncia Arifl. wnbipla vericas. Pro fubiedis ergo occupandis inter fc certant. Ohieft' f. Obijcies tandem , mixtioncm cffe impoftibilem; quia vt mixtio perficia- tur,necc(Tum eft quatuor clcmema ad vnum locum conliuefe ,■ quod eft im- ped! bile, quin grauia afcendant,& defcendant Icuia *,qui defcenfus,&: afeenfus violenri edent •, atquc aded non naturalirer, led per accideus,& contingenter fieret mixtio , & confequentcr mixtum*, quod ramen dicen- dum non videtur, de re naturalirer product a > cuiufmotli eil mixrum, Rcfpondco raixtionem naturalirer fieri, cum ex mifcibilibus akeratis & vnicis conflecur mixtum, difFert rnixtum vi menr mixtionis produdumj quia ad hu* ins produdtionem, de none quatuor clementa concurrunt. Si verb mixtionem rations termini ad quern con (ideremus,mixtio erit mu- tatiototius in totum , 8c produ&io compofiti fubftantialis; atqueadeogc- netatio fubftantialis. Conucnit ergo mixtio tic fumpta > cum quauis aha ge- nerationis fpecie 8c diferepat a generatione dementorum, quod forma mix- ti produifti connotct temper temperiem antecedentem,vduti picuiam difjpo- fttionem, ac inluper clementa ipfa tanqua radice c qua cruitur. In hoc rcljpe- Sc inftmmentum* cuni fotmis fubftantialibus ahorum mixtorum ex ali/s mixas produeforum* conucnit forma nnxti, per veram mixtionem producti. Mixtio ergo genera- tionis fpecieseft, vc dare demonftrat Anftot.lib.4.Meteor.c. 1. vbi poftquam afteruit duas qualitaces piimas, frigiditatem Sc calorcm efte acliuas, humidi- tatem verb 8c liccitatcm paftiuas: atque adeoex humido 8c licco* calore 8c ffigore pracdominantibus > omnia corpora , mixta fcilicet, concrefcere , ait ex dementis animalia,plantas &:c.nafci,& corum tranfmacationcm efte fira- plicem generatione m* Iterum pratfupponerc debemus quatuor efte caufas cuiufuis corporisna- turalis; 8c per confequens gcncracionisa natura intent# > xuxta Ariftoteiis Mix , * non eft £ neratto. Mix tit eft genera* t to. 9i LIBER H I'M V S CorpusHa- turalc dum producitur quadrupli- ( cem habst caufam. dodrinam libro fccundo Phyficorum cap. tertio Sc feptimo,& libro fccundo die generatione capit. p. Pnma dicittir materia, qua: eft id,ex quo aliquid fir, ci\ra infit *, vc ex tere ftatua. Pctparticulam infit, difcrimen ponit inter ma- teriam, & priuationcm: Nam licet ex hac aliquid fiat, veluti ex terminoa quo, non tamen inert: compofito produdo, ficuti materia, qua* ideo ab Ari-! rtotele citato, dicitur potentia ad efie Sc non efie. Eft enim principium a quo fublunanucorpora,quae neccftario non funt& cftepoflunt,dum generan- tur, Sc non efte dum corrumpuntur. Secunda caufa dicitur forma atq,- exe- plar,quat eft ratio eius quod quid ciat elTc. Forma dicitur exemplar; quia ad cius fimilitudinem agens naturalc fibi fimilc* producere intendit. Grants quidcm generans fibi fimile generat, ex Hippocr.lib.de feminis genitalis na- tura. Qua: fenrentia ab Arirtot. teperepedtur. Dicitur praterea,ratio cius, quod quid erat efie, id eft ratio crefinitionis, Sc efiendar rei: quoniam forma eft, qiucdac fpeciemdiuc rationem Ipecificam, & definitiua rebus fiue pofitis naturalibus. Tertium caufa: genus, efficient appellamr j Sc eft id a quo prirao mdpit raotus Sc quies. Quartum genus caufa: finis nuncupatur ,* Sc eft id cuius grati a catera fi tint. Idem Arift. lib. 1. Phyf. c. 7. vnico argu- mento probat admittenda cfl'e quatuor caufamm genera, nec plura ncc pau- ciora. Quoniam tot funt genera caufamm, quot fuut quaftiones vel inter- rogationes propter quid aliquid fir, vel fit: huiufmodi quidcm interrogatio- nes propter quid fieri folent, vc inde in caufarum cognitipnem deueniatur. Sed omnes intcrrogationcs funt quatuor tantum numcro.Ergo quatuor tan- tum caufa:. Minor probatur ,• Nam fi quarratur de re aliqua naturali, propter quid tails fit, performaiemcaufam reipondebimus Sc candeni rem talem elfe dicemus propter formam,qua: tale compofitum in narura conftituir,que- que ad fine redact poceft, refeientc Arift.locis acatis, id eft, c.y.lib.z, Phyfic. Sc lib. i.de generat.c.5>.Si vero inquiratur ex quo fada fuic rails resrrefpodcbi- inus per matedam , ex qua forma cducitur > vel cui prarexiftenti anneditur, vr fit in animae rationalis aduentu.Si qujeracur cuius gratia res fiar,aut fit ? re- fpondebimus per finem . Si qua:ratur a quo fiat, dicemus a caufa efficiente ; banc in generatione dari probat Arift. lib.i.de quia quemadmo- dum materia Sc formacaeii non fuffidunt,vt idem cadum aliquid producat, fed intclligentia tanquam moucns idem cseium requiritur; ita in fublunari- bus, vt fubiedum ex materia Sc forma conftans commode moueatur, Sc vc e potentia materia: educatur forma, neceftaria eft caufa mouens vel efficiens. His pro certo ftatuendum, coutrouerfiam nullam vcrfari circa caufam materialem,formalcm,&; finalem, quas omnes in generatione admit- tunt, fed circa efticientcm caufam, qua: quidem in vmuerfalem Sc paidcula- rem diftribuitur \Sc quxdtur fipardculads efficiens ad rcrutn naturalium generationem fufficiac, an verb ad Vniuerfalem, Deum Sc ca:lcftia corpora recurrendum? Adftot. lib. z.de generatione c. 10. vc vniuerfalem genera- nenis caufam nobis exponat, pradupponit Sc in memoriam rcuocat ea, qu* dixit lib. 8. Phyfic. in cuius cap. 1. ties de motu rerum natutalium opiniones proponic, Prinu fait opinio Democdti afierentis in ebao ilio infinite, fine pnncipio. Sc confequcnter ab aternoinfinitas atomos, fiue mdiuifibilia cor- pufcula prafindufa fuific, ex quorum congregationc ab acterno infinites ron- dos fuifie fados, ficuti ex eorundem feparatione ab inuicem totidem infini- tes mundoscorruptostuifierebatur. Secunda opinio fuic Anaxa£oiae,qui res omnes pci infinitum tempus qmeuiftc, in vno quodam aggregate pu- tabat; fuific lamcn nidus in tempore cxcitatas, Sc ab inuicem feparatas Trir/jafcn- te?ma de produciio- 31 e reram Secunda, DE ELEMENTIS; 93 sUuente quadam, per hanc,caiidem leparationem, mundum in tempo- re Sc non ab accerno cum mom inchoafife;vel vrait Empedocles,vicifiim mo- ueri, & rurfus quiefeere ,• moueii quidem,ciim aut vnum ex multis fade con- cordia, aut multa ex vno difeordia r'quiefccre autem omnia temporibus in- termedijs, , Dicit confequutiuc Ariftor. motum efic a&um rci mobihs quatenus mo- bilis. Vnde colligit prins faltem narura fmlTe mouens Sc mobile, quam mo- turn-, nec minim , cum moms a mouente proccdat tariquam a principle Sc caufa*, Sc in mobili tanquam‘in fubiedo recipiatur. Hoc praduppofito fecundum propiiam lententiam, inquit, nullum dad motum, qncm alius non praccdlerit, ita vt femper fuedt motus a parte ante in infinitum *, ait- que, motum etiam nunquani defumrum . Probat non dari pfimum motum a parte ante, fed in infinitum prxcefific motus fine principio . Si diet aliquis primus motus allignabihs quern alius motus non pisceflerir in infinitum, mouens a quo tabs motus proredit, Sc mobile in quo taquam in fubiedo rc- ciperetur, incepcrunt aliquando efle vel fucre ab xcerno. Si inceperunt efic, cadem fad a funr raediantc aliquomotu. Eigo motus qmab his proedlit, non edt primus contra fuppofitionem; fed a ter pneedfit, quo fada funt ip- fum mouens, fine moduwm Sc mobile. Si veto mere ab arterno mouens Sc mobile,fequeretur per infinitum tempus ip la quieuifie fi mouens non mouif- fet mobile ab atterno. Scd abmrdum eft dicere ea quieuifie infinite tempo- re •, quoniam apta fuere Sc idonea acl motum. Ergo non eft potior ratio, cur mouens fiue motor nunc moueat, quam antca. Et piasterea fi primus motor non mouifictab xterno mobile, impedimento efiet aliquid quod iplum a fua ftindione rctardallcf, adhuiufmoch aurcmobicis Sc impedimenti amorio- nem, moru quodam opus efiet, quo mediante, mouens mobile moucret. Vn« de fcqucrerur, vt paulb antea diximus■, motum iftius mouentis non die pri— mum, cum motus mouentis obicem ameccdat. Sc huftc alter, & alterum al- ter, Sc fic in infinitum. Ergo fatendum eft needfarib motum aliquem fuif- feabxterno. Iterum probat Ariftoc.hanc fuam opimenem dc .Tternirate motus,& ccn- fcquenter morons, fine mouentis Sc mobilis . Pm s inquit, Sc poftedus ex- cogitari non pofiuntin natura abfque tempore jcum fine partes fiue differen- tia? temporis; hoc polito fic fuum confimiare indite turn pergit.Si moms ha- beret pnncipiumj feu fi daretur aliquis primus motus inchoans, mde feque- retur quod non efiet priiis, fed poll ,• Sc ad hue fequcremr ante prinhim mo- tum faille aliquem aiium. Probatur hxc fcqueia. Ex tuppofitione|, motus in tempore cxpic, Sc non fuic ab xtemo. Ergo non hiit pnus., fed pofterms. Atquc adeb pdus prxcdfiftec taiem motum. Si priiis praedfit; Ergo Sc cem- pus. Sed tempus nequit dfe line mom , vtnon modo hie teftatur etiam lib.z. de gcncrat. c.ro. cum tempus motus quidara lit,& nuraerus motus ca> Icftis fecundum prius Sc poftcrius. Ergo indc fequerctur, ante primura mo- tum, dan aliquem motum. Quod verb tempus lempiternum fine principle fuedtjid ex communi Philofophorum confcnfu,exccpto Platone qui in Ti- mxo tempus cum mumlo genuum fuilTc afferuu, probac. Nam Democritus ideo res omnes ingemtas fuiile putabat, Sc omnes communiter temporis Sc rcrum aternitatem pratendebant. Rurfus fuadet Adftotclestempus nullum penitus habuifie initmm,fed femper fuific, Sc nunquam defiturum. in quolibec tempore fumcre licet prx- fens momentum quod eft nexus copuiauc variorum tcmpoiuro,preteriti ni- T (rti*i. Quid t«m~ Tempts i- nitio caret ex 4rift. 9 4 LTI BER PRIM VS minim Sc Tuturi: Eft enim vmufquc tcmporis confinium: quoniarn eft pre- tend temporis terminus, be fucud tcmporis Jexordium , initiiimue. Ergo ante quodiibet momentum tempus Tuit, Sc. poft quodlibet momentum tern- pus aliquod fubfequetur. Ergo in infinitum procedendo recto, Temper fuit fine ortu tempus erit fine fine . Hinc concludit Acifttoteles motum ne- ccffarb efte ab Cum tempus fit numerus motus, vt dibtum eft; Sc per confequens motus affedlio, vt loquitur Arift. Tandem a parte poft motum fore immortalcm hac via aftedc. Dictum ab illo Sc probacum, quod fi daretur aliquis primus motus, inde fcqui ncccftarib admitcendum aliquem motum prime ifto priorem. Pan modo dc motu futu- ro argumentatur: fi defineret motus 9 vltimo motu daretur poftenor: quia-» motu intercuntc , mouens nee mobile fimui mteribunt, fed in return natura permanebunc. Eigo ijs, mouentc fciiicet Sc mobili perfeuerantibus, potcrunc iterura motum adimplere. Nam mouens mobile cicre potent, 6c mobiles mouentis impetum pacietur, A: fic daretur vltimo motu pofterior motus. Hac via Arift .motum ab feterno dad alTeruic,nulla Tabta adhuc mentionc motus cadeftis; cu indefinite, vt ex cius cotextu coliigere hcet,loquutus fue- tit. Capite veto fecundo libn o iaui Pnylicorum Anaxagonm > Sc Empe- doclcra motus setemitate n neg mtes nfeftatar, Sc Tuan adhuc confir- mat fententiam, & quibufdam obieilionibus fadfacit. Capite 3. probat dari vnum primum motorem qui non mouctur, Sc vnum primum mobile,corpus videlicet caddie. Sc aba entia quar aliquando mouentur, & aliquando quie- feunt, cuiufmodi funt fublunaria • improbatque eodem capite Zenonisopi- nionem, motum e medo tollentis, Sc Hcraciiti aflerentis onjjjjia perpetub rooueri. Quarto cap. quidquid mouetur, ab aho mowed dick: nam ipfa_» mens, Sc appetitus a rebus exterms mouentur, Sc inde animal; fuum tamen hoc didtum dc omni genere motus probat •, Pofito illo principle, quidquid mouetur, ab aho mouetur cap. 5c c, 6. probat primum motorem eile immofc biicm. Cap. verb vltimo dicti lio. probat, primum motorem efte incorporeu, indiuifibilem, Sc infinite vircutis. Tandem cap.y.S.ft: 9. alter num ilium motum loealem vocar, Sc non ake- rationem, aut augmentationem •,quoniarn localis motus Temper prxcedic augmentadonem, Sc akerationcm. Augmentationem enim neceftanb an- tecedit alteratio j quia fine hums prx c iione ilia fieri acquit. Per akeratio- nem quidem difponicur, Sc concoquitur alimentum, ex cuius appofinone_v augmentatio fit 3 Ted akerationcm Temper pracccdit motus iocaiis, id eft, ali- raenti approximatio ad vuiens, in quo eft ealer: imb cuiuTuis agentis , St patientis vichfim approximatio debita, ad agendum nccCflaria eft. Hinc li- quet loealem motum ede priorem akcracione, Sc augmentation. Hie er- go ToJus potelt efte perpetuus, tarn retro, quam poft. Et cum latio fit vel recta, vci circulans , hxc, Sc non ilia icterna en t. Nuilus porro motus, qui inter contraria verfatur, poteft efte perpetuus; Scd motus rectus eft huiuT- modi \ nam continctur inter termmum a qao, & terminum ad quera fibi cb- trarios, Sc duobus pundtis terminates. Ergo nequic efte perpetuus. Prac- terea fi rectus motus elfet perpetuus, be coutinuus, maxime per conucifio- nem , Hue rcticxiouem: v.g. quando idem Tubiectum a nigro in album, Sc ab albo in nigrum, aut a rugore m ealorem, Sc e conuerlo, Temper moue- retur,mutaretumc, tabs motus non elfet conunuus ,fcd intcrruptus •, quo- niam Tubiectum illud Temper Tub akero contranorura aliquaudiu quieTcit. Tandem internum prouat; Nam motus *0 vao coatrado in alteram contra- Motus l$~ calls alts- rat tones vno & h&e * am entatio- nJ’ ■ rc_ n !°ut ctr "1,nUf ' ' >v 1S‘ DE ELEMENTIS. 95 rium, funt motus contrar i j. Ergo veroque motu nequit corpus fimul moue- ri,motu videlicet ab vno cermino ad alterum, 6c ab hoc vice verfa in ilium. Repugnat paritcr talem motum reflexum, pila v. g. ad parictcm, 6c a parie- te itcrum ad me, efte continuum . Nam continua funt (vt loquitur cap.7.) quorum vltima funt vnurn. Sed vlt ma contrarierum, non funt vnum, cum contraria, eorundemq-, vltima,fpecie inter fe diferepent: vnitas verb fpccici, fiuc forma ,ad motus contranetatem neceifariaeft , qua vnitas inter con- traries moms nullatcnrs lepcritur. Concludcnduin ergo motum redum non poffe efle continuum , nec prrpetuum, nec confequcnter vnicum, fed mukipheem, propter frequentes illas in reflexionc interruptiones. Solus ergo circularis morus perpetuus effe poteft, 6c confequcircr pri- mo motori in perpetuiratc a’qualis. In motu enim circulari, nulla repe- ritur contraricras: nam non inter contraries terminos, 6c maxime cliftantcs vctfatrir, ficuti redus, fed ab vno pundo in idem fine mobrlis reflexions fit; ita vt acceflus 6c receftus fpecie in circulari non cliflcrant, quemadmo- dumin redo motu. Tandem motus circularis perfedioreft redo : nam fi- gura circularis eft omnium nobiliflirna, 6c fimpliciffima; additioncm enim non fufeipit, vt reda. Ergo motus circularis, debet efle prior redo, & ille folus eft perperuus,6c primo motori, infinite virtutis, incorporco, 6c indiui- fibili, 6c immobili congmus. Circulari pitotM on re£to perpe tuitate tn~ butt Anfi, Ec hare eft fumma dodrinac l.S.Phyf.qua lib.z, dc Gen. c. lo.in memoria reuocauit Arill. vt generationu, 6c corruprionum efficicnte c ansa ftaruerer. Hac ergo via pergit Arift.gcneratioms, &c corrnptionis caufas tradendo. patur vnus primus motor irnmdbihs vnus continuus , atque perpetuus motus circuits eius effedus. Ergo humfmodi motus eft caufa generatio- num 6c corrupdomim, ciim prior fit ipfa generatione: adducit enim 6c ab- ducit generatiuum vtinccflanrcr generationes fiant , 6c corruptiones. Con- fequentia pater. Nam multum ranonabiiius eft ens, fine id quod eft efle cau- fam generations rei,qua non eft,quam id, quod non eft effe canfairu, generationis rei,quar eft. Scdid,quod fertur , fine id , quod ingyruiru continue vertitur, Caelum feilicet,femper eft: Id verb quod generator, non eft: Vnde latio generatione ncceftarib prior eft. Ergo id, quod perpetub fine principio & fine circulariter mouetur, eritpotiiis caufa generationis,qua generatio illius. Et fic motus ille circularis perpetuus erit caufa generatio- mim, 6c corruprionum ,quas perpetub fieri ftatuir. Poft hare fibi obijeit Ariftoteles qua: fequuntur. Dcmonftratum eft con- tinuam elfe generationem, 6c corruptionem rerum naturalium, 6c lationem, id eft,motum circularem eflegencrationum caufas: Sed manifeftumeft, ymea exiftente circular! latione, cius vi generationes, 6c corruptiones non_» cotingere, quia generatio 6c (orruptio conrrarix funt; contraria verb ab vni- ca, eademque caufa, eodemque raodo fc habente, fieri nequeunr. Ergo gc- neratio 6c corruptio ab vnica,eademquc latione fieri nequeunr. Idem enim (vt incontextu loquitur)6c fimiliter fe habcns,fempcrnatum eft facere ide, Qu’ocitca fi vnica eft latro circularis, 6c firaili femper modo fe habens, vel lota generatio eric femper, vel fola conuptio, non autem amba: fimul; cum lint contraria*, vt rain antca didum eft, 6c ccntiariorum effeduum conti aria: debeant efle caufa:: Generatio 6c corruptio funt contrarijcffcdus. Ergo ea- rum caufar conti ana hint. Er per confequcns plures motus circulates contra- rij admittendi funt, \ cl ratione lationis contraria, vel alicuius quxcontranewdsrauonem habebit. f Obieclif• Solntit* 9 6 LIBER P R I M V Sehtia. RcTpbndcmus cum cotiem Arift. duplicem efte circularcmlationem, vna piimam,qux dicitur latio primi mobilis,&; eft motus prirrsi mobilis ab Oricn te in Occidcntem , 6c rurfus ad Oricnrcm verTus idem punflum, a quo bl- eep)! , 6c ipatio viginti quatuor horarum Temper pcrficitur j Tuapte velocita- te, & impecu mfciiores omnes cxlos Tecum rapit ,* qui xque ac primum mo- le/edam hoc laptufpatio viginti quatuor horarum circumuoluuntur. Hie moms primi mobilis Temper- eft idem ,3c eodem modo Tehaber. contraries eftcclus » cuiufmodi Tunr generatio, 6c corruptio, producers ncquic. Ergo recurrcudum ad ahum motum perpetuum, qui inobliquo circulo fit. Obliquus ille circulus, Zodiacus vulgo nuncupatur, in cuius medio lineaj quxdam a nobis concipitur, Eciipcica dicta, qux eft via or- dinaria Solis •, Idem Cingulum, fiue Zodiacus in Duodecim porciones > qux Signa dicunmr, diftnbuitur. Sol autemmenTeintcgro per vnumdi- feurnt Signunr, atquc adeo duodecim menfium curfu, duodecim ilia Signa' percurrit: qux figna ratione Tuorum effedhium Tngida ficca, calida Sc hurai- da , vcl frigida 6c humida,calida 6c ficca dicuntur: horum nomina Tubnc- dlere lubet. Primum ergo fignum vocatur Aries,vei propter effigie,vel dici &c nodfcis xqualitatermaut propter effc&um quern Selin terns edit,dum Tub hoc figno mouetur, qui cffe&us fiuequalitas Arietis naturae corretpondct. Aries enim calidura animal eft : Vndc Sol hoc fignum occupans caiorem vberiorcTque infiuxus Tubiunari mundo communicat, 6c vcluti cornibus fri- gus in terris piardcminans fiigat, Sc floribiis,tanquam vcl'ere, campos vefti- re Martio menTe, quo Tub hoc figno moueii incipir, inchoac. Secunda Zo- diac! pars fine fignum Taurus nuncupatur, quia vt Taurus viribus Arietcm fuperatjica Sol quando Tub hac Zodiaci parte Tuum peragir curTum intenfio- rem in terns cditr:alore,quaquarido Tub Ariete mouebacur.In hoc figno Tunc Hyades 6c Pleiades frequetis apud antiques commcmorationis.Tcma Z,odia ci pars fiue fignum Gemini dicitur, quoniam Sole Tub hoc figno pcrcurren- te in Tubiunari orbe Tub noftro exeritcalorem,gerai- nos producit fructus, dierumque longitudincm geminat. Quartum fignum Cancer appellatur: Nam vt Cancer animal , retroccderc, fiue retrogradum ctficere motum conTueuit,fic Sol Tub hoc figno currens a Septcrrione ad Me ndiem, 8c alrcrum HcmiTphxrium, a nobis retrocedit :idcoque tunc, nimi- ium lunio dechnaate, /Eftiuale Solftitium efticere dicitur, Quantum fignum Leo appcllavur; Nam quemad mod urn Leo robuftiffimum , 8c TeruennftinuV animal eft,ita Sol huie figno coniundhis, fiue Tub eo conftitutus,intenfi(fimu'' apud nos cxcitat xllum. Scxtum fignum Virgo dicitur; nam vt Virgo ftcri- litatem mdicat, fic Sol Tub hoc figno percurrcns, nihil de nouo in.terra ari- da, 6c fterili, ob prxeedentis temporis aidorcm 6c fiedratem, producit. Se- ptimivnfignum eft Libra, quia Sol lub hoc figno peragrans, qualitacunu adliuarum,caloris videlicet6c fngoris equilibrium , 6c xqualitatcm parity ita vt tempus tunc remperatum extet. Dicitur enam Libra, quia tunc diei nox adxquatiir s menTe nimirum Septembri deciinante. Odlauum fignum Scorpiu? dicitur *,quia Sol Hid hoc figqoita a nobis ad AntarClicum Pol uni vecTus declinat, vc cius calore deficients, Trig us nos pungere, Scorpionis ri- tii,,incipiat , Tub finem tamen figni: Nam in prmcipio blande nobifeum agi- tur, ficutr ipfe Scorpius lecUndum priorem Tin partem muis, 6c blandus vi- detur: in tine verb Scorpij, Trigus nos pungic, licuti ipTum animal in pofte- nori Tui parte crudcle eft, 6c vehemens. Nonura lignum eft Sagittarius, quia Sol ita a nobis rccedit, dum Tub hoc figno difcumt,, vc acr mmiu fpgorcv Dhodctim Psn* func imbums , 8c vends , ac grandinibus, Sc nine, Sc confimilibus agitacus veluti {agittis nos impccat. Dccinium fignum eft Capricornus, ideo didus, quia Solfub hoc figno confticutus more Caprx afeendere incipir Sc ad no- ftrum vertieem Dcccmbri declinante, redire; quo tempore hyemale Solfti- tium fieri confucuit. Vndecimum fignum Aquarius dicitur, quia Sol in hoc figno hxrens pluuias cxcitat>& imbres. Duodecimum fignum dicitur Pi fees *, quia dnm Sol eft in hoc figno, Pifces (me Aquatilia primiimtunc panuntoua; ideoque duo Pifces inter fefunc colligati. In hoc codcm fi- gno pluuix ctiam vigent. Ex his (ignis fex dicuntur Septentrionalia: Aries, Taurus, Gemini, Can- cer,Lvo, Virgo. Sex Meridionalia: Libra, Sc orpins, Sagittarius, Capri cor- nus, Aquarius, Pifces . Hxc vltima Oefcendentia dicuntur,quia Sol, Luna, vci alius Planeta a Scptentrione ad Meridiem per hare dcfcendcrc dicitur: 6cpccntr ionalia Afcendentia conn aria ratione appellanrur. Triafunt figna Vcrnalia,calida Sc humida: Aries,Taurus,Gemini: Tria fubfequentia calida Sc ficca, Sc Aiftiualia: Cancer, Leo, Virgo. Tria Au- tumnaliafrigida& ficca: Libra, Scorpius, Sagittarius: Tria Hyemalia , fd- gida Sc humida, Capricornus,, Aquarius, Pifces . Signifer enim, fiue Zodia- cus eft locus Solis , prxdidorum Signorum, Sc reliquorum ctiam Planeta- rum, eftq; oblique ad mundi Polos Ardicum Sc Antardicum cxtenfus, qui cbliquo hoc fuo dudu temporu anni vicifiitudines cfficinquatenus nimirum in co Sol Sc Planetx difeunut. Nam Sol eft, qui propric tempus anni vanurn metitur: ficus tamen Zodiaci ad hoc omnino confert quia fi Sol, Sc reliqui Planets in Zodiaco non mouerentur oblique, nulla darctur temporum anni mutatio j fed tempus fibi Lemper fimile extarec,& dies nodibus xquarentur. Quemadmodumdecoinbinationibus qualitatum Signorum loquuci fu- mus, vc dodrina hxc dc Signifero fxcundiot euadat, Planetarutn prxtercs_, qualiratiuas combinariones iuxta A-ftrologos proponamus. Sol ergo Sc Mars illis ex effedu calida Sc ficca aftra ccn entur, atque adeo ignex naturae. lup- piter calidus Sc humidus,& aerex naturae; ficuti Venus. Luna ftigida Sc hu- mida, Sc aquex naturae. Saturn us ftigidus Sc ficcus, Sc terrex, ac mclan- cholicae naturx. Mercurius quodammodo ficcus eft Sc melancholicus. Sol ergo Sc reliqui Planeta: difeunentes per Zodiacum, func caufx gene- ration umdc corruption um in fublunari mundo : fed prxeipue Sol, ex cuius rcceflu a nobis, return corruptiones fuccedunt •, dum ad nos iterum declinat *( non enim proprie refleditur, vt in morn redo, vel iemiredo contingit) re- rum gencrationcs varix inchcas tur. Licet autem Sol fit femper in fe idem, Contraries tamen effedus apud nos parit \ quia non eodem modo toco anni decurfu nos rcfpicit. Vna quidem Sc eadern caufa contraries effedus pr«- ducic, li non fimiliter fe habeac, vt teftatur Phriofophus lib.2.T>hy!ic.c.3.vt Gubernatorprxfens ,nauis coniemationem & incoluiniratem ,idem verb abfens tempore terapeftatis, dicitur effe fubmerfionis caufa. Imb ipfa na- jcutalis caufa ad vnmn deffinata, contranos ctiam effedus parir •, vt alibi af- Icnt Anftoc.loquendo de calore qui licet ad caicfaciendum fit a natura iru lacem mififus, fngefadionem tamen in fua abfcritia caufat. Sol igitur, li- cet femper idem Sc eundem perpetub obferuct motnm, ratione acccffus ad nos caufa geneiationum quoniam tunc lumen , Sc calorem potenter communicat fublunari mundouempore verb recellus corruptionum eft cau fa. Vnde receffus file, Sc acceflus Solis, cum quodammoclo comrarij fine, couvsmos ctfc&us in henufphxuo noftro producunt. DE ELEMENTIf. 97 Sign a Se~ ptentnona. lia afeende tia. Alc~ ridionalia defies den- tin dicun~ tur. Sign a tern porum an- ni , Signifer. Bade can- fa nonfimi liter je ha- bens, ecu- traries ejfe ctus proau- cit • 9 8 LIBER PRIMVS Meo quide iudicio,congruentius dicemus,So!cm prox imnm,cfle caufam gencradonis,&: a nobis remotum apud Antipodas efte caufam corruptionist quam rcccflura eius e!fe caufam corruptionis, 6c accelTum caufam genera- tionis •, quia in figno Capricorni raenfe Decembri incipir ad nos accedcic_-»> tunc tamen nequaquam fiunt plantarum generationcsrimb quia tunc abfcns eft, 6c a nobis remotus, caufa corruptionis dicirurj& licera nobis iccedat, menfe Iunio,Iulio, Sc Augufto, quia tamen prope nos eft , generarionum caufa dicitur >arqiie ac menlibus Martio, Aprili, 6c Maio,quibus manife- fte eius approximationcm notamus . Hoc notate volui, vt bene 6c fana-» mente Philofophi menspercipiatur. Arift.randem c. lo.Iib.z.de gene rat. nonnulla poft propofitam generado- nis 6c coi rupnonis caufam, noranda proponit. Primum eft, tempus vitae viuentium eftc finitum 6c determinatum ,• quo tempore abfoluro, necefta- ribcorrumpuntur; nam omne tempus & vitacircuitu ifto calefti menfu- ratur. Vtergo pradentc Solevigorem acquirunt, fie eodem abfenteeun* dera araittunt. Inarqualiter tamen viuencia durant, vt quotidian a demon- fttat expedentia. Secundum quod notat Anft.eft, peiperuas eftc gencrationes, 6c corru- ptiones return, quia cificiens caufa .i. Solis mortis , perrennis eft Cum.n.rcs fubluuates, ob fui diftantiam a prima caufa,in indiuiduis proprijs peipetuP* tactm confcruare nequeant ,-ficudcxli ei ptoximi co ifenunt, Sol ranqua generadoms, & corruptionis pracipua caufa, perpetmratem carundem re- rum fublunanura in fpecie, tanquam finem optimum mrendic. Vnde fingu- lanbus vmus fpeciei dcficiedbus alia cofimilia in horum locum uifticere ni* titur. Etgencrationeside6,& corrupdonesin modumdo uli petpetubef- iicit. Dum emm cx aqua aergeneracut>& cx acre ignis, & cx igne rurfus aqua, huiufeemodi tranfmutatio demrntorum mutua idiont 6c paftiouo facia s licet reda latio fit, feu licet pet redam lationem fiat talis tranfmuta- tioxcirculatem tamen lationem,quaecontinua eft, imitator . Nam rcucr- tifte generationem dicimus, quia id,quod primb aqua fuir, in aquam tandem ex igne reuertitur. Circularis tamen progreflfus in gtneiaf;ci,e p. uib da- rids hoc alio cxemplo cap.i i.6c vlt.zdib.de generat.poftco deciaratm: Aqua, inquic, 6>c act circulo gencrantur j quia nimirum ex aqua humida cieuantur vapores , ex quibus fit act, 6c ex acre vaporofo fiunt nubes, 6c cx nubibus fiunc pluuix, 6c cx pluuijs terra madefit, 6c ex terra itcrum madefada a Sole deuantur vapores, 6c ex vaponbus eleuads itcrum fiunt nubes, 6c cx nubi- bus pluuiaj. Hanc fuccefliuam generationem per circulum fadam,air Adft. cfte neceflariam: Nam li nubes funt, neceftarlb crime plimix; 6c fi piuuiac funt, needfaribpratcefterunr nubes *, 6c nubes ncccflaiib funt, quomam Sol imbellem fublunari mundo communicans calorem, vapores ex aqua, 6c ter- ra: madida fupcrficie fubleuantur, qui in regioae media aens vi fngous in- fpiffati itcrum cadunt. Mac enim via terror faxunditas fouetur, 6c variar in ea, ficac in aqua, fiunt gencrationes. Nam dum mixtorum fiunt corruptio- ns j elementa, qux in rnixco pocentia praduerc > ad propria loca , id eft, to- talia elementa confiuuni» feu ad confimilis dementi regionem., Rurfus ve- rb Sol accedens ex dementis porcion.es neceftanas ad noucrum corpQ.tuiru pcneradvinem, extrahit. Vaporescnim& exaladones, qm facile in demc- rncranfmucanuit >defupercumpluui;s m tercam cadunt,& aquam cx pluuuc (quar fupe riorum dementorum 6c aqua confufam quoddam eftjc am terra comnuxuonc, 6c concurrence Solis propria vircute, vana procreai.cuc General to- nes infhir circuit fint, mrxca. Fiunt ergo generationes &c corrupnones per circuicum ncccflfanb, 6c perpemo. Nam Temper fit clementorum veluci quoddam confufum.Hyc- me quictem aer in aquam maxime couertitunlgnis in acrcm; jcftate verb bo- le phirimum potente, infcriora duoclementa in fuperioia quad peipetub conuertumur: Vel faltem cum Taper ion bus confimduntur: cum elemental omnia prope nos, ad vfum noftrum , & ad fadliorcm mixcorura generatio- nem impura fine. Aderuit camen Ariftoteles per lationera redtam gencrationem & corru- ptionem non ede necedarib perpetuas,- atque adeo non fieri regreditm ad ide fee and urn fpecicm •, quia fi4 generationes per progredum redtum eflent ne- cdfario peiennesrvel client finitae hmufmodi generationes,vel trum dici poteft. Nam fi cfTeni finitx, non edent perpetuas contra fiippolirio- nem. Quod patet, quia res finite facile abforbentur j & tandem nihil fuper- ede podet ad nouam gencrationem ablumpta tota generationis materia. No edent infinite; quia nulla eder necedana. Ncceditas enim prions non eft* vbi non clt ncceditas pofterioris: v.g. non eft necellitas fundamenti domus* nifi prasfuppofita needfitate domusjvr in quibuiuis aiijs quas libi fuccedunr, accidit. Nec etiam fequitur necellariopoftenus,expofitione prions, licun non fequitur necedarib pohtiodomus, polito lundaraento . In inhnitis ve- rb non datur pnus nec pofterius: quomam in infinite primum nec vinmum adignabile eft. bequitur ergo quod generationis perpetuitas per progreffum rectum nor lit necefiaria j let! ponus per circularem, ad imitationem vide- licet motus bolis qui continuus eft , ob continuitatem fui fubiedti mobilis. QuXiit tandem Auuotcks , quate generatio per circulum in quibufdam fit, iii alqs veto minimi? v.g.cx vaponbus tit nubes, ex uubc pluma, ex piu- ma iqua,ex qa.i vaporcs in principle abliti lunt,& fie adidcra.tit regref- fus i n ha-, circular! gcuerationc. At veib in homimbus c.ftis progreflus dr- euiaris ncutiquam hr. Refpondet Anft in h s, in quibus vnum eft tota materia altcrius,fieri cir- cularem 6c ncccftaruira progtellum generation urn; vt in exemplo aquas ma- nirelium eft; quae aqua eft tuta mattua vaporu, vapor nubis, & nubes aquas fmc pluuias ,* at verb Pater non eft tota materia nli;,nec nepotis, aiiorumuo fucccdoram luorum. DE ELEMENTIS. 99 Qttare nm fit regrelfits ad idem ft cundumjpz ctem. Dub turn. SoUtus- C A P V T De Peculiarihus caufis generationis. EX didtis manifcftum euadit, cacleftia corpora cfie caufas generadonis* vniucnales tamcn : Pricer quas ided pecuiiares caula: requirontur . Vnde ArUtotcies inquitrSol, ik. Homo generant hormnem:Sol &c Leo Lunem, & fic dc reiiquis . Quoties tamcn viuentia aliqua fine peculiar! prog aitorc nalcutunvc quado ex materia putnda iumbnci,culiccs,pulices. dm ces,aliaqianiraalia imperfedlioris ordinis;anxij funt Auchores>qus- nam fit horurn animalium pcculiaris , & proxima caufa •, quae proxuna cau- fa, quam fummarn nommac And. iib.z. Phyf.c.j.dcbct cue curae rerum na- turaimm inucltigaton> vt petfedhun i'cjentiam rd, de qua aguur ?conie- quatur, Plures Vin docti tunc ad Dcum concurrunt j quern taiium viuen- too t ! B E R P R I M V 9 rium caufam procreatncem conftituunc; quia Cedi non pofifunt die viueu- tium caufse i cum viuenda latione animae line mult 6 nobiliora cedis; Quse fentendamihi veravidccui,*Namca:li ciim fine canCx xqumoex refpeclu rerum fublunarium, deberenc dTe fublunaribus nobiliores. Sed non funt. Ergo nequeunt effe caufa: didorum animali um: & prxdpue, cum non ali- terpoflent producere di£taanimalia, nifi mediantibus fuis acddentibus,vt quibufdamplacer. Nosautcm Anftotdi hxremus , quipaftim affcrit oni- ne agens naturale intendere producere fibi fimile ,• quod jnequaquam ve- lum offer, fi fubftantia: adimerecur, irnmediaca poteftas producendi fub- ftandam , Sed dicuntilli, accidens non in propria virtucc fed in vntute fubftantia: producere fubftandam. Hoc tamen nihil ad rem ,• nam iilud , in virtute fub- ftantia:, eft fubftanna vel aeddens: fi accidens femper nianct diftkultasrnam ficaccidensproducer fubftandam. Quod eft abiurdum;quia caufaxqui- uoca fuum eftedum nobditate excedere debet, Sed accidens quod effet cau- fa sequiuoca refpedu fubftantia: genitx, non diet fuo effect u, fubftanna vi- delicet abco produ6ta,nobilius. Concludcndura ergo ipfum non pofle at- tingerc immediate prpdudfcioncm fob ft an dec •, nifi quatenus lubiedu ad no- ux formx rccepdonem difponit. Si verb admittant aduerfanj, illud in vir- tute fubftandx, idem effe ac fubftantiam , habebiraus mtentum , 6c fic fub- ftantia immediate producer fubftantiam. Sed dodus Caietanus,vt ab hac ardua difficulrate fe expediat, refpondet* verba S. Thomx > accidens in virturc fubftanna: fubftantiam producere,hoc modo interpretandaefte, vc in virtute fubftantia:, idem fic, ac virtus fub- ftantia: : ira vc qualiras agens non producat fubftandam in’virtute fubftan- tix, fed quatenus eft virtus fubftantia:. Mco tamen iudicio hare intcrpreta- tio maiorem vim accidenri tribuit quam deberet. Nam inde fequerecur rae- rum accidens , in fua virtute, 6c non in virtute fubftanna: poffe fubftantiam-* producere . Quod probo: Id omne quod fe ipfo producit fubftantiam non producit fubftandam in virtute fubftanti.T, vel tanquam virtus fubftantia:. Sed accidens qualitatiuura fe ipfo producit fubftantiam. Ergo non produ- cit fubftandam in virtute fubftanna:. Probatur minor, id quod per fuaro fo- lam effendam producit fubftandam, feipfo producit fubftandam. Sed aed- dens iliud quahtadunm pci 1'olam fuam effendam producit fubftantiam-.. Ergo feipfo. Probatur minor. Elknna accidertisillius producentis fub- ftantiam, vc aiunt,mhileft aliud quam virtus fubftantia: pofita extra fuas caufas . Sed hac fua vntute producit fubftantiam. Ergo per fuam effendam, Sc fe ipfo, 6c non in virtute fubftantiae. Quod autem virtus ilia produced! fubftantiam fit folius accidends, patef, quia a vt mihi in public is difputanonibus fxpe concdTum eft ,calor naduusa aut calor ignis diumitus feparatus ah orani fubftanna, generaret fubftanna , Ergo cum aduerfanj admittant accidens qualicanuum fubftantia: annexnm, ab eaque feparatum femper producere fubftandam, iilud folum fubftan- nam procreabit. Dicendum ergo fubftantiam per fe fubftandam produce- re, ficuti qualiras qualicatcm. Nee eft maior ratio, cur aeddens fuum fimi- le producat, quam fubftanna fuum. Ad rem ergo tedeuntes, ftatuendum, in omni gencratione prater vniucr- falem cautam, pcculiarem requiri: 6c queries pecuhans m natura deticeret, Peum Omnipotcntem defectum tabs caufa: fupplere. Quod aurem ad cau- fas vuiuei tales cafteftes atdnet, eas vniuerfales efie exatimo propter com - DE ELEMENT! S. lai itflunem concurfum, quo turn fublunaribus agentibus agunt j tribuendo ni- nairum ipfis viitutem & robur ad agendum. - Tametfi cadem rat one venandae fint caufe mixtionis , ac generationis,-cu mixtio generatio quardam lit , fupereft tamen, vt videamus, an ipfamet c le- menta m fc inuieem agentia, canquam propria mifcibilia, fint caufa per fe 8c imtncdiata mixtionis, an verbeaufar vniuerfales? Vcnor quidem fentemia tenet,mifcibilia non pofie produccre mixtum,nec efte causa mixtionis-, quia caufa per fe &c immediata alicums eftedus debet fuperefte effedui, & in ta- liseffedusprodudioncmtendeic. Scd mifcibilia in fe agentia non inten- dunt producere mixtum, fed vnumquodque in fuum contrarium, vt id in fe conuerrat, agit: Ignis v.g. intendit aquam in fe conuertere, 8c aqua ignem, 8c fic de exteris , 8c rurfus ex omnium con updone nafeitur mixtum; ita vt nccefiario elementa corrumpanrur,antcquam exijs mixtum refultet. Ergo ftaiuendum, abacrc, vel aqua, vel terra c;elefi;i virtute impregnata inanima- ta mixta procrean animata verb imperTeda, quibus non pneeft efficicns caufa peculiaris a Deo naturae Auchore progigni: vel fane omnia mixta ab Authorc naturae produci, ni poll gencrationem mixti caufa fubiunaris fuffi- ciens, idonca, ac fupcrftes fic. C A P V T XII. Vtmtn Elementa in mixto mane ant Integra ? PRima opinio tenet elementa cumfuis fubftartialibus formisin mixto pcrmanerc . Philoponus lib.i.dc generat. commenr.tcx.74.&: Auicen- na i.Sufficient.c. i. Aueiroes lib.i.dc generat. comment.tex yo.tk lib. 5. de carlo com.67. Thomas de Garuio lib.i.Summx medicar tirulo 1. quarft. 1. Chnffophorus a Vega.lib.i. de aite medendi c. 1. landunus lib. 6. Phyflc. quxft.4.Albertus magnus dc Genetat.lib.i .tradt.tf.c.y. & lib.j.de carlo ttaCh i.c.i.& 8.Niphus lib. 1, de generat. quarft. n.&c 8. tarenus de Element, (ienti Aquilin. lib.3. de dementis: tk tandem Joannes Fernclius Chrirtophori a Vega Coartaneus. Vidi cnim Chriftophoti Artem Medicam,iam ?b odiogintaannis Francofuni prado fubadtam *, anno nind- ium i f. circa quod cempus floruit etiam Fernelius. Horum authorum opinio Ariftotelica: dcdlrime conformis efle videtur, qui lib. 5. Mctaphy f. cap.de dementis ait: Elemcntum eft id , ex quo incxi- ftenn aliquid prime compomtur. Et rurfus: Elcmcnta dicuncur corporuru vltima, in quar corpora diuiduntur. Et deinceps: Elcmentum eft quod pri- me vnicuique ineft. Addamus his mixdonis definitionem: Mixtio eft rm- fcibiiiurnalteratorum vnio.Lib.etiam z. de anima c.4.tex.3 non omnibus, fed vt ante expofitum eft : humidiias enim , &, ficcitas, & ca- liditas Sc fngiditas materia corpoiura funt compofitorum, esters autem dif- ferentiae eas feqminturjvt grauitas, leuitas, denfitas, raritas, afperitas, lenitas, & rcliquae id genus affcdliones . Non potuit clarius loqui Ariftot. vt confir- maret elemcnta non clfe aclu in mixto.Lib.i. meieor. clariftime adhuc rera_» banc lie dedueir: Dicimus icaque ignem ,6c aerem, Sc aquam, & terrain-, fieri ex fe inuieem , 3c vnumquodque horum in vrioquoque exiftere poten- tia , ficut Sc aliorum, quibus vnum aliquid Sc idem fubijcitur, in quod etiam refoluuntur vltimum. Rationc patet, eadem clernenra adlu in mixto non permanere •, quia mate- ria nulla naturalitcr poteft pluribus fubftantxaiibus formis fimul informal! n?m quxuis foima fubftantialis materia; appetitum compefcit, eamque in_, determinata fpecic conftituit. Sed fi plunbus formis fubftancialibus eadem*, materia inforraaretur, iam non ad vnam, fed ad plures fpecies determinate- tur, Sc plura conftitucret vua cum diuerfis illis formis indiuidua dmerfarum tpecierum: quod eft abfurdum, quoniam vnum compofitum effet vnum ex fuppofitione , Sc non vnum, quia formae diueifarum fpecic mm corporum, emufmodi funt formae eiementoiu, cum contranas defidereritdifpolitiones, vnum compofitum vmus Ipecici corporis conftmerc nequeunt. Quomo- do qusfo poffibile eft , vt vna maceria fitcapax naturaliter frigiditatis Sc hu- miditatis, ac fimul caliditatis Sc ficciratis, quae tamen contrans difpofitiones ao fuftencationem forms aqus, Sc forma; ignis in materia requuuntui. Dc- nique impoftibile eft, quin ignis impediret aquam, ne hsc fuam formamin tali materia introduceret t &aqua viciffim ignem, ne hie fuam matense iuipnmcret. Si prscerea nunquam felc vincercnt, fed femper agens fuam rctmeret for mam lubftantialcm ,Sc omnimodam imcgritatcm_, fpecificam , in peipetuo verfarentur conftidlu, Sc ncutrum illorum matcriam aiterius occuparet: Nec poftent a Sole, aut aftns commifcen , fed Integra-, permanentia non mixtum, fed aceruum variorum corporum tianfpofitorura cfiicercnt; vt fit in acertio tritici, hordci, auensSc firaiiuim.Prouideq,* clc menta no cftcnc materia mixti.contra coem tarn antiquorum,quam recent 10- rum 1 hiloiophorum opimonem.Et fic nunquam mixn forma in corpora fpc- cie diuerfa, qualu funt elemcnta, inducerecur; quia forma nulla nuioitura Stcunda~> opinio. Hatimihus fatet for- mas eleme torum in., mixto non fermanc- u. D E ELEMENTIS, io3 in matcriam difpofitionibus requifitis carentem, habere poteft. Corpora ve- rb fimplicia Integra permancntia , his difpofitionibus caient. Obiedionibus ex Ariftotcle dcfumptis lib. f. Metaph. facile fatisfit. Ibi cnim elcmcnti nomen in ampla fignificatione fumpfit. Vnde littery qua: ele- menta funt fyllabaium , Sc fyllabae vocum ,in ipfo vocabuloaduinfant,Sc idem vocabulum in dida elcmenta refolqitur. Pofico tamen quod dc veris dementis mencio fada fit,cerrum eft ipfa effe in mixco,fe.i fecundum virtu- tes corundemi&: mixtunnndementarefoluidicitur,quiaexmixtis corru- ptis demenragenerantur, in quibus ideb potentia inerant*, cum ergo quae- dam elementa adu Sc quaedam potentia, vt vera demenra in compofito ma- neant, rede Aiiftotdes afferent, elementa adu vd potentia in mixro rema- ncrc; materiaenim& forma,qux elementa ab Ariftotcle dida funt,adu per- manent > vt Iitterz; licet corpora fimplicia elementa vulgb nuncup ita, po- tentia tanrum infint. Opponebant, Miftionem efie mifeibilium alteratomm vnionem •, arque_» adeo mifeibilia adu in mtxto remanere. Cui facile non proinde ele- menta adu in mixto permancre,quia licet ca qua: alrcrantur, cuiufmodi funt elementa ad m'xrum concurrent! a ,po(fint, quamdiu alreranfur, permanere Integra, fecundum formas fuSftantiales, non tamen tandem perfeue diuturno tempore;tali alteranone •, Quare licet mixtio non excludat akera- *tiorcm in fieri,tanquam principium difpofitionis fin termini a quo,altcratio- ncm tamen fadam intimius reipicit, qua: alreratio in fade cfle raagis propric quam alteratio in fieri fignificatur per particulani,alteratomm,in definitione mixtionis ,quarn ideoaliqtii exponunt, idem efie alteratoijum ac corruptoni. Alteraromm, pror’edb res alceratas, Sc non qua: akerantur, proprie indicar. Opponebant locum Arirtotelis libri fecundi dc anima, formam mixti ren- nere elementa coniunda in mixto. Cm refpondemus Ariftotdem locutum fuiife iuxra Empedoclis fuppofinonem , qui putabat elementa Integra fccun- dum fubftantias Sc qualitates nulla alia adueniente forma mixti,in mixto re- nianere j licet inibi cxpiefse Empedocles de augn.cnratione loquatur, tpiam tamen ab anima procedere ait Ariftotcles. Empedocles verb plantas augen dicit, quia more terra:, radices plantamm ob grauitatem deorfum fc- runrur. Sc ignis rim, eafdem plantas furfum crefcere Sc propagari contendit. Cui duplicitcr refpondet Ariftoielcs,primo iplum non bene furfum & deor- fum accepifse, qmenon in omnibus eodein modofc habent,& in Vniucr- fo j id eft Mundo. Nam radices plantamm fc habent vi caput animalmrru Vt enim animalta per os aiimenta fufeipiunt -y ira per radices ex terra planr.T. Ergo non rati one gmiitatis aut terrea: narura: deorfum in terra plants pro- tenduntur, fed alimenti haunendi gratia.Secundb petit A rift, quid eft quod ignem Sc terrain, qua: in contraria feruntur ex fua natura, furfum nimir|im Sc deorfum,in tali federate copulatos continerct, ft nulla adeflet forma-fnix- ti, fine qua prohibente eorundemelcmentorum diftradionemab inuicem, ftacim fegregarentur. Si vcib adfit akquacaufc talem diftradionem Sc fe- parationem prohibens, crit necefifario anima *, Sc hxc cadem erit caufa nU’ Siicioms & augmentationis. ac decretionis. Hoc fuit Ariftocelis, loco cita- to , intentum. Opponebant, mixtum ad locum prsdominantis elemenri cieri., Cui facil- lime fatisfinld veruefte.Non tame proinde fequi elemeta permanere adu in mixto ; Mancnt cnim fecundum maceriam Sc virtuces, id eft, qualitates: po- tentia ergo raotiua , qua mixtum all quod inoueciw, grauicas nimiram Sc Exponitur jiriftof. ie4 LIBER P R I M V S uitas, in mlxto fuperkmc.quia qu ttuor prhme qualitates, ex qua rum quidem commixrione cetera: qualicatum differentia , inter qnas eft grauitas & leui- tas ,gencrantur,vtceftatur Arift.hb.i. depar. animal.c. i.iamancca citato; inouecur ergo mixtum a prtedo min ante elemento, id eft a potencia motma> grauitate nimimni »& leuitate confequentc pnccipue matcriam , qualitatcmT praedominantis dementi, non elementum ailu, quod tale non permancc . Obijcinnt pnmb ratione, fi in mixto acftu non permanent elcmenta,mix» turn erit xque fimplex compoficum, ac elementum. Cui obieeborn rel pon- derous*, fi mixtum pro fola materia & foima fubftanciali connexis accipiatur, abftrahendo a termino a quo Sc a difpofitionibus requificis ad formam mixti introducendam, efie tnque fimplex corpus ac elementum. Ac verb fi fuma- tur m X urn quatenus conotat fuum terminum a quo, elemcn ta nimirum, Sc quatentts eius torma pro clifpofirione quaruor primarum qualitatum tempe- riem prauequirit, neceflarib maiorem inuoluet compofirioncm, quam fira- plex elementum, quod non pro phmis mifcibiiibus alia corpora pranequirir* fed folam firaplicern materiam& formam ,*& eius forma pro requititduas qualitates priinas, nullatenus contrarias. Cum ramen mixtum contrarias elementorum qualitates in fecontineat,* qua: qualitatesremiffa. Sc lupeiftites, virtutes eorundem demeiitorum ab Ariftot. appeliamur,vtin prteccdcncibus ftepc innumuis. Gbijciunt fecund b, virtutes rci ccniipra non permanere in fuccedente re produbla; Si ccnfccnenter elementorum conuptorum vmmes nequaquam in mixto fupereffe. Cui obiedioni refpendemus , in quibuldam corpori- bus, Sc praTipuc mixtis, vii tutem rci conupta: permanere . In Abfynthio enim combuftoaliqua eius virtus fupexftes viget; vt in Antimomo, Metcii- rio, alijfque multis aduftis, & in cineiemconuerfis. Ergo cum experien- tia pateat, in mixtis genitis cxalijs mixtis aliquid permanere virtutis prion's mixti j hinc colligemus, in mixto genito ex dementis aliquara elementorum virtutem remanere j Sc maxi me , cum id experientia pate at, ciimque clcme- ta non fine mixto contraim , fed fbi ipfis. Experimurenim in nobis mixtis inefle calorem , Sc alias pnmas qualitates: Nam painbus conftamuscontra- ms habentibus renperaturas.Diuerla autem eft ratio in conuetfione vnius dementicontiarij in aiiucl: Dum autem aqua in ignem conuertitur, nulla-, virtus aqu£in igne produdlo remanet;ficuti ncc in aqua cx igne preduda-, aliqua hums. 1 Joannes Fcrndius Vir plane diferus lib.i.fua: Phyliol. c,d.& 8. ftyluiru-, eunclcmque pungentem , Sc nimis acutum in recennores elementorum ;or- mas in mixto fuppnmentes, conucrnc. Videmus, inquit, apud multos lu- niorcs pucnlem , veieque inanern pcicrebtuifie lententiam, qua ij veter«__> fpreta Phyloiophia ciecrcuerunr, non demeiitorum fubflannas, fed quail- rate s duneaxae in nobis afTeriiaii.Recetiorum argumenca hoc ordine ilie di- fpomt. Pnmb , calidum, fngidum, humidum, Sc ficcum, ex quibus con- ftamus , non lubftantiarum , fed quairtatum nonuna . bccundb nufquairu, linceras quatuor icium naturas haben , rmxnonis expertes,* neque cas, quae nos circunfunount, fi rci gigncncla* adhibeantur , ipecies fuas piaterca ren- nere *, verum procinus e nan e ice re, quando noua compofiti forma ex permix- tioneluccedir. Coniequunue feribens ait: Quai tanquam abfurda, vt flmditus cuena- mus, eiecec ligillatim ilia mmutatimque cxeuccre. Pro f'olutione denique_-» pnmi argumemi, ait; Calicu, liigieu 3 huaueu, Sc fit a appdlatipne, alias OhieSiio i Solntio* QhtCLtU! l Sfilutic. Ferneltj grgumeta. OE ELEMENTIS. *o? ,qualitates, alias verb corpora quibus inharrcfcunc , intelligantur. Corpo- ra verb aut furamis hifce qualitatibus cxceilunt ,aatdeprclfis prsdita funt* Qua: ex dcpreflis conftant, vario funt ordtnc, quandoquiclem, & pancnu, & vmura,& catnem ,&piper*aliaquc mnumtrabiliacalida elfc dicimus, vti cartilagincm, membra nam , neruum,3c os ficca. Ar qua: qualitatibus cxceilunt,non ka funt mulca, fed quacuor omnino, terra, aqua ,acr,& ignis , quibus qualitatum exuperannam inefli'diximus. Concludit ille, no- mine caiidi, fiigidi, humidi, & ficci, intelligi ab Authonbus quatuor clc- naenta. Cum ergo, inquit, ex caiidi ,frigidi, humidi,& ficci temperatu- ra omnium corpora conftarc proditum fit, quis cam cscus in contemplandis rebus eft, vt qualitates puras ammo concipiat? vtcx quaiitatibus conftitui corpora afleuetet. 1 Ad fccundum argumentum fic progreditur. Quod affcruntilli, finceras nufquam haberi ciementorum naturas, ridiculum fane eft,&: dementis proximum. Nam qus apud nos extant, impura tamccfi force funtomnia_,, fincera tamen vfpiam uecefie eft,qua: principia fine 3c velua fontes a quibus jfta fluxerunt. Ad tertium fic proccdtc. lllud autein quod aiunt ,eIementorum formas cuancfcere, cum in compofinonem ea concreuerint ; quantum obfeurac 3c inquinat omucm Philofophis (plendorem.-'idern.n.ficri putat in elcmcntoru pemuftione,quod in fimpiici rei u cranfmutationc, vbi reces aliqua forma in fubiedam matenam commigrat, pellitur vetus atquc deccdit; Cscerum du cxclcmcntom temperatione corpus innouatur, illorum forms nihilorainus in hoc mancnc. Adco vt fi illis congredientibus herba nafeatur, in ea fer- uentur illorum fubftantis ,dumque rurfum herbaconcodione in fangui- nem, tandem verb & in carnem mucabkur, licet herbs forma incercidat, noua nafeente, ncquaquam tamen elementorum forms exeunt,fed ftabiies permataebunt,quoad vlla compofiri rario conftabit,quamuis noavnso, &perpetua permixtionis, ptopomone. Sic cnim de his ftatuerunc viri prsclanlfimi, Primus Hippocrates, qui fingula qu£ ad gignendum eonflu- xcrunc, taiem vim, air, in corpore retinerc, qualem contulcrunc: 3c omnia per interirum eb reccdere, vnde funt accepta ,• quod fieri ncutiquam police, mfi pnflinas illas naturas retinuifient. Arift, rurfus defininonem f .metaph. tradicam cicat: Eiemencum eft id , quod cuiquc compglfito ptimb ineft, 3c in quod vkimum corpora diuiduntur. Caput etiam 3:dc cslo cicar, vbi Anft. affirmac, in came , atque ligno, alijfque fimilibus, ignem acquc ter* ram faculrate, 3c ( vt dicere foient) potentia inelle, hseque ex illis mamfe- fte fegregari, Quod fi illorum fubftantis occidiiTenc,qui fieri poflet ,vc de- mum fciungercncur i Hsc fane, inquic, porcentofa fuerat opinio, qua dum luniores vecerum Phiiofophorum difciplinam, pctmixcionifquc rationenu aflequi minime valuenint, abdllorum fententijs rcmeredefecerunc. Hadenus Fernelius,qui fi pauib folidius dodriaarn,quain verborum con- cinnitacem bcornatum aftectafler ,propofitam qusftionem non adeo du- biam,ramndiculisargumentis neutiquaminquinalfec, Namleuniime om- nium veritatem noftrs doctrins oppugnat: eatnque oppugnando,prscipuis in medicina, 3c Phiiofophia vins oppedere, fola lacinitatis clegancia furiful- las, minime verecur. Turpitei tamen j nam fi quara ille dodrinamiaude di- gnam congelfit, ex vberrimis Anceccllbtum piomptuanjs cam pcnc exhau- liunoncanquamingenuus fcnptor,bons ciifciplms parentes fspc com- Incmoransjfed vt cailidus iacro^,fuumiadantrr faciens quidquid alijs aftu- Ferntlv; ts merit at per /* t ihgitur io6 L I BE R PRIM VS 'te cripuir,& hos rurfus ingratus, fuperbufque increpar. Imponic quidem recencioribus »qui nunquam cogirarunt, calidum , fn- giduin, hunudum > & ficeum in mixto efle meras qualirates , fed qualirates fubftantiae annexas. Dicunt cnim omncs, prarccr qualirates elemcntoru nu refra&as, Sc contemperatas, in mixto perraanerc marerias eorundcraele- mentorum. Ergo non dicuntfolas qualirates in nobis efle. Gratias Fernclio agimus ptO diftinbhonc ilia cahdi(& fie de rcliquis)quod aliquandopro qualitate.alTqutd(> pro corporecui hasret atcipitur.Fingir.n.fil nobis aliquid noui inuenire, cum diffincStio ilia vulgatiftima fit apud Arift. Sc Gal. Multb tamen me ius dixiftec> calidum aliquando pro nuda qualitate accipi-aliquando pro calida fubftanda, non pro corpore,vt file loquitiirpiam corpus cui accidentia conueniunt> ni vna cum accidence fumatur > accidcn- tis denominationem non fufeipit. Secundum hanc claritatem loquitur Gal. comm. 14. lib. 1. Aph. fic: Hoc ipfum igitur verbum , calidum, aliquando transferimus ad qualitatem ; cuius propiium nomcn eft calidltas: aliquando denominatiue totum corpus dicimus calidum a caliditate; clique hie mo- dus loquendi plurimus in omnivita*j&: fuit apud antiques > veluti Theo- phraftus oftendic» in eo pH. qui dc caiido Sc trigido infenbitur . H?c Gale- nus, cm in claritate eft inaequalis Fernclius > qui vbiqae Tyrovubus obfc uii- tateiti parere mauult,quam exiquu eloquential punbhim in penodo omitrcrc. Item illi gratias agimus pro alia diftimftionc calidi(& fic dereliquis)in ca- lidura exceilensj Sc in calidum remiflum. Quam doblnnam habet Arift .lib. z. dc gener. cap. y.vbi ait: calidum, frigid um5& humidum,& ficcumeilo fimplicitcr Sc ablblute,acintenfiue talia,alia verbrcmilse Sc fecundum quid. Hanc eandera dobtrinam habet Gal. lib.r.dccemperanv cap.i. Fcrnelius fecuudum argumentum reccntionbus tribuit, qwos ait > clemen- torura in mixto integritatem denegaftc 3 quod elementa ipfa nuliibi pura ex- tent. In quo fane fallitur, ncc ad rem quidpiam dicic. Nam hac rationc vti- tur Arift. vt prober rnixtioncm ex quatuor dementis fieri, & hare fimul ad illam concurrere, vri a nobis in fuperioribus expofitum eft: in acre quidem igneae quaedam cxhalationes nubibus commixtor,fi rudus cum pluuijs defeendant,ad nnxtum in tetris conficiCndum, vna cum reliquis crunr idoneae. Nec fol&m ex element.s impuris, fed ex diuerfis liquonbus, quorum quifque raixti rationcm habet, agendo Sc reagendo in fe imiicem, in mixtum quoddam temperatum definunt; vt aqua Abfynthi) &; aqua Poi- tulaca: debite commixtar; Vinum paritcr &.aqua. Secus de coufimihbus liquoribus dicendum; qui commixd, quomam in fc non agerenr, mixtunu non conftituerentj fed compofitioncm. Gencratio enim ex contrarijs (vt lo- quitur Philofoph. lib.a.dcgenerat. cex. 36.) in contrana eft mutatio. Gene- ranocnimex arte non rarb procedit, quod innuic At ift. lib. 1. de gencrat. quando loquitur de generatione fecundum naturam quar verba idco ab ip- fo proiata funr,vt generationtm fecundum naturam a generatione arcificialii diftinguat,tefte Philopono in dibtum textum. Quod denique vix fincera reperiantur elementa, Arift. & aliorum pene omnium eft communis fententia, fi fuperiorem Sc ab aere rtmotioiem ignis parrem excipias. Proinde A ift. iib.4. Meteoi. cmnia,excepto igne>putrcfcc- re aftirmat; quomam alia quamis, raixti faltem impcrtedi rationcm habent. Kos quiciem dubiramus, an terra in fuo cencro ac mcditullio fincera litjquo- niam abfonum videtur terrain vllibi fummara illam ariditatem, ad vnionern Sc cohacfionem mepcam, retmere. Non enun loco ftarepoftet prac tanta-. C tn emtio WAturalis , & 9falu» Ikcitate. DE ELEMENTIS. 107 Quod tertio loco ciibuit reccntioiibus,vcrum eft: nam omnes in hoc con- fentiunt, elementorum formas fubltantiales in mixto non permancre.Oppo- hit Fernelius , ft hoc verum eftcc, nullum intercedere difcrimcn inter mixcio- ncm,&: fimpliccm tranfmucationcm. Cui obiedioni cum ipfo Anftot. iauu anteafatisfecimus. Fernelius Hippocratem citauir, fed incaute nimis, ne dicam impcritc. Aic cnim: Primus Fhppocrates, qui fingula on* ad gigneridlim confluxerunr, ta- Icm vitmait, in corporc rctinere, qualcm contulerunt. Mendose fane Sc pa- rum fideliter Hippocratis verba traduxit , qu* hoc modo iuxta litteraiti-. gr.'ccam fehabent: Neceftarium igitur nature tali exiftentc ,8c rcliquorum omnium Sc horninis non vnura cfle horninem, fed vnumquodquc conferen- tium ad gencrationcm habere aliquant virturem quaiemeunque confcrebac, Ecce quo modo Fernelus ncgligcntcr ,aliquam, pro qua, Comarius optime ponit, quandam. Hmc liquet Hipp.£ contra vellc,clc- rncnca in mixto poteftaie Sc non adu permanere;vt verba ilia,vim quandam habere, expamunt. Non enim atfiimat ea red ere totam fuam viitutcm in mixto , fed quai dam ,• vt cohfirmat rurfus particula, cua- kmcunque . Ft ha' quardsm virtutes iunt prim* qualitatcs prarcipue, a qui- bus ipfaelemenraralia dicuntur, vt conformiter Arift.loquitur Gal.lib.i.dc clement, c.51. Locis Ariftctclis a Fernclio ciratis , anrea fansfadum eft. Arift. cnim ma- nifefte affinnat, elemena non adu , fed jrotefi ate in mixto remanerc * cum in came Sc ligno, ignis Sc terra facilitate tantum, Sc potentia, vt confitctur # Fernelius , contineantur. Qnod enim eft in mixto potentia, non eft adu in mixto. Scd ex Fernclio elemenra funr pc tend a in mixto. Ergo ex Femelio elementa non fum adu in mixrc. Potentia cnim aliquid efte,ei quod eft adu, oppomtur; vt pater cx ijs qua a nobis dida flint de calorc adu ex Arift. Nam vbi calor iccudum rotamcalons intenfionem adeft,nihil frigiditatis adu mi- bi continecur, fed potentia inefte dicitur, quia talc adu calidum, frigidum aliquando efte poteftifed fucccfliue. In Metaphyfica edam opponit effc adu, cflfc potentia. Idem Fernelius cap.7.lib. 2. Phyfiologi* docet,iufte Empcdoclem ab Ariftotele lacdlin, quod illc affirmaffet elemenra exiguarum partium appo- fitu folo permifeeri. 5ed incaute nimis, quoniam Arift. ccnfuram *qu£,ac Empedocles, ipfc fubit. Quid enim illc > praetcr Empcdoclis opinionem dc_-» elementorum commixtionc,retinct? imb difticiliorcm ilk quam Empedocles opinionem format. Prime inquit mixtionem elementorum fubftantias non integre intermi- feere, id eft, omnes parres diuerforum elementorum non traniponi inter fe *vi mixtionisj led folas qualitates ita commifceri Sc confundi,vc squalitcr fine fuf* per vniuerfum corpus mixtum. Secundb ait,queries elementa ad mutuum conflidum pari fere robore co- fluuntjfefcinuiccm in exiguas partes, non verb in minimas interfecare, vt vna pars vnius dementi akeri alterius cohaneac, & nihil fenfu Vifus, audi- tus, guftus, tadus,aut olladus inconsmixtum notari poftir.Hac partium ele- mentorum tranfpolitione fada, partes in mixto,xque ac ante mixtio- nem fuas formas fubltantiales fine vila intenfionc aut icmillione conferuant, Elementorum tamen qualitatcs, vt pauio ante piotulit, cot* tons fc petmi- feent. Sc mucua adlione fe ita temperant, vt in tempenem quandam Sc mo- derations redigantuii humfeemodi tcmpciies taquam fimilarc quid per vni- Ferneliui male citat fiippec. 108 LIBER PRIMVS ucrfum COl'pul mixtum diffunditur * Lcct igicur fubftantia: cA«v, id eft, fccundum fe cotas tempcrari nequeant, {ed duntaxat continua appofidont-» connc&i > qualitatiun tamen primarum , confuinmata eft mixtio, qua mix- tionc abfoluta ,tcmpcramcntum in toto corpora fucccdit> quam mixti for- ma illico confcquitur, Sc indc mixtum refulcar. Tertio»clemcntoram portiones qua: in fimplici corpore produSlo rema- nent cum fuis formis fubfiftunt, non tamen libere auc fui iuris , fed implici- tac, vin&ar, Sc intercept? ob mutuam primarum qualitatum pugnam, Sc no- bilioris format mixti prxfentiam. Quamob caufam nec ignis vnt,ncc alia clcraenta intense agunt. Quare poteftate tantiira infunt. Sed hacc figillatim examinarc decet. Ait illc primo, quod mixtio fubftan- tias clementorum non inferit ,totas totis.In quo fane bis pet cac.Primo, quia contrarium paulo poft aflferuit dum air, partes diuerfi generis in fibi cohxrerc •, quae autem abillodicuntur diuerfa genera.funt elemental quamuisapudprceftantiotes Philofophos vnius generis canccllis cohibean- tur. Sunt enim corpora naturalia in folo fubftantia: genere collocata, fal- tem quatenus talia . Second6 grauiter peccat, pamufn clementorum intcr- mixtioncm line interpofitionem negans . Nam hac via omnem e natura cli- mmat mixdonem,quae tied nequit, fine aliqua partiura traufpofidone,8c ap- proximatione* quod ipfe Empedocles admifit.Si enim partium inferno, con- fufio, Sc intermixtio denegetur, nccellario mixtio, quia vt haec, Sc omnis gc- ncratio fiat, aSHua pa:fiuis adhibed debent. Sed dicet aliquis, quando Fernelius ait , clementorum fubftantus totas tons non inferi, ipfum illis reniti, qui corpotum penerrat'onem , tefte Plo- tinoj admiferunt. Quoniam percipere nequibanr, quomodo fine tali corpo- rum penetrationc fudores cx integns corpodbus per cutcm cmanarent, vel quomodolanaaut fpongiaaqua, alioueliquore perfundi poflat fine huiuf- modi penccratione, cum nulla pars lanx aut fpongia: fine liquore extet. Sane, fi connatalem errprem ioquutus fuilfct Fernelius, reprchenliono dignus non efier *, quia ibi penecratio corporum neudquam tit, fed iuxia po- nuntur, Sc per talem mxta ofitionem augentur Sc crcfcunt. Vcrum illud verbum, inferit, quo vfus eft Fernelius, corporum penetrationcm non figni- ficat, led interpofitionem, vel intermixtionem quandam, fine intcracccliio- ncm,vel ordinate intcrdifponcrc,vel intus collocate. Ergo ncgauic,Sc concelfit tranfpofitioncm partium fubftantia: clementorum. Secundb contitctur tandem Fernelius in mixdone ipfa mifeibilia, fine elc- menta fefein parres cxiguas, non verb minimas , qua: luas formas rennent, intcrfecarc, Sc harum partium tranfpofitioncm fieri, Sc omnia fenlus iudi- cio in mixto eftc commixta; non quod fubftantia: elementorum fecundunu fe totas temperentur, aut commifccantur, fed fuificit,vt qualitares primac tnucua inter fc inurcem aclione contemperentur. In quo fane ciim Empedo- cle concurdt, qui folam elementorum tranfpofitionem in mixto fine eorun- dem corrupt!one alfercbat. Contra ergo Fernclmm Erapedociis opinionem icnouantcm, coraodo, quo Ariftoccies in hunc modumlib, 2. de gencrat, cap.y.fcqucnua opponamus tela. Primo, fi ciemcma Integra in mixto permancrcnt, non daictur mixtio> nec mixtum mfi apparenter tantum, Sc fenfus imperfections iudicio. Pro- batur ilia fcquela ,• quia fccundum exquifitum fcnfUm linceuvn rale mixtum non diet mixtum, fed aggregatum quid, co modo* quo domus cxUceribui* lapidibus, iigius} claws > ccnwnto« Per»elins perftringi^ tnr. Xmpedo* tits erre— re renouat Fane Iihs. jirgamett* fa Fan, Secundo, fi clcmcnta in mixco integra pcrmancrenr, firailare nullum cor- pus admittendum cficr; quod probatur: Quia id , quod componitur ex par- tibus hcterogeneis Sc diuerfx omnino rationis»non eft fimilare Sc homoge- neum ; Sed caio, Sc os See. qux partes fimilares communiter nuncupantur, ex huiufraodi rebus diuerfx naturae componuntur. Ergo non funt corpora homogenea»led piorfus. heterogenea. Minor patet: Cartes fimilares com- ponuntur ex dementis adu exirtentibus: Sed clementa funt diuerfac ratio- nis > Sc fpeciei, Sc magis»vd xque faltcm alicna Sc remota ab inu’cem, qua os Sc caro inter fc, aut cerebrum Sc cor. Ergo quod ex dementis conapo- nitur , heterogeneum eft nullatenus homogencun). Sed fimilares par- tes communiter fic di6tx»componuntur ex dementis a&u cxrftcntibus > vt vulc Fernclius. Ergo fimilares crunt diflimilares pocius quam fimilares. Tcrtio, fi dementa adu in raixto permancrcnt > ex quacunque parte mix- ti quatuor dementa non fierent, co mode > quo ex qualibet cerx parte om- nis figura; Vt cnim ccra, Sc omnif eius pars eft capax figurae circularis, trian- gularis , quadrangularis, pyramidalis. Sc alarum omnium; ica pars fimilaris eft in potenna > vt non folum ex ca fiat aut generetur aqua, fed infuper ter- ra , acr, Sc ignis. Veriim fi elementa ita in mixco Integra reraanerenr, vt Em- pedocles »Sc Ferndius volunt, in mixti folutionc cx'parte ignea, fiuc quae ignis eft, non ficienc alia dementa, ficutmcc exaiijs ignis *, cum taraen ex opinionc AnllA fequacium quaelibet pars mixti fit in potentia, vt ex ea re- fultent quatuor Elementa. Quarto, fi dementa integra in mixto confifterent9nec augmentatio nec generatio in natura darentur. Augmentatio cnim fecundum additionem vd appofitionem vnius rei altcri fierct, quod eft aequmoce augeri, vt loqui- tur Philofophus i quia nimirum fit per iuxtapofitionem *, vt fi quis aquanu aquae addiderit, Sc fccerit ampliotem , dicere confueuimus, aquam audam efie: pariter opus fidile per rei extern* appofitionem augetur,domus,vinum. Sc fimilia. Augmentatio verb propria fit, quando alimcntum alrcratui» fiue concoquitur 5 & partibus rurfus apponuur, Sc a nuttitiua aflimilaturj Sc tan- dem , fecundum omnes dimenfiones , partes auger. Qumtb, Generatio ncquaquam ficret, fi elementa Integra in mixto per- manerent •, quia generatio nunquam firffaltcm fecundum ordmariufii gene- randi modum) qain corruptio earn prxeedat: Vndc illud Arift. dichfin i nu axiom* migrauit; Generatio vnius eft corruptio akcrius ,& vice verfa_,, corruptio vnius eft altcrius generatio. Ergo mixmm nullo modo generare- rui jfi elementa incorrupta perfiftetem. Soliim cnim fierce nrxtio Sc mixtum per mifeibilium Led as»: vt Empedocles apud Arift. loquitur, Et fic mixtam cflet aggregatum quoddam, inquir, omnibus commifccntur, ergo elementa a£hi in mixto non remanent, Si cnim rema- nctent elcmtmtorum form* velua iigatx, &. fenatx»vt placet Fernclio, fru- ftra omnino Sc contra naturae legem; nihil cnim otiofum in corporc anuna- lis extat, tcftc Gal.lib.4. de vfu part.cap.i. Scptimb,ex Fcrnelio c ,6.Sc c.vlt.hb.i.fu* Phyfiologix, dementomm for- ma* fubftantialcs in mixto actu continentur9 & lib.j.c.a.audadcr alicrit,qua- IU01 pumas qvuliUics Fccummm touun fuaru Uatudman , id eft in lummo DE ELEMENTIS. > 109 110 LIBER PR1MVS gradu, in mixto pcrmancre ydoncc diflbluatur. Ergo per tomm vitae decut- furn dabkur in corporc quouis animaro temperamenrum ad pondus. Pro- bacur confequenria, Tcmperamentum ad pondus eft tcmpcrics refurgens cx primamm qualitatum ajquilibrio, Sc commixtionc, aut contempcratione, Sed toto vitae decurfu datur talis confufio& sequilibrium. Ergo Sc tem- perament mn ad pondus. Minor patet quia cx Fcrnelio fit confufio Sc com- rnixtio primamm qualitatum in mixco, Sc practcrea ineft parkas Sc aequilibriu intenfionisearundem primamm qualitatum,cum omnesinfint in odauo gradu fine in gradu fupremo, atque finccro, Odlauo, fi elementa permancrcnt in mixto Integra, nec car©, nec ventu temperament© inter fe diftinguercntur, quod eft contra Gal.lib.y. method. c.$. vbi ait; quamlibet partem ab alijs diftingui,co, quod calidior, vcl frigi- dior, vcl ficcior, vel humidior fit, vel quod calidior fimul, Sc humidior, vel calidior,& ficcior See. Id inquam, cxFernelij dodrina fcqucuctur, quia quatuor prima: quahtares confute. Sc commixta: xqualiter, diffundun- t ur per vniueefum corpus, vt illi placet. Ergo vna pars non eric altera cali- dior , nec ficcior, auc humidior, aut frigidior. Fcrnelij verba lunt hxc: Qua- litatum tamcn confummata eft permixtio. hsec abfoluta fucrit, tem- peramentura accipit acquahter toti confpcrfum. Nono, non daretut nec caroncc pars organicain animali j quia non ef- fet quidpiam vndc forma animalis mortalis cduccrctur,nec aliquid,ex quo ta les partes gcncraicntur.Nihil emm eft in uiuentc(homine excipe)practcr qua- tuor elementa qua: fecundum fuas formas in eo adu manent. Qua: elemen- ta, cum non tranfmutentur > aut corrumpantnr, vt cx ijs aliquid concrefcaf, in viuentes partes, fine fimilares,fiue organicas migrate nequeunt. Nani ex dementis permanentibus integris nulla forma educipoteft, MixtiocnirrL cumgeneratioqutedamfit,finepraccedentium corporura corruptione fieri nequic. Nam cxprascedcntium formarum corruptione, fequitur cdudip nous forms c potentia materia:. Plene plancque hanc dodrinam fic expo- nit Galen, lib.i.de clemenr.c. 5. Quod fi prima refpcxcris elementa, facile fie- ri poterit, vt quamuis ca nullum habere fenfum fupponatur, raodo pofiint in fc agcrc Sc pati, aliquid indc multis interccdentibus particularibus akerationibus, corpus fenlu prsditura |gignatur. Quoticf- cunque enim explunbus quidpiamcomponitur, fi ea, qua: in compofitio- neni veniunt, qualia funt, taha ad extremum vfquc duraucrint: nunqiiam* id profcdo, nouara vliam,aduentkiamq; adipifeetur formam, qua: in his no prsfuerit, c quibus conftituebatur. Quod fi ea multifariam varienmr, tranf- nmtcncor, Sc altcrentar, poterit tunc in compofito aliquid fuborin,quod ab his qua: prius in primis illius reperiebantur, fit generis alterius. Galen us fuo more hac communem Philofophorum dodrinam confirmat cxcmplo xdifi, qua: ex lapidibus, latedbus, lignis, tegulifque confttudac funt, Sc nihil pror- fus confimiles sdcs adepts func, quod non conunebatur in i|s,ex quibus fa- bncars funt. Nam dunties ,grauitas, magnitude, figura. Sc color, iftis om- nibus figillatim qua: ad compofitioncm sdificijconcurrunt , adciat. Vndc ipium aedificiura ilia omnia pnedida accidentia, duntiem , grauitatem , ma- gnirudmem,colorem, figuram, a didis componcntibus rccipit, Sc prstcrea mini amphus acquifiuk,non moilitiem denouo, non ahum colorun, nec quidpiam notatu dignum, prster folum ordinem fitus eorudem component tmm. Verum figuram Sc magnuudincm habcnc *edes pratdida: \ quia com- poricncia ms ijiclcin pollcuanc • “Ex Gale* • menta al- urentur & traCmu tetur,mx- turn fieri ne— * * D E ELEMENT! S, 111 Quare (inquit, Galenas eodem cap.} acquit ex dementis,qiiae fuas quail- rates vfquequaq; immutatas feniant, quitiquam generis diuerfi gigni.Scd fi tranfmutentur, fane poterit. Poterit enim quod hablenus nigrum fair per multas tranfmutaciones medias iterumalbum fieri ,8c quod nunc album* mox fieri nigrum: quod piazterea fenfus expers eft * illius fieri particcps. Vn- dequi ex igne, aqua, acre,8c terrainuicem tranfmutatis , atque alteraris,& ad reperamentum quoddam redachs,gigni corpus volant fenfitrice facilitate praditu,hi cofentanca pronvyiciat. Qui verb ex illisdta vt funt,pcimanetibus &|perroixtistantumodo,pciinde,ac trkicu,ckcra 8c fab<£ in aceruo,hi nimiru ca qua: fieri ncqueant fe&antur.Na nec prorfus quidqua intereft, fi dicas ex folo ignis , aqua, aeris, terraqueconuentu,corpus fentiens nafei. avitfiex aromis,quod pnfei illi affirraabant. lam enim nullum corpus quod fenfuni habeat, poteft ex pluribus dementis conftitui, fimul coeuntibus, qua ta- men impatibilia lint ,• cum fit monftratum,nihil in his fimul cbmpofids oriri pofte generis alterius. Scnfusveib eft omnino egcncre diueifoa fig«ia_, grauicate, 8c duritic, quae atomis inerant, Sc ab ahjs quoque , qq« igni,& tet- iXy aerique,& aqua:. Eft enim fenfus alterius cuiufdam generis a calore, fa- pore, 8c odorc 8c catteris tandem, quar (vt omnia in vnum colhgam) corpc- nbus infita funt. Non ergo, aut ex atomis corpus aliquod , quod vim fenfi- tricem habeat, ptocreari poterit, aut ex igni, 8c terra, acre, & aqua, quae im- mutata permaneant, 8c talia fern per, quaha cx fua ipforum natura funt, ni- hiique vnquam patiantur. Quare vcl ex dementis pnmis quibufuis fentien- d> vis infit, velexillis licet hac careant ,ea tamcn natura funt, vt alterari;& tranfmutari poflint, erit neceffe corpus conftitui, quod fenfu praditum eft. Varias ergo tranfmutationes requiri ad hoc, vt feniibde corpus euadat, re&b affirmat Galenus. Vnde plantas ex elcmcnns nafei alibi dicit, & has ab am- malibus comedi ,& animalia rurfus a nobisjVt in noftram fubftantiam con- uertatur.lmo expicise hb.B.de Piacit.c.4.afhrmat,elementa in mixto no con- bneri adlu. Poftquam enim ait, eadem demera ab cffcChicibus qualitatibus appellari ab Hipp. calidum, frigiduJhumidu,& ficcum.Rurfus inquit: Poie- ftate fiquidem in corporibiis, non abhiinfuut. Et fub fincm cap.ait, nullum fincerum elementum in corpore contiueri. Comment, in lib. de natura ho- minis tex. jB.in mixas exquifitum elementum mentc tantiim excogitari pof- £e monet. Vifus eft Galenus citatis in locis pra:uidifse Fernelij errorem Empcdode reprehendens . Vnicuique enim patet,Galennm codem fere modo, quo Ari- ftotclcs aduerfus Empcdoclem 8c Democntum pugnafie . His enimplh fuc- cenfent, quod omnia ex rebus incranfmutab.Jibusconfurgerc putarenr.Ari- ftoteles ergo, 8c Galenus alterationcm, 8c nanfmurationem elemenroruiTL> in fe inuicem, 8c in mixmm rationibus varijs a nobis deduilis , rite admife- runt Et poft Hippocratem quidem, qui lib.de natura hominis comnnxnone 8c contemperationem dementorum turn cominunium, turn etiam cornuu qux ammalibus pcculiaria funr,vt fanguinis,pituitac, bilis vtnufque, ad mix- li humani intcgruatem praerequirit. Decimb , ex Fernelio qu.dibet pars mixti tcmperic ex qnatuor ptimarum qualitatumcomixtione refultantc affebtaeft. Sed qu.xhbet pars mixti eft fimplex elementum. Ergo quodiibet elementum quamdiu in mixto fuerit, temperamento, tanquam difpofitione ,gaudebit. Quod tamen ridicuimn eft; Nam elementum m rerum natura integrum efic neqmt fine naturali in- fuaque difpofitione qua ci us forma in fua materia conferuatur. Sed tempe- Nec ex a~ tomts nec ex el emeu tis Atiu per manttihus qmd\)tamu fit ex Cal* 112 LIBER PRIMVS ramcntum non eft infica dementi difpofitio . Ergo fub rernperamento i«re« gram ftare nequic. Ergo cum elementum, ignis v.g.in mixto propriam ami- ferk difpofitioncm, cahdicatcm nimirum in fummo gradu , 5c ficcitatem in remilTo, & temperie acqaifiuetit primarum qualitatum, impoftibilc eft quin propriam pcrdidcrit formam fubftancialem, 5c nouam acquifiucrit formam mixei diclam: Quodcunquc quidem corpus proprijs fornns accidcntahbus deftituitur ,ncceflari6 fubftantiali forma pnuabitur. Nam peculiaria cu- iufiais corporis accidentia > func difpolitiones, quibus forma fiibftantialis tabs corporis in fua continetur materia. Quarc cum in mixto quouis extec fob temperies ex Fcrnelio,in quouis mixto ent vnica forma mixti, qua: tcn> periem tanquam propriam difpofitionem expofeit. Vndccimo, quaslibet pars mixti eft elementum quatuor primis qualitati- bus, licet confufis, affectum, ex Fcrnelio. Ergo accidens dc vno fubiedo in aliud tranfmigrat. Nam a parte ignea fuminus calor ad aqueanv, 5c rcci- procc a parte aquea ad igneam fumma frigiditas > tranfmittirur. Ergo contra Pinlofopbiam,quar accidens dc fubiedo in fubiedum non tranfirc docet, grauiter peccat Ferndius. Duodecimo, contrarias primarum qualitatum combinations jimpoffibf- les ab Arift.iudicatas,admittit Fernclius,ctiam in fummo gradu; in ignea enim parte fumrnam ficcitatem, fummaraque humiditarem, fummamquc prastereacaliditatem sS' frigidiratem audaderconftituit. Nam ait, in qua- libet parte mixti reperiri equaiiter quatuor fummas quaikates.Ex quibus co» flat Fernelium a Philofopho plunmum defeciffc. Et profedo mirabilis eft ipfe Fernelius in fuis feriwis v nam aperto martc in recentiores excan deleft, vt probet elcmenta in mixto permanere *, 5c qui- dem iuxta antiquorum placita,quibus tamcn, vt demoBllrauimus onininb aduerfatur, imb fibi ipfi, qru lib.i.dc dementis c. 7. hxc habet: Turn enim mntua vi 5c effedione pugnantium qualitatum, fic illorum fubftantia: tocac frangentur, cornminuenturque, fic 5c qualicates omnino temperatione con- fufarfe rctundent, vt ilia dcraum neque i'ubftantias neque qualitatesputas feruent 5c incegras . Quid aliud ex his inlernpoteft,nifi quod elemental non maneantpura 5c integra in mixto j 5c tamcn in progreffu contrariunu fuadet. Si autera ei piacuir ekmentorum lubftantiales formas refrailas ac- que reraifTas in mixto permanere, quemadmodum voluit Auerrocs > toto C£- lo, vt hie, abcrrauit; quia fubftantia non inteditur nec remittitur more qua- liratnm, ex cap.de fubftantia. Nam hare non,fufcipit magis 5c minus. Deniquein fubfequentibus ait;Hinc corpus vnura prodit conllmile_>, quod re pfa fimplideer vnicum iam eft: Na n contraria qu.e in permiftione iam vcncrant, non energia, id eft elficacia , vel adu, fed potentia duntaxac iuperfunt, 5c manent. 'Quid ex his Fcrneli) verbis ctiam colligi poreft, nifi quod potentia 5c non adu permaneant elemenra in mixto ? £c hoc elt Pcri- patcticis 5c Galcniftis plane confcntire. Quod ante ills alibi inquit, elemen- ra mancrc veluti vinda fccundum formas, omnino ridiculum eft. Nam ex Phiiolophorumcommuniconicnfu,nihilnatura moiitur truftra,5c nun- quam otiofaeft* Cuiergobonoloanx ilix clementorum in mixto veluti ciemcrtux ? Rut fas citatocap.7. hxc habet: Ad hunc igitur mod um perfede fit mix- tio, qua: eft diucrfoiumin vnum atqucidem concieno. Aqua aquas,auc vinum vino fimili infufum non pcrmifccrur nam licet iubitaiuiariuiu quasdara fiat alcotumpeifufio, hare tamen Integra maaent, non hebetata-.: Ftrneliu? fbi contra tins. DE EL EMENT1S. 113 quod enim eontraria non cfi'ent, nequaquam fdpfa mutauerunt v Nequc (i mill) aut finapis grana, aut etiam adamantcm, faphirum, Sc margariram pla- ne ; iaeuia faCta, contritaq,- confudcris, aliam permiftionem induxcris , quam qux dcprehcndituu a fenfu, quae ponus collocatio qujedam eft, Sc quardam exiguarum partium compofino. Rmfumfilanaaut fpongia oleo,humo- rcuc quopiam perlunditur ,tametfi non fenfu modo, fed reipfaconfufa funt ilia , nihilquc rcuera fine , vcl in minimum fpongia: quod humorc confpcr- fum non madcat, quia tamen in vnum atque idem ilia non concurrunt , led fuas ipfa natures feorfim retinent ilbcfas, naturali permiftione vacant. Fer-. melius ad mixti confedioncm ft]fficcre,aiebat,partmra exiguarum, non mi- mmarura (vt Empedocli , 6c Democrito placuit) cohxfioncm &c coni ufio- nem fecundiim fenfum,- Nunc in hoc contcxtu contrarium dicit ,inquiens, milium Sc finapi commixra, Sc Lxuigata , mixtum non efficcre, nifi fecun- dum fenfum; cum tamen fccundum fenfum lint tranfpofita 9& fibi inuieem eontraria , co modo , quo terra Sc ignis: Dico quoad cxcedentcs qualitatcsj- nam finapi, licet fit mixtum , in co tamen calor Sc liccitas alijs duabus qua- litftcihus pnepollent j vti in milio , ffigiditas Sc ficciras. Si ergo elemenra in cxiguas, non in minimas pottiones diuifa,tranfpofitaque mixtum cfficiunt, eur non finapi Sc milium ,& temporis decurfu fpongia paulanm commi- nuta ,8c aqua ? Non emrri ex dementis fobs mixtum efficitur, fed ex alijs contraries. Quod innuit A rift.lib. i.de generar. c.7. hac ferie; Erunt autem mifta alia ex contrarijs, aut ex dementis. Demum Fcrueiiuslib.i.c.4. fic dicit: Elementa igitur, ex quorum concur- fione omnia gignuntur atque concrcfcunt ,ficonucrfionibus, mutationi- bufquc fefe plunmumexagitant,debcnc his qualitaribus poilere, Ecce quo- modo dementorum conuerfionera & murationem folemniter hie comme- morat j ea tamen in mixio Integra remanere contendit. Scd haec fane vix in- ter le coherent: Nam Pcripatcticorum, Sc Galeniftarum tetminis vfus, clc- mentorura conuerfionem, Sc murationem;, ad mixti confedionem inuitus conceducorruptionem tamen coiundcm, minime: quam tamen admitte- re cogitur, dementorum conuerfionem, Sc murationem admittens: alio- quin dementorum conuerfionem Sc murationem explodere dcberct. Er- go libi manifefte contradicit Fcrneiius, vel in noftram fententiam reclinarc cogccur. , Sed nobis obijeiet aIiquis,proprietsrcm ignis in mixto relucerc, calorem videlicet. Vnde necefiaud lequitur in mixto ignera adu foueri, ac perma- nerc. Refpondeo calorem non elfc ignis proprietatem j alioquin aeri calor non inefiet: ncc in fuperficie terra: ex radiorum Solis reflexione producerc- turqueraadmodum euenire quotannis xftiua tempeftate confpidmusj ma- xime verb quoties Sol luos radios perpcndiculariterin tradusnoftros diri- git. Sol igitur virtualitercontinet calorem ,quia tanquam caufa eminens calorem prod licit, non vtadu calidus. Ignis ergo proprietas eft, non ca- lor, fed calor in fummo gradu,aut fimpliciter Sc abfolute. Vnde ignis, quatemis ignis, rcfpedu vnius corporis non dicitur caiidus,& rcfpedu al- ien us corporis frigid,us (mixta vero e contra), Scd famine calidus, Sc fim- pliciter . Et calidum in hoc ienlu frigiduin eft folum potentia, vt loqui- tur Ariftotd. lib. 1. de generar. capit, 7. Nam calidum fimpliciter Sc iru fummo gradu nihil frigiditatis adu continct. Calidum verb moderatum-., non eft fimpliciter, Sc intense calidum, fed refpediue: Subicdum enim_, snixturn, logons, ficacatis. Sc humiditatis particepscft. -Quare talo . if] P call- Obiecho* Solatia, 114 LIBER P R I MV S calidum, rcfpedbu ignis frigidumcft, rtfpedbu autcm alrcrius minus ca- iidi,calidum. Calor ergo,frigiditas,humiditas,& ficcitas in mixto clc* mcnta adbu inexiftcic non indicant; fedclementorumrefradbas qualitatcs vna cum materia, cui falictn ex parte antca hacrebant. Hanc dodbrinam prae- clare exponit Philoponus aiens ,• nomine calidi firapliciter ignem intedigen- durn non efic ,fed id ©mne quod eft caloris particeps. Vemm ft ignis ratio confiftat in famine calido, hoc corrupto & remiftbignis ncceftanb cortum- petur, ctiamfi aliqualis calor fuperfit. Qux dodbina Ariftotclis eft, qui pri- marum qualitatum intenfionem 5c remiftionem admittir, m xnoncrnquc fie- ri , ait, quotics ip-fa contraria, fine elementa quatenus contrana inter fc ad*- quantur 5c tranfmutantur, vt calidum fit frigidum, 5c frigidum calidum, 5c ficcum huraidum, 5c humidum ficcum. Dedit rationem, cur ex ijs adacqua- tis, mixtum, tanquam intermedium quid exurgat; quia nimirum, cum cali- du adbu & fimplicitcr,nihil frigorisadVu contincar(ide de frigido,humido,& ficco in fummo gradu diccndum) fcqueretur quod fortius agens,imbeciliius in fe tranfmutaret, iuxta illud, adbio debet fieri, vcl procedere a propor- tione maioris inxqualitatis. Etfic fortius agens in fe fuum contrarium con- licrteret. Qaarc exccftlis primarum qualitatum a fe inuicem corrumpufitur, 5c per confequens form* clcmentoru-,vt tande ex ijs aliquo modo adxquatis, exurgat mixrum temperatu,fake quoad iuftitiam.Hanc doebriaam fatis clard mamfeftat Arift, lib.2.. de gener. c.7. vbi exprefse haber contra. Ferncliu, ex- trema non remancre adbu in mixto, 5c exrrcmorum excefius, due inccnfionc fummam a feinuiccm.cormmpi. Si cnim fammx qualitaces in mixto rema- acrenr qaomodo remitterentur, autad medium datum pcruemrcnttiSupereft ergo vt polt mutuam in fe inuicemadbioncm remifse in mixto permaneant. Datut qnidem inter contraria adbio 5c rcadbio fecund um eandem contrailc- tatem, vt teftatur Galen, lib, 3. de fympt, caufis c. 1. & Ariftot. lib. z. de ge- ner. c.7. tex-f 3.6c cap 10. tex.87,5c 85?. quod adhuc confirmat lib. 4. de ge- nerat. animal, e. 5. vbi hare habet: Omnc agens patitur a patiente, vt quod fecat hebetatuu ab eo quod fccatur, quod calefacit refrigeratur. Deniquc-> quodcunque mouct, excepto primo, mutuo mouetur aliquo motu : 5c intcr- dum etiam ita fit, vt quod agit, magis patiatur, quam agat: &c refngevetur, quod calefacit; & calefcat quod frigefacit. Mutua ergo adbione 5c reaction© elementa in fe inuicem neceftarib agent, vt fuofmet cxceifus non folum re- tundant, 5c rcfrangant,fed cormmpant,vt ex ijs contemperatis mixtum reful- tet;cuius forma talem contcmpeiantiam,veluti difpofitionem,expofcit:adbio- nes verb 5c rcadbiones contrariorum non funt tatummodo ncceftari* in fim- plidprodudbionc,fiuem fimplici gcneracionc vniuscorporis fimpiicisaut compofiti,fed etiam in mixtione,quxgenerationis fpccieseft. Nec inter ip- fa elementaduntaxat adbio 5c readbio admittenda funt; fed inter contrarian mixta ex quibus etiam mixtum fit, teftc Ariftotelc lib. z. de gener. c. 7. Vt huic libro finem imponamus,fcire decet ex Ariftot.lib.z. de gener. c. t, omnia mixta quaecunque circa medij locum funt, ex omnibus fimplidbus, id eft quatuor elementis componi. Probar Ariftot. mixta quae circa medium mundi, id eft, circa terrain fiunt,quatuor dementis virtualiter conftare; quia cum potentia in mixto fint, hoc corrupto,ex eo ifta nafeentut. Patet autera lerram omnibus raixtis inefie; quia vnumqnodquc mixtum in terra,vcluti in proprio loco degit, in caque conferuatur 5c ad earn tendit, fi ab eo fuent re- motum,dummodo non impediatur. Signum ergo eft quod terrain virtute in fe contuicant mixta. Aquam etiam mixta continent,quoniam coagulari de- Omne mix in ex qua- tuor eleme its cempo- nitur. DE EL E MENTIS. 115 bcnt, & tcrminari aliquibus figuris, tanquam termini's. Terra praftcrca ira- pcnse ajrida ciijqiure fine humidoc6ftfterenequir,humidum enim eft,quod ipfam ftabiiem,prorrufquc quietam red die. Si enira efTet omni humido de- ftitura,dcciderct, id eft non fubftarct, fed in puiuerem diftiparetur. Cunu ergo inter quatudr demcnca aqua fit facile tcrrninabdis,yf mixtum debitis fi- guris cerramccur, terras, quae difficulter alieno termino rerminatur, neccflfa- rio commifcebituv: quandoquidem ex fola terra, vtpotc arida, nihil prorfus fieret.Terra igitur,& aqua propter has can fas mixto mfunr.Aeraute &c ignis paritci eidem mixto inlunqquoniam contrana funt terne & aqute-,terra enim aeri,aqua veto igni contraria eft, vt contingit fubftantiamfubftantix contra- riamefte. Quoniam igitur generations cx contrarijs fuifr ( Vult enim mix-* tionem, generatiouem efte) mexiftnnt altera extrema contrariorum, neceftc eft, & aiteta inefte. Qaaproptcr in omni compofito omnia firaplicia iaerunt. Sccundo probat eadem quatuor elemenra in mixto inefte defumpto argu- rnento a nutritions. Nutrxmcnrum enim ciim in parte* viuentes conuertatur debet ijfdem dementis conftarc quibus ipfae partes in quas conuerticur.Nam, omnia nutn an rut ex ijfdem cx quibus funt, vt in contextu ait. Et omnia ex muitis autnuntiu. Quod probat, quia ft aliquod vnico folo nu- trin poftet, eftet maxime plantar fed planca pluribus nucritur,& non aqua fola *, quod probat, quia terra eft aquae coramixta j ' ' ddeo agricola: tentaht cum mifcucnnt hie in fumma anditate tempeftatis ;ertiualis, irrigate. Hacarte comm.xtionis terra,& aqua: plancas nutriunE agricolas. Sed hasede com muni uni dementorum natura ,numero. line (me vfu > mixtiq; ge- neratione, &c cau- lis fufh- cianc. 116 NELLANI GLACAN TIRCONALLIENSIS HIBERNf, PHYSIO LOGI A* LIBER SECVNDVS, D B HVM ORIBVS, SECVNDIS 1 P •’ ■ ’■ * ■ IV : : ■, U \ f 1 ": ■ / • , • ; Hominis Elementis* C A PVT P RI MV M. De Lihri humsinJlituPo , BAlenusIib.i.de Element'sc. r.Tfia genera ptoponir. PrimA elementa communfci dicuntur Calidum, fngidum,humidiim,& (icciim,fme ignis,aqua,aer, 8c ter- ra; quoniam communiter quibufuis mixtis, fine animatis fine maniniatis potena infunt.Hipp.hcc communia in rc- rum natuua admittcndk e(Te primus piobauit lib. de nar. hom.quibus pofiris,ad fecunda elementa accedinquatuor nimirum humores,cx communibus, ihediantibus ali- menta, 8c exalimentis in hos,genitos. Hoc fecundum genus, puimogenere contra&ius eft \ quoniam fobs animalibus fanguine prxditis, neqnaquam_» verb omnibus vmeniibus,aut mixtis proprium eft,& peculiarerquod in qua- tuor humores diftribuitur j fanguinem , pituitam, bilem vtiainque, flauam» £c nigram j qux quidem non modo gencrationis hominum, fed cxrerorum cciam aniraantium fanguine prarditomm, elementa dicuntur. Ternium de- menti genus, funt corporis partes nmilarcs vocatx, qux folius hominis pro- pria elementa conftituuntur, vt Galen, loco citato, & lib i. dc element.c.6, aftcrit. Communionem tamen aliquam, fecundum has eafdem partes ha- bet homo cum nonnullis animalibus fanguine prarditis, vr cum boue, cane, cquo, ahjfque confimilibus perfectioribus animalibus. Nam hare omnia ve- nas.habent, Sc arterias, 8c nemos,& ligamenta, 8c membranas, carnefquo; attamen non omnia vfquequaquc fimilia habenc humanis partibus: imb ha- bent hxc animalia quxdam alterius cuiufdam generis ab his partibus diftin- &a; quaha funt vngulx, cornua, aculei, roftra, fquammx, &c cortices. Vn- clc, quemadmodum communia omnium mixtorum elementa, dicuntur cali- dum, frigidum , humidum, & ficcum, ita proprix vmufcuiufque animalis funt partes illx, qux primx fenfu percipiunrur,fimilaics communiter duftx. Media verb e ementa infer communia,8c propria funt quatuov humotes,ho- minis dc perfe&ioribus animalibus communes, In alqs verb quibufuis ani* Tria gene ra eleme~ torn in fa- mine , D E HVMOR JBVS. 117 rnantibus propria elementa funt ea,in quae mixtum fenfibilitcr diuidi potelb, cutufmodi funt in arbore cortex, lignum, meduIIa,folia, Ex Gal.lib.S.de Placit.Hippocr.& Plat.c.4. elementa communia in nobis non aChi, fed potcnria infunt. Quare prima elementa, quae in bomine adhi co.ntinentur, funt quatuor humores: ex quibus propria elementa, partes fei- licct'fimilares quibufdara intemcnientibus cranfmutarionibus fiunt.Ex qua- tuor fiquidem dementis plamaru ortus,& fm<5buu,&: feramu cxiftitjquae om- nia pofteaouibus, fuibus,capris, bobus,reliquifqi animalibus, quae vcl hcr- bis, vcl arborum fmdlibus, vel ramis, vcl radreibus vcfcuncur, alimentum praeftant: at hominibus haec ipfa ammalia nutnmento funt; ex quibus qui- dem cibis fanguis in ipfis gignicur, & pituita, 8c gemina: biles. Sed fanguis pludmus ,* vndc folus ex omnibus in venis apparet: alia pauciora crcantur. Atque hie fangais eft noftrse generatibnis quail materia, qui ex quatuor quu dem humoribus conftat; a dominio tamen ita appcllatur. Gignimur quip' pe ex ipfo, dum in vtcro concipmiur,primamque formationem adipifeimur: editique in lucem deinceps ,formatorum membrorum diftmdtam cxplica- tioncm, incrementuna 8c perfedUonem inde accipnmis: ac principio ladto educamur ex fanguine ortum habentc j dcindc ijfdem quibus adulri cibis vefeimur , vnde rurfus fanguis, 8c pituita, 8c flaua, 8c atra bilis generator. Flauam verb,aut luteam bacm appellate in praefenda nihil interilt. Qua: por- ro omnia Hippoc. primus omnium quos fcamus,& Medicorum 8c Philo- fophorum, optime definiuit. Atque ideo primorum corporum aegiocado- nes ex incempeiatura fieri prodidic. Hadlenus Gal. qui igni flauaai/oiicnu, terrae atram, aquae picuitam , 1 orrefponcicre ait; quia in biie calor & ficcitas alijsduabus qualitatibus praedominanrur. Solum autem acreum clemen- tum,inquit, in animalium corporibus mxta naturam iuam, turn in rcfpi- rationibus > turn in pulfibus cernimus perftitiffe. Hippocrates lib. dc natur. homin. paucishumorum vfum incorporc,compiehendir, inquiens. Cor- pus hominis habet in fe fanguinem, 6c picuitam, 8c bilem cam flauam quam atram; ex quibus natura corporis eius conftat :8c propcerca doiec, 8c fa- numeft. Ex his conftat,prima elemeta quibus adbu conftat homo c(Te quatuor hu- mores ; ex his homincm , tanquam ex idonea materia , procreari, 8c ijfdem nucriri, 8c propter eofdem contemperacos , hominem fanirate frui, ob diftemperatos verb vel eorruptos, eundem in moiborum varia genera./ incidere. Haec omnia, fine prolixiori ciogio cxatlam humorum inueftiga- ' tionem fads commendanc. ergo Eraliftraraei, Mechodici, 8c Afdc- ? apud Gal.lib.z.de facult.narural. 8c lib.de atra bile c. 1,8c Paracelfilt?e paritcr, qui humorum cogmcionem Medico inudlem eife perhibent, quod ' omne comraodum vel damnum, a Sale,Sulphure,5e Mercudo proccdere pu lent. Vndc fubfannantes, vel vc redliiis dicam, infamenres, Galeniftas, Hu- moriftas appellant. Sic cnim quae fenfus audhi perfpicua funr, omni ratione deftitud e medio tollunt.Nos tamen cum fapientum torrence humorum na- luram, numerum, caufas 8c vfum perfcrutabimur. * Humor duobus modis accipitur. Prim6 late pro omni liquore , flue pro . element© aquae, & onr n alio qui aquae naturam, lajtem quoad fluiditatcm_,, j refert. Grecc cnim vypov mneupatur •, 8c in hoc fenfu ab Anft. definicur lib. l.de gencrat.c.i. Huauaum autem eft, quod cum facile terminos fufcipiat, ,propno non definimr. Secundbhumor accipitur in minus extenfa fignifi- cadonc, pro humoribus in humane corporc ex aftumpds alimcnds, procrea- Out hums- rum come- flationem* faernunt. Humor dtt flutter as* aj/itur. 118 LIBER SECVNDVS tis. Noftci inftitua elt h-umores ii hac fecunda Sc conrrabtiori figniftcatio- nc examinare,qua grace chyraus.vc! yvfMf vel >vA«r luncupamr j Hx tamcn demominacioncs non rarb varia figniricac apud Gal. nam > & Chylus eft humidicas quae re- peritur in frunon refpuet. Galen.autcm lib. 4.dc vfu part. c. 3. humido hquori,fcd pratco quod ex ventriculo, & inteftinis in iecur tranfrairtitur , partitn tenuioribus portionibus ,partim craflioribus confiftit, dec. Horum igitur humoru caufas ftatucrc decet. Marenalis enim caufa chyli eft ipfum alimcrttum aftumprum •, formahs eft ratio conftitutiua ipfius chy- li, qua: eft, vtnon fit nimis fiebus, fed mediociiter fluidus inftar cremoris pci— fanae: dcbec etiam vtplurimum fi non ad plene album, faltem ad cincritiimi colorem vergere, vt laltcm aliquo modo colorem partis, a qua fit, imitetur. Efficiens caufa eft facultas conccdrix ventriculi, vnacum natiuo calore,veI fi mauis,remperamcnto. Caufa finaliseft, vt in fanguincm conucrtaturiri hepate; licet finis poftremus chylificationis fit,vt intercedcnribus varijs mutationibus in partium deperditam fubftantiam conuertatur. • f Sanguinis paritcr quadruplex eft caufa *, chylus tanquam materia color ru ber, dulcedo, mcdiocris confiftentia, dc confimilia, foimam conftituunt fenfibilem . Hepar efficiens caufa: finis vt totum corpus reficiatur,& vt fpf- litusacarterialisfanguisprocrcentur. 1 Humores fecundarij, vix a fanguinc aut partibus corporis diferepanr, vt • deinceps dicemusnanguincm ergo tanquam materialcm caufam habent, fua - confiftentiam & colorem pro formal* fenfibili, partium facultatem cobhi- cem pro efficiente, fincm, vt in partium fubftantiam definanr* Quoniam verb indiuiduum viuens fine rcfcdione diu fubfiftcrc ncquit, idque ob perpetuum tiiplicis fubftantia: effluuium, ciborum vius protinus ncceftarius eft. Quippe pervniuerfam cutem difflatur femper aliquid aca- r lido, quod fccum etiam intend humotis non parum aufert > vt loquitur Ga- lenus lib.i.de temperamcnt.cap.f. Ergo id quod manitum dc exhauftum eft, femper reftaurari debet i quod aliter fieri nequit, quam cibos quotidie refu- mendo . Cibi ergo, cum quodamraodo diftimiiares noftrat fint, opus fuit varijs vti pra:parationibus,antequam in partium fubftantiam tranf- mutarentur. Prime igitur cibi in ore per mafticationcm commmui de- bent, in quo piimam fufeipiunt alterationem, varias ob caufas. Primb, 0 quia pituita, fine faliua in ore contentacibocommifcetur ,& fic melius ad coblionem quoniam hate pituita ei coramixta iam femi- 6 cobfa eft ; dc calure pollet fuaui, fimulac fapore. $ccundb,quoniam tuni- ca interna ventriculi non folura oefophagus, fed oS ipfum veftitur , Ergo, cum in hac tunica vis infit concoquendi cibos, pars ilia, qua: osinteiius ve- ftitcandem obtinebit virtutem, ac prarrogatiuam, quahi reliqua:. Tertib, quoniam cris caro ratione lui natiui calons ,eiufdcmque tcmpcramenti in_/ cibo manfo, dc in ore fic aliquandiu detento »alterationem quandam indu- cit: vt experientia compertum habemus, quando inter ranorcs dentes panis mica, autcarnis momentum haeret, fcqucnti die non piorius carnis aut pa- nis naturam hare oftendent, fed quidpiam aliud pene cobhim, dc ons ipfius odorem olens. Totum enim id diftblutum elf, dc coliiquatum dc carnmmj aniraalis qualitatcs libi admifeuit, feu acquifiuit ,vt loquitur Galen, qui lib. 5.tie facult. narural.G.y.vt probet quod a nobis proiatum eftyait: Licet autem contempkus, quam magna fit ciborum in ore altcratio, fi manfum triticum crudis huuuculis applicaueris: ccrnes namque ici ocyftimc hos mutare, dc Chyli can- i Js, < Sanguinis Humorum fscttndario• rum caiifac. Wecejfitas tibandi. "Prims, cibo rmn prsptv rati* in on concoquetc: cum tamen fi aqux admifccatur, nequeat tale quicquam erii- ccce. Ncc eft quod mire re; Nam picuita hxc quae in ore habemr & Lichc- num (lichen fcuuolagc 3c dartre Gallis dicitur) remedium eft, 8c Scorpios ftatirn nccat. Prxterea multas exijs, quae venenum mittunt,beftias partial protinus perimit partita teporis fpatio: omnes certeinfigniter Ixdit; led qui manfi funtcibi primura quide hac pituita imbuuntur,&:cumea mifeentur: dcinde carnem quoque oris omnes contrectarunt. Iraqi raaiorem mutatio- nem funt confequuti, quara ij qui in vacuis dentium interuallis 1'uerc im- pacti. Verum quanta ij, qui manfi funt, his qui inhxferunt , magis funt alterati,tanto etiamillis magis hi, qui dcuorati funt. Siquidem incom- panbilis crit horum altcrationis cxceflus., fi &qux in ventic eft pituita_», 3c bills , 3c ipiritus, 3c calor 3c tota ventris fubftancia xftimentur. Quod fi vifccra quoque qua: illi adiacent, tanquam inagno lebeti plures ignis foci, paritetxftimati fine-,a dextrisquidemiccur ,a liniftrislien,fupernecor 3c cum eo tranfuerfum feptum, 3c leuatum 3c afiidue motum jhis etiam am- plius omentum, quod prxdidta tegit, ingentem quandam, ciborum, qiu in ventriculum dcuorati funt, alcerarionem fieri credas. Quo aurem padto mutaii facile in fanguinem poflent,nifi tali efient mutation e prxparati. Monftratum namqj fupra eft , nihil in cuntranam quahtatem totum fimul migrate. Et go quo n ido ex beta, fabduc, aut reliqu s id genus, nifi hxc al- teram prius imitation cm fint adepta . His conforme eft illud Hippocra- tis hbro de alimento. Principium alimenti, 3c humidi, 3c licci, os, gula, Ventriculus. H.idtcnus recle varias ciborum mutationes, antequam in fanguinem co- nerrantur, exponit. Gal. Porrb in hoc potiftimum nutrimentura a venenofo medicamcnto rliftidet (vt loquitur }; quod hoc vim corporis vincat ,nutri- *menm verb ex aduerfo a corporc vincatur.Licer.n.nutriracniu,quod ex par- te diftimde eft, in corpus reagat,dum a ccrpore alteiatur i tandem tamen a corporc vincitur, 3c in eiufdcm nutrimentum cedit. Nihil autem conue- niens nutrimentum efie poteft , quod ab ijs, qua: in anunali funt,qualitati- bus non vincatur. Porrb vmci non aiiud eft , quam alterati. Partes ergo omnes corporis noftri in naturah ftatu pofitx nutrimentum Vincent *, inx- quah tamen robore. Nam imbecilliores partes nutrimentum non xque al- tcrabunt alix partes firmioribus viribus ftipatx. Vnde tametfi cibi ore manfi in aliam di it in cl am fpeciem, ob alterationem in co facta in, mi- grare videantur, non tamen ad hue ad completam perfedtionem transfor- matur ralis cibus i 3c ideb hxc ciborum in ore fadla alteratiomiultb inferior eft codbone, quxin vcntnculo fic,ob tunicarum nimirum vcntriculi bi- narium nuracrum, ob circumpofitorum vifcerum vicinitarcm,ob morx ali- ment! fpacium Paris produdtum, ob 'iunatum quendam calorem, 3c virru quandam pecuiiarcin vcntriculo infiram , ob quam Gal. alibi docuit, in ve- jtnculi fundo codtioncm Ixiicius celebiari, quam in fuperiori parte ,eriamli hxc vifceiibus nobiiiotibus propinquor fit, fundus verb remodor j©b con- uenicnccm deniq; riguram. Inftrumcnti enim ratio aiiquid ad alimenti co- fedtionem confcire videcur}vc exprefse teftatur Gal.hb.jj.de vfu part.c.i.Ad cundem modum , 3c tu intelligc mihi, in animalis corpore nihil efie ocio- fum, neque immobde, fed omnia varium expeditumq-, opus etficerc,cum_. conuemenci conftrudtionc, Duunafqj quafdam ipfi virtuces a condicore efie inditas. Hxcille. Veriim aiceratio fiuc concodlio fublimior, 3c perfedtior, in venis, iccorc. D E H V M O R I B V S. 121 Salim v'u tHS, Stcund/ts ciboru prt paratio. in ventri- cxlo. Ctfiit in.0 ventricul9 a mult is in uatnr, 122 LIB ErR SECVKDVJ corcle Sc arterijs fit , quam in ore Sc ventriculo. Manfi enim in ore cibi altc- rationes praeparationefquc hac ferie celebrantur . Ventriculus per cfopha- gum cibos ex ore attrahit»cum quibus fpiricns fine aer inter degludeadum etiam attrahirur, quo non rard gala ita repletur, vt defccndcntibus cibis im- pedimcnto fit •, nam aefophagum diftendit, impeditque, ne fuo fnngatur of- ficio . Spiritus enim ille fine aer cibis commixrus furfum iterum cb fuaiiL. kukatem vcrgit; vnde cibornm defcenfum frequcnrifiime moratur. Poft- quam in hoc commune pi ompruarium totius corporis alimerum atrradum fuit j expurgatur roundificaturuc,a quibufdam falrem craflioribus cxcrc- mentis vi facultatis ipfiufmct ventriculij cuius calor Sc innara ptoprietas fe- fe aequalker veluri expandunr Sc infinuant in omnes ingefti cibi partes »vt quae noftrae naturae congrua funt cogat, Sc coquar»quae vcio difimnha Sc heterogenea >feparer, Sc dcorfum tanquam inutilia, & incoda relcgcr. Vn- de ex huiufmodi crada fubftantia, duo excrcmentorum genera nalcuntiu> crafia > Sc humida *,quae quia fimul in inreftina crafia truduncur, S: a calorc, non vt concoquentc , fed vr caloie rantum non arapiius gubernantur> pu- rrefeunt: materia enim idonea eft ad pUtre adionem, quia cruda S: copio- fa humiditatc fcatens. Vr enim ptaeparand; tritici periti , fi quid terra:,aut lapidum,autfylueftrium feminum admixtum fit, qua: perniemfa corpor:- bus efie folent expurganr, ita & ventticuli faculras aliena qinruis in quatum poteft, in feme ad inteftina pelikequod vtile eft retinet,& fuo calore, ac con- nata facilitate atterir, comminuitque; Sc tandem in fubftanriam qua dam_. creinori ptifanae fimillimam, pci quandam elixationem a calore humido - dam, Sc non per correfadiohem a ficco calorc, vt haber Gal. lib. 3. dc facult. nat. c.7.1. ( ex Arift. 4. meteor.concodio elixationi fimiliscft ) tranfmurat. Demum quod in cibis fic elaboratis optimum eft , id halirus fpecie, Sc pau- latim fibi attrahit ,atque in tunicis fuis icponit, ijfdcmque adiungir. Vbi idem ventriculus ah fide faturat u cft,quidquid relquum nntrimend in chy- lura conuerfi fupereft, vcluti cnerofum ai quid a fe ad inteft ina gradliafpi a> cipue leijck,Sc venls me'craicis vcluti Sc proprijs diftribuir.Quemadmodum enim baiuliinciuitatibus repurgatumin promptuario frumencum in aliqua commiinem ciuitatis deferunt officinam, concoquendu, Sc vtile ad nutnen- dum rnox futunmr, fimili raodo pirns elaboratum in ventriculo alimentum, venae ipfae delcrunt ad aliquem codionis locum, communem totius anima- lis , quern hepar nominamus ,• vt loquitur Galen, lib, 4.tie vfu parr. c. 2.. hu- iufmodi venae, qua: rami funt venae port.x, attrahnnt furfum ad hepar vcluti fugendo chylum iam confedum •, Sc in ijfdem vein's in fanguinem conuerti incipit jnon qiiidem vi propria earnndem venarum •, nam exMua natuia chy- lum potius albidurn redderent aut album feruarenequam rubote inficercnt, cum albefcentes partes in fuam naturam albicantem, nutrimentum albicans confidant, vt rubra: in rubram fubftanriam : vim ergo conficiendi fangui- nem fi quam habent vena:, ab hepate cam fufeip unr. Rurfus ipfum hepar, poftquam id nutrimentum accepcrit ,a famulis iam praeparatum Sc veluti mdem quadam delineationem,obfcuramque fpcciem languinis referens, induckeidem nutnmentq poftremnm ornaturn, ad fan- guinis exadi fine meri generationera. Scd queniam corum qua: ventriculo continebanrur, qua: quidem crant ka praua , vt in tritico lapides, Sc terra_, fyluefttiumq; leguminum femina, fegregaia fuerant. Quod aurem erat ve- lut palea. Sc furfur,altcram purgacioncm poftulabat, fimilern quoque iterum hepar infert alimento purgationem, vt loquitur Gal. lib. 4* de vfu partiunu Duplex ex cremetum prim* co- tt ionis. Vemri'-u- I ‘ cLt'i0 nutritii'r ’ Vtns. vir~ t,ltem farj. #t/? he "ate acemunt. > h * c. $.Hepar igituichylum tandem in perfe&um fanguinem vi fua fanguifica ipfi foli peculiar/, tranfmurat. Vmi exemplo rcm exponit Gal. lib.4. de vfu part. c. 3. Vimim igirut nuper ab vuis exprefifum ,& in dofia infufum,ab in- Bata caliditate amplius elabotatur ,concoquiturue ,feiuct, ac in quafdam_. varias naturas fegicgatur ita vt quod graue eft & terrcum, in vaforum fun- do veluri fxx fubfideat,altcm veto quod leue cft,& acrcu,fupernatct: id aute quod lupernaiat,fiOS nut upatur, cuius magna copia lubtilibus vinis extat> vt in era (lion bus vinis facis plurimu fubfidet. Pariter in corporibus noftiis air- men praparationes natura molitur. Diftriburus porro ad hepar chylus noiu omnino codhis fed inftar mufti, (iue vini adhuc crudi,& confufi,& no omni- no expurgati,licet a craftion vuaru fubftatia feiundti & exprcfti,ab hepatis ca- liditate, veluri vinurn ipfum murteum, feruer, concoqumir, Sc m piobi fan- guinis gcncrationcm alterarur, pra’paraturque. In cbullitione autem hac ex ipfiusexcremenns».quod fijcukntum cftaccraftum fubfidet, innarat verb quod tenue eft ac Ieuc,& veluti fpuma quardam in fanguinis fuperficie f!ui— tat. Leue hoc ftauumque excrementum , quod bills excrcmcntitia nacilra- lis dicitur,ad veficam fellea,quam hepatis dextrar cauitati natura impofuir, amandatur, quod verb craftum limolumq*, fubfidet, ad fplenem , huius hu- moris melancholic i receptaculum.Poftquam fic depofuit chymus, id eft hu- mor ad niuiin.eiitum animalis congruus prardidta duo excrementa, Sc ab in- riata caliditate heparis codb’oncm exact am eft adeptus, ruber iara, & purus furfum ad gibbas hepat s partes,afcendit, portionis abfterfionifque ignis in humido diu.mi calorem indicans •, vt Haro dicebat. Sangumem tranflatum ad gibbam heparis pattern cxcipit maxima vena_», caua dicta, Sc in cadem gibba hepatis parte enata, qua; ad vtramque anima- lis partem ,fuperiorern fcilicec verfus thoracem,& caput, Sc inferiorem ver- fus inguina fertur , atque protendirur. Se enim habec caua, aqua; ductus cu- iufdam inftar, qui fang uinc plenus, riuos plurimos ale manantes, paruos quidem xque ac magnos in omnes animalis partes diftnbutos haber.Verum, etfi a fanguine, antequam in gibbam hepatis partem afeendiftet, & in hanc venam cauam transfundcrctur, duo ilia excrementa, bills Sc melancholia fc- pararentut, in caua tamen extans fangius multa humiditate tenui Sc aquofa plenus eft ; quarn humiditatem Hippo, de alimentis m fine rpopiv hoc eft, vehiculu nutdmenthfimul cum appellatione vfum quoq, eius oftendens vocat .Verba Hippocr. ha;c funr: H cft,humiditas,fiue_> humorofitas ahmenti vehiculum eit.KcCte lane numorofitatem,&: non hu- morem more medico appcllar, quod aquafitatis quam veri humoris naturam redoleat, Sc quia inftar fen lactis ab alimcnto, cafeo videlicer,fegregati f habet j fanguinis ferum vulgba mcdicis appeilatur. Nequaquam enim ex vcntnculo in venas chymus iarn excibis ingeftis, fadlus commode tranfu- mi poterat, neque facile pertranfirc venas, quas funt inhepate , Sc numerofa: Sc anguftje inter venam portam Sc venaro caua, nifi tenuis qusdam dcaquo- fahumiditas, tanquam vehiculum fuiftet ci admixta. Hunc itaque vfum_» pmftat animahbus aqua epota, velaquea fubftantia quae liquori aflumpto, &ipfi cibo nonaihil ineft . Si quidem ex aqua (pura fciiicct} nutnd nulla-* patticulapoteft ,tefteGal. c.f. lib.4. de vfu partium . Cum ergo ex ventri- culo Sc inteftmis quod nutrirurum erat diftribui ob fui craftitiem non pore- rat, nifi dedudum fuiftet a quopiam, ita liquido tabs humorifitas plane ne- ceflaria fair. Hos igituntenues humores, poftquam fuo ofticio y erfunifci fuerint, non oportec amplius manerc in corpprc onus alienum veins futiuos. DE HVMORIBVS 123 Cement- lurch) lm in fangu:~ nem ab h& pate. S erum sa- guints vehi culum. 124 Qmdquid idco fanguinisin vcnam cauam transfufum eft, confeftim a tali aquofa fubftatia cxpurgatur,& h*c cade trafmittitur ad rcncsi& rencs fimul cam cu auiditate nimia proliciut, qui in hunc vfum vtrinq; venae can* adia- cent paulum fub hcparc . Hunc turfus humorem ,poftquam fanguineanu. iubftantiam , ft quam habuic, renes fugerc, earn vt inutilem ad veficam per rrctcres transfundunt. Vcruntamen aquofi humoris modicum fanguini ad- huc peimixtum eft, vtfacilius ad corporis paites nutdendas tranet . Modi- cum fufficerccumGal.dixi, quiaexeodcm c.f. citato lib.4. de vfu partium, quia ex vena caua ad corporis partes per amplos d udus, 5c faltem ampho- res venulis iftis cxiguis in hcpatc inter venam port? Sc venam cauam infertisj deducitur,tum quia ipfe fanguis iam raagis fiuxilis redditus eft , poftquam_» in vcnas extra hcpar tranfmiflus eft : &c fluiditatem hanc maiorem fu Ice pit, quia fufus ftlit a calore hepatis , Sc prarterea cordis. Inferta enim ex parte eft vena caua ad dexirum cordis vcntricuhim, vt cordis calor pei vuiueifunnL. fanguinera pcrmecf, pcrmcat etiamin venas ex artcnjs anaftomofi»id eft# orificiorum artcriarum apcrtionc. Vnde Hippocrat. lib. de aliment. Radica- tiovenarum iccur, radicatio artcriarum cor: ex his oberrantfanguis Sc fpi- ritus in omnia, &caliditas per hxcpermcat . Demum fanguis itacontedns Sc expurgatus ad partes corporis nutdendas tranfmittitur, & ab ijfdem fimul parti bus allicitur: qu*gratum hunc liquorem concoquunt,fibi apponunt, Sc demum aftimilant. Volunt aliqui chylo vcntrlculum nonnutdri, fed meto fanguinc. Nos tamen Gal. duce loco citato Sc iibro 5 de facultar.natur.ca. 1 hb.6.dc_» decredsiHippocrar.& Platon.capit.8. putamus venrricuium chylocommo* de refici ,etiamfi non negemus cum fanguine murid. Vtrumque enim Gal. dodrin* Sc rationi c charter. Gal. quidem aperre docuit, ventdculumchy- lo nutriri i Sc rede, quoniam non eft potior ratio cur aha membra in quibus codio fit prius reficiantur re coda quam vcntriculus *,Sed ali a in quibus codiones fiunt,rcinipfiscodaieftaurantur. Ergo paritei & vcntriculus, Probatur minor. Ex Galeno hepar pdus quam aiiud vllum membrumfan- guinc in co, Sc ab eo confcdo, nutmur; panes denique reliquar ad quas per- uenit fanguis,cum alterant, & fibi quod fnfficicns eft, prius rednent, antc- qudn totum fanguincm a fe rranfire finanr, Idem autem facit vcntnculus> vt ex his Gal. verbis c.S.cit.lib.de Decrcns Hipp. Sc Plat, conftat, Conftdn- girur enim venter ad cibos , accomodarum fibi alimentum ex illis eliciens* quoad faruratus Sc perfede rcpletus , quidquid fuperar exciemend, in iciu- flum expcllar,attrahit eti?m inde iecwi cibum in venrre prius concodum. Quod denique rationi confonum fit ventdculum fanguine chylodencic- te faginari, planum eft . Prouida quidem natura parnbus otficialibus pr*- cipue prouidet, ne defedu alimenti languefcant. Quoniam his langucfcen- libus aut fummoperc deficiendbusdllico animal languefceret atque defice- rer. Ab his enim ahar quacuis paries nutrimentum expoftulant. Ergo vt ad nunimenta conficienda vidbus polieant, debenr pra rcliqiiis faginari, non aliter illi, qui laboribus addidi plus nutnmenti expoftulant, quam alij, qui fegnes in ocio degunt. Vrgente ergo fame , vcntriculus chylo reficitun Ad Laurentijobiedioncs nunc refpondendum. Obijcitprimo Laurent, multas venas venrriculi tunicis mferi: Ergo,m- quit, vt fanguine nutnatur vcntriculus. Refpondeo concedendo, a vena-» portaramoseotranfmitti,ficud ad mefentcrium,aliafqnc partes intern* regionis infedoiis ventnculi, v.t nutnatur, seque ac ali* panes j fed huiuf- LIBER SECVNDVS Sanguis in •venacaua a caterer torduatte nuatur. Chylo &sa guine ven- triculusnu tritur. i.Oiieflio. modi nutrimcntum in venis iftis inclufum non fufficcre ad vcntriculum nu- triendum ;quta cum fit communis officina vniuerii corporis, ex qua omnes, mnediae tempore, quidquid incft ,exugunt Sc cxhauriunt modica fanguN nis eiufque femicmdi portio in didis venis fupcrftcs manet; qua deficiente* chylo ventriculus nutrient > vt teftatur ipfe Gal.lib.j.de facult. nar. c.i $.vbi exprefse ait vcntriculum, tempore media;, a venis meferaicis Sc hepatis fan- guincm trahere , imb adhuc alienis vcnisjlicet ibidem Sc c.y.eiufdem lib.af- feucrauerit vcntriculum chylo nutriri. Obijcit fecundo . Laurent.chylo adhuc inefte bilem, melancholiam, Sc ferum. Atque adeo chylo ventnculum non nutriri. Refpondeo leuiftimum cft*e hoc argumentnm, Sc fi id magnifaciat Laurentius \ falfum enim ell: in_, chylo reperni melancholiam, aut bilem, aut ferum,formahter: fed omnia-, in chylo inefte potentia , Sc non adu. Nam bilis, Sc melancholia ,6c fc- tum, in fecunda codione nafcumur,&: in luce eduntur.Ideoq,-illinc tanqua inutilia port fanguiheationem ad propria recepracula relegantur. Vnde ab omnibus Medicis fecunda; codionis,& non primar cxcrementa ftatuuntur, Praeterea nonne in contefto eft lienem ipfo melancholic© fanguine licet ira- puro nutriri, Sc renes ex parte ferofo fanguine. Multo ergo melius chylo* {>raeftantion, alimento ventriculus nutrietur. Rurfus ,non vniuerfo chy- o indiferiminatim nutriri vcntriculum afteruit Gal,fed pneftantiori, purio- rique parte ,• vt hare eius verba oftendunt : Demum quod in cibis fic elabo- ratis optimum eft , id halitus fpecie,& paulatim fibi attrahir. Tandem, vt furfuraceo pane quofdam commode nutriri videmus, alios verb pane ex tri- tici polhne confedto \ fic corporis partes, quieftam impuriori, alia; puriori alimento, pro cuiufms partis genio,refarciuntur. Crufta ilia qua ventricu- li cauitas obducitur, alimenti quo ventriculus rencitur excrementum eft, vt teftatur ipfe Laurent.lib.6.c. ly.Sed non poteft eife puri fanguinis cxcremen- tura. Ergo chyli ,• cuius naturam magis redolet. Obijcit tertio, animalia per hyemem in latibulis degcntia,rt ferpentes, herifonem Sc fimilia, Sc ixtum in vtero fanguine nutriri, & non chylo. Er- go ventriculus ficuri reliqua; partes fanguine nutrietur. Refpondeo talia_» animalia, vifcidis, lendfquc humonbus Sc non laudabili fanguine rcfici.Si enim fanguine nutrirentur, fanguis, ponderis cuiufqueanimans ad tale ani- mal nutriendum non fufficcrct. Fa;tus verb,vt fatcor, fanguine materno co- piofo nurritur, fed hoc nihil contra nos concludit. Nam ventriculus in fac- tuoificialis partis neque publici promptuarij rotius corporis officium gcrit* fed fimplicis folummodoparcis. Quarc fartus, tanquam cftcc matris pars nutritur. Obijcit quarto. Laurentius cliftcrcs ex iurc capi, pcrdicuna See, iniedos a venis inteftmorura fugi, Sc ad.hepar tranfportan ,jatquc inibi in fanguinem conuerti. Tunc ergo chylo ventriculus non rcficitur. Ergo ncccftarib fan- guine in hepate elaborate.- Rcfpondo hoc nimis humile, quia fads dubium Sc con- trouerfum. Prxtcrca in ipfum Laurentium retorqueri poteft, quia ilk pri- mum fuum argumentum Galeni authoritatc, roborarc nititur. Galeni ver- ba funt ha;c : Quicquid nutric codlioncs’ttes pertrafeat necefle cft.Scd clifter ille nutntiuus a Laurentio propofitus nequaquam cocoquitiu prima codio- nc ergo non nutrit. Patet minor. Prima concodio fit in ventnculo, vt idem Laurent, confitetur; habet: Chylofira non tam caloris vi quam infita vcmricuh proprictate ficii, Sc paulo poft. Chylificatio verb a fola DE HVMORIBVS. 125 1 .Obieclit Soluti*, $.Obtcfli§ Solatia, 4 .ObitClit* Saint if. 126 LIBER SECVNDVS foia ventriculi forma ,6c proprietatc pcrficitur: ncque enim alibi vfpiamd quam in ventricuio chylificarcalor ,quantumuis vaiidus. Sed cliftcr non afcendit ad ventricuiirm cx Laurent, imo nec ad gracilia inteftina, vt idem Laurent, contra Rafium , 6c Galcmim affirmat, libr. 6% fuse anatomise quxft.14. Exiltimo itaque, inquit, iniedos liquores ad cxcu tantu fern , nec vltenus progredi. Ergo liquor illc iniedus nonfubit in ventricuio prima co- dioncm . Ergo ex eius fentemia non nutnct. Galeno aicnti lib. $.dc Symptom.caufis, iniedos cliftcres ita afcendere, vt vomitione reijciantur, non fecus ac lethales volilulos fxpc euomuntur, re- fpondet ille , id poftc fieri male affedo ventricuio, vt in boulimia, qua d urn afficitur vcntriculusfturfum artrahit, 6c frees 6c liquores iniedos ,• 6c afte- dis inteftinis in voluulo villi omnes tranluerfi quibus inteftina gaudenr, ita fefc colligunt, vt omnem conatum furfum diriganr. Dode fane hxc Lau- rentiusfed fame natural! firmil 6c animaii in cabcfcentibus corporibus ni- mis vrgentibus, quarc clifter nurriens iniedus furfum non dirigatur 6c fimul attraharur ad gracilia faltcra inteftina, in quibus aliqualis codio fit non fa- tis video. Tandem quid dicerct ad Hipp.lib.de alim.vbi ait odores celcriccr apponi ad nutricnduin, non fubcunr tamcn ties iilas eelebres codiones5qu£ fiunt in ventricuio hepate 6c pardbus j vinum etiam ita tied alir, vt tros ilias completas vix fubear. Oaijcitdcmum quinto alix membranx fanguine nutriuntur. Ergo 6c ven- triculus. Refpondcocomp ’rarionem efte fatis defeduofam. Primd, quia ventricu- las membrana non eft, 6c licec membrana-, feu potius tunicas habeat carnoft aliquid habere videtur. Secundo , quia membranx corporis non funt par- tes officiales, tanquam promptuarium commune tonus corporis, ficuti eft ventriculus. Laurentius Gal.afterentc chylo ventriculura nutriri, refpondet, dupliccnv c(Te nutritionem Jiuxta eundernGal. Vna eft plerfeda,qux eft aftimiiano,su- mum 6c poftremuin naturx opus; altera imperfeda, verx nutritionis xmu- la, qux obledatio quxdam eft ex qualicatis cognacionc, Jafciuam vocat Ga- len. Pofteriore hac chylo rcfici ventriculum voluic Galen, non pnore. - Efto diuifio ilia,fed minime fatisfacit Laurenr.fequentibus Galcni verbis a nobis fuperius ttadudis. Demuni quod in cibis fie elaborans optimum-, eft, id halitus fpecie 6c paulatim fibi artrahit atquein tunicis fuis reponic, ijfdemque adiungit. Quid obfecro ab vllo viro dodo,per vltuna verba, in tunicis fuis reponit, ijfdemque adiungit, percipi poteft, prxter veram nutli- tionem, qux fit nimirum quotics cibus partibus allimilatur. Supereft ergo vt concedamus expreftam Galeni meatem efte, ventriculum chylo nutriri pofte, dam eo fcilicec indiget; Galenum tamen, non raro affirraare nos fan- guine nutriri-, quiaordinarie corpus talialimento nutritiir, licetindigentix tempore ventriculus puriore chylipane-, imo partes ipfx corporis impuro fxpe 6c cacochymo alimento nutnuncut: vt videre licet in hydropicis , ca- chcdicisjleprofis. yObieRio Sol title. D E HV M ORIBVS; 127 C A P V T De Veri humans natura, &diui/iorte. GEncralem quandam humorum diuifionem fupenori capit.terigimus. Hoc verb verorum numerum exabtius recenfere in animo ed. Vefus hrfrnor chymus communiter ab Hippoc. & omnibus me- dic. , nuncupatur. Chylo ergo omifio fidendum nobis praecipue in ijs, qui infecunda cobtione generantur, quique abfolute & magfs proprie humo- resdicuntur. Humor igitur in hoc fenfu eft corpus fluid timvi fanguifica-j hepatis ex aflumpns alimentis, procreatum, alcndi corporis gratia . Particu- la, humor,locum Jgeneris oecupat, nam licet hie pro fanguine accipiatur, cum quo a Galeno humor confunditurlib.de plenitudinec, 10. cum chylo tamen conuenit, quod ambo liquidacorpora. Sinr,fluida, nutrientia_. \ cum prauis humoribus aut fuperfluis conuenir>quod hi fluxiles hnt, licet no nutnant: Chymi enun funt, licet fanguis quatuor humores complebf ens *, per antonomafiam chymus, id ed fuccus dicatur. In circumlocutionibus enim vulgo id quod praeftantius ined fliccus appellacur. Dicitur corpusli- quidum, quia fi diet folidum & crafium nequaquam ad partes corporis, per angudiores venas penetrarer, imbnec ad venam cauam per angudidimas iiias venulas, due radices venae porta: 3c ciufdcm venae came in hepatis pre- fundo occulras tranaret. Liquidus ergo & fluidus ed'e debet humor nutritu- rus partes, turn ob dibtam rationehvum vt eb facihus corporis partes nutria- tm . Vnde Hippoc. lib.de aliment. Et quicunque ceieri appofirione opus ha- bent ,humidum medicamentum ad refutuendas vires optimum. Quicun- que verb celeriori per olfabhl. Quibufcuqpicrb tardiori appofirione opus ed, folido alinscnto: His enim vltimis verbis prioribus non contradicit Hipp- fed monet folidum alimentum aflu mend urn edeiquando celcris nutritio ne- cclTaria non ed-, non verb negac folidum alimentum in liquidum conucrti. Rarionem verb fui dibli paulo antca eodem in hb.expredit aiens: Quod dit- fleuiter aict ratur, dificulter confuraitur, quod facile apponitur, facile con- funutur. Ne igitur facile refoluatur affumptum nutrimentura folidum efic debet in principle, clrxatnr tamen in vcntrrculo j Sc tandem in fanguinenu, fiuidum conuerctiur, & fi panic crafiiorcm eo, qui ex tenui fiuidoque ali- n.cnto conficitur. Per corpus ergo fluid urn, foimahs can fa demondratur, In definitione ponitur, vi fanguifica hepatis ,vt caufa efficiens exprimarur. Vis enim ilia qua? fangumem conficit ,facultas fanguifica vulgo dicitur; qux ita carnis hepatis proprietas ed. Et ideo hepar ipfum principium & caufa fan- giuffcationis, (hieat[/.di0treat dicitur vbique a Gal. & prsedpue lib. 4. de vfa parr.cap,i2. vbi planbus vicibus rem hanc inculcar. Ex aflumptis alimen- tis > in definitione ponitur, vt matcrialis caufa chymi denotetur. Per alendi corpons gratia, finalis caufa datuituncorpoiis enim gratia chymus fine fan- guis claboiatur. Nam hie ed viuificum nebfar quo fruitur animal, Sc quo varie rccreatur atquc reficitur. Vndefuccorum optimus ,Sc maxime pro- prius ac domedicus, fanguis ed vt loquitur Galen, lib. 2. de temperam. c. Practecquam autem quod fibi corpus in fudantix deperdiue locum chymum apponat 3 ex eo fpuitus maiori ex parte efficiuntur j lae etiam ad alcnduvruj femcn On id hu- mor pro- pn e ditius 128 LIBER SECVNDVS fcmcn ad gcnerandum. Proindcque rede Galen, poll Hippocr. aniifl!tlia_» ex quatuor humoiibus fieri,fonuari, nurriri pronunciauit. Semen enun ipfnra humor eft, 8c cx humoiibus quatuor tranfmutatum. Qiiare li- cet ex femme, &: fanguinc, tanquam cx duobus principijs gencrationis, per- feda animalia fieri dicantur, cum ab Hipp. cum a Gal. ,• quia ramen ex qua- tuor humoiibus fcmcn gcnccatur,rede cx quatuor humonbus ablolute ani- malia fieri, augeri, &: nurriri pronunciauit Hippo, feminis pneterea fubftan- tia exigua ell fanguinis compararionejob cxiguam igitur eius molcm, refpe- du mafiac fanguinariar, eius mentionem non fecit Hippocrac.'L ib. dc natu- ra hominis ,& Galen, aiicubi pronunciauit, nos fere in vtcro cx fanguinc materno fieri. Galenus comm.i.in 6. Epidcm. tex. j8.&comm.Iib.de natura homin.tex. 16.8c zy.fanguincm bifariam accipi doccc.Primo in vniuerfum 8c in laxiori fignificatione , pro aggregate chymo cx quatuor humoiibus di<5tis. Secun- db pro quarto humorc folo nullum aliu inuoluece humorem prater femetip- fura purum atque fincerum, 8c cuiufuis alienae mixtionis expercem. San- guincmin hae vlrima fignificatione in fequentibus exadius examinabi- primo verb fenfu,quacenus quatuor humores compleditut, 8c fim- pliciter humor nuucupatur, vc paulb ante protulimus, hie inuelligandns ve- nit. De vtroque fanguinc ita loquitur Gal. lib.de Plcnitud. c. 10. Si res hoc pado definitur ,eritquippc venarumtumor, fangumeae plenirudinis fignu, vttamen fanguis fecundum denominarionem intclligatur. Nam neqne fie- ri alioqui potell, vtadeo fincerusin venis reperiatur fanguis, quin ilii ali- quid aut bills ,aut pituicae, a tic ferofi humoris permixtum fir. Vndc 8c ego fuperius ccnfcbam , hoc codero modo femper audiendum , quoriefccunq; aut fanguinem, aut caneros humores abundare dicerem. Smcerus fiquidcni abaho humore fanguis 8C impcrmixtus nufquam in venis habetur. Nos etenim alibi monllcauimus, nihil omnino referre, fine humores, vel fangui- ncm appelles: qiiotiefcimquc tamen is cum alljs fuerr, non vtcunque per- mixeus, fed definica quadam proporcione feruara, in fjs nimivum animan- tibus,qu.xita fe habeant, vtipfaeorum natura poftulare videtur. Nam cu humores omnes intra fuam ex natura fibi debitam menfuram ereuerint ide tunc fignificat fanguinis dominantis ae-faumorura nomen: Neq; enim quic- quam diflfert atfirmare, humores augei i, ac ipfum fanguinem. De fangui - ne in hoc fecundo fenfu quacenus quatuor humores continet, ita idem Gal. comm.4 in 6. Epidem.tex.ip. habec: Colorcm alimenco, id cil ianguini pro- portione refpondentem, in pci us 8c melius vergere inquit. Sanguinem au- tem nunc appcllat Hippocr. omnera in vafculis indufum fuccum ,in quo 8c pituita , & bills veraque , & tenues, ferolique humores connnentur. Hoc enim mixeum, 8c melius, 8c detenus redditur: in eo verb contcntus humor qui propne fanguis dicitur, 8c a cuius dominatu cota congeries nominatin', praiius diet nequaquam poccd, perinde vc Deque alium habeie colorcm, qua rubrum: Gal.vkenus fequenna Hippocr. verba exponir: Eccolor in peius aut melius vergit.yEquum eit aucem, vt fe habetalimentum, ita 8c quod ex- timUmcd, fcqui. Vulcenim Hippo.colorem exnnn corporis fcqui muca- tionem aut dmerfitacem fanguinis quern alimenttim appell at. Gal. comm. lib.de nat.hom.ait fanguinem in hac fignificatione non verb prout ed quar- tus humor die hominis naturam mxta Hipp.fententiam. Gal.fuo more optimo, exemplo iactis probat fanguinem plura condneic, feu elfc ex piunbus compofuuai, 8c non cife vnura quid, vc quibufdaman- Sanguis bi fariam ac~ cifitur • tiquis placuit , contra quosaccrdme egic Hippoc.lib.dc nat.hom.Gal. igitiu* lib.z.deelcment. c.i. prxfapponittanquam certum fanguincorum animan** tmm partes ex materno fanguinc gigni > qui quidem folitarius eft, 8c ab al- tcrms humods comraercio iramunis»iuxta quorumdam opinionem, quant non improbateodem cap.nec c.f. ciufdcmlib.Gal. Scd iuxta Hippocr.opi- nionem,quam fcquitur Gal. compofitus ex quatuor humoribus:quarauis cnim pumsfenfuiappareatin vcnis,id ideocondngicquiamaiorineft,fan- guinis quanti humons copia, quam aliorum, vt lib. i. de Element. 8c lib.#, dc placitis c.4.ac alibi palfim affirmat Gal. qui Hippocr. dodtdnam hac mc- thodo fic probat. Sanguis fe habet vt lac, vtrumquc cnim vnum 8c idem-# efle ccnfetur iudicio fenfus , cum tamen res fine compofitx. Lac enim om- nium confenfu ferum conduct & cafcum j qua: dux fubftantix fibi oppo- nuntur. Nam ferum eft fubftantia tenuis 8c liquida, cafcus verb c contra-* crafius eft, 8c minime fluidus. Lac verb quod ex his conftat, medio modo fc habet; nam ncc eft tenue nec craffum, fed mediocris confiftcndx. Lac ergo licet fenfui res vnica 8c cadem apparcat, in rci tamen verirate eft ali- quid ex contrarijs concretum . Ergo panter 8c fanguis ob fui ruborern,vnil 8c fimplex ac homogeneu corpus fenfui apparens,heterogeneu critjcontincc ,n.in fc pituita Sc bile fero ladis corrcfpodctes, cotinet infuper limosu quid, tanqua fxce>melancholicum nimiru humore, cafco in lade cortcfpondencc. Sicuti verb lac quid contcmperatum eft ex fero, Sc cafco, ita fanguis ipfc,# medium quid in confiftentia eft inter ferum fuura 8c fxcem Hue limum.Dc- nique fanguis fibras quafdam habet-, quae fi a fanguinc detrahantur ampliits non concrefcet. Ergo fanguis non eft fimplex humor fed aggregatum quid cx quatuor humoribus. Vini etiam recentis fiue mufti excmplo quaterna- tium humorum numcrum in mafia fanguinaria confined oftendit. Lib. z, de facult.natur.c. 11,8c lib.4.de vfu par.ca. 3. Muftum enim in vafa repofi- tura infignem patitur feruorem, poftmodum ex eo fua feccrnuntur cxcre- mentofa corpora, vnum prxterca in fuperfide fpiimnc inftar fupernatans,&: flos dicitur, qui bili comodc affimilatur, altcru excrementura crafiurmquod fexvini appellatur in vafis tundo fubfidet, 8c melancholia fimilis . Hxc duo corpora poftquain hepate chylus efferbuicJ& in qiutuor humorcs con- uerfus eft , fccernuntur. His daobus fccretis aquca quxdam fubftantia vi- no ineft, qux fenfim in vinum conucrtitur : hoc ricu pituita in mafla_* fanguinaria fe habet, nam tandem fanguinc dcficientc in fanguincm con- uertitur. Sunt qui Gal. in propofito cxemplo defeduofitatis argunnt. Nam in fan- guine quatuor humores includi affirmat, adeoque ladis cxemplo rem male demonftratquia in lade tria tantum infant, cafeus, butyrum , Sc 4fcrunu, Ergo cum quarta quxda fubftantia in eonon reperiatur, male eius excmplo quatuor humores corpora inefie probatur. Refponfio facilis eft legend, 8c intelligent! textum Gal. qui prxdido cxe- plo nullo modo probate contendit, fanguincm quatuor humores in fc con- linere ,fed folummodoait fanguincm non cfic aliquid fimplex 8c homogc- neum, licet tabs apparcat. Sicuti lac quod homogencum apparet, 8c tamen cx rebus diuerfx naturx conftat. Hie eft mcrus, ac genumus fenfus con- lextus Gal. Verinn pofito quod fanguincm cum lade in omnibus compararet,ncqua- quam a vericatc dcficerct. Nam prxter butyrum, cafeum, 8c lerum, in fc- 1:0 quxdam aicrofitas > a qua pureatnx fed facultas manat, includitur. Vt D E H V M 0 R I B V 129 Obieflitu SqIhph, 130 LIBER JECVMDVS colligerc licet ex Gal.com.z.in loquendo de humomm icho- ribus tex. 3S.lib.z.dc Simplic.Med.facult.ca. 1 i.Sc peculianrer Hb. 5.de alim. facultat.c. iy.de ladle manifefte quadmplicem fubftantiam,qualac conftat, demonftrat: cafeum, nimirum , butymm, ferum , Sc fen nitrofitarem , vel falfuginem >vi cuiuspurgandi poteftate poller: Facile tamen,inquit lac fic paratum (id eft ferro vel candentibus lapilbs vftularum, vcl codium) in ve- triculo in cafeum cogitur: ob id mel illi Sc falem admifeemus*, quin Sc aqua ctiamaffundctefecuriusfuerit,vcplcrique Mcdicorum fadlitant. minim tibi vidcarur, quod fero confumpro rurfus aquam infundant; non-, cnim fed humiditas eft quam fugiunt , fed acnmoniam: cuius occafion, lac omne aluum fubducic ex fubftanrijs conttarijs mixrum, fero fcilicer Sc cafeo. Ad hxc tertium criam pingucm fuccum haber, Sc ipfum quidem lac vaccarum , vc didlum eft, plunmum; ideoque butymm ( quod vocant) ex eo conficiunt. Lib.eriam io.de fimpLmed.facuIc.dtuIo dc ladle, cafeofam* fcrosa>& biltyrofam fubftanrias eiuidem ladlis commemorat,& fequenti di- feurfu de fero ladlis»derergendi vim ei tribuit Gal. Detergentia verb banc poflrdcric virtutem ralons alicuius potentia. Kedle ideo monuit Gal.ferum pitiiicae Sc bili correfpondcrc: pituite rationc aquofitatis,bili ration ; niiro- fx Sc calidiufculx fubftantix qua ferum imbuitiu.Sed Gal.calumniato- res non intellexerunr. Quod autem aliqui dicunt prxfamm Gal. exemplum non elTead rcm_- , quia ferum in ladle pituitx non correfponder, quoniamdnquiunr, ferum la- dlls non nucric , vt facit pituica , ridiculum eft . Nam in hoc duo commit- tune vitia . Primum aduerfus Philofophiam, qux raoncc in exemplis noa> requiri omnimodam veritatem , fed fufficerc folum vr per ea res melius in- telligancur.Si cnim in omnibus concurrerenc, eftent penc fimilia , vcl iden- tica. Secundb fuam in ledliotie Galeni ncgligenciam produnc. Nam hie ah- qualem vim nutriendi fero rribuir. Quantum verb ferum ab alia ladlis na- tura fucci bonitate fuperarur,tanrb alia omnia qua; ventrem dei,ciunc fe- rum fupetat. Er lib.z.de arte curati ad Glauconcm, ferum copiofum pro ci- bo in cancris prxfcribit. Ratio qua vfus eft Gal. ranquam ladlis exemplum commouercr, lib.i.de-* elemcnt.c.z.vt Hippocr. fententiam confirmaret , eft hxc. Fxms produdtus ex fanguine materno, vanas habetpartes, eafque omnes diuerfi tempera- mend Sc rationis; carnem erenimhabetcalidam Sc huraidam,atque mollem & rubicundam, nemos habet albidos,came dunorcs; ofta autem his mul- to ditriora Sc ficciora.Alias panter habet partes temperameto fecundis qua- litaribus Sc conformatione diilinclas, Ergo indicium eft, quod fanguis ex quo fetus formams Sc erfigiarus hiit, non vnicus,& horaogeneus ac lim- plex humor (it, fed heterogeneus, ranquam ex humoribus diuerfis compoli- tusivndc fecundum difpofirionem &oidinemanatura inftitucum,parscraf- fior Sc terteftrior, qux melancholia nunepatur, ad odium concretionem fe- cedit,pars tenuior fad laxions partis conftirudoncm ,pars calidior adcali- dioris, pars frigidior ad frigidioris. Sc ita de rcliquis: qux rurfus partes om- nes iraa fe inuicem diftentx Sc fimile (ibi nutrimentum ex mater- no (anguine cliciunt, Sc in lueem demum editi fxms varium conficiunt lan- guinem, pro cuiufuis temperament©, Sc pro diuerfitate naturarum pamnm ex quibus compadlus cft.Cum ergo partes corporis temperamemo 1'pecie di- ftiudlo, colcribus > craflitic Sc tenuuate, duiitie? & mollitie > ac tandem for- VrintA ra- tio c\un-> CjaI prohat % u At nor hu more tin cor foregone i~ mri. mationofiue cjelincadone inter fc dmerant,neceftum eft, eas non ex vno eo- demque ac conftmili humore efle contrccas, fprmatas, 8c aucftas, ac nutritas: fi cnim ex vna fiercnt humore eflent. ft miles, ft non conformatione falcem in temperaraento, colore, duritie,mollide,cvaftitie,&: tenuitate ac reliquis om- n bus qualicatibus fecundis. Delude Galx.f.ck: vitimo hb.i. dc alimends do- dhinam Hippccrads lib. de nac. hoin. nutrition! optime adaptat.Nam quem- adniodum ftirpes & femina terras raandata, indc eomm vnumquodqne id quod Cure naturascongruum, 8c afiine in ipfa repedtur (terras aucem ineft, 8c acre, & du cc 8c amarum, 8c amarulentum 8c falfum ,& omnifadum) fed id plurimum ac primum trailunr, quod maiorem habetcum l ua natura affinita- temy mox verb&: aliaciiioque,necfecusedam in corpore agunt aiTumpta.* cathaicdca raedicamenta. Licet cnim hoc fermonc oftendedt Hippoc. mc- dicamentum quoduis raihardticum peculiarcm habere vim purgandi vnum praxipue humoremy rite ramen base eius fenrenna partmm 8c animalium nur tritioni accommodatur. Nam vis quaxiam naturaiis vnicuiquc ineft atcrahen di ea qu x fibi conueniunt, ficud in magnere vis eft, arrrahendi ferium . Ergo partes diuerfas corporis diuerfum neceiTado attrahent ahmentum y 8c confe- quenter dmerfis nutriuntur fuccis y 8c diuerfas iplas dicenrur, tanquam ex di- uerfis natae humonbns. Alia Gal. ratio ex Hippocr. defumitur. Infanguine cxtra&o van's: appa- rent fubftantitr y nam pars eius rubra prorfus extat, altera flauefcens 8c fuper- natans bilem referensy alia ad vaftsfundum prorfus delapfaatra percipitur: Ynde melancholia appeilatur y alia verb fub bile fangumi coharrct albicans, qua: 8c pituita vocatur. Si autem homini dum profpera adhuc fruitur vale.- tudinc, vena fccecur, huicquidem flauus efthiet fanguis, ab alijs verb rubi- cundior, ab alijs nigrior, ab alijs tandem albior. Imb in quolbet extrablo fan- gume quid leue 8c fpumofum in (uperftcie apparebit, & in fundo femper ni- grius auquid lupedonbus pardbusy 8c quauis abtu aliquando alba non appa- reat pituita, radone tamen inefte puriori ftrnguini concipitur: nam pudoi ve- ttorque fanguis in medio refidens, vifeofitatem quandam 8c coagulationem libber yq 19 viicolLas etft leuis, ex parte a pituita,partim ex fibris quas chylus in ventnculoacquifiait,&ipfefanguisrednet,&: adhucacquifiuic in venis, 8c hepacis corporc. Diuerfiras denique colorum in pilis, turn in habitit corporis, 8c mollires ac durines partium eiufcjcm habitus corporis humorum diuet fttatem arguiiry lie paliidus vcl flauus corporis color bilem prodic: Imidus aut niger melan- cholicQra, ruber fanguinem, albicans pituitara. Siquidcm coloi p.irtimru externarum corporis a fuccis line humoribus prouenic, vt habei fanitat.tucn. c.4. Quippe, inquit, fupetandbus in eo, id eft , in corporis habi- tu,calidisfuccis, infolito calodsfenfu svrgecur: fngods verb cum rrigidi, dominantur. lain albiores pituita fuperantye pallidiorcs bile abundante cer- nymtur. Quod ft meracior bills fir, etiam plane flauiores. Si quidem color k fuccis prouenit, non ex folidis animalis partibus, vtique cum 1c fucci ahum non reccperunr. Videac qui volet, hunc locum in quo Hippoc. vefti- gijs infiftit Galenus. Hippocrates lib.de nar. horn, hanc dobhinam paucis hoc oudine exponit; Dico autem fanguinem,pituitam,bilem flauam,& nigram, 8c horum primum fecundum legem nomina dillingui pronuncio,8c nulli ipforum idem nomen efte. Deinde fccundum naturam fpecic a fe fcpaian'y 8c neque piruitam vl- iamiimilcmcflefanguini, nccfanguinembiii,nequc bilem pituitx . Quo- D E H V M O R I B V S. 131 Stcund4 ratio, T ertia rA* tio. Ex Hipp, quatuor hti marts in tor pore ad- mitttnda , 132 LIBER SECVNDVS fr'munu Argumen- turn. modo cnim fimilia cflent hacc inuicem, quae ncc colorc ad vifum , nef manui ad ta&um fimilia cnTcvidcntur. Neque cnimcalida fimiliter Ciint,nequt> ncq*, ficcameq*, humida. Probat Hippoc. quatuor diftindtos humorcs in nomine rcpcriri: primb fccundum legem, id eft, fecundum hominum opi- nioncm, quia diuerfis nominibus coramuni confcnfu quatuor humores infi- gniti funt; ergo iuxta legem diuerfi funt, Sccundo fecundum naturamud eft, feamdumrci veritatem quatuor humores in homine diftinfti inutniuntur; quod ex ijs, quae fenfibus patent, probat ,• quia primb colorc inter fe diftemt, namfanguis ruber eftjbills flauaaut pallida; pituitaalbaj melancholia ni- gra. P aticrea,quoniamprimisqualitatibusdiucrfispra:ditifunt. Nam qui- dam humor tadlu caldus eft, vt bills jfanguis minus calidus; pitmta multb mi ms; atra etiam bilis non adeo calida: Licet, cnim omnes adtu calidi fine, poteftatc tamcn piruita, Sc melancholia ccnfcntui jfic quidam horum humorum poteftatc ficcus cft,vt melancholia 8c bihsyalrer humidior, vt fan* guis 5c pituita. Nos ad imitationcm Hippocr.cx fapomm diuerfitate humo- m n piuraheat ra ftatuerc ponfumus. Melancholia aufte um parit faporem, bilis amarum, fansu;s dolcem , pituita infipidum. Hi quidem omnes fape- res a multis diftinCtis hominibus percipiuntur in ftatu fano acque ac morbo- fo *,imb in vno homine in aztarum mutationibus, 5c in diuerfis anni tempori- bus, hacc cadcni faporum varictas fuccefiiue pcrcipitur. Ergo a diftmdh's humoribus quibus lingua viciffim imbuitur, huiufeemodi fapores proccdut. Poftumus etiam rem vlterius ex vancrate confident!# humorum diuerfitate venari. Nam quidam humor fpedhi aliorum, prstennuis vifitur, 5c bilis ap- pellacur : Sanguis mediocris eft confidently atra b lis craftilfima eft, vtpotc terrea*, pituita crafta etiam aliquando eft, aliquando tenuis. Vlterius Hippocr. fuam probat opinioncm, ex co, quod fi medicamentum purgans bilem quouis anm tempore propinetur, biiem primbcuacuct,dcm- de humorem facilius fluentem \ vc pituitam, rurfus attain bilem demum fan- guinetn naturae nedtar; fuppofito videlicet auod medicamentum violcntum fucrit,5c vim haoeateuacuandi vniucrfam bilem. Si cnim rota bilis cua- cuarcturhomo prorfusperirct. Quod dc bile idemde reliquis iudiciunu didlumefto. Gal.lib. $.defimpl.medic, faculc.c. 15.''8cz8. ait: Humores, qui mcdicamcnto non funt familiares vacuari ,tripliccm ob caufam, irnra- lionem ac mordacitatem, vaforum apertioncm,5c eorundem imbccillitatem, feuvtipfemet loquiturc. ob imbecillitatem vafculorum ,oiculorum Ja- xitatcm,6c purgantis mordicationenrgfi verb quifpiam iuguletur, mquit,Hip- pocr. fanguis primum fluitcalidifiimus 5c ruberrimus ,deindc pituitofior > &biliofior. Alibi verbcodemiibro ait,quod fi pars aliqua faucia euadat, purum exire fanguincm, Poftmodum ait, vnum idcmquc medicamentum diuerfis anni temporibus exhibitum etiam varies humorcs cuacuarc, pro diuerfitate videlicet tempo- rum cognatoruin, quibus humores prsdommantur. Hycme ergo propina- ium medicamentum piruitofillima euacuabir,verc liquidilfim 1, .xitate bilio- fiftima, in autumno nigerrima. Qu®libetcnim anni tempore vr eodem lib. probat Hippocr.quidam humor tali tempori vationc temperament! cognatus, augetuc. Sic hycme pituita accumulatur ob pluuias fcilicct magnas 5c no- (ftium prolixitatera; aeftate rontrarium ob contrariascaufas accidu ob fum- ,-n05 quidem ardores bills augetur: Vere, vtpotc temperatodanguisi autumno tandem imequali, 5c aeftati fucccdentc, melancholia, turn ob tempods hi- oidam 3c ficcam conftitutiouem, turn quia humor cincrin us eftate ob slum o 4 r Secundum Arguments T ertium^ Argument u Sc fcruorem bilis ,rclidus in corporc iam frigcfcic; & fic melancholiac vber- rimus proucntus aucumno aceruatur. Rede igiturcodcm lib.de natur. homin. Hippocr.inquit: Corpus autenu hominis fanguinem in fe continet, pituitam* bilem vtramquc Sc fiauam, Sc nigram. Atquc hare funt ipfius corporis natura, Sc propter hare dolct & fanu eft. Quatuor igitur humorcs in maita fanguinaria, tanquam fangiiincorum animalium elemenra conrinentur; hoc ordinc,vr bilis fit calida Sc ficca, igni» ac arftati correfpondcns : fanguis humidus Sc calidus * aeri, ac veri: pituita-/ frigida Sc bumida, aquar. Sc hyemi: Melancholia fngida Sc ficca element® terracj Sc autumno • DE HVMORIBVS. 133 C A P V T IV. Satis ft Ferndio, & Auicenni., SEd loanncs Fernelius vir omnino difertns, propriae tamen authoritati hi- miumindulgens, vcluti regia authoritatc, hec quatuor perfedorum,* animalium elementa c fchol s climinat, Sc fuo more , aberranres quon- dam antiques, quos Hippoc. Sc H'ppocradica fchola erroris damnauit,con- fcquutus, hianti Sc plcuo ore pronunciat folum fanguinem in fano corporc contincrijcoquc folocorpusnutririjquia,inquic,bilis non folum corpori ale- do , verumetiam, alcnd? ipfi veficulac qti£ ipfam connata voluprate ad fe alhcir, inepta eft . Sed in hoc Hippocr.prorfus aduerlatur lib.de nat.hom, qui hare habec: Carterum nr:a quidem fententia, qui homincm fanguincncu folum cfic, & nihil aliud affirmat, is iuic demonftrarc deberet cum non mu- tare fpeciem Hue form am, ncque omnimode varium cffici. Autfi hoc mi- nus poftir, faltcm tempus anni aliquod, aut vllam hominis xtatem oftende- rc,quare homo vnumexiliens fanguis folus appareat. Verifimilc cnim eft tempus faltem aliquod effc quo,id vnum (fanguinem nimirum) appareat.E-- dem contraillos pronuncio, qui pituitam,qui bilem hominem jefic affcucrar. Grauis fane fententia. Sc canto virodigna. Sienim folofanguine coaftarct homo, ncc fanguis, nec homo mutarenc fpecicm fiue fovmam *, fed mutant. Ergo non funt vnum. Patct minor. Nam fanguis vanus apparct, S' fpeciem mutat etiam in fanis, vt manifcfte apparct ex rubro, fiauo, Sc nigricante co- lore : fiauus quidem ex parte ,tum in eodem hominc, turn in diuerfis appa- ict j ruber fecundutn aliana partem, nigricans fccundum aliam •, Ergo fanguis non eft fimplex humor, fed ex quatuor humoribus compofitus, Pr*terea_, fanguis omnifarius tit .i. in bilem, melancholiam, aliofquc vanos humorcs degenerac. Ergo non eft vnicus humor, Rurfus ex Gal. comment, tex. lib. de uat. horn, ad morum diuerfitarem humorum diuerfitas requifita eft . •Anitni quidem acumen Sc dexteritas a biliofo humore prodibir. Animi qui- dem acrimoniam & bile proficifci ait •, piimb>quia b liofi cerebrum habem ca- lidum,&ficcum; ealidirasautem Sc ficcitas fimul annexe, cundis anim* fundionibus agiiitatem Sc promptimdinemtiibuunt. T urn fee undo,quia cc-. rcbrumbiliofo fanguiue nutritum , ipfius fubftantia fubt lior tenuiorque Sc minus humida ac excremcntitia euadir. Tenuitas verb ex Gab cap. 1i. Arris mcd.non fee us ingenium acuit, ac hebetate folec cerebri crafiitics. Quod in- nuic chain Anftot.lib.i. uc Part, animal, dices ccuuiorem fanguinem tentien- Hippor'& GaI. doftri na Feme* 1:0 Adhti* four. .. r Ft hep cur in&eni0P* Cerebri crajpties ingenium hebetAt. 134 LIBER SECVNDV.S Sanguis crajfus ro~ bur, tennis ingen ij am men conci- liate di, ac intelligendi, vim maiorcm habere ,craffiorem verb roboris efic can- Cara. Taun igitur crafiiori fanguine referti, membrorum foliditatc Sc robo- regaudent. Tertib ex biliofo renuique fanguine fplendidiores gignunuir Spnitus, be magisatherci. Vnde Heraclitus ait; Splendor ficcus, animus fapientiflimus. Stoici pariter morum caufas innuentes, aiunt. Nature fpi- rifus frigidior Sc humidior >, fpiritus verb anima?, calidior & ficcior eft; Vn- de biiioforum oritur prudentia. Veium quia biliofi ingenio mobiles, be in- conftantes, loco prudentwc vafnties potius dicenda eft: arrepta occafione, rao- liuntur. . A fanguine, inquit ibidem Gal. fimpliciras ac ftoliditas. Simplicitas de_j qua loquitur, perfedta eft,& bona-, qua? idco a pituitoforum fatuitate be infei- tiadifterc:hi cnim ftupidi ,fanguinei verbhilares. Verbumenim g rat cum-, quod mxta quorundam iranfiationem fimphcitatem fignificat, ingenuitatem poems fignifieare videtur. Nainfangumti (implices funt be irgenui biiiolo- rum be melancholicorum comparationc*, quorum refpedlu fangiuneos voca- uit Gal. fimpliccs, Ob ingenuitatem ergo be morum fimpjicitatcm, a bilio- fis be melancholias facile decipiuntut ,* ficuu infantes, qui m aerate vcifantur fanguinea ab adulcis. Vtpitmta inquitGal. ad formandos mores inutilis fit, fed neceftariura ex prima ciborum tranfmutations ortumhabec . Pituitofi cnim verb ftoiidi facuiiatis participes, ob t ratios nimirum fpiritus be ob cxcrementitmm humoreni, eumque craftum be ientum, quo corum cerebrum copiose im- buitur. VndeHippocr.cerebrumpituitar teceptaculumilatuit» vt deinceps aperiemus. Non folum igitur ad diuerfas partes fingendas", fed ctiam ad diuerfas mo- rum propenfiones, fanguis rehquis humoribus indiguir. Si autem fanguis ef- fet vnicus fimplexque humor, nulla in monbus darctur diuerfitas, ficuti nec inter partes corporis,-prout inniut Hippoc.dum m contextu ait: Non mu- tate fpeciem deberet. Si ctiam fanguis non concmeret pluies fpccies humo- ris, homo non mutaret fpcciem.i. non conftaret partibus diuerfie fpeciei.Sed conftat tamendiuerfis partibus fpecic conftat humoribus diftindhs .Ergo Sc fanguis ex quo ha; partes hunt, diuerfis. Ad maiorcm confirmationem noftr« dochina? Hippoc.contextum aducr- fus Fcrnelium paulb aitiusrepercre iubet. Corpus autem hominis, inquir, fangumem in fe contmet, pituitam , bilem vtiamque ,be flauam Sc nigiam* atque hac mnt ipfius corporis natura. Sc propter hac dolet Sc fanum eft. Sa- num igitur eft potiffimum,ciim hac virtute be copia inter fe mcdiocriter ha- ben r, be prafertim fi cotr.mixta fint. Dolet autem cum horum aliquod mi- nus auta.mplius euafent, aut fepararum in corpoic fit, nec contemperarura omnibus. Necelfe enim cum aiiquid horum rcccftent, be pec fc conftiteric, non folum locum ex quo recefferic, morbidum cuadcre, fed cum etiam vbi coftitenc, be infiuxerit, nimis qua repl ens, dolorc iaboreqj exihibcrc. Etemm cum aiiquid horum extra corpus eriiuxerie ainplius,innacante euacuano do- lorem exhibec,, Sirurfus intro euacuetur, ab Afelancho lid corpo~ re* & ani~ r-.o conilan- tes . . . sangutnes tngenm. . r nmtoji f.ohdi • Quatuor humores fa nitati5->0’ morhi cm- It, DE HVMORIBVS 135 alijs > neccfle omnino eft vi duplicem ,ficut praedidum eft, dolorem concitet. Sc vnde exceflit, & vbi exuperat. Et rurfus. Aftirmo autem fanguinem efie, & piruitam & bilem, turn flauam turn atra: horumque nominapnmum ex lege fuifle diftindla afteuero , nulliqne ipfo- rum ind turn eife nomen ; mox veto Sc fecundum naturam fpecies die diuer- fas, vfque adeo,vt pituica minimc fit fanguini firailis , neque fanguis bill, ne- quejbilispitui x . Namquomodo hare poterunt inter fc mutuo efie fimilia_j> qua: neque ex infpedtis coloribus fimilia efie videantur, nec etiam fi manibus tradtentur •, vrpote quae nec fimiliter calida fint, nec fi mill ter fiigida > nec hu- mid a nec ficca. Quinn iraq-, tantum inter fe turn viribus drftcnt, neccfle eft vnum non efle ,ni(i ignis Sc aqua vnum fint. Quod veioca omnia baud vnum fint, fed fuam quodcunque eorum ha- beat turn facultatem, turn nararam, inde facile perdifeas: quia fi homini rne- dicamentum dederis quod bilem crcar,bilera euomer. Pari modo atram pur- gabit bilem, quumci medicamencum, quod bilem atram vacuct, exhibue- ris . Sin autem aliqua corporis parte vulnus infiigarur, fanguis indeillief- fluet. Qua: omnia tibi tota die,atqj etia nodc,hyeme,ac dilate tandiu faciunt, quamdiu facultate attrahendi ac viciifina reddendi fpiritu (;.i. quadiu vixerit) habucut, Sc quoad ahquo homm qua: cognata funt piiuerur.Ac cognata funt qua: dixiraus: quo enim pafto cognata non fint; cum hec primum cornper- tum fit, hominem donee vixerit ca omnia in fe ipfo continerc ,• deinde ex ho- ming genitum efie cm infint ha:c omnia: infuper ab homine lua habuifle aii- raenta (quamdiu fcilicet in veero deguit) quia ea omnia habuerit, quo! dixi— nms quasque monftrauiraus. Omnia hac hue traducerc volui, vt cuiuis patear, in quern errorem fc pra:- cipitauerif Fernehus j qui Ipontc conccdit bene ab Hippoc. dichun quod ho- mo quamdiu viuit, quatuor pradatos hnmorcs contineat , Sc quod eporo me- dicamento idoneo ad bilem educcndarn bil s cuacuctur, ficuti atra bills quo- ties mclanagogum exhibetur. Adha:ctunen refpondens ,ait, non e venis necelfano cuacuan praididtos humores, co b lem ex hepate & pioprio folli- cuio, piruitam ( fi pituita did debet,) e ventriculo Sc inteftinis. Mciancho- leum humorem e Irene *, in quibus locis foler eorum humorum aut potius cx- crementorum copia aftluere. Aitque propcerea difticilcs fieri purgationes in corporibus fanis luxta Hippoc. decretunv, quoi deficiant incorporibus fanis cognan humores, quos medicamenta attrahere poflent j cum ergo tales fin- ceti humores in corpore non extent cachardlicum , fanguinem Sc catnes col- aliqutfacit. Ferrea fane elocutio, fed plufquam mollis interpretatio. Prime,quia Hip- poc. ait, fanguinem ipfum mutate fpeciem , id ell , plures habere partes fpe- cie dittinctas,ex quibus partes fpecie diftinda: concreia: funt, & nutriuntur, lugencurque. Secundb, plane Sc aperte Hippoc. aduerfatur, qui ait; corpus autem hominis fanguinem in fe continec, piruitam, bilem vtramque, Sc fla- uam,& nigranv, atque hoec funt ipfius corporis natural propter Lee doicr. Sc lanum eft. Fernelius , pr after humores' excrement]tics, nullum alium_. a fanguine diftindum in corporc hurnorem admittit. Scd excrementa noru poflunt efie hominis natura, cum potius eorum amolitionem quam retentio- ncm fana natura raoliatur } quod eorum rctentio fummopere natura: noceat. Ergo pratter hos humores excremenntios, quatuor humores naturalcs homi- nis naturam conftituentes admifit Hipp. Tertio hxc Hippoc. verba, Ferne- Uo etiam aduerfantur: Sanum igitur eft»cumhsc virtute Sc copia inter Ex varijs qualitati- bus tupri- mis-i turn fe cundishe- more pi era htatem col hgithipp. JMedica~ mem a -w« rta varies eliciunt he mores. Fernelius B ippecra- ti prorjus contraries', 136 LIBER SECVNDVS mediocritcr habcnf, 5c praefcitim fi commixta fine. His cnim mamfeftc figni- ficauit Hippoc. quaruor humoics e(Tc fimul in ftatu fano, cum dixerat in fta- tu fano cos efie commixtos. Ergo in ftatu fano quacuor humorcs vna repe- riuntur in venis \ in quibus, vt ipfe Fcmcl. confitetur, fanguis connnerur. Si autem feorfim in corpore cxiftcrcnc humorcs, vt vult Fernel. femper homo dolcrec; quia ex Hippoc. contextu tunc dolet, quotics feparati in corpore 5c non contemperati funt quatuor humoics: dum aueem coramixti funt 5c con- temperati, fanus eft homo ,* 5c nc tunc humorum vnio difibluacur, rede mo- nct Hippoc. corpus purgandum non cfic. Purgationem ergo in ftatu fano puohibet aphorifmo illo 56. libro i. fana habentes corpora pharraacis put- gati cito exoluuntur. vt 5c qui prauo vtuntur cibo, 5c rede quidcm-,quia cum nuraores dicantur hominis natura, 5c elementa, fi fymmsciia , 5c aequilibno quibus in ftatu fano gaudenc, vi foluentis mcdicamenti hunc aut ilium hu- morcro euacuantis, priuentur, neccftario homo rcfoluerwr, 5c imbellis fict. Quod innuere vifus eft Gal. comm, tcxrus 17. libri dc natura homin.vbiait mcdicamentum cuacuans alterutram bilcm propinatum hydropicis nocerc-/> cumtamcn medicamcncum hydroticum euacuans profit. Didum fuum aphorifmum confirmat Hipp. fent. jp.didi libri, fic; fi aliquod eorum qua: cognata funt in hominc deficiat, fieri ncquit vt ille viuat. Quarto, lib. citato Hippoc. dc quacuor humonbus difputans, ait: Ita etiam fi aliquod ex his cognatis in hom nc deficicr, non vciq; potent homo viuere. Vult Hippoc. hommem non amplius viuere, fi ahquis ex quatuor humoribu* deficiat. Sed deficicntc aliquo humorc excrementiri©, pituita v.g. vifcida 5c Icnra, quae in ventriculo 5c inteftinis ftabulatur, vt fafius eft ipfe Fernel. ho- mo commodiftime viuere potcft.Ergo non dc cxcremcnnti js,fcd dc veris hu- moribus ex quibus mafia fanguinaria coalcfcit,locutus eft Hippoc. Demum Hippoc.fcquentibus verbis remrotam confirmat: Connata aurem funt hare pra:dida. Quomodo enim non connata fine ? Piimum fi quidem homo haec omnia femper quoad vita fruitur, in fc manifcfte continet. Dein- dc procrcatus eft ex hominc haec omnia habente. Poll nutritus eft in homi- nc hare omnia habente. Notanda fcdulb verba ilia , connata autem funt praedida, vocat cnim connata quatuor humorcs ex quibus piocrcati fumus, 5c conftamus pet rotum vitae decurfunv, ex quibus pater a quo 'geniti fumus, conftabat, ex quibus etiam mater, in cuius vtcio nutnti fumus, donee in lu- cem prodiuimus ,conftar paritcr. Ex marerno enim fanguinc quatuor hu- morcs continence, 5c non ex fanguinc, quarto humorc folo fortafic , procrca- ti 5c nutriti fumus, cede Gal. in comment, tcx.zy.citati lib. dc nat. hom. P or* rb, inquit, ex fanguinc, prout fcilicet quatuor humorcs compichendit,prio- re fignificacu, factum formal i, fortalfe verura eft* nonitatamen verum eft, quod cx co iuxca altcrum fignificatum (.i.ex fangume puro quarto humors non fit) ncque cnim is (.1.fanguis) folus vnquam in praegnantibus gignicur. Cur autem, fortafic, in fermone adiecerim, nequaquam vos fugere puro. In commentarijs fiquideni dc femme monftrauimus plures noftri corporis par- tes ex feminc gigni-, cirm folx carnofas cx fanguinc efibrmentur. Quonianu veto cxigua eft feminis in vrerutn iniedi moles nutrimeutum ac iucrementii illicx fanguinc acccdit: obid ergo poteft aliquis dicere ,parum abefic, qum partes cx fanguinc vniuerfaeformencur. Quo autem 5c lemen fuuma lau- gume ortum habet, co 5c qui aflarmauerit ex fanguinc factum gigni, non vi- debatur mentiri, vt tamcn non ex fincero qu.dcra fangume, 5c alijs humon- bus vacuo (quantum humorem inteliegit) fed cx co poems, qm fanguis per Sanguine femen iru vtero n*~ tritur, & iX f*r/£ui~ nc ntfcitur D E HVM ORIB VS. 137 cxccllentiam dicitut (maflara fanguinaiiam intelligir )Nos in fuperionbus pardculamiilam, fortaflfe, feu ponus,fcre, cum Gal. expofuimus. Librodc atra bile c.f. manifefte docet Gal.quatuor humores in venis con- tincri, fic: Quod igitur in venis 8c arterijs humores omnes vna cum fangui- ne continentur, oftendit ipfius vadetas ,turn in coIorc,tumin confiftcnda, Et in fine lib. de plenitud. ait: nam neque fieri peteft, vc adeo fincerus in ve- nis reperiatar fanguis, quin illi .aliquid aut bill's, aur piruitae ,aut ferofi hu- mors permixmm fit, Si quidem fincerus ab alio humore fanguis, 8c omnis admixeionis expers, inueniri nufquam babetur. Ecce fententia Galen, poft H ppoc quaternanum elementomm numerum in venis conftirucns, Concludendum ergo quatuor humores in corpore feu mafia fanguinaria_. contjneri, vt velit, nolir, conclndit ipfemet Fcrnel. aiens: Hinc iara cbnfti- tui pofidnt& explanari fanguinis naturalis difierentia'iquod alius fit fubftan- tia medioed , 8c colorc ruber, qui pulcherrimus & oprimus appellatur : alius magis flauus,& confiftcnda tenuis,-alius crafiioratque nigrior,alms demum liquidior & albior. Nonne hoc eft nobifcum plane cofifentirc.& fibi ipfi dif- fentire. Nos quidem cum vniuerfa ferme fchoJa medica bilom nutdmen- titiam nominatmis tenuem fanguinem& flauefeentem, non verb bilem il- lam .in veficula fciiea conclufam: quae omnino amara eft, vtpote cxcremen- titia : quod aurem in ftatu fano talis fincera bill’s in venis non contineatur li- bencei admitdmus . Imo adftruimus bilem alimentiriam ,in venis ifinceram impermiXtam reliquis humodbus noncontinen fed permixtam tantum,vt fic eius mmius ardor contemperecur pituitae aduerfis quaiitadbus, 8c pituirae frigiditas ,ifii us calore, melancholia: ficcitasauftera,blanda vnitiquefan- guinis humid irate, 8c fanguinis ac pituita- fupeiflua humiditas, atra: bills, 8c Sail? ficcirate. Quo enim melius inter fe commifcentur 8c minus finced iru venis feiundli fint,eb falubrius redditur animal. Vcriim vix cum fumma per- fedione mifeentur , quia animal perpetuo eget fomento fiue aliraento; aiquc adeo non datur fufficiens tempus, vt in venis humores quatuor contineantur ad hoc vt perfedlifiimam mixt.onem 8c claborationcra confequantur. Primanus veruntamcn humorum vfus eft , vt fe inuice temperenr,mutua nimirum ilia conuradarum qualitatum adione, mifeeantur, in quantum fieri poieft ram breui tempore. Si cnira humores integras ferua- rent vires luorum elementomm , quibus correfpondent, neque ad madam fanguinaiiam conftituendam, neque ad partes nutdendas conducerent, JLk cet enim quilibet humor, quod ex dementis quatuor conftct, temperatus vi- deatur, egent tamcn vltcrius maiod contemperatione, vt hominera inter vi- uentia 8c fubftantias compofitas temperadflimum, conftituant, nutnant & augeanc. Debent ergo ad fanguincm teniperatum conftituendumquatuor humores concurrere, 8c inter ac commifccn, 8c non fcorlim in venism- cludi. Sanguiniergofoiiditatcm 8c craftidem feu potius fubftantiam craf- fam melancholia impertirur,pituita frigiditatem, bilis calid tatem, 8c tenui- tatem fubftanda:. Hxc quidem vadetas in fanguine requiriturad diuerfa- rum partium gencrationem, numtionem> 8c varies mores. Quod aute Fernelium dcccpit eft, quod cxiftimaucrit bilem alibilem efife omnino amaram, 8c debere efl'c feparatam irrvenis.In quo fane deccptus eft; quia licet bilis calid»,& ficca dicatur, non proinde vere amara eft. Nani cxcrcmentitia fola huius eft naturae qua: ideo tanquam aliquid natura: ini- micum a natura euacuacur. Deniquc mclaor holicum humorera ad lienem iranfiiiillum excicmcntum ilk vocak vc reuera a Gakno ipfo j non tamcn ita Ctgitur Ferndius quatuor hu mores ad- mitt ere* Vtilitas comixtio- nis himo~ rum, ’* Quilihet humor qua tuor cojlat dementis* 138 LIBER S E C V N D V S cxciemcmitius eft, quia eius pariori prasftantiorique parte lien nutriatut. Cut ergo,inquit,/nine humorem c(Te pure excremenntium ? maxime cum eo fplca alarur, Non ergo cluici puroque (anguine lien nurntur. Auicenna lib. i.fen.r. Do&rina 4. c. 1. poftquam huraorem deftniuitcor* pus hnrtiidum, liquidumdn quod in primis nutriensf id eft alimentum) con- iicLtiturieum in bonum Sc malum diuidit * Bonum nominans humorem il- ium* qui capax eft Sc idoneus, vt fiat pars fubftanti# nutria, fine viuentis. Malum humorem vocat, Sc re£tc fuperfluitatem . Malus humor quia raro in bonum conticrdtur, e corporeexpelli &c proijci debet. Hinc humiditates corporis in primas, Sc fecundas diuidit. Primas vocat fanguincm, pituitam. Sc bilem vtramque. Secundarum humiditatum duo ftatuit membra . Nam hae humiditates flint fuperfluitates quaxlatn, vel non fuperfluitates, Su* pcifluonmi humomm expofitionem ad fequentia remittir. Non fuperfluos ergo bumores fecundarios vocat illos, qui a principal! difpofttione conuerfi membris delegati fuerunt ,fcd nondum alicuius membrorum fimplicm ope- ranone perfedla paraeftedti funt. Id eft hummesfecundarij non fupecflui. Cunt illi qui iam fanguinis difpofitioaem amittunt, nouamquc acquirunt, vt inpartium ad quas demandantur, fubftantiam conuercantur.. Hi humores numero quacuor proponuntur. Prima humiditas dicitur humor, in foramini- bus exrrcmitatum paruarum venarum (capillares appellanmr) partibus qui- bulbisinfcrtanim> content us. Hr hax humiditas apud Auicenniftas nomi- ne caret. Secuncta humiditas eft humor per omnia fimplicia corpora tran- ftens, heat ros, qui in nutrimentum panium conucrti eft aptus, dum corpus nutrmiento caret. Sc vr membra humeAct, queries a vchementi aliqua caufa aut motu cxkcantur. Tcrna humiditas eft humor , qui parum anrea conge* lacus fait, (.<.ros) quiqueinpaniumporos, cauiratesac rimas fparfus,amplio* ri co&ione concrefdt, Sc veluti congelatur ,* & hae congelatione in craftto- tern fubftannam ros idem conuerritur, Sc cambium ab Auicenmftis dicitur: ■quia cambu lilud , quod per rciolutioiicm accipicur aut diftiparur de partibus corporis vh fuccedit fubftautiacdeperditje* Idco Auic. ait :Et eft nutrimcntn, quod in fubftantiam merabromm, ex parte complexions conuerium eft.Sed ex parte eftentia: complete & fimilitudinis nondum eonuerfura fuit. Vult .n.cambium line roremcongelatu efte emrdera temperameti cum toto,ex quo colligitur cambium animair Sc informari eademforma partis,cur annccftitiir: hefct naturatrkfuarnno habeatomnino ftmilem parti. Quarta humiditas Aui - cen. eft humor qui eftintus in membris ftmpjidbus a principio natiuitatis, per quern panium corumdem membrorum continuitas exiftit 1.cuius, prin- eipium eft ex fpermate. Spcrmatis verb principiumeft cx humoribus.. His fignificat Auic. naturamquarri humoris qui eft humor pofitus in locum hu- niidi radicalis, fiue calidi innati partiun? refoluti. Vnde ait, inrrafubftantiam partium ftmplicium a principio natiuitatis confifterc id eft banc humiditatem effe ftmilem natural!, qua partes inter Cccontinua: corapadxque redduntur. Sc conferuantur . Vnde Auicenniftis gluten appcllatur. Et fane hoc radicals humidumeft uatiui caiorispabulum,&verumac legitimum par- tium nutrimentum. Hxc Auicenna, cuius menceinaliqui ita cxponunt,vt volucrit practcr qua- tuor humores in mafia fanguinaria complexes, praeduftos quatuor humoies fecundarios tanquam fpecie diftin&os ftatuerc ; Quanquam ne verbum qui- dem de hoc dixetit Auicenna _ Re&e fane ab Auic. fadaeft mendopraedi- blarum quatuor humiditatum j quia a Gaien»non reecdit hb, 1. de facultar^ Diuifio hu morum ex uimama. Ouatuor hurnores fe i'Hndari]* D E HVMOI IB V S. uat. c. 11.& lib.7. racth.med.c.6. Galcnidodrinam moxproponcmus,fi puus {lippofuprimus praedidas quatuor humiditaces non conftituerc quatuor hu- morcs fpecicdiftmdas. Ptimus enim Auic. humor a fanguinc non diftinguitur , vt ipfemet Auic. teftatur c. 1. citati lib. quod parum attentc legcrunc illi»qui humoxes onincs fecundarios cx mente Auic. tanquam diftindos a fangnine conftituunt. De- lude, inquit, in venis,qua: funt ficuci villi jcapiilaiibus fi miles: pofteafanguis ab car urn orificijs refudando labirur, in membra ex parte diuina. Eccc quani cxplicitc loquitur Auic. dum ait: fanguinera exiftcntem in capillanbus venis paidum corporis, 5abi in ipfa membra. Licet enim mutationem quandary huiufmodi fanguis in venulis occlufus a partibus ambientibus fufdpiar, non ptoindc fanguinisoaruram deferuit, flcud ncc multum a fanguinc reccdicip- fe ros fecundus hurftor iuxta Auicen. quia ros eft ipfc fanguis partium caui- tatibus afperfus : dum autemex tore fir cambium non ampliusa partis dib- it andadiferepare vkletur, quia temperamento partis praedirum iam eft cam- multo raagis quarta humiditas,quamglutem appellant.Ergoacci* detainer rancum a.laqgtiine,& partibus diftinguuntur quatuor ifti humores. Auiccnna fuam banc dequatnor fecundanjs humoribus doctrina ex Gal. haufit lib.7. mech. med.c.6.& in fine ca.f. iuxta luntarum impreflionem, vbi quatuor formalicer humiditates in corporc, prsier quatuor humores vulgb didos,enumerate enumerandoparitec quatuor iTcciratcs i jfdem oppofleas, De ventriculi ergo intemperie agens, ica de re propofita loquitur: Bit autem prorfus confummaca (id eft intemperies flee a) vbi fohda fimilarium paidum fubftantia reddita eft ficcior. Nam eft Sc altera ficciras vdque cum ea, quo- rum fubftantia ex humorc concrcto conllat, ficut cato Sc adeps funt, liquata. Edam terna cum propria humidiras, v.nde partes ntiuiuntur omnino eft ab- fiimpra. Continetur ea in omnibus annua Its partibus,ecu ros quidem per cas fpatfus ,de quo alibi faepe diduro eft . Hanc igitur infercre partic tilis> fine—/ nutrimento non eft. Idcoque difficillima eft omnium eiufmodi affeduum curatio. Diuerfa ab ijs ficcitas eft qus in propnjs cuiulque particul? exilibus arcerijs, Sc venis confiftit: prouenit Sc hxc ex fanguinis penuda . Manife.fi c humotem innominatum in exilibus partium valculis cootentum, rorem, Sc catnbium,& humidum radicaie his paucis expofuit Gai. Notan dum taraeru carnem habere prarter humiditacem concretam ,& coagulatam,aliam hurai- diratem radkalcm rationed fibranim Sc, aiiarum partium fpermaticaru qua: verx folidaefunt. Modum quo hx omnes alimenti alteradones fiunt dare proponit Gal. 1 ib, i.dc facult. namral.c.i 1. Itaquc denuo, inquit, nobis reuocandus ad merao- riam is finis eft, cuius caufa tot,Sc talespardculasnaturamfticuir. Ecnomcn quidem rd,ceu prius diximus ,nutrido eft. Rado veto eius nomirus eft ad id quod nutntur, eius, quod nutnt, aftimilatio. Porro hare vc fiat agglud- natiofiueadhxrenda praecedat oportet, Sicut ctiani, vnlia fiat appofido. Poftquam enim fuccus is,qui omnem animaiis particulam nutriturus eft,a va- fis cxcidic, in totam earnprimum difpergitur, mox adiungicur, flue apponi- tur,deinde agglutinatur ,demum aftirailatur. His Gal.quinque prcponit,hu- raorera vafeuiorum fine venarura capillarium , rorem, roris aggludnadoncm, & aflimiladonem. Auic. enim fub cambio tertio humorc appofitionem fimul Sc agglutinadonem comprehenfus eft . Gal.vero air iam dida inter fe diferepare •, quia cx defedu roris,aut afperfionis humoris extra.* vcnulas, quae vacua: funt atrophia,Sc tabes oritur. Nafcitur enim ex fangui- 139 ; rfores dijimgHuH. tur. * fan.m . ?**'**&"{•. _ Sn™us milt tuor r*s Jecun* dtrtos* NutritU quid. uippofitio > tic, latt0adnu tritionem. Defeftns ror-f fir, folita adeft partium externarum confiftentiai & renirentia; foliti denique corporis colores,ni prouedior xias impedimer.to fir, dare rcluccnr. Vc ergo proba fiat aftimilatio fme nutritio, ros parribus afpergi debcr,& bene apponi, &rurfusadhaerere,& adhuc caionsnatiui opera ghidnan & concrefeero, quibus fadis, non difficulter nurdmentum pardbus aftimilatnr. Id verb quod parti adu aftimilatur,proprie nutrimentum dicitur, quia_, adu nutrit •, tefte Gal. c.i i.cit.lib. i. de tactile, natural. Quod verb veluti nu- triens eft,nondum tamen nutrit, cuiufmodi fciliceteft quod agglutinatin', velquod apponiturftd proprie nutrimentum non eft fed aeqwiuoce, vt ait Gal. Quod autem in venis eft, atqtie hoc etiam magis, quod in ventriculo eft, id tanquam nutriturum aliquandofit, ft probe concodum fuerit , nutrimen- tum appellatur. Ad hunc modum edulia qureque nutrimenta vocamus, non vtique, quod iam animal nutriant sneque quod talia ftnt, qualia func, qua: nutnunt: Sed quaenutnturaftnt, fiprobeiint concoda. Cirat Galen, locum Hippocrat. lib. dc alimento, vbi ait: Nutrimentum quod nutrit; nutrimentum quod veluti nutrimentum eft: nutrimentum quod nutritu- rum eft. Siquidem, quod iam aflimilatur , nutrimentum appcllauic: quod verb talc eft quale illud , nempeappofitum agglutinaturrmc genus, veluti nutrimentum: reliquum omne, fiue id in venis continetur, feu ventres, futurum nuttimentum . Vifus tamen eft Galen, quartum admififte, cdu- lia nimirum, qua: quidem alimenta vulgb nuncupautur *, quoniam ex his omnis fuccusad corporisnutritioncineoiligitur,conficicuLque. Defeclus agglut ina- tioms. DefeElus dfjlmilatio vis. jijfimiU- tio, & m- tritio font in viMcnte- Triplex nutrimen- turn* D E -H V M O R I B V S. 141 C A P V T V. De Exaftifsima humorum inquijitione CApit. z.humorem in alimentitium 8c fuperfluum diftinxiraus. Alimcn* titium humorem rurfus in chylum 8c fanguineng quia his animal nu- critur. Humorem tamen proprie alimentitium fanguincm , quatuor humorescomprehendentem nominauimus. Superflaum humorem appel- lamus fupeum animali inutilem fiue excrementitiura. Dupliciter enim hu- mor fupcriiuus dicitur. Prim6 pro qubuis huraorc inutili amplius paid ali- cui. In hoc fenfu chylus; poftquam eo ventriculus faturatus fupertluus humor dicitur :vnde tanquam quid fibi inutile a fe ipfum propellit ad inte- ftina. Sanguis enam in hepate elaboratus, poftquam eo hepar faturatum eft, fuperfliia'S amplius hepan eft > 8c quia eft oncri, ipfum hepar ad cauam ve- nam relegar: 8c fic perpetub procediturin alijs corporis partibus, quazom** nes cum ratior.e carcant fibi vnaquasq* prouidet, 8c reliquum tanquam one- tofum quid a fe propellit ,• imb pars quatuis ad fe auide prolicit, quod nccef- faiium eft . Semen pari ter licet optimusfuccus, lac & fanguis menftruus fupcrflui humores in hoc fenfu nuncupantur, imo excremcnta quia cxcerni; quam inutilia poftulanr,vd alimentum a parte famra exccrnitur. Superfluum humoicmvcl excrementitiumi in hoc fenfu nos non accipimus , fed in ftri- diori ,'quatenus nimirum alien um quid eft anoftianatura,itadiftitum, vt nec gcncrationi ,nec augmentation, nec nutritioni proprie conferat. Ex- cremencitius ergo humor de quo loquimur, in naturale excrcmentum,&: non naturalediuiditur, de quibns feriadm vna cum alimentitijs in fequentibus agenuvs. Caput igitur hoc in diueifas fediones diftinguemus . Getter alii humorutL* tit to. Exerenms tit ins hu- mor dti- S E C T I 0 I. De Sanguine, eius exerementis, SAngunis, Grarcc eft humor calidus 8c humidus, dulcis, 8c rubicun- dus,& mediocris confiftenn*, ex ternperariorc alimenti parte, vilan- guinea hepatis, eiufque tempcraco calore genitus, ad corpus nutricn- dum, qui extra venas pofttus, vi fibrarum a venis praecipue acceptarum faci- le concrefcit. Dicitur fanguis calidus 8c humidus, non fimpliciter, eo mo- do quo aer, fed comparatiue ad alias qualitates primas quas contmer, 8c ad alios humoics, frigiditatem nimirum 8c ficcitatcmj eopene roodoquo vera Galeno lib. i. dc temperam. refped;u nimirum aliorum anni temporum, cali- dum dicitur 8c humid urn; quod autem temperatum eft, calidum 8c humidu ab antiqms diccbatur. Sanguis igitur re mi (Tbs 8c veluti pares habens calo- rem 8c humiditate ad vitas noftr* propagationem, 8c fuftcntationem prorfus congruos, calidus 8c humidus rede dicitur, turn quia ha: bin* qualitates fri- giditaccm, 8c liccitatem in eodem fangume exceduntj turn quia propter has a vdiquis humoiibus diicrepat i in qufbus ill* du* qualitates,calpr moderatus Quid £*** • Cur sagttti calidus & humidus ai eitur'• Reliqni hu mores a~> paru-n co~ gnatifont. 142 & humiditas vita: fuftentanda: idonei, excedunt plurimum alias quaiitatcs, vel ab alijs fuperantui.VndepUuimu anoftra cognationc rccednnt , vt bill's ratione intcnfioris caloris* piruitl ratione intenfioris frigons, melancholia ra- tionc intenfioris ficcitatis . Sanguis crenim (inquir Gat comm. cex. 3p.lib.de nat. horn.) qui temperatillimus videtur; tabs propecrea dicitur, quia in co nullum ex contrarijs aljterum fuperct plurimum, ica vt neque calidum , frigi- do fuperms fit, neque frigidum calido, neque ficcum huraido, nec humidum ficco, Vbiergo& ipfe fanguisquatuorqualitatumindigens eft humidicate, ficcitate, calore, frigore: lam fatis conftat ilium egcie quoque vt cum alijs mifeeatm humonbus. Ec proindc temperatiftimusfanguis, pituita:, &Tbilis tam tlauaz, quam acre, non crit expers. Gal. cnim ftaruit fanguinem tempe- rati film utnefie , fed refpebtiue, Sc non temperament© ad pondus. Quod indicauit verbis iftis-, quia in eo nullum ex contrarijs altcrum fuperet plu- rimum . Verura qui fuperant, funt caliditas, & hunuditas, qua: reliquis dua- bus pr x cel hint. Dicitur fanguis habere mediocrcm confiftentiam •, quia fi efiet pnetenuis Sc humidus, craftitie caterer, & lentore, quibus tam on egec, vt partibus nu- triendis haercat Sc agglutmetur. Si verb niaiia craftitie polleret, ncquaquam facile flueret, be ad partes nutnendas tranaret ,* nec facile rutfus in ipfarum_» parti urn exiles cauicates Sc cuniculos infinuaret, vt perintuf* lufeeptionem, vt Philofophi ioquuntur, augeat, Sc nutriat*, quod auteirL. craftitie quadam fimul, &c fibns egcat, id teftatur Gal. lib. 1. de facult. natur. cap. vlt. Dicitur ex temperatiore nutrimenti parte gen?rari; quia huiufeemodi fub- ftantia,noftrac naturx quam alia vlla,magis conducit,tanquam quid afiine, Sc amicum. Expinguioneigo&vnetuofiori nutrimenti parte ,• fanguis verus gencratur ciUn reliqua partes ciufdem alimenti fint aliens magis naturae, quam id quod aereum eft. Dicitur dulcis,'quoniam ex pinguiovi temperatiorique chyli port-ione a tern perato hepatis calore nafcitut.Pinguis aute fapor fapotis dulcis genus quod- dam eft: falfus autem &c amarus idemiere funt, tefte Arirt. lib. dc fenfu, Sc fenfili cap.q-.Quaie quod pinguius Sc tcraperatius in chylo extat, facile in fan- guinem, euraque dulcem conuercitur. Dicitur rubicund us, quia hepar rubicimdum parenchyma fibi nutrimen- tum, m quantum poteft,alfimilat, (ictici- faciunt Sc rcliquar omnes corporis partes. Vnde ofta ipft rubrum fanguinem in albam fubftantiam fibi fimilem conueitunt, vti-reliquas omnes partes fpermaticae. Qualibet enim pars cum peculiar! tempcrarnenco praedita fir, in fui naturara ,.Sc fimile temperamen - tumalimcntumtranfmutat. Ec tali cognaro temperaraento colorcs partis tranfmutantis in ipfo alimento tranfmutaro tandem emergunt. Plato in Ti- mxo, quern citat Gal. lib.8. de decree. Hippoc. Sc Plat. c. 7. aliam caufam ru- bedinis in fanguine his verbis euexit: Pluiimus tamen his alimcncis ruber co- lor diftundirui a natura incifionis, abfterfionifque ignis, humido procrcatus. Gal. Platonem interpretans, inquit: Rubrum colotem gigni ait in fanguine ex ignis abftcrfione, hoc eft,dcpofitione imprcflioncq.uc eius qualitatis,ac fa- cultatis, vt ex igne element! Sc hnmiditatis excipientis mixtione ipfe fanguis cfficiatur See. Dicitur fanguis ab hepate, ciufquc temperato calore procreari ; quoniam-. hepar temperatum eft eius caufaetficiens, vt Gal. lib.i.de facult. nac. aucho- ritarcHippoc. Praxagora Ariftot.Philotimi probat: Demonftratum cnimijs LIBER SECVNDVS SAHgHtS qmmodo te peratus di- ed ur . Cur medio cris confi- dent i a* Cur ex te- peratiori alimento. Cur dulcis Cur ruhi- eundus\. Cur ah he- pate pro- t reat us* ( diftis fcilicct Authonbiis) alimentum , dum in venis ab innato calore alte- ratur, fanguincm quidem ex mediocri calorc fieri , reliquos verb fuccos ex dodem immodico. Atq*, huic fentenda: quae euidenter fenfibus apparent 5cc. Fit ergo fanguis a calore temperate hepatis, non quod hepar diuerfos conti- tineat calorcs ,fed quia vtplurfmurti refpedu materia: temperatar* ex qua fans- guis efficitur, temperatus dicitur. Non fccusacfol refpedu quarundara re- gion um temperatus eft, refpedu aliarum intemperatus \ licet confimilem ca- lorem perpetuo producat. Ergo ratione materia: podflimum apta: vt cornier- laturin biiera, hepar dicitur caiidum , ratione materia: qiige in pituitam con- uerdtur ,fngidum> ratione materia: qua: in melancholiam, ficcum. Quod enim fuit in alimento immodice caiidum, vt in fanguincm temperatura con- uertcrctur non erat idoneum ;ergo in bilem conuerfum, Quod veto nimis terreum, in melancholiam : quod nimis cruduin aqueum in pituitam. Sunt enim corpora heterogenea, qua: inter fe 5c a fanguine diftinguuntur. He- par tamen naturaheer caiidum plus bilis gcneratquam fi temperate caiidum eflet; hepar frigid um 5c humidumplus pituitx ; hepar frigid um 5c ficcunu* plus melancholia:. Dicitur sdfc procreatus ad nutriendura corpus,* quia dulci nutrimur ex Ariftot.lib. de lenfu&fenfilic.4. GaL verb lib. i. dc aliment, facult.idem-. profett,qui tamen non ita intelligendus , vt mero dulci omnes partes nutriri 1 voluent. Dicic enim inibi tantum id,quod nullatenuseft dulcedinisr parti- ceps, nutrire non pofte,vtquod oraninoamarum eft j fed id quod a dulccdi- ne non abeft longiftime, nutrire , vnde reliqui humorcs nutriunt, etfinonu. fmr dulciftimi. Sanguis verb dulciftimus, 5c familiare nectar,plurimum rc- liquos humores in copia fuperat. Secundo loco pituitain maiori ineft co- pia , quam aliorum \ Hus, deindc melancholia, hac , in copia inferior, vbe- rior tamen quam bilis, qua: in minori copia quam reliqui humores in ftatu fa- no luxudat *,quia pauciorcs corporis partes hac,quam alijs humoribus nu- tnuntur :tum pracerea, quia exiguum extatreceptaculum bilis excrementi- tiae follicalus fell is vulgb didus . Lib. tamen f. de vfu part. c. 6. excremen- tum biliofum melancholico copiofius die refert Gal. 5c radonem exiguitans fpliiculi >fiuecyftis feilisinibi exponit, Et rede quidem , quia tametfi fan- guis melancholicus biliofocopiofiorfit, biliofum tamen excrcraentum co- piofius eft . Sanguine ergo punori carnofiorcs corporis paites nutriuntur; re- liqua: verb panes humore cognato .i. fanguine pituirofo, biliofo, 5c melan- cholico ,prout cuiufuis partis natura cxpofcir.Non .n.folo fanguine, nec folo dulci partes nutriutur jfed dulci in lata fignificadone.i.perfedo vcl impertc- do, vt teftatur ipfe Arift.e.4.cit.lib. de fenfu 5c fenfili haeferie: Omnia.n.nu- triuntur dulci vel fimpliciter, vel miftim 5 quibus verbis indicat non pure, & fincero dulci omnia nutriri ,fcd cognato 5c farailiari. Vnde abfynthium fuo dulci, licet amarulento, nutriturj quia id cr fuaue,vtpote faraiharius quam re- liqua quauis, effc conftac. Dicitur tandem fangnis extranafatus vi fibrarum concrcfcere,quia fanguis fine his, & fine craflitie non concrefceret,nec partibus adh*rcrer,& aflimila- retur* Plato in Tim«o poftHipp. vt refert GaL lib. contra Iulian. c. 4. hanc fibrarum ncceflitatcm exponit ► Piatonis veiba func hjec: Ca:terum flaua biledifterat, pofthaec attende. Inc or pore verb qua:cunque co quod ardeant, vranturque, inflammata dicunmr, cunda a bile fiunt: acccpto ira- que ha:c refpiramine , omnrmodos mmoresforas feruens emittir: at indufa_> intusmorbosgignit perurentes plunmos, huneque maximum, querieslan- D E HVMO.RIB V,$. 143 Curmttrit corpus* Non fy fr- eer* dulci ( •viuentirut- nutriutur ' cx Arijf. ' Cur cm- . crefcit- 144 LIBER SECVNBVS guinc commixta puro, fibrarum genus ex proprio ordine deturbauerit,quae ea gratfe diftributae in fanguinem fane, vt nec tenuis nimis, nec craf- fus nimis cfiTet, neque iam ob caliditatem: quippe qui humid us forer, ex ra- ro corporc defluat, neque turfus nimia denfitate motioni ineptus,vix fe in ve- nis conucrtat. Hanc vdque vrilitatem fibrae naturae generation! Jargiuntur, quas fi quis emortuo fanguine refrigeraroque inter fe colJigar, quod reliquum eftfanguinis, vmuerfum diffiuit.Quod fi derelinquantur, qu mprimum vna cum ambiente frigore congelantur. Hac cum praedita: facultate iint in fan- fuine fibrae, bilis, quae natura vetus fadba eft fanguis, cum rurfus ex came in unc eliquata mittftur calida, humidaque fenfim primb inuedba ob fibrarum vim gelafcens coit, gelataque, ac reftindbo illius violcntcr feruore tempefta- tes intus , treraoremque excitat: at fi maiore fe vi i'nferat, euidbis a ealiditate propria fibris, confufoque earum ordine efteruefeens, vidbrix euafit: 3cc. Fi- Dramm ctiam meminit Hippocr. lib.de principles , vbi de hepatis concretione age ns, inquit: Quanclo quis viebimam madbat, donee cal d us fuerir, liquid us eft fanguis, poftquam autera perfrigcracus eft ,congelatur, Si rb quis ip- fum conquaflfct, Sc fibrae eximat, non corjgelatur, fibrae enim frigida: funt Sc glutinofae. Splen aurem hoc modo conftitutas eft. Arift. lib. 2.. de part, animal.c. 4. hanc Hippocr. Sc Platonis dodbrinam fe- quutus, fibrarum natUram 5c vfum exponit. Quas autem fibras yocant, non otnnis continet fanguis: fed funt qui non habcant, vz ceruarum fanguis, Sc Dam arum i Quamobrem id fmguinis genus nunquam fpiflatur. Sanguis enim qui dilutior eft, frigidior eft; itaqnc durefeere nonpoteft. Qui autem rerrenuseft, nimirum coit, cum humor euaporatur. Fibrae aurem iliac terra: funt opificiura, quoniam etiam euenir, vt nonnulla ex ijs animahbus ,quae ta lem obtinent fanguinem, fapientiora fint: verum non fanguuus fed potius tenuitate arque mundida, quorum ncuttum in ccrreno eft . Ha- bent enim fenfum mobiliorem, quorum humor tenuior, 5c fincerior eft . Et paucis interpofitis, ait: Quorum autem fanguis fibds admbdum muitis, craf- llfque refertus eft, haec terrena amplius cohltant natura, 5c animofa, iracun- da, proindeque furibttnda funt: ira enim calorifica eft. Sohda aurem,firmio- raque omnia concalefadba, vehementius quam humida , calefaciunt. Fibrae verb folidae, terrenaeque funt: itaquequafi fomentain fanguine cfticiuntur, feruoremque per iram accendunt.Ex quo fit, vt taun 5c apn animofi, iracun- dijfunbundique fint: fanguis enim corum fibris refertior eft, 5c quidem-, tauiorum fanguis celerrime coit 5c durefeir. At fi fibras detraxeris, fanguis noncogetur. Vt enim fi ex Into terrenara pomonem femoueris, aquanon_, concrefcer, ita fanguis fibris detradbis, incongelabilis manec: fibrarum emm natura terrena eft I Quod fi non eximancur ,cogitur, vt terra humida frigo- re. Cum enim calor expnmitur, humor vna trahitur atque euaporatur, vt didbum iam eft : atque ita concrefcit, non a calore ficcefccns, fed a frigore. Ex Hippoc Plat.5c Arilb.fcntentia conftat fibras eflfe ftamina quaedam, (iuo filamenta cx materia crafta ,5clenta concreta, quorum vi 5c ipfe fanguis tan* dem concrefcit, quibus a fanguine detiadbis, dum idem fanguis tranfcolauir, nunqnam concrefcit. Dixi fibras ilias m venis maxime procreatas die > quod eft contra Fcrncl. qui lib.i.fuae Phyfiolog. c.7. a ventriculo, vtpote ncmeo, in pnma codlionc fibras nafd autum&. Suamenim fubftantiam quadamtenus chylo impertit ventriculus; atque adeo ex chylo formantur fibrae ventriculi opt, quemad- modum cxcremema pituitofa, ciafta, 5c lenta quae talia nobis numfcftc vi- FibraruV- fusexPU- tm. FibraVum meminit Hitter. Fibrt na- turx fer- ret funt ex JFibrofussa guts ad ira maps con* €ttat\quam nm pbro- fas* Quid fibra de hvMoribvs 145 (untar»quotics vomim cxccrnuntur, velpcr fccefilim. Vcrifimilius tamen eft, fibras a venis squ£ ac a vcntriculo nafei •, quia in his, licet virtute hepatis, (vt colligitur cx Gal.hb.tf. de Placitis c.8.)vniuer- fus fanguis fuam fufeipit formam: Scd fibrsc funt fanguinis partes, vt ipfe Femelius fatctur>aiens,eas fanguinis formam in venis accepifie; quod criam colligitur cx Platonis his verbis:Quas fiquis emortuo fangiune refrigerator; inter fc colligat, quod reliquum eft fanguinis, vniuerfum diffluic. Parrt- cula cnim, rcliquum, in dicat fibras iuxta Piatoncm efie fanguinis partem . Liquet ergo fibras in venis acque ae in vcntriculo gcncrari. Fibrofa: autem, &albx funt venae. Ergo habent vim conucrtcndi craftiorcm glutinolio- rcmquc chyli partem in glutinofam, fibrefamquc fubftantiam, camque itu fe magis albicantcm, quam fitreliqua pars fanguinis ..Videmus ideo in fun- do peluis, aut labri aqua plcni, fibras fanguinis albicantes, commixta ten- uiori eiufdcm fanguinis portionc tod aqua:. Vcnim,vt dixi, fibra: fanguinis partemconftituunt ,harumq*, vi vniuerfus fanguis concrcfcit,dumque ten- uior fanguinis portio a fibris per tranfcolationem aut transfufionem fegre- gatur,nonamplius concrefcit,atquc adeovrnutriat ineptuseft. Names Ariftotcle lib.4. meteor, c.S, parcium fimilarium corpora aqua 8c terra con- ftant. Ergo non aquco fangumc, fed aqueo fimul & terreo nutrientur. Si- mile cnim fimili nutritur, Ergo vt fanguis nutriatjfibrofus die debcr,quid- quid fendat Ariftot. dc fanguinc ccruorum 8c damarurn , quern concrcfcc- rc negat. Nunc fanguinis difterentias traderc par eft. Dua: ergo funt naturalis fan- gainis fpecics . Vna, qua: dicitur mafia fanguinaua, qua: comrauniter fan- guinis nomine intelligitur. Altera eft fanguis quartus humor, cogitationc magis quam adu a reliquis fegregatus. Force tamen fanguis depuratus , 8c ad partes pure fanguineas nutriendas idoncus, parum aut nihil aliorum hu- morum contincbit. Caro cnim gingiuarum, 8c aiiqua mufculofa, 8c hepa- tis corpus, huinfmodi puriori fanguinc nutriuntur. Veriim Gal.fanguinem parcium carnoiarum compoficura ex quacuor humoribus velle videcur, vc exdidispater. Nam dam Hippocr. cx vulnerc parti alicui inflido fangui- nem emanare protulit, Gal. mafiam fangumanam , 8c non purum quartum humorem interpretatur. Et, vt ex didis edam conftat, fanguinem fine alijs humoribus, aut fero in venis vixreperiri putauic. Quod edam confirmat lib. de Piemcud. c.io. imb Gal. comment, tex. 1, lib. de humoribus ait, Hip- pocratem velle lib. dc nat. horn, fanguinem nunquam fine vtraque bile, 8c pituira pofie reperiri, quando inquit, nullum anni tempus, nullamquc xca- tem efie, in quibus alijs tribus humoribus fanguis eft dcfticucus. Scd Gal.id contingcre, vtplurimum voluit. Patct cnim ipfum non ne- gate purum fanguinem quartum humorem , quando dixit, ipfum fine alijs humoribus, aut fero in venis non confined : Nam eum cum folo fero fine alijs efie pofie ftatuit. Quamuis autem cum fero lit, non proinde definit ef- fe purus j quoniam ferum vehiculum folummodo eft non humor pro- pne. Pr£terea,cuHi hepar fit expuro fanguine congeftum , puriori fan- guine , imb purifiimo uutriri debet,iuxta Gal.fentenciam: non fecus ac ven- triculus pudfiimachyli pordone. Pars cnim ex perlabente aiimen- to, quod fibi familiar! (limum 8c fuauius ineft, connaco defidcrio ligurit. Sanguis naturalis adhuc diuiditur in fanguinem magis humidum,& in fan- guincm magis ficcum, 8c in fanguinem calidum, ac minus calidum : Nam frigid us fanguis nulius eft, reference Gal. lib.r o. dc fimpl. medic, facu. t.Vc- Fihra i "Vents a.j; ac ventri- cal o fiunt. Sdnguimi differctifin Vixfen* guts qu*r~ tus humor foltts repc* ritur, 1 uill £ [AH'* gmnn dif- ferentia. 146 liber secvndvs rum fanguinem humidum non naturalem efle oftendidib.de plcnitud.c.i i,' dum hoc redundance pulfum mutari autumat, Vidcas hoc cap. vbi di&as iam differentias exponit, Sanguisjnaturalisduo depofuic excrcmenta incauicatc hepatis cfferue- fcens, bilem ad veficulam fcllis j Sc mclancholiam ad lienem , vc lib. i. dc-/ faculcac. nacural. cap. vlcimo,& alijs in locis demonftrac Gal. In venam ca- uam rurfus transfufus, fubftanciara illam liquidam, Sc pene aquofam,quam pro vehiculo habuic,in emulgences venas, Sc mrfus ad renes eftundit. Haze fubftantia ferum appellacur, quod licec non inutile fuic, excrcmencum ta- men fanguinis appellacur,quia ft amplius fanguini comixtum feruaretur, eu;nimis fluiduredderet,& inidoneu , vc partibus ha:reret,agglutinareturq j ad nucriendum. Suacamen copia grauamen inferc, Sc nacuram, fiuecx- pulcricem facultacem proinde ad fui excretionem fufcicat. Nam quod atci- net ad qualicatcs ,nullam habec prauam, qua: nacuram ftimularec: donee accipiac a quolibec humore ferum humoris nacuram referens j quod ferum ichor appellacur, Bilis ergo flauaz acerrimus ichor fanguinis ferocommi- feecur, huic tribuens tmblurara flauefeeneemvel pallidam, vna [cum acri- monia, quaz mordacicatem paric. Melancholia acidum, vel auftcrum con- tribuic ichorcm,Sc confequemer pungendiac ftimulandi vim. Pituita_» ichorem/fed aqueura magis j quam alcerius natura: confercimberudapi- tmea fiue pars chyli, pcrfe&am co&ionem in hepace Sc venis cfTugicns, vna cum vrina ad renes amandacur, in quibus, licec crafta magis quam vifcida fit, aliquando commoratur ,a(Tatur, Sc in calculos, auc arenas transforma- tur. Cum vrina ergo ex mafia fanguinaria craijciuncur humorum omnium quifquiliae. Vnde quamuis vrina fanguinis vehiculum Sc ferum appelletur, augecur adhuc , Sc vitiatur rcliquorum humorum fuperfluitatibus,- & fe ha- bec tanquam aggregatum qtyd, proportione correfpondens quacuor hu- moribus. Gal. Platonem citans comma, iniib.6, Epid.tex. 3 5. de his ichoribus, fi- ue/cris, fuse loquitur. Difterunc autem inter fe, inquit, fecundum fcilicet eorum humorum naturas, quorum ferum efle dicererur: Et erir inftftifti- mi;m atrae bilis ferum: minus infcftum fiauaz: minus autem , quam hoc,pi- tuitaz: fed omnium mitiflimura eft fanguinis ferum, Sc ichor: nihil cnim in prazfentia refert hoc, auc illo modo dicere. Lib. 4. de vfu part. c. 6. de fero vehiculomaftTazfanguinanaz haze habec: Hosigicurtenues humores ,poft- quam fuo officio perfundti fuerinc, non oportet ampliiis mancre in corpo- re, onus alien um venis futures. Huiusfane vtiliratis gratia renes extue- runt inftrumenta concaua ftomachis, alijs quidem atcrahentia, alijs autem cmittentia,tenue hoc Sc aquofum excrementum . Vnde Gal.lib-2.de facult. nat.inquic: Vcriim fed genera omnia,quaz in fuccis habentur, funt excre- menta,purumque ab ijs efle poftulat animalis corpus . De tribus his, quae a fanguine fecernuntur, excremcntis, bile nimirurru tenui, melancholia verb crafta, & fero , Gal. lib. 5. de facult. nacur. cap. 9. ita loquitur: Tanquam enim ftercus horninum eft canibus fuauiflimum,ita iecinorisexcrementorum aliud lieni ,aliud bills vcficac ,ahud rembuseft ikicundum . Interprazdi&a naturaha excremcnta ,bilis eft in minoti quan- titate , qusm melancholia,5c ferum, vt apparct cx vafts exigujtate,in quo . teconditur.Bilis naturalis vfum aliquera in corpore habec. Nam per porum , Cholidocumad duodenum inteftmum prolunditur, Vtinftarclifteiis natu- ralis mteftina a muco abluat,& huiufmodi mucos in fuo tranfitu abftergac. Quilihet humor pe- culiar em-> hahet ich$ rem. Print ex quttuor ichoribus quttuor hu morn exur V*- Qudtuor ichor ut na- eura. Tulchra^ eompart- tio. Bilis excre wentittA v jus. & excrotfum tandem per podicem vnafecum rapiat. Lien autem melan- choliac recepraculum, vas eft fans amplum, quod fanguine ipfo melancho- lico nutritur. Excrcmentitiam rurfus melancholiam partim per ha’morrhoi- dcs , partim per vas bicue ad vcntriculi orificium , vt in eo appetitum exci- ter animalcm, diffunditur. Aufterus cnimvel acidulus fapor, quo hu- mor ille frigidus & ficcus pollet , vcntriculum veluti corrugat 5c conftrin- git,& hac compreftione contrahitur orificium ventriculi,&c inde ani- malis fames oritur. Pituita: nullumnatura tribuitconccptaculum, quoniamfanguini vera5c naturalis pituita commifcetur , quia idonea eft , vt in fangumem, hoc de- ficiente , conucrtatur. Vnde Gal. lib-2,, de facult. nat. c.vltimo inquit: Sane quod pimitam expurger, natura nullum inftrumentum condidic; proptcrca quod frigida humidaque eft, ac veluti ex dimidio cobhim nutrimentum-,. Deftderat igitur talis fuccus non vtique vacuari,fed in corporc manens alte- rari. Et paucis interpofttis: Quod igitur in venis pituita: fertur, cum fit ani- malibus ex vfu, nulla vacuatione eget. Pituita verb, fiue mucus, in ventri- culo cu chylogenitus , vna cum cralfis fuperfluitatibus ex quibus faeces for- mantur , tanquam duo primx excrcmenta , ad inteftina, veluti ad propria reccpucula, rclegantur. Primne ergo coflionis duo funt cxcremen- ta. Secunda: item codlionis duo, quibus ferum, tanquam tertium, additur. In rerria demum codlione, qua: in partibus cclebracur, duo eriam excremen- ta generantur: Vnum panter tenue. Sc alterum craftum: illud infenfibiiiter euacuatur, Sc eft humidum quid , ac pratenue fed refiduum, quo partes ir- rorabantur, 5c quod erat tanquam vehiculum ad hue nutrimenti earimdem partium, Aliud fecundum excrementum craftum eft, 5c cuti ac camilia:, 5c rcliquis indumentis, qu.e noftri coQoris partes immediate contingant, ad- hxret, qua: omnia confpurcat. Vnde ncccftitas mutandi camiftas, 8c reli- qua indumenta prouenit. Nonnulla tertia: cobHonis excrementa expurgan- tur per narcs, vt mucus per aures, vt amara quardam fubftantia; pec os, vt fputa , 5c alia confimiha. Ha: funt naturalis fanguinis Sc excremcntoiura naturalium differentia:. Nunc de fanguinis non naturalis Ipeciebus agendum •, qux a duplici fonte defu nuntur -,a qu ilitate videlicet fanguinis vitiati, Sc a fuperfiua quantita- te. Sanguinis ergo exccdenrc qualitate pcccantis differentia: variarfunt, quarunaquafdam proponit Gal.lib. io.de fimpl.med. ficulc. cuiufmodi funt fanguis meiancholicus, fanguis picrocholus, pituitofus, Sc ferofus, Sc pu- trid us , quibus addamus flatuofum fanguinem, iuxca Gal.iib.de plenic.c, ro. vbi hormn fanguinura copiam , plenitudinem ad vafa vccat. Nulla ex his fpcciebus, fanguis punas eft, fed miftus, ex fanguine fciiicec vero, Sc icho- i re , fanicue alii permixea. Humfmodi ergo fanguanes cacochymi, Sc quali- tate peccantes dicuntur. Sanguis ideb minis meiancholicus, melancholia: morbi fpecies , quartanam, vitiliginem nigram, vcl ictcrum nigrum , fcic- ros jcancrum, caninum appetitum 5 aliofque melanchoiicos raorbos pro- creat. Sanguis picrocholus fiue biliofus , biliofos morbos j fanguis ferofus hydropem, oc conlimiies aquofas argritudines: Sanguis putridus fynocham febrem,fiuecontinentem»-& alios innumeros morbos. Hie fiquidemfan- guinis fpecies fiunc ex chylb male in ventricuio elaborato, propter ciborum quahtatem, vcl excedcntem quantitatem, vel prsepoftcrum in fumendo or- dineni, vel ob exeicicium iminodicum , vigilias See. Vel fane fiunc dicta: fanguinis fpecies ob venation, 3c hepatis prauam aliquant atfeciionem , vt T x obftni- de hvmoribvs, 147 Atelanch$ , If A Vfii. : PituitA V- i fits- QuauIsco- coftio du- plex habet, excremsn- turn. Sanguinis non natura Us differ en~ t ix . Gauft fan- gut ms pra- ter natHrd 148 obftrudioncs, intemperiem &:c.aut ob imbecillitatera earundem venamra* aut hepatis: Atquc adeo, licet fanguis in ijs conficiatur , quoniam fibrofus non eft, non probe nutrit. Qiixdam fanguinis non naturalis differentia a quantitate fumuntur.Nam Jicet fanguis aliquando in quahtatc non pcccet,1 quia tamcn morbornm pro- dudionem minatur, Sc vt eos producat in pfocindu vidcrur , non natura- lis, ranone exccdentis quanritatis,dicitur. Vnde athleticum ftatum , quia_> nimio fanguinc refertum, damnat Hipppcdib.i. Aphorifm. aph.i.Vinunxj hoc fanguinis in quantitate plethora, flue plenitude a Galen, nuncupatur. Plenitudo enim eft copia humorum in vniuerfo corpora ex Galen. lib. de_> Pienitud. cap. }.Sc 11. Duas habet differentias , vna eft ad vafa, Sc altera ad vires. Plenitude ad vafa dicitur ilia , qua corpus Sc venae ira replentur, &di- ftenduntur, vt venae faltcm rupture periculum incurranr. Vcruin, quoniam vena: ctiam flatibus aut alijs humocibus feruentibus diftendi poffunt, aliud indicium plethoras ad vafuvenamm diftenfloni annedit c.i i.eitato ,• rubo- rem minimal, qui foli fanguini congruit > cumque naturalitcr prodit. Co- lor humorum,vbi non eft humorum rcciprocatio, vcluti efflorefeit, vt ait Hipp.lib.de humoribiis in principio. Color enim, inquit in commen.GaL non parlibus, fed humoribiis tribuendus. Color ergo prxdominantis hu- mons in toto corpore, vel fikem in facie apparebir, ni humores reciproccn- tur,ideft, ni propter anirai pafliones, aut alia accidentia > humores intro vel extra recurrant. A metu enim Sc triftith humores inrrorfum rcuocan- t.ir, fleuti a frigore. Sc flmilibus. Extrorfum verb reuocantur a calore, motu immodico ? ira, & flmilibus. Coloribus autem ex his mutation.!bus proue- nienribus non crcdendum, fed coloribus,qui percipi unriir a nobis in homi- nc, anirao Sc corpore quieto, Sc pacato. Plethora ergo ad vafa, febrium.., aliarumque agritudinum caufa cfle poteft. PlemtuJo ad vires, dicitur redundantfa fanguinis in ordinead vires** qnando nimiram fanguis mediocris quantitatis, copiofus refpcdu imbcl- liiun virium non potentium eum concoquere, ncc in alici fubftantiam con- uertere, dicitur . Talis plenitude vafa non impl et, nec diftendit, fed mo- derata eft : ob vires tamen nimia cenfetiii jcuiiifmodi eft ilia > qua Tape con- ualefccntes laborant, Sc fenes. Sed ha:c de fanguinc . LIBER SECVNDVS Duplex eft Tlmitttdo. C»lor in cu u delite- fcenterrLj fodit hu- nnorem. S E C T I O II. De Pith 'U Hippocratic & Gal. letlorem varia Phlegmatis expofltio plmimum_» iuuabic. Pituita igitur Grxcis Phlegma dicitur. Ven'nti hoc vocabulum non folum huraoremalbum? fine picuitofum, fri- gid um Sc humidum flgnificat ,fcd prastcrca inflammationcm bilem ip- fam . Inflammationcm flgnificat tefte Gal. in explanation linguarum, Sc comm. i. Prognoft. zcx.66. quo vltimo in loco ait, Phlegma pro fiammido calorc prater naturam ab igne facto>aut phlcgrnone ,fiue inflammation- propric dida, procedente Sc caufato >ab Hippoc.inibi accipi. Idem Gal. Lb.S.dc placit. Hipp, Sc Plat.c.6. ait,flauam bilem a Prodico Phlegma ap- F arlA Phlerma- extiones. pellari ,• quia pkiyftit eius jiudicio a verbo gra:co $>A«>-ia,9piciiirofa (fupplc egeftio) verb acute, cum oris ventriculi dolore,dy- fenteriam , fortaflis autem Sc lumborum dolorem. Hoc in loco , pituitofa, ex grarco transfertur y cum tamen ipfum nomcn graxurn >biliofa potius, qua pituitofa fignificet: quia biliofa materia eft, qua; cardialgiam, fiuc dolo- rem orificij ventriculi communiter didum,infert, ficuti ctiam dyfenteriam vtplurimum. Vnde PlatoinTimxo de bile Joqucns5 ait: Ar cum minor huius copia eft, corpufque ei Irquefccns rcludatur, deuida, aur per vniuer- fumcorpusexcidit,aut in inferiorem, fuperioremque ventrem per venas expulfa, deque corpore , veluti,ex difeordi ciuitate cieda inteftinorum la> uitatem, diflicultatcmque, exteraque huiufmodi mala affeit. IdemHippocrat.lib. de paflionibus,fiueaffedionibus, ait: wpooffn* cttfj.it, K//*7«V«ct5pituitofum interprerabitur,fcd biliofum , aut calidum, Sc acre Nam qua: calida funt, bilem per fc 6c non pituitam generant. Porrum verb codem hb. 2. dc dia?ta, caltdum eft , licet minus, quam cxpa, vt ibidem loquitur. Eodem ctiam lib.de cafeo loques, vererem potius, Sc calidum , quam recentem intelligit, ficuti inteilexit lib. de internis affedionibus : Cafeus, inquit, robuftus eft Sc aeftuofus, Sc alic. Robuftus quidem, quia proximus eft generationi: alic autem, quia carnofjc reliquiae funt ladis : atftucfus eft , quia pingufs: aluum autem fifth, quia-, lucco Sc coaguIo.Vua etiam calida eft.Sefamus fimilitcr. Vox ergo ptJyy.A aliquando a verbo A- vro, aut inflammo, dcriuatur : alias a verbo fMyitAtt* A. rumeo: In prima fignificadone nomen cud ficcitatecorrefpondente eidemcaiori'Vquia tamen ineahis praeualent frigiditas Sc humiditas, per has, Sc non per illas Temper defenbitur. Additur in definitione, infipidus, feu qualitatis aur faporis expers, vt lo- quitur Gal. hb. de humoribus tc S'c pAgy[xct d-mnov ntpehtte id eft , pituita autemprimum eft qualitatis expers i quaiitas autem qua. caret, eft fapor: infipida autem eft, imo Sc odons expers. Nam ea, qua: fapore vacua funr, Adore confequuduc carentj vt auri exemplo affirmat Arift lib. de fenfu Sc fenfili. Alijs pituita, vt frigiditate, humiditare, albedi- ne, crafiifte See. Ergo per dvaiov dicitur effe faporis expers, ideft , infipi- da . Quod autem infipida fit nacuralis pituita, de qua loquirnur, id teftatur Gal. lib de atra bile fic : Apparet autem pituita omnis qualitatis expers, ve- luti aqua; veium naturali quuiitate mucata,fit modo falfa, modo acida,mo- do dulcis. Quamuis dixerar citatis in locis,pituitam inftar aquae infipidam effe j lib. ’ tamen de facuh. nat. c.p.dukcm cam refert: Sane, inquit, aduenere hoc lo- co ac feire oporter, tan quam ex bills generibus, aliud vdle, fiaturaleque in animalibus inert, aliud inutile, ac praeter naturam : fic pituitae ,quod duke : eft, id falutafe effe animanti,& naturalc; licet enim in fua natura pituita in- fipiditatem referat; diim tamen vlcenus a calore natiuo coquitur >dulcedi- nem concipit, vt fic commocjius quaedam animalis partes ea nutrianrur, 8c vt facilius in fanguinem conucrcatur. kieo addidi in definitione , quoquo modo ad dulcedinem inclinans. Dicitur albicans , quia albedmem ,‘quam a ventriculo Sc uenis contraxir, non multum depofmtj imo cum in fanguinem (incerum non conuertatur Remedium calidum & fccum ad- uerfatur pi tuit£. Humor um tempera- ment a. Quo fenfu pituita fri- gida & hu mida dici- tur. Infipida inodora-j funt. Dulcis pi~ tuna qudm infipida. magis nat a ral is* DE HVMORIBVS. 151 venae fua. Vi dcalbandi, ei fuam conleruant albcdinem, vt mfnori laborer a partibus albis, quae ea nutnumur, conficiatur. Chylus cnimin ven- triculo aibus efficiturj licet vnus altero,prodiucrfitate alimenti > albior cuadat. Dicitui ex portione chyh crafta,ab imbelli hepatis calore fierijquia qua- uis videatut eftc chyii particula nondum in fanguinem tranfmutata , non a ventriculo proprie fuam recipic formam, fed a venis,&: hepate: Hepar enim in rubram fubftantiam totumchylum conuertere totis viribus contcndit j fed eius calor imbeUis adeo eft, vt frigiditatem, & humiditatem portionis cuiufdam eiufdem chyii prorfus adotiri ncqueatj ei tamcn quondam perfe- dtionem > caloris fui virture, conciliate Sc licet'eidem portion! mborerru perfebhim, ob fui renitentiam non conferat,earn tamen commjnuit , mid- gat , Sc in faporem naturae granorem red licit; Sc cum in venis verfetut , Sc fanguificationis vim , in ipfo hepatis corpore, feu in ladicibus vena: porrre hepatis carni diffuftis Sc immerfis, effugiat, priftinam albedinem, quam in ycntdculo ex parte afeiuit, non folum ad tempus obferuat, fed vi venarnm pcrfebliorem nabta eft, albicanfque lernper , nifi bilis ,aut melancholia ei commifceatur , aut in fanguinem tranfmutetur, permanct . Sic igiturab hepatis Sc venarum virtute, Sc ex commercio fanguinis, Sc biliofi praxipue humoris , temperatior cuadit pituira, Hue pais chyii in fanguinem comple- tum non tranfmutata j tc fuam fic fufeipit formam . In hepate ergo Sc venis pituita fuura accipit complcmcntum, licet in ventriculo fuam formam fu- feipere nchoauer t; quia pnmum rudiraenta cobhonis in ventriculo pituira fufeepit j ideo a Gal. comment, rex. 39. lib. de nat, hom. ait: Vt pituira ad formandos mores inutilis fit, fed neceftarium ex prima cibotum tranfmuta- tioneoi umhabet. Dixi pituitam ex craflfa chyii parte, non autena ex omnino crafTiori fieri,* tefte enim Gal.libello de humorib. fanguis, Sc pituita 5 Sc nigra bilis craf- J fam habenr confiftentiam : bilis autem flaua eft & tenuis, Sc leuis, Sc fubli- 1 mipeta; quemadmodum duo rcliqui humorcs grauesjfanguis autem medius eft participatione caloris. Craftura cnipi,fi cum denfo confundatur i vt fie- ‘ ri forte debet, eft id, quod multum materiei, fub parua tamen jquantirate,J conduct, vt plumbum, aurum Sec. tenuc verb corpus e contra eft id, quod paruam habet matetiam, fub magna tamen quantitate cxtenfam.Igitur cum a ffigore condenfatio, &:crafta confcquenter confiftcntia non rarb acqui- ratur, licet etiam a calore non rarb, non mirum, fi pituita,Sc melancholia., craftre finr,graucfqiper confcquensj& fanguis mediocritcr,craftus ob calore temperatura : bilis verb propter vehementem calorem tenuis eft Sc rata, at- que leuis, Sc fublimipeta. Quod autem tenuc eft Sc rarum, leuitatem ha- bet , Sc in fublimia veegit. Nam quod leue eft, furfum fuopte ingenic ten- dit. Bilis,quia itacontinue furfum capefsit, cerebri humorcs craftlores non rarb attenuat:&.ipfa excrementitia ad aures, tanquajquid inutile,expur- gatur: quod eodem libello de huraoribus expreftir, dum inquit: Flau.x ante bilis parua vefica eft propria, Sc quod circum hepar, Sc per aures mouerur, id quod cuique apparet. Notandumigitur eft, melancholicnm humorem,etfi non azque frigidum ac pituitam ,craftiorem efle *,quia quod terrenm eft, craftius eft prime locoj pituita verb, vtpote aquea, fecundo loco 5 qua' tamen propter fluiditatem, ,quam abaquaconcepit. Sc propter tenuiratem , quam a bile , & ab acida#melancholia, fanguini extiablo fupernatat, bili tamen fubeft . Sola bills inter qua- tuor humo res eft te- nuis confi- ftentU, Mtlancho i lia emni~ , bu$ humo- » ribas crsf > for. Cur ptah 152 LIBER SECVNDVS t{t (angui- r:i fuperna tat . Itcrum notahdum eft, longea veritate rcccdcre hos,qui pituiram ade« tcnuem cite credunr,vt aqua aftimiletur. Eft enira fcrum ,& non pituitsu* quod ranta police tcnuitate.Nam pituita crafl'cfcit vi codtionis, cftque craf- fa , quia ex crafliori vifeidiorique chyli parte generaturidebetquc omni ra- tione crafia efie, quandoquidem in partes folidas,ad quarum |nutritioncm faccflit, fine crafla confiftcntia non conuertcretur, fi aquea & adeo liquida extarec. Quod cnim liquid urn eft, partibus, vt in easiconueitatur,ncqua- qnam hacret; vt in hydropicis in dies videtc licet. In deferiptionis fine acldidi, ad nutriendas quafdam animalis partcsiwquia pituita , fiue fanguine pituitofo nutriuntur cerebrum,fpinalis medulla, nei> ui, ligamenra, tendincs. Caufa cnim finalis pituita eft huiufmodg cui ad- de, quod fanguincm contemperet,nein bilera vertatur: 3c quod tempo- re in fanguincm conucrtatur. Didhim a nobis in fuperioribus eft, nullum priuatum conccptaculum pi- ruita;a natura conceftum . Ratio in promptu eft; quia, praterquam quod trigida eft Sc humida, Sc hac rationc parti, cui diutius haereret, plurimum nocerct, eft alimentum femicrudum, quod in communi officina, hepatc Sc venis, pro vrgente ncceftiiatc conferaari debet. Sic cnim ineunre tempers raafls fanguinariae commixta, fanguinis, bilifque commcrcio, calorifque_» natiui ope melius elaboratin'. Hare dodhina eft Gale. lib. i. dc facult. nat. cap.vlr. Sane,inquit ,quod pituiram expurget, natura nullum mftrumentum condidit: propterea, quod frigida humidaque eft, ac vcluti ex dimidio co- &ura nutrimentum. Defidcrat igirur talis fuccus non vtique cuacuari, fed in corpore manens altcrari: Ec paulo poft: Quod igitur in venis pituita; fer- rur, cum fit animalibus ex vfu, nulla vacuatione eget. Comment.!, in lib. de vidt. rat.in morb, acut. tcx. 30. ait: Caufa autem cur [pituitofi facilius ci- bi vfum femcl in die ferant, ex ijs, qua; anrea dc biliofis dicta funt, cuadit confpicua: Nambiiis humor in ipfis inedijs amarior redditur: pituita verb tcmponspuocefiucoquitur, fanguifque etficirur, neiura bile in fanguinis fubftantiam redire valentc See. , Huius naturalis 3c alimentitix pituita dua: funt differentia;: Vna infipida, qua; vere pituita dicitur •, altera dulcis, quae ab hac ad fanguinis naturara_>, propter dulcedmem rccedere ridctur.Eft &: altera eius in tenuiorera, Sc craf fiorem diuiiio. Pituita excremcntitia duplex eftjvna naturalis, altera prater naturam.Na- turalis varia eft : nam mucus a venrriculo Sc inteftinis, vepote partibus ner- uofis &fngidis gcnitus,pituito$ii quid eft,quod nacuralicer in quauis codlio- ne, in venrriculo prarcipue fa&a gignitur.Eft Sc alcera Ipecies, qua; Blcnna, vcl , id eft mucus, per nares c cerebro , tanquam ipfius excremencum fccrccus dicitur: Eft emm teniae codtionis in' ccrebro facta recremcncum , cuius portio in osdccidit, Sc peripfum exccrnirur, quoties nimirii caput,tali pituita excremcntitia refertu eft.Idco Hipp. I1b-4.de morb.caput pituita fon- tcmappcllat: ficuti Gal.ffagmento dc humor, vencriculum pituita fontem, propter copiofum mucum in eo genicum. Lib. emm 2. de facult. nat. c. vlt. mucum c capite deftillante non picuitam,fcd excrementu nominandum ccn- fcc idem Galenus. Non dico propterea omnem pituitam ad os dclapfam,inu tile cxcremcntum nominari: Nam faliua cibis mafticatis commixta ,ali» memicia pituita eft > vt ex ipfius fapore ad dulccdinem dcclinantc inferri po- tc(t . Vc cnim aqua infipida eft * iiuc fapore carens, capax tamcn Sc idonea, tanauam pnm.t i.q:orum materia ,cuiuiuis fpeciei faporis, fie pituita aquar Partes que pituita mi- triuntur. Bua [ped- es natura- Its pituita • fit nit a ex crementi- tia, aq; ac naturalis, duplex •/?. Quanto d* ' caput pi rut ] ta fans {ab 1 H ipp.dtct- 1 tUY. 1 Quant ado 1 ve trie ulus 1 a Gal. 1 ■ al iua mt 1 tnt. [ DE HVMORIBVS. in nobis cotrcfpondens, licet infipida fit3& vcluri fapore vacua, vlterion co- dfcione nuttimcntum fit3& fanguis, Sc per confequens dulcis. Alias ob cau- fas, dc quibus mox3acida, falfaque rcdditur, Pituita: nonnaturalis fpecics vna cum rraturali rarijs in locis proponit Gal lib. iam citato dc humoribus3poftquam pituitam qualitatis expcrtem propo- fuindcdndc acidam,dulcem, & falfam reccnfet. Lib.de atra bilec.i.codcm ordine pituits fpecics enumerar: Apparcc, inquic, pituita omnis qualitatis cxpers,ycluti aqua. Verum nacurali qualitate mutaca, non modo falfa, fed acida etiam fit. Quin Sc non rarb dulcem quahtatcm acquirit. Lib. i. de_> facult.nat. c. 9. & vk. ad uerfo ordine, coque Imagis naturali pituita: dicftas omnes fpecks hoc ritu enumerat: Quod igitur in venis pituita: fcrtut, cum fit animalibus ex vfu,nulla vacuatione cget. Sane aduertere hoc loco> atq; fcirc oportet, tanquam ex bilis generibus aliud vtilc , naturaleque in anima- libus eft, aliud inutile ac prater naturam: fic pituita: , quod eft, id fa- lutarc efte animanti Sc natutale: quod acidum, falfumquc eft , acidum qui- dem omnino crudum efle,falfum computruiiTc. Porrb oranimoda crudicas pituiteintdiigendacft,qua: in ea conco&ione incidir,]qu;c in venis agitur* non auteni in ea, qux prima eft, qu.eque in vcntriculo perficitur, cum,fi hac deficeretur, nefuccus quidem omninoeftet. Hie enim namralem ordinern generitionis fpccicFiim pituira, contra quam citatislocis fecit, luculcntd: proponit. Nam a calore exiguo pituita naturalis infipida generatur; a ma- ion quidem calorc 3 Sc ad temperatum accedente, fit dulcis. Acidus verb -fapor a frigiditate aquca procedit, Sc per confcqqens ab imbeili calore pitui- ta acida fit: calor enim ilic non potuit humidum aqueum cum terreftri fic- co probe commifcere, nec talc compofitum concoquerc Sc vt deceret, vel certc aeream portionem cohibcre. Sc rnrus cum alijs cogere. Sapor huiufmodi acidus dutci fapod vicinus eft, & dulcem fapifiimc pra- ccdit 3ex eoque dulcis fir.Salfus fapor fit a calido ficco,& non mulrum fub- tili 3 fed terreftri. Ex pituita ergo dulci, falfa vi maioris affadoms fit 3 vel quando falfum ferum eidem pituita: nondum falfa commifcetur. Prater nominatas quatuor pituita: fpccies 3 aliam, ciratis in locis omifiam, proponit Gal. lib.2.. de ditfer.feb. cap.6. rbi hxc habet: Quicunque humor natura frigidus atque humid us fuerit> hunc nos pituitam appeilamus 3 tu ve- rb , fi libeat, feindapfo'n nomines: adeo eft mihi paru.i notninum cura . At non te lateat,plurcs efie huiufeemodi humoris differentials: Vna fiquicterru cius eft fpecies, fngida adeo 3 vt cum loco calido obftruirur, dolorcs maxi- mos exciter: fapiuique mulra laxions inteftini (id eft , coll) inconimoda_», hoc humore acuti clifteris vi euacuaco, ftatim fedan connngit. Hie verb humor vitri liquefabli fimilitudinem gerit. Eft Sc alia pituita; fpccics,quam plcnque cum fereatu expuunt 3 fenfibiiem habens dulccdincm . Liquet au- tem 3 quod hanc exquifire frigidarn non connngit efie, fiquidem eorum Tne- minimus,qua: in lib.de fimpl.med- facial. diximus (ibi emm lib. 4. fiporum generationem exable inueftigaurt/. Eft &'tertra alia pituita: (pedes', qua: eXpue-ntibus videtur acida: Eft autem minus frig id a, quam vitrcaiinagis ve- to, quam dulcis. Skmi Sc altera fpecics eft falfa, aut propter pucrcdincnv, auc propter falfa ferofa humidiratis mixnoncm;. x qua 3 fi quos febricitare contingit ,fapcruemcntc acceftionc non rigent , fed tantummodo horrent. Acida veto 3 ac vitrea» fi per fentientes torporis partes deferatur 3 fine febre rigorcs generat.Qubd fi modica aliqua in ipfis fiac pucrefa- cicrum pp~ Suit A* 154 tecpdit jfcbrs verb fequitur fuperata frigidicacea multitudine calialitatis ; adeovt, dumfebris inualefcit, arque confiftit, miniroc fentiatur. Forrd autcm 8' vitrca pituita acidic qualitatis eft particcps: adeovt eius differen- tia: ties fiat nnmero vniuerfa:, acida, dulcis, 8c faifa. Galenas in hoc cotextu infipidam prxtcrmifit / 6c vitream pituitam com- mcmorauit,qua: vitrca: nomen a Praxagora accepineam veto Philippas cum alijs iunioribus medicis cnidura faccum abfolutc aominabat ,fed male, vc in cit.cap. comm, nosdocuimusjvbi Gal. vitrca pituita ad acida reduxic;8c force ad dulccm infipidam. Vrraquc enim harum naturalis eft j nani ex in- fipida paulalun? codla, dulcis nafeitar. Galen, aatem loco citat. dc arra-# bile, infipidam fimpliciter naturalem vocauit •, quia rcuera hie eft primas 8c genuinas pituita: ftatus, fi in fe confideretur, & proiK refpedum ad alios cres humoics ,fanguinera, bilem, 8c melancholiam, inuoluit. Loco camcn cir. dc facalt.nat. Gal. dulccm pituitam , naturalem nominauit quia magis familiaris eft animali, qu.im infipida: eft enim fanguini propinquior dulcis, quam infipidaquia magis elaborata 8c cool a. Rationc ergo huius dalcer. dinis ex complenori codhone ortaa calore natiuo ,animali nutriendo dul- cis magis naturalis ccnfenda eft: licet pituita in fe confiderata ,8c in ordinc ad alios humores-nataralitcr infipida effe debeat. Sic enim aqux clemento, hyemique reefte correfpondet, vt reliqui humores rcliquis dementis 8c an- ai lemporibus. Lib. j.de iocis affc&is c. 7. mixtim pnefatas pituita: fpecics rccenfet Gal. hac feric: Pituitae quidem ynumgenus eft, quod quotidic vcl fcrcando , vel vomcndOiVelcmungendoeduc.itur, vaporofofcilicct fpirita plenum,vtnc fenfum quidem Jatcat,ipfum effe diffiraiiatem. Alia veib pituita fimilaris quidem vidccur, licet fortaffc non fit fimilaris: qaalis 8c eft crudus humor, qui in vnnis fubftat,tum is,qui k Praxagora vitreus appellatur.Atqueex hoc genere effe videtur faliua, qua: neque nuida admodum eft , neque aquofiu- Verum nec faliua vnica duntaxat qualitatc guftum efficit, neduna vniuerfa pituita,Sxpcnumero enim acrcm, 8c acidam,& falfam in ore faiiuam mani- fefte deprehendimus: vcluti cum fani maxiine degiraus,nulla qualitatc m- fecladcd perinde quafi aquofa,faliua guftui offertur. Maioris ergo clariratis gratia rationc faporis , quinque in tomm pituitje fpecics enumerate poffumus. Prima eft infipida, fine fapore vacua: Sccun- da acida : Tcrtia vitrca: Quarta dulcis: Quinta falfa. Licet autem vitrca-# quodammodo acida fit, .1 vera tamen acida in confiftentia, 8c frigiditate di- ferepat. Nam vitrea crafla eft, vifeida 8cfiigidanimis,atquc omnino in- epta, vc in bonum fuccum conuertatur; cum taraen acida fimpliciter idonca fit, vt quae in dulccm conuertatur. Di&is quinque fpcciebus duas alias, a confiftemia, 8c minori alccratione defumptas adderelibet. Hae funt crudus humor di&us,6c ichor, aquofum ferofuraue excrementum. Crudus quidem humor, licet pituita-# craftier fit, fitque potius cibi non plane coifti portio, quam pituita, qua: fla- tulenta eft ; quia tamen albedinem quandam in ventriculo, vt toms cru- dum humorem a vitrea pimira di ft mg ui, Prxtcrea ex loco cit. de diffetenr, feb._GaL vicrcara acidaiu effe referc: Ec ciim acidrtas idonea fit ad apperi- LIBER SECVNDVS Tituita yl irea. fittiitits dulcis tqi ■altem na- turalis , ac infipida, fpectes pi— tnitfr jil'u duA fpecies pi~~ tint A. Him excitandum , vitrea appetitunPprouocabitj cum cx aduerfo crudus fuc- cus inappetentiam patiat, & fomnolentos, more pituita:? cfficiat. L b.4. de fanit.tuen.eundem crudum fuccum a vitrea diftinguit , aiens , crudum clfe vitreo humore humidiorcra jvitreum praterea efic lentum, crudum verb nequaquam. Lib.ctiam i.deaIimcnt.facuIt.c.dctritico,quemuis frigidura craffumque humorem crudum nominat. Sed audiaraus Galenum dc crude dicentem lib.de plenitudinc cap. vltirao; At liquet ctiam crudaai, qua hu- mor crudus nominatutiintcrpituitxfpecics in prsefenti fermonepenendam efle. Etenimfidiuerfam ab illo ftatuamus, prater plenitudinis diftcren- tias,quas nuper rctulimus, ncccfle eft ciufdem quoque humoris di led men apponere . Eft autem humor hie pituita craftier, minufquc flatulentus, qua- ils in vrinis fubfidet, maxime ijs, qui copiofum cx voracitate fedimenturn, clixis fabis fimile,continent. Atqui talis humor fapeiilis rniuerfim per aluum dueftus eft, qui ab exercitijs quidem abftinuerunc, cibis autem libc- raliflimc vfifunt,balncifqueapaftu. Imb.& huic humori,ficut pituita, albedo quadam decolor in toco corpore fubfiftit. Inter reliquas pituica: (pe- des , alia dulcis eft , alia acida, alia falfa. Prior fomnolentos fade, cum abundat, faraelicos, tertia fitibundos. Cruda verb cibi faftidium pa- nt . Alia pituita pradi&a paulb maiorem natural! fomnum conciliant: at crudus humor, quemadmodu dulcis pituica, manifcfte fomnolentos efficir. Plene per hac crudi humoris naturam,Sc locum generationis eius,ac caufas exponit Gal. Nafcitur cnim in ventriculo, ob alimenta a piofa,Sc vitara defidem; ex ventriculo ad inteftina rcJegattir, Sc rurfus per podicem eius aliqua portio : magna eius copia inmaftli fanguinaria inconfrda fta- gnat, cuius ctiam pars per vias vrina? amandatur.; fed alia vna cum fangui- ne ad partes corpoiis. Vnde cum hoc fanguine, Sc humore crudo hucrian- tur > albicantem eolorem in cute? more pituica:, efhcit talis humor. Calor imbcllis ventriculi tantam copiamah'metorum plane eonficerc nequic-,craf- fttiem ergo alimctorum aftumptbmm ideo obferuac. Non cnini probe com- minuitur,aut depuratin',quia,vtdixi,calor natiuus ventriculi imbcllis eft, rcfpebhi alimentitiacopia. Licet cnim ex fe fufficicns lit ad modera- tum alimcntum conficiendura, eft tamcn inftar natutalis i mpotcu tiavefpe- du copiofi alimenti, quod peruadcrc, Sc ccnficcrc ncquir. Humor crudus omnibus pituica: fpeciebus craflior eft : humidus eft, Sc frigid us 5 fed non_. adco, ac frigid a: pituita fpecics. Pituica vitrea, fine albuminca (nam aibumini oui crudo aftlmilatur) in • codem quidem ventriculo ab imbclli calore nafcitur, Sc ex mulris cibis, auc falcem pituicofis , auc vtramque condicionem ftmul habentibus. Scd vifci- 1 da, lenca? crafta, cruda , Sc admodum frigida eft talis pituita . Acida ftm- 1 plidter pituita ab ijfdem caufis, codemque in venrricuio gencratuij tenuior ■ tamen eft , quam vitrea ; Sc licet ab exiguo calore proccdat, non eft ita fri— 1 gida, ficuti vitrea. Infipidapituita, qua: in venis fanguini commixta eft, Sc ■ ibidem vna cum rcliquis humoribus abfoluitur, non ita frigida eft, ac acida* 1 d ulcis verb a calore fortiori? & a temperate non longe reccdence ibidem fit*, fed omnes cruda: func. Pituica falfa in venis non raid generatur ex infipida < vel dulci :inde febres contnaua, & femiardentes O’tum ducunc. In cere- 1 bio ctiam generatin'? fiend & ahjs vanjs in locis > dummodo calor fuperaf- fans adfiqvel ferum falfum, quod pituica commifcecunvifcida non taro eft. Sc lenca, ac craffa. Pituica ? aquofa dida? feu ferum humorum in veins vna cum humoribus contcntunv, ad pituicam rcducicur, quia aquea eft, fil(e- V 2 dinis DE HVMORIBVS. 155 • Humor ' crudus a '■ pituita vi~ ' ire a di fas Z*‘. Specie rim pitHlt* 'I'*' rip effect us» LiKTmris crudi gene ratioj Cr lo CHS. Pituit£ vi~ ire* fedes & procrea tio. u4ddcC fe- des* Locus gene rat him d- luirurn fpe cierum pi~ tllitAl 156 LIBER SEGVNDVS dinis tamcn aliquid contincns: Ichor enim a Galeno, 5c Ariftot. uuncupa* tvir : Sicuti pituita aquofa. Nonnulli putabant apud Galen.lib.de picnic, datum dfe pituitae fpeciem, in quo faliuntur. Nam licet ex pituita aliquantifpcr attenuara, vtpUirimuni flatus gcncicnmr, non inde fequicur, flatus effepituitam; alioqum melan- cholia, qua: ex pituita fit, efiet pituita, quod eft abfurdum. Flatus deniquc leues funt, 5c furfum, ac quoquouei fum erumpunt, pituita verb ex lua na- tura deorfum fertur . Gypfea packer pituita vix pituita: fpeciem conftituit: Nam nihil eft aliud ,quam pituita vifcida, crafsa ,5c lenta, indurata,5c cxiccata in modum gypfi ,• vc in dies in articulis.aithriticorum videre eft* in quibus ex crafsa, lentaquc pituita tophi generantur j qui nihil aliud funt, quam pituita inibi concreca, 5c indurata, tenuioribus cius partibus vi calo- ris refolucis •, ex eadem pituita grando in oculo, calculi in renibus, 5c vcfica> & call! alibi nafcuntur. Ex di£Hs habtenus facile intelligitur Gal.di&um lib. de humoribus, vbi inquit,pituita: locum efse lumbos, 5c ftomachum , 5c per os euacuati. ■ Voluic enim naturalem pituitam in ccrebro, 5c fpinali medulla red and arc, cum eamtcrianuir, 5c in luinbis copiofam efse, quia inter omnes fpinx par- tes hare eft modbus raagis obnoxla. Ergo ne nimia ficcitate lurabomrm, veitcbrx, vna cum ligameniis indurefcant, 5c ad motum ineptx reddancur, copiofa pituita inibi adlubdcanduni refidcre debet . In vencriculo dicicur pituita refidere; quia inibi chylus, pituirx , auc falrcm crudi humoris jna- turam referens, piocreatur. In ventriculo etiam prxdidx pituita: fpecies, Ytplurimunv generantur. Per os verb pituita ptxcenuis a ventriculo afccn- dens, velut akera acerebrodefcendensxuacuatur. Rcliqui camen pci po- dicem , vnbarios d lift us, 5c cutem ipfam. vec gypft* pituita pi~ tuitA ratio mem habet- Tit nit £ [e- dts. Cauf a Pituita Caufc pi- iuita. G Menus varijs in locis ,fcd pra: aHjs libro de humoribus (qui liber eft Galcnbnam cum ipfc cicat in fine lib.i.de facult.nat.ee Galeno prac- terca dignus eft)caufas generationis pituita: enumerat,aicns;Qucm- admodum 5c fomnus, 5c aqua: potiones, 5c marinarum, 5c humidarum re- rum omnium,5C craftarum,5c rifeofarum efus,pituitofum. Somnutru primam pituita: caufam efie dicit: non quidem naturalem, fed immodicum: Somnusautem reference Arift. lib.de fomno, 5c vigiliac. i.fit circa fenfum primi fenfitiui. Somnus .n. inquit, paftio fenfitiiix particular eft > vinculum Sc immobilitas quxdam: Somnus ergo vinculum quoddam eft fcnfuuiru., veluci vigilia folutio,5c remifiiOj Vt inibi paulb poft innuit. Sed fomnus (vt loquitur c.j.cit.lib.) non eft impotentia quaclibct ipfiusfenfitiui, fed cx enaporatione circa alimcncum palfio fit lure. Neccffc cnim, quod euaporat* aliquo vfquc impelli, deinde conuerti, 5c permutari , (icut Euripura. Cali- dum euiin. cuiufque animalium ad fuperiora natum eft ferri t Cum auterru, in fuperioribus locis fuerit, mulrura fimtil iterumreuerticur, feiturque de- orfum . Et ideo maxime fiunt fomni a cibo: Nam repente tunc muka hu- miditas 5c corpulenta furfum fertur ;Conrtans igitur grauat , 5c facit dor- mirarc. Cum verb deorfum fiuxerit, 5c newer tendo repulerit calorcm,tunc fit fomnus >5c animal dormit. Signumautem honim ,5c fomnifera tOm- nia e mm grauedineia capitis faciunc, 5c potabilia * 5c efeuleata# vt papnier* Quid fora— vhs . Quid vigi~ hit, Somm cau Qu SoTvnifcra DE HVRMOIBVS. 157 mandragpr a> yinum, lolium; Et qui deorfum ferunmr, 6c dormitant , hoc videntur pati, 6c non polfunt leuare caput 6c palpebras. Et pqft cibos ma- xima taiis fomnus, multa cnirn, quae 6c cibis euaporatio. Philofophus fecundum fua pnncipia 'fomnum fieri vu!r ex vaporibus craflis, furfum ad cerebrum capeflentibus; qui dum per vafa, vcnas vi- delicet » 6c arterias fecundum crafliores partes recadunt, cadem ita occludunr , vc caloris yitalis a corde.ad cerebrum afeenfum impe- dianr; 5c confeqacnter fenfationem omnem, quae a corde, tanquam a pn- rao fenforio, vt illc ftabiliuit ,emanat. At verb dum tandem fubtilior,5c purifttmus fanguis a craflis hurnonbus in cercbro difeernitur, 6c crafli tan- dem vi caloris vincuntur , 6c in venas, veluvi circulatione quadam, auc re- fiuxu delabuntur craft] ,6c turbulenriorcs luuxmres * calot natiuus fup- fusn capeflit, vigiliamquc inducit; maxime verb, queries vena: lane funt: nam per has facile id > quod deorfum labitur ,permeat,- c contra ,exi- ftemibus exilibus >ni homines fint naturaliter Melancholic!. Non foluiru ex ciboaflumpto, fed ex colliquans, 6c fufis in lafiicudine humoribus, fi- . cuti 6c in febricitantibus,tuibulcncus vapor ctiam ad cerebrunuranffertur,- vti in prima xtate, puerili fcilicct , in qua infantuli vehementer dormiunt* ob perpetuam cuaporationem,6cnutrimenti tranflationem furfum. Vn- de fuperiores partes magnitudine inferiores in pueris excedunt; 6c:Epilep- tici frequenter euadunc. Et eorum profundus fomnus adaugetur,fi.vi- numipil , aut eorum nutrices haufciint. Diftert autem nihil forfitan ipfos pueros»vei nutdees vinum bibere, vt ibidem refert Arift. Galen us in forani defcripcionc.non difcedit ab Arift.-lib.i-. dc fympc.cauf.c.8. vbi inquirdbrn- numeftequicrem facultatis animaiis: Nomine facultatis anjmails ,motri- ccm inrelligi t, 6c fenfitiuam pracipue, vtidem Galcnus refert comment, i' .li b.4. Apbonfmon t Nostamen Hip poc.6c Gal. vijs infiftentes putamus,homincmin fomnura prolabi, non quod vena: tantfimoppleamur, fed pocnis, qubd omnes raca-r tus,6c quern fpiritus animaiis ad inftmmenta fenfuum transfun- deretur,penitus obilmxerit vapor ille craflus furfum ad cerebrum cleuatus: In quo quidem vapores eiufmodi maiorem frigiditarcm,6c craftitiem acqui- runnquam antea obtinuere. Nec minim,cum ipiiufmet Arift.iudicio cere- brum fit frigidilfima corporis pars, in quo, tanquam in frigida regione aeris» omnia ex infenbnbus ad id fublara frigefcunc dnciaftamurque .°lc!eoq,' va- pores a calore ftirfum ad cerebrum tranfmifti,ibique rcfrigcrati,rurfus deor- fum rcciprocOmotu reiabuntur, 6c deftillationcs non rarb pariunt. Quod his verbis, c.fdt.lib.de fornno 6c vigil, cxpreftic Arift. 6c iuxca Hippoc. do- chinam lib.de incern. aftedf. Quemadmodum igitur humidum, quod eua- porat, a Solis caliditate, cum venerir ad fupremum locum, propter frigidi- tatemipfius lefrigcratur j6c ciimconftitcrit, deorfum fertur, fatftuinrur- fus aqua: Sic in euacuacionc calidi ad cerebrum excrcinentiria quidem cua- poranoin pituiram confiftu(id eft degenerat,6c piruitn: confiftendara acqui- rit); idco 6c deftillaciones videntur ex capice fieri. Nutridua verb, Sc non_> morbofa deorfum fertur confiftens, 6c refrigcrac calidum. If xc ille,qui qui- dem putabat,ad cor, vc temperarctur,ietromitti a cercbro aliquid iefn>era- ti, 6c fupcrfiai alimcnci ad cerebrum fublaci, Vtuc fir, fi fomnus eft profundus atq;diururnus, fuperiores partes,6: exte- riores refrigerancur, vc ipfe Ariftot. in natural! etram fornno concedir. Time ergo magna.pituit.E copia in cercbro, 6c in extenoribns partibus corpomm Cur e fom~ no excita- mur. Cur defati £ quoniam ctiamfi copiofo nimis non vtantur alimcnto,cunu veneer 6c vifeera in fomno calidiora reddantur , maiorem efficiunt ad cere- brum citaporationcm ,quam in vigilia, quando calor per vniuerfum cerpus difperfuseft cerebrum ipfum exiccatur, 6c calidius redditur. Invigi- lijs ideo vapores plurirai abfumuntur 6c difeutiuntur. Secundam gencrationis pituit* caufam ponit Gal. aquanr,qu* cum frigi- da fit 6c humida, non mirum,fi male commixta cibis,quorum qualitates fa- labriotcs conuirtcit 6c eneruat, picuit* 6c humoris crudi copiamgcncret. Aqu* enim pituita correfpondct. Quare ciim ealorem reddat piruitam liac faltem rationc procreabit. Vinum ctiam immodicc fumptum apoplexiam, Sc frigidos morbos gcnerat,ex Gai. lib. z. de caufis morb. Ali- mentorum vel abundantia, vclinopia, aut aliena qualiras ad hunc igni mo- dura officit ,* magna quidem lignorum ftrues, fi confcrtim exigu* namm* inijeiatur,ob immodic* quantijatis exceftum, earn fuffbcabic. Eodemque modo immodcrata vini quantitas cxtinguct vcntriculi ealorem, cum tantus non fit, qui iliud fuperare poftit, fed quadam ex parte folum alteratum in pi- tuitam totum mutatur .H*cille. Tertia caufa pituita coaccruans,eft efus rcrum marinaru,id cft,pifcium,6c aliarum return herbis refrigerantibus 6c humebbantibus correfpondentium. Quarta caufa funt res ali* humid*, vc Iabbuca,endiuia,'viola,borragojeu- cumeies, cucurbit*, citrull, mclopepones, pruna, poma ,pyra, mora > lac, cafeus recens ,aliaque mfinica, qu* frigida funt , & humida : acqueadco pituicofa. Quinta caufa,funt res vifeid* 6c craft*,qu* idco a natiuo calore vixcon- ficipoflunt; cuiufmodi fant animalium extrema,intcftina, ventriculus, membran*, tendines, cerebrum, 6: nerue* partes: qua* omnia, cum probe confici nequeant, a natiuo calore leuem fufcipiunc alteracionem: Et ex ijs ideo non probus chylus, fed vifeida qu*dam 6c pituicofa procrcatur fub- fbantia. Ilia enim omnia frigida funt 6c lenta, 6c in ftacu fano ipfa pituita-. nuttiuntur. Pituitam ctiam procteat lac,cafeus reccns, caro fuilla pt*pin- guis, panis male fermentatus, aut fub cincribus cocbus, legumina, 6cc. Scxta picuit* caufa, eft fenebta, fiuc fenilis *tas; qu*quidem a quinqua- gefimo ad vit* exitum protenditur. H*c quidem *cas, cum refpebbu alia- rum frigida fit, picuitofi humoris prouentum necelfari 6 generic, maxirac verb vltima fencblus ,de qua potiftimum Gal.lib. de humor, inquiens: Vi- get autem in fene pituita. Ipfa verb *ras pigra,obliuiofa, ac fomnoieta.Hu- rnida enira eft ,6c frigida 5 qiiemadmodura *ras declinans ticca 6c frigida-.: 6c adolcfcentia calida 6c humida: luucntus pro luimore proportions cor- refpondente, 6c fuperante, id eft, calida 6c ticca vcplurimum, vel calida 6c humida dicenda. Dibbum eft fenebbutem, maxime vhimam, fomnolentam cfTe,pigram,atque obliuiofanv,6c rebbe quidem-,nam fomnus profundus cau- fam habet frigidicatem, 6c hunuditatem cerebri: naturalis verb fomnus hu- miditatem ,-vt coliigitur ex Gal.iib.i.de caufis fympt. cap. 6. Vemmduabus primis fenebbutis fpedebus, vigilia poriiis, quam profunda, importunaque fornnolentia»magis congrmt ex Aph.51. lib,3. Vide Galen, de tubus fpccic- bus fenebbutis lib.f.de fanic.tucn.c.vic. Septinja picuit* caufa eft temperamentum frigidum, 6c humidum, quod SeQHttda. Tertia, V \ r •. '' Quarta* QuiMtA* Stxtf. Somnusna tura Us & tun nature Us diner/as habent can fas. Stprima. DE HVMORIBVS. 159 aliftiema in fimilem naturam conuertit, (imilcmquc corporis habitum pro- crcat, referents Gal. cap.43.auis med. Odaua caufa eft anni temp us congruum, hyems nirairun?i referente Hip- poc.lib.de nat.hom. in qua, inquit, pituitam maxime accumulaii. Hycme_> autem-inuadente, inquit, bilis rcfrigefccus imminuicuc; Pituita veto rurfum Sc cx multis pluuijs, atque etiam ex longis augetut nodibus, longifque fom- nis; vt paulo ante rctulir Sc pituita quidem in hominc augetur per hyemera* vtpotc qua: natuta maxime cum hyeme confentiat: eft cnim humorum om- nium, quibus corpus pneditum eft, frigidirtima. Ad hyemem reducere pof- fumus caeli peculiarcm ftatum *, cuiufmodi funt aftidui imbres; frequens na- tatio in aquis dulcibus: per loca niuofa/rigidaque peregeinatio; regio frigi- da Sc humida: locus frigid us Sc humidus. Nona tandem caufa eft quies niraia, feu vita ignau.a Sc oiiofa,ex ca.f. lib. dc cauf.moib. Calor emm natiuus, ne extinguatur, vcntilatione eget: Ven- tilatio'cnim vninerfi corporis ab exercitio, Sc modico motu dcpcndetxuius defedu corpus immobile refrigerator, Sc cxcrementa, quse motu exputgari poftent, in corporc retcnta,natiuum ad hue calorem obruunr.Adcoquc cru- di Sc pituitofi.hamoi.es generantur, Didasjomncs caufas in intarnas Sc externas difccrncre licet. Interna prx- cipuaeft teraperamentum humid um Sc liigidunr, minMs prxeipua eft de- crepira •etas,& infantia. Senes enimfolidas corporis (panes Jficcas habent Sc fngidasijratione tamcn frigiditatispituitofum humorem accumulantmcc mimm, cum ipfi melancholia,rationc fui temperament! frigidi Sc ficci, fri- gidam humidamque fubftantiam in dies coaceruent: Vndc Hippoc.melan- cholia hydrotici hue aquofi appellantur. Infantia etiam. Sc pueriria,tamctfi non Joge a principijs noftra: generationis deccrterinr, Sc humidam calidam- que tamper rem idco obtineant, pituitam fan’s copiofam colligunt,ob humi- ditatis exuperantiam, Sc fomiliarcm voracitatcm,peruerfumquein alimen- tis artumendis ordinem. Reliqua: verb prxfatx omnes caufae externa: funt> vt cuiuis manifeftum dfc puto. Ocfaitit, NW*. ‘Pitmtojorum Signa, RElatx iam antca caufa: inftar rtgnorum iuntj manifeftiora ramcn,qux piruitofam naturam confequuntur, candcmqjnobis tutius certiufq; produnr, examinanda.Pituuoli ergo, qui talcs naturaliter obinfipi- dx pituita:, dulcifuc, aut vtriufque prardominium appellantur,quique con- fequenter crudis humoribus,nifi exado virxrcgimine gubernentunfeatent, obefi fuat,moiles,aIbi,glabri: venashabent exiles,quia caior natiuus eft adeo imbeilis in lemine, vt a vi formatrice vafa dilatari non pomerint: Saliuort funt,Sc lingua eisalbicatj faporem in ore infipidum,aut dulcc- fccntempercipiunt; Mcdiocris ftaturac funt; nam calor in illis non fuic ita-» vegee us Sc adiuus, vt eos in nimis proccram ftaruram dilataret licet non! ncgaucrim, quofdam praclongos homines pituitofosefle; vtplunmum ta- men obdi funt. In longum quidem Sc latum ratione fubiedi mollis facili diftenduntur, fi calor ahquo modo vegetus iit. Vnde proprer pituitx albb camis frigid* & humida: copiam ,mollcs, obdi, Sc albi cuadunt jgiabri verb, quia a calore imbelli fuligines non gcncrantur, ex quibus capilli cna- feumur. Pituitx defluxum, fiue catarrhum frequentiiis, quani exten ho- 160 LjBER SECVMD VS mines pafiuntur * vt colligitur cx cap. i lo.ards med.Humidis frigidifqj affedibus etiam obnoxij funf, vc cumoribus aedcmatofis, apoplcxia , para- lyfi, lethargo, & fimilibas *, fcbribus etiam quoddianis, Sc cpialis cx pitui- ta oitum trahcntibus *, vt coiiigere pofsumus cx comment. 10. Iib.4. Apho- rtfmorutt), alijfquc locis. A frigore facile laeduntur,*cx aduerfo acftuans tempus illis periucundura, ex comm. S.lib, j.Aphor.Facile ferunt copiofam pituita: euacuadoncm ex comm. tahst euacuatio n- plurimum illis confcit. Quod ad adfones atdnct, 8c primo naturalcs, cibum faftidiunt (qui r»i- mirum ihfipida, fine feraidulci, fine cruda picuica referti funr# nam ab ad- da pituica, Sc magtio fdgore appedtus excitatur non exiguus) :N6 jcque ac ca-tcri homines , biliofi fcilicet Sc fanguiriei, fid infeftantuf. Naufeabun- di,fi non seperdrepiftifne fake vifiintur; Ingefta alimenta tardc cocoquunt: Flatuofi admodum func, 8c borborigmum ac murmur in ventre, pi'Eferdm ex efu rd audit, aut aqua? potione fere Temper perfendunt: Aluina excrc- menta, vclud vrina:, cruda funt. Vitalis facultas ob ineptam matedam, Sc calorem remiflum, fpirituuitu vitaliummagnamcopiam non generative qui gencrantur,crafli funt,ob pkuftaefrigiditatem, ob quam non adeo mobiles funt, Sc fubtiles , ac in re- liquis hominibus . Pulfificam pariter non habent adeo vchementem : nam in ijs fuliginum copia non if a vrget, ficuti nec caloris vehemenna : propter quae duo contradio , Sc dilacatio pulfus adaugeiarur , rum in magnicudmcj turn in cderitace ,-tum in frequenda. Quodattinetad facilitates animales, &: principes, cas habent pituitoli propter cerebri prauam ddpofidone valde impeditas: Ad mom ergo fegnes tardique funt, 6c pigri cx propria inclinatione-.Scnfus illis hebes j ingenium infuper obcufum; obliuiofi funt Sc fomnolcnd. Quoad fingendos mores ftoiidi func, & quod pcius eft , vix bonis modbus fe adaptanc : Adeo lunt ceruicofi , Sc in ibla proteruia fixi, vc in (ola pigdda omnem virtutem repo- nant: Corporis ornatum & nutnmenrum , muiiebri ntu, virrumm ftudio praeponunt: Tanta illis turn animi, cum corporis mollifies: Senilem in viri- bus, quas ocio frangunt, ftagilitatem, vc labores fubterfugiant, mentiun- tur, 8c muliebrem mOllidem pro virili inlitantur . In Phyfiognomia igna- ns modefti, Sc in adionibus temperati iudicantur: fed vice manfuctudi- nis ftupiditatem rccoiunt j cum vix pra: fumma inertia rirrutum praxi fe dc- derint,incubucrintuc, Triftes vtplurimiim,nificibis refedi,fefe cxhl- bent. Nam in hoc a mclancholicis non longc reccdunt. Vc enim pkuire. Sc melancholia cognad humorcs funt, ita pituitofi , Sc melancholia. Pi- cuitofi enim temporis dccurfu melancholici fiunt: nec mirandum , cum pi- tuita incrafiata exiccata facile in raelancholiam vc quotidiana do- cec experiendain hypochondriaca pafiione , qua: melancholia: fpecies eft, expituitaanmcfentcrioindurationc&cxiccatione orca. Scirrhus etiam./ tumormelancholicusexpicuita,cuius fubtiliores partes euanefeunt, na- fcitur,tcfteGaleno iib.yde fimpl.med facul.capjy. Propoficum ideo pitui- tofi aeque ac mclanchoiici^obfcruant: immobilcs enim , 8c cbnftantes in’fua ■ opinione, etiam prauaj, manen t; quia indociics , Sc nullatenus fngcnufaiec vllo candore imbuci funt. Fngiditas enim exccfiiua hanc park in vitijs con- ftantiam jeum fpiritus injiis merafienrur, & minus mobile*, quam in fak- guincis. Sc bilidfis, extent. Redlecrgo Gal.comm.in lib.de nac.hom. ait, > pituitam ad bonos mores formandos in util cm die. Vndc Gollesium Sa- Cur fyftole (ST diaficle nugentur. DB HVMORIBVS. 161 fcmitanum: Ocia non ftudio tradunt, fed corpora fomno. His ided duo ▼ItimivcrfusHcfiodiapud Anft.lib. i.Ethic.cap.i.congruunt, Optimus illc poteft qui cx fe cognofccre cunda. Ille bonus, monitis qui alioruuj obtempeiat: at qui Ex fe ncc nouit, nec quae bene confulic alter Percipit, admitti tque animo, eft ignauus,incrfquc • Mendacijs indulgent, quia, mulierum more i varij funt, mobiles , & incon- ftantes, nifi in pigrida, & prauis monbus: mollcs enim fupt, vc plcnius lib. de Tcmperamcndsdiccmus. Inter loquendum funt ira confufi,vt vix nomi- num rerum rccordentunlnchoato enim fermoni ita impliciti funt,vt nunqaa fe indc expcdianr, aut fermonis finem perficiant, fed intricati orationem ler- monemue exorditum vix abfoluant, Sc auditoris anirnum femper fufpen- fum rcliquant. Sant auari, mulierum more. s e c r i o m. De "Bile Bll s yoh* Grid’s duplex eft, vna excrementitia , altera alimentitia. Bill's alimentitiaeft humor poteftarc calidus &ficc«s, tenuis,(flauefcens, vel fubpallidus, vel fubtihori calidiorique chyli parte in_, hepate genitus, vt vna cum fanguinc partes calidiores nutriat , pixeipue au- tem pulmonesjeor, & mufculofam forte carnemjtum vt fua tcauirate fan* guis adiutus fatilius partes nutriendas tranet,permectq, \ turn etiam vt pituitofi, melanchoiicique humoris fngiditati rcliltac, hofquc ambos humores contcmperet, attenuctque. Caufa efficiens eft hepar,quod fno calore 5c vi fanguifica quatuor humores gcnerat,& confcquenccr bilcnr, maxime vero,fi calidum fit. Caufa matcrialis eft, cahdior, acrior, amariorq; aliment! pars, ficuti 5c pingnior, fi puis sequo incalefcat, cede Gal. lib. facult. nat.c.8. 5c lib.$.dc aliment, faculc.cap.39. 5c lib.tf.Epid. comment, tex. 14. quibus in locis innuit, pmguia alimenta ab intenfo calore in bilem-. conuerri. Caufa fotmalis expofiraeft per ealorem Sc ficcitatem, tenure atem, flauedinem See,Galen.lib.de inajquali intcmperie,bilem calidilfimam hu- mor um appell at. Lib.a. dc tempcraracn.c.2.& lib. de fimpl.med. facult. bilem fanguinc ealidiorem efie teftatur: quod ex cius efledtibus colligere li- cet: calefacit enim, cxiccat,& attenuat corpus, vt refert Gal. lib. 2. dc facult. nar. Ergo poteftate calida eft, ficca Sc tenuis. Hippocrates lib. 1. de morbis , bilem fanguinc frigidiotem efiepronun- ciat. Sed rel’pondendum , mendum irrepfifie in contextum,vel Hippocrar. intellexifie fanguincmefie bile calidioicm calore naturali, vt bene monet Rorarius . Fmalem caufam triplicem iuxta Gal. dodtrinam, Sc Auicenna: expoficio- nem propofui. Prxcipuus finis fpedlat paitium cahdarum nutntionem.Sc- cundus fanguinis tranationem. Tertius oppugnationem fngoris, & crafii- tici humoris pituitofi Sc melancholia. Dcllinatus eigo a natura eft humor feu fanguis bilioms ad nutriendum partescalidio es,*ad hocpraetcrea>vt cius tenuitate fanguis facihus a parte,in partem tranfiliat,& vt aliorum huraorum melancholia:,Sc puuita: fngus 5c cralfitiem compefcat. Bills alimentitia_, Quotable x bilis. Quid bilts aliment ia* Bilis alime tit it cauft. Ob ie HI i9. Saintio. T*rip lex vfus bills. 162 LIBER SECVNDVS Tills alk wen+iti(Lj tr>$lcx. ties habec differenrias: Prima dicitur flaua *, Secunda pallida: Tertia Bills flaua ideo dicitur, quia grace %dvfn id eft, flaua nominatur,qu6d niml- rum tali colore ,talis humor tindtus fit. Vndefluuius quidam apud Troiam %ttv£oe Ladnis Xanthus,& Scamadertali nomine donaruseft,quod ones ex eo oioentes, flaua: fierenr,tefte Ariftot.hb.3, de hift. animal, c. 12. Sc Piinio lib.z.nat.hift.c. to id eft, bihs, fimplicicer dida pro flaua accipitur, vt millein locis Gal. nuncupat: Licet hoc nomine omnes fpecies comprehend dantur,&r pallida pracipue . Vnde c0mm.3-.de viclusratione in morbis acu- tis tex.z. ait Galenus: Nempe mcdici eft, bilem fimpliciter, & palli- dam & fiauamdicere confueuerunt. Haua ergo bilis alimentitia, eft fanguis calidns& flccusad flauedinem quandam declinans, fuluumque ac igneu colorem acquirens, dum maiorem exiccandi vinutem nadfca ell. Secunda bilis fpecies pallida nuncupatur . Qua: tailsfle, quories portio- ni flaua' bills ferum com mi feetur.'Vnde Gal.comm.i.lib.de vid.rat.in morb. acutis, ait 3 Pallida bills non eft ftneera, fed aquofls permixta humorlbus. Hac pallida bills nimio-forc delibuta in multis chokricfs mullcribus predo- niinium habet. Bills pallida: mentionem facie Gal.comm. tex.24.lib.de na?. horn, his verbis: Omnium mi muni id monuifte par erit-in vfu non apud me- dicos foliim , fed omnes etiam Grecos, vt bilem abfque adiectione dicant, quoties flauam,aut pallidam indicate volant. Scd pauld antea diximus,am- bo hzc nomina can Jem humoris fpeciem ftgnificare, fola fater'cedence I111- midiratis , ac ficchatis differentia. Tenia bilioft fanguinis fpecies ruff/i eft; qua? quidem & rattone colon's,&: ratione temperamenti, media eft inter flauam, Sc pallidam bilem ,tefte Gal. lib, 1. de criftb. c. 12, R uffa enim cx flaua bile, & modica lubftamia aquea_» conftat. Capite iarn cit. docct Gd.flauam bilem ftmplicitcr ad fanguinis co lorem acccdcrej ruffam verb bilem flaua albiovem elfe •, pallidam verb ruf- fa mulco albidiorem. Vide fls praefatum caput. Excrcmcnritia bilis duplex eft : Vna naturalis, altera prater naturam . Bi- lls exciementitianaturalistot habetdifferentias quod alimentitia. Excie- mentitia hac a fanguine fegregataad cyftira fellis propellitur ,ab eademq-, eyfti,ob quandam fympathiam, auide, tanquama naturali loco, prolici- tur j tametfl bile eadem cyftis non nurriatur. Ex cadem vcfica fellea, in qua forte complct.iorem forraam bilis hare fufcipit,per meatum quendam, por- rum choiidocura dictum , ad inteftinum duodenum prorrudicur : & luin- ma quidem cum vrilitate , nam cliftcris naturalis muncre fundla, mucofam piruitam vifcidam & lentam inteftinomm parictibus, vna cum al;js qmbuf- UiS excrementis , fua aciimonia, 6c detergendi poteftate abftcrgit, Sc tan- dem denirbat. Late quidem Gal. hac de re lib.5. de vfu part.c. 4. vbi bilem flauam acrem, mordentem, & abradentem efle atfirmar, ob quas faculcates quories in vcntriculi orificium exquifitiflivno fenfu traijc'tur, vpmi- turo concitat •> quoties verb ad vcntriculi fundum, alui fluxum , Sc dyfence- viara. Si ergo in vcntriculum bilis flaua ex vcficula fellis quotidie etfunde- ictur (vt tic in quibufdam,picrochoiis didtis, qmbus ramus quidam a poro eholidoco in vcntriculum porrigit.ur, per quern bills in ipfum ventriculum effundituiyvnde vomit us, Sc venuis pertutbationes) - in proni- ■ ptu eft, i-pfam omne vcntriculi ofheium euerfurc. n fore. Vcntriculi quidem premia aCtio eft concobho, ex Gal. cap.4. iam citato. Poftulant autem ea_» enmia, qme concoqimntur, temporis d.uunnitatem,vt hac no ora eadem co- cocuantur.Humor autanbiliofus non fmcrcc cibos ingeftos in eodem ven- Bilis exert men titia-j duplex. IN a turn I is excremetk t:ui triplex. Bilis excre mcntitieis naturalis infrar elk flms fe ha- bet. Picroc ha- lt. £'■ s;i co* cuitu. DE H V M O R I B V SC 163 tficulo morari: Nam biliofa recrementa , vehiti acrid- quacuis mordent, Sc abftergunt , Sc tandem abradant. Re&e ergo piouida natura in primam in-* teftinum humorem biliofum velud inanuducit,vtpituita mucofa vifeidaque ab interims abftergatur, Sc vt confopita vimis cxpultrix inteftinorum fuici- tetur. Quod aucem necefle fit,turn in ventriculo, turn in inteftinis huiufee- modi pituitam craffam 8c vifcidam generari, id demonftrauit Gal.Hb.de fa- J cult.nat. Tails hurnods curatio eft diuidcre, incidere 8c abftergere ,* cunu f idem humor craffus fit, vilcidus 8c lentus. Ob earn igitur caufam (inquit; Gal.) mox a pdneipio (id eft, a pnmo hominis ortu) natura prxfidmm ipfis " gid eft, inteftinis) compavauit acrem, atque abfterfoiium hunc fuccum (,ici / eft, bilem) quern omnino oporrebat e corpore euacuari: non in inteftinumu- 1 aliquod ano propinquura, fed in primam Ecphyfin, id eft,duodenum inte- ftinum ducens (itefug-thquad e ventre enatum dixeds,vt interpretatur Gal. comment, idib.de victus ratione in morb.acut.tex* 3 x.) ne quod inferiorum , inteftinorum excerno aliquando indigeret auxilio.Porr d quamdiu rede ani- ? mails corpus gubernaturi pituitofum excrementum quotidie ipfi detergetur: i at? cum ex prauo quopiam corporis affechi copiofius eft colledum,nihil ad- j dubitant Meclicoruni p rteft anti ifi mi,quin ilei,dyfemeria:,lienterj.T, ac tenef- mi, omnium, qui ventri (aut inteftinis, vt habet annquus cociexj com ingut, morborum grauiflimi Amt fequutud . Non contemnendum itaque, neque translatitiurn quiddam natura ad fanitatem animalibus ex oportuna meatus biliofi immiifione profpexit. Ratio, propter quam natura in ventdculum non effundit humorem bilio- fum,fed pociiis in inteftina, a nobis iara antea tacla eftduxtaGai. fenrentiam loco citato . Licet eoim in ventriculo copiofa pituita, eaque craffa generc- tur, qiUE adhuc in eodem, vt in loco calido, coda vifcidior euadit, ad huius abfterfionem lien per vas breue humorem melanchoiicum acidum 8c acci- bum effundit. Adde , quod ab antiquis Medicis ad huius hurnods euacua- tionem»vomitus femel aut bis m raenfe prxfcribebacur, 8c prxdpiebarur, Sc quidern a cibo,qui talem humorem cmollir & pneparat. Vnde cum hu- iufmodi humoris prouentus in ventriculo accumulatus appetiemn non raro auicrat, Sc naufeabuudos ira homines reddat, vt bo nos quofuis cibos auer- fenrur, 6c fola acna, fine fruClu rumen, appetant ( quod flatus folummodo fuperne Sc inferue exdcent) remedia pituitam a ventriculo abftergentia lau- dat Gal. diefo cap. his verbis. Qu.x omnia remedia hue pertinent, vt pitufta a ventriculo abftergatur •, qua:, cum natura fit vifcofa, milled adhuc, vifco- lior in huiufmodi arfedtibus a mora in loco adeo culente efficitur.Euuide no ui aliquando quenda eorum, qui itu laborarunt, qui affumptis ex oxymclluc radicuhs, cum incredibilem quandamcraliilfiina; pituita:copiam vomuiffet conreftim fanitatem plene recuperauenr,- quamuis tribus ante menfibus ne- que ventneuius, neque coctidnes iphe belle fe habucriuc. Quod igitur ne- celfe fit, tuxii m.vcntnculo, turn in inteftinis eiufmodi excrementum proue- mre, alibi, vr. dixi, demonitrauirnus. HaCtenus Gai.qui luculenter bills na- turahs excrementum v£um oftendic, Sc quid agendum, vt pituita excremen* titia m ventriculo collegia abftergatur , Nunc bills excrementitix prxtcr naturam fpecies recenfendsc funt. Bill' cnira prxtcr natiuam eit quid peniius aiienum a natural!, qua: quail fempei cx ipia naturah fupeiallata proereatur. Hums ipecies vna cum bilis natura- lis ipeciebus hbciio de humor, hoc ordine recenfet Galenus;Biiis autem fia- tuc ieptem tunc fpecies. Qu.cdum cairn eft liana,que quidern dementi ra- Mi cas At- temiatione incifitntfr* & abfier- fitment in- dicat. Mucofi hi moris in in tefHnis re- tentio va~. rios parit tnorbos. In ventn- culuTK bills epnotidie no efflinditur , ne natura ad ctboru expulftone ante horn cntlionem- (Hmulet. Radix ra- phani cum oxymelle 'vemitura ■. cist. In vniuer- [im fttnt (c ■ ptem bilis . fpeeics. 164 LIBER SECVMDVS tionem habct: Altera pallioa: Tertia rubra: Quarta porracca; Quinta vicel« lina: Sexta asruginofa; Scptima ifatidea, fiuc glaftca. Lib.de atra bile c. u tafdem bills feptem fpecies hoc ordinc exponit; Eft verb & alius quidanu humor , qui quidem non ipfum vomentibus amarus fcndtur: cac- terum flauus non pcrpetuo, fed interim pallidus,fempcrquc flauus pallido eraftior videtur: Qubfit,vtexhishaudquaquam abfurdb,quf|dc humo- libus optimc fentiunt, tenuis humiditatu admixtionc , & confiftentia aquo- fx,bilem pallidam flauam videri certo indicio colligant. Hanc porrb hu- miditatem quidam aquofam,nonnuIli verb fcrofam nommant ,cms fane ge- neris » ex quo vrina, fudorque proueniunt. Bilis autcm flaua, vt tenui mix- ta bumiditate,& colore pallidior,6c confiftentia humidior rcdditur ita_» cum difflata ipfa admodum fucrit, crudorum ouorum virello fimilis appa- reri atquc ob id vitellina vocatur . Ipfa ergo bilis, feu pallida, feu vireliina vifatur, gencrationera in vafis obrinet. In vcntriculo autera alia quasdam-* porracea gignitur; fic enira earn a porrorum colore denominantes vocant: 4icut asruginofam quoquc, quod asrugini fimilis conferatur. Eft & quasdam ifatodes bills dibta, ab ifatide caefiucu colorem .referentc. Ha omnes com- mune id habcnt, quod inconcretae permaneant. Sic igitur 8c rubram non- nulli bilem nominarunt, qux ad tcnucm fmguincm confiftentia proximo accedit: Sed quomam non concrefcit , idcirco bilem cam appellant. Hare Gal. qui diferte vtrobique locorum cicarorum feptem bilis fpecies admittit; Flauam nimirumj pallidam,vitcllinam, porraccam,asruginofam, ifatidea, 5c tandem rubram. Piaster prasfatas feptem bilis fpecies ,obtauam addit Gal. lib.io. dc fimpl. med.faculc. quam casruleam vocat, quamque male nonnulli ifatideam vo- cant , cum earn ab ifatidea diftinguat idem Gal. vt ex eius his verbis conftat titulo Chole 5 id eft, Fel: Didicifti porrb ex more, non tantum Medicis, fed 8c Latinis omnibus, bilem flauam abfolute eifern bilem, tanquam fubaudi- tuns,qui audiunt, coloris cognominationcm atram verb non fimplicitcr nuncupari bilem fed cum addito,nerape hoc toto,atram bilem: Sed 8c quod flauam bilem nonnunquam pallidam cognominant, nofti;&: quod in vefica iecoris interdum pallidam, interdum flauam in confebtionibus animalium ipfara confpicimus; Audifti porrb flauam tanto eftc pallida calidiorem,qua- to &c craffiorem: Nam ferofo rccremcnto flaua: bili commixto conftitui contingit: ficut 8c flauam plufculum excalefabtam confiftentia-. reddi craftam, colore autem flauam. Quin 8c in animalibus apparec flaua quidem ijs, qua: magisfunt calida-,quas verb minus, pallida. Etvbicali- da animalia aut fame,aut fiti torquentur, ad atrum colorem vergit, interim ilium habcnt jrruginofum, interim cacruleum, interim ifatidis , qui quidem magis eft colore brafticas fufeus. Et poft haec habctrHt quorundam ego tau- rorum bilem vidi camileam, flaua nimirum fiiperaftata. Ex his conftat,da- ri casmleam j atquc adeo obto bilis fpecies admittendas eftc. Caerulea enim a caeruieo dicitiu i 8c: hie color cyaneus nuncupatur; quia cyanon aqua raa- ris dicitur, a qua casrulcus color asque dici, ac deriuari poteft, ac cyanon marek caeruieo, tefte Gal.comm. i. prognoft.tex. 59. Color autem raaris canulcus, feu cyaneus a colore nigricantis glafti diftinguitur; cum huius plantas color ad nigredincm vergat. Vndeveftes huius ope nigroie infi- ciuntur, & ab atra bile , colore,nec viribus, aut confiftentia recedit. Prasterea ex eadem Gal.dobhina conftat,• bilem pallidam efte naturalcm, miidquid nonnulli earriant, aftcremes, omnem pallidam eftc piaster natu- Bills mn-> cencrefcit. S implicit Ur nomine bilis flaua in tell tur* Carnlea hi Its ah Ijati ole a dijjert• r> E H V M O R I B V S. 165 Mm. Nondiffiteorfane> ita pallidam reddi bilem,vtnature modum ex- cedat> ficuti flaua-, hoc tamcn non prohibct, quin ipfa alimenritia,vt didum eft, aliquando flaua , aliquando pallida , aliquando ruff a dicatur ; ficuti bi- lls excrementitianaturalis, Non diffiteor tamcn, vt dixi, bilem aliquant pallidam .pnctcr naturam dari, vtcolligitur ex Gal.x.Prognoftic. tex.39. At verb, inquit > gignf ur in corporc, qucmadmodum crocea bills prater natu- ram habentibus ,jita porracea altera prxter naturam. Paulo enim ante vifus eft croccum colorem cum pallido confundere,licet reuera maximum videa- tur diferimen > Sc colorem pallidum fignificet, non croceum, Ptoin- de in verfionc error eft, croceum Sc pallidum/olorem confundcntc . De Cttujisjocifque NOn eft difficile ex iam didis, bilis caufas colligerc. Nam cfficientem caufam agnofcit calorcm excedentem, fi forte pallidara excipias, 8c rubram, qua; potius, cum dilutae lint, calorem amitttint, quam ac- quirunc; vel remiffiorem occupant calorcm, quam reliqua; > quod in ijs bi- lis flaua diluatur. Omneseffedriccs bilis caufa;, ficuci materials hocor- dine a Gal.rccenfentur lib.de humoribus. cnim augetur araara bi- lls , 6c maximc state, 6c temperamento, 6c vidus ratione fimilibus. Prae- terca 6c ijs, qua; exirinfcciis accidunt. Curs enim,6c ira;, 6c dolores, 6c la- cxercitationes > 6c vigilisj6c mediae, 6c indigcntiac plurimurru flauae bilis humorcm accurnulanc. Paulo ante bilem flauam non mixtam-. alijs humoribus in calidioribus»6c ficcioribus hominibusgenerari dixit. Air igitur in primis, aeftate bilem generation hoc fcquutus Hippocr. lib. de naturahominis, vbi bilem aeftate augeri, 6c pituitam rcmicti afferit: 6c mcrito-, nam aer circumfufus aeftate cahdus 6c ficcus effedus, non folum a nobis infpirarur, fed pet cutis poros tranfpiratur: 6c prstcrea fuo contadu & vicinitatc cxternas corporis partes prius calefacit, rurfus continuationc quadam alias omnes ad intcrnas vfque. Mine fanguinis 6c fpiritus inflara- matio, 6c confequenter in bilem conuerfio. Dulcia enim nimio feruoro calefcunt, 6c in bilem affurapta vertuntur. Submngit aecatem, fccundam bilis caufam aeftati confcntientem; qus iu- iicnilis4dicitur, vt ille eodcm lib. de humoribus hac fcrie teftatur: Bilis au- tem augetur, in iuuene, quern iracundum , 6c ammofum, 6c acerbum effi- cit. Lib.3.Aph.comm.i5?.hanc statcm bilis caufam pronunciat. Caufa au- tcm propter quam hac aetatc bilis accumulatin', eft; quia aetas haec calida_>, 6cficcaeft. Prpindebiliofaaetasdicitur, vtpotc ignea. Hoc teftatur Gal, lib.i. de different, fcbr.cap.i.fic ; Febns tcitiana parte plurima confiftit in_, corpore|natura biliofo, 6c in aerate vigoris, qua: eft omnium aetarum maxime biliofa, 6c tempore aeftiuo , quo talis humor exuperat; Itidem in regions calida 6c ficca, temperamento 6c conditione ambientis aens tali j 6c vita-» non ociofaacdefide plurimum, fed in Jabore ,cura, vigilijs ,arftu ,6c vi- du parco, coquc calido 5c ficco. Ex his Galeni verbis conftat, vigorem--* fiuc iuucnilem aetatem, ratione ficcitatis 6c caliditatis tali aerate vigentium-* effe idoneara caufam coaceruandi bilem, Adolefcentiae, 6c iuucntutis ter- minos fic limitatGal.lib.f, Aphor.comm. 9. Tepusillud,quod eft adecimo odauo vfque ad trigefimum quinrum annum > non eft vna aetas, fi diligen- tiiisconfideieraus, Veium ea?qu« cd a dccimo odauo vfque ad vigef- j 1 fS . " AS% %)u[cjAfam t.re , ■ * Jalidis * 0 cor K HSm men Hi* 166 LiBER SEC V MD VS T nnpera- mentum ca lidum , & ficcum. mum quintum annum,adolefccntium eft: Qu*auremab hinc aci trigefi-* mum quintum, iuucnum. Tertia incrementi bilis caufa, efb temperamentum,calidum nimimm, 8c ficcum,Jgni, *llati, iuuentuti,8c biii analogum, fiue proportionatum-,. Quoties fane partes principes duaer , hepar, 8c cor propemodum calida funt, fi ventricnlus adhuc calet , neceflario magna alimenti copia in tenuem ,ca- lidam ficcamque fubftantiam conuertctur. Ex cap.37.A1t.paru*, fignmiUr 8c caufa biliofi humoris eft hepar calidum. Quanta bilis caufa, qu* materials eft, viclus ratio calida 8c ficca dicicur. Vidius enim hie ftricte pro cibo 8c potu accipitur. Si ergo falfir, aromatiza- ta, dulcia, acria, amara, 8c acuta lint efculenta, 8c potulenta> materiam pr*- bebuntgenerationi bilis idoneam. Quinta caufa, funt cur*> in quibus homo fempcr,vel crcbro cogitat. In cogitatiombus veroanima noftra animalium fpiriruum minifterio vtitur, non fecus ac irafcibilis fpirituum vitalium > concupifcibilis naiuualium^. Quare cum fpiritus animaies in afliduis cogitationibus moueantur-non rffi- raudun, fi excandefcant ,• quibus *ftuannbus neceflario vitaiis , natiftaiis 8c ipfe fanguis, ac vniuetfum excandefcet arefcetquc corpus : Proindcque cur*,8c cogicationes bilem accumulate valent. Scxta caufa incrementi bibs , eft ira, qu* eft cbullirio, fiue efferucfccn- tia fanguinis in corde, ex Arift .Iib.i.Pofter.& lib.a. .dc Anima. In ira cnim fpiritus 8c fanguis in principio ad cor confluunt, in quo corde efferuefeunr, 6c feruidi rurfns turgent, 8c in vniueiTum corpus diflunduntur; imo 8c bi- lls , teftc Nemefio Philofopho. Tunc ergo inflaramatis bile, fanguine , 8c fpiritu, non eft minim, fi bilis augeatur. Septum bilis caufa, funt dolores. Dolor enim eft rriftis acerbufque fen- fus, ex Galeno lib.i.de loc.affeclis c.z. In dolore autem fpiritus, 8c fanguis intends acl cor coafugiunt, 8c hac ex parte inflammantur. Deinde quoties homo dolet, cuns 8c cogicationibusimplicicus eft. Demum in doioribus vigili* vrgcnr, 8c corpus exiccatur. Redte ergo dixit, dolores habere vim generandi copiofam bilem. Quamuiscnim in ammi dolore (criftitia dici- tur) gaudio oppolito,partes corporis extern* algeanc, intern* tamen vrun- t-ur. Ideoq,- ex fimgmnc inflammato bids nafeitur. Odlaua bdis caufa, funt labores, 8c exercitaciones, in quibus articuli par- tium coiporis, pr*cipue earum , quae fomcei mouencur, vt extremitaumu corporis, mauuum nimirum 8c pedum, inealefeunt. Aicicuhs ita commo- ns dc veluti colldis, more corpbrum durorum , neceflario in ijs calor acccn- ditur, qm rurius tendmibus, neruis , membranis, 8c mufeulis, vans , 8c alter ijs ,ac cindcm vniueiTo corpo.i com municatur; 8c pr*cipue cordi, ac hepacr, in quibus fanguis inflammacur, 8c ideo bilefcic. - Non 1 increment* bilis caufa, fane vig li*, in quibus corpus exiccatur,ob - cogiudonelque veh-mentes 8c aiiiJuas, fpiritus eciam animaies, & vita- ies, ac ipfe fanguis, 8c tandem corpus confequutiue Vncls bibs tandem generatur. Hippocmces iib.7.Aphor.i8.ait, in vigiiijs fieri cb- uulfloncm. be cum conrmliio dupiicem agnoicac can lam, repieuonem, 8c. inaninonem, ex eodem Hippoct.Galenus in comra.art, conuuUionena a yigilijs caufacum fieri ob ficcitatem immodicam corporis: Ex ijs , mqmr, qu* maximc euacuant 6c exiccant, vigd * funt; atque ideb conuuifioncm cx (karate faci.unt, nnmouie* iiccuacis ratione j ac propter ca, quia in loa- ds vunhis biiiouor reddicui fanguis. H*c ilie. bane 111 vigiiijs fpiritus 8c V ill Hi C(tU das & fie* iiUS • Curt' Quid ira Qjiddolor Vigil1'a h lent gene TAt% DE HVMORIBVS. 167 Calor Temper ad extra, 6c intra viciflitudine quadam red proca efferuntur, Diffipantur ergo, 6c calefiunt qui fupcrftires funt j 6c qui diffipantur, fecum reliqitam corporis fubftatiam humidiorem rapiunc 6c diffipanr: qui verb fu- perfunc, calidiorcs fadi reliquum corpus calefaciunt •, imb aciicres fadi & f'uliginibus, ac bill commixti nemos pungunc, eo modo, quo in ardentbus febnbus, quibus ideb aliquotics vel tremor, vel conuulfio fuperuenit .Non folum cnim ob inamtionem conuulfio in his fit, arefadis nimirum neruis, 6c ahjs partibus, fed pr.xteica ob fuligine’s, acrefue vapores 6c fpiricus ner- uos pungentes. Propter inanitionem in vigihjs fieri folitam, ait Hipp.lib.6. Epidem. Vigilia edax. Decirna generanonis bills caufam funt inedia, 6c inopia, fine alimento- rura penuria. In inedia bilis gencratur, quia calor natiuus fufficienn humi- do , circa quod occuparetur ,& quo nutrirerur, priuatus, exiccatur, mflam- matur, & acrior fad us in corporis fubllantiam agens, omnem humorem-. adafiat aduritque,-atque adeo bilem generat. Hoc vitium fpontc patmntur multi fuacorpora macerantes •, in quoab indigentia, fine alimenti penuria diTtmguicur. Nam deficicnte alimento, velimus nolimusjinediam patimur. Ec hac ratione indigentia bilem generat. His caufisregionem ex hb.i,Aph.i.& cadi datum addere pofifumus. Ve- rum cadi datum, fine aeris conllitunonem calidam be liccam, ad aellatemL* reuocarelicet, veluti regionem calidam . Nam regio calida , 6c cadi flatus calidus, feu tempus anni quoduis a:flans naturam redolcns,calorcm corpori conciiiai,eodem modo,quo odras circumfufum aerem calefaciendo exiccando ,• qui nos iter am tnplici fuperius pne iato modo cakfacit •, quod fcilicet sum infpireraus, tranfpiremus, 6c paularim ac continub partes cor- poris, fuo contadu , alteratus alterer. Caaiam raatenalcm fimul 6c efficientem cuiufuis fpecici bilis iuxta Galeni icca fuperius citata, non eric difficile : ait cnim,bilem fiauairu, ab excedenre calore, vel faltem ex parte tenuiori 6c calidiore alimenti ge- nerari. Poftquam autem lib.i.de f'acult.aar.c.p.aic 3 id quod crafium eii 6c terteum in alimento, a natrrali calore commode alterari non pofle, vr in_. languinem couertatur,dum fanguis fit, ad licnem rclegarhRurfus ainQuod veto afium, vftumque nutrimenti eft (fuent fane hoc calidiffimum in eo, ac duici (fimum, qualia funt turn mel ,tum adeps) id flaua bilis dicitur. Vult ergo ex parte chyli caldiifima ,auc dulcillima bilem gigni flauam . Aitque mmis.loco cit.lib. de humoribus, bilem flauam efie veluti elementum , i e- fpedu videlicet aliarum fpecierum •, quoniam ex hac omnes fere alias na- feuntur. Pallida quidem ex portione flauae,& fero comraixtis efficitur: Rut- fa ex minon copia fen, &c maiori flaua?. Viteliina maiori aflatione acceden- ce , vi calons tenuiorem flaua; partem diffipantis, nafeitur: quod fignificare volmr Gal. dum lib.de atra bile c.i.ait; Ita, cum difiiata ipfa admodura fue- rit, crudorum ouorum vitello fimilis appareat; atque ob id viteliina voca- tur. Loco autem particular, diffiata, melius alij in verfione textus Galeni ponunt, quum irapenfius ipfa digefta ,difculfaque fucrit. Facit enun corn- parationem in contextu inter modes generationis viteliina:, 6c pallida:. Ec quemadmodum ex flaua niraio fero diiuta pallid am fieri afierit,fic ex eadem flaua nimis cxiccata &. coda, feu fupciaffata, vitellinam: Ex viteliina fu- perafiata amileam fieri ait: Ex eadem fuperaflata aliquando alias iiatideam fine glad; earn, quod herb a: glafti eolorem referat, nafei et- iam protulit Ub. io.de fimpl. mod.lacuk, Ifaadca Auicen.Zmara appellatur. Jnedia bile procreat. Bills caufa Onmes bi- lls no natii rails Jpe— cies ex na- t nr (ill fiunt ji per race a excipias* 168 LIBER SECVMDVS Rede ergo bilis flaua , tanquam aliam fpccierum elementu a Gal. dici- tur •, cum ex hac diluta, auc fuperaffata omnes , (i aliquando cxcipiaj prafflnam feu porracca* qu$ porri colo.em induerex pram's alimcnns Sc olc- ri(3US non rar5 ori[Uf, vt teftatur Gal. comm, i. Ptagnoft. tex.jp. hac fcric: Ac verb gignimr in corpore,quemadmodura croc E HVMORIBV S, 169 c£am, & vitellinam, &raruginofam,in venniculo etiam generari volute Gal. maxime verb queries vcntnculus vna cum hepate pracalido funr tempera- menro. Qui graca defiderat, ha:c funt: Fiaua bites &vSn tppellat r. Palli- da uyf* Vitcllina'Afx/r<&iy Porracca apetcrafts itiugmofa US'ne Ifatidea hetT&htg Caerntea wttHai'ftis. Rubra ipvfy* Bills pre- fer nature etiam veztnciib generator . *De S ignis ‘Bills Dominant is'. COrporis color citrinu?eft,aut flauefcens, aut pallidas ,veluri oculo- rum Sc , ft pluriminn redundac, ex lib. 4. de fanir.tuen. c. 4. In quo etiam cafu lingua Sc oris fapor amarus eft , refte Gal. comm. f. in no. 6. Epidem. rex. 17. Vbi etiam redundat,caIorisadeftacrimonia,ex lib. 1. ad Gl.uiconcm. Corpus bilioforum gracile eft atone macilentum>cx lib.4. Sc lib.de plcnit.c. 11. Biliofi denique vcnas arteriafqj habent ampias, Sc reliquis forte omnibus ampliores'.ex lib.a. de temperam, cap-4- Hirfuti funt non folum in capite , fed vniuerfo corpore Capillitiuin illis nigrum, autfakem caftaneum colorem rcferens , ft mere biliofi funt ( quia fuligines in his ob intenfum calorem fupeua(Tantur,& nigrcfcut,hinc capillorum nigror): Nam aliquando ruflfi, aliquando rubri fed me bilis fero diluitur. Proccro font corpore . Quod amnet ad adiones principcs Sc animates* animi acie Sc acrimonia pollenr: Vnde ingeniofi,ex Gal. comm.in lib. de nat. horn. rex. 55?. vbi ait: Animi quidem acumen ac dexteritas a bdiofo humore prodibir. Ad motum Sc adiones prompti funt, agiles, impccuofi * ob curgeacem quafi Temper ca- Jidum fpnitum, Sc humorem. Vnde vigites funt, Sc non adeo fomnolen- ti , magnanimi, temerarij, Sc pericula non adeo, ac reiiqui homines, timen- ces : ignis Sc inceadioruminfomnia, cx lib.de infomnijs: delirijs,biliofifque motbis obnoxij. Quod atrinecad vitales adiones, vigorofte funt:fpiritum vitatem gene- rant copiofum , fubtilem Sc fplcndidum, ac veluti igneum-, ciimque caloris feruor in ijs vrgear, cclerq, bilis moms, ilacundi funr, Sc prompti ad adio- nes , ex cmp.3 5. Arr.panra .Pulflim habent vehementem. Quod ad nacurates adiones attincr, media: feiendic difficultatem haben r, ex hb.io.meth. med, c.f.Appetitu incenfo funt praditi,ob bilis acrimoniam Sc abfterforiam vim,picuitolos humorcs, qui appscitum irapediunr, abftcr- gencem. Veriim fi ad ventriculum bilis conftuxerir, anorexia, feu cibi fa- ftidio, Sc cardiogmo, fen morfu ftomachi laborant, ex lib. 1. de fymptdm. caufis. Dciedioncs habent biliolas, viinas reddunt fiauas, vel flauefccn- tes, Sc tenues vtplunmum. Sudor illis pundilis ,fpucum non rarofiaue- feens. Biliofis, vt dixh morbis obnoxij funt, vt phrenitidi, Sc ardenri febri, quarum caufa eft bilis, ex lib. i.Epid.comment, i.tex. 75. Similiter etiam-, in bilioiis puftutec biliofe per vniuerfum corpus emmpences vifuntur;ficii> ti eryiipelas, Sc temana febris, ex lib.4. Aphor.comm. Bilioforum notas non male Collegium Salemicanum his carminibus depinxit. - Eft humor cholera, qui competic impetuofis . Hoc genus eft hominum cupiens pracellere cundis; Hi leuicer ftudcnr, multum comedunt, citb crefcunc; lade Sc magnanimi funr, largi, fumma petenccs. 170 LIBER SECVKDVS Hirfutus, fallax, irafcens ,prodigus ,audax, Aftutus, gracilis, ficcus,croceique colons. S £ C T I 0 IV. De Humore M MElancholia, fiue fuccus ater Grata's /*i'heuv*. > vri dc pituita, 8c bilo dixim us, duplex eft: Vna alimencina s altera excrementitia. Ali- mendtia eft humor frigid us 8c ficcus > craftus, 8c nigricans, acer- bus, 8c parumper acidus , ex cra'fiore 8c terreftnore chyli parte ab ipfo he- patiscalore , 8c vi fanguinca procreatus, vr fohclitatem fanguini addac partes quafdam corporis enutriat, prarcipue ofta , cartilagincs , 8c membra- nas> ac lienem. Pater melancholiam efte frigidam 8c ficcauncum tcrrar,au- tumno, 8c declinanti attari feu virilt correfpondear 8c analoga fit, referente Gal.Iibello de humor.vbi de quatnor humoribus pcrinlTimd fic pronunciat: Sanguis enim, 8c acr, 8c verftu it calida 8c humida : quamquam alijs alitet de aere videatur. Odium autern ea , qua: flaua eft, 8c arftas > 8c ignis > func calida 8c ficca. Ea verb, qua: nigra eft. Sc terra , 8c autumnus funt, ficca &• frigida. Picuita aurem, 8c aqua > 8c hyems frigida funt 8c humida . Lib. 5. de locis afFed. c.7. 8c lib.z. de faculr. nat. c.p alijfque millc in Jocis,bilem atram frigidam 8c ficcam per exuperantiam , 8c compararione aliarum dua- rum qualitacum efte reftatur. A rift pc. in Problem.eandcm habet fenrentiam. Quod etiam quotidiana coramonftrar experientia, quories melancholias atfedibus mederi volumus: nam his femper remedia opponimus calida 8c humida. Galenus verb loco ci taro de faculratibus naturalib. rede inferc, humorem frigidum 8c ficcumadmitcendum, cum frigidum Sc ficcum detur temperamentum. Pater denique ex ipfo afpedu,melancholiam efte crafiam &Jnigram: craf- fam quidem, quod ex terreftriore 8c denfiore chyli parre fiat; nigram verb, quod ex parte crafla 8c terrea, e qua vi caloris aerca fubftantia vtplurimum cxtrada.ell eo fere modo, quo carnes vi caloris Solis ni- grefeunt, parre aerca vtplurimum extrada. Vnde ex fubftantia terrea 5 atq; aquea maxime fupcrfticibus , 8c femiafiacis, nigricans obfeuraqi caro cmcr- git. Confimilis color in liene, qui rnelancholico fanguine nutritur,'vifitur, ficerhumor melancholicus naturalis, non ater omninb, fed oleaceus, fine -coloris oles fic ,vt habctGal.Iib.de humorib. fic : Nigrat aurem bilis pio- pnus color eft oleaceus . Atque hie eft , quidicitui niger. Vulr enim natu- ralem melancholiam efte humorem obfeurum ad nigroiem veigentcm.j non quod omnino nigriectmam hie color bill atrx prater naturam,quam na- tural! magis congruir. Humor melancholicus acerb us & acidus eft, tcftc Gal.lib. f. de vfu parr. cap-4.quo in loco , licet de excrementitia naturah loqui videatur, hoc non-/ impedit,quin mtellexerit fuccurn melancholicum, quo lien nutritur ,his qiulicatibus efte praeditum. Nam humor hie excremcncitius naturalis, ah- mentuij nat 11 rami nob is prodic. Prscterea lienis fubftantia fragilis, eiufque-/ fapoi nobis fatis manifeftant, humorem, quo nutritur , efte" terreum , mi- »ime viicidum > & aliqukl accrkmans 8c aciditatis mixtim comprchendcrc*, Af slancho Ileus fan— *nis quid. Calida, & humid(Lj melancho- lia Oj)TjOtiH- tur. £olor olea- ceus ell me lunch At a frojjrws. DE HVMORIBVS. 171 licet hi fapores in cxcrementicia melancholia maximc cl uceaut. Lienis ni- gricantern eolorem > cmlquc acerbum faporem a melancholia prouenuo* oftcndic Gal.lib.de acra bile c.6. Ex d;dis liquet, hepar die eificicntem caufam humoris melancholic!, ve- luci aliorum hmriorum •, & ciufdem humous finem a natura inftitutum eo tendere, vt conliftcnciam fanguini foiidiorem fpftfiorcmuc > vna cum tera- perantia , tubuat, 6c vt rerteftriores, fbhdiorefque partes, vna cum lieno , enutriat. Pndatus humor fanguini vbique fpiflitudincm tribuir, vt melius h.rrcat, & folidiorcs partes nutiiar. Vnde a Gal.lib.de atra bile 0.3.111 principio, accr fanguis dicitur, 6c ab cxcrcmemitijs diftinguitur, quod languis conacfcar. atra bills ncquaquam. lilc humor, qui ad iiencm demandatur, 6c ab eodem licne auide proiicitur, fe habet tanquam in tritico furmr. Itaque lien calo- re atteriarum ci diffiifarum auxiliohanc fubftantiam ccrream , qus codio- nem pertectam in iccorc lubterfugil, vlrerion elaboratione trituiar, conco- quic, 6c quod in ea amicius eft , hbi copulat, in fuiquc fubftantiam conuer- tit j quod verb rcliquum eft , tanquam fuperhuum , 6c nutrition! ineptunv, ad ventnculum vtpiurimum dfumiic,vt fua acerbitate euto corruger,6c aciditatc pituitam abftergat,6c ambabus quahcatibus appemu exciter. Cor* tugatio enim acerbitate concihaia, appetitum prcuocat jcum fie iuCtio, qua? animalem appetitum praxrcdit, neccilari© hat j acidiras vim abftctgcn* di pituitam ventnculo haaentem habet ,ac infupcr fufcitandi conibpitanu, famcm, partes ventnculi fenfibhes pungendo. Pundio*cnim ab acidita- tc fada, quandam elhcit partis conugationcm. Nam pars omni couam, quod acidum eft 6c inutile, deturbat. Melanchohcis idto voracitas laini- liaris eft. Ahqua eiui'oem melancholic! humons porno in adulus fa:pe per haemonhoides cuacuatut. Nunc pai eft melancholia fpecies icccnfere. Diximus in principio, hu- tnorem melanchohcuin in vniuerfum diftnbui in alimentitium, 6c excre- menticium . De alunentitio fangume melancholico, nunc fufticiencer di* fputatum eft. Nam hie in veins 6c arcenjs, vna cum reliquis humonbus perpecuo contincrur, cefte Gal.iib.de atra bile c. f.lic: Quou igituc in veins 6c arterijs humorcs omaes viu cam fangume coatineaacur , 6c colons con- hftentia;que ipforum vanetas indicio eit 6cc. Excremcntitu melancholia-, duplex eft , vna naturaiis, altera putter naturam. De excrementitia natu- raii lam ctmmus, quam iarci vim , aut arnurcat oiei aftimilat Gal.iib. de acra bile c.b.alijfque iinile in locis. Vnde iunguims rare cm earn appeliat. Hanc veiuci atram bjlem pneter naturam , acidam, 6cacerb.ni/eifc ceftatur vdnjs in locis Gaiedus, vt hb.de acra bile c.i.ck t.q.Lib.f.de via parc.ac alibi. Ve- riun cap. 1.iiD.de atra bile, ait ,aliqUando atrum limnorem vomitu eiectum nuliain nabere fenlibilem additatem , 6c acerbicacem, aut aiiumvlium-. faporem; quod fequenti tertio capicc conhrmac, dam ab ana bilepimccr na- taram quiedam nigra exciemehca,vomitu 6c deiedionibus eicda hue acer- bitate aut acore diftinguic; hare cuim nigra humorcs nigros ,vcl dciedio- nes, vel edulu appeilari permucit: 6c hanc nigram rnatenam fanguinis fub- fidentiam,acqucadeonaturalem meiancholiam cxcremenntiam die ,aiL,- quam ab acra bile cum hoc difcrimine ieparat, quod atra bills moraax ht, terrain iennencec,6c cius aeicdione non melius ic nabeat a:gn \ cum tarnen ex h uncos nign , leu rci nigra; deiedione melius fc faabeanc aegri-, quod ex- pemis eft Gaienus . Et eiio non loium , durn tabs humor per ieoem aut vo- Afclancho lia cau'tx~' efficient O' funs * Melancho lia excre- duplex efi. \ Difcrimett inter atra bile & na- tural em.# melancho- lia#* ex ere metittAffi. mitum euacuaretur expertus fum, verum ctiam per vrinas in Pro fe fib re quo- dam Legum in Vniuerfitate Valentina apud Hifpanos iam a vigintiquin- 'que annis. Ac verb quoties atra bill's vera & prater naturam eft, 6c aceti in- ftar fe habet, fupra vel infra cuacuatur, lethale fignum eft, ex Hippocrates in Aphorifm. Libro ad hue fecundo de facul.nat..c.vlc.naturalcm melancholiam non_, atram bilem, fed arc um fuccum, vc mox dicemus, eiTe refert . lilo autem cap.poftquam vini recentis feruendfque florem bili comparauit, farcem ve- rb fubfidentem melancholia:, fiuenigro fucco,in h non eft , fed veritaiem fic fc habere inteiligendum . In fanguine generan- do , quidquid ac tetreum cx ciborum natura in nutrimen- ro fertur, nec commode a naturali calore alteratur, id lien ad fe trahit:quod verb affirm dicara) vftumque nutrimcnci eft (fucric fane hoc calidif- fimum in eo, ac dulciffimum, qualia fane turn mel, turn adeps) id dum fla- ua bills fadftum eft, per feliis vocaca vafa expurgatur • Eft hoc autem tenue? humidumque 6c fluidum , non quale, cum ad vltimum eft cxcodfum , fia- uum, igneum, 6c craffiira , vitellis ouomin fimiie : hoc namque iam praster naturam eft; alteram verb ,qaod ptius memcrauimus, eft feciindura nacu- ram. Pari modo 6c id nigri fucci, quod nondum illam velut ebullitioncm, fermcntationcmque terra: cfficic, eft naturale; quod autem in talem muta- nim eft vim ac fpeciem, id iam prater naturam eft, ceu quod ex vftioncs nonnaturaiis caforis acrimoniam afeiuerit, ac veluti cinisquidam fit red- ditum. Sic quodammodo fxx vfta a non vfta diftidet: Ilia namque adrao- dura calida eft, adeo, vc carnem vrat, liquet, ac corrumpat: altera, qua: nondum eft vfta , ad omnia medicos vti deprehendas, ad qua: terra figula- ri, alijsq;, quae fimul ficcandi, ac refrigerandi facultatem habent. Sane in amc bills fic vfta: fpeciem , 6c viteilina ilia fubinde vertitur, quoties igneo quoque calore ipfa percodta eft. Complete hoc fermone bibs vtriufquc naturalis generatipnem proponit Gal. 6c rurfus generationcm vtriafque bills prater naturam , 6c bilium pra- ter naturam a naturalibus diferepantiam . Quodigitur in fanguine fecu- lenturneft ,& fine nimia aftatione prod u&um, melancholia naturalis eft, cui lien, tanquam pracipua fedcs in corpore conftitutus eft . Cum autenu excrementum melancholicum, 6c amplius inutile animal jinlieneelabo- rari, ac matari non potmt, in ventriculum a natura per vas breue excretum eft. Si hie naturalis fuccus a calore prstcr naturam fuperaftetur ianu 172 LIBER SECVNDVS Bilis vitel Una cur it a die it nr Atra hi Us vehemn- tia. Aterfoc— CHS. DE HVMORIBVS. 173 rmitabit fpeciem, quia in acrem , niinifqj acidum fuccum aceto correfpon- dentem migrabic. Et hie humor, licet nomine apud Antiquos camerit, atra bilis magis proprie, propter acquifitum nigrorem dicitur, quam fuccus ater naturalis, qui non adco nigrefcit,nec ferocit. Non foium ex fucco melan- cholia) natural! admodum adufto, vtpote fuperaftato , atram bilem gene- iari vult Gal.fed pr.Tterea ex bile vitcliina fuperaftata •, ita vt duas hie con- ftituat atra: bilis, hue bilis nigra*, prater naturam fpecies. Vnam, qua: fit ex excrement© melanchohco naturali, alteram ex bile non naturali, fiue vitel- lina fuperaftata. Sued melancholici naturalis excrementitij vtilitatem Gal.expofuit lib. f. dc vfu patt.c.4,bis verbis: Quod veto nullam ventriculo afferat nox im, in- dicat ipfa qualitas: acerba enim eft ,atque acidabilis atra. Sc contrahere_> ipfum ac conftnngere, non, vc flaua, fubuertere nara eft. Conftat ergo, quod, fi quidem ha?c (id eft flaua) noxia efte memorabatur, propterea quod vetaret cibosdiutius in ventriculo concoqui, atram certe bilem non mo- do non Ixdere comperiemus, fed & adionem infuper ipfius, adiuua- re; Nam ventriculum intendit, ac contrahit in feipfum , cogitque cibos ad vnguem circumpledi, atque retinere, quoufque fuerint percodi. Hadenus illc, qui vfum excrement! melancholici in ventriculum effufi , vt ei primb profit, antequam per inteftina deturbetur ,diludde expofuit j 3c nos in fu- perioribus tetigimus. Melancholia fpecies, naturalem nimirum , 3c prxter n,aturam dare fan’s exponit Gal. lib. j.de locis affed.c.y.fic: Sic melancholicus humor fecun- dum fubftantix varietatem non obfeuras habet diflerencias: Nam alius eft veluti fax fanguinis, qui admodum fpiftus eft,fodbus vini hand abfimilis. Alius verb quam fuperior, efientix eft multb tenuioris ; atque vomentibus eum, Sc olfacientibus acidus Videturrqui etiam terrain radit, attollic, 3c fermentar,atque ampullas, quales feruentibus iufeulis fupernatare videmus, excitat. Sed is, quern ciaftx fa?d fimilem efte dixi, in terrain effufus non_. inducit fermentatione, nifi forte in ardenti febre ipfum maximopere fari contingatj neque vlla etiam acida qualitate participat: Quamobrem_, 3c ipfum;nominate confueui melancholicum fuccum,aut melancholi- cum.fanguinem; hie enim meo iudicio non rede adhuc atra bilis appella- li poteft. Sane haec Gal.verba ambigua fads videcur ad alia ciufdem Gal.verba lib. f .de vfu part.c.4.collara:Nam loco iam cir. d'e locis affed.nacuralem melan- choiiam nulla aciditate prardita efte affirmat ;loco verb de vfu part.cit-acer- bam , 8>c acidam efte contendit. Hanc apparentem contradidionem fic contempcrandam cenfeo. Loco illo de vfu par.vifus eft Gal.de mera excrementitia loqui: qua: fane acerbi- tatem quadain 3c additatem ,leues tamen refpedu atra: bilis, habere poteft: Vnde per vomitura aut feceftura excreta talem faporem acidu, aut acerbum fa:penumerb non prodit, 3c. forte additatem rarb in naturali ftatu perfiftens. Loco verb cit.de locis affedis, non de puro tantum excremento mclancho- lico loquutus eft, fed dc fanguine melanchohco, qui fane puro excremen- to dulcior eft, Quod autem dc melanchohco fanguine loquutus fuerit, pa- tct,dum aitqEt ipfum nominate confueui melancholicum fuccum, aut me- lancholicum fanguincm. Ex didis conftat,duas admittendas efte fpecies atra: bilis, fiue melancho- lia: prater naturam •, vnam, quas ex fuperaftato huraore melanchohco natu- Atra bills diu fpecies da eq;mate riales can- [*■ Natural is melancho- lia excre- titia vfus. N s.i nr airs melancho- lia in arde tibns [ebri- bus in atra hiiem mi-* grat, Dubium. Sclutio. Atrt bilis dtu facies 174 LIBER SECVND VS rail generator,-akeLain qua: ex bile vicellina |pcr medias fpecies ad ifatidcam tranfeundo (id eft per porraccam fork Sc xruginofam) fit. vltima,vt ex dieftis liquet, maligniflima eft, 6c ipfa bile mulcb acnor Sc vehementior * Vnde Hippocr.iib.4. Aphorifm.24.ait, dyfcnceriam mortiferam efic, quae x nigra bile, acida iciliccc 8c rodente fit. H,tc enim, quae ex bile nafcitlir, eo vehementior eft atra, quae ex melancholia naturali oritur, quo bilis natura- lis aCrior eft, 8c vchementior melancholia natural!. Anxios inuenio aliquos in conftitutionc ditferentiarum atra bilis, humoris melancholici excremcntiti) praetcrnaturam. Nam hb.definidon. Medic, quacuor humoris melancholici in vniuerfum fpecies ftatuuntur,his verbis: Primus eft elcmencarius. Deindequiex fuperaftata flauabilegi- gnitur,quern bituminofurn quoque nominamus,quod bituminis inftar fple- deat: Et qui ex tcrrificata, leu pimefa&a pituica: Et qui ex faeculento (an- guine confiftic. Libello denique dc hnmoribus fcquentia repen untunS unt aurem nigrae bilis differentia: quatuor. Vna enim eft ex fangui nis farce. Al- tera ex aftationc bilis. Tcrtia bituminofa dicitur, co quod Wear bituminis Inftar. Quartaautcm. Verum, quod attinet ad quartam illam fuperadditarri fpeciem lib. defini- :ion. med. ex pituita procucatara, earn ego abnuerc non auderem,cum mxra Gal. do&rinam lib.y.dc fimpl. med. facult. c. 7. feirrhofus tumor, a melan- cholia ex pituita craffa procrcata, fiat. Alibi edam pituitam reddi falfain-, 8c acrcm inoncc. Ergo in arram bilem conuerti potent ; adeoque optime in- ter fpecies humoris melancholici cnumcratur lib.cii.definit.med. Quod au- tem falfa pituica in atram bilem conuerti poftic, patet ex dodrina Gal- hb.de humonb. vbi inquit, neceffum effe mucari humores in fe muiceimficun elc- mcnca in fe vitimm. Et pauld poft in haec prorum pit vcirba : Teftimonia_» aurem haius opinionis funt tetreus fanguis & melancholicus, pituita falfa-)* quae proxime ad bilem ifatidcam acccdit,ficque in ipfam facile mutatur.Ec- ce quomodo ex pituita falfa bilem ifatideam generari inquit. Ex didlis verb liquet, ex ifacidea biicm atram nafei; 1111 mo verb parum abeft , quin ipfa ifa- tidea fit atra bilis, Denique,f?ue pituita falfa propter putrcfa&ioncm fiat, fiue propter com- mixrionc faldc fe roll rath, vci fere Gal. dofhina, fiue infuper ob commixcio- nem humoris bilioll cum pituica, vc addic Au'cenna ,ccrcum eft, falfurn ad amarum rclern •, ita vt modicum fiediferiminis ;nam quod amarurn eft,ma- gis alfatum 8c vftum cenfctur: ita vc falfurn plus humoris concinere videa- ;ur ,* tametfi fal terra quardam fit, aut vidcatur, vt refert Arift.qui hanc do- dtrinamamplcxus videturlib. i.de Animac. 10. his verbis: Saporum gene- ra colorcs ita imitantur, rc fimplices contranj fine dulcis 8c amarus. Quos fequanrur, ilium qindem pinguis, hunc laifus: Quibus imedeCti funt,acer, aulterus , acerbus, 8c acidus. Et lib.de fenfu 8c fenfili c. 4. inquit: Pinguis quidem fapor , fapons dulcis genus quocldam eft, faifus autem 8c amarus fere idem Hint. Hmc conftat,pituitam falfurn, quod in fapore ad amarum acccdat, Sc quod corrodac, facile in ifatidcam bilem , atquc adco atram bi- lem conuerti, bed locus citatushbride humoribus, vbi quatuor humoris melancholici fpecies vifus eft admitccrc Gal.cxaminandns eft . Primo atram bilem tx bi- le ftanageniram bicuminofam non vocat,vti fecit hb.illodc definition, me- dias . Nonnulli, vt hanc dinmant coatrouerfiam,clicunc', defimtiones me- dicas noiielk Gal. ;& bnem atram bitummofam, clfe bilem atram ex me- lancholia naturali genitam. Ex pit nit A ft I fa fit a- mi bills. Sills ifati- dea eft fere hi I is air a* j4rn/trurn ftlfo ficc'ms Sapor«w fpecies. DE HVMORIBVS. 175 Sed mco iudicio nihil conuouerfix,aut difficultatis continent loca i(ra_.; Quoniam Bituminis tria Cunt genera. Vnum ludaicum, quod purpura? mo- do fplendct , ponderofumquc ell , ac validura vibrat odorem : Si ergo fan- guis melancholicus fuperaffetur,hunc colorem fplendcnrem acquircre po- tent , telle Gal. lib.5. de {ymptom.cauf.c.i.vbi exprefse biciirninofam atram bilem ludaico bitumini nmilem efleaflerit: Si verb nigra bills excr#men- titia tantum fuperafletur, cumcrafla fit , fplendcbit co modo , quo nigrunu bitumen pingue quid referens, 3c fplendidurn . Parirer etiam bilis flaua fu- peraflata, 6c in ieruginofa»m aut ifatideam degenerans,eundem acquirer colorem. Datur denique tertium bituminis genus liquidum, in Sicilie quibufdam fontibus innatans, quo olei vice in Agragantino ad lucernas accenfas foue- das vtuntur. Si aurem humor biliofusincorporead inccndium paratus fu- perafletur, huius bituminis colorem forte referet: vei cum huius bituminis colorem non fatis perlpedlum habeamus, diccre fas enr, bilem aduftam,ni- gri bituminis fnpradidh fpeciem refcnc. Secundo inudliganda eft particula,quarta, in contextu cir. libelii dc hu- morib. Namtextus 1 lie truncatus eft ,• idcoque diuinandum, quenam fit quarra ilia humoris melancholici fpecies . Quidam aiunt»quartam fpeciem efle atram bilem ex fanguine ortam ,• quia Gal. idipfum fignificare vifus eft co nm z.in lib.Hipp.de vi£l. rai.in inorb. acut. tex.30. vbi ait:Ex fanguine quidem plus calefadto flaua bilis generatin'; ex code verb aftato 3c adufto, atque edam craifo , nigra. Verum fi hanc Gal.doclnnam paulb atrenre ani- maduercamus , folummodo inde venabimur cralliorem fanguinis par tern, que potiflimum naturalis melancholia, 3c pituita cenferi debet, in bilem_> atram conuerti, 3c fubnliorcm tenuioremque eius partem, qua: biliofa ii- mul 3c fanguinca eft , in bilem conuerti . Sed ex hac dodhina quarta an a: bilis fpecies ncutiquam colligi poceft, diftinbla a duabus nuper nominatisj quarum frequentem mentioncm palfimfacit Galen. 3c precipue lib. 3,do fymptom. card. cap. 1.vbi ait, ex fanguine feruentc, 3c immodice calefa- £to nigram bilem piocreari. Quiacnim fupramodum fanguis) coblm eft, vcl ponus aduftus,pars craftior,& veluci cineritia, fplendorem quendam obtinet, Frigida quidem dicitur ilia cineritia pars, fiue melancholia, quia tertea eft:caloris aurem parti ceps,quia fe habet inllat cineris 6c aceti. Qua- re, inquit Gal.ibidem, nigra bills non fit propter refiigeratum aut concrc- tum fanguinem , eo modo, quo thrombus. Textu etiam citat. de vidl.rat, in morb. acut. nihilahud vult Gal. quam ex fanguine fupra modum aftato fie- ri atram bilem.bilemque tlauam . Lib.i.Prorrhetic. atre bilisgencrationem luculenter his verbis proponit: Si generationcm humorura, turn aliorum_., turn atrre bilis in pnemoria tenuens, qi od eruginofi vomitus progreflu ad nigrum humoiem fiant, memc concipere difficile non eft ; nempe atram bi- lem ex flaua fupra modum aftata,3c craflb fanguine fieri nouifti. Flaua ve- rb bilis dim fupra modum alfatui: primura quidem in jxrugmofum migrat fuccum,deinde in nigftim. Supra modum autem aflatur propter febris ma- gnitudinem &c. Denique lib. 3. Aphor. comm.zi.eodem in fenfu hoc or- dinc loquitur: Nam 3c quartanas febres in hoc ipfo tempore fieri inquit, quia fcilicet ex atra bile onum habent, que duplicem habet generationcm) alteram quidem ex flaua bile fuperaflata , alteram verb ex fanguine craflo. Fiunt autem & erratic* febres in autumno, propter temperature inequa- litatcm 3 & Irenes rnagni ob atrx bilis fuperfliutatem 36c [aqua inter cittern. Ex [angui- ne ajjatofla ua ntgraqi hilts gene~ ratur. * ultra bills ! fatf* f- ; ud*. u4tra bills ex bile ,& crajfo fan- ' guine fit. 176 LIBER SECVNDVS Atra hilh ex [angui- ne craft ge nit a mitior eft ilia qua ex bile fit. exiienecontingit&c. Alibi etiam fcquemia habct: Et item eft proditura cle generatione huius humoris, quae duplex eft, rum ex /anguine craftiori* qui relpondet proportione in venis fubfidenti in dolio vini faeciilscrtum ctia flaua bile vchementer aftata . Haze igitur atra bills alioqui raalefica eft, ac derodit partes, in quibus abundc collegia eft: altera verb atra mitior quam h?c eft,fcd potiftimura,queries nondum traxerit in animali moram,aut cum aliquo calorc abundanri, aut prater naturam commerciura habuedr. Vide- tut Gal. lib.de arte med. voluifte atram bilcm intra fanitatis clauftra conti- neri. Verum ibi de fanguine aliquantum adufto in aerate confiftenria: loqui- tur -,quo tempore veluri collimatores rerum, acerrimo pollent ingenio fan- guinei. ; Ex his! omnibus patet, iuxtaGalcni decrera, duas!eftb ordinarias bilis atra: prater naturam fpecics, quibus addeie poftiimus ill am", qus ex picuita falfa fit. Dubijfthi- tio. Melancholia Cauffgna. Can fa ma • t erialis & eft dens na tur alls me hncholia . Locus. Liquet ex di£b‘s,qucnam lint caufa: efficientes Sc materialcs,tam humo- ris meiancholici naturalis,qua illius,qui protinus prater naturam eft. Caufa materials humoris melachoiici naturalis eft, pars chyli craf- hor.Caufa efficies,ca!or hcpatis, qui chylu coquendo,talem humorcm pro- ducit. Locus ahbils funt vena;,-lien verb locus aiibilis fimul &fexcremen- titij. Via:, per quas excrcmenntius expurgatur, funt ventriculus, Sc ha> morrhoidcs. Dixi locum aiibilis ex parte efte venas, quia neccffanb fan- guini commixta femper eft melancholia, vt eius ope folidiratem capiat, Sc vt per venas eadcm commode ad ofia, qua: ea nutriuntur ,transferatur. Tam aiibilis quam excrcmentkia, formam habet frigiditatem Sc ficcitatem, craffiticm , nigricantcm colorem , acerbitatem quandam , Sc acidiratcm ft non magnam Sc fenfibilem valde, faltem aliqualem. Finalis caufa fans fu- periiis expoffa eft . Ahbilis autem fanguini folidiratem tribuir, Sc folidic- res partes vtplurimiim nutrit. Dico, vtplurimiim , quia oftiiim nobis oftendit non totam fanguinis maftam, fed craftiorem ad oftiiim nutri- tioncm concurrere. Excremenmiae melancholia naturalis finis expofirus eft, iuuamen nimirum appemus, Sc codtionis in ventricuio, dum ad eurru a liene cftlmditur. Sic crgbanelancholia naturalis , tam aiibilis, quam cx- cremcntitia, facultate, loco, colore, fapore, Sc conliftcmia a reliquis.hu- moribus diftinguitur. Caufa: tam matenales, quam efficientes atra bilis prater naturam, Sc na- turahs forte, a Galcno varijs in locis enuraeranrur. Lib.de atra bile c.-p.ca- lidum. Sc ficcum temperamentum bilis atra prouetum accumulare dieir, vt in fanguine nigro cralloque, ex ijs, qui tali temperamento praditi funt, ex- trablo iuculenter apparec. Temponbus!denique calidis Sc ficcis, vt reflate. Sc ebsli ff am aeftari correfpondente, in regione calida panter Sc ficca, in lo- co calido Sc ficco , in ftudio nimio , id eft, in curis Sc follicitudinibus, irw morbis denique calidis Sc ficcis, vt caufonibus, alijfque quibufuis aridis ar- doribus ,vt in longa peftilentia ;eftace orta, magna atti humoris copia ac- cumulacur. Patccenim hie Gal. atra bilis caufas irtagis, quam arri fucci na- turalis caufasenumerate: Nam autumnus potiiis,quam airtas,tempera- mentum frigidum ficcum, ex cap. $ partis parua;, regio, coea ftatus, lo- Caufa for- malis. Caufa fin a Its. hiiis C.iufe, cuJilienis imbecillicas, vc habetur lib.de ana bile c.8.be fimilia, naturalcn: meiancholiam commodius procreant, quam tctnpeiainenta calida, be fic- ca , turn hominum, cum tempomrn > cum locomm, St iimilium, quae, fan- suinem paulatim adurendo, meiancholiamgenerant. Citato cap.materia- fern caufam an? bills proponit , lencem *cochleas, carncm taunnam , hii- cinamque , maxime verb fale conditas, be aiiquo tempore feruatas. Eodem lib.de ana bile cap. 6. eafdem caufas repent. Ad matcualem melancholia caufam reducunrur omnia calida Sc licca, frigida be licca, qua: cibi, aut po- tus ricu alTurnuntur: pratcipue enim cralfa Sc licca alimenta meiancholiam procreant, vebabet Gal.lib.i.de aliment.racult.c. 15. Lib. eciara 3. delods affed.cap.7. poftquam mclancholici humoris fpecics naturalem , Sc prater naturam enumenuic, caufas breuitcr lie enumerat; Prouenitautem huiuf- modi humor in quibufdam plurimus, vel a ceraperic ab initio comparator, velacibis,qu ciimm veinsconcoquuntur,in huiulmodi humorem tranf- mutari folenr . Pro cibis, melancholicos incelligit Galenus , pio tempera- mento , biiiofum, Sc melancholicura; Ad has enim duos caufas, efticicn- tem, be macei ialem , oranes alia: caufte reducuntur: ad tempeiamenrum_, enim melancholicum porillimam caufam, reducinw alia quseuis efficiens- quat cemperamentum mutac, Sc melancholicum humorem accumulando etficic y vt aurumnus, cceli ftatus frigidusbe liccus,«cftas criam, ternpera- menrum call'd um,qu?,fangumem aducendo, meiancholiam procreanc, & venc caufae funt. Hippoc.lib.de nar.hom.de autumno loquens a it: Autumno fanguis in-, homine fit paucillimus jnam liccus eft autumnus , Sc qui iam hominem re- frigerate incipiat. Porro ana bills autumno piurima eit, acqive piunmumL. viget. Cun pariter, vigilis, ninna: exercitanones, Sc caiicjiora tempera- menta j quia fanguinem veluti adurunt \ ficuci niftitia, ira, furores, Sc ftu- dia'varia, meiancholiam effidunr. In dedmante pariter xtare fuccus me- lancholicus aceruatur tefte Gai. I16.de humoribus, alijfque miilc in locis. Verum, prtecipua efficiens ana: bilis nonnaturaiis caufa ,eft allatio aliptum humomm ab imenfo caiore fada. Ideoque Gal.hb.de atra bile c. 3.attain-, bilem ab atro fanguine diftinguit, quod atra aens fit, Sc feiox, Sc quod non poftic conarefcere. Mclancholici vrplurimum raacilenti funt, Sc lied, iiuidi, fiue fufei (fu- feus enim color li aid us dicirur, clique meciias inter rubrum, Sc nigrum-.* tefte Gal.lib. carnefti habent denfam duraraque, exilcfc]-, venas. Piles enarn nigros,cx cap. 59. arris parute. Excrementa ohmi fere tempore nigra egcrunc, ex lib.4.aphor.a i. Vrina pariter crafta,be-obfeura, nigricans ,ex comment.i.Prouhctic. fed non rarb aquofa. Identia nigra, feu nigricans cutis color ex dfulione humons melancholic! ad cutem y li- cuti vitiligo nigra ,puftula: Iiuidi, varices, hem’s tumcres,cancer phantialis, ranquam melancholia affedus, melancholias tamiliares lunr, ex comm.i.lib,4. Aph. Hannorrhoidibus etiam, alijfque me!ancljolicisalfe- clibus obnoxijfunc>ex comm.jo.iib.j.Aphor. Expuido,be fcrcatusireques, ob imbecillitatem fupenoris oris ventriculijfepiliiinb illis concingunt, ex ■ comment, r.rn lib. Prorrheticor. tex. 12. Copiofo criamfiacu nieiancho-' lid vexancur, ob nariui calons imbecillitatem, excommentar. 3, in iibr. * funt da a . pracipua * rnelancho- ■ lia eaajk* . Atra bills i ab atro[an gains di- ■ jiinciw. JMdancho lufigtia, 178 LIBER SECVNDVS vicientur, Vigilias4 ob cerebri ftccitaicirij patiuntur,ex cap. i r. iam citato. Ob eandem rationcm infomnia ijs familiaiia, cx tex. f. lib.i. Pronheticon, Somnus illi« turbulentus eft •, imo hcucndisfommjs agitantur,ex lib.de inv fomnijs. Mctus >& inarftitia illis famlliares, quod mens ab atro fucco , Sc vapoie 5 non feeds 5 quam a tenebris pertui betur} ex lib. aliquando melancholia morbo, line fymptomate corripiuntur.j Sc mania- tici euadunt,cx lib.4. Aphor.2. Spiritus raritas, feu refpiratio rara, & taci- turnitasj dum argrotant, cos tenet, ex fe&.j.Iib. 3.Epidcm.hiftoria 1 t. Na- turalitcr etiam taciturni funt,& hcm:numconm)erciae(fugiunt-,inuidi funr, Sc cupidi, fraudulent!, vafri, praui, inimicitias, Sc odia dm obferuant, Sc nocendi occafionem folerti ftudio exfpc&ant. Cun&is diffidunt, fibi foil viuere intend unt. Quod ad vitaks a&iones attinct, pulfus illis paruus»&r tardus, qualis frigidis Sc fiedstemperaturis conuemt, ex cap.i r.hb.de plenit. Quoad adliones naturales,appetitu polkm eximio,ob humorem me- lancholicum copiofum in ventrem irruentem, qui ,eundem ventrem cor- rugado, appetitum excitat,vt in fupeiioribns a nobis expofttum eft. Ru&us cmittupt acidos : ftcis vacuitas, faliuje copia,& fngiditas, ex loco citato lib.de pknir. Appctitui canino , qui cx humcris aciciirate procedit,ex lib. 2. Aphor.2i.& lib.i.dc fymptom. caufis, obnoxij itidem funr. Expultncem facukatem pigram habentjVndc ratius,quam caereri homines>aluum-» exonerant: quod illis nocumemo eft ; cum cx tali farcum Sc vifcidi muci in ventriculo & inteftinis geniti retennone, praui , ktemefque vaporcs fur- fum irruenres , ventticu urn, feptum tranfuerfum ,cor, cerebriimque fe- riant, Sc non raro a debitis fun&ionibus auertant. Diximus viinas efle ni- gricantes , Sc quafi turbidas,ftepiftime tamcn clarbiiem„ luppiter, vrpote calidus 8c humid us’, fanguinem; ficuti for- te Venus,quae inter aerates iuucntutem veladolefcentiam habet, licet fri- gus 8c temperatam humiditatemcaufet, tefte Alchabitio. Luna vim ha- bet generandi pitimam; quia aft rum frigidum humidumque. Clarius for- te hoc oidine Plane ram natures dcfciibemus. Saturnus eft frigidus 8c fic- cus, mclancholicus, terreus,naturae human* inimicus 8cc. luppiter eft ca- lidus 8c humidus,aereus,fanguineus, naturae amicus, See. Mars eft immo- derate calidus 8c ficcus,igneus,cholencus, &c. Sol eft calidus 8c ficcus mo- derate, &c. Venus eft frigid a 8c humida temperate], phlegmatica ,t8cc. li- cet vertLad louis temperalnentum accedere videatur,-calida enim eft 8c hu- mida fecundum quofdam . Mecurius in omnibus qualitatibus communis cft,atque conuertibilisrNamJcum caiidis calidus, cu humidis humidus, 8cc, Alijtamcn ficcum 8c Melancholicum efte contend tint, vt inter alios tefta- tur Alftcdius. Luna eft ftigida 8c humida, quamuis moderate caletaciat; dnagis tamen hume&at quam calefacit. JPIanetartt teperdmtH ta . DE HVMORIBVS. 179 Dcniqne duodec/m Zodiaci figna fuis pcculianbus remperamentisgau- dent. Vnde in quatuor tripheitates diuifa quatuor anni tempeftates effor- manc, vti his carminibus expreflit Marcus Manilius. J Temporhus {quoque funt propria pollentia figna. Aiftasa Geminis,Autumnus Virgine furgit. Bruma Sagittifero, Vcr Pifcibus incipit c(Te • Cuma.Vercalidumdc humidum dicatur,*ftas calida &ficca, Aututnmif fngidus & ficcus. Hycms frigida & humida,Gemini, Cancer.dc Leo, aefta- ri pnepofica figna, calida funto: Virgo, Libra, Scorpius,figna frigida Sc fic- ca, Aucumnu etficienna: Sagittarius, Capriconuis, Aquarius , quia hyeroc efficiunt,frigida :Pifccs, Anes, Taurus, verconftituentia figna,calida>Sc &humida. Vis ergo gencrandi fangumem vernali tempeftatc vcmahbus fignis conccdi deber:quod de rcliquis ternpeftatum fignis,& humonbus pa- ruer pionuntiandum. Sed Mathcmatici exadiori diuifione pnefata duodecim figna in alias quatuor tnplicitates hoc ordme diftribuunt. Prima tripiicitas igncadiciturj quiaAticte, Leone,Sc Sagittario, qua: funt figna calida Sc licca.bilio- fa, amara , diuuna , mafeulina, & orienralia, conftituirur. Terream tripli- citatem conftiruunt Taurus, Virgo, Capricornus, quae funt figna frigida Sc ficca, melancholica, acid a, nod urn a, taeminina* Sc mer.< i.nalia. Aeream tiiplicitatem effiemne Gemini, Libra, .Aquarius fine Amphora, figna cali- da Sc humida,fanguinca,dulcia,diurna, mafcuhna,&: occidentalia. Aquea triplicitatcm cpnftituunc Cancer, Scorpius, Pifces,figna frigida,Sc humida, pituitofadnfipida, tieminma, nodurna, Sc feptentrionalia : Ex his conijcc- re licet varia figna ob varietatem temperamenti habere poteftatem gcncta- di varies humores. Dttodecim fignormru tepera/nt- ta. ' Sign or um ■ txatiior in i tnplicita,- • tes dtfin- 1 butt o, > Galenuscum Mathematicis diem naturalemin quatnor quarras fiu crefcic. Aftrologi certis horis ccrtum humorcm pradominari aiunt. San- guinem nirairum tribus horis ante Solis ortum, Sc tnbus horis poft or- tum Solis . Sex fubfequentibus horis pradommatur bilis: Alijs fex 1’ubfc- quentibus, tribus fcilicct ante occafum, N: tnbus poft occafum Solis nic- ianchoiia : Et fex tandem vlrimis, fed rnedijs nobtisj, pituitam . Vndc ver- ficuli: Nona nodis, donee fit tercia lucis : Eft doramus fanguis, fex in fe- qucntibus horis. Eft vigor in cholera donee fit nonadici; Poft niger hu- mor adeft donee fictertia nodis . Polleaphlegma vigecdonec fit nuna_. quiens, Multdadhuc minutius caufas generationis humorum expifeantur Ma- thematicijdum inquiunt,feptem hebdomads diebus feptem planetas prsfi- ci, ita vc prima horadiei defumentis fuam denommadoncm ab aliquo pla- neca, tails Pianeta pvacdommctur.In decurfu tamen reliquo eiufdcm clici fe- ptem plancwe fecuuu um naturalc ordmem fibi inuieem fuccedentcs praulo- quadra di- ei,quatuar anm tern- portbus cor rejpondet. * Hors, fw- gumis, CT attorn hn~ moruw. Trima ho~ ra dietpU ntt'a euude diem deno mtnans do minatur. 180 LIBER SECVNDVS tninantur* quilibet fua hora. Ord© autem naturalis Planetarum hoc verfi- culo coprehcnditur.Poft Sim Sum fequitur,vltima Luna fubeft. Vox, Sira, Saturnum,louem, 5c Martem fignificat,vox verb,Sum, Solem, Vencrcm,& A4ercurium: hos fcx Planetas feptimus fubfcquitur Luna. Secundum au- tem hunc naturalem fituma diligentioribus mathematicis obferuatum die- bus hebdomads feriatim nomina non funt indita. Primam tamen Sabba- ti horam Prifci Mathcmatici, & prscipue Babylonij Saturno concedebanr, fccundara horam loui, tertiam Marti, quartam Soli, quintain Vencri, fex- tam Mercurio, feptimam Luna?. Oftauam rurfus Saturno, nonam loui, 5c fic dcinccps donee peruentum fuerit ad horam 14. 5c vltimam . Hora autc vigefima quinta .i.i.fubfequentis diei cui Sol prsficitur,a Sole gubernatur; fccunda horaaVenere Solera immediate fubfequente:tertia hora a Mercu- rio : quarta a Luna, quinta a Saturno: fexra a louc : leptima a Martc: o£la- ua a Sole : nona a Vcnere: dccima a Mercurio: vndccimaa Luna; duode- cima &c vltima dici a Saturno; dedmatertia , qua? eft prima no6Hs,a loue ; decimaquarta a Marte: 5c fie de reliquis diebus hebdomads procedendum. Diei quidem Luns prima a Luna regitur: fccunda a Saturno: tertia a Iouc.&c.Prima pari ter hora diei Martis a Martc gubernatur: Pri- ma hora diei Mercurij a Mercurio : Prima hora diei louis a lone ; Prima diei Veneris a Venerc. Cum itaque ex di- ttos conftet,quem humorcmquifque Planeta pro- ducat, vnicuiquc confpicuura crir, quis humor quauis hora adau- gebitur. Hie ergo huius fecundi libri de humoribus finis e- fto„ 9 • L. 181 NELLANIGLACAN TIRCONALLIENSIS HIRER N I, PHYSIOLOGIA. LIBER TERTIVS, DE HVMANI CORPORIS PARTIBVS, Proximis Hominis EJementis. c 4 pvt P De Necessitate huiusdo tions Partis. BOftquam dc piimisjcommunibiifo; dementis,ignc, acre* aqua,& terra,libro prime, & de fecundis dementis fan- guine, pituita,& vtraque bile cx communibus,median- tibus quibufdam tranfmutarionibus,produdis, libio fe* cundo abunde difputaulmus, nunc par eft,vt hoc tertio lib. de partibus humani corporis ex humoribus imme- diate t oncretis, tanquam proximis hominis dementis* fed ulo again us. Tradatus hie communiter Anatomia nuncupatur ,ha. enim idem fonatlatine ac vtriufque,aut ftngulerum;aut per. 7$iaH autem idem eft ac fedio. Anatomia ergo, eh finguiorumiedio ,i. lenhbilis fedio feparatioue partium omnium corporis. Neceflitatem co gnitionis partium corporis innuit Hipp. lib.de offic. Med. vbicurationem : a firnilitudinC,&: diilimilitudine inftituetadam prquae particulis naturaliter infunt, & quae temere acci- : dunt, & qua: adionis funt caufae, diftinguere non poteft, quomodo credi- bile eft, vt ipfe affedum, ex quo pnmo teditur adio, inuenire poflit ? Lib. i. de locis affed. c. i. neceflitatem dignofeendi partes, vt appohte curen- tur> etiam oftendit: &c in meth. med. paftim contra Theffalicos,a parte cu- ratiuam indicanonemdefuraendam effe dilucide demonftrac. Nosideo hoc tertio libro partium naturam, fine temperiem, matcriamque, confor- mationem, numeuim, magnitudinem, connexionem * fitum, adioncm, & breuiter inueftigabimus. Pars, pamcuU,locus>msmbrum,fy nqnima fere font, Qui cnim partem ■Anatomla vnde deri- hatur. ■ 3l Anmoiri& neceffitrfs. 182 LIBER T E R T I V S Van* Par- tied a , lo- cus, funt fy nomma. Ai ehrum pr* organi- ea parte ac dpi tun a particula diftingui aiunt > latinam linguam ignorant, inquit Gal.lib.i. Meth.c.f. Pars dicicur locus Hippocrati, qui fciipfit hbiumjdc locis in ho- mine, ideft de parribus. GaI.iiD.de locis affeddsnd eft de parcibus morbo infeftatis, & libros de medicamencis fecundum locos»id eft , fecundum-, partes: Membrum cum parte confundunc aliquij fed Arift. membrum pto organica parte propric accipit: cm Gal. ipfe lib.tf.meth. confonus eft, aiens, oculum, partem,& membrum licite appellari, corneam verb tunicam par- tem , non membrum vocari. Amcen. tamen, tarn ftrailarem , quam difti- milarem,membrum vocat. Grxcis parsdicitur: pjtt7pe/jieufme piepUa, idem eft, ac din ido, pai t or *, p rs enun tavfta diuiftone obuenit. Pars ctiara,aut porno pupa.n9po(,(iopify autpioptov quibufeiam Grx- cis dicitur. In plurali partes definit Auic.fen.T.primi,do£lrina f.c.idiac ferie: Mebra autem funt corpora, qua: exprima humorum generantur commixtionoj quemadmodum humores funt corpora, qua: ex prima ciborum generan- tur comraixtione, ficut cibi funt ex pnma commixtione gcnerati elemen- torum, Verum hare verba partium gcnerationem Ibliim expiimunr j quare multi cum Fernelio partem ftccienniunt; Pars cnim eft corpus toti coha> rens,communique vita coniundtum, & ad illius fun&ionem vfumuc com- pararum.Ab hac definitionc Fernelius lib.i.fux Phyfiolog.c a.cxcludit hu- mores, fpiritus , callos , tophos,verrucas, tumorem prartcr naturam, pilos, vngues, adipera , medullam, oculi meciiam partem , oftis fragmentum_,; Nam hare omnia e numero verarum partium excludit, Sed minus redte, quam par clt •, nam pars oftis, quamdio ofti adhxrct, vera pars eft , tk vi- qit jalioquin torum os non viueret. Prxtereaoculi humores,cum ablio- nera vifiuam vna cam rcliquis partibus edanr, licet non cohxreant, partes funt, ftcuti& adeps. Gal.crgocompletius partem difenbit lib. r. method, c.f.hunc in modum: Quidquid enim torum complet; atque integrat, id to- nus , videlicet corporis quod complet, particula fme pars notninatur. Eft enim pars ex ijs, quae ad aliquid dicuncur. Quippc pars tonus, integnquvo pars dicitur . Hxcjdcfcnptio fie clarior euadet: Pars eft id , quod per fead totius integritatem concurrit. Particula enim, per le, excludit ea omnia, qua: per accidens, & impropric partes dicuncur. Lib.i. de vfu parr, cap.i. partes in plurali (ic deferibit Gal.Quare qu.ccunque corpora ncc vndequa- qt;c circumfctipcionem habent propriam, ncc vndcquaque comuncfca funt alijs h*cc particula: vocantur, cap.prxcedcnc i- bus verbis dare exponit Gal. Pant! defi mtio ex A uic. Definitio ex Feme I. dal. defini tio yrxfran tier eft* C AT V T JI. De numero 'Partium, H?pp.Iib.6.Epid.corpus diuidit in tf^ofxevtt,ept*ohrT&)(ivLC tvoppuy* 'ta id eft > concinenn'a> conicnta»cv unpcium & ciena*. Per cu&u- nencia folidas quafuis partes, fine ipermaticas, fine carnofas mtel- liqit: quomam partes folida: humores»Irquorefue omnes in fe continent & compienendunt. Per contenti,, humores ligniticat, qui a partibus loiidis contmeatur; aiioqm cmra extra corpus fine moia tiucrent j idix cmra iunt Corporis diutuo ex h. tpp* D E P A R T I B V S. 183 partes folidae, qua: humores non contineant, Per impetum facientia, fiuc impcllentia Sc incitanna , fpiritus quoquouerfum crranrcs, mobilefque ob fm tenuiratcm&calorem,fignificauk. Verum hate diuifio non folura* proprias, verum etiam improprias partes’, humorcs Sc fpiritus compledfitur, qui abipfo murin’ dicuntur, fed h.xc nurritio impropria eft, queraadmo- dum nutririoignis, qui potius augetur per iuxtapofitionem ,(vt loquuntur.) quam per incus fufceptioncm. Spirkus autem, licet contineantur in fuis reccpcaculis,corde,arcedjs,cerebro,neiuis ,hepatc,& venis, bene ta- men per irupeliencia, fine iscitantia, fiuc impetum facientia exponun- tur ab Hippocrace, vc fic ab humoribus diftinguantur ,eoruraquc natu- ra paulo melius expriraatur: vti nos in proprio lib.aperiemus. Alexander non mukd difpari modo,fed clariore tamen,corpus diui- cJic in rtped*Cw*>mti wivuetrafthhoc eft , folida, humida, Sc fpirituofa: Sic cnim cianorem, Sc minus amuiguam refticuit telatam Hippoc.diuifionerm.. A fpiritibus, qui aliquo raodo corporis partes cenfentur, cum fint plurimi vfus, facile diferepant flatus, quos fraudulentos fpiritus vocat Auicen.quo- tum faepe tarn vehemenres funt impetus, vtmaximos in naturali oecono- miatumultus excitenc. Sc videatur horum procellis ac fluedbus vniuer- fum corpus mifere iadVari; vt bene inter alios exponif Laurenuus, Secunda corporis in fuas partes diftributio tradicur a Gal.lib.art.med.c.p, vbi quatuor parti urn corporisdifterentias exponic. Prima differentia, fiuc genus, partes illas'coniprehendir, qua; principianuncupantur; cuiufmodi funt cerebrum , cor , Sc hepar ,ac teftes, Sccunda differentia, fiue ge- nus conduct paires illas, qua? a pn’ncipijs iam didhs originem trahunr, eif- dcmquefubminiftrant-, vti func fpinalis medulla,Sc ncrui,qui a cerebro ortum habent: arteri.x a corclc; vena? ab hepate :vafa deferentia femen a te- fliculis . Tertium genus partium continct illas partes, qua- nec aliarurn gu- bei nation! prarfunc, ficuti principia, neque ab alijs gubernantur, vt partes iam dieftar, cits a ptinciptjs regunturjfcd qua infitas habere a natura poren- lias , fiue facultates , a quibus reguntur: cuiufmodi funt ofTa, cartilagirrcs, copula fiuc ligamentum, membrana, adencs, id eft , glandula , Sc adeps. Qrartum genus eompleddtur partes illas, qua infitas habent facultates , vt fe gubernent ,ac miuper aliunde emanantes recipiunt*,qua ideo venis, arterijs ncruis egenr: cuiufmodi funt organa fenfuum & motuurn. Terria partium corporis diuifio pracedentc comrnodior,& a Gal. rrulds in locis infinuata, vt lib 6.dc vfu parr.c.7. eft ilia, qua partes comm uniter diuiduntur in partes nobilcs Sc principes, Sc paites ignobtles, aut non prin- / cipes, fed minoris nota. Satrs male pars princeps a quibufdam definitur ilia , qua abfolute ad totius viuentis conferuanonem neceflaria eft ; Nam pnimones in homine ita nccefiarij funt, vt-linc his ne breuifiimo quiderm. tempore, faltem fenfibili, homo viuere quest. Parker nec fine ventricu- lo, aut vefica aut inteftinis multum duraret. Multo ergo melius pars pnn- ccps definitur ilia,qua aliquam virtutem aut rem aliquam protinus neceffa- riam adjvniuerfurw corpus, a fe ,tanquam a faluran fonte, transfnndk. Tri- plex communker pars princeps ftatukur, cerebrum, cor, Sc hepar. Cere- brum cnim pars princeps Sc omnium nobiliflima cenfetur, quiafacultatem animalcrn vehiculo animal! fpirku, vniuerfo corpori-per nemos impertk: turn quia Palladis arx , Sc rarionis, ac iudicij commodiffimum clomici- lium effe iudicatur • Cor, licet non tarn diuinas edat a&iones, nobiliflima tamen pars eft j quia per artciias vitalcm facultatcm ? vehiculo vitali fpiri- Hiatus a fpiritibus difcrepaht Secundru* corporis di uifio. T ertia par Hump mu tie. Tartis prin cipis vera definitie, T riplex pars prtnr ceps. 184 LIBER TERTIVS tu, ad corporis partes tranfmictit, qua eas penitus tuetur,& conferuat • Nifi enira vitali calore a corde in vniuerfum corpus difperfo, partes quxuis veluti diuina quadam aura ,fouerenrur jillico infitus vnicuiqueparti caloc cxtingueretur; & coafequenter anirax commercio , qux fine natiuo calo- re in corpore no permanet, paries omnes priuarentur. Hepar inter nobiles partes tertium infiraumque locum obtinet*, quod quidem giadflimum , fua- uiftimumque ncbtar, mafsam fanguinariam,fua viirate conricit, & vniuer- fo corpon alendo libcraliter diftribuit,materiatnque fpiritui vitali gcneran- do fuppeditat. Gal. teftes inter partes non principes vniucrfi corporis,fed illas,qux prin- cipia dicuntur, recenfuit. Sunt enim tefticuli in quibus femen conficitur, quod per defercntia vafa ad locum idoneum, vt mrfus generatio fiat, tranf- raittitur. Ergo cum fine principiagenerationis, rede inter principia collo- canturaGaUib.de art. parua# fiue medicinaiic.p.Non tamen inde (cquitur eos inter principes partes indiuidui collocandos: nam licet quahtatem qua- dam vna cum quadam tenui aura ad corporis partes tranfmittant, qua aU- qualerobur partibus tribuere videntur •, non propterea'partibus nobilibus adferibi debent; ciim fine tefticnlis innumeri homines viuant, &c quidem fans commode. Quando Gal.piacuit teftes cordi nobiiitate prarferendosdib. i.de femme c.tf.fpecici rationem, qux vi teftium prxeipue piopagatur , ha- buic . Teftes infuper puram facultatem naturalem habent , quia gene- ratrix naturalis eft, vitalis verb fuperioris ordinis,ad indiuidui falcem con- feruationem. Reliqux omnes corporis partes refpedu nobilium ignobiies dicuntur: Ahx tamen alijs ignobiliores: omnes tamen refpedu nobilium mfimx con- ditionis',quia hx vniuerfo corpori nihil tribuunt; principes verb parcese contra, mediantibus nimirum nemis, venis , 6c artcri js, qux delatoria fer- uicute nobilibus;parcibus famulacum prxftanc: Sicuti alix nonnulix partes feruitute prxpararoria ,* vt ventrical us , vcnxque meferaicx alimema prx- parant, vt ex ijs in hepate fanguis procreetur, 8c ita de reliquis. Sine chy- lofi enim dm animal viuere poteft j fed fine fanguinis procreatione moiien- dum , vt lib.tJ.de Placit.Hippoc. 8c Plat, habet Galenus. Ergo ventneuius non eft pars nobilis, ficun nec pulrao, qui, vt cordi refiigenum det,pro- creatus eft, vt ex iib.cJ. dc vfu part.colligi poteft. Quarca partium huvnani corporis diuilio fit in fimilares»8c diffimilares: 8c hxc eft diftriburio Medico protinus neeeftana •, quonia fic fimilares o li- nes , tanquam fenfibilia corporis elements,leccnfencur, 8>c organic® rurfus ex his compofitx. rj Partes fimilares,vocabalo Spoiof/epH infigniuntur ab Arift. referente Gal. lib,6.de fanit.tuendac.z.dc . u.8 de Placit.Hipp.6c Plat.c.-j.in hoc, vt fercur, Anaxagoram fcquuto, qui fingularem appdlauit, quad diceret,confimilem partem . Vade Atift.iiO.r.ue mu.animal c.i. de fimi- lari italoquitunAnimaliii partes,aut mcompofit? funr,qug fcilicct m fimi- les libi partes diiiiduatur, vt caco in earnest 8c ob earn re fimilares appel- lantur. Eandem doctrinam habet lerie: Homio- meros verb, id eft 1 mi dans p ns eft > ficur ipliim dare indicat nomen , qux vndiquc in fimiles diuiclitur parciculas : veluti in ocuio vitreus humor, 8c cryftaliinus, &c tunicarurn propria cmufque fubftantia. Omnes enim mim- mx partes humons vitrei func fioi protinus fimiles in materia fecunda.Hac . adhuc dodvinam habet idem QaUib. 8. dc Piacit. Hrppoc. 6c Plat. c. a. vg. T eft effunt principia , fed no prin cipes par- tes. Duhio oc~ Cwritw, Tarte signs biles. partium di ut[io. Quartan pars fimi la ris. DE PARTIBVS. 185 ait*.Corporaitaquc,quxvna circumfcripcionc clauduntur,interdum fi- imlaria > eb quod omnes partes fibi mutub, turn toti fimiles habent: iruer- dum fimplicia, 6c prima nuncupantur. Simiiatcs cnim prima corpora ap- pcllat, Piaconem fequucus, qui eas mpariytvx yocauit,cbqubd pnoricatc falcem naturae compofitis parnbus fine puotes, & vcluti prima fenfibdia_. corporis elementa, in quae vltimo corpus humanum anatomica admini- ftratione refolui p®teft. Eafdcm partes fimplicia appellac j quia antiqui, 6c praecipue Anft imh* neti arvrSna fcif»>id eft, fimpliccs, 6c incorapofitas partcsvocant.Partem nniuarem,ob thetam vnitormitate,6c fimilirudinem, totalern mbftantiae materialis honaogeneam nominate (blent, id eft, con- fimilem in genere : Genus enim, fpecies, 6c dirFcrcntia a Medicis'coufun- cluntur. Hie ergo genus pro fpccie capitur. Qui a.fimilarem partem eande cum totp rationem habere contend unt«.fi de partis figura loquantur, longe falluntur -y quoniam ofiis fruftum non_. eandem cum ofie ford tur figuram» fed longe diueifam. Ergo fimilitudo ilia particul? partis cum toto fimilari, eft penes materia: fecundar fimilieu- diuem j quae vbique i n tali toto, fine parte fimilari fibi fimilis eft; 3c hac ratione partes partis firailaris,6c toti parti, 6c fibi fimiles funt. Sic enmu quaelibet pars carnis caro eft 6c dicitur: quaelibet autem pars venae toti ve- nae , 6c alijs compartibus ratione mateiiae confimilis eft ; pars tamen quali- fier vena. Pars fimilaris fubdiuiditur in prima corporis fenfibilia elementa: qua: funt os , cartilago, ligamentum, feu vinculum, feu copula odium , tendo, membrana, fibra , neruus, vena, artena , adeps, cutis, caro, fpinalis me- dulla ,pilus >vnguis, humor aqueus in oculo, humor chryftaliinus, 6c hu- mor vitreus : vc coiligiturex Gal.doftrina lib. dcmorb.diffcrent. cap. 3.6c lib.i.deel£menr.cap.6.Arift.lib.z.depart.animal. c.z. partes fimilares ra- tionc diuerfarum qualitatum, quibus ornantur, hac fene diuidit: r£vS''i* pjoio pjipcov laoplav ** 7t7( (aotf, t 6c fic- cas figillatim fic recenfec: Humidac, vel, omnino , vel quamdiu ;in con- ftitutionc naturae manent, fanguis , fanies, adeps ,feuum, medulla, geni« tura feu femen, lac , vbi haben folcr, caro , 6c qua: ijs proportione tefpon- dent. Non enim omnia'animalia partes has obtincnt,fcd funt, qua: ad proportioncm nonnuliarura ex ijs conftent. Sicca:, ac foiida inter fimi- larcs funt, os, fpina, neruus, vena. Hare particio per fe manifefta eft . Id autem, quod paid 6 poll Philofophus profert, rationi protinus reludtari t videtur, dum mquir, quafdam partes fimilares idem nomen cum toto re- J tinere; vt venae pars vena recle appcllatur. Quomodo, obfecro,ven;E fni- ftum venare&e nominabitur, fi ratio venx confiftat iavafe ob!ongo,6c fufficientcr produblo / Portiones, . quarundam fimilarium partium , vc 1 vifeerum , inquit, eandem cum toto appeliationem minime forciun- £ tur4, ciim vifceradiuerfam habeanc }n fc figuram. Pro vifeenbus force t cor, heparque incelligir priecipixe , qua:, vcluti cerebrum, partes fimilares * a Gal.nuncupantur lib. i.de nacural.facult.c.6. quia videlicet vnumquodq; j horum eandem fubftanciam habere videtur, licet ratione ftrublurae.orga- j mini fic. j Medici pattern firailarem in fanguineam atq; fpermacicam difpefc unt. r Ecfic aduobusiaoftra: generationis principijs, ferainc 6c fanguinc, hanc t Numerus partium fi milartum Occurri• tar Phi lo~ fopho. Partes biles ratio ne fubftan via propria firm tares funt. Parns ft— milans di~ uifio. i86 LIBER TERTIVS diuifioncm cruunt. Partes fanguinea dicuntur rubicunda pracipue>& carnofa, licet aliquafint partes carnofa, qua rubicundiim eolorem pra fe non referunt. Partes fpermatieacoloremalbicantifeminifimilem re- feruant ,• 6c pene fohda funt ac dura, vt os, cartilage, vinculum fine li- gamentum*tendo, membrana, fibra, vena, arteria, neruus,vngnis, cutis ex parte.Reliqua ferine omnes fanguinea funt, & carnols.Carnis autem clit- ferentias fuo loco diccnius. Nunc ad diflimilare parrem accedamus.Partes diflimilares vocat A rift, lib.i.dc hift.animal.c.i.\d ell, compofitas 6c difiimi- les partes . Vfustamcnin icholisiiViialuit, vt partis organic# nomine fre- quenter donCtur. Dicitur enim pars compofita, quia ex fimilanbus coa- lefcit, 6c nihilaliud eft prater* quafdam fimilarcs fimul in vnum coalc- fcentes.Dicimr pais difiimilis,fiuedi dimil.iris,quia ex parcibus diherfa ra- tionis.i.diuerfis partibus fimilaiibusconcinnatur. Dicitur eriam pars fe- cundana, quiaexprimis partibus, fimilanbus nimirunncoagmentatur. Di- cirut organica,non quod parti fimiiati organi ratio deneganda fit,fed quia pars dilliitiilaris magis preprie organi rationcm induit, Sc nobiliores, lu- blimiorefque, quam fimilaris pars, abliones edit. Licet autem partes dif- fimilares nihil fiat prater quafdam fimilarcs fimul adiunilas,ex quibus rei <5te connexis exurgic debita conformatio , magnitude, numerus, 6c fitus (de quibus in Pathologia) rationcm organi conftitucntcs, multo tametu perfection modo agere videntur, quam fimilarcs , 6c pracipuc , quam ilia qua non funt organica*. Organum tamen difiimiianbus fimul 6c qmbuf- dam finnlaribus commune 6it. Na n organum ex Gal.iib. i.meth. c.6. elf animalis pars, qua perfebtam adtionem edere potell : veluti oculus vifio- nern , 6c lingua loqueiam, 6c crura inonem. Ad eundem mod uni 6c arte- ria, 6c vena, 6c neruus,tum inlhumenca, turn partes animaiis iunt. Orga- nura enim 6c mllrumentum coineidunt, quare organum imerpretes loco cir. vertunt,mllrumentum. Commode dixi, rationcm organi, quibufdam fimilaribus congrucrc; vc ijs partibus, qua certain quandam riguram ad peculiare officium perficren- clum, expo'dulaat: cuiufmodi funt neruus, vena, 6c arteria , qua quidera_, non fold ruturalibus facultatibus, quibufuis partibus comunibus, imbuta funt,fed mfuper aha exerccnc mnnia,fibi folis pecuhana. Neruus .n. vntu- tem fentiendi 6c mouendi a cerebroin vniuerlum corpus deuchic: arteria yitahs virtutis ad vnmerfas corporis partes fola ell dciatnx. Vena fangui- nis in vmuerfas partes vedhix, acque dillributtix efie eenfetur. Non foium ergo amah unt, retincr.t, concoquunt, nurriuntur, 6c expel iunt, ficuti ea- rn , verum etiam pcculari quod am officio funguntur, vc aiijs eciam corpo- rispambus profint. Organum ecemm,fiue inllrumentiim,elt parsiqua aiiquam peculiarem, camque periectam aClionem corpon vtilem edit. Compofita partes dicuntur,qua apta funt fccari in panes diiiimiics,non in limiies: vc manusnon in plures man us fecatur, auc facies in plures fa- cies, fed hi plures partes diuerfas: Quapropter eas diflimilaies nomme- mus, vt loquitur Arillorel.lib, i. de hilt.animal, c.i. qai partem duiimila- rem ellc ait,qua in partes diflimiles fecari potell:1m b organum fecund am eius doilrinam lib. i. part, animal, c.i.cum dilfiimlan comcidit: quamob- rem,inquic,partes organica,quas officiaies 6c inftrumentanas licet appeiia- re, ex ombus, neruis, came, catenfque eiufmodi conilant > non ilia ex ijs. Hint patec Anil, organum cum dilUinilan parte comundcie, ncc imnun- Diffimila- r is (T com- poft'a idem fignificarn. Or&inu?Hj quid. D E PARTI B V S. 187 tog Nam’partes fimilares, vcna,arreria, ncruus,qu:ea Gal. inftrumenta./ nuncupantur ,|in rei veritate diftimilares funt, Pars verb compofita in qua- tuor ordinesdilfecatur a Gal. lib. de different, morb. C.4.&: alibi. Oiganum flue inftrumeirum primi ordinis eft illud,quod ex folis fimilanbus purtibus coagmentatur.-cuiuimodi funt mufculus, vena,arteiia, vcluti neruus, qui tunica exteriori, 6c interiori veluti medulla coalefcit. Inter inftrmnenta fe- cundi ordinis connumeratur qui ex pnrais iam didis inftrumen- tis,alijfqueparribus refultat. Tcrtium inftrumenti)genus eftadhuema- gis compofitum: vt pes , qui plunbus conftat digitis , tarfo infuper, pedio. Sec. Quartum inftrumenti genus tertio eft magis compofitum: cuiufmodi eft crus, ex pede imo , fura, 6c reliquis pambus confticutum. W* ru~ Pex * C A T V T III. In quo oh ices contradid a foluuntur. OBijciunc aliqui, vt Conciliator diffcrent.34. Fernel us lib. 2. fua: Phy- fiolog. c.2„ Fracaftor, 6c alij, pilos 6c vngues a partium cenfu exclu- dendos, quod ex recremenns, 6c non veris hurnoribus genercn- tur; vccoUigiturexGai. lib.art.med.cw <7. vbi becbabec: Capillorum au- tem, atque vnguium,neque regimen vIJum eft,fed generatio tantummodo. Galenus bis verbis oftendit, vngiies pilos nacuralibus facultanbus non regi, ncc confequenter nurriri. Veras enim corporis partes antca diftinxic in quatuor differentia*, de quibus in fequentibus , a quibus pilos 6c vngues fecreuic. Lib. autem 2. de anatom.adminiftrat. cap. vlt. base ,habet Gale- nus ; Veium in vngues h.xc non difpenfantur, eb quod pilorum more a ra- dice cxeuntes augciatur. Hoc enim fermone vifus eft Gal. vitam, quam_# eodem cap.vnguibus conceftit, ijfdem adirnere - Vanjs autem in locis pi- los ex fuJiginibus nafei apertedocec, 6c praxipue lib. i.dc temperament, c.y. vbi h.xc habet: Sin vciun fuligmofus, craftufque \6c terreus vapor lit, fubinde contingit, vt in anguftis fpiramenrisimpa&us necfacile rurtus in- tro redeat, nec vacuari paint; hunc igitur alius rurfuin e profundo fubiens fenr, prorfumque impellit,tum hunc rurfusalter,atque ilium alius:ac multos milu eiufmodi vapores fuliginofos alium fuper almm impabtos te- pore compiicari, coniungique ,.intelligc, ac vnum eiufmodi efficere cor- pus, quale eft ea ,quae fons ccrnitur iuligo: nifi quod hie, quantum fpiffa- ciim eft, tantum eciam per tranfitus anguftiam ftipatum, in anguftam pror- fus redaeftum eft formam. Quod verb nomine fuliginis, ex qua pili enafeuntur ,excrementum in— telligat Gal.liquido conftat ex code cap.hoc erdine: Puen enim admodum parui nudi funt pilis, quod vtique nec meatus ad hue vilus illis in cure eft, ncc fuliginofura excremcntum . Incipientes autem pubefeere, paruos 6c imbeciiles exerunt: ac qui iam florenc, vaientiorcs, multos 6c mag nos , & nigros habent, quod 6c frequences iam meatus ijs fach lint, 6>c fuligmofis excrementis pea: liccitate 6c calore abundent .jPiane hie, alijfque innume- ris in locis, fuliginem recrementum ficcum 5c aduftum vocat Gal. Multi ctiam vin doCti vngues ex craliis recremenns neiuorum, tendinum, iiga- nienrorum,jrcenarum,venarumque dieitorum ecnerari contend mac. Gum * l€ ll9‘ . 1 fteratl0m Cur puert nuper nati pUis caret. Vnguiu n generatio 188 LIBER TERTIVS ifi.?ie.Hrii- niojdam. ergo cx fuperflua & reie&anea materia, tam vngues quam pili nafcantur, liquidum eft cos vita carere ,& propria accretione non augeri,nec proprie nutriri per (inmflafccptionem.fed per iuxrapofitionem, feu per additione nous fubftantis radicibus vtiorumquc. Proinde quod in pilo radix nu* per crat, rarfus in codem fit medium, &;randem fit extremum eiuftiem pi- li; cum tamcn in vera nutridone & acciccione resaliter fuccedat: Naim, partes , quae prsexiftebant ab initio, qusque vita fruebantur,vndcquaque nutriuntur , alimento omnibus partibus ftgiliatim communicate. Sed ad locum Gal. lib.art. parus facilis eft refponfio, piles & vngues n5 habere ex fe fuffidens regimen, nifi eorum radicibus alimentum appona- tut , vi facultatis cxpultticis aliarum pattium: Amt enim partes, qus ex- tra corpus fere funt,esque imbelles,ob maximam higiduarem 3c ficcitate, qusdus qualitates illis forte multo inrenfius, quam oftibus competere vi- dentur. Quare cum imbecilles ex fe habeant naturales virtutes , necefta- rib quad Temper generantur. Vnde Gal.ait,ipfos£enerari & magis gene- ral,quam regi. Verum generatio ilia pccuharis nutritio qusdam eihquam- diu pili integri permanent: dum verb defunt > de nouo generantur, quam- uis femper gencrentur tarn pili quam vngues ,tefte Gal. lib. i. de vfu part, cap.n. Ad id verb quod dicebatur, vngues 3c piles fieri cx recrementis, refpon- dco , id negando. Nam fiunt ex materia quadam vifeida muhiimque co- da, quemadmodum 3c ali? multe parrels; vt apparet ex continuitatc & op- tima vnione eomndem vnguium , atque pilorum. Dicitur autem pilus cx fuliginc nafd,quia materia pili eft probe coda,& veluti adufta in modum vers fuliginis; licet mcra fuligo cinetitia materia longc diftet a materia pi- lorum, qus humoris rationem habet. Vnde fsmins, tametfi viris frigidio- res, produdiorem, denfioremque crinem emittunt, quam Viri; cum ta- men cotrarium acciderc deberet, ft ex fuligine pilus nafeeretut : nam viri, vtpotc calidiores fsminis, plus fuliginis, quam ills procreant. DcmuiTu ofla partes ab omnibus cenfentur,terrea tamenfunt & ab intenfo calorc produda. Cur non ergo fimiliter pili & vngues ? Ad id quod dicebatur, vngues non proprie nutriri, fed radicibus appo- ni alimentum. Refpondco proinde non deftitui vera nutritione; ajioquiru, dentes qui veluti a radicc nafeuntur, & crcfcunt, &c per hanc fuum fufei- piunt alimentum, vers partes non eftent. Ad id verb quod aftcrebant, pilos ,nec vngues proprie crefccre in trina dimenfionem, Refpondco hoc falfum efte . Nam licet pili non (int valdc craft!, non proinde ijs accretio deneganda eft; alioquin fibrs qus natura- liter exiles funt, non eftent panes»ficuri nec membrans, lats funt, 8c nufquam profunds. Pili ergo Sc vngues decurfu statum fufficienrer fe- cundura trinam dimenfionem crcfcunt: nec crefcunt proprie in cadaucri- bus 3 vt quibufdam placuit, fed quibufdam crefccre videntur, quia macc- rata 3c abfumpra came & adipc, partium fubcutanearum, qus tumorenu 8c eleuationcm in habitu corporis, pariebant, cutis vmuerfa valdc depri- rrsirur fic occults, ac ims pilorum partes deteguntut: ac confequcnrcr pili paulb longiores apparent,-detcfta nirairum radicc, vt bene monct Ale- xander Probl.qusft. 40. Obijciunt fecund b ratione,pilos 3c vngues cftc corpora homogenea: at- que adco anima no informavbnec viuere? quia anima eft a&us primus cor- poris organici, Solutio, Pili & vn gues ojfibus frigidiores ficciorefa; funt. Pili & vn- gues fem- per genera tur, Solutio, Solutio, Solutio. z Obiettio. DE PARTIBVS. i%9 Rcfpondeo conlequentiara efte abfurdam \ quia os, cartilage, membra- ne Sec. funt corpora homogenea, anima tamen xque ac rcliqux partes in- formants • Concludendum ergo cum D. Thoma in 4. fentent.diftinbho- ne 44. quxft. 1 .'attic. 1. quxftiuncula 3. Scoto in 4. diftin&.j.quxft.vnica ariic.7. D. Boimicntura in 4. diftinbHo. 44. quxft. 2. Durando codem di- ftinbhquaeft. 1. D. Augu ft mo Iib.6.M ufic.c. 3 .Veiga comm.in c, Sc re&a ab intrinfecis facultaribus, co£lrice,arcrad:rice, expulti ice See. Bftque infuper fubllantia corporis pu- rifiirna, fiquafit alia: generatur cnirainijs,qui bene nutriuntur,vt ha- bet Gal.Ub.i i.dc fimpl.medic.facul. Vnde lib.de Dynamidijs j capit.dc ca- tharclicis, non male pr*cipitur, pinguedinc abundantes non e(Te minis purgandos , Pinguedo tandem 5 quia a natura regitur, non pucrefctt,vt grumus. Pr*terea falfum fupponit Fcrncl.adipema frigore fieri: falfumque rur- fus, adipem nihil aliud efie pr*ter iangumem concretum ab eodem fngo- re . Ait enim, ipfum fola concrctione fanguinis fieri i camem verb, Hai- ti reliquas partes corporis, non ex fanguinis concrctione, fed ex fanguine conucrfo fieri. Falfa, inquam , h*c dodhiua eft quia grutnus ell vcie fanguis conctetus Sc coaguiatus, named: extrauafatus fanguis , qui arn- plu'is vi pecnliari confemacrice venarum non regitur, nec a calore natiuo partium, in quas decubuit. At verb adeps non ita cx fanguine concrefcic, fed a calore natiuo partium, quibus haeret, regitur concoquicurque: Vnde albicans color eiaccefiic, non verb eolorem fanguinis amplius retinet. Melius ergo Fernelius cum Arid: dixilFet, adipem die fjuguinem coblum, quam vi frigoris concretum, Melmfque cum Gal.hb.j.de fimplic. medic, facul.c.q.fanguinem in adipem conuerti, tanquam in rem fp.ae diftin- dlam, ficuti alias partes. Gal. verba fic habent: Nec enim quicquam ex fpecie in fpeciem mutari quear,citra excalfablionem ,refngcrationem_,> hume&anonem , Sc reliccationem. Dico autem ex fpecie in fpeciem, ve- lut cum cx pane, Sc ptifana, lente, fanguis, pituira, bills turn flaua, runu» atra: atque ex his iterum adeps, os, neruus, caro, vena, arteria, atque-* adeo exterarum animantis partium vnaqu.icque gigmtur. At fi fccandp nos quippiam, veluti vitrum Sc enfis \ aut contundendo, vt lapis Sc plum- ' bum *, aut fegregatacoar&ando, vt vinculum, quadamtenus partes alte- ret, eahaud pharmaca fuerint;quippe cum eiulmodi alteratioHum null* rcrum omnium ex propria rccedant natura. Etcnim fine minunra panem frangas, concidafque, fine rninutim concifumcoliigas in vnum,non ta- men propnam ideo formam exuctrneq; caro ex pane net percb tulioncm, neque os,exempli gratia, per coaretationcm . Vcram dam in ventre, venifqueconcoquitur,in fanguiasm,piruita nqae abitj atque inde‘ex iftis in os,carnem,&: alias corporis partes, tota fua fubrlantia akcratur, ve- teremq*, naturam exuit, in aliam ttanfiens fpeciem. Ecce licuti Gal.clare docet adipem non efie fanguinem cocretum, dum ait, fangumem tranfmutari in res fpecie dillindlas, vt adipem, carnem-. See. nullatenus permanente fanguinis natura •, pars enim form* prxeeden- tis in genito non remanct,docence Galdib.z.de facui.nac.c.a. vbi h*c ha- bet . Natura nullius mated* vetcrcm formam leruat. Quippe ita fanguis . efietcunCl£animahspanicuI*,is fcilket,qui a matte conduit ad mans femen, vna,vnmfqueform*materia,cer<£ vice artifici fubiecta. Nulla “ Verb am mails partium pro ea ratione ex hac rubra, humidaue efticitur; li- quidem os, cartilage, arteria, vena, neruus, adeps, glandula, membra- na, medulla,exanguia quidemlunt, ex fanguine ramen facta .Ergo adeps a fanguine fpecie clfilingliitur , 6c pci verain codlioncm fanguis in adi- pem conuertitur /cum eouemaucuo rangu.s in adipem, ac in"alias partes . . a (pern Jpe a ttam con— nemtur. Fetus for- ma cot YU~ fti tngent~ to permane reyrmutf. D E PARTIB'VS. 191 conueitatur. Ergo adeps non eft fanguis concrecus: nam rem cfte con- cretam, aut in minutas, tenucfque partes diuifani,{aut rarefadam , nory eft rem mutate fpeciem , aut propriam naturam; quod optime indicauit ',Gal. aiens , panem minutim fradum, aut fecundum omnesminutas par- tes in vnum totunicoadum*non exuere formara panis,nec mutare Ipe- ciem . Ergo adipis natura , necgeneratioconfiftec in concretionc fadaa frigore, vti placuit Ferndio, Nam adeps liquida5adcps eft, ac concrc- ta. Fit enim ex fanguine e ventilis tranfludante,& tons inftar difperfo fu- pra tunicas aut partes nerueas, rurfufque concodo & trafmutato. Sed proFernclio inftabit aliquis, Galcnura manifefte docuiftc adipem a frigore concrefecre. Nam lib.b.de anatomic. adminiftrat.cap.6.ait , pin- guedinem a calore liquefcere,a frigiditate confcrunri. Vnde in tier- uolls partibus femper con fifties ijs,qui ociofam viram agunt, abundat. Paulo ante refpondi,adipem Sc pinguedincm a rcrtiifto calore membra- narum, nemo rum, aliarumque parlium fpermaticarum,tamquam ab ani- nis inftrumento concrefcere jatque adeo nomine Irigidi intclligendum.. efte calorem moderatum in feriptis Galen, vt fibi Sc veritati concors vi- dcatur. Crediderim prneterea Gal, ex fua fententia nunquam afteruifle adipem a ftigidiflimo fieri, vti loquitur, fed potius ex quoiundam antiquorum fen- temia; vt colligitur ex lib.fecundo de fimplic.med.facult.c. 20. vbi Galen, nonnullorum conrrouerfias mouet. Quidam enim oleum frigid u m cffe_> purabant, quod concrefceret,&; vifcidum cfTet. Alij e contia calidum,quia vifeidum . Hac aurem comrouerfia oitum ducit ex varijs opinionibus Penpareticorum, Sc Stoicdrum, quorum h aerem frigidum penebant, ilii calidum . Ciim verb pinguedo ad olei naturam acccdat, earn calidam el- fe quidam rebantur,- quia , inquiunt, in fanis generatur. Sed quod in fa- nis generatur,a cabda validaque natura fit, ex Phvlofophorum opinions . Ali j ex aduerfo contendebanr, pinguedinem in frigidis naturis nafci. Vri- de in fkmims , quam in vins, & in ijs, qui ociofam vitam tranfigtint quam in exerotaris pinguedo cbpiofiusgignitur. In frigidioribus pariter rcgio- nibus pinguefeunt homines, in calidroribus gracilefcunt. Prscterea ani- malia natura calrda graciliora funt, vt canes , leones, pardales . Air] verb cxiftimabant, adrpem in ali memo bene a natura confedo exurgere, licet cius pars in jpfis cibis prarfuerit, A calore rurfus noftronatiuo conlumi- tur, veluti a riamma oleii: vbi verb calor natiuus infirmior fadus eft, adeps nonabfumirur, fed coacernatur. Tandem de oleo ardhuc certantes, ip- fum efie frigidum putabant,qubd eo madefad# apes, mufcjc, vefpar, for- micaeque, frigida quidem animalia, intereant. Vcrum licet olei naturam dido libro fans foiemniter perferutatus fuerit Gal. controuerfiam ,de pin— guedine fub iudicis arbitno indecifam reliquit. Conftat ergo,ipfum ex antiquorum quorundam opimone dixille adipem a fngido aut frigidiftimo concrefcere. Obijcit qumtb Fernelius,adipem in alimenti penuria, fiue inedia cederc in partium alimenrum. Ergo nequit habere rationem partis. Relpondeo negandoante^edens; Falfum enim eft, adipem tunc in alir memum conuerti, fed fundi tut potiiis & colliquatur, quam in nutrimen- tum conuertitur,quemadmodum & ipfacaro,-vt videre eft in febribus col- liquantibus > & febribus hcdicis, in quibus humiditas adipofa, &: humi- ditas carnea funditur, abfunneurque? teftc GaUib.y.meth. med, c.6.in quo Jnjlantia* Sola tie, Galen.ex propria me te nunqna njferuit adi pemdfrigo re fieri. yObiellld, Solatia* 102 LIBER .TERTIVS &mfinccap.f,quatuoi ficcitates quatuor humiditatibusoppofitas expo-* nit. Prarterea , fi tempore inedi# adeps in pariium alimeotum cederet, pa- ritec & caro : eadem enim eft proportion natn fi humido folida nucriantur, humidum carneum aeque prodcrit,ac humidum adipofum . Vnde loco iam citato rertiam humiditatem adipofam Sc carneam vocat Gal. Non negan- dum tamen, tempore mediae faciliiis adipem quam carnCm a caloie digeri, vc ex his Gal. verbis c.4. lib.i.de temperament, colligi poteft : Quicquicl in fanguine pingue, leue Sc tenue eft , id in calidioribus corporibus alimentu quoddam calidofit, infrigklioribus feruatur: cumquc id venae extra fe_; tranfmiferinc,vbi in fngidas parncuias incidic,quod genus-membranae silt* circum easconcrefcif.inparnbus verb natura calidioiibus, cuiufmodi carnofte funt,a calore ipfo abfumitur, ac digetitur , nifi ficubi frigiditati tc- peramenci , etiam vita indulgentior accedens, ipfis carnofis partibus adipis aliquid allinac. Hinc patet, adipem efie commodiiis calons natiui nutri- menmm, quam carnem j quia adeps eft pars pingms ad oleofam natuiam, 6c humidum radicale accedens:Vnde ciim oleofa parte fanguinis nutriatur calor natiuus, cumque adeps fabtus fit cx tali oleofa fubftancia, erit multb commodiiis eius nutrimencum, quam caro . Obijcit tandem fexcb Fernelius: Adeps nullam habet propriam circum- fedptionem aut figuram, cum ramen omnes verae partes,fine fimilares,fiue organic#, circumfctibantur aliqua decerminata figura. Ergo adeps non eft vera pars. Refpondco concedcndo adipem nullam ex fe requirere figuram-, adcoqj ncc propriam habci£; nego taraen proindc adipem non efie partem. Prae- terca, quandoinquit» quamlibet partem, tam fimpheem , quam compofi- cam,propriam habere circumfctipcionem, aut figuram, cius negligentiam protinus admiror. Nam communis & euidens dobhina in fcholis a Gal. relibla eft, partes fimilares, quacenus fimplices funt, nihil aliud a natura_» obtinuiffe, praeter temperiem quatuor qualicatum primarum, orcam ex clemcntoium commixtione, 6c partium vniunem. Vnde duo morborum genera, diblis duabus confticunonibus oppofita, fimilaribus compecunt j intemperics nimitum,tanquam peculiaris morbus, ei foli conuenicns , Sc folutio continui, quue illi, Cfc parti compofit# conuenic. Figura vero& confoumacio, ac vera circumfcriptio,foli organic# competic. Proindeque omnium Medicorum communi confenfu, morbus in figura vitiaca foli or- ganic#, nequaquam fimplici, nifi per accidens, quatenus fciliccc eft pars partis diftiiniians, conuenit. Idco Gal. lib. de different, morb.c. 2,, ait, car- nem , quatenus ad inftrumenti complementum concurric, habere magni- tudincm, Sc figuram. Ex fe autem caro non habet propriam circumfcri- ptioncnijfed mufculofa pro natura diuerforum mufcuIorum>diueriam ob- tinec nacuram. Idemde alijscarnis fpeciebus dicendum . Imb olliunu non eft vna ,neccertafigura, quatenus fimilaria funt, fed quacenus or- ganica. Obijcies feptimb, venam Sc atteriara , quas fimilares efie diximus > difiimiiares, vc patet ex cap.4.lib.de different.morb.vbi cas inter prima or- gana Sc inftrumenta repofuit Gal. imb ibidemdocet prima inftrumentaJ cx fimilaribus componi his verbis: Vniuerfaliter enira fimila- ribus vnius operacionis gratia fuuc conftituca, inter prima inftruraenta_. cenfcntur. Ergo vena Sc arceria, quas fimilares effc docuit Gal.lib. de dif- ferent. morb.c. 5. lib. i.cic faculc.nat. c.C.Sc lib. r. de element, cap.tf.difiiiiu- 6,0biettro> * j • u * * j.ObieSHo lares efle voluit, vt vlterius habetur lib.de inaquali intempetie cap. i. Vbi ait, venam & artcriam ex fibris Sc membranis e(Te conditas. Refpondeo cunt Gal. lib.i. de element, c.6. venam Sc arteriam iuxtarei veritatem efi'c partes diflimilarcs,fcnfus autem iudicio die partes fnnilares. Partes enim quae fenfu fimplices apparent, fimilaics appellantur, ex Galen. lib.de optima corporis conftitutione c.i.Sed in venis Sc artcrijs nullam na- turae dilfimilitudinem fenfus deprehcndic,magis,quam in alijs fimilanbus; Nam eandem videntur habere confiftennam,colorem,tempcriem,&: figu- ram omnes venarum partes, omnefque arteriarum. Obijcies odlauo,fi adeps eft corporis pars non folum integrans, fed con- ftituens, pariter fanguis probe codlus, Sc fpiritus. Quod quidem vifus eft afierere Arift .quoad fanguinem: Nam lib.z.de parcib.animal.c.z. fangui- nem animalis partem die ftatuit.Imo inter fimrlares partes fanguinem cob locar lib.z.de hiftor.animaliura c.z. Sc c. 19. ciufdem libri fanguinem ani- matum die faretur: palpitac .h. inquit, intra venas fanguis omnium anima- lium, pulfufque fimul vndique mouetur: Sc Temper quamdiu vita ferua- rur fanguis virus animatur & feruet. Rurfus Lcuicici cap. 17. dicitur anima omniscarnis efie in fanguine. Proptcrea forte aS.Thomain 4. diftinct. 44. quxft.i.art, z. Sc ab omnibus Thcologis communiter iudicatur in re- furredione corporum quodhbet corpus denub habiturum quatuor hu- mores. - . DE PARTIBVS. m Sol at ip. S.Ohieffw Refpondeo negando pariratem; nam fanguis , qiiantumuis coftus, pars corporis vera& edencialis ede nequir-, quia a natura deftinataeft mafia., fanguinaria, vc ex ea fpiriius procreentur, corpufque nutriatur . Prarterea nulli parti con tin a a eft, auc annexa, nec ftabilem occupac fedem. Si deniq*, cdet vera pars, a rima raaonali inform ica, non elTcc confticuta ad fubtUn- tiaHeperdit.creftaaratioaemjcii Ti partes natucales corporis ftabiles dcbeant,&: pemianentes. Arift. lih.z.de part, animal.cap.io. pronunciat, fanguinem nonefie animalis partem, ficuci facie Gal. lib. de nar. hom.de lib.2. de dementis. Hanc fententiam amplectuntur Se£tamm Principesj S. Thomas i. part. qua:(l. vlt, art. i.ad 3. Scotus in 4. diftiiiut.44. quxft. 4. Ec redte fane ; nam vixconcipi poteft, quomodo fanguis in pattiura nutri- tionem cederet, fi diet pars corporis , quia nihil haberee de nouo,quod an- tea non habnit quoad rationcm compofiti. Quod patet, quia antea ex ad- uer fanoium opmione fanguis fair infoimatus anima rationali, poll fui conuerfionem in partes,eriam anima rationali infotmatur. Ergo non con- ueiutur proprie in fubftantiam partium, cum eandem Temper obtineac for- mam, Non enim fir conuerlio , nili c um amifiione prirme forma. Si veto concedanc aduerfarij, fanguinem in partium fubftantiam conuerti, nccef- fario conccdere debent, earn acquirere nouam formam, id ell formam to- tins, quam antea non habmc. de fanguine dictum eit, idem de of- fmm medulla feminc, Scladle,proportione feruata,dicendum. Quoniam hac omnia proprias habent formas,& non nili improprie Sc per quandam concomirantiam anima informantur, eb quod partes, in quibus hxc omnia continentur, animainformentur. Pariteretiam dicendum, fpiritum om- nem aberrancem, ex eodem fanguine pracipuc genitum, non eife proprie didlam. Spiritui tameninfito, vicam libenter concede; quia eft portio partis cm haret. Ad pratdidlaergb ioca tarn Sacra Pagina, quam Ariftotelis , refponde- tur fanguinem animatum did, quia eit caufa, cur anima corpori annexa SolttHo, Solution 16* LIBER TERTIVS maneat ;cum hoc corpus vniuerfum perpetuo rcficiatur»foaeamrquoi Et quia eidem fanguini calor, & fpiritus infonr, & ab animz facuitatibus* cxpulrrice, 6c attradriceprscipue regittn*non per eoncomitan- tiamquandam viucrcdicaturrSedcaufatiucitamcni .Vnde Ariftoteles li- bro tertio de hiftoria animal, cap. 15. ait :.Si raultum fanguinis effluat, ani— ma deficit: ft nimium , vitaanteiit Si fanguis immodice humefeit, mor- bus.infeftat^ C A P V T Degeoerdi iimfone corporis* NAtura paitis vmucrfim.cxpofitajfinuil& in fuas par- tes diuifionc, nunc par eft alias, generates diurfioacs exponamus, vt in fequcnnbus progtediamur per varias fub- refoluencto totuim in fuas-partes , ranquam in prima elc- marita fenhbilia & immediata, in partes, nimmira funplices fenfum. Nam impoftibilc efletelemenrorum mundi, imb communium_. anatomiani cxercere ,* licet inter rompofttiones -elementarem proponat Gal.libide difteren.morb.c. 3.couformiter Anft.vhi tripiicem compofirio- 11cm in Hominc admirtere vifiis eft: Prima cft partium.ftmiiarimn, quieex dementis compouuarur*, quia hue partes ex humoiibus, quatuor elcmenta comptedentibus, fadae font:Sccunda compofitio-eft partium diftimila— riura, quarex (imilaribus componunrur: Tertia compofirio eft totius cor- poris ex parti bus diilimilaribus . Ab hac ergo, ranquam abimmediata di- ad diuilionem pamum-diftirnilanurn inclufmednchoa- bimus ,analyticum Hue refolutorium ordinem obferuantes. Summaeigi- tur partes , in quas totum.diuiditut vt loquitur Arsft.lib.i. de hift. animate. 7.) font hx : Caput,,coll urn-»thorax-, brae hmm duplex, crus duple* . Thoracem earn partem appeilo, inquit, qua: a coilo ad pudenda, vfqne trunca pertendit. Capitisautem pars ,squarcapiliis mteda.eft , cai- oa appel/atmv&c.Diodes autein ad Kegem Antigomim, humaniim corpus aliccrdiftribuit/dn caput videlicet, thoracem, ventrem, 6c veficarm, nulla fada mendone extremiratum corporis ... Tertia corporis diftributio'multd completion eft in caput, thoracem, ventrem inferiorem, & artus, hue extrema . Caput, quod Giaxis xgpu/ondicitur, eft fuprema ilia regio, feu femirotundum illud corpus, quod coilo fuperiacet; quod- que cerebri , fedis rationis, memoris. 6c imaginationis domiGiliurn ,ac propugnaculum dicitur .. Ecquonmm :cerebrum in, fua. capacitate inclu- dit, fupremus venter a multrs appellatur urn. venter Gapacitatem cauita- ds denotetThorax , quern ventrem,mediumcommunuer appellant, li- cet ab Hip p.lib.y.Aplior. venter, fupenor nuncupetur, dunrair uDeftil— ladones in ventrem.fuperiouemj grxec appellatur, quern totius cor— poris.truncumvocatidtmi-lipp,hb*deatce, durmait, hepar in thoraces, xrontmeri ftxamdiahete icdemv idem xho— iaxaclauditur>ccrnimat uk infeme. id-Cj dsdiaphrag- mate ,Thoracis reuminamxLr,acqu.e'Coni— ptentur c ancciiorpatscft' ospedoris., Grads s&fesj Latiuis,ftemum„Pbid— Tyipl’X in ho nine da tnr compa~> * . Coupons at uifio ex A riffotc. Corporis panitio ex Optima-} carports at Qnidca PHty Tho~~ rax, ven~ fer , & ar~~ DE PARTIBVS; 105 «a pars thoracis turor, id eft * dorfum appellatur. Inferna eairicas, qu? ob fui magnitudincm ftmplicitcr Mthin , idcft, venter dicitur ,,fuperne fcpto trail Cue r fo, due diaphragmate & xyphoide clauditur, inferne ofle pubis* ilij, & ifchij terminatur i pofterior pars comprehcndit quinq*, lumboruiTu vertebras os facrum di&um. Anterior pars , tviyarfiev»id eft fuper- uenter Galdidtur;ab alijs«rfw r«VW, *tnuv • Suid« papte. Latinis fumen, & abdomen jArabibusmiiach nominacur. Quarta corporis pars kuk** id eft artUs, fine extrema corporis, funt crura, & brachia, ad qua coramc- yfput figniftcant Iatera epigallrij, quaft dice- res fubcattiiaginea; emm, lub, ftgnificat -,xoyff9t cartilage dicitur. Partes ergo vetris fuperioris fuperftciari#, 8c contincntes, qu# immedia- te inferius confeqauntur coftarum notfaarura carcilagir.es ad ytrumquo lacus, hypochondria , quaft fubcartiJagine# panes appellautur. Aliquan- do verb hypochondria metonymies accipiuntur pro contends in eis > quo in fenfu loquutus eft HippJib.tf.Epidem. areas : Sucoeftiones hypochon- dnorum conftderand#, id eft*pardum,qu# in hypochondrias contmen- id eft radix ventrisab Arift. lib. r.de hift. animal, c.ij.nuncu- patur. Vmbilicus enim ip.fe ab vmbone dicicur. Vmbo autem vel eft clyi- pcus , fiue ancilc, fiue ancilis', fine ftrutum •, veleft fcuci prominens medi- tullium; in quo fenfu rcdlius vmbilicus ab vmbone dermatur. Vmbilicalis ergo regio, qua: qinnquc ant lex digitoium longitudinem comprchendk (Mundinns enim air, venrricuiu quatuor digiris ab vmbilico diftare, Sc fa- men inferne ctiam ab vmbilico latitudinc quatuor digitoium; iravtfe- cundum ipfura vmbilicalis regiofitlongitudinis odto digitoium,in cor- poribus fcilicet longis & adultis) in ties adhuc regiones feparatur; media videlicet, dextram, atque finiftram ". Media regio totum ferine iciununu inteftinum comprehendit.Dextra pars dcxrrum renem,inteftinum ciccutn Sc ieiuni inreftim portiunculam quandam. Siniftra regiocoli Sc ieiuni. Sc mefenterij portionem vna cum altero rene. Dextra Sc finiftra paites re- gions vmbilicalis , lumbales regiones nominantur, quia ad lumboster- minantur. Vmbilicalis regionis medium adhuc unropupAKnv , id eft, medi- tullium dicitur: eius cauum yctyy quo- niam in ijsinteftinum ilium iacct , &c vala fpermarica. Has duas regiones giaeci KtHwfetf, %oh<£s,Mtyovitt vocanc 3 quia laxae funt, & penc flaccida:. Gar zae,cholago,nuncupacur. Arift. lib.i.de hift. animaLc. 13. ait; Cauum au- lem commune & fubcartilagij, 6c ilium cholago eft,* Partes verb cauae,fiuc inanesinterextremas coftasthoracis, &os ilium Kmawdcvo* cari teftatur Galen, comment. z.Prognoft.In regione media vefica mterpre- tibus aqualjcuUis coimnetur > veluti rc&umia- teftinum, D E PARTI B v S. 197 Hxttemitas Hue infima pars hypogaftrij in ties regiones,mediara>dexc ra, 8c finiftram diuiditur.Dextra&uniftraLatinis Jmguina appellantur, Grac- cis Media vei6 pars pilisconteda ifUCetior, nCn, ivlrtoy,i«iK7irtov» Latims peden^pubes-f-f/{T/o» a Vaffeo 8c Anft.mc rprenbus venitur, aqua? liculus, forte commodms > quod fub ofle pubistvefica contineatur, Se- quentia adhuc nonuna cpllegic Laurentius wwI»'wtfltVi u3 v> Cf0)L70?,ppt.{tppH]S »KM7tpiOf. In erions ventris pofttea fiue retro pofita pars,[a dorfi vertebris ad oftis facri finero excunit •, ftigapM grace vocantj ideoouccindum lumbos alij nominant. Dida poftica regio in ties regiones fubdiuiditur, mediam ni- mirum>& duas laterales: Med ia regio fpiiia dicitur,atque inferius dorfi fi- lum fu’euli inftar. Laterales regiones lumbi 8c natesappeilantur: qua: re- giones in inferiorem adhuc 8c luperiorem regionem dirimuntur. Superior regio, quoniara carnqfa eft,a nalpando pulpa dicitur,Gracis . Interio- ris region’s laterales partes y\*7oi Grids , dunes natefque Latinis, Media regio inter dunes, natiumquriiftnram, podicem * anique rugas contincns, pyga appellatur. Haeccunvviris dodisprolixe deduximus, vtredc feiat Medicus partium concentarum in inferiore ventre regionem, fitumque. Sic enim remedium aptandum vni paiti,alteri non admouebitur. Jnfirst par t is hypega- fris Mui~ fio. VoftiCA partis wfe* r lor is ve si- tus diui/ie C AT V T V. DeContinentihus part thus v infer tori s. REde Mundinus vemrem inferiorem in partes intrinfecas 8c extrinfe- cas diuidit: appofite etiam in continentes partes, 8c contentas ,■ hae funt partes omnes in interna cauitat* fub continentibus fits. Con- tinenres partes funt, qua? vemrem conftituuntjcuiufmodi funt cutis, pin- guendo, panniculus carnofus, abdominis mufculi cum fuis chordis, 8c pe- riconxum,Arabibus Syphac . Exhisiifdem quinque continentibus parti- bus , qiradam funt ton corpori communes, vt cutis, pinguedo, 8c panni- culus carnofus; qusedam eidem venrriculo pcculiarcs, vt mufculi 8c peri- toneum . De his omnibus, tarn communibus,quam peculiaribus partibus hoc in cap. figillatimdifteremus. S’equenti veto cap. omnium partiunu xontentarumnacuram breuiter examinabimus . V entris in ferioris in continetes CT con ten- tasdiuifi» De Cute, CVn’s duo comprchendere videtur,cutcm & cuticnlam: de Jhac poftca: Nunc dr cure, ouae Latinis cutis, alauta, &c pdlis dicituijGraeCis lip~ ftppig. Hippoc.Iib.de am /*/>«? vocatj lib.de vie. rat. in morb.acut poflyaf \ libello de Infomni s ypopitt,. Homero m/OfmanU > He- rodoto itpCfriSp > ahjs ftpi?*, quibufdam sippos > vt accurate collide dodus Laurent. Gut s eft exrnnum & commune velamenmm totius corporis hu- mani ex femine fimul 8c (anguine procreatumftn primifq; & fecundis qua- Ijcatibus vcpludrrmm temperatum, vt externas abarceat iniurias ,|rnte‘i- «arqye partes foucat & colligat, externum obiedum iudicet & cxitum (i** Cutis n$» mina . Definite* 19$ LIBER TERT1VS pcrfluitatibus ex habitu corporis exeuntibus c6ccdat,& requifitum ingrefc* fum aeri. Hxpcricntia.n conftat, cutem cfle commune corporis vclamen- tum ,fiue opcrimcntum, vt babcc Gal. lib.i.dc vfu paiT.c.6. Sc lib. de fxtu* form.c.i.lib»?. deanaxom.adramift.c.i. 6c lib.S.de vfu part c.i. Quod ex femme 6c fanguine cutis gencrcmr,pata ex dodrinaGaleni lib. i.de tcm- peramen. ait, eutcmcflc median* quandam fubftantiam inter ncr- uum 6c camcm. Scd ncruus ex fcmmefit,caroex fauguine. Ergo cutis ex femme & fanguine fada eft-Erin prima quidcm fetus conformatione; m patetcx Galetii verbislib.de fxcus formauc. a, vbihxc habet: Ipfi us v. -fetus proprix partes fane: Primaoomium cutis , operimentum atquc ami- culum, a natura corpori congenitum.. Hinc patet cutem vhiuetfam* non ex came fenefcente fieri, vt voiait Ariflot .iib.i.de gencr..animal. nec ex fu- perficie carnis reficcata: nec ex venarum, arreriarum, Sc neruorum dilaca- -tis extreniitacibus-, nec ex carnis 6c nerui textiua, fed ex feraine, vt dixi, 3c fanguinein primahominisgcncratione. \£c quia eins generatlo ira fe ha- hec, velurineruusfanguineusaGalenodicitaivnonquod exncruo6cfan- ‘ guineaat came fir coutcxca cuds *, fed quia fe habet ratione temperament! Sc reliquoruminftai languinei neruUvtollcndic particuia ,veiuti. Dum autera lib, 5. mcthodi med.Gal.innuit cutem ex ftibieda came produd,de cicatrice quara de vniuerfali cute forte loquucuscft 1 Et pofico quod vni- ucrfaleraintcliigcret, quoad fimihmdmeai loquerccar: Nam •cutis vidc- tur fe habere inftar carnis cxkcatx; vt in ckatrkibus apparec j qux ex cxiccata quidera came , fimulque indurata mafcuntur j ita vc cutis cunu» ijs fimitudiuem habere yideatur. £x didis prxterea liquet, cutem nonefTe membranam, vt Laurentio, Sc ' alijs placuir. Cutemcnma6c membranam,tanquara duo diftinda,va- ’ lijs inlocis coramemorat Galenus, Libro enim fecundo de temperamen- ris capit.tcrdo inquit; Porro omnes membranx cute funt ficciores 6c c. Quod cutis inprimis qualitatibus fit temperata , patet ex Gal. loco cir. 1 de temperam. vbi ait,cutem cfle teraperatiflimam in calove 8c frigiditatej r in ficcicate etiam 6c hunnditate temperata eft: in mollitie paricer 6c dunue ’ inediocritatem obferuat. Nec mirum, cum fit medium quid inter natu- ram camis Sc nerui. Teraperantiamrurfus eiconciliant, venx, arcerix, 6c nerui, quxad illam tcrramantur,• nam hxc inftrumenca, cum parccsi fint fperraaticx, mag is frigidx, quam cahdx eorum tamcn frigidiras fan- guinis ,3c fpirituura caioce contcraperaturvj Ergo cutis , ad quam protenfa commercio temperata euadk, feupotius ipfius te rape rat ilfiou natura confcruabitur. Ariftattii (occurritur. Cutis eft •veluti ner• uus (angui- iieus. Soluitur dubium. Cutis noru eft mem— brena. Cutis eft iemprat** f) V* *IS™W slbaquam rubra* Cuds ex fua natu a medium colorem inter album Sc rubrum expoftu- lace videtur. Ad album tamed rnag's declinat cnpliccmob caufam. Pri- mo, quia femmis, quam fanguinismaior copiaad cius generadonem con- iiuxit, vt ficcomraodius omnes eius partes fibi cohxrerent»extenderca- tut^uc acj lotllca corpus obuelandum. Secundo , quia quamplures nec*» uufos jn fe recipit, qui nacuialicer albi funccoloris, Tertio , quia picuito- fb fanguinenutnturexGaLcomm.i.Prognoftic. Cum enim nerui huiuf- modi fanguinc nutriantur, 3c hi in cute fruticcntur»cutis ncceflari b tali fanguine fructur; licet ei purus non defir. Nam fanguis, qui ad habitum corporis conflmc, li quis alius,purus eftj vepote vatias expurgationes paf- fus. Vndc Hipp.lib.de nat.honi.ait, vniuetata parte aiiqua fanguincm pu* ixfcmm emanate. DE PARTIBV S: lo9 Quodautem cutis ab extends ini urijs corpora prorcgat, liquid urn cft. Nam fine tali indufio fogus acetbiflimos in parte carnea inferret dol orcs' Quodquoridiecxpenmur in ijsyqui aliquo vulnere aut vlcere affcdli ftf! gi3o aeri funt cxpofici: cuius commercio partes cuceorbatx , vcluti mor- dent ur : quod Hippocrarem mouit vr dicerecvfrigidum efte mordax vfceribusNecfolum.corpus-ab extendsiniurijstuetur, fed corpusinfu- per fouct, Prime, quia cutis omnium partium corporis coiligationem & compagemexhibet v vcloquitur Hipp.lib.de nat. oflium . Eft enim quae partium vnionem Sc. vinculum conferuat, tuecurquev Secundb, quia fine cute vniuerfus calor & fanguis extrorfum diffluerenty quia ad cutem, vt dixi * vafcula terminanrur, venulae>arteria, Scnerui,calodsomnis Sc fanguinis ad partes dektorum.foli ve£tores. De.fe&uenim cutis in inter- trigme, vcl in femoribus propetefticulos , vcl alibi fa&a, partium humi- ditas.extrorftim-qiiaftperperubdcliuit, donee cxcoriatac partes fchararrw contratiantj vel litu aliquo vaforum ofcula obturentur.. Cutis ergo non_» folum, vrcoipus ab externis iniurijstueatur, vtiiis efts.fed vt totum cor- pus .fbueat, & vniar.. Dixi cutem non ob di£las foliim vtilitates connatam efte, fed propter alias,ties vquas fedatim recenfebo ... Eft enim cutis tanquam index radii— lium qualitatum in fuperficie corporis. Qliod Galenusconfirmar'libr. de temperam.c.vlt.aiens: ldaurcin gcnus cft hominis cutis rvtpote ommunr - extremopum, calidi yfrigidi>JiumicH, ficci:, veie media rmaximqflue ea, quae eft in raamurhaec enim-omniurmfenfibilium velutrnormafutura crar, radius-nimirum inftrumentum ,prudentilIimo animalium proprinm , ab' ipfa narura praeparara:quo magis carmab omnibus extremis, calido yin— quanr,.frigido ,iicco > Sc humido,pari abefte interuallo opomiitv Iam_. vtique Sc con flat ? ex Horum omnium arquis pordonibus} non compofiris mod6-,.fed etiam per rotas fe mixris •, quod noftrum plane nemo efficerc_-> poreftVfed'eftnaturae opus Statuit enim cutem efte medium inter qua- tuorelemertca, Sc confeqiienteFtemperaramyfine exceftii-vllius quaftra- tis prims; imo in duritie Sc mollitic eft ad hue in medio ftatu, id eft ,nec: nimis mollis, nccexcefliue dura vvt ibidem fatetur. Verum cutem illamj intcri oris man us tempe r a t iftim am piommcrat- Vult igitur GaDutern efte tadlilm efte temperatam: &probe commixravquod indicar cutem efte limplicem parte in primordio- generationis procrcatam : Qiiae quidem idoneum eft inftrumentum tadlus; in fuperficie corporis. Nam temperata eft yftmnl ntruea idbnea ad impropordonata obicdla, firaul Sc proportionara iudicanda-,... pond corpod quotidic occurnmt,.qua:veripfuiTrfouenr,vcl male aificiuncv. In parre ergo exterron exploratory eguiryqui commode potfet: fuauioribus occurfandbus obiedlisin vniuerii corporis conftruationenu. fecile confentire,& irrebus Humans narurs. euerfionem minanribusaUicd diffentire*. Cutis ergd rails eft Exploratrx in ambitucofpons. Dixi cutem efte inftrumentum cadlus imexterrori parte corporis r Nam' |yrxrer curcm aliactiam7cadlasdnft'rumenta.reperiunrur, vt in intemis par- Dblor ergo vrgentiifirausventticulii crtm-waliqmndoxrontmgem?y*qiii-;GDnjmunirercardia%iaiappeIlatur,fts— TOComSnGrrnrnionimpx7pagiacs,> ft3i,?coinplk'aras^1eftbJ organ um4 prasci— Ifuunii fcrsfosi Doion ccalicussetiaius Qtft-eudiryiuteitim; tunicanu. y*rif vfu$ cutis. Cutis tfi inftrume»~- turn Cutis tfi medium in* ter quatuw elements *!oU- tuti's non eft in— ftrumentui tall Hi-,. 2G0 LIBER TERTIVS membranofam» ncrueamque , efle cactus inftrumentum . Dolores pro« fundi quafi in oflibus pcrccpti, licet fupra conuexam olfis partem pcrci- piantiir, luculenter indicant, perioftium ,id eft, membranam,os con tin- gentem, inibi .eflfe tadlus 3pra:cipuum inftrumentum. Sapores in lingua.* etiam a membrana fimul 5c neruis percipiuntur: nam guftus, tabhis quida eft. TaClus ergo inftrumentum, func cutis , nerui, 5c membrana:, fine-/ membranofac, 5c fibrofa: partes. Garb autem vittute membranarum, fibra- rum, neruorura, venarum, 5c arceiiarum , qua; funt partes membranofa:, fentit. Vnde non rebte Adft.iib.z.de patt.animaLcarnem aliquando me- dium, aliquando tadtus inftrumentu conftituit; nam fi id veritad con- gmeret, parenchimatum caro exquifito fenfu poilcret j cuius tamen con- trarium experimur. Nam hepar exiguo penitus fenfu prxditum eft;, quia membranis, aut neruis perexiguis conftat. Puimoncs pariter vix ob ean- dem rationem fendunt. Caro norL, eft taldus inftrumen• turn quid- quid setiat adrift. Quod denique vtilis fit cutis, vc per earn, veluti per ciibmm , vapores fuliginofi,& reliquaexcrementa,quibus corporis habitus fcatet,excer- nantur, non piolixa eget probatione •, cum fudorcs per earn quotide eua- , cuari concingat, 5c excrementa craftiora camifijs,indmionbufque amibti- . bus adhacrcntia, fimuiatqueilia,qua:perdifflatibnem occultam euacuan- . tur. Difflatioenira occulta eft, quando fuperflua extenuata in modunu . vaporis natura cuacuat; vc loquitur Gal. lib.6. Aphor.a.vbi hos > in quibus . calls euacuado fit,commcniorac,aieras; In ficcioribus fccun- r dum nacuram temperaturis > nulla omnino fuperfluitas manifefta, neque-» fenfibilis per narcs effluit ex cerebro; ficuri neque per cutem fudor; fed il- ia , qua: a Medicis difflado occulta nominatui, fuperflua extenuata in mo- dum vaporis euacuat; Humidioribus verb natmis lenfibiles hunt fuper- , fiuitates&c. Occulta-illa euacuado , quam Gal. commemorai}licet iru ficcis temperamentis loco aliarum euacuationum fiat, icuera tamen fit in humidis corponbtis ,• vt ex vanjs Gal. locis con fiat, qui in puens euacua- tioncm concedir; 6c praccipue, dum per foramina aliquando non foluiTL. recreantur, fed entice curanturj tametfi nulla appareat mamlefia euacua- do . Ergo in humidis etiam corponbus, Cs: pnecipue vmum robore fulci- tis > prater manifeftas>occulta etiam euactiatio fit; 5c id > quod ita inlenfi- bilitcr euacuatur,tenue excrementum tercite coChoms diet queatj ficut id, quod induiijs haret, crafium. budons verb materia eadem eft cum mate- ria vrinae. Quod aucera cutis hunc vfum corpori contribuat, vt excrementa ad cam crarifmifla recipiat, eaque rurfus a fe extra coipus quidem propcllat, 5c mftar communis fenrina corporis fe habcat,quoddiana comprobat cx- penencia. Vnde Hipp.lib.de infomnijs, ait: Per cutem purgationem fieri confine. Nifi.enimnatura ipla fiepenumerb euacuadonem per cutenu mdlita diet, Hippocr. neunquam euacuadonem per cutem fieri fuafifiet, Promde vbique euacuadonem, quam ad cutem natura molitur ,fummo- pere laudac Hipp. In Aphor.enim ait, melius efie eryfipelas extiorfum ab uwimionbus partibus vergere, quam vice verfa ab exccnoribus ad inteno- ra. Lib.eriam 6.Aphor.37.au: Ab anginahabito, fi cumorfiat in coiio, bonum ; foras enim morbus deducicur. Galen.mcommen.ait, id commo- de fien i quia ex intimioribus 6c pnncipalioribus partibus paliioncs ad cu- tem tranftern conferc. Galcn.iifi.i.Aphor, comment.2i.iftius Aphotifmi: Quo natura vergif. Ctftis eft v tills vt per tam excre menta ter- tt& cotho— nis euaeiie iHTm Occulta e- uacuatio quid* DEPARTIBVS. coducereoporretpcrconfcrcnda loca, ait; Sunt autcm euacuationibus confcrcntia loca, inteftina, venter, vefica, vrcrus, cutis vniuerfa. Ad- huc palatum, Sc nates, quando cerebrum expurgamus, vcl per fanguinis / profluuium fit cxcretio. Cutis etiam rranfpirationem , fpeciem cuacua- < tionis,confticuit idem Gal. lib.de arte loquendo de febribus putridis , ait, indicanone in his efte euacuationem & alteratione; Euacua- tiones autem, inquir, hunt Sc per fanguinis miftionem, Sc clyfteris vfum, Sc per vrinae vias jatquc earn qute per cut era fir, rranfpirationem . Scc.Lib. autcm de cauf. morb. c 6. vfus tantum gratia a natura conftitutam fuiftC-* pronunciac. Poftquam autem quatuor naturales facilitates in qualibet cor- poris parte latitare afteruic, aitEt cum materia ipfa fuperfliia duplex gc- nere exiftat: aut enim quantitatis ratione, aut qualitatis. Cum omnium corpoiis partium non xquale fir robur,quippe principaliorcs partes ftatim ab initio natura maiori robore dorauit rmhil rairum , fi in im- puris corporibus ,in quibus piurima inurilis materia redundat, ad ignobi- liores partesaliquid confluar. Nam fupcrfluus humor, vt quia partibus omnibus robuftioribus expellatur, ac nullibi confiftere queat, tandem ad imbecilliraam omnium peruenit partem . Haec veto alia, atque alia in di- uerfis corporibus exiftit •, aut quia in prima animalis formatione cide parti aliquis enor poftea aliquam fufeeperit noxam •, aut quia ta- lis natura efte debeat, quemadmodum cutis; htcc enim ( vt quae nuliam-. operationem habet, fed vfus tantum gratia a natura inftitnra eft ) optima ratione partibus ahjs, quae aliquam habent.'operationem , imbecillior eft fada. Eft enim quoddam veiuti velamenrurn, atque amidus animalis cognatus , cum neque codionera,neque aJimenti digeftionem ,ncquc-» fanguinis generationcm , neque pulfura neque refpirationem , neque vo- luntarium motum , neque omnino operationem aliquam afterat animali \ ac pmetea cum omnium aliavum partimn extima fit collocata, non abf- que ratione tonus corporis excipit excrementa. Multa enim ab initio in- ftrumenta >cxpurganda£ materiae inurilis gratia natura molita eft. Plura notatu digna in hoc contextu exponit Gal. Prim6 enim confirmat cutem in prima hominis efformatione vna cum reiiquis corporis partibus fuiftfe piodudam, vti iuperius diximus. Secundb demonftrat cutem nul- lam habere actionem in commune bonum animalis. Nam codioncm fi- cuti vencriculus non celebrat,nec alimenti diftributioncm, ficun venae; nec fanguificationcm, vt iccur; neque pulfum,vt cor,& arterije-, ne- que refpirationem, vt pulmo,& feptum tranfuerfum, mufeuli mterco- ftales &c.necm®tum volfitariiim , vt mufeuli. Habet tamen facultates naturales *, imo Sc fentiendi. Natura enim rerminauitad earn triavalo- rum genera, venas, arterias, & neruos, vt fentiar, vmat, foucatur Sc nu- triatur. Galenus libro|decimofexto de vfu partium capite decimo inquit; Nonnulla vafa exigu* necdTarib ad cutem peruadunr jalimentum parti- bus , quae illic fun t>praebicura. loc.afted.c.io.ait: Pnrao autem quod nerui per vniuerfae manus cutem difpcrfi,'quibus fepticndi facultas ad ipfam defertur, Lib. rurfus de ncruorum d i fled. c.f.ait: Gingiuisprate- rea, dentibufquc , ac cuti quae circa faciem eft, per hos neruos fenfus eft. Cutis ergo, quia ex fc nemea, neruofq*, aliunde fufeipit, vi fentiendi prac- ditacft,vt fit proximus Sc immediatus tadus iudex, rcfpedu rcrum cx- tiinfccus occurrentium; nam non eft: folicari urn fenfus ladus inftrumcn- > aut iudex, fed neruus ponus, Sc quod nerueum eft, ac membrane- 201 V Aria via per quxs ftunt eua~ cuAthnet. Cutis a nx turn eonfti tutaefi xd excrement torum fufce ptionem. Exponit ur Calenitex tus. Cutis non eft vnicnm talius in - ft rumen tu 202 fum:Ncruus cnira ad cutem,&■ partes internas fentiedi vim dcfeit,vt habet Gal. lib. 16. de vfu part. c. 1. Propter neruos autem exquifinfiimo fenfu pr.xditum eft ventriculi orificium ,dc quo ideb loquitur Gal.lib.i. de fym- pcom. cauf. c. 7. hoc ritu : Caeterum nullum membrorum aut ita exadtum habet fenfum , aut vtrumque prmcipium (id eft cerebrum , & cor) vna fe- cum afficic, ficuc os ventriculi. Quod denique naturalibus faculcadbus cutis praedita fit, pater , eb quod fit pars corporis. Pars autem quaeuis nu- rricur. Ergo & cutis. Temb,in produfto contextu Galen, comrauaera vfum cutis declaraaaiens ,ipfaraanatura in principio fuilfe produdtam, vt eflet commune recepraculum excrementorum habitus corporis, vel fend- na communis, vc alibi loquitur. Verum hie communis vfus minime cxclu- dit alios a nobis in defedpdone cuds commemorates. Quod tandem cutis hanc habeac vdl ratem,vt aditum externo acd con- cedat, qui ab arredolis ad cutem tenninaiis nirfus intends attrahitur,pa- ter ex Gal.lib.3.de facul.nar.c.i4.fic : ambo componas, ilium quod Inc eius fit motus, turn quod mime dilatatum cx vicims ad fe trahat, nihil mid nbi videbitur, artedas omnes,qua ad cutem finiuntur, externu aerem, cum dilatantur, attraheieiquae verb parte aliqua ad venas fe aperiunt,quoct tenuiifimum, raaximeque halituofum in ijs fanguinis eft, ad fe at quae propinquae cordi funt, ab illo iplo aliquid trahere. Hie enim vfus exuniuseft : nam aerate rail us per artedas ad cutem terminatas, non fo- lum artedjs ipfis, feu fpiritui &c languini arcenali commocium aftcrc, fed cordi ,• vt patet in apoplebdcis acceifionibus, cpilepticis, fyncope ex vten fuftocadone in mqlieribus, aut alia ex caufa hominibus fuperuenientei in quibus omnibus aftebtibus refpiratio non apparec in corponbus : vice cu- ius fagax natura tranfpirationem molitur, ita vt per cutem tunc excremcn- ta excerni ccnfeantur, 5c ambientis aeris ad intedora attra&io. Hanc cnim tranfpirationem per animalium cutem fieri conceftit ipferaet Erafiftra- tus,tefte Galeno libro de venae feblioneaduerfusErafiftratumcapitc 5c vlcimo. LIBER TERTIVS Vctricuh orificiu/ru exquifitijji mo sefu pol let. Fer cutem acr n'ASinZyCc-2 tar, quern arten& at- tr*.wnt ve" msfpintus vat if'a Its, Jen quod (anguine te mnseJr. Cutis aperturis. H'Xdcnus cie varijs vf bus cuds. Diximus'tamcn cum Gal. cuteim. elfe continuam, quod lana mente intelligi debct. Nam cutis va- djs conftat foramimbus , magnis nimirura 5c paruis. Magna .fo- ramina funt apcrcu ra ods,ocuiorum, aurium , nafi , ani, & pudendorum*, qus quidem magni funt vfus in corpore humano , vc cuiuis , etiara ple- beio,innoruit. Inhorumergb expofidone nonvltcrius fiftendurn : cuds enim varqs in locis valuer perforata eft, vt habet Galen, i1b.17.dc vfu par- dumcap.i. Secundum genus foraminum, funt quidam exiles meatus, quibus eutis ita abundat, vt cribri inftar fe habcat; 5c pracipue in ijs, qui acnori calorc funt praedid: nam (1 qui fine meatus, fiue fpiracula, fine pod in cute, a na- tiuitat\s exoidio exiles funt, & numero pauci: at verb ineunte actate co- piofiores,3c maiores: maxime verb, vbi caior acer eft •, cum calor accr fit pororum eftedor. Vnde biliofi, quam pituitofi multb pludbus pods abundant. Propter eundemacriorcm calorem, cutis virotum rarior eft feeininarum cute, vc ex comment. 6$. lib.y. aphorificolligeie licet. Imo Si gulden- tibus aper- turis care- re t cutis y no audiret necvsde— ret ko.no, me os ape- riret nee per an am, O' pud?da facet prinaum afcendit,rurfum dererri. Quippc minimum momentum exp ill- tricem facukatem hue, vel illuc impcllit, vt qua; per tranfuerfas fibras tun- (ftionem fuam obeat, ocylfimeqj ab eo vnde primum eft, ad eum, qui ccn- trapofitus clhfinem tradatur.Non eft ergo nec a rationc alien urn, nec ciuf- modi quod fieri nequeat, fi pars ea, qua: ad cutem eft. in folido interim fri~ gore fubito ftipata, vbi ,& imbeciliior eft reddita , & quern prius circa or- tenfam infperfum habuit humorem, vt onus potius, quam prsparatum all- quid ad nutritionem fuftinet, eoque pcllere a fe ftudet: fimul autem via_., qua: foras fert, denfitudme eft interclufa : alienum,mquam, non eft , fi ad cam , qua: intro feitjconuertirur: itaque quod oftcr.dit, in vicinam fibi par- ticuiam violentcr coadum arccktur: aique 11a lurfusin cam,quae fibi proximaeft: ncque id fieri defiftit, quoad translatio ad interna venarum ora finiatur. Galenus, poftquam in ileo affedu, obpraiclufum tranfitum perinfernas vias , ftercus vomitu externi afleruit; idque proptei vehementiam, violen- riamque facukatis expukricis, qux non raro choleram etiam morbum_ , in quo per vbmitum , Sc per alui dciedionem corpus euacuatur, ef- fick: rurfus, air, confimilem aliquando motum violentum a circumferen- tia Sc ambitu ad vencnculum Sc inteftina vfque fieri, fuperueniente inten- fo quodam trigore cutem penitus conftringente, Sc fubftratas fimul partes cxpnmente. Vidienim Virum religiofum ftridioris regular,qui iigncas.fo- leas, quibus innitebatur calceamentorum loco , fingulis diebus inane in-» Conuentus horto, quo fe conferebar,deponens, midis pedibus in frigidiori loco tantifper immobilis ftabat:cuiiliicb, quod frigusefiet fubito perpef- fus,defidenumexonerandialuurrraccedebat. Propter hybernum frigus cutis fpiraculaoccludcns homines liberalius quam cllatc,in qua pon plun- niuni referantur, meiunt ,* idque iuxta Hippocr. Sc Galen, fcntentiam; non 203 Occlp.fi s ps ris cutts pLurcs fn- pern cniiit morbt. . tn/ f0 , choleras rn0i'}0, , ur_ J)crKl Wa £!taie f HS rneJyt hmit7Ci • 204 aliam quid cm ob caufam, nifi quia ferum, quod ad cutem vergebar, intus retrograde mom propter frigus conftip?ns 6c comprimcns,refcrcur, Quoniam igitur occlufis p9ns(quorum non modo reliquum corpus vni- «erfum,fed etiam tota cutis plena eft,vt habet Gal.lib. i.de fault, men. cap. ii.) quamplurima fuperueniuntmala-,Medicis peritioribus placuit cos rc- mediorum aperientium minifterio ;iIlico referarc \ Vnde Gal. lib. p. de me- dicam. fecunduin locos c. i.de lftcricis,aic*remedia tonuenientia ad poro- rum apeicionem efte balneum aquarum potabilium (ccpidum tamcn) 6c af- fdblum, fiue litum oleidifcutiends,omniumque rarelaciendum cutem.* quale eft 6c anethinum oleum , ac cicinum, vnguenmnu gleucinum,crocinum, iiinum,& amaracinum. Chamaimeium v. fiue cha- momilla fummopere commendatur a Galen.lib.3. de fimpiic. mcd.faculc. c, to. in febribus biliolis, 6c maxime ijs, qua; a cutis denfitate oduntur. Rc- fed falu- bnusfaci- Hus con- ualefcit, DE PARTIBVS. 205 tit: Cutis raritas, eft ventris denfitas: quafi diceret, aluum non fubduci aut fluere ijs, qui raram habent cutem: quia per cutcm raram, habitumq; cor- poris rarum fuliginofa, biliofa, ichorofa > & falfa excrcmcnta, qua? per fe- cefTiim non rard excernuntnr, per habitum corporis rarum adambientenu aera diffunduntur )Hos cofdem imbcciiliorcs vocat Hippocrates quia no foliim excremcnta, fed infuper calor natiuus partmm, huraidum radicalc & folida earundem fubftantia non leuem patiuntur ia&uram: Nam hian- tibus impense fpiraculis, calor natiuus extra corpus perpetud volitans hu- midam & folidam partium fubftantiam fecum fuo impetu in ambientem aerarapir. Eftcnim denatura calorisfcfea quibufuis vinculis &angu- ftioribus locis,omni mfu expedire,& ad cognaca clementajacrempgnemq; ten Here. Nihil ergo min»fi corpora tunc imbecdliora reddancur , fique_> viribus non adeo polleant,ac corpora denfiora, quae* tametfi habitum non habeant a recremencis liberum > validiora funt i quia calor natiuus non ni- fi modicc exterius fercur, atquc diifipatur.Verumramcn dum fcmel in mor- bos labuntur, curarionem ditfrcultei fufeipiunt *, quoniara cxcremcnta ar- vna tenacifli- me haerere diciturj vt curis volar manus , cuar fuppofitis mufeulis arbdfti- me h;cret: cutis faciei, fubftratar carni; vt habet Gal.lib.z.dc vfupart.c.6. c contra cutis choracis,&: vetns facile a partibus,quibus coherer,leparatur. Tertioa moru: nam cutis in frote &c facie fere vniuerfa ad nutum noftrum moueturi quia mufeulis mobilibus iubiebds anfte cohaerctr rdiqua verb corporis cutis immobilis eft. Quarto a fenfu: Vnde cutis pap llarurn mu- lierum ,radicum vngium , x extremitatis yudendi, exquifiti fenfus eft; quia ncrui copiofi ad ilia loc? teirnmamurjvd quia partesr emperatje funt. Contrarium verb apparecan cure plantarum pedum,quas non ita fenfibilis eft, ficuti nec cutis aliarum partium. Quintb a pilis; nam cutis alicubi pi- iofa eft: alicubi fine pilis perleuerat, vt videre licet in vola manus & plan- ta pedis pilis expenibus. qum~ capttt* **us cuns ferenti* fur» 20 6 LIBER TERTIVS De Cuticula. Quid cuti- cula. ID’, quod Gratcis epidermis dicitur, a Latinis fumma cutis, vel fupcrcu- iris, vel cuticula appellatur. Cuticula,vt volunt nonnulli, eft tenuifli- ma efftorefeenria vers cutis, inftat tenuions pelliculae ca:parum : qua: tanquam vers cutis terreum excrementum extans omni fenfu caret. Quod autem fenfu careat,id probant ex Hipp.lib.de carnib.Extremum corporis, inquic ,aeri expofitiimnecenfarib pelliculam contrahit occurfu frigidi 8c vencorum. Propter hanc authodtatem puellos recenter natos, nullam ha- bere cuticulam aiunt. Varies vfus cuticula: tribuunt: Primus eft, vt fit medium taeftus *, quia fenfibile pofitum fupra fenfum ,non facit fcnfationcm. Secundus vfus eft,vc vetatncucemexade fenfibilem ab extends defedatiniunjs. Tcrtius vfus,vt impediat perpetuum humoris,& fpirituu effluuium extra corpus, vafculorum terminantium ad cutem ofcula ftipando. Quartus,vt fcabram 8c imcqualem cutcm veram perpoliat,& laruiger. Quorundam Medicorum'opinio fait,cuticulam ex rofeido madore ve- txcutis injprimaconformatione enafei. Omnes tamen cuticulam fenfu priuare contendunt. Gal.tamen non videtur omnimodum fenfum cuti- cula: adimere •, vt ex his eius verbis lib. f.Aphor,77.colligirar: Sicuti enira cutis fupcrficies (qium epidermida, id eft fuperioreni pelliculam nomi- nant) in fcabie, lepra, atque lychenibus.tcnue quiddam temktir,qualc eft, quod ferp.ntum fenedam nominamus-, fic vbi in parnbus interioribus ea, quae eft veluti cutis tale aliquid patitur: 8c cafus erit pailiom fimilis. Cu- ticulam enini hie vocat Gal.verar cutis fuperncicm: qua: fupcrficies eft ex- ternum latus, aut conuexa pars cut s: vndc fequitui > ipfam viuere, ciun-. fit cutis , partis viuentis , particul.i . Prarterca cuticulam afiiinilat Galenus pellicula: interiori inteftinorum, velica:, vreterum, venarum , artcriarum- que. Sed haec pellicula eft pars viuens. Ergo 8c cuticula. Atq;ade6,cum ro- ta cutis ox cuticula 8c cute compada,neruea fit 8c vmcnsjcuticuls omnis fenfus non eft adimendus. Quatuor euticuU v ft*s• Quorundd opinio. Cuticula. 'utuere vi- eUtur. De Adipe. r, /.uiAu', n'ecp, hi*os, farpe con funduntur a multis. Latine adeps,fiuc pingueuo inoutinCte dicuntur. Vifus eft Galenus ca ita contunde- re , vt fecund urn magis ranttim, 8c minus diffetant, vt in progrellu dice- mus. Commode idipfum magis 8c minus ab Ariftot.diftinguitur vanjs in locis operumde animal. magis, & minus di— (hnguufi- tur. Seui & a~ gene- ratio ex Ari(i. petnhabet, vel feuum-, quandoquidem fanguis deeft. Quorum autem fanguis corpulentior eft, hxc feuum potius habent: feuum enim tenenum eft . Vnde rit, vt modo fibrofi fanguinis cogatur ,ram ipfum ,quam eiuf- modi ins , cum parum aqua: , mulrum terra; comineac. Quamobrcm quae non vtnnque dentata, fed cornigera lunt, haec feuum habent. Naturarru eorum referram efife huiufmodi elemento patet , eb quod coinua gerunr, talofquc obtinent :Quae quidem omnia natura funt arida 6c tenena. At verb genus vtnnque dentatum, 6c cornuum cxpers,6c multifidum, vice_> feui adipem haber: quae non cogitur, nec ficdtate aliqua frangitui. Quo- niatn eius natura minus terrena eft. Idem Anft.iib.j.de hift.anrmal.c.i7.adipcm»& febum fequenti ferie de- feribit: Adeps autcm& febum diftcrunr inter fe, cum febum fragile vfque- quaque fit, 6c cum refrixit ,concrefcat: adeps liquidus fit, minimeq; aptus durari. lura enim febo opimorum concrefcunt, vr ouis, vt caprae, Adipe pmguium iiquida refiftunr frigori: vt cqui, vt fuis. Locis ctiam difcrc- pant. Adeps autem inter carnem, cutemque lolet confiftere; febum iru fine carms temper eft. Omentum quoque adipe pinguefeentibus adipeum eft, febo obefis febale.Quae parte vtraque dentata funt,adipe pinguefeunt: qune vna,febo. C1al.l1b.16.de vfu partium c.i.pingucdinis generationem fic refert: Nec verb pinguedo quoque vllain re nemos defiderat, qua; inftarolei pinguis partibus am mantis membranofis ac neruofis eft aftufa: Porrbipfius origo, atquc vtilitas hrec eit, Generatur ex fanguinis parte pinguioie per tenues venas, effufa autem ficcis corporibus, ac tenuibus, 6c ea ipfa corpora pin- gui natiuo humeCtat, qua: celeriterin diuturnismedijs, ac vehementibus exercitationibus , 6c caloribus unmodicis exiccantur, atquc indurefeunr. Lib.z.de temper. c.4.fequentia babet: Quicquid in fanguine leue 6c tenue eft, id in caiidionbus corporibus alimcntum quoddam calido fit, in frigi- dionbus feruatur: cumque id venae extra fe tranfmiferint, vbi in frigidas particulas incidit, quod genus rnembianae funt, circum eas concrelcit: in partibus vero natura caiidionbus, cuiulmodi carnofae funt, a calore ipfo abfumitur ac digentur, nifi licubi fngiditati temperamenti etiam vita in- dulgentior acceoens ipfis carnofis partaulisadipis aliquid allinat.Qua ra- tione etiam, qua; hyeme deliiefcunt ammaiia, non rarb mueniuntur adipe obcta.Ec faenuna: vuis funt pinguiores,qubd fcilicet taermna mare eft fiigi- dior, 6c pluiimmu uorn. vi.t;acur. Lib.i.de temperam.c.s.dc vit.infine,adipisgenerationem hac ferie pro- nunciauit Galenas: Ceteoro autem ipfo adeps humidior,cui concietio contingit, pioptcrea , quod membranis adiacet rcrafto namque oleoeft fimihs: coquc congelatur, vbi cum fngidis 6c exanguibus particulis con- mngitur . At neque circa kcurcoite poteft adeps , neque circa artenas, venafue, autcor, nec circa aiiam vilam pracalidam paiticulam. Quoniam autem cogitur per id , quod valde eft Irigidum, idcirco calefabtaiiquatur, caeterorum coagulatotum ritu. Lib.ti.de limpi. med. facultat Jdem,ac Ariftoteiesde adipe 6c pingue- dine profen, hac line: Pinguedo 6' adeps, 6c hae quoque communiiHmae fuatinteranunanumparies* Nam quaecunquebene nuniuntur,eaom- nia aut pinguedmem, aut adipem obtinent *,qua, verb macilentafunt,ma- leuue uucnuntur,faepeomnino ne habere quidem,ftepe verb paucuhim* idque iiccum, vt aegre vci poifis, apparent. Porrodifterc a pinguedmc_j DEPARTIBVS. 207 Bones feu? abundant Sues pin— guedine, Seui Orpin guedinis di [crimen. Locus vtri ufque. Tingue di- nts genera tioex bal. V & m in a pmguiores FtrtSipar- tim propter ocium par- urn ob jri_ gidius tern peramen— turn. Circa par- tts caiidas Jebum non generatur* ' pinguedo * ji c, vt cir- * ca cor. 268 LIBER TERTIVS Adept feu feuum pin- guedmcs crajfius efi, adeps , quod craftier fit: ac proprerea animantibus totam naturam tcrro* fiorem habentibus adeps proucnir,velut humidioribus pinguedo. Proin* de pinguedo celeriter in ignem ponta liquefeit; nec facile, vbi iiquara fue- ric, rurfum conciefcit ac cogitur: at adeps nec facile funditur, liquefeitue; Sc fufus celernme coit, ac conglaciatur, multbque apparet pinguedinc du- rior . Sus enim bene habitus paftufque, multam habet pinguedinem ob naturalem temperament! humiditatera: at bones, & capne, 8c quarcunq; id genus cornigera ob ficcitatem plurimum generanr. At tu, ft voles, oleo- fam 8c pinguem in animahbus fubftantiam omnemj, adipem appellato, vt plerique Medici: Sed 8c pinguedinem appellate totum hoc genus licet, non tamen citra mcndacium adipem caprinum humidiorem efife quam fuum ; nam hie omnium fere aliorum eft humidiffimus: ac proindc adionc fua vicinam oleo vim poftidens,quamquam oleo magis turn emol- hat, turn concoquat•, ac proinde caraplafmatis, qua: ad phlegmonas acco- raodantur comraifceri folet. Qui verb mordicationes perpetiuntur, aut in redo inteftino, aut in colo , ijs potius caprinum adipem , quam fuillurru imjeimus: non quod acrimonias plus obtundat( nam ex natura fua fuillus obtundic magis, ac proinde mifeetur medicamentis vlcera curatibus, cu- iufmodi eft pargyrura) fed quod captious ob craffitiem citius concrefcac, fuillus aurem inftarolei deftuatrproinde ipfum potius dyfcnteiicist& tenef- mofis inijeimus, quando morfum corum mitigate confilmm eft. Ex his , alijfque Anft. 8c Gal. locis feire oporrer, Anftocelis inrerpretes alicer ac Galeni,adipis nomine vfos elfe: nam Arift.mterpretes adipem no- minant mollem illam fubftantiam albicantem cuti fubiacentem, lebunu. verb id album, quod durius eft, 8c mufculorura extremicadbus innafeitur. At verb Gal. interpretes nomen adipispro febo frequentiftime vfurpant; pinguedinem verb vocant mollem illam fubcurancam fubftantiam.Mcdi- corum frequentiorem ilium dicendi modum nos impofterum fedabimur. Quia tamen adeps 8c pinguedo modice inter fe diferepant, communenu vtnufque definicionem proponemus. Pinguedo ergo eft pars corporis calida Sc huraida, mollis 8c alba, a li— quando dura, fub cute prascipue genira a vi formatrice, 8c ab anima:, ine- diantibas fuis inftrumentis, ex vnduofion priccipue fanguinis parte ad va- ries vfus. Dixi pinguedinem e(le partem corporis, iuxca Gal. menrem, qui iib.de arte parua c.>, membrana ,-caro, tendo, vnguis, cutis, adeps. Atift.lib.z.de part, animal, c.i. adipem inter limdates partes repofuit. Cum ergo ex Gal, Adeps & pinguedo confundu- tur, Adept fu- il lus om— nipi humi- difimus: fmooleohu widior. Quare ad jedandum doloremin dyfenteria] tUftertbus mifeetur caprillus magis-, qua fuillus a- deps, Quid Pin* guedo, Authority tibus Gal. & Anii. adeps e(i parscorpo- ris, DE P A R T I B V S. 209 dodrina adcps fit pars partis difiimilaris, sque ac caro, mcmbrana, Sc car- ters fimilares 3 cumquc fuo fungatur officio, sque ac vena,& arterial reliqusfimilares, neccflaiio dicenda,. Patet enim a natiui- tate partem bafis cordis efie pinguedinem. Nemo a. fane mentis negabit, tror efie legitimam, & principcm corporis partem, Prsterea pinguedo proprie, enim vice olei vtimur , inquit-, 6c cum facile in flammam tranfmutetur tanquam ad flamms naturam pioxime acceditFrigidum enim confeftim in flammam non comiertirur .JjCitatocap. omentum fiuc epiploon-propter venas,artciias,&: pinguedinem calidu efie r'cfert. Lib.i 1. de fimplic. medic, facult. ait: Omms igicur pinguedims facuhas eft humedlatona, Sc cxcal- fadloria humanorum corporum. Ariftot.libro quarto de partibus anima- liumcapite tcrtio -omentum calidum efie affirmat, quia‘pingue; Pingue autem, inquit, calidum eft : Sc omentum pingue eft. Dixi,pinguedine efie molle Sc albam-,quiaexpericntiac6ftat,pinguedine efie mollemjicec adcps aliqualem duriiiem referat.Pinguedo alba.eft,quo- niam a pambus fpcrmaticis albicantibus vcluti conficitor: hsrer enim me- branis, Sc ncruis, Sc tendinibus prscipue. Didtum eft,pinguedinem prscipue fub cute gencrari fupra membranara, carnofara didtam. Pinguedo tamen,qus adeps, fiue feuum appellatur, prope interiotes mufculos, in cpiploo. Sc alibi ptocreatur; vt experienthw conftac. Adipem ex vndluofiori fanguinis parte fieri conftat, cx Arift. Sc Gal. cit. in textibus; lib enim 4. de part, animal.c.3. loquendo de omento, adipis ei annexs generationem hac feriededucit Ariftot. Item propter membrans denficatem,quod fanguinei alimenri tranlmifiiim colatumque eft,id pingue efie necefic eft: tcnuiffimum enim hoc, Sc calore loci iftius concodtunu pro carnofa fanguinca coagmcntationc in feuum aut adipem euaderc-# nccefie eft. Didlum eft ex Arift. pinguedinis duas efie differentias; febum fcilicct,5c adipem, fiuc pinguedinem. Galen, lib.3. dc aliment.faculr. c. n. pingue- dinem, Sc feuum pariter, tanquam duas fpccies proponit,vtramq*, oleofam. Cum Arift.tamen febum pinguedinc ficcius efie confirmat. Pinguedinem verb vein oleo,longa vetuftate mcrafiato, fimilem efie docet. Quod autem ab amma,auxiliantenatiuo calore,adeps, qua:poft ortum hominis procrcacur,gencretur,probatione nonegec •, quia naturali virtu- teaugetur, ficuti esters corporis partes-,a virtucc formatrice,cordis, cpipioi adeps in principio gencranonis piocludfa eft, Ex locis cit. Ariftot. Sc Galen, vanus adipis vfus fatis patens eft,- epiploi , Rtftonepd tef eJJeBartem fingutd* calida Cr humia*. Ttnguedo wo^ts & alba. tocusgene rationis • Materi* 210 LIBER TERTIVS P1 ngue di- ms vfus. enim adeps vcntriculum calcfacit, vt faclicius chylificationcm percele- bret. Cordis pinguedo maghi eft vfus; nam fine hac eius humidum radi- cale exiguo tempore depenret*, ciim liquido conftsr ipfum cor continue feruorc jcontimioque motu agitari. Pinguedo a. articuiis inferta, ai ticu- lorum faciliorcjuconciiiat raotura, eofdemarticulos lubricando. Oculo- rum pinguedo pariter ad eorundem mocum plurimum confert. Pinguedo autem fubcuteftratainftartegumenti fe habet:nam internas partes ab ambientis aetis frigore , alijfque iniurijs, defendit. Calorem natiuum fa- cile refolui, ipfum iutcriiis cogendo ,prohibet, fimulque intendic; va- fculis ad cutem delaris, tanquam mollis ledulus, Sc tomentofum puluinar inferuit. Quaedepinguedine& adipe haibenus diximus, plurimum conduccnr ob evtionibiis de adipe fupeiius propofitis. Ammaduertas tamen velim, pingnedmcm,ficuti femcn, improprie cxcreincnrum ab Arift. appcllan lib. i. de gencrar. animal, c 19. vbi ait pingtiia animalia minus feminis habere> quam macilcnta. Nec enim pinguedo, ncc femenper fc, aut propne, ex- cremcncafunt. Pinguedo non eft ex- ertmemu. De 'Panniculo Carnofo. CVti»Sc pinguedini fubeft membrana quxdam fatis crafla atque fpif- ra,qii£fadsincongruc a mcdiconun vulgo panniculus carnofus appellarur; quidquid dixerit Vefalms •, ciim neruea magis fit, quam carnofa.Membranacommuniter Grads »lfc«r nuncupatur.Panhiculus ergo hie eft neraea , craftaque membrana,& coafequenter frigida Sc ficca ex pradominio, vniuerfum corpus, non fecus ac cutis , contegcns-,qu3e qui- dementi per villos quofdam,(iue neraeas fibras alligatur. Quod an- tem frigidusfic &ftccus ills panniculus, per fe conftat *qudd lie mem- brana', vt radium eft. Vanos habet vfus hie panniculus. Confert cnira vniucrfo corpori j quo- niam veluti commune,atque completum tegumentum , inclufam camera & vafa, omniaque alia, amice compledituc, Sc ab cxternis imurijs tiefen- dic. Pracerea, quia exquifi to pollec fenfu , externas iniurias facile perei- pit, vt fie commod£ fibi pracaueat animal. Ob hanc fenfus acutiem inter- nas eriam illacas iniunas facile pcrcipir,vt quotidiana nos docet experientia in ijs qui febre intermittentc rigorem habente laborant.Rigor enim rile ori- tur ex fuliginofis acribufq; vaponbus ab imenoribus partibus ad cute de« pulfis: qm dum hanc mebranam pertingunt,cam penetrant ,peruadu«t > atque aiiquo modo dilaccrant,difloluuntquc, Vnde dolor moleftia»t)b qua:natura,in quantum poteft,humorem dfcutcre conatur;qui tamenibi ob membrana: defitarempaulo diuclus,quam alibi #commoratur, Addcj quod inibi propter partis frigidam temperiem ifti vaporcs crafiefcantildco- que difficiliusillinc,quam ex fubditis partibus carncis, porofifquc eua*« cuatur. Non mimm erg®, fi, dum ab his vaporibus acribus biliofifque,auc falfis, hate membrana vellicatur, vniuerfi corporis concuffio mde onatur. Tertius vfus eft, vt calorem natiuum piotegat foucatquc, eius perpetuum impeium emorfum cohibendo,cundemq,-imenus rcpelleado. Sic enim* Pamnculi sarnofi dt fenptio. Primus pi niculi vjus Seeundus Vfus, Tertius v- /«;. DE PARTIBVS. ill caloris natiui visgcminari videtur. Intends idcb benignos vapoies vni cumcalorecontincc ,& fi quid ad ipfam accedic »in pinguedinern couei- cic, Lubiicaenim interius eft > ne mulculorum motuna impediac: liibu'ca. ante reddicur propter lencum quendaro humorem, qui inibi aliquo modo inftarmuci concreuic. Sic quidem carnem, membranas, Sc ofiiumjliga- mentacommodids Sc fine noxa conferuat. Quartus vfus eft ,vt venas, a»- tenas, Sc nemos»qui in cutem procencluncur, fulciat, roboretque. Quart Hi v fa. De Mufculis abdominis. DE tribus communibus partibus continentibus ha&enus egirnus; nunc verb de duabus partibus continentibus peculiadbus, con- fequutiuc agendum . Cutis enim adeps, & panniculus carno- fusfuntcontincutiacomrnuniatorius corporis ,& non tantum inferioris ventris. Vnde aliam figuram prxeerquam corporis>cui quail coextendun- tur,a natura non obtinuerunt: duo verb peculiaria ventris inferioris con- tinentia, mufeuli & peritoneum, certa quadam figura funt prxdira. Mu- fculus enim,Grxcis plf,quod excoriato muii aftimilctur,eft quxdam mo- les ex came potiffimum, neruisj venis, arterijs, tunica, nerueis tibris 8c tc- dinecoalefcens, vt'molem conficiat corpoream voluntarij motus fit inftrumenturn . Inferioris autem ventris fine controuerfia oito commu- nitcr mufeuli numerantur . Quos vt commode inuenias, concipere opor- tetalbam quandam linea m (qua: eft corpus quoddam denfum 8c exangue corijinftar) qux ab oTe pubis ad fternum recta protenditur, vt venrrem_. xqualiter in longitudinem diftinguat, dirimatqueinduas partescoxqua- ]cs. Muiculi ergo abdominis ita diuiduntur, vt a parte dextra linex albx quatuor extent, 8c a parte iiniftra alij quatuor: 8c taliter in figura, 8c numero, ac viribus xquales, vt nullum inter dextros 8c fmiftros intercedat difcnmen, aut diilimilitudo \ prxterqua quod hi quatuor fini- ftri, illi quatuor revfti dicantur \ vt colligitur ex Gal. lib. de vfu partiura cap. 14. vbi o&o tantum epigaftrij mufculos,ncc p] ures nec pauciores d ari probat: eo quod in quolibet linear albx latere vtrinque mufculofa: fibrx in quadruphei differentia appareant: quxdam funt reeix, quxdam tranf- uerfales, 8c duo obliquarum genera. Ergo in quolibet latere reperiuntur duo mufeuli obliqui, vnus reeftus, 8c vnus rranfuerfus, Pro fibramm aute pofitionc mufeuli fuas edunt aiftiones. Ergo cum diuerfx politiones fibra- rurn numero rantummodo quatuor ex vna parte linex albx reperiantur* quatuor vtrinque reperientur mufeuli: atq; adeo in rotum obto. Sic enim adiuerfo tibrarum duclu nomina mufculis impofuit Gal.&r non fait Vefal. horum nominum a ciiiicrfitate dudtuum inuentorum primus inuentor, vt fibi infolcnterarrogatlib.i. fux Anatomix rap. 3 i.jPrxdiblos omnes mu- fculos citato in loco defcribit Galen. quern fequenti ordine cum reliquis interpretibus febtabimur. a Pnmi inter relates mufculos, qui fefc nobis, panniculo carnofo, feu po- tius nctueo abiato.exbbent, funt duo mufeuli obliqui,excerni vulgb didti; qui latidimi omniumcenfentur ,cum cotum ventrem inferiorem conte- gere videantur. Obiiquos Mundinus, Auicennam fcquutas, tranfuerfa- Ics appellat. Duo dicli obliqui exceriores bine inde circa lineam albain.., defcendentcsxommuniterabaiuuomicis appeljantunlu quo mi fere aber- Quid mu- fcuius* Lima al- ba quid. Otto tan- turn tnuj'cu It abdomi- ms. Duo ma- fia U obii- qtu exte r- ni omnia latijfimi. aii LIBER TERTIVS sant,inquit Laurent. nam ortum ducunt a fupenore oftis pubis & ilium parte, 8c a tranfuerfis lumbomm apophyfibus hinc furfum jprotenfi , poi- tione carnea in nothas omnes coftas , 8c odtauam, fcptiftnm, ac fextaiiu veras: ferraco magno digitatim, pe&inarim, 8c ferratim implicici inferun- tur: altera portione neruca {wnvpeirt* vocat Gal.lib.f.db vfu par.c.14. id eft,neruofamtcnuitatem)teadmeque latifiimo in lineam albam ferun- cur. Hi duo mufculi triquetram obtinent nguram . Vltcmis Umrent.pro- bat,di protegatque. ergo eft membrana tenuis 3c lata, arancarn n celae ideo confimilis; firma_, tamen, vtpote omnia, quae in inferior! ventre continentur,veluti commune inuoluctun^circumtegens. Eft quidem peritonaeum membrana duplex, vt plurimorum experientia* & praecipue dodi Laurentij, meaque etiam non rarb,conftat: quidquid in>» comrarium dixerit Columbia > qui id ftmpliccm membranam a xyphoide Vnde did tur perito- nxum» Membrs n* e(tfri£i dn & /is* ca. Quid peri ton turn* VcritortAu eft duplex mchra fta. ad vmbilicum vlque eliedicit: ab vmbiiico autem ad os pubis dupliccmi in gratiam videlicet vaforum vmbilicalium ,que inter membrane duph- caturas dcorfuna feni debuerunt. Laurennus verumamen non folum peri- tonaeum , fed omnem membranam duplicem efte audader afTcuerat: fem- perque cxper us eft vmbibcalem venam ab vmbiiico furfum ad hcpar in- ter duas peritonei tunicas protendi. Quod attinec ad peritonei originem , id in prima hominis gencrationo vna cum rcliquis partibus fpermaticis produdum fuiflc, cum viris doids* cenfeo ,• licet ipfum a ligamentis lumborum vertebras colliganribus, 8c in- fuperconnedcntibus os facrum oflibus ilium, diafci quampluiirni con- tendanf, inter quos eft Vefalius . Fallopius tamen mauult ipfum duxiftc ortum a pjexu illo neruorum vaUdiffimo, qui mefenterio ortum dat,- quia huic plexUi ita aide conneditur, vt illacerum inde auelli nequeatj a verte- bris autem lumborum facile fcparatur. Peritoneum eft membrana tenuis, ne fuo ponders fubiedis partibus molcftnm (it.Firmiftimum eft,nc diftentum facile difrumpatur.D ftendituc cnim fepe, quoties ventricuius fatietate refertus cft,aut vterus fetum con- tinct. Vc enim facile diftendarur hoc commune inuolucrum , membra- nam efte oporcuit. Verum, quia viri non rard fine necefluare liguuunt, 8c idco frequenter ijs venter intumefeit,peritonaeum ad vmbilicum vfqjcraf- fius hahent, ab vmbiiico deorfum tenuius. Mulieres e contra ab vmbiii- co ad os pubis id habent craft!us , ne tumente vtero tempore fetus rumpa- tur ,• ab vmbiiico verb furfum, tenuius. Peritoneum,vtmufeulis fuperpofiris pertinaciter hereat, in exterior! fuperficie, veluti fibras quafdam habet, mediantibus quibus ,mufculis al- ligatur. Ipfum tamen peritoneum proprie fibrofum non eft: nam mem-' brane fibns non fruuntur, tunice verb fibras habenr,vt habet Gal.lib.6idc anatom.adminift. c,y. Ideoque ait,peritoneum efte fimplex corpus. Peri- toneum verb in interion fuperficic humidCilubricuquecft,ne inteftinis, alijfquc partibus fuppofitis hereat, noccatuc. Eft peritoneum commune, vtdixi, contentorum in ventre inferior! in- uolncrum . Anterioribus quidem partibus ipforum omnium preten- fum eft coramuniter peritoneum, vt loquitur Gal.iib. 4. de vfu part. c. 10. Procedic autem illinc ad dextram partem,8c finiftram per ilia vfq;ad lum- bi vertebras; quo fir, vt fingulis inteftinis ac vifccribus, turn artcriis omni- bus, A: venis, ac neruis circumtendatur. Quod verb ad cxtremitatem_, eius fnperiorem Sc infer? orem attinec, fuperior quidem inf erne phrenibus, id eft, fepro tranfuerfo adherefeit; inferior verb oftibus pubis, 8c pretcrea ilium. Itainfertiones peritonei citato loco deferibit Galcnus. Infupe- nore parte, qua diaphragmati copulanur peritoneum >tria conduct fora- mina : Vnum pro venacaua afcendencc , alterum pro aorta defeendente, temum pro efophago. In inferiore fui parte varia habet foramina ; Vnum pro ano, alterum pro vteri ccruice, alia pro venis artcrijfquc cruralibus, alia pro vafis fpermaticis, fine preparantibus ad teftes defeendentibusjalia pro vafis deferentibus fcrneti furfum ad radiccm penis, 8c collum vefice . Hate tamen poftenora toramina produdioncs congrue diccrur potius, qua foramina •, quia pciitonei portio prolongatur vna cum didis vafis. In an- terior! parte peritoneum circa vmbilicum perforatum eft; in fetu :aIn ad ai- ds occmfum eft . Scd fi imbi aperiatur,tunc oritur hernie fpcdes^pctA* 214 LIBER TERTIVS Cur pento v&umme- b ratio (urn* T* timed fi• bras hahet membra— tu neuti~~ quam. f triton fit ns. DE PART1BVS. 2JS Galen.lib4.de viupar.c. 9. qumquevfus peiitonaei proponit. Piima-. cius vtilitas eft , quod omnes partes concentas inferioris vcntris , quae fub fepco nimirum tranfucifo, ad os vfque pubis continental*, contegat. Sed haec vtilitas , inquit Gal.exigua eft, cum cutis pinguedo , panniculus car- nofus, 5c mufculi, quae contentis pambus extrinfecus inc umbunt, eafdcm partes fatis commode communire portent. Secutida vtilitas cft,vt tanquam feptum&: paries, inteftina >dum re- plentur praecipue , defendat •, ne fcilicet inteftina, praecipue graci!ia,in- terciderent in fpacia inter ipfos raufculos media : quo cafu ipfos mufcu- los premerent, 5c ab ijs premerenrur, eofdem mufc ulos coardbarent,& ip- fa amufculisvicifiimcoardlarcntur,doioremcfticercnr}dolerenc 5c ipfa; 5c ita mafculorum motum prohibcrent,& ipfas fae:es prone res poftulatct, deorfum protrudere non valercnt. Quienim vulneratum habcnc perito- naeum , praedidla incommoda parmnt«r,tcftc Gal.ibidcm. Tertia , vt ficci alimentiexcrcmentacitius deorl'um propcIlantur.Nam omnibus intends partibus ventris inferior!* circumtenfum eft peritonaeum, 5c fuperioribus extremitatibus ad pedborale os , &, nothis coftis , in idem-, conueniens cum fubtcnfis phrenibus obliquis nonnihil auxiliatur com- prelTorio motui ventnculi, 5c inteftinorum jquo motu fubire alimenti ex- crementa dicebamus: velut enim duabus quibufdam manibus, & perito- nxo , 3c phrcmbus.fupetne quidean vnitis, interne autemdiftantibus,c6- ftridba ea, qua: in medio funt, exprimunt, pclluntque deorfum alimenti fuperflua . Nam fi peritonaeum inferna parte cum alio quodam phrembus affimili coniundbum eftet, iuperna verb diftaret, circurnprefibrium ita mo- tum (qui fit a tranfuerfis illis vdlis mafculorum tranfuerforum) non ma- gis ad inferiora, quam ad fuperiora pelicre alimentum contingeret. Haec Galenus dehac vtilitate , quern nimis maligne carpic Vefalius ,aiens, peritonaeum voluntario motu carere. Sed incongruc nimis, vano ftimula- tus fupercilio, vtGalen.pi*feratur,eiobftrepit. Qui optime nouit perito- neum non erte rnufculum, nec ex fe habere vim propellendi j fed a fepto tranfuerfo,& mufeulis abdominis talem fufeipere vim expellendi. Sed inquit Vefalius, fi peritonaeum recenfenclum eft inter ca, qua: ventrerru inferiorem comprimant, membrana fuccmgens coltas inter partes thora- cemcomprimentcspariratione numerari deberet,quod taraen a nciiii- nedicitur. Ergo peritoneum inter comprimcntiaaluum reccnferi non-, debet. Refpondetur conccdendo paritarem,fi vultj nihil enim inde incommo- di. Paritas tamcn, tanquamvitiofa,negari poteftrquia comprefiio in- fenohs ventris ita fit, vt peritonaeum inteftina attingat comptimatqueq at verb membrana fuccingens coftas nihil interius in cauitate thoracis com- primit. Comprefiionem enim impediunt coftae, quae non finunt, vt cor, aut pulmonescomprimantur. Si enim compnmerentur, ftanm animal moriretur, vt patet in illo gcncre fupplicij, quo fenca maffa nonnulli iru pcdbocc percutiuntur, quo anguftato, 5c intus repreflb rtatim moriuntur. Thoracis verb dilatacio fitvt aer ingrediatur ,* comprimitur ,vt acr cor- ruptus cuacuetui: huiufmodi autem contrarij motus ab epigaftrio, fepto-. que traufuerfo acque ac a thorace excrccncur . Verum ergo eft Galem di- ctum ; Nam quemadmodura 1 cs varias,5c diftindbas, vt g"rana,herba con- tufa ,5c firailia,manibus fine aliquo inuolucro lineo,ianeo,conacco, alioue coufimih, comprimere coatdbareque nullatcnus poflemus, fie con- Primus v~ Jus perito~ nti. Sccundns vfus. T trim -V ftis. V effalio fa tisfit. A quibni refyiratio fit• 2i6 liber tertivs tentorom in ventnculo ccmpreflio nuila heret, cum perfe&ionc faltem, ni omnia pcritonsco circurauoluerentur . Eft: ergo id quod comprimit, co modo, quo baculus moucns lapidem, eum immediate mouet, non vi pro- pria , fed vi ei a manu conccfta, Quarta vtfiitas peritonei operimenti cxafte circumtenfi,Sc conftrin- gcntis omnia, eft, nc ventriculus , cc partes vcntriculo propinqua?) prom- f>te flatibus prchcndantur. Si cnim vaporofo Sc flatuofo fpiritu ventricu- us replcretur, vt fa?pe conringii ob comefta flatuofa alimenta, vel aliara-* caufam, tunc conco&io cclebrati non poftetj quia ventriculus alimenta-* arvfte non comple&ereiur. Peritonei verb minifterio ample&untur ea vn- diquc ventriculus Sc mteftina. Sc flatus partim in forma rudlus euacuatur, partim ad inferiora inteftma protruditur: Sc fic ventriculus liberatur, co- eiturque cibos ingeftos arcftius, amiciufque complecfti. Hie ergo vfus ma- gm eft momenti. Quinta vtilitas eft , vt omnia, qua? funr Tub phrenibus, id eft, fub dia- phragmate, colligentur ab eo; Sc velut pellc qqadarn vnuquodqj priuatim tegatur. Peritonaeum autemfpeculiarem tunicam cuiuis pam contentae contribuit. Qumus v~ fa Quintus v- fus. c a p v r vi. De Contentis Vent inferioris. DE continentibus partibus inferioris ventris plene cgimus •, nunc autem de contentis partibus , quas feriatim deferibemus. De Epiploo, PRima pars, quae fefe nobis offeit poft aperturam ventris, eft omenta, quod Gracis & «W®ao#f nuncupatin': enim ,in- natat ,ftgnificat: epiploon igitur diciturjquia vcluti tfuduans fundo ventriculi 6c inteftinis apparct,exGal.lib.4.de vfu par.c.i i.Vnde,quia non tenacitcr hxret partibus,non raid in ferotum honunibus,& fimijs(quia prac rcliquis animalibus maximum habere omentum depreheduntur) cadit,& epiplocclcn,hernias fpeciem,generat;Ideoq; Epiploocomiftas,quafi omcn- tigeftores dicuntur, reftc GaUib.tf.de anarom.adminift. c.5 yuryafAW, 6c f*yw, id eft reticuIum,propter innumerat vafcula dicitur. Hipp. fiprfn AraOibus Zirbus adipofus nuncuparur. Epiploon eft pars qua’dam ex duplicata membrana, marfupij, aut pera: aut lacruli inftar, multifque venulis, arceriolis, &|ncruulis, ac feuo com- pofira,ventriculi fundu,fupcriora inteftina regcns,& adlienem declinans, 6c chyii ricationis gratia produ&u.GaI.epiplounagnitudine,compofitione» vfum, & ortum, expomt pait.cap.?.& 11 .6c lib.£.de anatom. admmift.c.r.Componitur enim ex duplici membrana $qua:eft duplicatau peritonxi portio, feuo, neruulis, venulis, & arteriolis. Hx qua cbmpofi- tione eius temperamentum conftat: quarenus enim membrana eft, frigi- do 6c ficco eaudet temperamento: frigiditas tamen 6c ficcitas a caiorc 6c Vnde diet tur epiplo- on. Quid epi- ploon* Eft frigid* ficcum. quater.us mebrana. DE PARTIBVS; 217 humiditatc adipis ,fanguinis venalis, & arcerialis, fpiritufque, facile vin- cuntur :Ita vt epiploon rim' hab«at calefaciendi ventriculi fundum prtcci- puc, 3c inteftina. Vt ergo chyiificatio in ventriculo eelebretuivtale cegu- inentum necclfariu eft. Vencriculurricnim calefacit, vc refert Gal jib. 4. dc vfu part.c.51. Vndc denfum eft, vt intus innatam caiiditatcm condudafc leuc autem, vt fine dolorc ac compreftione, aut pondere calefaciat. Non rationc duplicitatis folummodo calefacit, fed infuper ratione venarum ,3c artcriarum, atque copiofa: pinguedinis circumfufa:*, qua: quidera calida_> res eft, cum in ftamraam facile conuertatur, nihilq,- frigidum ita prompts: comburatur, vt loquitur Galen, lib. 4. cit. dc vfu part. c. 9. 3c probat, pi i- mae codhonis gratia omentum a natura fuifle produdlum \ eb quod, poft- quam vulnerato cuidam gladiatori fuit praefeiftum, venter facile ab exter- no frigore kdebatur. Vnde aftidue lanisobuoluebatur, & maxime,quod anteacceptum vulnus gracilisefTcta:ger*,& confcquentcnpauca pingue- dinc fubcutanea,cuiu«opeventriculus &inteftina foueietur, fruitus ef- fet .Cum ergo poft amiftiim omentum , frigidiorem perfentiret ventriculu, minufq', concoqueret, ac plurimis operimentis extrinfecus egeret gladia- tor ifte, indicium eft , caiefadlionis, 3c concodliouis 'tgratia ptoducium-» fuifTc omentum. Licet omentum figuram habeat marfupij, magnitudinis terminos dubie expofuitGalcii. qui iib.q.de vfu part c.p.ipfumtoti ventriantcriori interiiis coexcendiaileritj-adeoqaenon ventriculi tantum,fed inteftinorum om- nium codionem adiuuare. Anft.hb.4 de pait.animal.cap.3.buius eft fen- xenda* ,dum ait, omentum vcurriculi fundtim operire, 3c omnia inteftina. Vnde ipfura a medio ventriculo oriri ait, deorfumque protendi. Verum-, hodieina experientia compertura eft, omentum rare infra vmbilicu por-«■ rigi. Ab hac quidem dodrina non recedir ipfe Galenus lib. 6. de anatom, admimfttarion.cap.f .aiens: In quibufdam quidem animalibus, baud mui- cb infra ,quam vmbihcus eft j in quibufdam verb ad pubis vfquc ofTa-» procedic. Situra, (Sc infertioncm, oitumque exponit Galen jibr. (j.de anatom, ad- Inferior ergo, inquit, ems pars, id eft pars ilia, qute iuxra fpi- j tiam fub diaphragmace eft , *b ipfius periconau plitis a fpma exurgentibus ■ proccdir; fuperior, fiue anterior pats a gibba ventriculi parte, & a fima_> paite lienis ortum deejudt. Inceftino colo raefenrenj loco alJigatur, adhe- rer ctiam pancreari, mefenterio, 3c inteftmo duedeno. EpiploOfL* ventriculii c alt fa at. Omentum prims co— tiionu grx tid factum efl. Ometi figu: C ma* gnitnda \ Stm&m fartio mat tu *De Intefiinis. Nteftinaquibufdam veteribus larinis interanea dicebantur, Proindo J Medici non mb verbo exenterare.i. inteftina extra here, vtuntur, Gra;- JL cis trupcLpM: evJ'iYct,xoK£J'if, iyMthiA, 3c eyKA ut. A tabes C hoi das ap- pellant >• quia forte t ex ms inftruuientorum quorundam, muficoium ri- des pracparancur. Inteftina] enim funcjcorpus oblongum, roumdum_», 3c cauum duabus pioprijs cunicis, tranfuerds fibtis, contextis , a ven- criculo ad anum fiexuose porrecftum, perficiendidiftribucndiq,' chyli gra- tia, feces conferuandi ,expcllendique. In fingulari inteftina defcnbcro plaeuif, quoniam omnia vnum inteftinum efticiunt . Rotunda figura pr<£- dita funtinteftina, vc facilius ad ea ex ventriculo chyius confebhis cletru- Jntcjlworu. i/ttri a no— mina. Quid wtcm ftmwn. 218 LIBER TERTIVS datur: vtquc ctiam per ea transferatur chylus; vtque impura & fupcrfiua a puro alimento fecreta , ad vltiraa relcgentur inteftina i lieceftarib 4caua-» fimul 8c oblonga efTedebuciunc.Longimdajiprastereaneccflrariaeft , vt ci- bus in ventriculo cod us longiorcm mora in ipfis jcontrahat ; quemadmo- dum fufiiis in fequendbus diccmus.. Duabus proprijs tunicis, tanquam, parribus cflfcntialibus ,, inteftina con- ftant. Quamm interna nemofior eft, vc exquifitilfimafenlu inteftina pol- leant, ad expulfioneni fine cundatione, rei acris& molefta ; bills v.g. qua ad inteftina ex veficulafelleaaaiandatur, quxque eadem inteftina fua wo- ra corroderct, niea eius acrimonia ftirnulataeam illicodeturbarent .. Nt-> tamen mperpetua paftione ( let y. vocal Gal) verfetur homo, mrernat illius raembran? exquifitum fenfum paulo obtufiorcm reddidit natura,vni- ucrfam eius internam faciem obducendo crafib quodam humore,quem in- ternam inteftinorum pinguedinem vocat Gal.Hic coDcrecus humotvcunw pinguedinfs fpeciem refcratdubrica reddic inteftina : Atqyadeofua hac lu- bdcitate bilem praeterlabi commode finic, &: fua crafiiue, ne ad penetrct, prohibet., Eademinfuperhumiditasbilis vim obtundit.. Inter- na ilia inteftinorum tunica fibrasquaEdamveluticarneas obrinetrquod for te Vaftaum commouit, vt cenferet internam hanc tunic am camofioicm_, effe extern a; cum tamen externa plurimoiura iudrcio carnofiot fit- Idas, duas. tunicas Grxci mu wets appellant; quibus ambabus natura intefti- na muniuit > vc morum expulliuum, quoprxcipue praedita funt,maio- ri cum roborc perficiant.,&: vt ab iniurijs internis,.ab aenbus humonbus fxpcillatfs, fefe tutarentur _ Exefa cnimnon rarbin dyfenteria interna tu- nica,fxpc curantur xgri,* quia extern a tunica ab, omni labe feruata eft.. Et ftc interna exefa decurfutemporis lanari poterit. Hanc duplicis. tunicas ne- ceflTtatem. commeraorar Gal. lib.q.de vfu parr0 Duxpr.xdidx propria-tunica multistcanfuerfis fibris intertextx funtt quia confimiles fibra ad expelleudumconferunt. Veriim redum pracipue inteftinuiuquibufdamredisgaudec, nonvt trahat>fed vt exrenfione re- darum circulates ribra firmentur-Vi ergo tranfuerftirum.fibrarum,quibus, vtraque tunicadotaca eft, inteftina motum pedftaltkinnperficiunt > id, eft> quando inteftina fuperiora pnus,& riirfus i nfe riorade fe fib ra r a ni t ran fue r- farumope contrahunt , coardantq;;vttalimotu a primismteftinisinchoa- to excremencapracipue deorfumpropelianturVcautem huiufmodimo- tus minifterio; tranfucrfariHiifuccefiiue fadus deorfum , compIctioL cua- dat> fagaxnatura,redas nonnullas fibras exterius rranfuerfis fupraten- fas conccftir* ut habet Galetms.libro quarto de anatom, adminifttac. c. 17. Nonnuliis.veto inteftinorum,inquit, .quidam villi redi fecundum longi- tiidincm.obtenduntur , adtranfuerforum turel'am.Ideoqueanimalibuste- nues-habentibus inteftinorumtunieas, aut adioncs vehementiotes,potifti- mum hoc ineft . Periculum enira etat, ne traofuerft villi a fefe mutub auellcrenturnifi. extrinfecus a redis r velut vinculo quodam *,fuifienc deuindi., Qu© redodnteftino complures emfmodi fuerint&rc., * 1 Gaudent vlterius, inteftina tertia exteriori tunica*, quam, vtreliqu.'E info- - rioris. veneris partes mutua- ta font; „vt habet GaLlib.6* tie anat.adminift. c 7,6c libaIde vfu parr.,c. 17 Icaque inteft m a >,v t finei ad u r a di la tai 1 facile po(linc,dum cibo,flanbus,aac fxao us; repi'sneuivex fubftanaa mem branca coniirt deb ue rqjice.t fua ear- ns non ftnt , Interna in teftinerum tunica ner Hojior efl. externa. Crajji hu- nt or is quo interna tu nica obdu- citur vfus. yajj&i 0 pi- tuo. Du arum tunic arum wtefiin.om vfut*. < Inteftina trarfuerps < pbns,qua- i fi jolts,gau: ( denu 1 Quid mc~ t us periftal. ticus. Vil li retti intefHnis- , conceffi vt tranfuerfos inner,no vt attractrI - ci officinli facultati, qua nulla, eft *. infer- viant,. Ttrtut in- ifftnomm tunica*. Bo ipfo, quod inteftina membranofa fint, Jiquidb confbt,ea frigido fic- coque temperament© prsdita efle, Inmuneras vcnulas a vens porta: trun- co, Sc mefcnterico ramo inteftina recipiunt: arteriolas a ramo cadiaco, Sc mcfenterico: a fcxta neruorum coniugatione ncmulos innumeros * Hippoc. lib.de ftrud.hom. inteftinis longitudinem trccfccim cubitorum concedit. RdTccatainteftina&: [flatu diftenta feptics corporis longitudi- nem adequate obferuauit Laurcntius. Sed ego comrarium oblcruaui , id eft,'inteftina etiam mollia, adeoque longioia, non square fexies hominis longitudinem. Spina: dorfi, mefenterij interiedu , inteftina anneduntur, iurolon excipias. Etfi vnicum fit inteftinum ventriculo continuacum (eadem enim ventri- culi > &: inteftinorum eft natura , vt loquitur Gal. lib. 6. de anatom, admi- niftr. c.p.) rationc tamen magnitudinis, 8c nunieri oibmirnfeu anfraduum, in. fex inteftina illud vnum diuiditur, vt habet Gal.cap. iam cir. Sc lib. f. de vfu part. c. 3. Ex latere ergo fundi vcntriculi, &pyloro,fiue ori ficioin- ferno ventriculf,primum emergit inteftinum quod i*.pvtrie id eft exortus di- citui'3 quiaapyloro immediate oritur; in imeftinum etiam vocatur> vt lo- quitur Gal. lib.y.de vfu part, veluti tendentia Sc via ad intefti- na . Lib.tJ. de anatom, adminiftr. JWiKA#ak7vkoi ,rcde ab Herophilo ap- pcllari monet Gal, quia longitudinis duodecim digitoruni efle cenfetur, Vndeab Anatomicis communitcr duodenum appcllatur. Sed noftristem- poribus non eft rants longitudinis. Hoc inteftinum fans anguftum cft> referentc Gal. cap. vlr.cirato ,• Sc meriro quidem ,ne retro chylus in intefti- na a ventriculo detrufus icgurgirer, neque fubiro chylus etiam deorfum-* labatur. Porrigitur rcdahoc inteftinum in dextro latere deorfum vetfus fpinam , fine circumuolutione , aut reflexione vlla, ad iciunum vfquc. Re- da autem fine gyris protenfum eft, vt partibus ibi fitis cedar, locumquc re- linquat •, venis nimirum , arterijs, neruis , panchrcati , 6c cyfti feilis, vt ha- bet Gal. lib. f. de vfu parts. 2. Yens quidem ports a iccons cauo cxeunti cedere debuit ; nam fi inibi in gyros fledcretur, huius vens produdioncm impedircr, 6c nominatas etiam partes fimul inleftaret. Redum etiam eife debu’t, vt bilem a cyfti fellis fufeeptam , deorfum ad inteftina muco ple- na citrus propclleret. Nullam venuiam a mefcnterico ramo tranfucrliiru. accipit ,more reliquorum inteftinorum; quia cxhcc inteftino chylus ad heparnon fugicur;a trunco ergo vena: ports fecundiim fui longitudinem venam accipit ; qus quia reda cum co deorfum tendit, inteftina appelia- tur, Proximum , annexumqueduodeno inteftinum G'deno lib. pde vfu parts. 5.fwVr<’ jid eft ieiunum,appellatur ; quod lemper fcic inane fine aii- mento muematur,quia > vt prsdido capitc loquitur Gal.piimura omnium inteftinorum iciunum alimentum in ventriculo in chylum nniratum,arque concodbim accipit: pofitio autem ipfius eft ad hepar, valoruinque multc- ru in lefe orificia continer. Ad hq-c cxcrcmentu biiiofum paulb fupra ad ipsa ex ventriculo ccphyfim, meatus bilis ducentes defcruntrPorrb hepar ipfum adhuc vacuum ex hoc prime inteftino furfum ahmentti rapir.His paucis le- ium mteftini ficum, olheium rationem vacuitatis oftendk Gal. Situm-> Qnim eft proxime omnium ad hepar-, ita tamen, vt totam rerme vmbihei regronem occupet,&: ad ilia vfque extendatur. Exorditur autem,vbi duo- denum in gyrum fiedi incjpit. Mefenterio arde colhgatur, 6c in plures circumuolutiones voiuitur, vtcibos paulb diutius continent, donee a ve- nis meferaicis, tanquam a manibus hepatis,id omne,ciuod vcile 6c tenue in chylo continetur, aflugatur. DE PARTIBVS.’ 2*9 Intejiina frtgtdA 'O' ft CCA. Jnteftino- rum longi - tudo, N exus. Sex inte- fttna . T)u$denu eftprimtw* Situs* Seen ndum inteftwum ieiunum ap peliaturCT cur. Situs ieiti- nt. Ne a* (rhc colligatio* 2 20 LIBER T E R T I Hoc inteftinu vacuum fere Temper ab Anatomicis inuemtur,qukintet intcftinaeft primum recenraculum ,in quo chylus moram contrahif, vndc hepati vacuo alimenta fuggcrit per numerofimmas venulas mefcraicas ob lique infertas inter duas huiusintcftini tunicas, vt reft atur Galen.Hb. 6. de anatom, adminift.c.5). Sc lib.de vfupart.c.3. Vacuitatem etiam huius in- teftini auger bilis, qux lincera ab inteftino duodeno in hoc delabicur , ip- Tumque alluit i adeoque ad aftiduam cxcretionem, propter fui moidacita- tcm, ftiraulac*, quod non facit eadem bilis in fubfequentibus intdlinis, quia eius acrimonia a muco Sc reliquis cxcrementis retundicur. Quatuor ergo funt caufx, cur ieiunum inteftinum Temper fere inane rcperiatur. Pu- ma, quia eft pnmura receptaculurn chyli. Secunda, qpia vaforum mulci- tudine poller. Tertia, quia proximam hepati politionem , fine fituna ha- ber. Quarta, quia bilem in Tuo vigore immediate ex duodeno fufeipit * Vide Cis 0.17.116.4. de vfu partium. Licet dixerit Gal. ieiunum e(Te quail Temper vacuum, id tamen non eftc perpetus veritatis ait: Primd, quando aiimentura non eft probe in chy- lum conuerfum *, quia tunc , vtpote craftum Sc inconfeftum, celeriter per inteftinum Terri ncquif, nec a venis meferaicis rapi, Sc ad hepar relegari. Secundd, quando fufticiensbilis quantkas acri qualitare prsedita, deorfum non fertur. Tertio, quando iecur imbelle eft ,auc humonbus plenum.. , Quarto, quando mcferaicx venae obftm&or Tunt. Ieiunum inteftinum delink in aliud fibi limile Tec undum Tubftandanij, quod cenue appellatur; licet eniin rnagracilia inteftina , duodenura, ieiu- »um , eon 5 > id eft tenuia vocitentur, ficuti sW , id eft > graci- lia , fimplicitcr tamen Sc abfolutetertinm inteftinum ira a Gal. nominatur iib.(j.deanatom.admmift. c.p.quia forte oblongum refpedfu aliorum inte- ftinorum eft. iUhtiv etiam, Sc l\iyu« ab ijfdem vocatur, quod qua- plurimis orbib'-is Si anfra&ibus inuolutum lit vt inter alios redie monec Laurentius . eks/'r cnim verterc eftj& UlmiT conuoluere. Vnde T/atot conuoluulus. Hoc inteftinum paulo infra vmbilicum vtrinque ad ilia 6c coxas polkum eft . Vnde Sc ilibus ilium nomcn dedit. Omnium inteftino- rum longiftimum eftridcoq-, cu in i n fed or i ventre refideat, ipfum eft, quod in ferotum facile cadir>&: mteftinalem herniam efficit. Quoniarn continUa Tunt, Sc eiufdem figure ac magnitudinis ieiunum-, & ikon ,ea ab inuicem diftinguit Gal.lib.6.de anatom, duabus notis: Ikon vacuum non reperitur, Ticuci ieiunum: neq;tot vafts fcatet, ac ieiunum-, quod ideo rubicundius eft, quam ikon. Situ etiam di- Tcrepanr . VfuS idem ac ieium. Qnartum inteftinum Graecis, Latinis cxcum, monoculus, Taccus dicitur. De quo Gal.Iib.4,de vfupar.c.iS.fic loquitur: Principium aurem eius (id eft craftt inteftini) eft caecum inteftinum . Vbi enim tenue intefti- num dcfinit, illinc ad dextrum quidem caecum, ad liniftmm autetn colon 1 cmergit, dextra prius ilia prarteruectum . Porro caecum proiTus velucvcn- ter quidam eft craftiis, cxcrementis rccipiendis appofitus, cui ad propor- cionem colon refpondec, Acque plurimis fane auibus, propter a&ionis robur, caecum inteftinum eft duplex: nam, liquid in tranfitu pertenuey inteftinum anadofim fefeikrit,id omne diuturna in cacco mora plane exu- ■ gitur. Porro auibus fere omnibus a&iones, ventriculi atque inteftinorum r robuftas habentibus, excremencorum tcceptacula bina extirerunt ,* ne_> quid , cum aiimcntiimceleriter feracur, non exhauftnm prater mitratur, Sc Ra tunes »b %uas ie- iunum fere femper va- cuum repe- ritur. Cur nliqua do ieiunum non efi va- cuum. T*ertiumL, inteftinum lleon• Situs. Ltgiffimu emnium. ileo'/Lj quomodo difcrepet. Quurtunu intefti num Cad yfits. A ties du- ll ex hahet f t(unj*. DE PARTIBVS; 221 vtcgeftiorepente,ac femel> non continue & paulatim fiat. Veium in_. hominibus ,ac pedeftnbus animalibus omnibus vnicum carcum inteftf- num natura molita, in dextris ilibus ipfura conftituit,qubd locum ibiido- neum haberec vacuum , renc dcxtro altius appenfo. His dare caeci naturam, ftcum, vfumque expofuit. Eft cnim vehui craftus quidam ventriculus ,fiue facculus longam appendieem, contort! lumbrici formam refeientern, habcns,vnicumque foramen obtincnsjqubd quidem peruium eft rei, quae ingredicur caecum, reique quae egreditur,* ta- metfi contrarium fentiat Mundinus , caecum videlicetduos habere diftin- dos meatus •, vnum per quem res ingreditur, altcrum per quern egredrtur. Quidquid enim alimend anadofim ,ftue diftributioncm fubterfugit, ex gtacilibus inteftinis id colligit caecum, & in appendieem, tanquam in pe- num, vfquc ad diftribuendi tempus, reponit: rurfus autem a venis mefen- terij fugitu r. Infantes longam habent appendieem ,cb alimenti humidi vfum . In apperdiccilla quamplurima referuantur ad plurcsvfque men- fes , vc cerafoium nuclei , racemorum, vel vuarum pellicula;, Situm eft caecum in redo ilio , dum furfum extremitas i lei inteftini vergitj & fub tene dcxtro , vel prope ipfum. Vel, vt alijs placet,caecum prope m- guen clextru litum habet. Ad principiumcacci inteftini valuula deerfum terrainans appolitaeft, ne quidquam ex fuperftuitanbus praetetlapfis in intcftinagraciha redeat. Quimum inteftinumomnium ampliftimum nuncupatur a >uXv9 vc quibufda placuit, id eft , rerardo, rt motor ; quia faeces in co diuturno tempore morantur. Alija xo*d&£cti >id eft , a rorquendodici credur jquia torminibus & cruciacibuspraeciins faepe diuexatur ,*quod crudae pituirae veluti officina cenfeatur, ob fui amplirudinem;tiun quia ab infernis, ano fcilicec, aerem recipir ,eftque ranquam flatuum recepraculum ,tefte Gal. commen.4.inlib. foimatis diutius retmeatur chylicraftamentum, ad hoc, vr quidquid into boni fucci fupcrftes eft, a venis fugatur, & ex inutili ,craflaque fubftan- ti a faeces formentur. Qrae quidem diutumo tempore retincri debent, ne deorfum ad recon(eruator ,6c eftbrmacor jcumque pnctcrea in co coa- cerueturcopiofa pituita ctuda, vifcida, lenta/ngida, Sc non raid vitrea, neccllum fuit,extends faitem vcficulam fellis incauitate hepatis fitam,i p- fum defuper contingcre, vt bilis ipfum colon penctrantis, Sc peruadentis auxilio,facultas expulcnx ftimularetur ad tecum,aliarumque fnperfluita- tinn cxpulfionem, decerfionemque . His tres ratio:ies attigic Mun dirms. Adduncali) aliam rationem ficus coli in fupenonbus, nc fcilicet ftatim ex cp excrementa , ccchyli refiduu cito curfu deorfumlabafcant. Alij ipfum futfiimdrcurauolui putant, veeius dccubitu fupra Vcntricuh fundu m., eiufdem ventriculi virtus concodnx iuuetur. Verim hcec ratio humilis eft , quod exiguo calore pra’ditum lit huiufmodi inteftinum. Nocarc adhuc iuuat, colon, dum lienem coopcrit, anguftius fua amphciidine, maxime dum rcplerctur , lienem compnmerec, aut eciam renem . Propter hunc coh cum liene concadum, quotics lien in tumorem accollitur, vix flatus in colo occlufus ad redum inteftinum ciu mpit, mil prius ipfa manu lien depritnatur. Lienofi ideo difficiliiis, quam cateri ho- mines, teces cgerunc ,• quia lienis tumor colon corapnmendo anguftius redd it. Rurfus ani.naduertenda caufa, quoties ali- quialuumexonerant, aut exonerate cupiunt, Idcnim ideo fit, quia hu- mores quidatn, qui aliquando borbongmum efticiunt, in colo fupra ven- LIBER TERTIVS i 'di h?a— w/cata* Jrahtida-j. oginiv . Laurent io jaiisfit. Quare colo furjumfepi wctiiuftxr circiimte*' alitur. Colo' fupra Vtenewan- Judins fir. Stotnachi- ca fyncope fipepro— pter ajfed* coli omur. b E PARTIB VS. 222 triculumcommon, propter viciniam ipfum ventricuhim cum fu6 fenlibili orificio alterant, laduntquc.. Dum etiamcolon vcntriculi fundo fuperpo- fltum , colico dolore laborat, ob candem viciniam, acerbiotes proriranrur deletes, quando venniculus cibo rcplecur,quam quandoinanis eft "Cuius fere connarium in renali dolore accidit. Dolor enim colicus , vtpJurimu, a parte ftniftra incipit j quia ibi colon fngiditis eft, quam in parte dextra, in qua vcftcula fellis colon attingir. Colicus tamen dolor in ftniftra partecon- citatus facile foluitur, propter viciniam redi inteftini cum colo, ad quod flatus 6c reliqna fuperfluitates a colo facile relegantur * Tandem obferuandum,dum clyftcrinijcitur,?gtum debere in latusdex- trumrecumbcre; ne videlicet inteftinum colon compnmeretur, ft in ftni- ftrumlatus reclinaretjnam ex bac compreffione, 6c coardatione inteftini, clyftetis introitus irapediretur. Inicdo tamen clyftere in ftniftrum lams fe voluatager.. Quoniam colon in ftniftra parte fngidius eft, beniqueae- cumbit ,dum colico dcloie premium, extenora remedia ci fummopere proderunt, Sextum ,6c vltimum inteftinum Grads Barbari longanon,aiitlongaon ,Latini redum vocitant jquia reda deorfura ad of- fts facri longimdmem,ad anum vfque protenditur. Hippoerati apyceM eft, princcps dicuurr licet hoc nomen ano conueniat, vt ex lib. f. Epidem. conftat. Quibufdam Grxcis JWtva/oc nunenpatur „ Hoc inteftinum of- ft facro,medianteperironxo,aliigatnr . In fui principle ,id eft, verfusini- num eftis facrr,anguftum eft: iuxta finem multbamplius, duasob caufas. Primo, vthberior exitus prope anum inutiiibus facibus concedatur.Se- cundb,vtrccpiofa facesnnbi contincn polftnt. Exnemitas huius inteftini aide conftringitur a circumlatis-qiiibufdam mufculis (fpbindftcies dicun- tur a a:flyyt7ctL, id eft , conftringitur)> nc niminuy inuoluntarie faces pro- fabanuu , 6c cxeanc,contra duilemviuendi ritum. Quoniam in viris ve- fica fubfterniturboc inteftinum ,6c aictaidco intercede vicinia,dum ho- rum vnum patitur, ah ad ci compatitur. Hadenus de differemijs magis proprijs inteftinomm .Multis placet in- teftinain luperiora,&inferiora diftinguere. Si fttnm fpedcmus,colorL, inteftinum fuprarebqua primum ob'ftnctlocum ; Sccundum,exonus , feu produdus, fiueduocteniirmTertiumloGura,ieiunum: Jlcon veid,cacum,6c redum vltimafunr.Vcriun racionc coridnuationisintcftinorum ventricu- lo, duodenum primum didtur: ieiunum.feeundum: ileon tertiumtcacum quattum : Colon quintum ►redum fextum.. Rati one fitus, quem in fuis locis babenuinteft ina ( non verb- ratione fi- gura, quoniam; omnia rotunda.funt}quedam reda dieunt-ur, vt'duode- num,6c redum didum., Qtaadam verb obliqua, 6c varijs gyiis auc circum- uolutionibus contorra ,vrieiunura , ileon,& colon.. Ratione muneris 6c vfus a Gal .in duo inteftinatotum inteftinum diui- ditui, lib.4.de vfu parr.c.iS.. Omnia enim inteftinaabmentorum diftnbu- tioni , 6c excremencorumexpulftoni anatuiadicarafunr..Qua autem ma- diftributioni inferuiunc, ratione fubftantia tenuia, graciliaue intefti- iaaappellantur £ Plautolades,ab antiquo verboTracioiid eft prohciccquo- niam exveatrieulochylum allieerevidcntur.Redius,.n.fte interpreted us eft Plautusiquarasft diceret«usxILadefc ideo fuut: nana ieiunuim falfeem1, ruble undo colore pradituiaa eft. PbniualibrQ v;u4ecmu3eadem tcnuiauaceftuiaiades.vxieat, Pto.tanniinceftinaGai Dolor colt- cusinfini- IIra parte frequeti'us infeftat _ Reclinet agerin la- tus dextrUy queries cly (ter fubijet- tur. Remedial externa pro colico delore find firo hypo- chodrio ad htbeantur» Sex turn irt te(finum-> redum ap~~ pellatur.&T quart • Situs. Cur refill prime an- guftum rur fus amplu~ MujculiiS fphintier~ I ntefiin o- rum ditii- fio rat tone fitus„ Dtuifio ra done: con timatioms Diuifio ra- tio ne fitus in prcprio> loco.- Dtuifio ra- tion e ojficyj 224 LIBER TERTIVS iunum,& ilcoti pracipue intelligit: icieo proceflum , fiue exortum duode- num didbum, in inteftinum vocat,- id eft produdhim, aur tendentiamin in- f teftinutn gracile.Aliud inteftinum, quod gracili, ratione confident!* op- . ponitur,aafturaaGalen.appe)latui >cuius pnneipium eft caecum. Hoc inteftinum craftum in tria diftribuitur, caecum ,|colon 6c tedium: quae quod crafta 6c vaiida fine, ad excrementorum colle&ionem, pro tempered conferuationcm ,*& expulfionem, a craftitie nomen fortita funt y 6c pro- pter vCuna, excrementorum receptacula. Imo idco a quibufdam inferior veter nuncupatur, tefte Gal.cap.t8.cit.vbi de vtroque inteftino, gracili, & ctaftb, fic loquitur; Quemadmodum inteftinum tenue diftributioni defti- natum eft, eiufque gratia extitit i quamuis etiam concoquat alimenturru, ac propellat ; ita 6c aaftum inteftinum non repenting excrctionis compa- ratum eft. Exalte quidem inteftinorum graciliura vfum atquc officiunu exponit Galenus I1b4.de vfu part.cap.i7.Coquitur quidem adhuc aliinen- tum x6c iaipfo per inteftina tranfitu ,vt in vems etiam omnibus fanguis: 1 cum tamcn neque inteftinorum vllum concodbionis, neque vcike fangui- ’ ficationis gratia extiterint-,& paulb poft:Qucmadmodum igitur venis,cfim 1 eas diftcibucioms inftrumenca feciftct, facuitatem fanguinis gencratricem indidit* fie, dumper eas fertur,tempus ipft ahmento deperiret *,ad eun- drm motium , 6c imeftinis diftributionis in venas gratia inftitutis facultas quaedam concodtrix ciborum ineft : quod fieri omnino non poterar, quin fingulac animalis particulae vittutem quaudam babe rent alterarricem .lam veto inteftinorum fubftantia , hand multum a ventriculo eft diuerfa: quo fit, vt ft facuitatem aiteratneem ipfis quoque inditam fuiffe oportuic, ipfi ventriculo aflimiiem,in his quoque cibum concoqui ncceftario confequa- tur; Nam , vt in hepate eft veluti officina fanguiticationis, ita in vemri- cuio concodaonis. Quod aiucm neque fupetfluorum prorlus delatio- nis, neque coneodlioms gratia, fed, vt id omne, quod in ventriculo iiu chylura eft mutatum a llama tut in venas,conftrudta fuerunt inteftina. , In hoc tcxcu Gal. tria muniaimeftinis manifefte concedir. Primum, vt : chylum in ventriculo codlum, qiudam velut vkeriori codtione coplcant perficiantuc. Quod autem vim concoquendi habeant inteftina,exdupiici capite probat Galenus. Prim6, quia quaftibet pais corporis vim habet al- teratricem, fiue concoclricem. Sed inteftina funt partes corporis. Ergo vi codirice imbuta, funt. Secundb, fubftantia inteftinorum baud mul- tum a ventneuli fubftantia diffeit. Eigo habent vim coftricem, liue al- teratricem facuitatem, fimilem faculuti concodhici ventneuli. Ac pro- inde in ijs cibus concoquitut. Ptobat inteftinorum lubftantiam non efife multiimdiuerfam a fubftantia ven-niciili; quia inteftina duas habent ner- ueas tunicas ,carneis quibuldam fibrisinterfitas, ficuti vcntriculus: Vndc a Gal .111 meth.med.membranea dicuntur: Carnofa verb, ficuti vcntricu- lus, propter carneas fibtas nominanturab eodem Gal.l1b.i4.de vfu part, vbi ait, ventneuium , 6c inteftina carnca efie, quia organa codlionis. Ita- que cum inteftina temperamento, coloic, 6c canicamm textura cum ven- triculo conueniam,reCte dicentur habere vim perficieiidi chylum codlura 6c efformatum in ventriculo. Dxxi, perfici, quia cibus in ore piaeparatur, in ventriculo propne concoquitur, in imeftinis autem gracikbus pcrfici- tur *, non quod facukate concodtrice ofticiali, in vniuerfi corporis gratiam# prscdica fine,ficuti ventiiculus 6c hepar*fed ouia quamdiu in 11s chylus coiijmoratur,propria 6c peculiar! facukate codtuce ipfum aiiqualiter akc* Jntefiinum crajflim co* prehendit CActwty co- lon , & re- ttum. Chylus iru interims, fanguifque } in vents le- nt quadam cottione co quuntur , ft?u po tins perficiun~- tnr. Inteftina-; vi pecnlta-. riy non off- dali conco gaunt. Tria inte- ftinor.praci puegraci— Im munia. frintum. yetrie ulus & intejh- na carnet wjlrumen- t tranfitu igitur adeo angufto 6c longo, 6c quamplurirna inuolucra haben- te, omnes partes alimenti coguntur tandem verfari cum vaferum orifieijs,* condenfatum enim eft in proem omne inteftinum innumerabili quadam rnultitudine orificiorum intro pemenientium,aquibus rapitur furfum_., quod ex piaetereunte alimento vtilc eft. Vnde fieri nequir, vt fuccus vllus nutriendo animah idoneus effugiat, faliat, atque ex animali elabatur,* qua- do faltem lege naturs corpora gubernanrur. Inteftipa aurem quampluri- ma habent inuolucra, vt ahmentum diutius comineatur, 6c corpori alen- do produdo tempore fufficiat ,• alioquin a Philofophia 6c Mulls ad cibum acquitendumgenus humanum frequentiftime recedere cogetcrur, vt ac- cidit ijs animahbas , qus fimplex inteftinum a ventriculo ad anum vfque protenfum habent: qus omnia infatiabilia ac gulofa , plantarumque mo- do, cibo aflidue adhxient: Inteftinomm ergo,gracilium prarcipue, hoc munusefto : ex quibus,licet venas plurimum alime id extrahant, arterio- le tamen ad cadem inteftma pertingentes, 6c terminats), modicum-quid- dam alimenti afTiimunt, vt habet Galenus hbio q.de vfu partuim capites ly.citato. Tertium inteftinorurn minifterium eft , vt excrementa quaruis deorfum protrudant j 6c mde extra corpus pro arbitno hominis. C Ha (Turn intefti- num, cuius principium eft caecum ,'hoc munus pr.rcipue obit. Colon c’r- cumuolutum eft, ne citb labantur farces , vt fuperius compiehenfum eft. Redum in fuo fine ftringentes mmeuios habet , ne prater voluntatis iuf- fum ftercora egeramus. Voracia quidem annnajia, qua craftum imefti- nuinintortum habent, 6c redum ,acin ampluudine squale, quia aihdue pafeuntur, aftidue egerunt , vt loquitur Gai.lib.q.de vfu par.cap.18.Mctu autem naturali, 6c periftaltico , vi nbrarum tranfuerfarum celebrate, 6c motu animali muftulotum abdominis, excrementa qusuis deoifum_> egetimus. . . Vnicara autem facultatem expt;Itricem,vi fibrarum tranfuerfarum fuam adionena edentem, inteftinis concedit Gal. hb. 4. de viu part.c. 17. quuw vmco nbrarum tranfuerfarum genere prsdita funtj omnia enim a vetricu- lo 6c aliunde in ea expuita, quia ea vel aggrauantrvei aliqua quahtate inft- ftant,cxpeUcre coguntur. Higoexofticialibus facultatibus naturahbus, folam, poffident cxpultricem. Atcradriceautem, 6crctentiice ,officiaii- DE PARTIBVS; 22 S IntePina-j ventricufo dijjlmilia. Sc cun dun* munus. meferaieis chylus in-, hepar rapU tur. Cur tntefH na vane complicata & circum- uoiuta. Arterial*, meferaica chyli alt— quid attra hunt- T ertiunu munus. Notti_>. Ex qua- tuorfacul- tatibusfa- mulanttb0 ojfiuaLbas vrnca gau- dent trice tntefti mu • 226 LIBER TERTIVS bus fcihcet , non indigent, ex Gal.lib4.de vfu part. c.i. Vcntriculus enim, qua; per os aflumuntur fpontc deorfum expellit. Humor biliofus acyfti feiiisetiam in inteftina profunditur, fic attradhice otHciali non egentj ficuti nec retentricc officials quia innumcras habent circumuolutioncs,ad retentionem fufficicntes,vicefibrarumobliquarum. Sola ergo expultri- ce official! egent ad vniuerfi corporis confemationera. Alimetorum enim cxcrcmenta in inferiora inteftina detrufa, quia inudlia, nonampliusa calore natiuo, quatenus naturae fouens Sc conferuans inftrumentum eft, gUt>emantllt, fed folummodo quatenus caloi igneus eft . Quare non pro- be recta fxtent: maxime verb in hominibus > qui humido,& variegato ali- mento cum voluptatc vtuntur. ,. . . dr 4lif i.\treme a J0™w'7 this jattato De Mefenterio. Afejetertu k medio di citur. u iffivrtpitf a fitu idco dicitur ex Gal.lib. 6. de anatom, adminift. c. i. nam medium inter inteftina fitum eft. Idem mefenterium ex Gal. ibidem-. fxteetpttiof x peculiari fubftantia, qua conftat dicitur . Quibufdam at*rov, apettov.& ? tm appellatur. Alijs placet mefenterium efte genus ad 6c lAiTuxPKof. Mefarxumeft ilia portio,quxtenuiacolligat inteftina. Me- focoion dicitur pars, qua? crafta ample&itur. Intcrpretibus Arift.lib4.de part, animal, c. 1. mefcnterion, ladles dicitur. Ex Gal.didlis, 5c ex ijs quae ab eo dicuntur lib.4. de vfu part.c. vlt. Sc lib. 6.deanat.adminift.c.6.conftat, mefenterium eftc fimplicem membrana, qua parte inteftina contcgit, duplicem verb qua cadcm inteftina, fed prx- cipue graciiia ardle colligat circuli inftar,eadcmque rurfus lumborum ver tebris. Eft ergo merabranofa pars duplici conftans tunica a peritonxo ac- rcepta,venulis,arteriolis, neruulis, pinguedinc ,5c adenibus fiue glandulis onnfta, inteftina, fed prsedpue graciiia inter. fefe,& fpinx lumbali conne- dlens. Quod autem a peritonxo originem fufcepit mefenterium, fenten- tia eftGaFeni . Mefarxi autem fubftantia omenti fubftantiae perfimilis ' eft i vt cap. 6. cit. loquitur, vbi ex peritonxo duplicate, venis, arterijsmer- uifquc mefar.-eum confici, componique ait. Quibufdam ramen placet, mefenterium a ligamentis lumbomm vertc* bras conneilentibus onri, vel a plexu neruorum Fallopiano. Inde lumbo- rum ,& inteftinorum fympathiam colligunt. Quod fane facile perfuafum habeo, fi de infertione Jmefcntcrij loquantur,vt ipfe Galen. Hb.tT. de anat. fine reftatur. Si verb perironxum inde nafei dicant, a ve- ntare dcfledhmt •, cum fit pars in prima hominis generatione, reliquarum partium more, produdla. In mefara on & rnefo colo diuidi tur. Quid mese terium-n j4 perito- nAo oritur. Duhio oc- (urritur. Mefenterium duplici conftatmembrana, vr validiiis inteftina colligate, fuoque in loco continere queac, ad hoc, vc cx ijs per venulas innumeras ra- mi mcfenterici chylus ad hcpar arripiatur. Mefenterium autem duplica- tum eft poficum medium inter fingulas venas,qux in anfradlum mteftino- rum defcruntur, vt loquitur Gal.c,6.cit. Ramus enim mefenter.cus a vena porta fcaturicns, in innumeros ramulos diuiditur, qui omncs in mcfente- rium fparfi inteftinis infcruntur. Arteriolas pariter fparfas habet mefcn- tcnum, quas a fuperiore, 6c infcriorc mefentenca arteria fufcipit. Ner- nulos a fcxta vaga neruorum conjugation® recipit. His va (is in fuis his di- fcurfibus fagax natura mefenterium ,tanquam fulciraentum deditj ne ni- raitum ramuli praecenues ab originc remoti , facile difrumperentur. Ina- Vfus. Ramus Jncfent eri (US, -drterix & neruuli mefcnterij. DE PARTIBVS. 427 nibus vero fpatijs inter ipfa vafcula, adencs fine grandulac adipe obdudx, ad raaiorem vafculorum tutelam interferuit. Hunc mefentenj vfum pro- lixe deducit vfupart.c.io, Prafaraquidem glandulac madore quodam ipfa vafa,infuper & inteftina a ipinar clorfi afpentatc ex parte de- fendunt. Inteftina enjm humedanr, venulas inter fe ligant dirimuntque ; 8c nea diftentis inteftinis,vel ab mimodica ventris comprefiione difrum- pantur,prohibcnt. Adeps veto ipfiim mefcntcrium frigidum,vtpote mem- branofunnfua jnrea humiditate 8c calcic louet. Prater vafa in mefenterio iam comemorata , Afellio Mcdiolanenfi ad- dere placuic venas ladeas ex inteftinis chylum deicrentcs . In canibus,in- quit ,equis ,alijfque animalibus afumpto cibo apertis euidenter conlpi- ciuntur bra vciraalbicantcs propter inclufum chylum; fed in demortuis port chylidiftributionem , oculorum fenfum fugiunt. Sed facile crcdide- rim hoc muentum vetus eftc, 8c non nouum,,& vafa ilia qira ladeum fuc- cum continent, die arteriolas. Ratio eft, quia artcriar venis nuilto candi- dioresfunt. Deniquc arteriolar inteftinis inferra aliqmd thyli attrabunt, vt ex Gal. in fuperionbus deduximus. Tandem in diflcdiombus fenfum vifus non raro effugiunc artenolar,tcfte Gal.lib.6.de anatom, adminift.c.6. fvc : Pond mefentenj atterias ac vena:, qua: veluti radices in concauam an- fraduum partem inferuntur, inuicem coeuntes, ceu in arbonbus radices, ad vnum omnes principiura perueniunt. Itaque venas omnes, quar ad ic- cons poitasin vnum coJIiguntur,ex facili compenes: arterias autem non ita facile, vt qira magis exangues fine, 8c cialfiori tunica obdu&ar , princi- pi um habeant exangui corpon contiguura ,in quo totum mefentcrium_» cum inteftinis habetur: quod fane etiam mefenterij appendiculum nomi- nant, ligamenti naturarn habens . Vides arterias in mefenteno cadauerum difficulty percipi propter colons firnilitudinem. Ex quo colligimus Alel- lium etiam in cambus facile fuille deceptum , cum arteriolar fictis iftis la- dibusaftimilentur. Afejerite* rif glandu~ U, Afelliu f yerftringi- tur. De Pancrea. yi fuftinet , tulcitquc, Sc ab omm iadfura defend it. Hunc vfum deganter defcnbit Gal.lib.f de vfu part, c.i .Per ipfum corpus pancreatis ramus qui- dam biharius excurrit* vt forte maiori polleatcalore pancreas ad ventricu- lum calefacicndum Sc vt crafta crudaque fubftantia in iftis vafeulis hems Sc ventriculi contenta attenuetur. Modicum enim bills magna* copia: fuc- ci cr udi commixcum non nocet. Vancrea- tis vJhs. Ramus bi- hur tus. De Ventriculo, & . VEntriculus Grads , & yawp appellatur; licet aliquando *oia/» protoro venae infciiote,aliquundo proquauis cauitate manm-ita, alias pro exiguisaccipiatur. Vnde vteruslib. a. demerb, mulicb. Nowen vc tris mult a collect a ur 228 tali nomine donatin', veluti mufculorum interftitia fads exigua Iib.$. Aph. lo. Ventriculi neceffttatem 8c vfum, ne plebeijquidem ipfi ignorant. Qua- ds terra arboribus, talis venter animalibus , inquit Hippocrates lib. dehu- moribus. Ventriculus eft pars corporis membranofa, oblonga, rotuncia- que, triplici villorum genere intertexta,m medio animali pofita, ad alimen- tornm fufceplionem deftinata, vr ea in chylnm conueitar communis vtili- tatis gratia. Ventriculus enim duabus propnjs tunicis, & vnacommuni conftat, teftc Gal. lib.6. de anatom, aclminift.cap.7.6c Iib.4 .de vfu parr.c.8. vbi clanfiime omnium venniculi, 8c oefophagi, quern ftomachum cunb antiquis omnibus appellar, naturara 8c vfurn fequenti otdine deferib t:At- que htcrunicarum natura ventriculo quidem 8c ftomacho affimihs fimilis autem inteftinis. Interna namque tunica in ventriculo fimul, ac fto- macho membranofior exiftens , villos re*ftos fupernedeorfum tendentes habet; Externa verbearnofior, tranfueefos , quales habent due inteftino- rum tunicxddque mchrbrSi quidem ventriculus rrahat oportetad feipfum per ftomachum , id eft ccfophagum, cibum 8c potum *, tanquam manibus, redis h s villisy propeliat verbrranfuerfis; inteftinis verb (attrachice enim non indigebant facultatejfoli ad propeilendum idonei funtfadn villi.Quin etiam continua eft iterna ventriculi, 8c ft omachi, be omnium qua: func in ore , tunica. Siquidem id magis conterebatj turn ad attra&ionem conten- torum in ore cibariorum;tum etiam, vt lingua deorfum trahatur cum mu- fculis, qui iunt ad hoc eft, ronfillas, a quorum omnium tenlio- ne fublatolatynge, be lurium ad epiglortida currentc, obturaioque ab ea, repente, ac fimul humor in pulmonem prohibetur. At cur d uriora 8c dcii- fiora funt interna horum ,'quam inteftinorum ? quia inteftina quidem ad anadofin, hoc eft diftribunoncm confcrunt: Ventriculus 8c ftoma- chus, fiue oefophagus os, ad patiendidifticultatem compaiatafunt:du- ras enim ,8c magnas, arque afperas moles-fsepe tranfglutimus, a quibus compnmuntur, 8c abraduntur particular, nifi dura: 8c denlae cxticiftent. Ob id ipfum autem etiam tunica hare communis ori, ftomacho, ac ventricu- lo , rarior, 8c molliot fit paulatim , vfque ad iundum ventriculi •, vc fi par- tem banc ventriculi coniparaueds illi, quarinote eft, mukb molliorfibi appareat. Inftrumentum .n.quod primu omniu occurrit cibarijs, antequara vllam receperint elaborauonem , conientiens fuit, omnium ad patienduni fuifle contumaciftimum. Qua etiam caufa fuit, cur vena quamplmiina? quidem ad fingula inteftina immittantur •, pauca aure ad -inferiora vencri- culi, pauca etiam ad cuts oris partes, 8c omnirio obfeura quxdam ad oefo- phagum. Siquidem hie via erac foium cibotum; ventriculus verb codho** nis inftrumentum •, vr diftributionis, inteftinum. Vbi verb opoituitfo- lum coqui cibaria, omninb paucis opus fuit vents tranfumentibus, quid- quid iam vtile fuerit: quod verb iam coftum eft , quam citifiime dfftribui conuenit: ipfi autem via cibi, pro fe ipfa fojum , erac opus venis. Meii- ’ to igitur ipfa via, id eft orfophagus, quidem pauciftimas habuic venas,me- diocies autem ventriculus, copiofas inteftina. Elegantius fane , quam morcahum quifpiam, ventriculi compofitioneni cx duabus proprijs tunicis, & eafum vfum, ac a tunicis inteftinorum di- ftin&ionem expofuit Gaienus. Cap. verb prarcedenti 7.hb.4. de vfu part, dixit,ftomachum die ventriculi partem,inteftinum verb quod hoc modo e^prdht: Quare perfpicuum fit, partem ventriculi quan- dam prxlongam ab ipio extenfam, cefophagum non paulatim autem. LIBER TERTIVS Odd ven* tnculus. Duahus proprijs tu- nicis con- ftat , In teftineLj foU expul- trice facul tate gau- dent. JEadem eft inter tuu turn ca ven triculi, dr oris. Interior tu nica •ven- triculi du- rior eft in- teriors inte ft i norum* JntefHna—> quam ven- trtcul us & cefo\hagus plures ha- hmvenas. D t PARTIBVS. 220 fed repente, & femelcxfundo ventriculi explantatum inteftinum ipllus ventriculi minime partentsefte ifed aliud quidpiam ei connatum. Confit- raat enim , quod cap.S.cit.dixit, naruram tunicamm ventriculi, 6c ftoma- chi, feu cefophagi, efte eandem, quia antca afleucrabat, eundern ftoma- chum, fine oefophagum,cfte ventriculi partem . Dixir pisterea naruram tunicamm vencriculuefle diftimilem naturs tunicarum inteftinorum;c,uia nec remodoraimeftina , nec ipfnm ctiam duodenum ex ventriculo proxi- me exurgens , ventriculi partes funt, fed aliqaid ei in pnraaconformado- ne connatum. Tunica interna ventriculi , externa membranofior eft, vt commode cli- ftendi ppftiit, quoties ahmenta in magna ropia ingeruntur: viilos , fibras habet reblas , quibus ,tanquam manibus , ex oie alimentum prole- blat: obhquis eriam fibds,qiiibus gaudet, attrabla alirncnta refiner tranf- uerfas etiam fibras habet, vt deorfum confebhim alimentum ad inteftina derurber,6c furfumetiam per vomitum res noxias eijciat. Quod auteiru. ventriculus triplici viilorum, Hue fibrarum genere gaudeat, eft feutenria Gal. lib.f.de vfu part.c.i i.in fine ; ied in principle fequenns cap. n, ait, externam ventriculi tunicam (bhs ttanfuerfis fibns frui, internam verb tu- nicam redtis quidem plurimis , paucis verb obliquis. Interns tunics in- terna fuperficies, rugofa eft, vt confimilibus rugis alimentum aptius cir- cumpledratur, 6c quafuis alimenti partes contingat, vt fuo calorc ipfnm peruadar, comminuat ,concoquacque . Ne autem vcnularum interna', rum ofcula occludantur, eadem interna fuperficies crufta quadam obdu- cia eft j qus, vtaiunt, ex excrementis tertis coblionis prod Libia eft. Prs- fata UiCrufta non folum venularum occlufione prohibet, led prsterea,ne interior membrana callofa euadat, 6c vt eius ope ingeftus cibus a ventri- culo retineatur. Minifterio ergo trium generum fibrarum ventriculus tra- hit alimentum , retinet, expellit, fefe dilatac, ftringit, 6c in mediocri po- fitura rctinet. luuaturconftridlio ab innumeris traniuerfis fibrisj reten- tio ab obliquis; atcrablio a reblis: extenor ventric uh tunica, quam interna carnofior eft; vt fic interns tunics calorem foueat. Has duas tunicas ex- terius coopedt,conregicque tenia tunica,omnium forte craififtima, ven- triculo a concefta. Ventriculus ergo membranofum corpus eft, vtpotc tribus tunicis con- ftans, tribulque viilorum, feu fibrarum generibus : carnouis tamers dicitur , quia carneis fibris fuas proprias runicas refertas habet. Es- dem propris tunics, qus proprie ventdculum componunc,, funt con- , tinuafs furfum, vt ex ijs cefophagus, leu ftomachus ad os protenfus conftruarur. Tunica verb interna ventriculi non folum ad cefophagi com- pofinonem concunir, verum eriam inrerno ori obducitur, Et memo, cum in ore alimenia ingefta prspatentur. Eft enim os, tanquam explorator ventnculi: quare expend debnit ea omnia, qus ingeruntur, ne ingrata, 6c inutilia ad ventdculum; commune piomptuadum, tranfmittantur. Ama- ror etenim in ore conceptus propter humorem biliofum in ventriculo co- tentum, interns tunics ventriculi propagarionem ad denres vfque com- monttiac. Ventriculus velias recipit varias, a trunco nimirum vens por- ts , venam quandam gaftneam maiorem diblam, aliam verb gaftrepi- plom, aj ramo fplenico gaftdeara minorem , coronariam, 6c epipioin po- fticam ,'6c vas venofum a| fummoramo prope liencm. Hsc mnesvens tenuioiem chyh pordonc aci hepar transfeiunt, vt ex ea fangms conficia- Oefopha-- gus eft pars 'ventriculi inteftinru* nequaqud. Interna ttt nicamem- hranofior ex terna. Triplict ft braru gene re gaudet, Interna tu nica Juper- ficies ruga- fa eft C? cr» ft a quadi obducia. Externa^ tunica in- terna craf. f:or. T ertia tu- nica. Cur carnet Jus dicitur •vetriculus. Ventriculi 210 LIBER TERTIVS cur: cacdcm ctiam vena: aliquid fangumis ventncuio afferunt, vt tempo- re faltem inediy, auc deficfence chylG,n«triatui. Arreriolas quafdam co- niines habem did* venular, quas a carliaco ramo ventriculus fufcipit.Ncr- uos recipit ventriculus,eofque copiofos* a fexta ncruorum coniugarione, Pioptcr parenim neruorum non mediocre varie complicarum in onficio ventriculi ,&ad eius fundum prorenfum folus ventriculus inter omnes animals partes indigently aliraenci pcnuriam perfentit; vtdocet Gal.iru Iib.4.de vfu par.c.y.Famerr enim animalem ex fudionis fcnfu ottam in-, ventriculo luculentcr exponit GaUib.i.de fymp cauf.c.7. Propter exqui- fitum orificij veniriculi fenfum varijoriuntur affedus, vt quotidiana pa- tccexpcriencia ,quacomperimus muitos laborare ftomachica fyncope, cardialgia &c. Supernum vcntriculi orificium fitum eft in finiftra fpin? parte, circa-* vndecimam thoracis vatebram. Hoc idem orificium multo amplius eft inferiore ventriculi onficio; quia afpera multa , bolofque integros'nul- lacenusjcoiviv rates ao iraro ingecimus . Cra fiora func tarn fupcr- num,quam infcrnum orificium , quam reliquus ventriculus : quia ma- ior alimemorum impetus in ingrcftuj& egreftu fit,quam in ventriculi corpore. In iuferiori paite ventriculi ,e latere fundi verfus partem dcxtram vcn- triculus alio pocitur onficio , fupenori multo anguftius , •sv*tpe(-,id eft, ianicor Grycis dictus quia tanquam fidehs iafmor degluc-ca aumenta, nc ante complctam codionem prolabantur ,cohibet,-ideo aucem furfunu, ad ventriculi latus prime rcfpicicj rurfus verb ad duodenum decimal 3vc cbylus codus per ipfum ad inteftina propeilatur. He inferno, Ik fuperno ventriculi onficio nac accipe ex Galeno iib.4.de vfu par.c.y.Propter quam verb caulam contrario modo fe habent ipfy partes ac explantauones ? lu- perne enim , vbi ipfe ventriculus eft rtndior , ftomachus fadus eft am- pins : inferne autem,vbi eft ianor explantatio ad inteftinum , ftndior fa- dus eft.An quod moles non ericas-d uras, ac inagna$,aliquando traniglu- nt animal ,quy vt nanfirent,ampiam viam fadam nnfte earn, qua: pec ft omachum tert, oportet. Inferne aucem contra nihil oportet cranfirc ma- gnum , durum, non verfum in chylum, arque incodum : fed vciot fee, id eft, ianicor quidam iuftus,eit, hums meatus anguftia , nuih quam in chylum redadum fit, Ik concodum facile concedens ad inferna tranlirum. Prater pradida duo orificia ventriculi, fundum, tanquam teniam eius organicam partem ftacuunc Authores. Fundum uoc in medio veneris polrtum.eil verus chyli coutedor. Nam congenita proprietate , tempc- ramento videlicet, 6c propria Ipeafica forma, qmbus fauec nc alimemomm fierce regurgicatio ftdrc&a deorfum propenderet; cum etiam quia colon amplum craflumque & graue intefti- num verfus finiftrura renem obuolutum eft » vc hepacis pondus com- penfaretur.Sine colo autem finiftrum latus dextro non adaequaretur: Nam hepar in dextra parte fecundum maiorem fui portionem ficurn > liene in fi- niftro latere pofito pondeiofius ell.Ad haec ventriculi fundum ad dextram partem inclinare debuic, vc hepatis calore foueacuc, vtque citb ex co ,6c leiunointeftino alimentum attrahac. De ventriculi fitu agitGal.lib.q.de vfu par.cap.y.ix ft nos in fuperioribus diximus ventricul. fundum ad llni- ftram partem vergerc > ex Laurenti j 6c aliorum fentencia loquuti fumus . Ventriculusxerebro per nemos alligatur, cordi per arterias, hepati per ve- nas y lien i per vems quafdam, reliquis partibus mediante peritonxo. Citato hb,4.de vfu parr.Gal ventriculi figuram deferibit. Eft enim lon- gus propter a:fophagum& duodenum: rotundus»vt ficcapax recipicndi mulca, 6c vt fefe tuen commodius valeac. Cucurbit.? frubtui adim.latur: vel vc alijs placet, vteri fonori, feu baibyti paftoritij» leu lytipippij figu- ram refert. Ventriculi communem vfum expofuit Gal.lib.4.de vfu part.c.i.Eft enim prima communis officina alimenca vniuerfo corpori praparans \ auxilio ca- men ambientium parcium antea nominacarum, vc teftatur Gal.lib.4. de vfu part.c 8.6c lib.5 de facult. nac. c. 7. vc hoc communi fungatur ofticio qua- tuor communes faculcates otficiales attrabliicem> retcncriccm, expulciiccm 6c concobtricem natura conceftic, tefte Gal. Iib.4.de vfu part.c. 7. Quia ca- meo ventriculus hepace fngidior eft, in eo alimenta elixari dicuntur: quae rurfus in hepate a maiori feruore veluti aflanturjatque adeo in quatuor hu- raores mucantur * in ventriculo ncquaquam* F entricu- li coforma tio. Ve ntricit- It vjuf. Tr&terqua tu»r facul- tates pecu- hares natu ralesy qua- tuor ettam officiates poffidet. De Renibus. REncs Grace nppot appellantur t* petit > id eft,adefluxuhumons: alij4Tiinuscongme*To r*nipttt» id cu ningerc 6c pluere. Ren au- tem parenchyma elt libris non intertexmm »feraiiunarcm forma m-# leferensjvt ferum, hue aqueum liquor era ex vena caua, & aorta prolebter, & ruriusipfum per vrecercsad veficam propeilac. Renes autem numero naturaeftormauic,* vt copiaferi commode euacuari podic, & vc vnodefiticnte >alter ecus fuppieac defectum. .Sunt qui ties renesin_> cadaueribus quibufdam inuencre, alias quatuor, alias vnum. Quod autem renes lint e numero parcnchymatum per fe patec i quoniam parenchyma- tum carncm refcruat. Ipfo oculoram obtmtu conftat, ipfos iemiluuarem figuram habere, vel fafeoli legummis : tibrae enimnulia: apparent in cor- pore renum. Praediti func denfa, folidaquc fubftantia j non verb laxa, vc lie melius & diutiiis accrabtum ferum contincanc, neque elabatur ad vretc- res , aneequam ab eo feparecur quidquid cruentum 6c vtile ei admixtum-» fuit j quod ordinaric feparant, 6c Ecu apponunc ijdem renes* vc dare diblat Gal. lib, f .de vfu parc.c.y. Ne igitur , inqui t> cum vnnis per aliquot fora- niinum, qua: in renibus habentiir > quemadmodum tenue biliofum, ica 6c fanguis eiaberecur, denlum corpus eorum fuilfc praftiterat, Splenem ve- rb e contra laxum admodum »ac rarum; ad attrahendum enim e longin- quo fuccum craftum > apuus hoc fuit. H«c cadem denfitas ell in caufa>cur Renum dt* fcnptio. Ren iff pa- renchyma. Rents figu4- ra. LIBER TERTIVS alijs vafisad fui ipforum nutritionemnon indigeant lenesjquamiftis duo- bus emulgendbus vena 3c artcria, qua: ex caua 3c aorta in vtrumque rene fcrotiim fangu nern deferunt, Cap, 6. pcaccedcnti eiufdem lib. duas fpiffi- tuclmis renum cauias tradic. Piiraa, vc facilc[ actrahan t e vicino loco fe- rura . Secuuda, vt fangumem pnctenuem lero commixcum rctineant: 3c in fine tarn cit. cap.ait: Renum veto vterqite muitum limite bilis attrahitjac propemodumomne id, quod vena: 3c aitenae, qua:in ipfis func, continue- rmt:multum nerodc fanguinis> quod iciiicet in eo eil humidius ac tenums. At biholi quidern excrement! > quidquid non admodum craffum fueiit, cum minis permeat qfanguis ucio carni ipii tenum afpcrgitur mftar fa:cis cumfdam: inde iam paulatim uapons rnodo in totumipfum dnpergitur> adha:refcic, atque detmim ahmentum fit renibus. Renes non rede fub hepate uerfus fpinam litum habent>ne aensecaua: 3c aorta: deicenfum impedirenc. Quod ipedat ergo ad corum fitum, adia-t cent utrinque uemc caua: paululum fub hepate, ut quidquid in ipfatn fan- gumis afiumatur, .conteitim purgetur, folufque poftea is purus eat per totumcorpus, pauco omninoipiiadaiixto aquofo humore: Noneninu eget amplius fane hoc uehiculo, tit qui turn per amplas uias illmc feratur, turn fiuxilis magis iam infufione > feu mfione redditus fit; quod ei accidie excaiore primum quidemiplius hepacis, deinde ueroiplius cordis qui etiam multo uehementior eft? in nobis quidern quadcupedibus anima- libus omnibus ad dexttum cordis ventnculum inferta vena caua. In ijs verb, quae eiufmodi ventnculum non habent, ex anaftomoli (id eft orifi- ciorum apeitionc} ad artenas» veins qua: per totum animal funt fparfa:,de • caloce,qLuincordeeft»tramumentious > inquit Gal.hb.q.de vfupar.cap.6. In noc texcii non folhm renum litum, led corum vfum oftendit Galenus. Cum enim amplius inutile videacu lerum, a fanguine in venam cauanu eifufo, tanquam quid inutile > maiori |ahem-cx parte fegregatur, attrahi- turque a renibus: fuit enim veiuti iunguinis -vehicuium , quo non amplius in magna copia eget; quia a caiorc corcus per venam cauam afeendentem, ad vmuerih n fangumem, auc ex aorta mediantibus anaftomofibiiSj tranf- liifo 3c extenfo, fanguis attenuatur, fluid ulq*,: edditur j adeoque, vt ad par- tes omnes pet. exiguas etiam venulas? facile tranet, difponitur, Vcrura fe- mes fibimet imequaiiter opponuncur; nam ten dexter finiftro elatior eft* adeo vt plerumque hepat ipfum ante fub rene dexcro in- ferior eft ,tc,te Gaienolibro qumco de vfu parti am capite 6. vbi iftius inarqualicans ficus renum radonem reddit: bi renes aduerfam a:quahter po- finonem haberenc > ahei cradtu luo in contrarium s alter! us traChii moiam afferret •, quia limui atcraherent, 3c vnus ab alio; promdeque nulius liberc attranercc * cum tamcn marquaiiter fid vterque liberc tralut -y ica vt fie am- bo vniucxfum ferine lerum a fanguine extrahere vaieaut. Ren dexter fi- nnho elatior eft j quia cum ex depute omne ferum atcrahacur, a:quum eit, vc ren dexter hepati, in dextat parte, eaque altion tegione hems, vtpiuri- raum pofici, propinquus fit. iic aucem cum germims vena: caua: reebtu- aiuem obieraat, fimuique locum poit hepar occupat * nc omui corpora lolido, huuncioue vacuus fit. Ha:c do£hina eft Gai.Ioco citato. in- luper Gal.iib.f.dt.de viu par. cap.tf.Gur cuios, 3c non vnicum rectumre- nem fabncauit natuia, licuti vmuiu vclicam um expurgandar, 3c vnicum liencm excremcuio melancholico I Huic quadito reipondetj piuta vala 3c inftrumema lero cuacuando j quam nouunatiS texcrementis congrueicj*, Cur renes denfi, Renu fit ns. Sanguis ca lore cordis attenuatur & fl nidus redditur. Cur renes in aqua li- ter jiti. Chy rerLj dexter fini ftre fuperi- or. quia exctemcntum fcrofum multo copiofius eft melancholico. Priercrea fcmm liquidius eft, & vna cum eo magna copia tenuis bili£,quae cyftinu. fcllisaufugit ,Sc in vafa cum mafia fanguinaria tranfiata eft , per renes cuacuatunSi vnicum rene in dcxcro latere fabricafl'ec natura, animal equilibrium non obferuafiet, fed in dexrrum latus propcnfumm- ciinaftet: Ratione nimirum maioris pondcris, Simis ergo fine concauis parribus renum, vena emulgens ex vena caua, & arteria emulgens ex aorta ,tanquam feri delatorcs, infcruncur . Secun- dum partem conuexam & gibbofam ilia rcfpiciunt rencs: lumborum mu- fculis (quos Greci vocant) adiacent. Didli mufculi ad ipfa exten- duntur femora; vnde calculofi cruris latcris renis affedd ftuporem perfen- tiunt. Exterius renes circiimreguntur adipe, Sc membranis. Acleps, pne- terquam quod inftar mollis culcitre renes ambientis fc habeat, eorundem renum natiudm caforem f'ouct adaugetque •, ne a nimio fero ex fe frigido (nifi bill cotnixto) futfocaretur. Adipi fubiacecmembiana exterior, quam inftar inuolucri a peritoneo, renes lufcipiunt. Intimius ramen altera tuni- ca renum propria, quam a petitomeo, vel avafis emulgent’bus accepe- runt ,renescomplecbtur. Pneter venam emulgentem alia vena in ex- teriorem renum mnicamdifteminatur,que adipofa vulgo nuncupatur,* ad quam non raid peruenit ramulus quidam ab afigo ipfum diaphtagma_» peruadens atque perforans. Hinc mira thoracis Sc renum fociecas . De- nique ncrui a ftomachico orti in renes difiemmantur. Hinc,vt aiunt, mirus confenfus renum,& ventnculi,&tantus, vr vomitucibique fa- ftidiolaborent ij, qui nephritidem patmntur. Hxc funr, qua? vna cum-, parcnchymate renes conllituunt, fi ramos vreterum his adnedas. Communis opinio Neotcricorum fert, vafa prtedida emulgentia in rc- nes difpcrfa , in finum quendam, fiuecauitatem definerc-, feu ex excrcmi- tacibus vaforum in corpore renis contextis,cauitatem quandam fecundum longitudinem efformari/in qua fanguis a fero Sc bile fcgrcgatur.-Aliam ve- ro maiorem cauitatem, etiam fecundum renis longitudinem,ex vreterum ram is panter contextam, ad quam veluti in cifternam ex prima cauitatem ferum iam a fangume fecretum diftillat, Sc inde invreteres propellitur, admittunt. Gal.hb.d.de anatom.adminift.c.i j.cauicatem/uie finum quen- dam inanimilium renibus inueniri feribit •, fecundum tamcn meatum ab ipfo vretere diftinguere non videt ur. Verum Fallopius, Laurentius, Euftachius ,Sc alij 3 pratdidos finus in renibus abnegant; quia venae, inquiunt ,in capillamenta abeunt, Sc non in finum : paricer vreterum germina in renes diftributa, nullu m effingunc finum. Vrinarij ergo meatus, fiue vreteres, renum cauum ingrelTi, lacio- res pnmum euad uni, vnicam habentes cauitatem , fed non j mox venarum, aueriarumque inftar in varies feinduntur ramos, nunc plures, nunc pauciores , fed tres praecipuos; qui rurfum in alios difpergii- tur j vt fine in vniuerfum nouem, aut decern fiftul.e. Iu his ramis duo no- tatu digna obferuanda funt. Primum, quod non abeunt in capillamen - ta, venarum inftar, fed in fine latiores funt: Dcinde , quod non fepe iru medio funt perforati. Vmimquc fadum puto, inquit Laurentius, vc ca- runculas papiilis mammarum fimillimas admitrantmam Sc extremum ho- rum vaforum quodlibet carunculam cxcipir, eidemque fuis fibris adhe- rer, Sc quodlibet foramen papilla ilia obturatur. Caruncula haec exiguum eft corpufculum, rnolis [fere pifi, ex renis came efformatum, ex bafi la- DEPARTIBVSJ ijj Va!a tmul £entiat ca- ui s [art ib* renum in- Jeruntur. Renum fi- tus & par- tes. Duas caui tates rem- bus tribu- unt comu- nit trom— nes, F (tllofij Euftachif Cr Lauren ttj opini o• m tiore in rpucroncm acutum fenfira definens, extuberat papillarura Per has carunculas ferum a fanguinc feparatum tranfcolatur ,3c fenfinu- itrcanales ab vretcrc efformatos ftillat *, a quibus tandem in communenu du&iim corriuatur, 5c ab’eo per vreteres ad veficam. Hsc ornate Lau rend us. Sed vix concipere poftum,quomodo per capillares iftos ramulos vaforu cmulgcntium ,3c per carunculasiftas extremitates vreterum occludentes, fubftantia cruda, crafta, 8c pituitofa, & corpora arida, vt fabulum , are- na, calculus, ad vreteres ex renibus penetrate portent, cum tamen ahquo- tics calculus ex renibus eodeuoluatur, ex Gal. hb.i.de facul nat. c. 13. Vc- terem ideo paulo ante commemoratam opinionem libentcr ampledlor. Renes exterioris tunics interuentu, diaphragmati, lumbis , & perito- nxo colligantur, venae cauar & aorne emulgemium 3c adipoff interiedu: Scxts ncruorumconiugacioni per ramulos , quos a ftomachali, vel arer- do fexta; coniugationis furculo fub diaphragmarc, fufeipiunt, conne- dmntur. Renum vfum cum Gal. fepe infinuauimus. Sangmnem, tarn venofum quam artcrialcm a fero , ichoribus ,ac bile fupernatante libcrant. Quo- niam infita virtute ac fympathia, ferum indefinenter proledlant •, &c poft- quam ab eo fanguinolenram fubftandam,& fpintum viralem,qui per arte- riam emulgcnte vehebatur, fegregarun t, in fuique vfum lepofucaint, ip- fum tanquam quid inutile in vreteres, 3c veficam deponunt ;.teftc Galen, lib. f.vfu part. c. f . Renes calido ficcoque temperamento prsditi funt, quod came polleant denfa,duraque, atque confimili cordis carni: nifi quod hare fibrofafit: re- num caro fine fibris. Caior denique fans intenfus renibus accedit propter fanguinem arteriofum quem per arteriam emulgentera ex aorta vna cunu fero rccipiunt: quo fanguine firaul 8c venofo nutriumur. Quare non fine ratione renes calidiffimi euaderent, ni ipfius feri naturaliter fiigidi codnuo commercio temperarentur. Euftachius glandulas quafdamfuprarenes fitas, 5c corundem tunicis externis coherences aliquoties obferuauit: vti poft ipfum Laurent. Sed quia contmgentes, quod iam reperiantur, aliquando non, prsfixum vfum illis concedere nefas eft. LIBER TERTIVS DL,t Au~ shores refn (ant nr* Quibus col Ugantur. Renu vfus. Renes call di & fie- ri. GladuU fit fra renes inuenta. De V ret erih us. MEarns (Tire tubulus ex fima renis parte propendens >grsce ab vrina_» evpmitp, Latine vreter appellatur, telle Gal.lib.6. de anat. admi- niilr.c. 13 .Duo ergo hec vafa ivptnvpttfi 3c Sparae, 8c vipvs vptntKie id ell, vafa vrinaria communiter vocant.De vretcrum, renu, ac vefics viu 5c officio loquitur Gal. lib. f.dc vfu part, ca.f.hac feric : Porrocumex- crementum tenue, atque aquofum, quod ivpee, hoc eft, vrinam nuncupa- mus, adhuc fuperefiet, conftru&os fane, quo quidem id fecerneretur, re- nts prope hepar conftituit r vt verb commode exccrncretur , primum qui- dem reccptaculum velut cifternam quandam ipfam veficam ,demde ad ipfius fincm mufculum fabricata cft,qui aduigilarcr,nc fupcrfiua internpe- ftiue effluerent. Cactcriim, cum veficam in imo quidem praeftaret collo- cate > vnde etiara alimemi fupeiflua cuacuamur > renes autem iuxta hepar> Nomenu. r U'n*4* fyhincleris vjhS‘ DE PARTIBVS. neceflfcfiuit ,exipfisad veficam vias quafdam ftrueie : atque meatus qui- dam pnelongi, fortcfque extiterunt, quos ipwTvfete»id eft , vrinarios, no- minamus, qui renes vefica? committiit. Sic igitui 6c vrinse vi renum fiegre- gantur a fanguine, 6c illinc per vreceras ad veficam emittuntur, indequ vt contractus dcpeliat, quidquid in ipfo meatu contine- LIBER TERTIVS rr . , f umFM **/jas bJ* vell(ja> irir€x pbraranu &ems% CrHfta ve- Jica. „ „ r nam, ea~ que duram tunitanu froprtarru haber vefi ca ex Gal. ex Laur. auas, Vena ,ve- jit aw ter m 'vnam ha- bent turn- €ymrr , r cju&idi- mrQm r cot iumtn vt- rts longias quamwfa mims\ DE PARTIBVS 257 tur. Ne verb id omne, quod ex ipfa vefica comprimente in meatum vn- narium tortuofum admodum incidit, diutius ibi infidear, fiibfiftatue, mu- fculum hunc ,qui fibris rranfuerfis rcfertus eft, cxtrinfecus ipfi circuraie- cit , qui protinus Sc oris ipfius vefica: claufioni fubfidio futurus efiet, vt lo- quitur Gal.hb.f.dc vfu par.cap.vlt, Neque enim repente aut affatim, ficuti quotidie a nobis fit •, neque etiam abfolute & totalitcr meatum vrinarium mciendi tempore tota vrina peruadercr, pulfa a prefTura feu compreftione, turn vefic^,mm mufculomcpigaftrij,fiue abdominis,nifi mufculum hunc quoq,- extrinfeebs natura toti meatui,qui obliquus admodu eft,drcumde- diftet.Huius ergo mufeuli adminicuio quidquid in orificiu defeen- dit, cxinde exterius traijeitur. Amplius enim ad excrerionem rei in mea- tu vrinario contenta: , mufeuli abdominis fine ventris inferioris non con- currunt. Exprelfiocrgb guttarum, qua: poft mibHonem cijciuntut, vel frequenter nulla precedent! miblionc, quoties fcilicet vrina admodu mor- daxeft ,&ftillicidium,feuftranguriam panr,ab hoc folo colli veficae naufculo perficitur. Patet ergo , quod a fuperna prelfionc mufculorurru exteriorum ventris , vrina: per anfrabtuofum,obiiquumue meatum vrina- lium impelli ext rorfum ocyus non portent, nifi vertcac collo coceflus fuif- fet hie mufculus. Sccundus vfus mufeuli colli vefica:, fed minus prarci- puus , eft ,vtclaufionem oris veficae iuuet. Dixi hunc vfum erte minus praecipuum \ quia vefica: collum, ficuti vteri Sc ventriculi, per fe anguftu eft. Qua re non ita facile vrina ex ca prolabi porter. Denique ficut vterus Sc ventuiculus tnplici villorumgenereprxditi funt.ica Sc vefica :quem- admodum igitur orificia horum, tranfuerfarum fibrarum ope, aut fponte natura:, clauduntur, quando circum ea, qux in feipfis continent, contra- hunmti pari modo& vefica:. Sccus verb in inteftinis fe res habct:quac cum fibras quidem haberent tranfuerfas * meatum autem admodum am- plum, confentaneum fane fuit cis claufura quadam egentibus, mufculum, qui id praeftaretjparare : at vefica in hoc quidem generc ,id eft , vt clau- admodum magno eget fubfidio, cum claudi etiam finemu- fculo queat. Ne quid denub a vefica furfum ad renes rcmcet, facit ipfo- tum vreterum obliqua in veficam infertio : ne verb continua fiatexcrctio, pra:ftat fibrarum ipfius vefica: varietas, Sc maxime obliquarura: cum enim omnes intendit fibras, vndique ijs, qua: continer, aftringitur, donee fupra modum referta pondere grauatur ,opiruiante tunc anrediblo mufculo, ac fuppetias ferentc. Cfim verb excrenoni accingirur, catenas quidem fibras laxat, folas autem intendit tranfuerfas;quo tempore mufeuli quoque non mediocre ipfi ferunt auxilium j is quidem, qui ad meatum eft vrinarium, fuura ipfius principium, quo vefica: annebtitur , laxans: tenfi verb omnes cpigaftrij mufeuli ,Vt intro propellant veficam , ac comprimam: contra- bhis poftremb vndiqbe ,qui circum colium eft, Sc premens, ac foras pro- imdens, id lotij, quod in meatum fubicrit. Ha:c cum Gal.Ioco cir.de mo- do excerncndi vnnam. Sc de diferimine inter officium mufeuli fphmbte- ris ani, & mufeuli colli vefica:. Siquidem illc folum clandendi meatus gratmrxtitit; hie verb exprimendi pnmarib, Sc fccundarib claudendi gra- tia circumpofitus fuit. Mufculo autem hoc colli vefica: vel nimis laxatb, vel nimisrefrigerate,inuoluntanenonrarb cxcurntvrina. Tettium tan- dem officium mufeuli colii vefica: eft, vt excernendorum celeritatem ac- celerct 5 prout amca cum Galeno expofuimus. JEx dibtis patei%3 veficam cue fitam mvuis fupra imeftijium return. Primus v* fusjphintte rit vefica • Secundut vfus. Obliqu/ut infertio v- rtterum & obliqua fi~ bra. ad rc~ tent iontm factut. Difcriwen in tew fun* ffhtnlieris *ni O ve~ flCA. Tertius v »fits* 2^8 LIBER TERTIVS Situs, cui mediantibus quibufdam villis & membranis »conne<5h’cur. Intrape- ritonad ambitum>vti reliqtiainferioris veneris contenta, confined qua- plurimi ha&enus credideiunc: nonnulli extra peritoneum: Laurent.inter duas > quas conftituic, peritonad tunicas •, quod a prouida natura pucat propter vrachum, 5c arcerias vmbilicales, quae inter duas pciitonaei tunicas fecure feed debuerunc. Vrachos emm e veficae fundo -ad vmbili- cura protendituc, vt pet cum ex velica, quamdiu farms in veero conci ne- ttle , vrinam deferat, vt inde in arabiencem membranam allantoidcm ef- fundatur. Veftca fuas habet venas Sc arcerias , vt more rcliquarum pattium nu- triatur& viuat,tefte Gal.lib4.de vfu par.c.7.& 8. A propinquiodbuscnim vafis venas fill'd pic 5c arte rias. Neruos aucem a fpinali medulla> qux iu_. olfe lacroincluditur,&afexiaconfugatione, vc quibufdam placet. Lib. f.dt.de vfu parc.c.io.ait} veficarplures, cofque magnos faille conceftbs neruos, vt noxam, qua: ex acri mordadque vnna infeiri poftec, illicd, an- tequam replcatur,declinarc valeat. Exdiumrna enim mora vrinae in- terna fuperriaes vefica: raditur j quarc per intcrualla quod actrahit, cijcere conatur. Quod attinetad veficar vfum,cum Gal.diximus ipfama natura conllirutam >vt fit tanquam fed conceptaculum: partim naturali, parrim animaliadioneferum rctinet,& expellit:quoniam proprisivillis obli- quis, Sc obliquis mufculis abdominis ad retendoncm vtitur, veluti adhuc adminiculo mufeuh Iphindeds: tranfuerfis autem fibris > 5c tranfuerfis abdominis mufculis vnna expeilitur. Vrachi v~ [us. Vfutneruo rum vefi— cx. Veficx v- fus. De Li SPlen, Hue lien Graecis , eft corpus quoddam carnofum j quod nonnulli , hoc eh, affufionem, vocant (vc loquitur Gal .lib. 4. de vfu par.c. 1 j.j cetragonam line quadratam , lingua camen bom- na: inftar, figuram ob.inens 1 5c in finiftro hypochondrio litum, vc innata piopriecate luccum melancholicum cx hepate attrahat. Manileftum eft, Iieniscamera die raram, Ipongiofamq*,, vt innata vi 5c difpofttione fecu- lentum humorcm ad fe fugac, trahatque . Ipfum aucem proprium iienis parenchymofum corpus elt, quo faculracem haber fplen ad feipfum tra» hendi iuccos mehncholicos: rarum admodum, ac laxum inftar ipongia', vc fuccos craftbs facile 5c attrahat > 5c excipiat •, vc loco cic. loquitur Galen, qui confequuduc rcm vltedusexpomc,aiens: Vc a. talis (id eft , rara 5c laxa) pcrpecud fcruccur fplenis caro, faduntarcenae in coruni vifciss dilTe- minarae. in Iienis quidcm corpus fparfae funt inlignes vcnarum pvopagincs, in quas d iuaricata eft fplenica didta, qua: a vena porta luccum melancho- licum ad licnera dcfert: in idem Iienis corpus asque lalrcm inlignes 5c no- magnicudims arcena: inferuncur. Nemuni quendam exilem a lexta con- iugationc fufcipit>&: tandem cunicam obcinec fans cenuem a pcritonaeo acceptam,per quarn ncruulus ille diuaricatur. Plaic eft Integra Iienis con tructio. Lien»quia caro ,calidus eft 5c force ficcus lanonc nutnmen- ti, licet laxitas humidicatem denorct. Situseit ueain dexcro hypoqhonurio, ne vacuus ille locus cxret vc inftar patm hepaus corpus in aqmiibnoc6ieiuet:oim«i, hue caua cius pats Quid lien. He- ms- T* em\>erct~ mentum. ventriculum, heparque refpicir: gibba veto eius pars, fpin arum coftarum extrema,-fecundum cauam fui partem ventnculo, mediantibus quibufdam venulis jquasilli concedit ,alligatur jveluti& epiploo. Secundum con- uexam partem diaphragmati, & reni finiftro, mediante fua tunica & tegu- *ncnto,& fibrofis quibufdam vinculis, ex lib.4.de vfu parr.c.itf.vbi in prin- cipio cap. hzc habet • Conner fa autem funt licnis lima ad hepar & ventri- culum : gibba videlicet fimisopponuntur. Etfimaquidem arteriarum & venarura immifliones continent, & qua: ad omentum petting it ,infcrtio- nem: gibbis autem,quod ad nothas codas, & ilia fecedant, nullum vas in- feritur, fed quzdam fibrofa vincula ibi colliganr ipfa adiaccmibus&c. De iamo fplenico, & alijs ramulis ,hinc in ventriculum & epiploon fpar- (is adhuc loquitur Gal lib.6.de anat. adminift.c. i®. Sic& hen in finiftra.. parte con fifrir ,concauo iplius in dcxrram conuerfo. Atquc verb quondam exiecinore ad ipfum pertiner,cuius procelfus in ventriculum deriuar. Poft- quam ergo omnibus lienis partibus propagmes funt rranfmiftz, quzda pars huius venz ad gibbum ventriculi furfum emergit ,quzdam in finiftranu omenti regionem diuaricatur. Hzc Gal. Magnitude & color lienis in omnibus animantibus non funt ftc Gal. hb.6. de anat. adminift.c. 10. Non ramen, inquit, lienis magnitude, neque color idem omnibus ineft : quippe leo , canis, omniaque fortia ani- nialia nigi urn affatim obtinent. Sus autem,humidioraque,& lrigidiora,al* bicantcm magis. Cur exiguus neruus lieni fufbeiat rationem reddit Gal.lib. gde vfu part, c. lo.hac ferie: Hepar verb a quatuor inftrumentis purgatur, duobus qui- demrenibus ,tertioa fplene, turn quarto veficaipfi inhzrente. Quarccu nullus in eo fuccus malignus, & aens manful us efler, fenfu maicri baud-, quaquam indigebat. Porrb hz quatuor partes, quziccur ipfum perpur- gant, quod a propnjs excrcmcntis nihil incomodi eflent accepturz, fenfum maiorem non cxpoftularunt jnequecnim trahere huiufmodi excrements-* potuiftem, nifi qualitatis communitas quzdam cumcxcrementis ipfisin- terceftiflet. Siquidem, ciirn tot annos quodque animal fuperftes (it, in ea tamen cyfti, quz (edem ad iecur habet, videie eft bills flauz cotineri alias plus, alias minusrquin & mortuis iplis ablatas ab hepate vefi cas (imul cum bile diutiflime afferuamus , nihil tradu tempons corpcre ipfarum patien- te : ita vnicuique quod cognatum ,ac familiare eft , line dclore omninb, atque innoxium eft. Ergo his inftrumentis natura fenfum acutiorem non adhibuit, vt quz nihil vnquam negotij a comprehends in fefe excremenns ctant habitura. At maiori veficz , quz lotij recepraculum eft, nifi lotium id, quod biliofius , acriufque eft:, repente excernatur, magnas fzpe r.oxas afferat: non enim quemadmodum vefica, quz biiem recipit, ita & huius fubftantia corporis, bills qualitati eft affinis, fed viinarum duntaxac, qua- rumgratia a natura conftiruta fuerac. Hzc Galcnus,ex quibus percipi- mus, quod ille in principle cap. dixit, motus & fenfus inftrumenta mill- tis magnifque neruis egere : & partes paritcr, quz magnam paft'urz forent moleftiam, vt inteftina\& vcficam vrinaiiam: quibus ideo natura exqui- fitum fenfum, & nemos confequenter magnos conccflit: ahz tameru partes relatz hebetiori fenfu, ob propofitas aGaleno iationes,przditz funt. Infignium arteriarum lieni infertarum varies rfus exponit Gal.lib. 4.de vfu paic.c,i 5. ficuti & ipfiufmct liems > ac rami fplenici vfum, hac ferio; DE PAKTIBVS. *39 Afagnitu- do & color Cur exi- guns ner- uus lieni concejfusi Cyftis fel- Us a felle nihil patt- tur> nec ve fica mulm ajolo jero, Jed d bile , ichert bus, humor thus fal fis al'tjf* que rebus ei con. mi- 14° LIBER TERTIVS Demonftrarum autcm eft etiarn hoc a nobis in lib.quos dc facuIc.ftat.|coni fcriptfmus , fplenem, inftrumentutn quoddam efte»quod purgat lihjofoSt & cralfos, ac melancholicos fuccos in hepate genitos: attrahit cnimlios, ( vt antea dictum eft)per vas venofum,tanquam per ftomachum quendam: actradtos autcm non prorinus in ventriculum excernit,fed ipfepriusper multum otium conficit, atquc immutat, vtens ad banc adionem podfti- rnum arrerijs, qua certs mulra Sc magna funt pertotum vifcus,non ab re, neque fortuito a natura ipfi ttibuta , fed vc motus aftiduitate, Sc innate ca- lidiratis quae ipfis a corde affluit, roborc , confici ,frangi, mucari ,atquo alteiari poftit craftities tranfumptouim ab hepate ad fplenem fuccorum . Quicquid igitur eorum in fuccum hmevifeeri maxime conueniencein_, translatum fuerit, ahmenttim id fplcni efficitur: quod aucem ab ea, qua; in fplene fit elaboratione excident, neque in fangumis tenuis, ac vtilis fpc- ciem tranfmutari potuent, omninoque inutile fuerit ad jiiutriendum, hoc ad, ventriculum per ahum quendam venofum ftomachum fplen erudat; vtiliratem , Sc ipfum quandam hand contemnendam praftirurum (vulr.n, talem humorem melancholicnra cxcrcmentitium ad ventriculum rclcga- tum, appetitum fufcitarc). Eodem capite paulo poll lam relato, ait: Quin Sc carnem vifeens ha Temper (id eft arteria) raram confcruant, queraad- modum Sc pulmonis: fi enim rede demonftratum eft in ijs qua de facul- tatibus naturalibus pracepimus, omnia qua nutriuntur ad feipfa trailers ex proximis vafis ahmentum, ex arterijs quidem confentiens eft tenuius ac- trahi, ex venis autem crallius; nam Sc tunica arteriarum, quam venarum eft denftor, Sc fanguis qui in ipfis continetur eft fubtilior, Sc vaporofior : cx huiufmodi autem fungofam,ac laxam carnem nutrin, quemad- modum ex craftiori deniam. At, qui fanguis adeo tenuis in arterijs hu- ms vifecris eft, generationem habet ex crafto illo Sc inelancholico excre- ment© : quo fit vt Sc caro fplcnis quamuis laxa fit, a pulmonis tamen car« ne magno interuallo relinquatur : laxiflima enim eft ea , atq; leuiftima, Sc paulo minus alba, vrpotecx fpuma quadam vehm coagulata . Nurritur enim ex fanguine punlfimo,flauo, fubtili Sc fpitituofo. Has omnes praro- gatiuas habet is fanguis qui a corde mittitur kad pulmdhem . Splenis veto corpus,cum ranto rarius hepate fit, quanto eft crallius pulmone, memo renuiore fanguine nutritur: qui naraque atrrahitur ad fplenem crafiiou eft eo qui eft in hepate j at quia elaboratus ab arterijs qua; illic funt, atq; adeo venis multo denfiorem tunicam habentibus quam funt in hepate, non af- fatim neque craffus carni fplenis, fed fubtihs Sc paulatim mittitur: Ob id caro quidem huiiis vifeeris rarior eft dc ieuior quam hepatis , non tameru rubicundior, autflauior: melancholicus enim etat humor quern purga- uit, eoque elaborate nutntus eft: hepar verb bemgno fimul Sc craftioro nutritur, turn propter fubtihtatem tunics venarum, qua; funt in rum propter magmeudinem foraminum. Vt autem fummatim pcrllrin- gam, nuentio horum crium vifeerum, fic habet: Hepar quidem ex rubi- cundodc cralTo {anguine: Splen autcm ex fubtili , fedmgro: pulmo ex elaborate ad vngucm,fiauo,fubtili,lpirituofo,ac puro fumit alimetum. Praterquam quod ex hac dodnna quamplurima notatu digna innote- fcantjcxindeliems vfum, venatum, arteiiarumquc oftficium diiucide per- cipimus. Magna*ergo artetiaiiem concelfa funt: Prime, vtfuo con ci* nuo motu fiue agi anone, Sc calore natiuo eoq; valido quena a corde mu- tuata funt melancholicum luccum confidant,frangant, mutent alterenc. Vfus ma~ gnarum ctr teriarttmu lieniinfer- tarum,. Afelancho lim excre- metiti£ ge neratio & vfus. - Sanguine tenui lien nutritur. Tulmonis nutrimen- tnm. Zienis, he- patis & fulmonmn nut r mo. D E PARTIBVS. j4t concoquantur: & vt tand£ id omne, quod in tali fucco vi conco&iice ela- borarumeftjlicni apponatur,* quod verb inutile eft: ad nutriendum ,depo- naturad ventriculum»gratia- excitandi animalcmappctitum,& rurfus ad intcftma,tanquam inutile excrcracntum. Non folum ergo ratione fangui- nis fpirituofi arterix henem calcfaciunt, Sc codtioncm iuuant, fed infuper rationecontinui motus earundem, qui caufacaloris dicitur» & eft:. Cita- to ideo cap, Gal.ait > ancriarum motum conferuationi caloris natiuicuiuf- uis partis conferre: nam diaftole fiue dilatationc artcriarum frigida quali- tas vna cum acre externo artrahitur j qua internum inccndium minuitUr Sc calor natiuus > qui fuftbeanonera patitur, vcntilatur > & dc nouo acccndi- tui: Syftole> fine compieftione, fine conftridione artcriarum ad interio- ra, fuliginofa excrementa calorem natiuum fuftocantia ,Sc in acrem calo- rem conucrtenua, cxpelluntur. Prxfatas ergo arterias multas, & magnas fplenl iiiftaconceftitnatura, quod in eoneceftarioexprauiscrallifque fuc- cis t qui inibi claborantur, copiofx fuligines fine Taporcs adufti gencren- tur, qui fui expurgationem manifeftc indicant . Vndc cit.cap.Gal.ait: Vt emm pulmo rel’ngeratione vehementi 3 ita fplen purgationc infigni indi- get. Sccunda vtilitas magnarum arteiiarum lieniseft , quod natiuam ra- ritatem, fimulque laxitatem cius conferuent. Quae quidcra dux quali- tates protinus neceflanx funt>vt lien craftum foccum facile recipiat, cum* que rurfus conficiat ,ck excrementitium tandem expellat. Quod fane fie- ri ncquit , queries idem lien obftrmtur, auc feirrhum patitur ;nara tunc fanguis melancholicus actcnuan nequitjfed inidoneus> quilienem nutiiar, inalteratus perfiftit. Lienis vfum produfto fuperiiis contextu expofuit Gal.ficuti codem lib. 4.dc vfu part.c.4.vbi fanguinem a cyfti fcllis Sc liene expurgari docet: Sc fuccum melancholicum veluti fuo pondere dcclinatcm ad ipfurn lion cm* vacuum locum in finiftro hypochondrio tcplcnrem> attrahi. Vt commo- ciius iimofum craflumquc fanguinem lien attraheret, fub vena porta fuit a natura pofitus. Ad eius ergo (imam partem c vena porca excurrit ampU vena , ramus fplenicus dkftus, qui inftar ftomachi, feu amplx fiftulx, fx- cuieritum fanguinc ad cauam eius partem tranfuehit.Tanquam enim fter- cus hominum eft canibus fuauiftimum , ita iecinons excrcmetorum aliud Iieni, aliud bills veficx> aliud renibus eft uicundum, inquic Gai.iib.$. de_> facui.nar.c.p. Quodatcinctad lienis magnitudincm , minor magno multo prxftan- tioreft. Vndc Hippocrateslib.deiocisin homine, inquit; Quibus cor- pus fiorcc, his lien miniutur. E contra, quibus vifcus id magnum & ru- mens augefeit, his corpus minuit Sc cacochymum reddir, vt loquitur Gal, Iib.5.de facul. nat. c.9. Splen quidem magnus magnam melancholia* co- piara indicat. Inde ktencita nigra, alijquc afteeftus mclancholici. Ex ad- uerfo;quoties fanguis a liene expurgatur, de%caturque,licnque rurfus fefc ab inutiii fucco exonerat, ob fui puntacem homines iocundos> hilarefquc teddit: vnde veiiicuii Cor fapit, Sc Pulmo Ioquitur3 Fel continet iras; Spien ndete tacit, cogic amare lecur, ; Motut caufa c*l$~ rtf. Syftolts & art tria- r* in omni $artt Vjhs, Lienitvfni Paru* lien *Wgn o pro, 242 LIBER TERTIVS 2)f lecore. IEcur, quad iuxta cor fcciindum robur, 8c vires,Griefs wap appella- tor •, anirai, feu potius facultatis concupifcibilis Cedes a Gal.libr.4. de decret.Hippoc.&: Plar.ftatuitur. Vifeus ab ilio faepe nominator,- vt vi- dere eft lib. 3. de $.& lib.4.aphor.64 &: lib.de marcore . He- pai eft carnea pars, iubicunda,& mcdioctiter moliis, calida humidaque tanquam fanguis naturalitcr concrems, procreandi fanguinis gratia con- ftrubti i vrque (it venaraiu principium. Quod aatem corpus hepatis , feu propria eius fubftantia carnea fit,rubra, mediocriret mollis ,caiida hu- midaque , per fe paternam ex cralliori fanguinis parte , tenuiori fepofita, concrefcit ,refte Gal.lib.4.de vfu par.c.i2.& lib.de fetus formarione c. 1. lib.i.defemme c.S.Vnde parechyma, id ed affufio Erafidraro dicitur,teftc Gal.lib.6.de anatom, adminiftr.c. 11. Parenchyma dicitur omne vifeus ex fanguine concretum in principio cuiufmodi lunt hepat»cor> r«bes, lien, Sc pulmones: qua partes, quia cainis fpeciem conftituunt, ca- lidx funt: hepar verb calidum 6c humidu,qubd venofi fanguinis naturam redoleat. Figuram rotundam hepati tribuit Arid. lunarem formam Auerroes lib. 1. Coliiget.Hipp hb.de odium natura,& tf.Epid.hepati quinque lobos fi- ue pmnulas, due pinnas concedit; Vcteres fere omnes iccur fibrofum eflfc dicebantj Gal. camenloborumnumcrum non dererminamt. Experien- tia quide comprobacutn cd, hepar in lobos manifedos non didmgu i,fed ipfum habere in medio limam quandam feu hdliram, per quam vena vm* biiicaiis fetus in iplum fubintiat; Habct infuper hepar in poderiori fui parte verbis fpinam portiunculam quandam, li mam ventriculi partem im- plente, ne locus mibi vacuus relmquatur>vtque co&ionem alimentorura in ventriculoiuuct. Laurent.iccur informc datuit-, quia inquit, figura-# nihil ad alterationem. Sanguificario verb fimilans ablio cd, quas a fola temperie inchoatur , Sc. perficitur. Verum licet concobtio a tempera- mento praccipue pendcat, figura tames aliquid confert: Vnde Galen. de-» inditut. art. med. c. f ait, abliones prirab 8c pet fe ede pamum fimilariu , fecundanb autem didimilarium. Sane finccommoda hgura coi fpintum vitalem,nec cerebrumanimalem cfficiet. Prardat ergo dicere iecur ipfu ede rotundum, diuerfam tamen obtinsre conformacionem ft\ undum di- uerfas fui partes,vt tcftatin Hcrophyl.apud Gal.l.<5. cie anar.admin.c.8. his vcrbistlecur humanum,(i ad alia quedam animantia emfeiem cum hominc magnitudinis conteras,pcrquam magnum cd,& qua feptum cranlueriunu attmgit, gibbiun ed, 8c feue ; qua v. vewtriculu 8c ipfius gibbum, catm cd ♦ 8c inaequale : Porrb alfimilacur cuidam rupium internal]o, qua 8c (?- libus ex vmbilico vena in ipfum innafcitur, Verum in omnibus no ed fi- lmic,, fed laticudine ,cradirie,alritudin >fibraium numero, inacquabilitatc ex antenoti parte, qua cradidimum ed, 8c fummitatc orbicular!,qua ex- tenuatur, inuicem diuerfum ed. Etenim in quibufdam ne tibras quidem habet,fed exte-to rotundum ed,mmufque rebtum,quibufdam duas# alijs plures-, multis 8c quatuor obtinet. Hxc itaque Hcrcphylus rebl Ptxterea finiftra ipfumoccupare, partim paucis in homimbus, non aute in paucis ahjs aumuntibus vere prodidic. Ffec Gale, ex Hcrophylo, qui Quid In- cur, Quid Ta~ renchyma. JLluraius ferfiringi- tur. Figure, DE EARTIBVS. *4J cit. cap.air,guIofosquidem& timidos magnum habere iecur, idqj mul- tifid urn , fobrios verb 8c rempeiacos,contrarium. Ex Herophylidift s conftat, hepar peculiarem, atque conuenicntenu habere figuram . Re<5tc , inquit Hcrophylus, hepar in hominc ,quam iru cacterisanimalibusatqualis magnicudinis,ctfemaius jquia homo, quam reliquaanimalia, ienuiore& rariore cute, 6c corporis habitu potirur: vn- dc plus aipheis fubftanciae per poros amittit, quam reliqua animalia. Vc ergo futficiens alimenrumin deperditx fubftanciae locum fufficiatur, fan- guinis efFedlor hepar noc.x magnitudinis die debuic. Qui aucem abfolutc cx Hcrophyloaftirmac, hepar homims mams dfe hepace reliquorum ani- malium > Herophylum non intcllexcmnt, nec Anftotcle legerunc, qui lib. 1. de hilt or. animal, c. 17. ait , clephantis iecur quadruple mams die bu- bulo. Ergo cum expenenna conker, humanum iccur bubulo die minus, multb minus erit, quam dephanticum . lecur autem fccundum pattern fuperiorem lacae eft , vr fepti tranfuerft moturn non impediat: in quern hnem aliquancifper a fepto crantuerfo dif- fttum eft i nec iplum attingit, mfi quando ab opplcto cibis ventricuio fub- tollitur, veliui comprdllone quadam, ipfum hepar i vel quando idem he- par fdrmo fanguine, eoque turgente, refertum eft quenudmodum in fe» bribus ardencibus in pierhonejs acceafis aliquando ante haemorrhagiaiTL* accidie. In his enim cafibus, ob compreftum fepeum tranfuerfum relpira- riodihcilis reddicur. Cauitas aurem hcpatis maequaJis cft,& rupibusafpe- ris vana veliui promoncoria coufticuencibus, non abfimilis. Ifta enim mx- qualitas liberum cxitum min cyfti feliis, turn venae portx tnbuit. Si aucem ea rx parte aequale eftet, cyftim 8c venas ita compnmcret, vt extra idem hepar prominere non, poftcnr jqua finiftrum lacus vcrgic hepar non ita craf- fum eft , fed tenuius feiplo in dextro. Situm eft hepar fub fepto cranftierfo ,quod non attingit, ob rationcm_. paulo ancetradicam : 8c vc ab extends iniunjs vifeus nobile fcructur, veluti quoda fepimento 8c mummeto,nochis coftis,conteguur.Maiori ex parte in dextro latere litumeft reiustamen poitio ad fimftium fertur, 8c manifcftc vltra carcilaginem xyphoidem, etiam madultis versus laruam protenduur. Non enim propterea venmcuii munus plurimum impedit in adulns •, quia heparelcuacurn eft, 8c fufpenlum •; vt veutncidum non contingat. Adde quod nihil ibi prxter venmcuii oribciurn contmgcretrcum venmcuii fun- dam ad dexcrum lacus vergac. Expcrientia prxterea conftat, partem hepa- tis tans magnam ad ixuam declinare . Lib.4, de vfu part.c. 12.. vircutem hepa:is Sc compofitionem, pr.xdare ex- po (uic Gal. hoc ncu : Keftut ergo id , quod eft vclut caro nepatis, quod fa- ne eft propria fubftancia vifcens, efte primum ianguiricatiorus organ unu, 6c venarum prmerpium. Ec quibufdam interpohas: Caro namque hepa- ns, qua: eft propnum iplius corpus, primum fanguiticauoms eft organum, Sc venarum prindpium. Quapropcer 8c veins, quae ad ventmculurn,& vm- tieria mteltma pertinent ,melt facuiras quaedam fanguinis dfeStnx, quio fuccurn qui ex ciois d.ftribiiitur, vems m fangumem mucare naturalc eft .prius, quam is ad hepar perueniat. Poros verb, line meatus, qm mne vefica oilem recipience, perfpicaum cit, gratia feparandae oilis ractos cite . MemOiana aucem exterior vclut cutis quxdam hcpatis eft : neruus veto in iplum mieruur, nc pmnmb vilcus lie fenfus expers: queniadmooum ceite 6c arteria , vtf caious natiui fymmecriam, id eft , coaimoderati on cm .pii Cur he par harm mb us. Gibb a pars Unis. Cauitas iruqiialis. Situs. Vfits ex Cal U ctlri na. Partes car m h&rentes & wjerta. Symme- tric.i. com moderate. 244 confcruet, His poficis quarrit Galen.fcqucnci cap. 13 .cicati libri, cur mill- tas vcnas illas, qua: a ventriculo 8c inteftinis omnibus ferunt cibum fur- fum ad hepar, cum vniuifiec natura ad porcas, rurfus in quamplurimas dmifir. Siquidera vmuit cas , ac fi vna indigeret: dmifit verb illico ,ac fi fruftra vniuifTet; cum pofTec vmtm facere magnum in hoc vifccre finum-. fanguincum , cui inferc rec vcnas,inferne quidem cam, qua: furfum sa- guinem fert,ortam a porcis: fuperne verb in gibbo hepatis earn, quae effee cxccptura eundem fanguinem, at que .rurfus 10 totum corpus eficc pcif- laturjLj. Ncraini dubiuin venit, venam portam qua: ventriculum, inteftina, hc- nem, 8c rcliqua , qua: inibi colloc antin' 1 refpicic, appofite in innumeros ramulos fuifle difperfam, piscipue, vt his tanquam manibus hepatis,chy- lutn ad fe idem hepar atcrahac. Id ergo, de quo contentiose d ubirabant exantiquis aliqui,cft ,quarc vena:porta:caudex,qua hepar refpicic,in- greditiuque, in innumeras propagines per corpus heparis, fed pra:cipu£ cauum , difperfas definit? cum potius Imultb commodius efiet caudi- ccm vena: porta: inibi, vbi hepati inferitur ,Jtcrmmari bx eo chy- lum in hepar eftundi, 8c in hepate cauitacem quandam, feu finum, feu ci- iternam elformare ,in qua fanguims confcbtio abfolueretur, vt inde rur- fns in venam cauam , ex alia parte hepatis pendentem, diftundcretur: 8c iilmc rurfus ad vniuerfas corporis partes. Erafiftrams vatias illas vens porta: diuaricationfs per hepatis finus fa- &as fuifle a natura , feparanda: bilis flaua: gratia, rebatur \ quern tamenj reprehendit Gal.inquiens, naturam fine ram numciofo plexu fupeffhia-* excernere ,• vt apparct in renibus , qui mediantibus paucis emulgcnribus copiofum ad fe proleblanc ferum . Ergo mediante pauco apparam cyftis fellis biicm flauam minus copiofamartrahit. Rationem ergo numerofae diferetionis veme porta: in hepate hac ferie deferibit Galenus: Non igi- tur fccretionis bills caufa natura cantum plexum vaforum in hepate effe- cit, fed vt raorans in vifeere alimentum in fanguinem ad abfolntioncm-. tranfmucecur. Si cnim veincordc, itain hepate fccifier vnummagnum-, finum ,vciuti dfternam quandam, dcinde in ipfum finum per vnam qui- dem venam induxifiet fanguinem, per aliam verbeduxiflet, nc breuilfimo quidem tepore in hepate manfiifec is fuccus,qui furfum ex ventriculo fer- rur,fed ipfo diftributionis impetu raptus peruadcret celcritcr tecum vifeus. Vt igitur maneret diutius fimul,& perfebtc alimentu alrerarctui(.d eft con- coquei:etur)tranfituum anguftia: excitcrunt •, queinadmodum in vcntriculo quidem pylorus: in inteftinis verb inuolucra : pari modo 8c ante tefticulos arceriar,&vena: inuohmntur multiphcitcr:atq> in capue fub dura menynge plexus arteriaru *M>ji*//x7WHJW,hoc eft plexus rcdformis nominatus:vbi emm diutius voluic natura morari materias , ibi rranficum ipfis difficilcm inolitaeft, Porrb fi vnus exticifietmagnus finus,non man(1 (letdiutius in hepate fanguis ,parcemquc mini mam carnis eius vifeeris atcigifiet, eoque detenor vtique fierce Ianguificatio:eccnim fi proprium corpus hepatis pri- mum eft fanguinis creandi inftrumentum , quod alimentum magis vndi- que ipfum concigic, cicius 8c melius fpeciem fanguinis erat fufeepeurum. Qupcirca ipfas vcnas tqua: iunt in hepate , omnium venarum, qua: fpar- guntur in totum corpus, renuilfimas fabricara eftulias namquc (id eft,quac extra corpus hepatis funt) ecu minime prmcipio fanguificationis vicinas & rcfiitentcra inuuijs conftitimonem flagicantesjmentb fecit robuftas:cu- LIBER TERTIVS Vent par- tt vfus, Obiethe. Erafijirati •plni9% Selutia, DE PARTIBVS. 245* ius rei argumentum eft non minimum, quod alia: quidem magis, alia’ve- rb minus cxticcrunt crafts,prout eas opoiccbat magis, aut minus ad patic- dum compararas efte, vr procedcnte fcrmonc oftendeturrqus verb funt in k heparc, tenuiftimae fuerunr, ecu nulli patiendi periculo expofits ( federn-. ; cnim tutiffimam habent in vifeere) & melius ita fanguifi canone elabora- turs, Quod autem fatius fuit poftvenas alimentum ex vencriculo Cur- ium Terences, excepturis id venis poros attrahenres flauam bilem priores fuifie locates , mihi quidem Sc hoc manifeftum efte videtur: pnrgatum-. r enim belle iam fanguinem horum vaforum oportuna pofitione fufcipiat t vtique vena caua. Rurfus in fine capitis ait Galen, squum efie,vc pon ) fiue dublus, per quos bil s exfanguinein ramulisvens ports confcbto, t ad cyftim fellis d.etrahitur,immediate poft venas porras collocentur, & j ante venas recipiences (id eft,radices venscaus) iam elaboratum fangui- nemrne nim rum rurfus vniuerfus fanguis flaua bile inquinatus amarulcn- tus.adcoqut piaimmnutr mentum corporis, perfiftar. Sed contra Gal.dodldnam dicet aliquis, fi hepar eft officina 8c cfic&or fanguinis: Ergo ahqua fcnfibili cauitate in qua fanguis claboran queat, prsdicum efte debet, eodem proportione modo, quo in corde multo an- guftion hepate, duo ventnculi fine finus, dexter 3c finifter, conficiendi fanginis arcerialis gratia, v funtur. Rcfpondctur,Cordi,& non hepati congrue coceflbs fuifie vcntriculosi - quia chylus adhuc impuritatibus fcaccns diflRculter in hepate concoqui- tur; vnde in anguftis illis ramulis, vel radicibus vens ports in corpus he- patis difteminacis, melius a laxo vifeere, eodem fcilicec hepate, conficie- tur alimentum, Sc in fanguinem tranfmutabitur. At verb mafia fangui- naria,cui varis fuperfiuitates adempts funt, vt vtraquebilis, 8c ferum> dum in ventricuium cordis dexcrum ex afeendente vena caua efFunditur, 8c illinc rurlum in finiftrum ventriculum veluti tranfcolatur,facile a cor- de vifeere Temper feruente, calido 8c ficco, in artcrialem, fiue tc- nuiorem 8c calidiorem fanguinem mutatur. Qusric iterum Gal.quarc concefis funt cxigus atteris firm’s fiue cauis hepatis partibus,6c non toti vifceri?cui qusfito refpondet,arteriolas iftas non fuifle collocaras inter venas, ports & cans, feu in medio hepatis, fed in.fimis tantiimpartibus,in qutbus venulis vensportsfubiacenc*, quia pars hepatis conuexa, gibbaue,diaphragma refpiciens, mom perpe- tuo eiufdem diaphragmatis vcntilatur, rerhgciaturquc.Caus ergo partes hepatis fois,vt vcntilcntur, rehigeuenturq-, anenohs egent.Iurc autem,6c parusadmodum fueninc huiuicemodi aiteris , vt qns refngerationem folum funis hepatis partibus fuppeditarenf, non necefie habences esdem aicens, fanguinem afiumere(nondum enim fuperflua depofuit fan- guis ) neque vicalem fpiricum mulcura hepati, vt quibufda alijs orgams,ncqi nutriri carncm eius fubtilr 8c vaporofoalimcnro, vt loqui- lur Gal.Verifimilc tamcn eft, vt eodem cap.conccdit Galen, arterias illas confcruare ealorem nanuum caus partis hspatis, non folum fuomotu ipfum vcntilando, fed force fpiritus aliquos Vitales cb deferendo. Qusrii tertib Gal.cur minimum neiuum natura hepati conceflit ? Re- fpondet,quiahcparanimaliconccfiitnatura,nonad motum aliquem, neq*; ad fenfum edendum, fed ad fanguinem folurnmodb conficiendum. Hepar enim eft principium facultatis altricis: Vnde cs abliones ipfi, turn venis ex co funt> quales 8c planus infuiK.Piants autem. Cm vt m, hepatis e~ xiles. hoCHi po- rormn at- trahentiu flauam bi- lew ad cj~ [imfellis* Obleftio* Solutio* Dubiu.i, Solutio, DuVtu. Solutio, . 24$ LIBER TERTIVS vc fuas ptoducanr a&iones,motu,nec fenlu egent. Eigb nec hcpar pari- tcr. Verum vc noxas tame a ei iilacas obfcure falcem perfentirct, nacura tunicg illi externa: quam a peritonoeo fufccpit, qruuluma fexta coniuga- cione ortura inferuit,corpus hepatis nullatenus auc vix mgedientem.Re- cenciores Anatornici ahum ei neraulum tnbuunt,qui ab dio etiam neruo fcxc.c coniugationis, qm per coftas excurnc denuatur. Hepar vcliin pecus quoddam agreftc eft, reference Platone apud Ga- Ien.l1b.4-de vfu pact.c. 1$. Vnde ratio quae in cerebro fedem haber, velut famulam quandana atque adiucricern irafccntiam acccrfit, qux fibi ad- uerfus hoc pecus auxilio (it: quo fit» vc ea tna, cor, cerebrum, 6c hepar, per produdliones, vt puca nemos , venas, arceuas ,coniun&a Condicor nofter machinatus fit, vt fe muicom audirenr, (ibiqj vicidim obfequere- tur. Siquidemijs omnibus,quae nutnuntur, hepar colligatum e(Te eft ne- ceife: quare alijs parnbus pnncipibus pec venas colligacui: imb verb cor- di prarrerea per diaphragma > cui ipfum iecur annebticur , etiam eoihga- tur, tefte Gal e.cap. iq.cicaci lion. Vice verfa cerebrum mediantibus ner- uis , be cor mediantibus arcerijs,eidem hepaci copulantur; ventnculodn- teftinis omnibus per venas, 6c colligantem tunicam. At huiufmodi vin- cula non fuifidebanr: Proinde ipfum adhuc hepar vincuhs quibufd im ftabilicum, natuta proximis corponbus inferuic: vno quidem maximo vinculo tunica a pencomro onunda , qux ipli pro cegrninc futura crat; Quare hac futucum erac,vc ommbus etiam internis comungeretur,omnia cnim tunica hac obuoluuncur. Magno pixterca alio vinculo phrembus, feu diaphragmaci, atque alijs quibufdam, 6c mernbranofis 6c paruis , co- ftis nochis connexum eft. Verum id vinculum , quo phrembus vifeus ip- fum adnedli iam dixinms , eft quidem 6c ipfum corporis fubftanna ipli periconxo aifimiic , quippc quod ortum habet ex tunica ambience ipfum hepar, 6c ea, qua? phrenas interne fuccingit, quas ambas diximus a pen- tonxo produci; crafticies aucem etiam eius, ob hancq,* ipfam robur ac pa- tiendi ditHcultas, permultiim a periconxo diftat; id immeritb. Nam li redi fteterunus , a pnrembus nccelfe eft hepar pendcce: quo he, vc pe- riculum non paruum tuenc, nc vehementioribus motibus prompte ab- rurnperetur, repenceq; admodum animal incenret. Copulacur enirn he- par non foils phrembus ibi, fed etiam co.di per phrenas,inqait Galen .lo- co iam citato. Verum duobus prxeipue vincuhs fuam ftationem , fuumque locum co- feruat hepar: illo nimirum, quo diaphragmaci, 6c illo, quo vmbiiKO con- iungitur. Diaphragmaci,fiuephrcnibusprnnb meduntc illoiotti hga- mento, be fecuudo mediance vena caua aicendcnte. Quoniam vena caiia inioi prope iecur magna eft ,vulnus ei mibi intiiCtum morcale cenfecur. Cydopem ideo mibi gladio confodere Itudcbat Vhlles, retcreuce Home- ro. Almd prxcipuumlecoris vmculu eft vena vmbilicaiis, qua:, poitcuam fetus in lucemedicus eft ,6c non ampliusptriliam ahmeutum lulcipic, m ligamcncum degenerat: atque adeo nepati vna tx parte infercum eft , aite- ra veto ex parte vmbiiico. Barbari nouum fupplici) genus machinati, 10- litifunc vmbilicum circumddere ,vclicfupcr vencncuium,& intcitina-* caderec hepar, be vna feeum jdiaphragma, cui appendebai, rapeiet ,bc hac via immobile faito deaphragmate, detebtu refpiiationis homo inte- rnet. Quod pcrcinct ad hepatis vfum ,pauci hablcnus^dubitarunr, ipfum a Hepatis nexus* Duo pr&- cipua he- pacts vin- cula. y til hus prope he par in regions vena cau& let hale. Genus fup- plrctj a J y ran ms m- uetlnm. Hepatis v- Jus. narura fuifle conftiturum, vt vniuerfo corpori alimcntum preparer. Otfi- dabs enimeiusailio eft hannatofis >llue fanguificatio»iuxta Gal.dotftri- nam: Non quod hepar hoc bfficium in gratiam corporis pracftareconten- dat ,ciim ratione careat, vt loquitur Gal. fed alimcntum fuiceptum in fan- euinemconuericre»& fibi ipti apponere,atqqe debitam portionem aflimi- lare : reliquum ver© >ranquam inutile pondus, grauamen ideb ei infercns* alioiTum propcllete. Verum licet hepar femetipfum nutrire intendar, eius tamen commune ofhcium atquc bcneficium a narura ftudirum eft . Vnde nfAA\itt ions vbernmus gratiofi humons dicitur Hippocran hb.de morb. muiier.fuo enim humido tempcramento vitae propaganda: valde comraodo, peniim amplam conficit,& in vniuenum corpus numendi gratia rurfus rranfmittit. GaIenuslibro4 de vfu parr.eius enam vfum prae- fcribens air: Ipfum autcm hepar, poft mam id nun imentum accepit a ia- mulis iam prarparatum, 6c veluri rudem quandam delineationcra, obfcu- ramque fpeciem fanguinis referens*inducit ei poftreruum ornatum ad fan- guims exadti gencrationem. DE PAR TIBV S. *47 Hepar fos grario/t hu moris, 10 VNICA. Vtrum hTeparfit principium Venarum, & fangHtnis con feet or? ARiftotclcs in hac fcntentia efie creditui > vc vnicam partem princi- pcm admirratcor, quod non folum artenarum >fed neraorum>& venarum piincipium eft; ita vt fit fanguinis confe&or, motus ani- inahs author, animalis, viralisj & naturalis ,fiueconcupifcibilis iacultatis fedcsj 6c ante hcpai, cerebrumque effovmatum ac vltimo monens. Nos ve umtamen cum H ppocrate,Platone,& Galeno hepar partem no- bilcin, vtpote fanguinis effe&orcm , 6c venarum principiuro efie credi- mus. Hippoc.lib.de alimento hepar venarum pvncipium ftaruk,cor veto arteriarum > hoc ordine: fleam , H*ap pleaeu dpinpivf ■> napkin»id eft * radicatio venarum, hepar j racncado arteru rum , cor. Uptime lane ladicatioms vocabulo vfus eft Hipp.vc nobis indicet, hepar non efie pnn- cipiura gcneranonis feu originis venarum, fed infertionis tancum;nam_. venae aque faltem pnus, ac hepans earo, conformatae Hint. Dixi»faicenv, quia cum hcpaus caro fit fanguis ipfc concretus, rationi confonum eft , vt venarum radices, circa quas ipfum iecoris corpus ex fanguine coalefcit, aliquo cempons interuallo prxceflerint. Hepar die venarum principiu,ficuticoraiteriarum5probat Gal.exemplo plantarum lib.6 de decre .Hipp.&: Plat.c.$.Semen maruri in in nguamgle- bam iaftum, primo emollirur ,* oc tegumcntum, 6c cortex > quo quail cute circumdatui ,intumefcit:mox humoreinfito in aercm conuerfo rumpitur: inde ex ilia ruptura germmatioqusdam,tenuis iliaquidcmac mollis egre- diens in vtramque parte prorenditur; in fupcriorem aerem verfus > &; infc- riorem in terra: piofunditatem: quam quidera 8c continuumincrementum accipere 6c tern fcmper quo feme! inccpit,confpicimus. Proceflii verb tcuiporis»ft arbons alicuius niagn* icmen id fuent ?pars ca 9 quae in ae- Ariflotelii opt mo* Vera opi~ nio% Principtt* racucatio* ms (^ma* Primum* argument* quo probat cal. hepar ejj( icnar* C \angmji cation1*at* thor&if* *4-8 LIBER TERTIVS rem fubijeitur, truncus: qua: deorfum in cerram pcnctrat, radix cflficittlt: atq,- vtraq; fi mukifida arbor eft , in multas fcinditur particulas , vt vnum Sc ortus & increment* omnibus plants partibus piincipium, locum ilium eftc appaieat, vnde Sc lupia trunci, Sc infra radicationis origo cffluxcrit: videaturqjindequali c iaribus quibufdam ea,qus arborem regir, virtus Sc facultas pioficifci; quam quidcm contrario motu agitari fads conftat: deorfum in tcrram durn pnmas radices , turn fcindendo diftundit, turn augendo producit: furfum dum ftipites nouos & ramos progcrminar, at- quc eos fubinde in alios, in fumma vfq, Sc ininutiflima, tenuiftimaqnc_-» flagella ac virguka diftundit. Atq*, hanc fuperiorem partem, qux cadem arbou eft, turn lua, turn fmdluura caufa videtur ad hunc modum forma- re: inferiorem, qua alimenti fuppeditatio non defit*, cum eodem munere fungaturm plant is radicum extremitas, quo;in animalibns osracfanc fibns, nue paruis radicibus, quali ofculis mukis, nutrimentum a natuia fabricatum ac preparation e terra, ills attrahanr. Hoc exempjum cordi ,& aiterijs adaptat Galen.Ideindc verb hepad, Sc veniscaus ,ac ports . Dicicigitur cor efteprincipium arteriarum ,* quia b corde emergit maximus truncus arteris,qus aorta dicitur,quecue mi duas partes diuiditur, quarura maior deorfum versus fpinam vergit, eftque ta- quam caudex in arbore*, quod ab ea dimanenr innumeri rami in minores feraper difperli, donee in exiliftimas Sc capillares arteiiolas de/inat. Al- tera verb, eaq*, minor, arteris pars furfum ad caput tendit; qua: padter in varies ramulos difpergitur. Altera inluper artena ex eodem cordis finu cxicns, quae parti illi plantarum, qux in terrain radices agit, perquam fimi- lis ,in pulmones feiftafiue diuifa difpergitur. Eodem cnim modocorc pulmonibus aerem per has artenas attrahit, quo per radices plantae ex hu- mo aiimentum omne concipiunt.Quemadmodum igitur in planus pars ea qua: e terra eminet, truncus eft, omniumqj aliatura lupctit rum craftiftnna ccrnitiu: qua: in radices difpvititur >omnium itidcm infeiiorumrqua vero media inter vtrafq*,eM , tonus pUntae principiu cife conftat ,c<. de mode ill* arteria,quafi ftirps omnium, qua: pertotumcorpusfparguntur, maxima eft.Item qua: ad pulmones permeat, omnium earum, qua: in pulmone fane latillimaconfpicitur:cor veto ipfum vtrarumque medium cum fii,mentb ipfas gubernantium facukatum mitium ccnfendum erir. Eodem niodo quo de arterijS Sc corde, dc hepate Sc venis philofophan- dum docet Gal. citato capite, Sc uixta Hippocratis dodtrinam lib. dc ali- memo vbi dixiuSicut arteriarum coi ,ita venarum iecur radicatio cft.Radi* cauonem autem in planta appellat Gal. partem iliam inferiorem radicibus mulcb cralliorem, qua: plantar origo eft, de a qua craftus exurgit truncusjfl- ue caudex, a quo rami procedunt: Cor eodem modo principium arteriaru. Sc h&par venarum efte fcquentibus contirmat. Nam quemadmodum e pla- tarum radicatione,id eft origine,rad ces deorfum aguntur. Sc ftirps furfum oritur, eodem padto e corde arteriae, altera in pulmones, altera in totum_» corpus animalis di iecinorc item vena:, alrcra in ventrem , al- tera in corpus vniuerliun diftnbuuntui ;atque iliac radicibus perfimilcs func venae, quae in ventrem pertingunt.Qiiod eciam idem Hippocrates declarat, ita fenbens: Quod arbonbus eft terra, id animalibus venter eft.Caua vena eft, qua* trunci vice fungitur: qua: ex gibbo iccons exorta, inde in vtram- que animalis partem , tain fuperiorem quam inferiorem icCta protendicur. 1 .ariifima tamen ca eft mlius Dais cm.c infra iecur: minus lata qua: ad piae- Pars qt4A femims pt ant a lo- cu reyrA- fentat ra- dice dear• j«, & can- dicemfur- sh emit tit. Radicum oxtr imi- tates iru plantis ori animaltu. afjlmilan- tur. Aorta di- uifio. Arterial vemfa-t, Fena ca- va diuifio. cordiafupciius tendit: vtiilque autem his adhuc minor, quae cordi appli- catur • Atqui fi cor eike caux etiam vena:, ficiic eil artcrix magnx pnnei- piumjilla cius pars qua: cordi continua eft, maxima confpieeretur. Hare Galenus. Ciim eodem,proportionc leruata,modo,vcn£ a iecore,ac arrerix a i orde emergant, inde rede intulic Gal.iccur die principal vcnam,ficuti cor arte- liarum : vcl ccrte fi hepar no fit venarum principium, paruer diccndnrm, ncccorarteriarum pnncipium. In omnibus autem fimihtudmem obfer- uant. Nam quemadmodum aorta hue magna arteria ampliilima eft in fuo ftacim exortu, 6c quidem lecundum partem in fpinam dorfi deorltiro ver- gentem, ita paruer vena caua in fuo ex hepate exorcu, &c fecundum par- tem defeendentem amphftima eft, Pan enam modo ficuti per ramulos vena: ponx, inftar radicum plantatum ,6c rutfus per vnicum vena: pertne tubuium alimentum ex ventre, id eil, inteftinis, 6c ventiiculo ad hepar, vc fanguis cxindc conficiatur, attrahitur; fic ex puimone aer per os, dein-, per pulmonis arteriolas, nidus per vnicum tubuium, in quern omnes ilia; arteriolar cocunt ,in cordis finuru acttahitur: vt ni- mirum ex hoc , 6c benigniori fangainis vaporc ipiritus vitahs remperatus vi vitah cordis generetur, ad touendum tclaiciendumq; vniuerfi corporis infitumcalorcm,-ficuti fanguis venaiis in hepate confebtus eft ad reficiedas p artes inanitas, ipimufq,* Vitales in corde. Galenus valbrum exortum vrnlque ccrminis, id eft. radicibus, 6c ramis ampliorem conftituit. Quarecumvenx caux pars , qux,cordi inferinir, muhb anguftior fic ilia parte,qux prope hepar dt,quxqj dcorsu xq*,ac futsii pretenditur,• mdc interendum, lecur, 6c non cor cfic venarum piinapiuuij cum manifeftc conftet raanota nmiorumdfc principia iquemadmodunu fons omnium riuulorum, in quos diitnbuitur, maior eft , Non ddunc tamcn, qui ca qux a pnncipio remotiora funt, fuis origini- bus maiora dTe opmenrur. Idque cxemplo fiuuiorum, qui quidem iuxta_» fontem, c quo fcatununt, parm cum fint, in recellu tamen augentur. Huic obiebiioni fatiffacit Galen, cap. cn. aiens, nonnulla die fiumina_-, qux alia multa tlumina in fuum alueUm excipiunc, quxq-, ideo augtkum; nonnulla contra, qux in nuos ceciubta priftmam magnituclmem amiltunr. Nullus enim fluuius reperietur, qui ex vno tantiim route onus caput mum cxiliusrcliquocorporc habeac. Sed fiexplunbus fontibus coliigacur aii- quod tiumen,nemim dabium,quin iota ilia coliectio fingulis lontibus ma- ior appareat. DE PARTIBVS. *4* Optima il- Itftu* Secundum argurntmu (jdiem. Ohi eftiti Solutito Deniq; fi minotavafa maionim initia eflc ftatuantur, digitus aut calca- neus , cm inferuntur venulx, anenolx, 6c neruuli, principium cut vcnx cau.c,aortx, 6c fpmalis . Ranter ctiam arborum cacumina, 6c ex- trema: radicum riorx principia arbous dicerentur. Quod plane abfurdura cHTec, cum huiufmodi lint potius principia prxparaaoms alimeci»pcr- inde ac vena:,qua: in ventrcm pemngunt,nec non arccrix, qux in puimone numeroiapullulatione diftimduntur. Adde quod fi aiiquas tibras , lino exiiillima ,&capiliana val'a, principia die aiiqui concenacreut, aiiquas Verb fibtas non die ,improbacum dubiumque fundamentum , mcertamqj doclrinam ftatucnc. Supeteft ergo, vt locus, feu pars cx qua vafa Ik n un- ci, ac radices vndique oriuntur ,fic verum principium corundern, cunL ex haevirtutem fufcipiant, ficuti planta ex illo loco ,cx quo femen pn- tnuui puiluiauitjqucm arboris radicationem, id eit, radicem 6c pnnci- Optima rt dargutio. Rndicati» plant & eft principium uihdicn er 250 LIBER TERTIVS rddicunu. pium vocat Gal.qudd ex ea truncus furf um dilatctui,ficuii deorfum in tfcr- ram radices. Iterum Galcnus eodem dc decrct. Hippo.& Plat. c. f. venas e icco- rc, Sc non c corde oriti probat, ex ipfa corporum difie&iooe; nuilam cnim c corde venam , neque in inferiores partes, nil! qua: e ieccre fanguincm dc- fert, neque in fuperiores tendcre confpicimus: Sed caua vena e iccorc rc- £la ad iuguia vfque afeendens fuum quendam ramura cordi applicat. Cu- ius rei manifeftum indicium efie debet id, quod in magna artena vMcre li- cet . Quod quidem fpe&are vnumquemque dccet,atque ita demum ad ca- uam venam confiderandam defcendcrc. Vna emm maxima aitcria c fini- ftro cordis ventriculo egreflain vtrafque arterias , turn earn , qux furfiutu ad caput tendit, turn cam, qux ad fpinam informs dcuoluitur,euidenti feif- fionc, fine diuifione partitur: ita ctiampari pacto debebat vena caua, fi a dexcro finu flue ventriculo cordis exoritur, tnanifcftam in vtrafque partes, tarn infernam quam fupernam ,diftributionem exhibere . Sed huiufmodi venx diftributio e finu dextro cordis cmcrgere non confpicitur, fed porius c gibbo iecoris,e qu o vena caua afeendens cordi ramiim conccdit. Ergo qui fieri poteft , vt quemadmodum finifter cordis finus arteriarum eft , ita_* dextrum venarum originem efie exiftimemus. Hoc fane Gaieai argumen- tuma fenfu ipfo defumptum,contrariam fententiam protinus eucrtit. Ad- dere nos poflumus cum ipfo Gal. efic contra ordinem nauurx , & omne iul. protfus rationem, venam cauam e dextro cordis finu emergerc,* quia fi ab ipfo cordis finu eraergeret *, quare prius ramos ex phremeo ramo, eius inuolucrum fufcipercc ? quare itidem coronarius ramus cordis bafira_» coronx ritu cingerct , & ad imtncndum cor furfum cx vena caua-» afeendente prius protendcretur, antequam caua in dextrum cordis fi- num fanguincm effundit, fi ex corde originem ttaheret caua ? Fiunt cnim neceftario anguli deorfum fub corde in diuancatione iftorum ra- morum a caua afeendente. Ergo ifti anguli clenotant venam cauam afeen- dcrc a fuo principio, heparc, & non a corde defcendcrc. Anguli enira ifti vcl acuci funt, vel obtufi. Sc iincx, feu venx angulos efficientcs infra cor coeunt, Sc a parte fuperion nunquam iterum copulantur. Quod argumen- to eft, cauam venam afeendere ab hepate ,tanquim a fuo principio, Sc non a corde defccnderc, Aliud Galeni argumentum codera cap.dedu&um. Multa animalia dex- trum cordis vcntriculum non habent: venam tamcn cauam poftidenc. Er- go in his faltcm ammahbus vena caua a iccorc, Sc non cordis dextro finu qui illis deficit, pullulabir. Galcn.refert, le diffecuific quamplurima anima- lia, in quorum cordibus nullus reperiebatur dexter finus ;Sc confcnfu orn- mum, aquatiha nominat, in quibus ncc pulmoncs, nec dexter cordis vc n- triculus reperiuntur. Hinc intert Gal. animalia pulmone carenna dextro cordis finu carcre: Sc ilia,qux pulmombus prxdita funt,dextro cordis finu frui. Addit, fe Temper in omnibus obferualfc iccur, Sc venam cauam, cor & aortam. Deindc in ipfis animalibus, in quibus cor dextro finu pollct, vena caua* priufquamcor attingit,induas magnas diuiditur, vt in voiucubus omni- bus ,6c rcptilibus, grdfilibus item nonpaucis, intueri liccr. Paiitcr in ip- fis ammahbus, in quibus cor dextro finu priuatur, vena caua , pofteaquam prxcordia,liue feptu tranfuerfum traiecit,diuaricatur,diuiditurue,|nofecus atqj alibi, aim piopc iuguia accefleric. Hxc funt indicia, venam cauam c T* ertiurttj Argnmen turn. Quartum firgumentH fhtintum trgumentii DE PARTIBVS; *51 iccore emergere, Sc in fuo exortu in duos dmidi truncos, vnum deorfum-, procumbentem,altcrum furfum. Praercrea non tancum caua vena c iccore, Sc gibbofis cius ’partibus exit, fed alteraetiam vena e concauis hepads partibus manat, qua: a nonnullis portaiecoris,ab alijs lanitrrx appellatur. Nonenimtotam illam venam., portam efic aiunt, fed partem tamum eius illam, quae ptimura e iccore cx- tare cernirur \ quae ctiam omnium aliarum partiumlatifiima cft,ampl’ifima- que , Ex hac pane vas in duag regiones diuaricatur: diftribuuur cnim vna_, ex parte in omnes firnas,fiue cauas iecoris partes, alia verb ex parte in ome- t urn,mefenterium, Sc inreftina, ventriculum, liencm, & reliqua difiemina- tut.Sed nec vena porta,nec rampant radices cordi cbntinuantur:vt cx ana- tomicis difteiftionibus conftat. Ergo cor omnium vcnarum piincipmm di- ci nequit. Supercft ergo, vt hepar fit principium difpcnfationis venarum. Stxtu at* gumentum Quid vena ports» — i • r i? —r *1,1 . Gal. c.6. lib. 6.de decrcc.probar cor non efic principium fanguificatioms, nec vcnarum: Sc vt intentum faeliciiis probet, ipfius Erafiftrati fui aui An- ftotclis fcntentiam ample&entis ,quacdam concefia tundamenca praefuppo- nit. Itaque in cordis bafi quacuor ora reperiuntuv, propter quatuor vafa ei- dem cordi inferta. Vnicmque fcihcct vcntriculo, duo. Dextro igitur cor- dis finui lateraliter, feu fccundura vnum lacus vena caua afeendens con- neddeur, vt per iftura dubtum fanguis in finiftrum cordis ventriculum in- fundacur. Eidem vcntriculo vena ancriofa, per quam fanguis ad pulmo- num tnitneionem tranfmictitur, etiam infentur. Ex alia parte finiftro vcn- triculo inferunturaorta,fiue magnaarteria,per quamfpintus,& fanguis flauefeens Sc tenuiftimus, ac fpumofusin vmucifum corpus deducicur: Sc praccerca arteria venofa,pcr quana fpiritus vitalis porcioin palmones,& infimul fuperflua humiditas fuligmofa mittitur. Sc per quam rurfus aer in- fpiratus, Sc in puhuonibus praeparatus ad cor cransfcrtur. His omnibus va- fis in fuis infettionibus prouida naciua mcmbranulas quafdam tanquanu valuuias conceliit. Valuulac verb, quae incromitcentibus vafis inherent,de- foris introrfum vergunt, nc quidpiam ex ingrefils per eandem viam remee c extra. In vafis verb, qua: material educuat extra cor, contrario modo in- (ertantur membranulae,ab intenori fcilicet parte foras vcrfus,ne quod egref- furn eft intus regrediatur. Mcmbranulis autem predicts, orifieijs reccpta- culorum, fiuedubtuum, fiue tubulorum prsrdiciomm infettis,ad turn admitcendse, turn amandandac minifterium cor vtirur: vt ipfe Erafiftra- tus in confefib habuit. Sed in onricio illo larens venae caua:, per quod ia* cor fanguinem eftundit,tres funt buiufeemodi inembranulse del'oris intror- fum tendcntes,& cufpalum aciebus ftructura quam fimillimae: Vnde non- nulli Erafiftratsei, vtcxirtimatGalenus, tricufpideseasappcllarunt. In ar- teria venofa (ua earn vocat Galen.qu? ex lacuo cordis vcntriculo in pulmo- nem dilpergitur )funt item forma fimiles membranae, nuraero verb difpa- ics; narn loli huic orificio duae adhacrent. Aliorum autem orifidorum, aor- ta mmirum , Sc vena: arterioisc, vtrique ties membranae ttyp* lutcram iru# figura imitanres. Ergo materia ilia , quae ex vena caua in v.ordis ventricu- lum dextrum eftunditur ,nequ.iquam per eandem viam amplius foras regredietur. Quoniam membranulae ill? orificio vena: cau? fanguinem in- tromittenn in oextrum cordis finum infercae, defotis introrfum vergunt i vt a fanguinis introeuntis impel u impulfa: reclinentur,atque in cordis cauita- tem refupinatae, os ipfum, fiue incroitus aperiatur, expeditumque adituiru faqguini,qui attrahitur, piaeitem • Ncquc cnim fpomc macedas cifluere,, SepuntHm argument turn. Quatuet vafa > dt*s cordis bafi annex*» 35a tanquam in inanimem aliquam ciftetnam, fed t or ipfum diftendhac per- inde , vt fabrorum folles artrahere, atque ira n pled inquit ipfemet Erafi- ftiatus; qui etiam afferit, vt paulo ante protnlimus , membranas illas,qu* intromitcentibus vafis incumbunr* vbi cor concrahicur > vt ora claudant» Sc nihil ex attradtis ab eodem corde rurfus foras rccurrere pcrmntant,pro- creatas fuifle a natura. ergo, tanquam primi Peripatetic!,fanguinem femel ex ve- na caua in cordis dcxrrum finum inrromillum.cxtra per eandem viarn non regr di concedunt j quia cum Anftotele rebancur fanguinem in praeparari, & inde pervenam caua in cor inuehi, in quopoftea reliquam propri* forma: abfolutain reccpturus pcrlciftionem, Sc vitimum cora- plemcntum force. Sic pofiraTenpat *ticorum dedhina, petit ab c s Gal. vr nobis often- dant vas aliquod * rued e corde fanguinem in fe abfolute pericdlum edu- cat, atque ipftim nirfus , vt aorta > fpiritum in return corpus difpenfet. Quod fane oftendere nequeunt :nam coicfis orificia omnia funt numcro quatuor ,duo in vtroque vcntiiculojin finiftro vmim,quod fpiritum fiuc aerem e pulmonc amadfum aclinittit, alteium verb (aortam didlam) quod pratparatum (pintum e corde in vniuerfum corpus edflcit: relioua duo in dextro venrriculo, alcerum quod in pulmoncm fanguinem cmittif,alte- rum quod e iccote admittir, per venam nimirum cauam . Ncque vllunu aliud quintum os in corde poffum us inuenire, quo, e lecore admiffuiru fanguinemdn tocum Non eft ergo dicencium> vniuerfo corpori a corde & fanguinem, Sc fpiritum tranfmim , ac idem vifeus clfc Sc artcriarum fimul Sc venarum prinripium . Supereft ergo, cor efit> arteriarum principium , iecur venarum ; Sc fanguinem ex vena caua iru cordis dextrum finum effufum, cfle fanguims artenaiis > &: fpiritus nia- tcuaiiL-. Aliud Galeni argumentum eodem cap.piopofltum cft» quod ex hepatc# Sc non ex corde deriuatur vena vmbilicalis ,tx qua progermmationes mult*in chorion flue externum fiactus inuolucrum difleminatur,ficuri & ah* mult*,qu* in mtetius inuolucrum , quod amnion appellant. Tandem, fi ven* a corac orirentur,pulfa ivftoies > Sc diaftoles ,*qud bene ac arceri* eflenr. Gaienus lib. 6. de dccret. Hipp. Sc Plat. c.8. idem argument! genus ad- uerfus Peripateticos profequitur. Si, inquit, prim*gencrationis venam onginem requiri*, iecur eft; Sidilpenfationis maten* .quatotum cor- pus alitur j Sc facukatis principium fpcdlas»neque ica aliud quodpia vif- eus muenics,quod principium iudicari apnas po;fit: addc enam, licet dc natuuli otigine nihil agamus, fi aut d'odfcrinam rantum ,aut viam ,aut vt- rumquedemu aliter principium confidctcs, nihil aliud, nifi iecur magis confenumec principi) ratio* >em fufctpict. Nam turn verum fit 3 Sc natu- ralevenatum principium* mirandum non eft. Vc mtentum probet Gal, prsfuppomt nonnuila, qu* nos fequenri ordinc proponemus. Communis Mcdicoru , Sc Philofophofu confenfus eft > id omnc,qnod uutrit»incius quod nutriuu naturam fubftantiamquecommutaru abirc• Rurfus inttrumenti naturam examinas ,vt iecur inftrumeniuconficieudi fanguinem efle probetj fcquentia profert: Nam vnumquodque mft ume- tariutn animalis membrum compofitum cum fit, ex alijs firnplicionbus partibusproprium quiddam m lubftaniia iu adepmut cAi vt nihil aliud LIBER tERTIVS OElauum - r* u Novum - gum a a u. Decimum *rgnmtntu DE PARTIBVS. 253 in vniuerfo anim.tlis corpore liimle reperiatur; Sic ventris corpus pro- prium quoddam diaerfum ab alijs omnibus habctific licnis; fic cerebrum: fic renes: lingua etiam , nec non ocuh , 6c vcfic*, &c vreii fimili modo fc habent:artcn* vcro,nerui,& vtilitatisinftrumcntisin- cfira func, nonnullis membranx, 6c colligamina. His verbis demonftrar Gal*id quod alibi ab eo prol?tum cft,in quolibet mftrumento infiram efle quandam peculiarem partem,cui inftrumenri adtio,tanquam prxcipuo 6c peculiari authori ,tribuenda eft :6c cuius miniilerio talc opus,& aliud producitur. Nam peculiarctcmperamentum tab’s partis eft pecu- liars caufa produdliua talis effedtus. Pars a.illa inftrumenri, qux talcnu fortita eft potcftatem,parem aut confimilem fubftantiam in corpo re noiu habet: verbi gratia tunicis ventriculi null* extant in corpore confimilcs, nec in codcm gradu temperament!, nec in confiftcntia, due cralfitic ,& lenuitate, neque in figura, aut reliquis. Caro pulmonum etiam fine pari habetur: llcuti caro licnis, 6c caro reuum : fubftantia cerebri: caro 1m- gux.’humor glicialis fine chryitalliuus oculorum ; vefic* corpus, vte- ri paricen cordis:&c. Porrb qualis eil pulmonis fubftantia ,ralcm nullam aham in corpore imieniestcerebn item corpus talc eft,quale nullum aliud: cordis fnbftantix fimile exquifite nullum membrum aliud reperiri poteft; renum, lienifquc natura ab omnibus alijs dmerfa habetur. Quocirca in fingulis haruin parrium ,cx fubftantix pcculiaris, qua polient , propne- tate, propria qu*dam fundtio ccnfcquitur ; fproprietas ilia peculiaii par- tis , cm aha in corpore fimilis non repcritur,tnbucnda eft. Hinc infert Galen us,hepar eiTe folum fanguihcationis authorem: con- fcquutiue ergo, prxpofitis lam drblis ,in hunc modnm loquitur: Nihil itaque mirandum , (iiecoris etiam corpus ex propria fua natura funbrio- nera propriam conlequutum ell:: maxime rubrum enim cernitur, perin- dc ac fanguis,no qui ab acre irigidocitcufuio fpiflfatus,ac toagulatusfuc- rit, caliditate eius exrindta, atque indc e refrigeratione,nigroie contradlo* fed qui a calore innate peihciente magis, quam vitianre concreuerinvtro- que enim modo, (me coagulatio, fiuc iccoris caro fiat ,fanguis immuta- tur. Sed que in coaguiationem fit mutatio, via eft quxdam ad purredi* nem : ilia verb mutatio ,qu* in iccoris fubftantiam fit, eft: nanu* opera- lio. Adeb nihil quicquam tarn fimile fanguini inuenire poft'umas, quam iccoris fpcciem , fiue peculiarem fubftantiam. Neque bene id a nonnul- lis dictum ell, cum affirmant, fangumem, fi in tepidarn aquam inftilla- ueris, carni, qux prunum recenti concretionc conftiterit ,cfte peiquara-, linulem scum lodge maiorem efficaciam ingenti caloris congruenria ad cxadlcabloluteque languinis naturamexcolcndam fortita fit. Si igitur vnumquodque membium lucco fubftantie quam fimiUimo nutnatur* eumque libi alterando 6c immutando prxparac, fanguinis gencrationem nihil aliud nifi caroiecons procurabit j que quidem caro , ficut fupra de- naonhabeqpa- culiarcm quandam fubftantiam,& communes quafdam. Peculiars a.fub- ftantia icconscft[ipfiuscaro rubicunda 8c mollis, cui fanguis allimilatur. Ergo haec pars peculiar! fua proprietate fanguinem procrcar, cum lit veluti fanguis coagulatus. Venae verb in bepate concents vim generandi fangui- nem ex fua natura non habenr, earum Cnim tumcae non rubrum humorem, fed candidum Sc vifcofum procreare confueuerunt: ex quo nimitum Sc ip- fae procreatae funt, 8c augenrur, 8c aluntur; vc ibidem, 8c bb 1. de femint-» loquitur Galenus. Venae quidem, ficuri arteriae, nerui, cartilage, adeps, 8c aii? confimiles partes, quaecommuniterin varijsinltiumentis repenuntur, nullam peculiarem adtioncm in vna parte magis, quam in altera edunt, fed communcm vbiq-,.Ergo in iecorc nec tunice venarum ex natura fua fangui- nem procreanr; ruulto adhuc minus arteriae, nerui, & raembranae. Supereft feculiaris Jubftantia hepatis eft ipfius carot communis Jubftanti a funt fVcna, membranx &C. ergo, vt fit hepatis caro, auc cyftis felhs. Sanguiticationcm veto cyfti huic bilis colligcndae gratia procreate tnbuere, ridiculura prorfus eft.: vc loqui- tur Gal.Iib.4-dc vfu part.c. 12.. Ergo praecipuac achonis, quae ab bepate edi- tor, caufa crit ipfiufmcc hepaiis fubftanna rubicunda, feu cius caro , qua? chylum in fui fubftantiam conuertcre pro vinbusnintur. Vnde eundem illi tnbuiccolorem ,ficuti ventriculus ipfi chylo:adeoq; rubrum redditchy- lum, dulcem>& benign urn, vt eo fic elaborate, 8>c in fanguinem conuerfo ipfum hepatis corpus nutnatarj reliquum verb, tanquam fvrperfiuum ,a fc icijcit ,eo modo,quo ventriculus fibi gratioremchyli partem appofuir ,8c reliquum tanquam exetementum in duodenum propcllit. Conftrmgirur e- nirn venter ad cibos (inquit Gal. c. 8. lib. 6. de decree.) accommodarum libi alimentum ex illis elicicns, quoad faturatus, ac perfectc rcplctus; quidqmd fuperat excrcmenti,in ieiunum expella t: atcrahic etiam inde fecur cibun* in ventre prius concodfcum: qui non ea quidein caufa a ventre immutatur, vt iccon fup pcditctur>lcd vt tanquam fortius agens,alimentum vt paflfum, Sc lmbellius,agcns vmcat, & fibi, quod in co vtile eft, apponat; ita aurem ail- nicntum vidum,& incbylumconucrfumgratius hepati icddicur. Sc faci- luis ipfum in fanguinem conucrtit. Sicut igitur vcntiisfeliquix iecori ao commodae fum, eodem modo quod a iecoris alimenro fuperuacaneum eft* icliquis omnibus vtile cfficicur; neqj tamen illotu caufa iccur nuctimentum immutaucrat :fcd eo,quo dixi modo res cdlir, du immutatur 8c diuctfifica- tur,babiiius ad alia mebra alendacuadic.Quemadniodu tnim ipfum iecur turn ex ventre , turn e* inteftinis per venas alimonia m attraxit: ita quae port ipfum conftituta funt,per alias venas in fe illam candcm c iccorc exu- tumdeinetps exhis alia: atq-,hoc tanrifper,vfq;dum in omnia anima- DE PARTIBVS. 255 lis membra alimecum digcracur, atejj i ra fit,vt fcquenri,cominuaq; fucccf- (ione vnumquodq-, raembrumaiccvi fequenti materiam pr*parare,ac prx- coquere vidcatur. Eodem modo iecur redditura a ventre fuccum fibi ipfi milem afficic, hoc eft,carni,fubftanriacq*, fuac, quae videlicet a quibufdam Medicis parenchyma nuncupatur,quafi inccrfufioncnrdixeris. Dilucide feiicm co&ionis , quae in omnibus partibus »tam inftrumen * tarijs ,quamfimplicibus cclebratur ,comprchenfus eft; vcinde colligac, hepat habere-vim conucrccndi chylum in fanguinem, taquam in fubftan- tiamfibi omninb fimilern, rceaiurfus rcficiatur. Omncsauccm pattes fuccefiiue vim habent conucrccndi alimencumin idonea ,Sc fibi fimilem fubftanciam. Ergo hepati fua vircus deneganda non eft, qua in rubrain*. fubftantiam chylum conuerric. Gal. cit. de decrcr.Hippoc. Sc Plat.c.4. cuidara obic&ionhqu* fic fe haber, occurrit: Venae a cordc faculcatenj fufeipiunt> materiam verb ab henarc, a quo fanguis cmanat. Huic obieblioni fic refpondet: Si ab hepatc fanguis cmanat,vc ipfa_> obieeftio manifefte refert, ergo in hepate faculcas ptocreandi fanguincm continetur ; entque principium facultatis altricis fimul, Sc vcgetabilis. Siemmcoreftet huius facultatisaeque, ac pulfatilis principium, fruftra a nacura iecur efler formaturn,cum in corde, vtpote intenfiori calore pra:- d to,cibi mutatio commode fieri poflet. Seddicct adhucaliquis, iecur quafi miniftrum ad magnum illud opus a nacura cordi adiundlum fuilTe, quo videlicet ipfi cordi materiam praepa- raret, ficur ipfum hepar a ventriculo praeparatam materiam accipit. Refpondetur. Omnia membea quae macerias alijs praeparant , cocas eas atqueintcgrasillisipfis,quibus praeparant, referuare foient: vcpulmo- ncs per vnicum duCtum cotum acrem, quern ad cor tranfmit- tunt: Ventnculus Sc inccftina per lolos dudtus ad hepar tendenres chylum cmittunt: exrcticularicontextu ,fiue reci mirabili perarteriolas ad folu cerebrum vergentes, fpirituum animahum materia educitur; Vafa pra’pa- rantia feraen per nullum dudlum alio cendentem,quam reda ad teftes fe- minalcm materiam rraijciunc:meatusomnes humorem biliofiim colligen- tes, in vnum demum vas iccori annexum, folliculum fellis dictum , defc- runt. Atquc hinc demum ad ieiunuminteftinum cmergunc,no fecus ,ac rencs vrinam in vnam rantum veficam rranfmictunt. Scd iecur non tranf- mittit toram materiam a fe elaboracam ad cor: maiorem enim fanguinis in eo confedti partem ad infernas partes corporis tranfmitru, vt patet ex vena capa dcfccndentc, quae multb maior, ampliorque eft afcendentc» quod maiorem corporis partem nutiiat, vt >pfi aduerfarij conficentur. Pars cnira corporis, qua: fub fcpco cranfuerfo continetur,fuperiore maior eft, Dcnique antequam afeendens caua ad cor peruenic, alijs partibus, vt dia- phragmaci ,nirfus verb ipfi cordi ramos communicar, fanguinem ad illas deferences. Hinc liquet > iecur non miniftri, fed duds, Sc pnneipis partis rationcraobire . Qubd ctiam fanguis per afeendentem venara cauam aeque ac per defee- dentem , in ipfo hepatc , Sc non cordc abfolutus tueric, oftendit vicinisu ; inftrumentorum purificantium fanguinem, cius excreraenta prolicien-.; do. Huiufmodiinftrumcnta funccyftis fellis hepati annexa, tenes rur- fus, Sc lien . Prope autemcor nullum appoficum eft cxciemcncorum rece- ptacuiuiu, Ergo hepar eft venarum principium, Sc h«matofcos caufa. , Tau- ObieUio. ■* Solution 5 i.Obidlio. Saluno, & vndecimu argument* i Duedeci- mum argu mentum. 2<;6 liber t e r t I v s Tandem* cu m vnicus du-ius abh pace ad cor proccndatilf»quomodo polfibile cft,vt calis rubulus m medio animali pofirus, poifit die fan— guinis puri a corde delator,Sc fimul huraoris cmcli ab hep-.ce ad cor? mhil enim purum ,&codtumin veins vnqiumconnneictur; H pir ergo fo- lum, Sc non cor diccndum eric faculratis vegetantis principium,*prouc cxi- ftimauic Hippocrates, &poft hunc Plato > quorum auiliorftatibus , (Tcuri Sc Homed, libro fexro de placu. cap. vk. fuamfentcmiam hadlenus dc* dudtara confirrnat Gal. uirijlotelis Argument folmntur ARift.lib.de fomno &: vig. venarum principium He ftatuit; Nutrimctumautemeft ominous vitiimim languinc quidem piae- ditis, fangumis ipfa natura, exanguibus verb proport.onalc: lo- cus verb fanguims vcnac,harutn autem pnncipi am cor.Palam a.quod di- citur eft»exdii1cbhonibus:foriniccusqtiidcmalimenti ingicdicntis in-# fufeeptiua loca fit euaporatio ad vcnas,ibi verb permutarura in fangru- nem vemtur. Lib.z.dc habec: Vena etiam fiqua fepa- rata, nec Cute origini continua tenderer, ftmm fa nguinem fcruarc non-* poftet. Calor n.profluens ab origme facir,ne fanguis gelct. Putrefcerc etiam fanguis videtur, qui a fuo fence reraotus eft. Principium venarum cor eft. Lib. i.de gener.animalium.capite 4.ait: Alnncntum aurem vlti- mum ammalis fanguis eft, a at quod fangumi propoitionetur > quorum-* vafa , 8c conceptacula vena: funr. Quamobrem venarum quoque princi- pium cor eft. Eodcm iib.c.6.cor primb tanquam prinapium in am mali- bus fieri ait, & venas acorde tendi, Lib.de relpuat.c.io. ait»fanguinem pnmb in cordc fieri: 8c rurfus inquit: Et pulfant cmnes 5 8c fimul inuicem propterea quod pendent omnes acorde : mouet autem femper cor, quarc 8c iliac femper . Lib. $.de par.animal. c.4. hanc dilputacionera produdiorifermonepiofequicut. Dicit itaque inter camera; Statim atq; confiftit generatur animal fanguine prxditum ,cor, Sc iecur in eo confpici jinouisenimipfis tnduo cubatts, pundti lam magnitudinc cor 8c hepar apparent: in partibus etiam abortiuis eaucm>fed perquam exigua cernuntur. Rurfus aficrit AriftotcIes»cor eftc venarum principium; quia melius eft vnum admittcre principium , vbi id fieri poteft * quam plura . Vena- rum ergo omnium vmeum aflignandum principium Councquaquam ve- rb multiplex. becundum argumemum, quo probat a cordc tanquam a principio[vc- nas denuari > eft, quod cordis natura venofa fir, Vndc iequitur cor venarum principium. Tertium argumentum; Per caetera vifrera venae traufigunc, nulla verb per cor tendit: Ergo apertum eft , cor cftc partem , 8c principium vena- rum, Pater conIcqucntia. Medium cordis ipiftum ,cauumque corpus eft; Plenum etiam fanguims cft,quafi hinc vena: .onantur . Cauum_* clt, vt contineat fanguinem; fpiftura, vc principium caloris leruare-/ polfit. Qiiartum. Incorde folo, fine venis fanguis continetur:cactcrac verb partes fanguinem vems contcmura habent \ quomam fanguis cx cordo Ariflotelis vatij tex- tus (jal.do. Sirin a /iti. riff, contex in £UY Aque frimo ? ac tor genttu Frimunu Arguwen- t mw An ft. Secudum. Tertium, Qunrtum. DE PARTIBVS. ad venas deriuatur, At verb ad coy non aliunde dcuenit; cum ipfum iic prima origo Sc fans fanguinis , auc conceptaculii primum: vt ex difledio- nc, & gcncratione animalium conftat. Quintum. Cor cnim ftatim primum omnium paitium confiftcns fan- guinolentum eft. Sexcum. Moms etiatn Ixtitix * ac triftitiac,* deniquc.omnium fcnfuunu bine oriri, codemq*, *dc fiacre videntur • Septimum, Ptincipium cnim vnum eiTc oportet, vbicunq*, fieri poteft, Aptiftiimis autem ©mniuralocorum medium eft. Medium autem vnum.* eft, Sc tale, vt vndique attingi , vcl xque > vcl proxime poflit. Adharc , cum ncc pars alia languinea viia, neq; fanguis ipfc vim hafecat fcntiendi, quod primum langmnem habeat: id eftc,quod fcntiat>cer- tura eft, Senfu cciam percipkurin reces natis palpkatiocordis > quaiianimal cf- fet. Ergo eft principiura fanguineorura.. Demque. Nullum animal fanguinis compos caret cordc. Ergo eft prin- cipium fanguinis.. Iccur ctiam omnibus fanguinc pr.cdids ineft : fed ne- mo id cenfucrit cftc ptincipium vcl corporis totius, vel fanguinis; fitum tv neqaaquam obtinct principaicm. Aa k«c * vena per iccur tendic, nec vlla ex eo prouenit. Venae ctiartu, 4)wines ex corde fua inina rrahunc, Ergo cor folumj 5c non iccur ctit (an- guinis principiura. Hare funt,quo: dc hoc argumenti gencre ab AriftotcJcproponuntiiK quibus omnibus in fuperiori Gale, fatisfecimus, Ad fingu» latamen fummi Vid arguraenta figillatira refpondebimus. Aicprimbjcor dfe venaru principal,-quia pra:ftat vnicu principal, quam plunadmicccce, vi>i id comode fied poteft. Ad quod refpondemus id toiy libeter conceded©. Sed vnicu principiu in corpore cam varia muneraftan- guificationis,mocus,i3c fenfus,pulfandi firnubuc ccnficiendi vicalc fpiritu, celebrate no poteft, Pnmb,quia nulla eft in corporc pais,«cc ftatui poteft, tantac raoiis, quae poftet neuuomm , venarura, Sc arteriarum efle princi- pium, Nam horum tubulorumcxortus magni inxta origiaem cftc de- bent, vtj ccpiufa materia, & fpnitus momats corporis partes quamce- Icritcr j, &: aftatim effundatur . Non cnim iliam c-antlem magnitu- dincm,quam in fuo exortu obtinuerc ,quoquouerfumprotenfi obler- uant j fed in plures minorcs tamos dinmuntutj hique iterum in alios , Sc illi rurfus in akos, 6c fic deinceps fit, donee m peuxiguos, ac capillares ( du&us, fibrarum inftar, difpeifi euancfcam, Sc oculorum aciem fubterfu- ' giant. Hxc autem rubulorumiftorum tain rrequens in vanos ramos di- Icretio fit, vt liac multiplici diuancacione cundis pambus idoneu mate- ria , Sc fpiritus,ad fui nucrkiottem , 5c quafuisdebitasfundliones obeun- das,fuppeditentur. Vt ergo fufneiens materia. Sc Ipiritus ad vnamquam- que corporis partem per tain numcrofos ramulos fine fibras diffundatur, pars anteccdens rubuli, maxime qme origim propinquior eft ,'ampla , Sc nots magnitudims eftc debet. Alioqui infufticiens dfet»qua? poilct fan- guinem, Sc fpiritam in debita copia, Sc confertim per innumcros pr.cfa- tos du ftus cransfundcre, Cum res ita fc habeat, impofiibile eft , cor dfc co nmune ptincipiumneruorurn»venaium,5c arteriarum: nam vt in ed venarum radicibusfafhcicns mfertionis locus non eft a natura coacdTus, Ui-uii. nec crafts ipmaii medulla;, faltcm prope cerebrum> ipmaiiseft *57 ’ Quintum. ' Sex turn. ■ Septimum 9 t Otfauum. Tdonum. Dtcimnm* Vndecimi Trim a Coin tie* Vrimunt.» argument» quo proba- tur non'ti- nt co prin- ciple cory* gaudercs, fed plurtb* *58 LIBER TERTIVS medulla, a qua omnes nerui manifefte dcriuancur,fi fcptem paria ab an- teriori ccrcbri parte emergentia cxcipias. Venae a. prx reliquis radices in- niuneras ad alimenti fudtionem pofiiderc debenr: cum alimentum per eas ad maiorem v enam defern (oleae, aeque ac per plantarum radiculas, fiuc fibrasad radicalionem.i. ad partem illara plant*, quae fcminis(ex quo Oft urn duxit) locum prope terrain obtinct , cxinde verb ad caudicem, Sc illinc ad ramos. Cor ergo rantum capax eft tubulorum deferenrium ad id materiam conuenientcm ,ex qua poftit fpirituofus fcruenfque fanguis ge- nerari, aliorumq-, vaforum, qux ex codem materiam alio euehunt, prouc optirae haftenus a perira Medicorum fchola demonftrarum eft. •Secundb, ven*,arteri*, nerui, diuerfam obtinent ftrubturam , diuer- famque conliftentiam; Ergo haec eorum diuerfitas principiorum diuerfi- tatem argu it. Tertib, facultates aguntpro ratione temperamenti; idcoque facultatcs tcmpeiamenra fequi videncur, ranquam hoi urn eftent proprietaces, licet ab anima propric pendeant. Hinc inferendumjdiuerfas facultates diuer- fa denotare temperamenta; vr mimic Gaien.lib. 6. de decrer. cap.vlr. Ergo facultas vital's, naturalist animalis diftinguantur,ncceftaiib di ft in— bVa ttmneramenra expoftalabunt. Scd haec temperamentorum varietas in vnieocorde non referuatur. Ergo in diuerfis panibus, vtfana Medico- rum dodhina confirmat . Quod auicm diuerfa cxpoftulent temperamen- ta facultas vitalis, Sc animalis, liquidb conftat j quoniam facultati vitali conferuandae calidum ficcumque temperamentum confert; Cor ideo ab omnibus calido ficcoque temperament© praedicum |efte fertur. Eft cnim_, calidiftima totius corporis pars; quia ranquam cajorisnatiui fonsinvica: ex-turn, alijs parribus calorem concedere debuir *, imtno nouos fpiritu s in deperditi locum continub teficere. Ac v. animalis facuuas temperamen- to multb temperatiore,&: frigidiore eguit,nc homo,ob nimium ardorera-., in perpccua inquietudine ,Sc moru verfaretur: neque inordinaiis moti- bus a tanto ardore agitatus prxeipites, Sc praeter rationcm edac adbones: vt in phrcniticis quotidie confpicerc licet; imb in ijs,qui biliofotempera- msnto prxditi funt: cerebru.n.paulb ficcius foliio habent: Calor enim in- cenfus ad perennem, inordinatumque motum excitat , fenfus prxeipites eificic > Sc dnftamen rationis orfufeat. Prouide ergo a natura cerebrum-* refpcdtu cordis frigidum, feu minus calidum fachim eft. Et licet non fen- tiat, rcdle etiam fenfus author ftatuitur ; quia ranquam index fpccies im- preftas dignofcic, licet eas non rccipiat: Sc communis fenfus auxiho non de his tantiim , fed de ipfis fenfibus fpecics recipicntibus, iudicat. Facul- ' tas demum naturalis alio egcr temperamento, calido nimirum , Sc humi- do, vt huiufmodi temperamenti ope gratiofus humor fanguis generetur * Vita enim non in calido, Sc ficco, fed in calido Sc humido fuftinetur, fq- ueturque.Ergb fatius eft harura virium facultatumuc rres conftituere di- uerfis fedcs, cerebrum, hepar, cor, quain vnicum cor,quod ncquit calidum Sc ficcum , fimulque calidum Sc humidum ,&tfrigidum sc hu- midum. Impodibile enim eft vnicampartem tarn vatijs conftare tempe- ramentis , ac difpofitionibus . Quarto,!* lls adlionibus animalibus,cercbro,autpartibusabco manan- tibus, cuiufmodi funt nerui, medicamenta admouere folemus •, ex quo- tum vfu, ftepiftime falteml*gri conualefcunt. Ergo indicium eft, ccrcbru . cfle facuUatis animalis fedem. Sanguification? paritcr Isfa pro hepatc-/ Secundum Tertium, Cor cal idu & ficcum. Cerebrum & humidu ■Cerebrum efi fenfus Author. Hepar cti- ll dum, O’ humidum. Quartwn D E PAR TljBVS. *59 remedia propinamus. Ergo hepar eft altricis fedes. Vitali veto Ixfa,cor- di vtilirer apponuntur remedia . Ergo cor foims vitalis facultatis Ce- des eft. Quintb, d coredct vnicum principium,8comniumfacuitatum fedes, laefo impense cordc omnes facuicates laederencur. Sed tunc omnes facul- taces non Ixduncur. Ergo cor non eft omnium facuitatum ;principium Sc fedes. Probatur maioris fequcla. Lxfoindgniter fun&ionum prmdpio, ncccftario fundliones ab eo manantes Ixduntur. Ergolarfo corde necef- ferib laedencur omnium facultarum funtftiones . Minor etiam argument i probatur. Nam l.cfo corde illxfx manenc aliarum facuitatum funchones. Cor enim febris prxcipua fedes ab omnibus ftatuitur. He- &ica tamen febre, qua,quam alia vlla,eius tempcramentil impendus euet- titur, afte&um, licet in ea fummopere vitalis facultas ciedciat, fatifcacue, ratio tamen ad vitae exitii Integra eft *, fenfus pariter Sc motus illxd funr. Cerebrum ergo, & non cor harum facuitatum fedes ftatui debet. In fyn- cope pariter, 6c palpitatione, qux cordis aftevftus funt, naturalis facultas illxfa remanet: dcuti quancio apoplexia, catalepd, morbo caduco cere- brum afticitur. Sexto, cerebro refrigerato ftatim obrepit fomnus, qui ex ipfo Ariftot. eft primi fenforij quies . Ergo cerebrum eft illud primum fenforium, Sc non cor; quod quidem perperub mouetur, nec vnquam a fua fun&ionc, quamdiu homo viuit, dedftic. Sepnmb,nemoium feptem paria ab anteriori cerebro deriuari, proprijs ocuhs, & ipfo taclu manifeftc percipimus; dcuti a pofteriori parte fpiua- lem medullara,a qua per paiia rehqui cmnes nerui procedunt; nerui enirn funr ipdus cerebri poruones, qux, quo lemotiris a cerebro protrahuntur, dudores euadunt: in exiru vero nerui medullod funt, Sc molles inftar fe- re cerebri. Sc extends membranis obdutfti*. quod nobis mamfeftateos a corde non propagari, in quo vnicus folus a fextaconiugatione ncruorum dimilfus inferitur, vz ipdus corpus perdadar. Ariftotcles puto,iebacur ven- triculorum cordis dbras quafdam a membranulis forte difleminatas, uet- uos clfe; cum tamen a ncruis fibrx longe diftant. Ait fccundo Ariftotcles,cor efte venarum principium *, quia cor veno- fam habet naturam. Sed hoc auda<5let negamus, tanquam experientix. Sc fenfui contrarium : Cor enim carnofum eft : vena: verb membranofx, & qux ideo fdgidx, &'dccx ex fua natara funt; cot verb ca- lidum Sc d ec urn . Aittemb Anil, venas per alia membra tranfmitti, 8c propagati,per cor- pus verb cordis ncudquam transfern quampiam. Ad quod refpoudtmus duo dicetcs* Primum cft>ctiamd venaruradices per hepatis corpus difpcr- gantur, id nequaquam hcpati principij ratione adimere: imb potius id ar- gumento die, hepar die principium venatum ,Sc partem principem, Se- cundum, negamus nuliam venam per cor transfern j nam vena coronari a per vniuerfum cordis corpus producicur. Ergo cum hoc oculis percipia- tur, cor terminus a quo venarum dici acquit, hepar Sc reliqux partes ter- mini ad quos. Ait quarto Adftoleles , in folo corde extra venas, tanquam in origine Sc fonte, fanguinem concincn,in hcpace verb alijfquc partious extra nullum eontineri ianguinem , fed ex hoc in hepar, aliaque membra deriuari. Er- go cor venarum eft principium . Refpoudco , negando confequennara. : Quint am. Sextant, Se^timum 1. Solatia, j.Solatia. Af'SolHtlO . i 6a LIBER TERTIYS ad illud antccedens,conccdo in Colo cordc fanguincm extra vafa tanquam in cifterna occludi-, nego tamen, fanguiue illii in cordc, tanqua in fontc Sc engine, ac primo cfte&orc,faille procreatu-,fed in hepatc,exquo ad cor illc dimittitunvt ex eo in (iniftvocordis ftnu conftciatar fpirirus vitalis, &fan- guis feruidior flauiorq; ipfo venali.Vno verbo,saguis in dextro cordis finu conclufus in hepate fadfcus eft.-fangais icle in ftniftro cordis ventriculo vl- tcriiis elaboratus in cordc fieri dicitur.Qnod a. cor non fit principium,nec propria? locus fanguinis contend in dextro ventriculo,pacer, co quod port: obitum intra paucumtcmpus talis fanguis concrcfcat *, quemadmodumu etiam in ipfo finiftro cordis ventriculo: in veins verb, & prarcipue hepa- tis ,nequaquam, falrem ad longum vfque tempus. Dicendumergo hepar venarum principium ,Sc non cor *,cumin folo hepate radices venae portae radicibus venae cauac per anaftomofes quafdam committamwr: non quod excrcmitatcs vltimae radicum vtriufque venae, tanquam os ori, aut tubu- lustubulo, apponantur, fed quod oblique tranfpofine, Sc fuppofua: aliac alijs hiatibus quibufdam , multis antiquis incognitis, communicentur,& ita comode ,vt per huiufmodi hiatus fanguis confedus in radicibus por- tae praecipue, in venae cauas radices in quibus pcrficirur,trasfnndatuncum tamenquamplurirai exiftimauerint,pcr corpus heparis transfundi chylu femimutatam in fanguincm; & rurfus probe elaboramm iliinc in venam cauam transfundi. Libcnter ergo conccdimus, cor effe principium fan- gumis iftius feruefeentis, Sc flam, non verbvenalis qui in hepate pro- crcatur . Ait quinro Arift. inter partes fanguinolentas cor faille primo produ&fi. Sc conformatum. Ergo eft principium venarum, vaforumque omnium.*. Refpondconegandoantecedens. Nam probabilius eft hepar quam cor prius effbrmatum effe, vc fubciliter docet Galen. Primo,quia pars eft mol- lis , quae ex fangiune faciliiis, quam alia vlla, concrefcerc potuic. Sccun- do, quia cbm fxnis vita plantar prriis, quam fentientis, viuat, eumque he- par fit alibilis facultacis principium,&/edes, ration! confonumcft>vt hepar prius quam cor produdfum fueric, Ait fexco Ariftot. in animi pathematibus, vt metu & m^ftitia, fangui- nem& fpiricum ad cor refugere, Sc iliinc in ira & gaudio ad .exteriora ef- ferri. Ergo.cor eft principium fanguinis Sc venarum. Refpondeo concc- dendoantecedens, & negandoconfequcntiam. llli cnim aduerfi motus fpiriruum,& fanguinis fiunc a natura, vt intemis vifeeribus. Sc prarcipue cordi, auxilio Tint. Sed hoc tantum concludit cordie ir«e,aharumquc va- riarum pallionum fedem, quod libcnter concedimus , cum m co muita-* oiiantur pathemata, * Aitfeptimb A rift, cor effe principium venarum *,quia vmiro principiu quam pi Lira admittere prarftat. Scd ad hoc paulo ante refponfum eft,qua- * do diximus principioriim pluralicaccm in homine neceftario admictenda > Sc cor non die mocus&: fenfus principium, fed cerebrum. Moms a.cor- dis naturalis eft,& Motus verb voluntaries libere tit. Ergo n6 a eorde, fed a cerebro, & mufeulis efficient; a cerebro, tanquam a cau- fa tranfmittente facultatcm& fpiritum animalem ad mufculos, a mu- feulis verb, tanquam inftramentis motui dicatis. Ait odbaub Arift.cor effe in medio poftrum: atque adeo rati one nobili- * tans loci, ei prae reliquis partibus concefti >efte principium totius corpo- ris, Sc confequentet venarum,arteriarum,& nemorum jyt iliinc,tan- Radita vcn& pm* & can a tMXta ex- tremities trafner(im & ana(io~ matiee fi~ hi inuicem Appemtur* f. Solatia- Hepar a n te cor pro- tiaftam. t. Solatia. 7. Solatia 8, Solatia DEPARTIBVS. a*i 3'uam a Rege in raedio fui Rcgni conftituto»fuas quaquauerfum diffun- at virtutcs . Rcfponcieo primb,fi loci dignitas attendatur, cerebrum efte multo nobilius corde; quia eft in loco nobiliori, vtpotc edition; in capi- te fciliccc,tanquam in aclo , & arcetutiflima. Si enim par ordo in my- crocofmo,id eft , in paruo raundo homine, ac mactocofmo, id eft» ma- gno mundo admitcendus lit, vt ipfis Peripatcticis placet, fine controuer- lia pars in editiftimo loco conftituta cuiufmodi eft cerebrum,rcliquis om- nibus partibus corporis praeftantior cric: ficuti inter elementa ignis, quia fupremum in fublunari mundo locum occupat. Caelum pariter empy- rcum iuxca Chnftianorum omnium dodrinam, primum verb mobile fe- cundiim Philofophorum Sc Mathcmaticorum Etnnicorum placita,fuprc- mum inter caelos locum , qui Dei fcdcs ftatuitur , obrinuit. Cerebrum,; ergo rationis fedes efte debuit,* cum ip£a ratio, tanquam animat rational!* indicium, fir id ,‘quod in homine Deo, fupremam fedem in toto mundo occupanti,a(Timilatur. Deusenim, Ariftor.fecundum om- nium hominum, etiam baibarorum opinionem,fuperiorem in mundo oc- cupac fedem - Ergo anima: rationalis pratcipua fedes, in qua ratiocinatur. Sc fuas vires , quibus ab animali diftat ,exprimir, caput conftituendum; cx quo, vcluti ex fpecula, tori corpoii prouidet, Concludendum ergo cor ratione fedis non efte partem nobiliorem , nec efte praecipuum anima? do- midlium, vtplacuit Ariftoteli,& Scoicis, fed praecipue Chryfippo. Qua- re fecundum in dignitate locum obtinet, hepar verb tertium. Dc prin- cipibus partibus hac feiie loquitur Gal.Iib.y.meth.c.z 5. Maxima igitur eft cordis officij dignitas, atque xgrotantibns m;xime omnium neceftaria.;: , Cerebri verb ad vitam par qutdem eft momentum, non tamen par robur \ ci us in atgrotantibus requirimus, ciun necefte omnibus non fit neruorum ac mufculorum opera vti. Itaque abunde fuerit, fi tantum eius feruarum fit, quo refpirationis munus fit obeundum. At vero iecinoris opus om- nibus particulis perneccftarium eft: non tamen adeo faltem perperuarru necellitatem habet, ficuti ipfius cordis. Ad portionem autem iecinoris ec iam ventriculi opus fc habet. Sic enim cuiufuis pan is nobilis necelfi- tatem ad vitae propagationem apprime expofuit. Veiiim li a£tionum di- gnitatem , non verb vitae necellitatem perpedamus, cerebrum nobililfi- ma omnium pars conftituenda eft . Eandem doclrinam expofuit Gallib. 6.de vlu part.c.y. Rcfpondeo fecund b, cor non cftcin medio animalis, fed ipfius bafim in medio folummodb pe&oris, eius mucronc ad laeuam partem declinan- i te, vt cit.cap.loquitur Arift.fitam efte. Vmbilicus enim, vt pracclavc doccr Gal.medium animalis conftituitja quo tamen cor remotum cft.Igimr me- dius locus in corpoiibus, praefertim longis, partem non eftkit reliquis no- biliorem^. Ait nonb Arift. nullam partem fanguineam, ficuti nec ipfiim fangui- guiuetn, habere virn fentiendi: atque adeb id , quod primb fanguinenu procreat, quale eft cor, primb /entire; Sc lie efte principium vnicum, non 4 folum; neruorum, 4ed vtnarum. Refpondeo/undamcnrum huius ar- gument! a Medicis negari. Supponit autem Philofophus cor primb Sc antc alias quafuis partes fanguine,quem coiKinct,conficerc;quod nos an- tea negauimus > hepar ptimam pnecipuamque ofticinan, ,Sc dfc&orcnu fanguinis vna cum venis conftimentes. Negamus ergo partem fangui- ncam non habere vim fentiendi ,quam acerebro fuicjpk. fartinnu nobiVu*m~» neceffitas, tit. 9* Solatia i6i LIBER T E R T I V S. t)eci wo-j jolutto. Ait decimo Arift. Cor inrecens naiis palpitate: atqucipfum efle fan- guineorum animaliura principium. Refpondeo concedendo efte princi- pium facultatis vicalis,non veto aliarum faculcatum. Nam, vt diximus, hepar ell principium prim 6 efiigiatu, Sc altricis fedes.Scd hac dc re fuftus lib.de fact, fornutionc. Ait vndecimd Arift.nullum animal fanguine prscditum cordc carero* adeoquc cor efte corporis totius > Sc fanguiftcaticms, ac vcnarum princi- pium ; lecur, etft animalia fanguine praedica id poftideant ,a nemine die? principium, am totius animalis,aut quia ficum non habet pnn- cipalein. Rcfpondeo concedendo , corde prtedica efte omnia animalia-. fanguine conftantia. Scd quid inde admitterc cogimur; Cor fortaflis efte fanguificationis principium, Sc vnicum totius corporis ? Nequaquam fa- ne-: nam inde #que bene fequeretur t ventricuJum die principium totius corporis, Sc fanguinis, ac cor; quoniam omnc animal fanguine prxditum ventriculo conftat, tefte ipfo Arid.lib. $.dc par .animal, ca.14. Pmerea_« omnia animalia fanguinca iecur tequc bene ac cor continent, vt ipfe ec- iam Arift.manifelte docet qui grans ait, hepar a nemine dici pi incipium auc totius corporis, am fanguims, quod fitum in corpore non habeac prin- cipalena jcum Hippocrdib.de alimen. h$c habeat :Radicatio vcnarum-. hepar rRadicano artcriariarum cor; ex hiseuagatur per omnia fanguis Sc fpiiitus,&: calor per hate promanat. His en.im luculentei oftendit Hipp. fanguinem e iecore, tanquam a principio per venas, fpiritum per ane- mias a corde,& caiorem ab vtroque puncipio ad vniuerfas corporis par- tes euagan ac promanare. Vnde Gaienus lib.tf.de decret.Hippoc.& Plat., c.vlt.lecur principium animat concupifcibdis ,& fanguims reite nuncu- pat. Pon qUam Hippocrat.loco iam citato iecur venarum radiccm ftatuit paucisinterpofitis, fanguinem a iccoie ad omnia, id eft ,ad vniuerfum corpus per venas permeate docct . Atque ita duplici argumeiuo iecur principium efte oftendit: Sc quatenus venarum radix eft, Sc quatenus ab eo per venas fanguis ad omnes corporis partes emanat. Hippocrates de-> nique venarum cliftribudonem exponens ,j magnam venam dictam,iccorariam appellat. Platoetiam inTymeo hepar concupifcibi- lis, fme altricis facultatis fedem , ac principium elfc manifeftc4 fta- tuic,aiens: Partem a. animat, qua; cfculentadc potulcnra, atquc cade- mum concupifeit, quit corporis naturae neceflavia funt, inter pratcordia. Sc vmbilicumcoliocauerunti in toto hoc loco quad ptarfepe corporis ali- ment! fabricati j atque ibi earn velmt agrelte quoddana pecus ailigarunt: quam alerc corpus noi annexum,Ii morralc duratunim eft gcnus,neceftc_-» eft: Lt paulb poit, Hoc igitur cum Deus conlideraret, ibi iecoris for- mam conftituit. Hcce Hippocr.de Plato ante Ariltotelem ponentes hepar principium facultatisconcupifcibilis, fine fanguificationis, vt loquitur Gal.Ad piacitum ergbpropnum dixit Ariliot. iecur a nemine principium appeiiart. Ad id ,quod fxpe repetit Ariftot. hepar non efte principium fanguinis, quia in nobiliori loco, id eft , medio non eft (iturn, refpoafum eft , Sc de nouo rcipondco, iecur m medio efte melius conftitutum, quam cor. Nam ft vmbilicus corporis medium ftatuatur, ad liunc hepar quam cor propius accetlir. 61 verb medium trunci corporis venandum fit, euam hoc mo- cio hepar meliiis quam cor in medio die dicetui ■, vt cmuis vel leuiter in_. anacojuia vtrlato paiam eric. Memo ergo loci etiam hepar venarum^ Vndecima feint to. Hepar mi eitum lot, Ui quam cor, magis 6c-- DE PAR TIB VS. ' 363 & fanguificatiomsptincipium rede ftatuitur. Ait duodecimo Ariftoteles ,iccurnon polfe efte fanguificarionis prin- eipium: quia Vena foliim per id tendit, nec vlla ex coprouenit: Sed ex cor- de vene omnesjfua iivtia trahunt * Refpondeo negando totum: Nam ex- perientia concrarium demonftratj exiles venx cauae radices in amplum tu- bulumcoire in gibba hepatis parte, & hunc tubulum in duos ingentes ra- mos, venam Icilicet cauam defeende itcm,& venam ca tarn afeendentem diftribai,8cafeendentis latus perforari mxtacoi , cui uidem ardiffime coliigatur fecundum iftud lams,altero latere manente integro ,•& abfquc eo, quod lams perforatum ,3c cordis ventriculocoll gatum, vllas fpargat in cor radices; Quod eft certum fignuin ,cor non ellc venarum radiceded hepar, quod non folum venx caux, fed venae portae radices conduct*con- tra quara placuit Ariltoteli, dum radices omnium venarum a corde oriri dixerat > quod fane experienriae, 3c knfui aduerfatur. Ait decimotertio Anrtot. henem non elfe ptincipium fanguinis, licet conceptaculum ku cauitatem habeat;quiareliquarum partium morefan- guinemin venis inclufum habet. Quibus verbis vifus eft fanguificatio’* nern hepati denegare •, quia conceptaculo due cauitate manifefta vacat. Refpondemus , mult 6 commodtus efte, hepar cauitate carcre ad fangui- nis confedlionem, quan> fi ea prxditum effet j vt nimirum fuccus ex ven- triculo 3c inreftinis arrradtus ad radices due venulas hepqn infertas , me- liusintimiulque vndiqueab eodem hepate comprehcndatur,concoqaa- turque, tandemquc in rubrum fanguincm conuertarur*, vciuri cum Ga- leno in fuperioribus docuimus.Ad omnem quidem codtioucia cauitas ne- cdlaria non eft: vtmteftibus videre licet , in quibus fernen condcicurj cum tamen cauitate vacui dnt, 3c qiubufdam folum plexibus ornati. Sed teftiumdo&tina a Penpatcticis non magni fit. Verum in mammis, in_# quibus lac conficitur,omnium plane iudicio nullam inuenient cauitatem, fed quofdam plexus. Ergo cauitas fenfibihs non eft ad omnem co&ioncm tequidta, 11 ,Solnfio i $.SolHti* SoltmnturCremorwn Deliramcnta* CyEfar Cremoninus, poftquam G&l. manes apcrta impudentiajS: im- modefta garrulitate fuggillauerat, in Medicos vniuerfos, tanquam quidaAriftarchiiS)ica debacchatus cft>vt eos plane ignaros,& in na- ture contcmplatione minimc verfacos pr.xdiccr.Nugator hie didt.93.Me- dicos errare aic,quod fenful committantcognitionem pnncipijjcurn prm- cipium importct relationem ad principiatum: quae jrelatio non potelt ha— ben»mfi per difcurfum •, fenfus autcm non difcuint; Neqnejinquit5fi pe- tamr a Medicis ,qualenam fenfibile fitiftud principium, potemnt inue- nire ,quid refpondeant. Neque3enim principium eft fenfibile, aut pro- prium, aut commune. Quocirca magnus eft erroriftorum, velic fenfum mdicare , quod non potelt cognofccre . Non fic fe habet de mota de quo Arift. contra antiques j nam motus eft res fenfibilis, Sc indicium de iilius cxiftentia non attinct ad aiiam facultatcm , quam ad fenfum See. Procaciliimus nugator Pnnoiophiae principia eucrteie videtur* fenfi- bus fidem eripiens *, cum hi > tanquam ianitores> feu pot ins rerum explo- ratory jhQnumconcedaacutj quorum jfuppetijs rerura naturas perenni 26 4 LIBER TERTIVS ftudio venatur. S ue cnim circa aliquid ratioclnemur, fiue idipfum fim-» plici intuitu percipiamus , omnia ex prarcedenti fenfuum cognmonc mo- lirnur, Vndc illud axioma a Philofophis ftarutum; Nihil eft m intelle&u* J quod prius non fuerit in fenfu. Ridet ergo nofter contcnnofus,qubd Me- dici fenfus iudicio hepar venarum principium , cerebrum ncruotum efle contcndanttncc xquo adhuc animo fcrt,qubd aliqui Ariftocei. fibi fauen- tem commemoient, qui exprgfse lib.8. Phyfic. c. 5. ;text. 11. de motu ad- netfus Zenonem difputans > ait; Dimittere fenfum 8c qusrcre rauoaem cfle mfirmitatcra nefciciudicarc,vndc oporteat deduct co- gnidonem,Sc vnde non. Id idco dixie j quia fenfibus ipfis pcrcipicur motus, quem Zeno negabat, ad ratiocinandum fe colligens: cum tamer* fenfui percipient! fuum fenfibile obiecbum,motum credere deberet, abfq; vila vkcriori inueftigationc. Crcraoninus immodeftos, ingenio infarliccs , 8c fatua pronunciantcs appclla: Medicos, quod hunc Anftotclis locum pro Te militate conten- danc,auque ,maximam efte difparitatem inter hanc Arift.’do&nnam, 8c docfcnnam Medicorum, quia Arift.rneritb ait motum dari, cum fit fenfi- bilc , 8c confequenter obie&um fenfus : qui ideb motum fine vllo errorc concipit: atque adeb rclinquete fenfum in hoc cafu, 8c recurrcre ad in- celledtuni efte mentis iunrmitatem . At verb Medici, vciuci fatui, immo- derti »8c impend errones, folis fenfibus innicentes , pofthabico omni ra- tiocinio , fenfum ftatuunt iudieem principij, 8c principiaci,• quamuis dc-» principio in communi, & de hoc principle difeernere 8c iudicare fit folius inteliecdus; quia principium impoitat rciarionem, qua: rclatio baberi non poteft, nifi per -dilcurfum . Principium ergo iudicio fenfus venad nequit, nam principium ncc eft propnum * ncc commune feniibile. Sed has caluiimiatoris nugas difcuterc , non eft operofum * Nos ille c naturalibus ad Logicam cuocat, aietis, principium importare relationem* qua: ab inteile&u ticadcoque fenfum non polfc de principio indicate^. Ego pariccr dicere poifum, motum relationem ad mobile ,vel ad termmos ,& praedpue ad tcmiinum ad quem ,ad quem elTentiaiem di- cicordinem. H.cc dp&iitu ex Ariftotelisferimo deducitur: Lib. aute 5. Phyf. c.;,» motum hoc paclo definit: Motus eft adtus mobiiis , quatenus mobilised:, Motus ergo ex Add. relationem impoitat: quod aahuc ipfe teftacur cap. 1. eiufJem lib. his verbis : Eft igitur eorum, qua* funt, aliud quidem athi folum , aliud verb potentia. £c eorum, qua: funt adtu , hoc quidem hoc aliquid ,'iilud verb tantum, aliud autem rale, 8c in alijs eims prtedicamenris fimiiiter. Eorum autem qua: funcad aliud 1 all ltd quidem fecundum fuperabundantiam, 8c defedhim dicitut: aliud autem fecun- dum 8c paftiuum, atque omninb tnotiuum 8c mobile : motmuin enun motiuum mobiiis eft: 8c mobile a motiuo eft mobile. Non eft autem motus prnrter res . Mutatur enim temper id, quod mutatur,aut fe- cund um fubftantiain ,aucfecundum quantum, aut fecundum quale,auc fecundum locum. Et longc poft: Eius autem, quod potentia exiftit,a<5tus, cum a&u cxiftens agit, aut idem, aut aliud , quatenus mobile, motus eft. Cap.j.ciufdem lib.motum in actionem 8c pamoncm dirimit. Sed actio ad agens paliio ad palfum , refpedbim inuoluir. hrgb motus. Ha:c Cre- nroninus > vci iguorauk, vcl non animaduertic, vel maimose fubticuic. Concludcndum ergo eras redargucioncm nullam cjfc. Nam vt circa pftn- :ipium , ita circa motum ensraaonis fomiau poteft ; cell ptmcxpima Conuelii- tur Cremo Minus, Crcmoni- nns per— $rivgitnr. D E PARTIBVS; inuoluit telationem, fimiliier & motus, qui ab adione & paftionc noiw diftinguitmv Denique, dum ait, Medices fenfum arnplcdi rationc tel ida , iniperi- tc loquitur ,* nec feit, quid dicat Galen. & quod deterius eft, nec quid Adi ftoteles. NamGalenuseodem modoac Atiftotcles loquutus eft. atitem lib. 6. de pkeit. Hippoc. & Plat. c. 5. probans iecur efte venarum., otiginem, ait: Vcriim liaec in manibus eft materia diffedionum euiden- tijs maxime omnium indigerc videtur, Nullam enim e cordc venam,ne- quein infciiorcs partes, nifi qua; £ iecore fanguincm defert, neque in fu~ f criores tendere confpieimus; fed caua vena c iecore reda ad mgula vfq-, afeendet See. Ariliotclcs aueem lib. 3 ,dc part, animal.c.4. vt probet ccr eG fc principium fanguinis ,& primum fontem,ac conceptaculum, ait: Eke cx confedione animalium peifpici poftunt, atque ctiam ex gencradonc. Et paulo poft in codem capice: Nec rationc tantum ira efte probatur, vc- rumetiam fenfu percipitur. Ecce Ariftoreles diftedioni ,fiue anatomi- es adminiflration! 5 8<. ipfi fenfui vim magnam rribuens , vr indc prober, cor efte principium fanguificationis, & venarum. Ergo fi Galen, codem prorfus pado ,quo Ariitot in inueftigatione principij fanguinis [Sc vena- rum procedcns .reprehendendus eft, pari pado 8c Ariftoreles. Patec con- fequentia: nam eodem raodo argumentantur , praiterquam quod contra- na ftatuant principia . Ariftoreles cor venarum Sc fanguinis principkarL, ftatuens , qaibuldam ratiocinijs, Sc cognicione fenfuum raediante diftc- dione, vtitur. Galen, arguments ft mil iter a ranone dedudis, Sc iudicio fenfus mediadiftedione, viconrrarium prober, heparnimirum , Sc norL, cor, efte venarum principium. Tanquam igitur ignarus eorum,qua; apud Ariftot*feit.u digna funt, mfickciter Medicis notam in mens, falcem,vt lo- quuntlir, in meftem mime alicnam Cremomnus. Si itaque quaerit a Medicis , quale feniibile fit principium, proprium, an commune ? idipfum ab Anft. cuius dodrinam ignorabit ,cftkgitet. Di- cam tamen ipfum inepte impoiuifte Medicis, qui hepar ipfum principium non ftatuunt,quatcnus a fenfu percipiturrSed hepar piincipium efie aiunt, prout cx fenfu coiligitur 8c conftat,quia nimirum vifupercipimus venam cauam in duos arapliftimos ramos defeendentem,8c afeendentem dirimi in fuo exortu ex hepate •. Sc vltenus confpieimus plurcs ladices eiuldem vena; per hepacis corpus gibbofum prarcipu e difterainari ,Sc has radices anaftomotice copulan ram is, vd radicibus vena: porta:, per cuius fibras pet mefenterium difpeifas ahmetum ad hepar arnahirur. Eke omnia fen- fui patent, Et praeterca fenfus percipic, fanguinem habere cundem cum hepate colorem. Ex his ergo, qua: ira fenfui dilucidc patent, non eft difficile hepar efte languinis,& venarum principium. Si qnanac, qualia lint ifta fenfibilia? non erit arduum refponderc,vcnas efte fenfibile commune •, quia magnitude funt: rubedo autem cum icco- ris ,tum fanguinis feniibile proprium fenfus vilasgicuti magnirudo vifus flmul&tadus. Calum mator didato 5)4. ftatim in limine quam'c, cur Medici plerumq; errentinprincipijs fuarum conteHaplationum,&cur m ertore perfeuc- rent ? Quia, inquit,volunc faccre fenfum per fe ipfum ludiccm proprij,&: non proprij cbicdi ,quod eft impoffibrlc. Narn huiufmodi cognitiu non pore ft complcri fine difeurfu, & fine intelledu . Non mi ran dun: ergo, ii Medici in erroncas fenccnuas lapii fuerint. Praterca Medici ftudent, vt Occur ri- tur Creme nine. Motus a, qnafi mate rialiter a fenfu percU pit ur adeo- que imper- fect e : nam cum no fit germane ns m emono-j evjet'it pars eras prxteri tacujut nr a confer atur hec colla- te ad fen- [urn non at tinetf qui rnulto me- lius tnagni tudmemj agnofeit. X66 ponant principia contiatia naturalicontemplation! ,cuin tamcn pneftantia prxdpue repoftca fit, vt fit natural! Philofophix fubalternata: Vnde fubalrcrnantis PhyGcac conclufiones dcbercn cefte in mcdicina. Di- cebatadhuc Auetrocs sdeterminate de ptincipatu membrorum eftc mu- rus P hilofophi naturalis, non autem Medici. Diccbat etiam, quod Me- dicus debet credere Philofopho natutali numerum elementorum . Quid igitur mitandum, inquit calumniator. Medicos in crafsa quandam igno- rantiam incidcrc , cum foli fenfui addidi aduerfam natutali Philofophia: dodrinam ftatuant. Sed in his , rt in reliquis jfuam impudentiam patefecit Calumniator, qui Medlcis imponit, aiens. Medicos ftatuere fenfum iudicem proprij,&: non proptij obiedi, eofque ponere contraria principia natutali Philofo- phias. Quaie licet per verbum,niendtur,ei fufficienter fatisfieretdpfius imperitiam ptopalare zquum ell. Ignorat, vt video, quod habet Arid, lib.i.Mctaph.c.i.vbi ftatim in limine ait:Domes homines natura fcirt-» dcfidcrant: cuius fignum eft ipfe lenfuum amor ,|Et rurfus do vifu fic lo- qditur; Quia fenfus hie ad cognofcendum raaximc facit, complurcfque return differentias dcclarat &c, Alexander in common, ait, lenfus diligi non modo vfus gratia, fed cognitionis, led Sc in comm, tex.z.idem Ale- xander hxc habet: Apprehenfio enim, qua: per fenfum efficitutjdifcipli- na quxdam eft. Tertuliian.lib. de anuna capitede quinque fenfibuseum qui fenfibus noftris audoritatem dencgat,Sacre paging verb is rede coar- guit: Recitadnquir, loannis teftimoniun? : Quod audiuiraus , quod vidi- mus oculis noftris: qu«d perfpeximus,& manus noftrx contreclauetunt , de verbo vita’: falfa vtique teftatio, fi oculocum,&: aurium , Sc manuum fenfus natura mentitur; Qua igitur audacia fenfibus dignofeendi vim_. adimit Cremomnus? ciun animx feneftrx dicantur propterea,qu6d ihnu- mcra variaque return firaulacra in mentem noftram pertrahant ad intel- lediuam return cognitioncm . Vnde eirantibus fenfibus, Sc abrogata pe- nitus fide, nulla in fcientijs certitude repenetur. Quoniam feientia: eui- dentibus principijsfola fenfuum xftimationc expetns innituntur. Vndo Lucretius lib 4. Dcnique vtin fabrica, fi parua eft rcgul.a prima, Noimaq; fi faJIax redftis regionibus exit. Omnia mendofc fieri, atque obftipa ncccftum eft: Praua, cubantia,prona, fupina, atque abfona , reda. Prodita iudieijs, fallacibus omnia primis. Cum rorrente ergo Philofophorum, Sc Sacra Scriptura, fenfibus fides adhibenda : quod tsitum illud adagium roborat: Plus valet ocularis vnus teftis , quamauriti dccem. Quod autem dixit, medicos ftudere, vt pnn- cipia ponant naturali Philofophix contraria » inpudentcr mentiiur, quia~. Medici ,tanquam prarcipui Philofophi narurales, experiential lima pro- bati, innumera Philofophorum fophifmata, &errorcs in dies emen- dapt. Poftquam fxlicitcr, vt credit, in Medicomm extum perorauir,in eof- qvte fuam virulentiam cuomuic, Galeni argumentum, quo fimilitudino a plantis defumpta , recur venarum principium efte aftirmabat, reprobac calumniator, qui hac ferie loquitur: Vna igitur, qua: fir prima ratio Gal. eft defumpta a fimilitudine ftiudtirx venarum in corpora humane, ad fi- onlitudinem radicum in arbore 5 Sc ftrudurx ex radicibusproueniemis. • f in- LIBER TERTIVS Senfihus fides adhi- benda. D E PARTIBVS: 2 6j Fingit poft hxc fc Galcni mentem aficquutum ,eamque advnguem de- ducerc,quitamen tantutn dotftiftimi Laurencij difcurfum, quibufdam-# mutatis voculis,intcgre refert *, vt videre eft apud eundem Laur.lib.q.fux anat. exercit.tertia. Ad Galeniargumemum a fimilitudinc defumptum hac ferie refpodet: Hac fimilitudinc pucat Gal. probari, venas oriri ab hepate,quia habcnc fadices in hepate. Ego libenter [interrogarem Galenum > quis ilium do- euerit, venarum diftributionem, & originem cfic accipicdara a fimilim- dmc radicum arboris,& quae congrucntiaautncccfticas fit in hac fimilitu- dinc . Pato aatem ipfum non pofte rcfponderc, pnefertim quod ifta fimi- litudo docet venas non oriri ab hepate. Plants babent radices in terrain fparfas , non tamcn oriuntur a terra : Vnde hxc venataua, quia radices habet per hepar fparfasj idco per hanc fimilitudinem eritdicenda oriti ab hepate: imo dicam ego, quod illud eft fignuro , venas ibi dcfinerc, non inde nafei, In fine adhuc di&ati ait,fimilitudinem ;iftam Gal. Rhetori- cam potiiis, quam fcientificam efle; Sc propterca nihil minim > fi dicebat Auerroes ,Galenum non eftc excrcitarum in rationibus natutalibus. Ex his Calimvniatotis verbis fatis conftat, ipfum non nifi alienis oculis legifte Galenum, Vcl certc non intcllexifl'e : Piima,inquit , ratio Galeni defumpta eft a fimilitndine ftru&urx venarum in corpore humane ad fi- militudincm radicum in arbore j &'ftructnrs cx radicibus ptouenientis, Hoc fane eft ludere, Sc cauillis chartas implcre; Nam 5‘nunquam Galen, cogitauit ftru&uras arboruma radicibus oriri perrerram fparfis , ncc vc- nam cauarn a radicibus nafei,• fed ait, pnmam radicationem , feu pnnei- pium arboris efife illam partem, qux tetrx cohxret * quxq; femmi plants tens antea commiftx correfpondcc, a qua radices in terra promirtuncur, & caudex, ac rami in fuperiorem aera. Cum ergo confimilis radicatio Venx caux in hepatis parte gibba versus fuperficiem confpiciatur, a qua, veluti a radicanonc plants , radices per corpus hepatis dilTeminantur, Sc vcluti candex ac rami ad vniuerfum corpus,hepar erit venaru principium eft Gal.mens,proiit ex cius verbis a nobis in media fuperids deducts liquido conftat,vbi inrer alia eius argumenta contra Atift.erac iilud,quod n5 retfte principiu fine parte nobiie venamar ex co,quod terminentur in ea venx, aut arcerix,aur nerui. Sed calumniator ahum calumniatorcnxj xque garralum Auerrosm coadiurorem aduocans, hxc ignorauit, Sc otu- nes mgenij vires foils congcrendisconrumclijs adhibuit. Hoc idem argu- mentum inaniter fequcnti dictate fic reagitat. Prxterea ipfe Arift.ltb, 3. depar.aniin.c.q.air, cor die neruorum principium, quia mulcos neruos in fe conunet: Gopia quoque neruorum, iuquit, in cordc eft, idque redla ratione : hinc emm motus oriuntur. Eodcm dictate yt.hxc habet: At ipfi diceut, ilium qui eft in venis ab hepate die fanguinem ,propcerea ,quia ell colons rubei. Nefcioqua_> in fchoia didicermt cx coiorc rei fubftantiam conftitui. Ex vfu & facul- tate debet fangms accipi: vlus autem eft ad nutrimencum, &: faculcas, vc lit aptius nutate. Hxc ille, vc Mcdicomm racionem a coiorc fanguinis defumptam eneruet. Cum autem fanguinem venalem eundem cum he- pate coiorem habere Medici animadueitcrint,indc cum Galcnoinferunt, huiufmodi fanguinem ab hepate genetari :cum omnis pars corporis no- ftri pro viribus nitatur aliment um in fui fubftantiamconuertere . Calum- niator hanc rationem fpernens quxnt, qua m fchoia Medici didicennt, 2^8 LIBER T E R T I S cx colore ta fubftantiam conftimi I Cui icfpondeo 3in rmlla; qtiia a nullo hactenus Medico aliquid talc di&um fuit, fed merit eft impoftoris figme- tum; quia nefcit quo fc vercat, dum hxc,&; confjmilia vrgcntia argume- ta a Galcno proponuntur: ad mendacia ergo recurric. Ec quod a Medicia profertur, in ptobatorum Philofophorum icholis tanquam fanado&rinaj confirmatur. Medici enim cum Gal.Sc omnibus Philofophis , ex accide- tibus magis propinquis 8c infeparabiljbus rerum naturas venantur: noiu quod ideo credant colorem fanguinis, fubftantiam fanguinis conftituere, Ariftoteles ipfe eundem proccuendimodum mille in locis habet. Ait.n. nos dulci nutriri , qui ideo teprehenfione dignus eft xque ac Galenus , (I calumniated credatur, Poffumus enim ipfius hebes acumen-* quxrerc jin qua fchola didicit Ariftoteles ex dulcedine rei fubftantiam-* conftimi ? Nam ab accidenti fanguinis fanguis ipfe dcnominationem fu- fcepitapud Arift.Imb verb ipfum colorem tanquam intimum accidens > ci tribute, dum inquit ,ammalia non fanguinea jeb quod languini corre- fpondec j nutriri. Id autem quod fanguini concfpondet, eft humor fua- uior j 8c dulcior , licet rubicundus non fit. Prxterea de coruo dum fit mentio, ems nigredo tanquam accidens in- fcparabilecommemoratur. Sciotamenapud part. animal, c.i i. corui pennas , queries frigora vrgent acriora > albas fieri. Recife er- go Medici ex ruborej b* dulcedine > & medioeri confiftentia , fanguinis naturam expifeautur > cum non aliccr atque ex accidcntibus fubftantiae detegi poflint: vc communis Philofophorum &: Medicoruiri fere opinio. Quarc cum hepar fenfibus apparcat veluti fanguis concretus, recle indc Medici infemnt , hepar efie fanguinis auchorem: hoc enim naturale cui- libet membro eft, aliraenrum in fubftantiam fimihs coloris vt videre eft in ventriculo, qui chylum albicantcm efficit: in corde quod artcrialemfanguinem confimilis coloris conficit: ofl'a medullam confi- miiis paritet coloris : vbera lac: teftes femen : membranx, tendines> liga- menta, nerui * cerebrum, 6c exterx confimiles partes, albicantcm pari- ter fubftantiam accurate claborant , quam rurfus libi apponunt 8c aftimi- lant. Ergo prxrogatiua omnibus partibus concdfa , foli hepati, ad quod alimentum ex ventriculo & inccftinisjancequam ad cor euehatur,transfcr» lilt, denegari non debet. f Dicftato ait, Medicos velle bilem, 6c pituiram, efle humores xque principales [cum fanguine. In quo fane»vt in alijs innumeris, Medicis imponit , qui fanguinem principaUffimura humorum conftituunt j vt ipfe Anft.lib.3. dc part, animal, criam afierit. Eodcm dieftato ad id quod dicit dextro cor- dis finu carere,rcfpondec j id non prohibcre,quin fanguis artcrialisj 6c vc- nofus> fpiritus naturalisj 6c vitalis in vmco fuperftite finu > vnico tempe- rament© prxdito,generari poflint: ficutiab vnico hepatis calorc quatuor Jbumores contrarij tempeiamcnti. Sed ille omnia confundic: nara.GaIen.de temperament© cordis non lo- quitur: Sed inde folum infert > cor non efte venarura 8c fangnificationis principium, quod peruium iter > per quod a corde per venam cauam ad iecur fanguis eiieheretiu,nullura apparcat, fed obcxcatum nitnirum, vel deficicntc ifto dextro finu. Prxterea, cauillandi libidinc dudtus, loquitun nara in fequentibus fan- guinem a corde ad hepar non tranfmitti conccdit.Sed ad paritatem duplU Impoftura, Jmpofiura Cremonim D E . T> A R T I B V S.- l6$ cicer refpondeo. Primo e(fe contra experientiam, vcnalcm 8c artcrialcm.. fanguinem in (iniftro cordis finu modo, quo quatuor humo- rcs hi hepate. Oculis enim confpicimus, vniucrfum fanguinem in arcenjs contentum, & prius in (iniftro ventriculo claboratum, cfle flauefcentem, fcrucntem,& impctum facicntem: Vnde Plato earn ad corpus vehcmcn- ter circumfundi ait. Nullus enim n vcnniculo finiftro i ordis rangu s co- ficitur, qui non (it calis natura:. Ergo aitcrialis fanguis 8c venalis:quorum illc falcar,alterlente prjnerlabitur,ab illo calidiftimo cordis temperamen- to procreari neqacunc, Secuado in hoc peccar, quod cenuiorcm, purio- remque fanguinis venalis partem furfum afeendentem cum chyio con- ferat: nam in hoc quatuor humores potentia extant, qui ex eo in hcpacc forraantur,propter diuerfam materia:difpofitionem;Subftantiaenim ma- gis terrea incpta,qua: in verurn fanguiae conueicatur,fit humor melacho- licus,qui partim nunitiuus saguis dfcitur,alter excrcmetitius.Aquea veto chyli portio a temperato hepatis calore i n (anguinem totaliter non muta- tin', & fit pituita, qua: decurfu tempons > 8c vrgente inedia in fanguinem conuerdtur. At verb vniuerfa mafia fanguinaria a fuperfluitatibus vtplu- rimuro repurgata,in venam cauam ex hepate traijeitur , 8c purior adhuc eius portio per afeendentem venam euecta fccundum quandam fui par- tem in dcxtmm cordis finum diffunditur: rurfus in finiftrum, in quo ita attenuatur 8c efferuefeit, vt vnius nature fubftantia inde rcfulcet,fanguis videlicetacterialis, feu, vtcalumniaturi farisfiat, fanguis tenuis,'fcrue- fcens,turgens,& vt plurimum ad flauedinem vergens.Oixi, vrp urimiim, quia referente Galenohuiufmodi fanguis aliquado nigrefeere potcft.Ei- go inibi fanguis craftus, quaiis eft venalis refpe&u aitcrialis, 8c fanguis tenuis, quails eft illc> qui in eodem (iniftro ventriculi finu generatur, qui- que claricatis gratia, aitcrialis dicitur, ab eodem calido cordis tempera- ment© gencrari nequeunt. Pater confequentia: in Irene, tefte Gal.& expe- rientia idem confirmante, licet fit melancholia: fedesmullus humor craf* fus naturaliter generatur *, quia inibi manifefte vifuntur arterix alicuius nota:, quarum opera, feu ope copiofi fpititus in ijs contenti fanguis mere mclancholicus omnino attenuatur. Ergo in corde caloris natiui fonte_> prscalido, muito facilius oranis humor attenuabitur, 8c turgefeet. Calu- mniators ergo argumentum.a paritate fumptura, nullum eft. Caccerura, quando calumniator a fubftantiali hepatis temperamento quatuorhumores enafei profert, rem controucrfam in medium profert: nam communis Medicomm, Philofophorumq, opinio eft,tcmperamen- tum nullum fubftantiale dan, licet Chnftophorus a Vega cum fuo Difci- pulo Vailefio duplex adraiferir temperamentura, vnum fubftantiie, 8c al- teram accidentium. Deniq-, fi fupponic quatuor humores in hepate pro- creari,nobifeum eft,qui nihil ahud afterimus quam maffam fanguinariam in hepate fieri. Dictate 97.V t calumniator refpondeat Galeno afTerenti, omnes venas a corde non oiiri(contra quam voluit Arift.) vt apparet manifefte in vena porta, quae radices fuasad radices venxeauasprotendit, cc nullatcnus a corde deriuatur, hasc profen : Quantum ad hoc, quod non attingat cor, hoc Peripatetico nihil facit, 8c omnino eft ex rei natura, vt ita fiq quia, vt adas diximus, pnneipium non debet grauarl. Quod fubiungunt illam ha- bere radices in hapate, eil quadam illorum fuppofitio, 8c Galeni,quae ni- hil ad rem.Supponic,ntGai.radiccs e(Te principittiia>cum radices Tint prin- cipiacum. Per(lrin£t~ tur \>nmo. Teffhingi* tur fecudv. Verjlrivti- tur ttrtid, LIBER TfiffTI VS.’ Crsmonirti trroresmtil tijjlices. Quot dida,toc crrores apud calumniatorem.Immodefte enim Galeno imponit, qui nunquam radices vldmas > fibras alias didas j principiunu propdeftatuic, fed heparprincipmm venarum confticucns,air, sarunu -radices per id diffeminari. Scd in fuperioribus hanc calumniatotis impo- fhiram cxpofuimus. Deindc fenfui rcludatur,ncc anatomiam nouit, ncgans vcnam por- tam radices, Vel,fi tnauiSjramos in hepar dimittcrc. Et rurfus, hoc nihil facete ad rem *, ridiculum fane refponfum : ficuti diccre, nihil Pcnpate- tico faccre, venam portam a corde non proraaiiare, Hoc.n.Jeft tcrgiuer- fari, Sc nobis, nolic, velir, palmam conccdere: ciim rcfpondere ncqueati nec Ariftotelem fuftinerc, qui abfolute omne$ venas i corde protcn- diair. Calumniator didato rius remouct a materia, quidquid eft cxtrancum, dc potcft impcdirc il- ius opus. Vtinalijsomnibus,hie errat. Primo vtiturexcmplo artificum,&:non patitur Galenum vti exemplo plantarum, vt probet hepar efie venarum.. ramcn Galeni fimilitudo allara ad rem proxime accedac, Galumniatoris nullatenus : nam dum artifices ab'aflere obices quof- uis remouenr, vt fiat inde fcamnum, non folum fcamnum pr.Tpar-anc, fed effiemnt. Alimcntomm parircr in corpore praeparatio , idem eft ac con- codto. Scd h«:c latent ealumniatorem, qui codcm loco ait, alimenta in hepate prxparari, non general !, quando excrementa ad cyftim fell is, re- ncs , & veficam reiegantur, aut atrrahuntur. Secundb, pofito quod arti- fices Opus non cfficcrent, dum hiatedam prxpirant, maxima adeft in_, cxcmplo difparitas i nam partes naruraks totum alimentum, fine bonum Hue malum concoquerc, prxpararcuc iiitendunt: id verb quod familiare 5c homogencum eft , edomanr •, quod autem inutile eft , a natiua, vt fie- ri poruic,altcratur; fed quiaincapax eft vein alimentumconuertatur, ab eadem natura ,tanquam quid inutile yfcgicgatur: vt mamfcfte appaxci in prima codione. Chylo enim confcdo , tunc maxime fecernuntui cx- cremenra in inteftinis . Ergo idem fieri debet in fccunda codione in hc>* pate , ficut in tertia, qua: fic in fingulis partibus. Codio enim alimcnto- mrnclixatio qui’dam eft jcxl’hiiafopho. Ergoquando a calort natiuo fit, qua: hctcrogenea fane, fegteganrur, qax verbhoraogenea 6c familiar da, in vfura corporis refcruantur, Didato <79. coucedit totum fanguinem in hepate confedum, vena- Icm vulgb didum, no confici in corde, led ex cius pomone in cor dclata fieri arterialcm, be hunc arcerialc nequaqua rurfus per vena cauam hepati infertam regredi ♦ Ait prxterca, pordonem illam in artcrialcm fanguine conuerfam, a corde per arterias rranfmicti, 6c eius calorc fanguincm ve- nalcm in venis contcntum , 6c ab hepate prxparatum, pevkde conco- qui Sc gsnerari. Ha:c eius verba lunt: Non enim neccfi'arium eft, totum farnniincm , qui debet nutrirc, elabouri in corde, fed fufticit pci fici pof- tionem, qusc poftea diftributa per arterias in omnes corporis paiccs, ba* bear vim formandi fanguinis per venas delaci, qui non iuit ingrcfTus cor, ad hoc 9 vr fit aptus mitnre. £c non folum ita eft , fed nauira"fi aiitcr fis Diluitur $rimo. Blhhur Jectmdi. AT 7 • 1 J\ obis con. /entire co- j git nr. tifter, male feciftct; qiua no potuiflet pra tam varijs pattibus corporis ha- bere proportionatum nutrimcnrum. Oportuit itaque ipfam vti fang nine venofocklaroad partes jtanquam materia, ex qua poftea fanguis aite- liofus ad eafdem partes dedudlus faceret cuique parti accommo- datum hacc fuperius eft ab Arift.acccpta:&: eft il- ia , quain pofuit A uertoes. Hadlenus Calumniator. Ad quern alludens, finemiuria ,aio: Partununt montes, nafeetur ridi- culus mus. Sanguincm fere fudauit , omnemque mouit lapidem,vt Mc- dicis Palraam arnperet, probando hepar non efte fanguinis Sc venanmu principium: nunc veto mantis, etiam inuitus, dat, nobis concedens fan- guinem venalcm in hepate fieri; quia aequum erat, cor principium nobi- 1cnonlgrauari tanto muncrc,&:oricrc conficiendi vniuerfum fanguN nem . Suffiffit enim aliquam portionem in eo limari, fanguincm artcria- lem didrnm, qui, ait illc, vim habet conficiendi, Sc clabocandi fanguincm veanlcmi vt fiat idoneum nutrimentum partium. Hanccfte Ariftotelis, Sc Aacrrois opinioncm afterit. Nos in fupenoribus cum Galeno hoc ar- gumentum deduximus. Sibi enim obiecit Galenus, fanguincm ab hepa- to, vcluti materiam deduci per venas , fed virtutc cordis fieri. Ad quod rerpondens ait, fe intentum obtinere: nam eo ipfo, quod Peripatetic! ad- mittant fanguincm veluti materiam ab hepate per venas diftundi, illico admicterc coguntur, altricem faculcatem in hepate rcfidcre . Ecenim non prteparandi tantiim alimenti gratia, vrpaulb ante ait Calumniator, fed concoqucndi, natura hepar ammalibus conccfiit 7 tefie ipfo Ariftot.lib.?. de parr, animal, c.y.hac feric: Atque etiam iecur Sc lien iuuant ad cibi co- coftionem : quod enim fanguinea funt, calidam habent naturam. Renes ad exepementum, quod in vcficam fecedit, opirulantur. Sed cor Sc iecur omnibus animalibus neceftaria funt:alterum propter caloris originem (lo- cum enim ad efte aliquem , quafi lares focumque oportec, quo nature fo- mires,& pnmordiaignisnatiui condneanturSc feruentnr, eundemque tutum efte,veluti arcem corporis totius necefte eft)alterum,iecur dico,cibi concoqucndi gratia adeft. Et qujdem nullum fanguine praxhtum ijs duo- bus careie poteft. Qua mob re m omnia, quibus fanguis ,duo hxc vifce- ra habent. Quse autem fpirant, tertium habent pulmonem; lien per ac- cidens neceftariuseft,quomodo excrementa rum alui,tnm veficte. Ex quo fit, vt volucrum quibufdam, qua: ventricuium habent feruendorem, velut columbo, accipirri, miluo. Lib. i.de hift, animal, cap.i f. candem iecoris neceftitatern commcmorat; Iecur, inquit, in omnibus eft, in qui- bus fanguis. Lien magna ex pane omnibus, quibus fanguis : fed magna: parti eorurmqua; non animal,fed oua parinnt,lien vfq,adeo exiguus eft,vt propemedum fenfum effugiat: quod magna in parte auium expenmur; Verbicaufain columbis,miluis , accipitnbtis,no£luis. Capriceps auis iiene ornnino caret. In quadrupedibus etiamouipads fimilis ratio eft:na ca quoque exiguum habent Iknem: vc teftudo, mus aquatiiis, rubeta, la- certa ,crocodilns, rana. Pel alijs adne&itur iecori, alijsminime See. Lib. 3. de part.animal.c.u.deiecore ha:c habet: Auium iecur maxime fimi- le eft iecori viuiparorum: puro enim Sc fanguineo colore exhilaratur, vt illud . Cuius rei caufa eft, quod auium corpora diffiari euaporarique op- time poffint ,*nec multum habeantexcremcnti vitiofi . Quo etiam fir, vt nonnulla ex viuipans felle careanr. Iecur enim ad tempenem ,fanitatcm- que corporis multum confert. Finisnamque eorum in fanguine potifti- rr> fi f artib vs; 27i Jecur, & lien coftto~ nem iuunt. Jecur ex yfriftotele cibi conco- qucndi-gra tia produ- fluTn eft. Capriceps bene caret Hepar pn~ ri Jangui~ nis co lore refert, tii LIBER TERTIVS mum fitus eft-. Iccur autem omnium vilccrum , excepto corde > fanguhtd rcfcrtiftimum eft. Haec omnia Arift. locaclare ckmonftrant , ipfum tribuerp vim confi- dent venalemfanguincm iecori, quod Medici cupiunt. Si cnimillc> cor fanguinis confcdtorcm appellate, quod in fe magnam fanguinis co- piam contineret, hepar ex eius opinionc fanguinis eciam author erit; quia omnium vifeerum, excepto cordc, fanguine rcfertiflimum eft , vtianu vltmio loco dixit. Ex iifdem etiam Arift. locis perfpicuum eft,ipfum non tribuere tantam vim concoquendi alnncncurn lieni, quantam hepatitametfi vtrumquc-# vifcusad cibi concodtionem concurrere ftatucric: Vcrum hepar fecun- die concodbonis prarcipuus, into folitarius author eft. Lien verb fangui- nem cralfum Sc melancholicum elaborate forte vaporcs quofdam e ve- triculo delates, vt habet part, animal.c.7. hac feric : Lien cnim vapores vacanres diuercit,& attrahit cx vertical o,&: concoquerc cos poreft , vcquifanguineus fit. Quod fi plus cxcrementi fit,parumque ca- loris habeat lien, corpus pra: aiimentoimmodico languefcit: Et propter confluumm hue humoris faepe accidit, vt lienofis ventres praeduri effi- ciantur. Ecce Arift. concedens lieni vim quandam concodtriccm, ,ua_> vapores ex chylo in licnem delati concoquuntur: Sed praxerea ipfum bu- more melancholico ,&c cxcicmenritio repleri concedic. Forcafifc propter illam concodhonem c hvlofi vaporis , quara eidem lieni concedic Anftor. Idem lib, 5. de parr, animal.c.y.air: De iccore Sc liene iure ambiges . Cu- ius rci caufa eft, quod in ijs, qua: hen cm habere n cei:e eft , lien tpfe quafi iecur aduJccratum efie videtiu : in ijs autem, qua: lienem Jhabere non ne- edle eft, vt exiguus admodum lien veluri notx gratia haberur, fie hepar bipartite aperrum eft, Sc pars altera ad dextram, altera, qua: minor eft , ad finiftram fitum tencre experit. Sed ad Creraoninum redeamus. Dictate 98. candem dodtrinam Auer- rois citatam hocordiac deduxit: Itanacuiadebuit facere,netotus fanguis ad nutriendumfaddus in corde acciperet perfedtionem,poftquam ab eo- dem corde per aliam viam pocerat ipfum rccipcre: Sc propter hoc habccis dodtrinam Aucrrois certiftimam in digreftionibus expikaris. Tranfmicn- tar enim calor cordis per rotum corpus, Sc impeifcdlioncm luiius langui- nis, qui non Jfuir in corde, concoquit, & red die peefedtam, non folum iru via propter confocietarcm, fed etiam in ipfis parcibus: Sc fic debuic facere natura, quia principium(cor fcilicet) non erat opere grauandum,& quia pro varijsgeneradonibus nurriendis varia codlio requmtur, quat non po- tuiffctalitcr pridian, quam hoc padto difponendo. Et certe fi Medici hoc intcllexiftent, non feripfifient tot verba in hac materia. Et hoc.mirum eft, quia nihil firciunt mennonem de huiufmodi modo. His difcnrfibus fxpe repetitis credit Calumniator fe vidloriam repor- tage: fed nijh il plane contra Medicos conciudit: imb verb pro Mcdicisdd ignorans, cectat. Nam Medici venaiem tantum fanguinem in hepate fieri contendunc, Sc cx cius porcione in cor translaca arccrialcm fanguine pro- crcari qui rntfus per arteritis dclatus vim fuam venal i commumcat» Sc parcibus corporis robur, ac vigorem . Ideo a.Medici venas Sc arterias co- niundtun per corpus diftendi autumant, vt medianribus anaftomofibus porno fanguinis aixcrialis Sc fpmraum venaii tribuatur : vt fic maiorenv acquirac periedlionem ,rum ad permcandaiacilius vafa, turn vc pituito- T,icn alt ~ quid chy i in fangai- nem cotter* tit* Cremonim ignorant ia fior, Sc male elaboratus fanguis perfebtionem quandam acquirat. Norw folum ergo tale auxilium a cotdc,veluti ab vberrimo caloris natiui fonte, quoquouerfum per vniuerfum corpus fpargi contendunr, fed fimpliciter ad vitatpropagationem necefiarium eftecredunt.' In hat ergo dobtcina_» Calumniator Media's concors eft . Vcriim ille perenni infolentia Medicis ignorantiam exprobratiquamuis illc quoties id effutit, fuam , camquc inteliftimam, cunbtis propalet.Sum- mus Gal. quern immodeftiffime lacerat, pafiim mjfuis operibus hanc do- dtrinam nobis reliquic * Lib.aurcm 4-de vfu part. c. 6. de renura funbtio- nc hoc ordine loquen?,rem hanc luculenter expreflit; Adiacent autem re- lies vtrinque venae cau#( quam paulb ante inaximam diximus) paululum fub hepate, vt , quicquid in ipfam fanguinis aftumatur,confeftirn purge- tur, folufque poftea is purus eat per rocum corpus, pauco oinnino ipfi ad- mixto aquofo humme. Non enim eget amp lius fane mulro vehicu- culo, vt qui turn per amplas vias illinc feratur, turn fluxilis magis fufio- ne redditus fit: quod ei accidit ex calore, priraum quidem ipfius hepatisj deinde veto ipfius cordis, qui etiam mult 6 vehementior eft; in nobis qui- dem , 8c quadrupedibus animalibus omnibus ad dextru cordis vcntriculu irr(erta vena; in ijs verb, quae huiufmodi vcntriculum non habent ex ana- ftomofi (id eft orificiorum apertione ) ad arterias , venis, qua: per totum animal funt fparfa, de calore, qui in corde eft, tranfumentibus . Diblum autem eft de omnibus hisinalijs . Etlib. i.de temperam.cap. vlt.de vrro- que fanguine venali 8c arteriah loquens, ait; Sanguis verb ipfe a fuum accipit cal orem. Ecce dare expofitum id, quod opeiosCjA: iabtan- ter a Calumniatoribus Auerroe, 8c Cremonino dictum eft; Finxit eninu. Auerroes hanc dobtrinam a fe inuentam, quae taraen per nouem fere cula, antequam floruit, a Galeno propofita eft: imb Ariftorcli conlbimis, qui, vt ex cirads paulb ante texcibus conftar,afleruit iecur,& licnem,qubd fanguinea fint,calidam habere naturam:& rurfus ait,iecurad temperiem., fanitatemque totius corporis multum conferre; quia, corde cxcepto, om- nium vilcerum fanguine refertiftimum eft . Copiolb calore poller , vt ve- nalem conficiat fangumern, qui rurfus a fpirituofo cordis fanguine atte- nuatur. Vnde fluidior calidiorque euadit, nec mulro egee fero,vt monuit Galenus: quare e fanguine renes fuperfkium ampiius ferum prolebtanr, 8c non nifi modicum in fanguine fuperftes rclinquitur. Quamuis igitur venalis fanguis vi caloris intenfioris cordis, 6c ratione commixtionis alieuius pornoms fanguinis arterialis arrenuerur, non pro- inde inferendum, ipfum venalem non eife fanguinem, nec nutrire. In_, hepate autem, 8c praxdpue eius gibba parte , nulla exeat arreria, nec alius ductus, per quern fanguis arterialis ad ipfum fertur. Et tamen ilia pars no defimt nutriri, vti rehquae omnes, ad quas artenre propaganrur. Prxterea in omnibus animalibus fanguine prteditis ineft vena magna, aorta verb in nonnullis animalibus obfeure, aut incette, teftc ipfo A rift. lib. 5. de pair, animal, c.f. Nunc quano ab ambobus Calumniatoribus, Auerroe, 8c eius febtatore Cremonino, a quo fanguine arteriah tunc venalis fanguis perfi- citur ? Si enim inftrumenta fanguinis arterialis non cum certitudine repe- riancur, fed fola vena magna, cerium indicium enr, e corde fanguinem., artei ialem ad corporis vnmerfas partes non tranfmitti, JErgo folo tunc ve- nali fanguine corpus vniuerfum nntrictunatque adeo/anguis venalis ex fc idoneus crit qui nucriat. DE PARTIBVS. i7i Calumnia- tor urn ta- tiantia'j In Iquibuf- dam ani~ malibus ub [cure babe- tnr aorta . LIBER TERTIVS 374 Tandem fi omnis fanguis, quo partes nutriuntur, efiet arterialis, vt vi- fus eft admirtere cum Aueiroe Calumniator diclato quod caro foris pofita eft,vifcera intus contmentur. ; Cuius rei caufa eft, qubd natiiram communem cum venis habeant,& partial venarum gratia fint ,panira non fine venis efie polfint. ille, Cerebrum ex Anfyo. eft pars no- bliss. Venas om- nes puifare ait Arifto. V enam c a ua& non folum partibus, fed fanguini obnoxiama fc deturbet, cyftis tamen fellea quadam infica,occulcaque vi cam auide proledat, vt (alioquin reda ad inteftina bilis eftunderecur, 3C non ad angulum, in quo cyftis fita eft,propelleretur) eius comrnercio ali- quo remporis incerfticio recreetur, & rurfus ipfam ad duoden urn per du- dumcommemoratum oblique & tortuose inter duas inteftinorum tuni- cas infertum propellat j vt hoc acri excrernento inteftinorum mucus , 3c alimenti reliquiae detergantur, vtq* fua acrimonia eadem inteftina ad ex- pulfionem proritentur. Vc has fundiones plcne fubeat, cyftis fibris dota- ta eft varijsrredis intus, vt bilem atcrahatj obliquis in corpore,vt earn aii— quandiu retineat: tranfuerfts verb exteriiis, vt earn propellat. Trahit vefi- ficula bilem quadam fympathia, 3c fubftantix familiaritate, tefte Gal.hb. f.de vfu part. c. 10. vbi ideoveficamfelleamfellerefcrtam fine noxadiu- tilfimc poft animalis mortem afteruari inquit. Quod argumento eft, vc- ficulam felleam bile , cum fit purum mordaxque excrementum, non nu- triii, fed ems prxfentia obledari: ficuti fuccinum palcas, magnes ferrum, rhabarbarum bilem, ob qualicatum communionem, feu fubftantix fimi- litudinem aut familiaritatem attrahunr j licet attradis noi\ nutrianrur, fed obledcntur. Galen, ideo lib.f.de vfu part. c,7- rede inquit,ambas vefi- cas, vrinae videlicet,&fellis, venis, vc nutrirentur,eguifte j quiafynce- rum excrementum nutricioni inutile, feciis ac lien,& renesdn fui capaci- tacem artrahunc. Cap. 11. eiufdem libn adhuc ait, excrementa a veficis atcrada non concoqui . Ergo iftis artradis non nuttiuncur. Ex his ma- nifeftum fitloubertum volenrem, veficulam bile nutnri,a vetitatc fane fine fundamento declinafte . Nam licet propter fympathiam, 3c longam confuetudinem, bills vcficulx non noccat, ea tamen minirae nucricur* quod nihil fucculenti habeat, purique excremenci rationem induat. fellea fa- mihanta- te fnbftan- tia attra- ct bilem . yeKc f l r /. U 1 f * 5 non nn tn- Hr'j , f a ertuS fe>j nngi- DeVems. VEna Gr.xcis pAe'4 dicitur; \Striae ab Eudoxo: /f&e/urnab He- fychio. Hippocrarij Platoni , alijfque antiquis tphtCe lignificac no folum coramunem vcnara, fed infuper aitcdam. Vena; autenu > arterix, Sc nerui, ab Hippoc.lib.de corde dicuntur iroretpoi ytatuf •n* , id eft s flumina naturalia hominis, fen flumina nature ho minis: quia per hiec tiia vaforum genera, tanquam pec fontiura riuos, diffluic in vni- ueifum corpus id omne , quod illis neceflanum eft: vt per venas ab hepa- te fanguis 3c calor: per arterias pariter fanguis vicaiis: per nemos fenfus, motufquc, & fpiricus. Quaie Gal.lib.i6. de vfu part. c.i.arteriam>venam» & neruum,communia todus corporis inftrumenta appellat. Vena autem, prone organica pars eft, eft longus & rotundus quidatn tu- bulus , limplici tunica pra’ditusj&l omni fibrarum generc intcrtexcus,ori- gjnem, feu iaitiutn ab hepate ducens, vt alimentum contincat, drftribuat* conficiat, perficiatqae. Ex vna, fimplicique tunica villis intertexta con- ftat vena ,• quia non fcuicntem fanguinem > ficut aitcri* > fed tcmperatuni a, arte Tt& y nerui inftramen- ta commit' nta. 0 . » ■ tna DE PARTIBVS. 277 condnet. Villi due fibrxfuntfolidx,&:primx, fimplicefque venarum_i partes: fubftancia replens inania fpatia fibrarum venarum,carodicet im- proprie, nuncupatur. Venis triplex villorum genus conceflit natura,vt oranem perficiam fundtioncm fibi commiftam: obliqui ad retentionem_.j re<«*», id eft, magna nuncupatur, prodit. Dicitur etiam npoc rA< id eft, ad portas; quia veluti hepatis porta eft, vbi omnes in vnam veluti truucum prope hcpar colliguncur, coeuntue meferaic£,feu venx tn fcntcrijjvt habct Gal.li,6.deanacom.adminift.c.6.&: vt c.i i.eiuf- dem lib. oftendit his verbis: Hoc namque (.i. hepar ) vifcus venas ex me- fentcrio, ad concauam iplius partem pertinences, excipit : vocanr a. hunc locum, in quern omnes venae colliguntur, portas iecinoris. Lib. quarto de vfu part.c. i. venaruna meferaicarum officium vfumue deferibens, huius nominis pnraim muentioncm exponit hoc ordinc: Hx autem (id eft me- feraicxvenx) queraadmodum baiuli inciuiratibus purgatumin prom- ptuano frumencum, in aliquam comraunem ciuicatis deierunc oflficinairu concoquendum, Sc vtile ad nutriendum mox futnrum: fimili modo pnus elaboracum in vcntriculo alimentum ven§ ipfx deferunt ad aliquem con-- co&ionis locum communem totius animalis, quern hepar nominamus, Inecefifus autem in locum hue mulcis anguftis vijs diuifus> vnus eft, quern *7$ LIBER TERTIVS Vir quidam antiquus nature opinor peritus, nominauit portas: a quo Tem- per idem nomen in hunc diem raaiiiit. Quin Sc H’pp. ipfe, ac cum co vni- uerfa Afclepiadarura familia ita nominauerunt,laudantcs fapicntiam pti- rai illius, qui difpefationem cam, qua? animali inert, ciuili aflimilant. Pro- pter hoc vena? porta? officium ita a Gal. varijs in locis cxpreffum , eadem_> hepatis manus appellatur: quia pet hanc, tanquam rnanum quadam, chy- lum ad fe proledat hcpar. Ob hoc idem officium, quo chylum albicatem ad hepar defcrt, vena ladea ab Arabibus dicitur. Innumera? vena? portae radices per hepatis cauum direinpta? in vnuitu cocunt caudicem, eo modo, quo vena? ports, fplenica, & aliae, a parte ex- teriod. Ex hoc caudice prope hepar furculi quidam, numero quatuor ex- tendunrur. Quorum primus cyfficus appellatur, qui ex fuprcma Sc antica eius parte profihens, in collum, corpufq,* folliculi fellis dii'pertitur, in ca- pillares penitus defincns furculos. Secundus furcuius Gaftncus dicitur, quod pretenues venulas in ipfum ventriculum, Sc pylorum tranfmittat. Tertiumgermen gaftrepiploicum a Syluio& Laurentio dicitur. In fun- dum dextium vcntriculi, & epiploon abfuroitur. Quartus furcuius intc- ftinalis appellatur, quod per duodcni longitudinem excurrat, Poftquam quatuor illos exiles furculos truncus portae a fe expandit,in_. duos rurfus infigncs ramos finditur, quorum vnus mefentencus, alter fplenicus nuncupatur . Hie tenuior,elatior , & finirter rirttur : mefen- tencus verb humilior , ampliorque eft, Sc in dextrum fer. ur. Ramus fplc- nicus, quamuis ideo dicatur, quod in lienem feratur, quatuor tamen fur- culos a fe diffundit antequam eb perueniat. Primus eft Gaftncus,qui in gibbam vcmriculi partem diflcminatur . Secundus eft epiploicus dexter,qui in dextram inferioris epiploi partem quofdam diffundit iurcu- los,quofdam verb ad inteftinum colon. Tcmus coronarius ftomachicus, omnium alioruro maximus, ad fima ventnculi partem accedens,in duos dirimitur furculos,quorum vnus fupernum orificium ventnculi,coronas inftar, cingit:alter furcuius ad pylorum defeendit. Quartus furcuius a fplenico proueniens,Epiploicus pofterior dicitur j quia ad pofticam epi- ploi partem , Sc part£ i me ft ini col dorfo commifsa diffunditur. Poftquam hos quatuor furculos a fejplenicus cWffudir, poftmodum in duos finditur ramos, Sc hi in alios, aliofquc, donee in cauam lienis partem, Sc tandem per varies diremptus in rotum lienis corpus diffeminentur. Verum,ex ra- rao adhuc fplenico prope lienem furcuius quidam diffunditur, ad finiftru ventnculi latus, vas breue fiue venofum didum. Per hoc vas fuccus me- lancholicus transfnnditur ad ventnculi fundum»acqcie os, vt fua acetbi- tate, aciclirateque appetituth exciter. Rami fplenici prscipuus vfus eft, nutrimentum ad ventriculum, Sc ip- fum lienem euebere, Sc vna cum nutriment© humotem melancholicura ad lienem. Secundus vena? portte ramus,fplenico mukb amplior, mefentericus ap- pellatur, quod ad mefentenum Sc inteftina per innumeros diremptus di- fpergatur. Licet tarn numerofos in mefentenum fpargac rmos, hi adeb exiles funt vt nulli apparcant inffgnes, praiter tics ramos •, quorum-, primus haemorrhoid alls nuncupatur, qui ad extrema coll, Sc ad inteftini redi longitudinem, ad anumvtquc excurrit •, quem anum exihbus ramis orbiculacim circumffexis ampleditur. Huius rami vfus eft talis : Lienc_> aliquando obffiudo melancholicus fuocus commode expurgari ncquit,* Vena por~ ut. Primi fa- muli a ve- na porta orti. Traci pit a-j porta dire- ct w. Rami fple~ nici dimfio Ma fple~ ni ci diftri- butio. V af shre- tih v til it as Rami fpl e- nici vfus. Rami me- seterici dt fii/io. Ramus ha- morrhoida Us vfus. quate idem humor ad hunc ramum veluti 'tegurgitans ,vel melancholia fangumis portio non porenstotalitcrdcorfum ad liencm defcendcre,iecu- dum aliquam fui partem per hunc ad anum protmdirur, Sc tandem orifi- cijs referatis exterius profilit. Hxc eft venae bxmorrhoidalis interna: de- feriptio .tPer hanc autem fuccusmclancholicus inutilis,& redundans per lucida interualla expurgatur. Extern as autem hxmorrhoidas hypogaftri- cus defeendens ramum ad exteriorem anum difflindens , procrear, & ple- thoram deplec. Verum hxmorrhoidalis a fplenfco ramo non rarb orcum ducit. Secundus ramus alicuius norx, c^calis, quia ad caecum inteftinu excurnt, nominator. Tcrtius, & ptxcipuusxotius nomen retinens , mc- fentericusappellatur , innumcros diffundensframos, qui oblique inter duas inteftinorum tunicas produdh' terminantur. Nequaquam enim ad inteftinorum cauitatem hiant,nc fanguinem, quern in fe continent, ad inteftina diffundant. Vcnularum mefcraicarum vfum cum Galeno diximus: chyli enim ten- uiorem ,Sc fuceulentiorem partem exugunt ,Jeique fanguificationis rudi- mentum tribuunt, &|ad hepar euehunr. Hx eaedem venule fanguinem ad inteftinorum nutritionem deferunt: fed quaff diuerfis temponbus vi- ciffim fua base munera complcnt. Secundum autem naturae legem, puucu fanguinem continere debent,dum animal appetir.Quare chylus confcbhis quaff liberc permeaf. Si verb fanguine refertx ffnt, Sc chylus ad easdefc- ratur, inde variae nafcuncur obfti ueftiones, Sc naturalia officia non conle- quuntur. Radices venae portae, fecund um maiorem fui partem, per caua iecoris fparguntur, paucx verb per conuexa. Ex aduerfo plures venx caux radi- ces per conuexa deferutur, paucx verb per caua hepatis. Extremitares ra- dicum vena: portae inferuntur anaftomotice in medias radices venx caux J Sc e conuerfo extremitares radicum venx caux in medio radicumvenx porrx anaftomotice etiam infiguntur •, vt inter alios optime animaduertit ( Laur. qui elegaatiffime hanc venarum diftributionem fuo more depinxit. 1 Verifimile ergo eft, in meferaicis, tanqua portx ramis, fanguinem prxpa- «■ lari; in radicicibus vcn$ portx fanguinem confici, in caux verb radieibus adhuc peifici. . DE PARTIBVS. 279 , Hxmonhx , ides extern . nili- Ramus ex- calls. Ramus me [enter tens* Mefcratcx ru munus, jlnaftemo* fis radieu •vend, caux CT port* an t qtiis incur gmt(u>. De Vena Cana, VEna caua ideo dicitur, quia maiorem, amplioremque cauitatenu quam csrers omnes vens 3c arteris, obtinuit. Vnde per antono- mafiam wIkUu ,id eft cauam >aut ventrem ,-aliquando verb i*ty*.~ i d eft, rnagnam appeliarunt. Imb Galenus non magnara limpiicucr, led rlwoKiCet piyirku ,id eft, venam maximaraappellat.Hipp.lib.i Epid. ria-Lu, id eu, iccoraria vocat, Arift.vcnam maiorem, aoitam minorem appeiiat. Vens caua diftributionc paucis comprehends Gal.hb.q* de vfupar.c. 5»Scd bile ad vefica fellis, melancholia ad lienem relegari asaguine in cauis recoris elaborato, hac ferie docet: Poftqua igitur depo- fuit, qui apparaturin hepate chymus, hoc eft:, humor ad nutrimentum animalis, prsdibta duo excremcnta (bile 3c melancholia ) 3c ab innatiw cahditatecociionemeft adcptusjiui?eriam& purus furfura ad gibbas *8o parteshepatisafcendit,portionis,abitcrfionifqueignis inhumidodiui- ni calorem indicas , vt Plato dicebat. Er in principio fequentis fenatiiru hxc habet .-Excipitautem ipfum fanguinem illic vnavcna maxima,ex gibbis hepatis enata, quae ad vtramque aninaalis partem fertur, faperio- rem fimul Sc inferiorem: diceres fane feu aqua; dubtum quendam plenum fanguincipfam c(Te, riaofquc quampludmos a fefe manantes habe- re paruos 6c magnos,in omnesparticulasanimalis diftnbutos. Libro 16.de vfu part.c.z.compendiofiftimecamcummagna arteria fic depin- git : Siquidem arteria vna maxima'a corde eft prodabfca, velut truncus in mulros palmites ac raradStfdiuifps. Vena autem“(quam propter magni- tudinem cauam appellant) ex gibbis hepatis furfiim ac deorfum proce- dens franco cuipiam bifido eft afiirailis rpropterca quod & corporis no- ftri alia quidem ]*ars eft hepate altior, alia v. humilior. Hipp.lib.z.Epid. feed,4.iudicio Galeni, earn fic optime, fed breuitcr diftribuit: lecoraria per 1 umbos ad magnam vfq,- vertebram (os facrfi intelii git) deorfum; fer- tile ex hepate verb fublata, per diaphragma cor re6la,deinde iugula petit. Exablius tamea ,quam a quopiam, vena caua a doblifiimo Syluio dc- feripta eft , quern nos ,vti dochis Laurentius, alijque fere omnes feripto- res anatomici,qui poft ipfum feripferunt, feblabimur. Till enim, 6c do- ctiftimo Laurentio plus in rebus anatomicis, quam alijs tere omnibus,de- bemus. Radices ergo vena: caux in vnum caudiccm truncumuein gib- bis hepari coeunt. Idem truncus ex hepate emergens, in duas partes, tanquam praegrandes ramos,diftribuitur. Ramus vnus furfurn ad fupe- riores corporis partes protenfus, vena caua afeendens appcllatur. Ra- mus verb deorfum ad fpinac longitudinem excurrens , vena caua defeen- dens dicitur. / Venadefeendensaorta; incumbicad inirinmoftis facri vfque,&in fuo defeenfu quafdam)propagines, tan quam furculos,a fe diftlindir, ita vt lint quinque paria,vtrinq,- ramus vnus.Primu par adipofum dicitur,quia ad ex- tcriorem renumtumcara adipc veftitam tertur. Hanc ab emu genre ali- qaandoenafei obferuauit Laurentius. Secundum par furculorum, ora- niumque ampliffimum, renalc ,quia ad renes: emulgens ,quia feruroad renesdcducic,appcllatur. Venahaec emulgens,antequam inrenis cor- 1 pus diuaricatur, in duos finditiir ramos j vterque borutn in alios duos, 6c fic deinceps, donee in capillares delinant. Venam emulgentem clupiicem, tripliccmque vtrinque in quolibet rene faepe obferuauit Laurentius. Ter- tiumpar fpermaticumappcllatur,quod matciiamfemini conficiendoad teftes tranfuchat. Dextra fpermatica atruncovena: cause oritur: finiftra verb ab emulgenrc exilir, non verb a venae cauae tnmeo, ne ab aorta in la> uam partem imbi declinance, fuo vaLdo mocu dilatatioms 6c conftribtib- nis, haec vena, qua:ei quali oblique accumberet,rumperetur. Vnde fe- mcn in dextro tclhculo calidiusfaecundiufqae,tanquam vimhabens pro- creandi»uafculum.,contiqeri dicitur:Semen verb finiftritefticuli aquo* fins frigidiufque jquare femincum dicitur. Adtefticulos delata; ha: ve- na, plexus varies, rctis quia miro artificio inibi implican- tur. In faeminis vna pordo vena: in tefticulum fertur,akera in fund um ven- triculi difpergitur. Quartum par lumbare dicitur, quia vtrinque ad ver- tebras 6c fpmalcm meciuliam nutnendas fertur. Per hoc e cerebro,& fpi- nali medullafemeu detern finxemntaliqui. Quintum par mufculofmn-. dicitur, qma ad lumboruro mafculos fimul abdominis, nutriment unu liber t e r t I v s. Ortu vene caua. Syluius & Laurentius Scriptores prx cipui. Ven* caua defeendens quinjj [par git paring anteeip/d in iliacas di- flribuitur. DE PARTIBVS. iSi dcftht. Ab iliacis ramis, dc quibus poftea, fsepc hoc par emergit * Poftquam caua defcendcns hate quinque panaeffccit, circa oftls facri principium ,in duos infignes ramos ,ihacos dittos tanquam ftipites diri- mitur. Inibivcnamagnaceditaortae, id eft, locum mutat,i&: vena propc os collocatur* arteriaque ei accumbit»nc durinc oflis facri , Sc frequent! motu, ac plexu , qui circa illam partem fir, arteria diffumpatur, vt com- raunirer aumt. Vterque hie ramus iliacus quatuor a fe furculos effundit „ Primus, vena facia dicitur ; quia fpinalem medullam in ode facro inclusa nutrit. Secunda vena Hypogaftrica appellatur, cftque omnium ampliffi- ma-,quia quamplures ramos expandit adnutnendas partes in inferior! vc- tre, fiue hypogaftrio-contcncas, vt veficam, vtcrum * rectum ipfumintc- ftinum, ad cuius extrema ramuli deferuntur, externas harmorrhoidcs co- * ftituentes,plcthorjealiquandodepletriccs. Tertia venaEpigaftrica dici- tur , quia in epigaftrij mufculos adeorum nutritionem abfumptaeft. Ma- ior turn ciuspoitio perre&i mufculi longitudincm furfum ad vmbilicum ferrur. Quidam riuulihuius venae furfum ad mammarix venae tiuulos* quibus occurrunt,extcnduntur . Propter anaftomofim ,quae in hoc oc-» curfu fit, oritur, (vtaiunt)confcnfusille minis raammarum &vteru • Epigaftrica faepe a crurali ramo, de quo mox,cxurgit .. Quarta vena pu- denda appellatur, quia ad viri,& faeminaepudenda nntrimentumafportat. Ramusiliacus extra cauitatcm abdominis profiiiens ad tnguina&cni- xa, Cruralis noraen obtinct. Vnumquodque ergo crus fuumobtinet cru- xalem. Quanjplurimisautem ramis per vniuerfum crus ad digitorumpe- dis extrema frucicatur, Sexramcn a Syluio alicuius notae animaduerfae sue ycnae. Prima eft faphxna, feu vcnamallcoli ad glandulas inguinis nata; per incemam cruris partem, inter cutem , & membranam carnofam dc- fccnditad mallcolum vfque internu, 8c in fuperni pedis cutem variediui- fa abfumitur. Sccunda Ifchias minor appellatur, qu$ e regionc faphaenae in ancerioiemifchijcatem,&: mufculos inibi contentos diifcminatur. Tertia vena mufcula eft ,qaae induos diuiditur ramos minor ri- uos varios in mufculos extenforios cutis diffundit: Maior ramus profun- diiis imractfus in feraoris mufculos dilfeminatur.Quarta eft popliceavena; quae ex ramis cruralibus cocuntibusconflata duos aliquot inpo- fticam cruris cutem CHiirtit,rurftifq; per medium poplitcmdefcendcns* nunc in furs cutem abfumitur, nunc ad ealeem vfq; defcendic ,nunc ad externum mallcolum ferrur. Quinta eft furalis , quae in furac mufculos, & cutem tibiae internaeduTcminata 5 circa mallcolum internum , ,latus internum pedis,cc cutem pollicis*raid alios digitos adit. -Sextan ■eft Ifchias maior, que fecundiim maiorem fui partem per fura: mufculos defeitur,rurfus in fuicuios decern abfumitur,-lingulis fcilicet digitis binos tnbuens. Badcm Ifchias fecundiim minorem lui poicionem inter perone & cakcm celiac: intcidum medium ligaraentum peiiorat, Sc rurfus fpar- gitur per mufculum abducentcm digitum pedis,& pet cutem, H«c cum prxfatis Dodtonbus-. Vena caua^fcendens, diaphvagma, cui anfte ligatur, ne difmmpatur, ftatlm in fuoexicu cx hepatc, peiiorat: rurfus membunis interfcpientibus 4i ne mediaftino in thorace ,mediantc tunica a pleura accepta ,ailigatuiq poitmodum coidi,cui fuumlacus aperic,vtin ipfius finum Qex:nun,veiu- ti in cifterna fanguinem ad fanguinis fpirituofi generationem , Sc ad pul- rnonum nucriCioacra,dfundat. Huic ideo ventnculo ardte coliigatur per Rami ilia- ci. Vtertjj ra- mus tliac* quatuor fur •cuios ex(?d~ dit. Rami cru- ra les. , Sex fircu~ li d erurfc li orti . > I > I * ! S » I 5 5 Vena ca~ ’ uaajddef • i»2 LIBER TERTIVS Thymns* 1 auriculam dcxtram ciufdcm cordis, &c per tics illas mebranas tricurpidcS, Eadem venacaua fupra ad iugula excurrens,ne a fpin* vertebris tadere- tur, 8c vt vcrinque ramos ad partium nucritionem cutiiis diffundat, a na- tura molle quoddam fubfterniculurapuluinarisinftarjaceepitrglandciTu, nimirum mollcm, & notae raagnitudinis (thymus dicitux.) Sic ad iugulum vfqtie truncus afeendens cxcunit, Truncus hie afeendens quatuor a fe fpargk furculos. Primus Phrcnrca vena appellatur,quae maiori cx parte in diaphragmatis corpus abfumitur. Eius tamen quidam nuuli ad cordis inuolucrum fparguntuijficuti ad me- branas fiettp*77orreig.id eft mediaftinum aut raediaftina.Secundus furca- lus coronana vena dickur,G rasas re?auttin jquiaioftar corona: vniuer- fam cordis bafim cingit. Simplex vtplurmuim, raro duplex vifirur. Hate vena in vniuerfirm corpus cordis dillcminatur, fed piures furculi in Tmi- lira eius parte, quam in dextraeernuntur; quia cum lixc pars limftracraf- lior denfiorque fir, copiofiori eguit alimento, quam pars dexcra. Ad hacc, pars dextra portione aliqua fangumis venalis in fuo lima conciufo icfici- *ur. Tertios furculus venae came afcendencis, vena Azygosfid eft, line co- niugio,aut fine pari,appeliatur jquiain dextrum tantiun lams expandi- tur. Haec vena odlo ramulis frurkatur,qui in. fiuiftrara partem cque ac de- xtramdifeurmnt. Vnde o&oinferiorescoftas rearumque nutriunt: oefopbago infuper numcrofos riuuloseoncc.dk . Vena Azygos coramu- nionem habet cum verbs choractcis , qua ab axillari vena,de qua raox, prodeunt. Propter bunc occurfum 8c communionem a secentodbusob- fematain, feClio vense brachij eiuddcmlareris pieudeide afiedti magis co- fert, quam fcdlio vaix. brachi j akeri us latent . Altera counmunio azygps ell cum vena adipofa,& venaemulgente, per ramuium quendam exiguumad has dim ilium. Mcdiante hac comammone, voluit Fallopius, pus.aliquando in t Horace genitii per vias vrm.'E euacuin.Quartus furculus cauxafcendentis eft vena imercoftalis dicta, qua uuEnmentum fpacijs intcrcoftabbus trium aut quatuor fuperioium coll arum fuppeditar . Hac vena Tape deficit, vt obfemauic Laurencins . Ea ergo deficiente,vena azy- gos ramum ad fu-perioia coftatuminter ftma ad fui numtionem expadir. Poll quam vena caua afeendens quatuor emwneracos furculos etfudit, bifida fit, id eft, findkur in duos in fig ties fubclaui) nuncupan- tuivqui infraclaues, fiucclauiculas ofia , 8c iugulum, fitumhabeuc pri~ marium. Pars borurn ramorumin cauitatem thoracis, recondica fcrcunal- teraveropars extra thotaccm. emergens, adaxillas defertm: Vnde axil- laris vcnaappeUatur. Abilla vena ,qua:‘in cauitatem thoracis difeurrk, quihquc diuarieanc tur furculi. Primus eft mammaria vena quas per intenorera fterni partem infcriusfercur, ad thoiacicosmufculos Sc mammas, riuulos quof- damtranfmittin Secundum tamen maior-cm fui partem ad inferiorena re- dd mufculi partem emergir, furcuLolque aliquot ad totidem furculos ve- nae hypogaftriciE afcendencis mictit, qui ambarum venatum fibi paulo fu- pra vmbilicumoccurrunt. Secundus furculus Thymica vena appellatur, quia pet illud corpus gland ulofum,& per interfepiences pcdloris mcn>* branas diftnbuitur. Tertius furculus eft Capfulads vena, q\ix per cordis capfulam feu inuolucrum pericardium vulgo didtum ,fcrtui i pracerea Phrenicis ramulis afcendencis rami fuis ramulis occurnt. Quarcus lurcu- lus eft vena ceruicalis,qua per foramina apophyfc&n traafuetiaium ccx- 'Rami a- feendentis* Venf Cciut afeendens- in ramos duos fub~ clauios di- uifio. SubcUuif rami diui» fio. Vin- terna. tho~ rack a dl~ jiributio. DE PARTIBVS. uicis»in cerebrum percurrit, dimittens ad viemos mufculos in fuo decur- furamulos aliquot. Quintus &vltimus furculus, eft vena Mwfcala_,f qus in mufculos rachitas turn cetuicis, turn fummi thoracis diftribuicur. Altera rami fubclauij pars > qu? extra thoracem emergk,dura ad axillas fertur, axillaris appellatur, vc paulb ante didtura eft. Ab hoc ramo axij- Uri crcs venae dcducuntur. Prrtfta Thoracica appellatur, qua: duplex eft, vna qux ad mammas 5c pedtorales mufculos ,Sc pra:cipub ad pebtoralem 5c ferratum minorem: altera verb in porticos thoracis mufculos dirtemi- natur. Harum venarum ties rami,incerdum quatuor cum tribus aut qua- tuor venx azygos ramis coeunt,inquit Laurennus. Sccunda vena ab axil- lari prodiens , Bafilica dicitur, Hippocrari interna > alias iecoraria,fiuo hepatica- Hanc in duos adhuc ramos difpefeunt , quorum vnus profuda bafilica appellatur, alter bafilica fubcutanea . Profunda bafilica axill arena arteriam, Sc tertium par neruorum ad cubiti flexum vfque concomitatur. Inibi aurem in duos ramos difeinditur, quorum rnus cum radio orte pro- tenditur, quofdam a fe furculos fpatgeus •, in pollicem nimirum duos , in indie em alios geminos, in medium digitum vnum . Alter profunda: ba- fiheae ramus olli cubiti per tendmum mufculorum anulum coextenditur> & tot idem furculos expandit: in medium videlicet digitum, vnum: in_> medicum > fiue anularem digitum geminos » 5c hi audcularem liuu minimum digitum alios geminos; Bafilica fubcurnnea percutccn excur- rens ad cubiti vfque arricuiationcmdifcurrit,& inibi in duos fdnditur ta- mos: quorum vnus ad internum cubit uni delatus , cum humerarix, fine ccphalica: vena: ramo vnicur cx huiufmodi court line mfeitione ori- tur vena communis , Mediana vulgo dkfta, Arabibus vena nigra . Alter bafilica: ramus pecinfcrnum brachijl.icus extenditur ,ramu- l os vicinae cun,fubiedlifquc partibus concedens.Tema demu vena qua: ab axillauprocedit,eft cephaiica, fiue capitalis ,* quia tin atfebHbus capitis Medicor.iurtu non raid apcritur:ab Hipp, externa per biachij cxtcriora diuaricatur, ficim bafilica per imerna; A muftis humerada,q«ia per humcrum priiis, quam ad biachij longitudinem porrigiuir, recurrit, Haec vena inter mufculum deitotdem , Sc tendmem rnulculi pcdtoraiis verlus fupeiticicm ad cubiti vfque fiexum percurnt: inibi in duos dinidi- tur tamos,quorum vnus in interiorem cubitum oblique delatus, cum ba- filica: ramo coit, Sc venam communern , fiue medianam park: alter verb grandior ramus ad medium radij olfis deicendk,iiiinc oblique ad carpum fercur,& extcrnams manum fere coram irrigar, ramulos vndiqj fpa'gens-, confpicuum tamen & notatu dignurn furculum inter annuLucmbc auri- cularem expand it, qui Arabibus faiuaceiia nuncuparur. Ramus fubclauius, a quo axillaris vena denuata eft , quam priiminu fupra claucs protenditur, fupraciauius a Dobb ffimo Syiuio dicitur. Hie in duos ;mfignes ramos dirinmur, qui vena: p*>/Wgf,id eft ,iugularcs appeliantur: quarutn vna externa, altera interna nuncuparur. hxterna iuguiarls in bruns maior, in homine minorjvifitur. Per ceiuicis latcra_. inter catena &c catnofam membrananiabiens, in mufeuios vkmos ramu- los quampiunraosfpargit. Ad fauces deiata,in ouas partes diuiditur, quorum vna in mufculos laryngis, hyodis , 6c imguc abfumitur ,• altcnw fubcutanea, in labra vtraque ,pinuas narium, tronrem, toram fete ta- ciem, maiorcm ocarli angulum ( qui fcilicet inxta nafum finis eftj Sc par- tes auLiupoitcrioies fuos difFfmdicriuos.Iuguiaris interna in homine pnfi- V'a: A ex- tra thora- cem emer- gent is qucf axillaris dicitur di~ ft rib ffti Bafilica~‘ duplex* Median*. Cephalic*] Mediana\^ Super da- uius in in- urn am >(jT externa iu gulaie m- . uidi tnr * 2$4 LIBER TERTIVS gnior ell externa propter cerebri nugnitudinem, quod ideb copiofo cgat aiimento. Per laccra cemicis afeendens ad mufculos latyngis & linguae plures dimittit propagines : mrfus pec foramina cranij in durae menyngis, fiue durae matris fin us afeendir, a quibus finibus innumeri venarum ri- uuli prodcunt, vt ambar raenynges 8c cerebrum nutrianrur. Sic cum do- btiftimis AnatomicisSyluio'praccipue&; Laurentio, venarum diftributionem afiequuti fumus; quarum omnium a caua dependentium vfus eft, fanguinem cunclis corporis partibus ad fui nutntionc difttibue- re>arque conferuare* Notandum tamen eft, in maioribuscrurum & brachiorum venis val- uulas quafdam repertas efle, qua’ nimis celerem fanguinis curfum deor- fum moiarentur, qui curfusin trunco vena caua cohibcti non debuit - ' Proindeque venacauardudus peruius eft- Notanduim praetetea ixxternas venas cuii^extern:sidextras cum finiftiis* infcrnascum fupernis»per quofdam coemitex ramulos communionenu habere-*- Notanda rurlus normulla cum Gal hb. 16. de vfu par.c.vlt. Natura, inquit,fumma cum aquitate parcibus omnibus venas diftribuir, Cum autem nutritt corpora fit needle , quod indies vacuentwr, per curem pta- eipue, per quara triplicis fubftantia efthiuium fir, copiae fubftantia qux deriuir, alimentum zqualiter correfpondeiedebet, Defluit autem plu- nmum fubftantia a calidis ac mollibuscorporibus, 6c ijs, qua mouentur afliduc,aut veheraenter: minimum autem fubftantia afrigidis &: duns, qua raoderatas obeunt abtiones. Frigus autem corpora denfat, cogit,ac conftringir .ptohibetqueftibftanua defluuium. Calorverocontra, cor- pora ravefacit > liquat, tenuat ,3cdigeric, Quin ctiam,8cquod, ad fub- ft anti am ipfainattincr *quae duriorquidem eft 8c lapidea,permanens eft, nec facile difiipatuv: quae verb humidaeft >ac mollis,celeriter quidem a. caiorc in halicus icfoluiturddeoque cito peric,atqaeexhalar.Pulmoniigi- tur omnia infant, quae ad celerem vacuacionem pertinent: nam 8c mol- iiifimus eft *8c calidiftimus, mocuque agicatut perpetuo. Ofiibusvero infunt vdur ex diametro cum eo pugnantia: eienimfrigida font , Sc dura, bonamque totius vitae partem quiefcunc - Ob eas ccrte caufas perdurat ipforum fubftantia, nec facile difibluiturr Ne igitur mireris, fi ijs qui- dem natura exiguas adeo tcibuitvenas,vt ne dare quidem appareant, ctiamfi animal magnum fucricrpulmoni veto vena maxima a corde in- fcrca eft : quia copiofoeget aiimcntOr In medio autem pulmonis 8c of- fium , func reliqiix partes corporis; qu? prouc laxiores ,duriorefue, 8c ptout quiefeunt > auc mouentur, 8c prouc frigidae vel calida funr, propor- tion.uum expoltulant alimentum. Exceptiones tamen quafdam Galenas hoc modo facit: Nonnullae autem partes, tametfi fubftantia fine durio- res>vt cor, tamen propter caloris natiui copiam, alimentum copiofius confumunt: alias verb , quanquam ilnt molliores, vr cerebrum , minus tamen ob caloris inopiam digeruntur. Hac feire iuuabir„ Adhuc animaduertendum eft id, quod ibidem Galen.ait, nullam a fr- ee riam line vena cornice in corpore excare; nonultas tamen venas ad cute terminatas, 8c ad brachia cruraque extenfas fine arcerijs eflfe. In inter nis tamen partibus vix ant nullatenus id contingic :nam ipfa numetofa ve- n.c ports propagines ad inteftina, omentum , ventriculum, 8c heiienc, ikclubtar »cornices habenc artcriolas;quas,vt dixi ,tanquam venas la- rfus vena vunu * Net a i* Nota i. Nqu i* DE PARTIBVS. 485 dtcas pofuit Afdims, Vfusigitur venae caus eft fanguincm conferuarc, Sc diftribuere. Ve*& caup vfus. C A P V T VII. De Inftrumentis QVoniam quedam partes generation! addi Sc vetptt- rx*vsv*« , id eft, prxparantia occurrunl: qux quatuor communi- ter numeracm ;dua: vena?j6c totidc arteriar.Vnde emerferint h? ven£,pauI4 ante,dum fpcrmaticompar venaruexponeremus,di6h'ieft.Simili modo ex aorta gemmae piodeutarteriaE fpermatice.Hxc duo vaforii paria peruonxo alligata,abdominis cauitatem tandem egredmturvnon quidc nuda, Sc fine babituma inuoliua funt produdionibus quihufda pc ritonae, quas mufcult cremaftetici didi comitantur.Sic a. excurrentia deorfum hxc vafa pxopc epididymides , & teftes coeuntv& rurfus ad epididynudcs5& teftesferun- tur; vbi varijs fpirisintoita , vanjsquc anfra&ibus implicita figuram tefe- runt vitium, aut hcdcrae capreolifatae, Vnde a nonnullis bate vafa itaira- plicita contortaque in tefticulis,parrpinifornrtia,& bederifounia appel- lants . Alijf uerveS fit a*cyfuc* id eft, rctiformrm plexum vocitanr.Ha- rum arteriarum 6c venarum anaftcraofis inibi confpicuaeft ► De his va- (is Gal.ita loquitur lib. r.de femine c.u. Arterial vena ad vrrumque te- ftem defeendere confpiciumur, non retftoitincre,vt reliqnaepmnesTfed inftar capreolr aut hederz varijs naodis inuolurz r vnde 6c puto,a difte- dtionis Profeflbribus partim hedcraria,partimi capreolaris narura ipfasum fuitappellata. In his verb capreolis, Sc anfradibus, quosfaciunr, ante- quam ad teftes perueniant, aibcfceie paulatim fanguinem videre licet: turn demum, vbi iam ipfos teftes attigerint ,feminis- fubftantia in ipfis manifcftc apparet &c. > Horum vafomm officium efbprima rudimenta femini contribuerc.Ideo autem vafapraeparanriadiciinturjquoniam in ijs muhifariam implicitis fanguis albcfcerefnchoarper t^jpfolcv, id eft >irradiationem reftiu:n:ficu- ti venae in virtu tc bepatis faciunt. Aitcrum vfum iftis venarum plexibus tribuunr,vr niim'rum cfmturno tempore materram femini coficicndordo- neam recrneantrnatn fi ftatimprajpararemivhomincm ad hbidinem perpe- tub ftimularet. Ha:c funt venarum fpermadcarum officia, Arterrae vero rationecalods in ciscontend teftibus .vigoremcribuunt, Sc fcminiscon- fe&ioncm iuuant: imb fanguisipfearterialis venali commifcetur,Sc raa- terialis caufe rationem mduic * In vafis itaque fpermaticis fit prima feminis praeparatio,fccunda vero in cpididymidibus.Galen. enim hb.i.d* femine 6c lib.r4.de vfu part, fangui- nem in vafis fpermaticis deaibari ,(ed magism epididymidibus affirmar. Controuertitur, quid fit epididymis. Archangels Piccolhomineus Ve- falijerroremfequutus epidydima vocat rnembranam immediate tcfticu- ium ambicncem, ortamque a menyngibns,neruosin reftxs propagates in- uolucntibus jdiciturenini, inquic, a //(Tuft* id eft, a teft« > quem circum- \ Vaforuntj fpermaticaj rum exit Hi extra peri, > twtuiru * Materia^ - fetntnis ii%*, : 'i'ufu fptr~ i maticisal- hefcere in- > cipit * i Va • fyermatico . rumvfits• ► i Secunda-j - feminis pyg „ paratio in*, - £pididy~ - foidibtisf't* tt&' dac , id eft circa didymum. Quod attincc ad nominis etymologiam, nonui ionge a vericate recedit j fed volens mcmbranam illam elfe cpididymsw, poll Vcfalium deceptus eft , quia non ad conficiendum fcmen, fed ad ve- ftiendum tefticulum amamra prodiufta eft. Lopge enim diftat a materia feminis. Re&iusergoGiilenus de cpididymide loqmriirlib. i.de fem.c. if. hac ferie: Arteria igitur, Sc vena( fptrmarica: fcilicet) a concepta- 'Culis dorft (id eft, a vena caua dependence 6c aorta) piofedtae per ilia de- orfumferuncur, vfque dum ad teftium inuolucrum,& appsndiccm per- tingant, quam epididymidem appellant \ quaft fupergetnmalem dicas: eft autem fupergemmalis pars qiisdam ammalis, gemim, hoc eft tcftis capiti fupetimpoika id quod nomen ipfum pr$ fe tert.-ex qua multac fiftuhe feto- fo quodam humpre plenac permeant. Epididymis igitur tefticuli appen- dix capiti eius impofica a Galeno dicitur. Eius naturam vfuraquc pleniiis de vfupart.c. 14.8c vlt.huncin modum expomt; Cur autem na- tura, inquit, non in ipfos teftes fpcrmacicuin vas infcruirded nuncupatam epididymidem mcdiam ambomm locauic ? quoniam laxi admodum te- ftes , 6c ca’uemoil ac molles cum fpcrraaticis vails denfis, fortibus, ac du- risjcoalc'fcere tuto non pocuerant. Quare hie quoque, qu.s ppe 1am mon- ftrauimus, natura efteciife videtut, corpora fcilicet, qua; fubftantiam ha- bent contrariain, non vniailfe, fed femper in eo elaborate , vt vinculum quoddan? necellitudmis inter ipfa medium collocarec. Quantum enim robore ,&denticace,&dutirie epididymis a fpermaricis valis fuperatur, tdntum ipfa -teftes fuperac. Quin 6c ex pambus ipiius cx, qu«• , t£tfiue fanguis albefcat.Cap.verb 14.1.1. de fe- mine a foils teftibus femen for man negat. Nam in vans > qu.v ad cefticu- Fpididymi dts vfus. T eft is no- minrt-> , Cur teftes d pene re- mot i. In dextro tefte calidt us [emeru quam in ft niftro pro- . creatur. Detxerte- fits tumens marenh ft* nifler tn~ mens f&mi* nam gene- rat. Quid teftis. Semen i?u prepay sin-' ttbus vafis albedinem acquirit. Flex us vaforum-j jyermati- corn ndft- mints cow ‘ fefiionem ' plurimum ’ pro pm t. *88 L I B E R mr I vs ios femnCttf , cominetur femen. Ergo habent vim altcrandi dealbandi femen. Pneterea in capreoli forma vena:ad cedes ferunmr, &c non in recda forma. Ergo vc claboretur femen. Quod aucem cedes babeant vim confi- ciendi femen, & corpus coborandi,fuse probatur a Galeno contra Arido- tclem iib.r.dc femine c. i f. vbi ait, cedes quad par roburac cor ,corpori tribuerc. Nam qui cos amifemnt, frigefeunt, veluti altera quadam caloris natitii origine priuati, omneque illis corporis robur collabitur perinde, ac fi fencs fuerinc .Neque lata: amplius illis venae, ncque fanguis floridus ed* Arccriae etiam patum & imbecillicer, ficuti fenibus , pulfant, Vnde pa- tec cedes animaiibus, 8c roboris origincm ede, &c caliditate multa cotum corpus perfundere. Atque idcicco, qui ipfis priuantur, depiles non mo- do memo, fed coto etiam corpore euadunt, paruafque (vt di&um ed) no fecus ac mulieres,vcnas habent: ac quafialiud quippiam magis, quam-» animalia, Cmt, nulla venereorum iibidme affkiunmt: vein hoc, vel cor- dc ipfo amplius habeanc cedes, quod pmerquam quod calidkatem &rcr- buranimaiibusexhibcnt, generis eiiamperpetuitatisincaufafine; Hare Galen, qui maiorem* vim cakfacienditcdibus-, quam cordi abfolute non tribuic, vcLaiucndiis autumat, fed vulc cedes habere quandam vim ro- borandicorpus, ficuti fere cor,acinfuper ede principium generationis 8c propagations , in quibus gemims vfibus cor ipfum fuperare videntur. Anftoceles, cuius verba citat.Galen. cedes comparabat lapidibus da- mmibus appends (hos lapides planas vocanr, qui ponderis tantum vfum exhibcnt.. In didentis aucem celi-s, dtun deoifum plana: trahunr, cepli- cationem augent. Pan'tcr cedes a natura datos ede afferic, vt fcminalium inftrumencomm leplicatio&apermra conferuetur. Lib. f.de gene r.ani- mal.vbi de acuta & graui voce loquitur 3 haec habet: Exe&a omnia in fe- rn main degenerant: 6c quia neruofum robur in fuo principlo laxatur, vo- cem drniiem deminis emitcunt. Laxatio a.cd perinde, ac d aliquis tides intendens appenfo aliquo pondere contentas redd id c tit: id , quod mulic- res qua: re las texunt, facete confucuemm : vbi enim damcn intendunc, ci qua? planas appellant annc&unt . Ita quoque tedium natura lemina- rijs meatibus appenfa ed, feminarij meatus venx, vena origincm in coidc haber. Hsc Arid.apud Galquem videas. Facile quidem hunc Aridotelis difeurfum eneruat Gal. probans ca ani- malia qua:intus cedes recondiros habent,eos huius vfus gratia non con- tinerc ; vc patet in auibus, qui appenlos feminanjs vafis celtes non habent, perinde ac pianas,eum intus & altioti loco dci ede cetnanmr,quam dnt ip- fa vafa,qua: infra coiiocantui. Ergo propreandf feminis gratiacedicuii concedi funt ,nec ed accede vt planarum indat pendeant. Tedes venas, 8c artenas a fpermaricis vads lecipiuntnemos aucem a iumbanbus neruis, 8c nemo codali. Vtcrque tediculus cremadere,id eft fufpenforio mufculo fruimr, ne vafa fpermatica 8c deferentia comprima- tuc,laxeucnr, auedifrumpantur: cum pi.etc tea exterius penduli piomi- ncanc cedes,illi mufculi ab'iiibus ad eos demidi font» vt fudmeancur, 8t fine motus voluncarij parficipes. Tedes habentduas tunicas libi proprias exGalenohb.de dide&.vulua?, 8c ex lib. Introduclorij Herodoci. interna eius tunica Galeno J'a.proe dici- tur. CftifAHvpZJ'a vocat Rufus Epiiedus , hoc ed mcmbianam neruo- fam. Ed autcin hxc tunica dura & folida, ac trada membrana , quae te- dium fubdantia intime limnediatcq*, inuoiuit, vt eorum modem laxamq; Teftes vim habet conficiendi femen , & roborandi cor. Eunuehi mnlieribtts fmiles. Vfm teftm npud Ari- (iorclem. Galenns A nft. con- ns Hit. Tedium adminicu- la. Dus pro- pnx 11uni- te tejlium. DE PARTIBVS; 18$ camem fulciat, & vt vafa fpcrmatica ipfis aclnebtat. Secimda mcmbra- na hanc primam extenus ambiens Grxcis ipv9fnftie dicitur,quia cius ex- terna firperficics ruber, propter fibras quafdam carnofas, quibus confper- fdeft. vocant, quia in hac tunica ,vduti in vagina,fine-* inuolucro, ieu«rcAvr>.v ,id eft, fihqua, includitur ipfc tefticulus. Qnt- damduoextenora tegumenratcfticulis tribuunc: alij vnum. Nos plu- ralicatem amamus.Primu horn .i.burfam,Grxci vocannComunitertamen fcrocu vel icottum appcllatur; quoniam facculi coiiacei fimiiitudinem rcfcrc • Scoitca dicebantur an- tiquitus ca quxuis caua rccepcacula, qux ex aluta aut pellc conftabanc. Scrotum autem nihil eft aliud prxtcr rugofam illam burfam cxtimara,te- fticulos ambos ambientem : qux quidem nihil aliud ad fui ftru&urarru accepit, prater cutcm& cunculara. Alteratunica communis gemmos reftes ambiens feroto ftibiaccr,«S: ortum ducerc crcditur exipfo pannicu- io carnofo, fiue ncrueo, Quoniam alibi de femme abturus fum , eius natura hie pcculiariter no exammo , ficuri nec illius humoris ferofi in glandulis procreati , 8c libi- dincm cum in viris , cum in mulicribus cxcitantis irrorantis infupec mcatum vrinanum, nc ab vriux acrimonia corroderccur, vtq*, vcficx col- lum lubricum redderct,vt fic facilius ad mingendum excitetur natura.Vi- deGal.hb.14 de vfu par.c.c conferuanrcs femen produtftum; qux duumfuntgenerura,vt mulas placet. Primb cnim vtrinque ad veficx collusn , iuxca fphincterem mufculuui fita func duo glandulofa corpora, qux «/«««/ne id eft glaadulofos prx- ; fides aut adftites, vel abfoiute proftatas appellant: func cnim corpora-* glandulofa, be Candida fan’s, femen recipieiitia,idque conferuantia, in- craliantia, 8c perficientia; qux membranuJa quadam obducuntur,cxcif- que ipiraculis peruia funt, ne femen facile ditflueret. In ijs ergo femen perficitur 8c mcralTacur,candidiuiquc redditur, cum idem, femen ali- bi ferolum fuent. Aiium ptxterea vfum hxc eadem corpora habenr: irrigant cnim vrethram, 8c vciicx colium oieofa quadam fubftantia, ne vrinx acrimonia eadcra vrccherarodacur. Tandem coeuadi iibidincnu Duo alifS, tefticuloru tegument*’ Vafadtfa rent 14. Veficd que feminis con feruatricct dtcuntur, Vafa defe~ remia ner Hisfemilut Semen-* ignea ae~~ reequc na- ture eft. Profeatt gUminlofee, Semen iru glandulis pro flans perfecttur. ylitj vjus, 2?0 LIBER T E R TIV S cadem vaTa adaugent, quia tenuis humor, quem continue gigntlnf, pru» iitura excitar, & tirillationcm;. Secundum genus parrium recipiendum Temen Turn veficulf quamplu- res»quas , id eft vaiicofos adftites appellant. H* teficulas poiitsc Tunc ad inituwn ceruicis vcficac j inter ipfam tamers veficam, Sc rectum inceftinum ,, Sunt autem defeiendum vaTorum ex- trema »vndc ha: gemmae Turn > pluribus tamen antraclibiiSj vadcuni mo* re,implicate ,ne videlicet vmcocoitu femen exeat. Vnde quafi fem* per feminis aliquid continere videnrur, quod tempore coitus ad vefi- cje cerutceni expdmunt. Dixi, has veficulas aliquid forte fenunis Tem- per continere, non autem Temper Teminc praBgnanccs cfle> vt placmc qui- buTdam_.. Vertimhanc dodtrinam alicer expendir Galenuslibv primo deTemine cap. H, Veficulas iamdiefas deferendum valorum ex-tremicates efle dicitr &.ex hiseiTdcmveficuIis immediate Temen in penem cffundi docet: Aicc- teria, inqiut, igitur, & vena a conceptaculis doefi (id eft, a vena caua_* dependence Sc aorta) prore'&se pci ilia deoTum Tevuntur, vTque dum ad; teftium inuolucrum, & appenditem pertingantj quam c pictidymidcnu# appellant,* quafi Tupcrgeminalemdicas. Eftaiuem Tupcigemmalis pars- quasdam ammalis gemnn , hoc eft ceftis,capiri TuperimpoTua, id quod no- men ipTum pise Te tcrtj.cx qua mulra? nftulse TeioTo quodam humore plenat ad teftem permeant - Huic Tupergcminali aitcna, & vena Tuo illo anrra- dhi, Sc capteolo, quern pauld ante dixi, inneCtuncur: luiquc partem quan- dam cxiguaua prius quam teftibiis comraittuntur > diftnbuunt. lam veto meatus eciam genitalis,quem vancolum aliiftentem nonnulli voeant,mdc genituram haurtam ad cohs radicem defeic. Etpaulopoft: Genicalenu* veto mcaruni Turfum fern: atquc indc mtTus > non tamen extra otia pubis,, fed per ipfa pcnctrancem, Tuper ipTa dechuem tendere, quouTquc TeTe ap- plicst ad ceiuicem vefics, cui coles ipTe adiundlus eft . Lu» 14.de viu part*. c,i z.hacc habet; Cum enun teftes vrnnque radicem \ lie cnim pu- dendum aliqui nominant) ciccumftcnt, ft in valis ipetm-uus aiiud mtul Tui/Tctmachmata, non Tolum non maiora ipTa fkminis etfeodetded multo- etiam minora,. Longum igitur quendam viseciicuitumipfis excogitatut,. ipia quidem pruis ducens TurTum ad ilia, rurfum autem per interna dedu- cens ad eumvTquc locum,.vndc pudendum enalcitur, vbi lemenerant crudtura r quo loco multis flexibus ca contorfit, varicofaque cffecitjvndi- que piunmum, quoad licebat; amplificando, ac dilatando rccepucuia.c& affluentia Tcminis cornparans inmimera. Ex his, Sc alijs Galcm duftis con- ftat,ex iftis veficulis Temen in colero defem.Quarc ergo femen iftis gian- duiis pcrfici Sc condned dicunc Iuniores,*cum reucra corpora.ilia glandu- loTa altcdus vlus gratia conftruefa fiuc: vc ex Galem dodtrina conftac 14. de vTu part. c.5>{&: c.i 1. Primo aurem loco voluptaps in coitu cauiam- inquicens, hac adneddc: Accedic autem go aiiud prxtereaquoddam adm- raencura non aTpernendum a corpodbus glandulofis, qua vtraque colli vcficac Tunc locata: in quibus Sc ipfis humor q uidam Tpcrmati quids fimilis, verum tenuior ionge contmecur.. Ecce quomooo Temen ad nta-» glanduloTa corpora non terri ukucaf, Ted in ipfis Terofu.n morem ad varies vTus contincd dixic»vt cap. n. citato claims tu. iuOiiitJ.ac hac Tene: Porroqui humor illis corponbus iai4duious gignituwn meu- tum vdnanum eftunditur ,in mafculis quiocm vna turn Icminc in ma i£j f rotate , jMettum genita-~ Irm appel- I at locum fue rece~ ptMulum Jemims iy •vefict col- lo tin far vancum>fi turn* X) eft rent in { Vdjhrum-, \ §xtrtma->-> ‘ implicate & varico- fafuntilU prof at d , ■ qua veficu le a quibuf dam apjfd Inmwr , Mult or* error repri mitnr i D E PATtTIBVS. 491 cem delatusdn forrainis autem 6c foras in mulicbrc pudenda cfTufus. Vci- litas autem cius,in vmfque quidem, tarn maribus,quam fxminis,eft,quod ad vencrem excitet, quod in coicu dele&et, quod denique nscatum vnna- rium madorc afpergac: in mafculis autem propria 6c prscipua eft , qualis feminis in fsminis: funt cnim inter fc fpecie fimillima, femen quod in tc- ftibus fxminarum continetur,& humor , qui in glandulofis corporibus marium eft-, cum & robur, &calor mafculorum detentum in his partibus humoremitaconcoquar, vt nihil ci ad fxminarurn femen deilt. Vndc-» opmor,& meatus, qui ex ijs corporibus proficifountur, non dubirant va- fa fnermatica nuncupate: ac primus quidem Herophylus • d eft glandulofas proftatas appellauit: 6c qua: tcfticuiis expiantan- tui KipfttiJ'fit, hoc eft, vaticitomies, nominate occupauit»No- ft ram lcui.cn rum contra plures tuitus eft Galen, lib.i,dc femme cap .f, 6c ultimo. _ , . lerfetlum* \J/rororum J J * . J - . r*’arat ■ ' ... , r‘ ** J De Pent, SI quid aliud in mtindo norrtinibus ornatum,cft virile’mcmbrummam fequennbus nominibus ex Grid's a Laurcntio diligentcr co ltdis in- r e*.t>fxitv,rv\ofyK*.zrt9f,Ka>X», Af^yKtuor, m*£rii,f!f/xA,t/jiCA*oty \iyl>y*VHiu.>it»i>tt,auf<»(iJ'ty.af, Lati- nis Vaii s etiam nomimous Jocarui. Voeacur cmm haita, muto , vcrpa-* > mcncula ,priapus, fcapus ,veretrum, coles , caulis, virga »fafcinus vni- lis, cauda lalax, neruus tiftularis genital e, virile me mb rum , virile pu- dendum , Membrum h oc virile ■ficum habetconfpfcuum , cum extra imam ren- trem pcndulumcundhs vms appareat, & ad extremum veficx collumap- politum, ex cap,8.1m. dc vm part. Eft enim corpus ncruofum , pendu- lum, prxlongum, cauu m, ac ommquaque fiftulofum (excepta ca partem, quatn glandem vocaot,) otnni hilrnore vacuum,ad veneremconcitadaiw, 6c lemeu exccrnendu.w apciflSmijra, (icuti inlupcr ad vnnae cxcretionerru,, Enafcitur aurem ex fupenoribus quidem partibus oftium,tanquam cxio- co commodiori. Oliibtis verb, 6c non ahjs partibus moltioribus implan- tatum eftquia.fubiianna neruea, 6c valid a, dc dura , durum bafim , cui ituuteretui, expottulabar; turn quod ad iptius abliones tale ruudarnen- tum plurimum con fere,. Nam in (ua ereduone vc tedium,ac ftabiierotum pudendum leruaretuc, a corporc itabihexorrum elTe dccuitivi docet Gal, lib. i f. de viu part.c. i.&.i. i'oftquam durum fimul & cauum propnum-» corpus pudendomm eftc oporcebat, ex ofle quidem cmergit , non aliter* quamreliqua omnia ligamenta . Solum autem ex omnibus cut cauum--* quod vtilicas ita liagitet, vt cap. pnmo lam citat. loquitur Galen. Componitur pudendum ex duobus nerueis GOfpotiDus,canali, mufeuhs, venis, artenjs, *x praputio prxcipac. Eius a. pixcipux partes funtduo ncruea corpoia orta tanquam ligamenta, vc voiunt,a iupedori parte odium ifehij, 6c in ten on parte pubis, voi inter le coeunt, 6c tanqua vnum corpus ad giaadem , liue balanum vlque piotcnbuntur. Uuo hxc corpora neruea,riftulola fruit ,• 6c eorum interns cauitates iungots & ni- gneantes, velun atro tanguine cernuntur,quafi exihbus vaforum extremitatibus mtertexus client occupatx . Inter hsc duo corpora ftta eft Nomina** tarn gr.ua qnam Utt• tt4 . Quid viri * ie mcmbru Situs & cempcjiu* cv it )t ,91 LIBER TERTIVS Colls fi(111- la eft vefl- ea, collum produbiu* fans confpicuacauitas, canalis inftar, per ouam fernen ciaculamr tempo- re coitus *, Sc quotklie vnna $ vnde ean fynSpav , aut fiftulam vrinariam,, vocant. Hxc autem fiftula eft ipfius vefica: coiium produbtum ad extre- mum vfque pudendi>quo neruea ilia corpora ommno non procenduntur* Galen.lib. i t. de vfu part.c.$.dc hac conftm&ioneica loquitur. In parti- bus enim pudendi inferioribws feminis meatus fec und rim longicudinem exponeblus , mcdius eft conftitutus: incubat autem huic ncruus cauus: vtraq} verb horum parte mufculi duo , quo meatus, ceu a raambus qui- bufdara in vtramque partem diftrabhisdilaraietur, toto pudendo ftabili manente: fucurum verb fane erat, vt meatus latitude per huiuftnodi r6- ftrubhonem conferuaretur. VcileaUtem eft raeatum,dum femcn excerni- rur, latiftimum firaul,& quam rebtiftiraum feraatu quo fernen totum fibi ipft continuum confercim, quam eclerrime ad ra acne uni firms perueniac. Recentiores quatuor mulcuJosin pene aclmirtunt, quorum duo a fu- periore oftis ifclnj parte oriuntur > ad pofteriorem penis partem in longi- tudinem coextend uncut ad iuuandam feminis excivnonem. Ahj duo mu- fculi a latenbus oftis pubis ortr, ad iatera per longitudmera extenduntur* vc penem crigant, diiatentque* caput ,corporibus neruofts carnea, fpongicrfaque_» q used am gbns&aaerw' Mollis eft,ne vccrum ladat in coitir,acu- minata, vt facile introcat. Senfu fans exquiftto prardiraeft, vc vd leai eius prurituad coitum quis cxcitciur. In fua fubftanua,licet fpongrola vid a- tur,ntm caua, fed folida intends eft rmembranula quad am obrcgiirr. Lib.lntrodubV. deglande h«c habentur. Cteterum fiunmuaspeni jlttXts- wf, id eft glans-dicitur,incpianvtiftulofusncruus non- mgredicu ; «*■> id aequalcm temper habet magnitudinem. De pnepunoeodem lib. & hb. x, de femmej Sc 14.de vfu parr.hac habentur: Cuticirlarrs cxcrefcentia intus caua,qua glandem tegic, appcliatur: Latmis prarputium, a putandcr. Pars pronimentioF prscputi)aUpoiro<3*t», Praipucmni verbelt pars cutis to- tius penis: vt cuiuts-Microtek it. Gians pracputtocolligamr vinculo quo- dam,quod kuuv vocanc,& id eft ,caninum vinculum. A qui- bufdam nxKiv0t> id eft, framum, noula. Circulus inlta-r corona-glandem., cingcns id eft corona, appellate. Inferior penis pars in longitudi- nal! vergcns,/j*piJ, quafi fncura vocatur.-quae verb adtrfq,-ledera produci- tur Tdtufrt' vc babecur 11 b.Introdpac 1 tun penem Sc annum intercedes vtpiv&m Graecis, Latmis fanien ,auc intetfaemineum-cx Gal.lib. r.cie locis aftectis. Sc commenc.8o.lib.4.apborrfmorum .Pars autem non pendula Sc . ventn proxima pendula, Sc qua ckorium tic- , btitur nuncupatin'. Piurcs fufeipk penis venas-dc nerunlos, vc vi fan- j gumisdc non foliira iiucriarur ,reficiaturque ,vei times- iam>vt tempore coeundi membrum antea rugofura diftendatUT,quae qu>- ckin fubita diftenfio nonnifi ab acre aut fpiritu propne fir: tefte Galeno . lil>. 1 f .de vfu pardura c. 1. A medulla oftis facn nerunlos quofdam penis fufcrpic,dc panniculo tandemnerueoyfiue camofo,cute,dc t uticula con** tegitur. Gal.Ub.if.dc vfu parr.c. x. rationcs redd it, car penis norrfocm ex alijs parti bus, quam exprardichs nerueisfiftulis conltru&us. Si cnim efietosj. femper rigtdus perftaret,& matrici noccret: non fair fa&us ex merrsliga* mentis , quia hate fenfu carent, Sc eauiratibus:non ex tendmibus,quiau non hint cxcauaci, nec faiisdari: non eft canilagorpropcsr huiusdiukies Spadones propter cu~ ruita tenxj halani fe- me# recta non emit- turn .Qua- rt nec ge- nerant. Quatuor wufeuti ye nis- Balani na tura. Trx putiu. f/£pUttj cum glanm de nexus. Cor or. a pc- nis* Sutura pe ms eft ti- nea in in- fen ori par ze x balano ad origin e yrotenja. i amen. Ven&y xr~ ierix , & vem> T> E P A R T I B V S. 29 i non glandula,nec caro,nec cutis, propter ham molUtic: non neruus-,quia hie mollis, & cauitatibus expers: non vena *, quia tenfionem nimiam fine ruptionis pcriculo non roleiat: rum quia vt lubitb erigeretur 3c flaccefce- ret, fanguis ad has fundliones ccleritcr erticiewdas ineptus eft: nam fan- guis nec ccleriter repiet, nec celeriter cuacuarur. Act enim folus, aut fpi- nrus prompte fuppeditari poteft aut euacuari. Quare hie folus capax eft, diftenfionem fubitaneam conciliare:& eius cuacuatio partium cenfiden- tiam. Penis a.non fine facias arreria,rum ob di&as rationesitum quia per- petuo mom dilatatio ns 3c conrradionis infellarerur, fi efiee arteria Vlns praccipuus penis eft femen afferuatum in proftatisgrandulofis, vel potius in veheulis fupradefcnptis,ibiqc.eturgens,ad vteri linos cia- culare. Solus aer aut Spirt- tus prom- pts tnflau Vtnls vfus. jDe Part thus general ion mulierum. IN mulieribus acque aeviris quatuor prarparantia vafi a vena caiia_j defcendeijte3c aorta eodem modo protenfa,reperiuntur. In tefti- culos Integra , vc in vins,non abfumuntur: fed maior pars in tellicu- los, qu£ inibi epididymides flexuofas 3c implicitas, vc in viris, efformat: imnores verb eorundem vaforum rami ad vteii fundum difleminan- tur.Gal ecenim I1b.14.de vfu par.c.14 3c vitimo probare viderur Mulierft relies epididymidibuscarere,* fed viiir, vtexiftimo,mulierum teftes non habere epididymides eminences more teftium virorum , qui mulco maiores funt mulierum telliculis. Non enim v a forum reuolutionem-* in teftibus denegauit Gal.vt loco moxcitando d item us. Teftes mulierum, quibus infetta funt prxdufta vafa fpcrmatica, larc- ribusfundi vreri vtrinque dimfi & dillames accumbunr. Situm.n.ha- bent intends lupra lumbares mufculos.Annexi funt teftes lib.z.de femme c. i.vuiuis ex veraq, parte alter, vaforum reuolucion£ excipieces fimilera, vc in manbus, nifi quod in eundem locum non protenditur: non cnim_> erat opus femina:, quemadmodum mari, extra, fed, in ipfas vuiuas fe- men effundere, vnde hae,quafi occurrences feminali meatu:,oblongos quofdam procelfus a latenbus exigunt, quibus femen excipiant. Hare Galen.cum Herophylo ,cuius doCtnnam a Galen, loco citato produblam viaeas. Muherum teftes muirb minorcs, molliores, frigidiores , planiorcfque funt > qu er(trwgi~ tur. jet See, Cuittenim de exteriore loquatur, incenorem vifus eft praefuppo- nere ,• quia panic ala (exteriore) diCcnmen ponit inter inrerioccs-dubtus > & exteuores. DE PARTIBVS; toy De Vtero, GRacci varijs nominibus vicrum nuncupant. Vbcatur ervm (xnr»f* id eft,mater , quia fsruum mater eft . JW’p*, quia vlcima vnteium» i non genita, fed fita eft . rtlfvt w* *»«•? Kvrrvpw, id eft, vas fs- cum confcruans aliqui appellarunt. Dicuu: /iApu*, quod germanos pro- creac fstus. *>->«»*, quafi con eptaculum vocac Hippocr. lib.6. Vide us alia nominaapud Laurencmm. Latin vtcrum,PIinius vtriculum quia in eo ,tanquam in vcrc , fetus continetuu Dicitur vulua , quafi va- lua, aut volua. Lucilius bulgam, quafi folliculuSc loculum, Anft-ioeos* Sc membrum fetuiie, Sitaeft vulua inter tedium inteftinurn, Sc veficam, tanquam in comic- 1 nientifiimo loco,- vtpoce in quo te pore prsgnationis extendi pofiit, 6c pec- fedlum reddere fetura, femenque tempore coitus admittere, vc habet Ga- len.lib, 14.de vlu lib.c.i4.rationem ficus vteri,qucm ci ftatuir libde diftec.vuluac c.i.& a.rcddit, aiens redtum mteftinum re- tro vtcrum le habere inftar fubftcrniculi, veficam verb a parte antcriore inftar piopugnaculkLociseiradsde difiec.vuluae docet vreri fundupauh. Ibakius vetreaverfus vmbdicura extendi ,-veficaetamcn collumdeorfunj protenlum cunnum in longicudine exccderc. Hunc vteri fitum comme- morat Hipp.hb. de artieuL Magnitude vterrinsqualis eft vt docet Galendib.de cap* i 2. nam mniores. & quae non concepsrunt quam prs- i gnantes poffident vterum. Fundum habet iuxta vmbilicum: infcriotem_. 1 £ui partem ad cunnum protendit. Atque locus vnde incipit ad exteiio- sem cunn1 ten inum-, non aquahs in omnibus: vtplurimum tamcn-vnde- cim digkorumfpacium eft:in iantudinem verb ad vtraque ilia fuis comi- bus porngitur. Cunnus-eft eainanitas , quae interofla pubi$penetiat,ex- cnnietus peilicuiam quandam innaram habens virorumprsputio corrc- fponde. tern. Figurarn veficx vteri fun do tribuit Gal.lib.de difiec. vuluae c. j. rationc tamen cornuum, inquit, a vefica differt Cornua ex Herophilo dimidiato circul©aftimiknear Anatomici coramuniter magni pyri,-aut nucis feu ponn pinei,auc iecoti inuerfi figuiam citribuunt.Soranus cueurbirae me- dics figurarn ei ee ncedit.. Libro de dific&.vuluse.6,duas vterorribuit tunicas GaL Externam v- tsameamqi .neruofam,& validamrquama peritonso fufeipit, & median- te qua vteri corpus debit e vicinis partibus colligatur ralcerara internam-. earaq*, propdam, quara venofam propter innumcras venas appellar, qua- que carnofaui communitcr nuncupauDecuit vterum membianeum die* *r fefc circa fetum colligat, diftendiqv pro vt needhtas expofcit,tempo- te prsgnacioois Sc partus,poftic.. Propria ilia Sc interna tunica carnca eft, vb ma call dicare fstmn. foueac i-cripliGifeprarumgeierc gaudec yteclisvc levnen vui c fua ceiuice in. i’uum fimiint. acrabat vterus : obliquis.fibns vc fscum reemeat, reiiquaque ei pergratarcranfueifis, vc fatum, fecund mas, Nomin** Vteri pm Fieri ma* gmtud» & termini* Figur* tf-- ten, Duplici eonftm tttm me** 7*riplici fibrai gen ere C9~ flat. LIBER TERTIVS menftrimm fanguinem, mucum, aliafqj infeftantes resexcludat. Gal. lib. i4.dc vfu part,c.i4.hoc triplex fibramm genus admilir. S Spiflicudmcm fine craflltiera vreri turn ratione xtatum, turn occafionii examinat Galcn.lib.de diflec.vul.c. S.Ciim meftruorum puigatio inftat, crafla plane vuluaactumensapparer, vepote fanguinis humiditate irri- gatate contra tenuis Sc arida,dum tempus purgationum iongiftime abeft. Lib. 14.de vfu par.c.vk docet Gal.vtcrii efte mulcb tenuiorem feipfo reliquis temponbus , quod tunc profunditas inlatitudincm fitab- fnmpta, more rerum omnium qux dum dilatantur ahquid fuse fpiftitudi- nis amittunt: Contra tamcn hanc regulam, Sc communem Medicorum confenfum Laurenr.afleuerat tempore prxgnatioms, Sc prxeipue poftre- mis menfibus ,vceri crafficiem adequate cralliciem duorumdigitorunu,. autem, inquit,iam non membranea videtur fubltanna, fed tota fere carnofa, fungofa, fpongix limilis, in multas cortices fungorunu. more facile diuidua, vc fanguinis, Sc fpmtuum copiamprofxcus alimen- to , Sc vita contincret. ’ A vena caua Sc aorta, dux vena*, Sc dux artcrix,vna vtrinq; vena a ve- ■ na, artetia ab arteria, exoriuntur: quarum altera a dextris ad dextram, al- tera a finiftris ad finiftram vulux partem deiata, priulquam in ipfam m- grediatur, ramulos quofdam ad teftes porrigit, Demde in corpus ipfius vulux vtraq,- vnita,ipfum intexit. Ita Gal. iib.de diftect. vulux c. venas S' artcrias vtcri examinans.Commumrer ab Anatomicis dux quidem vc- nx, Sc totidem arterix pro vtero ftacuuncur. Vna venarum, caque minor, a fpermatico ramo defcendit* altera, eaq i maior, afeendit, eittfq*, quidam riuicum dims riuis committuncar. Ambx fparfim inter duas vtcn tuni- cas excurrunt. Hypogaftrica tamen, quia amplior, ampiiores furculos no foiiim per externas partes fpargic, fed eciam ad internas, cum corporis partes, ciufq-, colli fuperficicm promitntiq jorum furculorum ora mcerius vergentia,x9TuA//ftre^, feu acetabular per quxfxtus vtero lungitur ,Sc ex quibus alunentum trahit,appellantur. Quidam riuuli hums hypogaitnci rami ad extremam vfq; ceruiccm protendunttir, per quos in grauidis ip- fis, Sc virguuculis tantilliim menftrui fanguinis extra defluit. lJar artena- rum fimilicer per veeri corpus difteminatur, multo tamcn venis exiiiores funt. Neruos quamplures a fexta coniuganone ramorum, turn a lumbari. Sc facta medulla, vterus fufeipir. Vnde confcnfus Sc fympathia vtcn cum cerebro. Sc pixfertim poftico, fiucccrebello]. Hyftenca ideo paliione la- boraures mulieres, veluti apopledticx aliquando decumbunr. Vterus varijs parcibus, mediantibus quibufdam vmculis, conneblicur: Hepati, cordi, cc cerebro per venas* artenas, Sc neruos. Teuuibus quibu- fdatn fibris rebto inteftino, Sc vcficx; fed veficx plunbus anneCticur \ vc loquitur Galen.lib.de diftectione vulux c. 4. Sacro item olii aliigatur hr- mis quibufdam vinculis&:neruorum&: mufculorum . Dependec eciarcu totidem nexibus ex lumborum verteons: lumoorum.n.magtn nuifcuU v- trinq-, pcoceHTus quofdam fans magnos promittuiit qui turn in vtrafqiKL> vulux partes, turn in ceruicem veficx,tum in fedem dutnbuuntui: Atquc hxc vincula iaxa omnia funt: Vnde eificitur, vt late Sc mouen Sc cranstor- mari vuliia poific. Vellcx&principimceftino, due recto, ad ceruieem ca- tum membraneis, Sc artcriolis partibus modico cu m adipe comangitur, atq; vnicargca tamen,vt tefolui excoriando polfiuadeo verb exact., aggm- tiouaao ea eft, vc vna Sc eadera caro erheiatur. Tcites verb Sc feininanos Craffities yterii VettA & arteru v~ ten. Cotylido* mi* HyjrericA f<£pe vi fnn- tur apoplc* fllCA, N exur. DE PAITIBVS. *97 uncatus agnatos habet. Cunno a.ceruici? extremitate, committitur. Haec Gai. cit lam cap. Recentiores GaLdiligcntiam in enumerando variam connexionem vte- ri cum rcliquis partibus, omittentes, duo hgamentorum vteri genera pro- ponunt i commumaj& propria: communia funt vena:, artcruT,nerui, qui- - bus vicinis& pnncipibus firoul anneeftitur. Ex tribu communiu vinculo- 1 turn videtur die peritoneum,quod omnia ab infcrioii ventre comprehen- fa colliget. Propria ligamenta funt numeio quatuor: quorum duo fupc- ‘ riora funt lata & membranofa, quae in vteri fundum prope ,& inter cor- nua inieruntur, qua:quc oflibus fpinaeundem vterumc'opulant,conne- btuntque , ne vterus tempore pnegnationis pravfertimdeorfuma pondc- rofo fat;u traharur;aut dum libiclinis furijs agitatur, non deorfum tantum, fed extra os pubis per propnum colJum ad t'unnum vfque rapiatur que- madmodum aliquoties contingit in affedu illo,quern vteri lapfum vocat, qui ob nimiaiii ligamentorum laxitaoem contingit. Venim cum didta duo vincula ad coereendos omnes violcntos vteri motus,non fufticercncvna- tura ail ud vmculoruni par conceftit: exiguos fcilicet mufculos iftos a Ga- leno commemoratos,qui cum fubrubn hntmufculorumritu,mufculi vte- rini cremalleres a quibufdamdicuntur:namueluti fufpenfori) funt,afcen- dentes ab vteri lateribus adinguina,perforantes in fuo afeenfu peritonacu, & extrema mufculorum abdominis, donee tandem in ip fa pubis ufla_. fciantur, Sc in adipem ad membranas offa inuefliemcs oblitefcant. His non raid nimium clilatatis bubonocele muiieribus fupevuenit. His autem vine nils in hyftenca pallione, qua vterus lain ad latera •» nunc verb ad he- paidc fupernas partes vergit agitaturque, veluti 1 oris,Teiramatur. Vcerum tandem in variaspartes diftribuunt, Antiqui in fundum & col- lum d ifpefeunt; Recentiores minutius in quatuor partes; Prima eft fun- dum vteri: Secunda internum os vteri: Tertia eft collum ipfum,-(iue cer- uix . Quarta eft externum colli os quod pudendum cunnumue appellant. Fundum vteri eft ipfius corpus, fern in vs receptaculum, Sc farms conferua- tonus locus. Lit enim in hoc vteri corpore capacitas eontinendi fktum, non folum vnum,fed geminum,imd triplicem. VidienimTolofa: vxo- rcmpiftonsMaftoti ,qua vnico partu tiesgrandcs filias enixaeft. Co- imtilia Hoilandia ohm tot pepent fatus, quot funt in anno dies, Galenus l b. 14.de vfu partium cap.4. cahnm fuurn matricibus varias cauitates pro numeio fatuum rribuiqquibus fatlbus cxrerais mamma rum numeius correfponder, Panic r duos in ‘muheium vtens admirrit ftnus ,dtxrtum vnum , alterrun fin 1 ft rum : fecit enim fagax natura, vt vuit, numerum fi- nuum aquaiem numero mammarum, cx quibus fatus in lucem edit] lac ad fui nutntioncm exugunt. Sic enim ex numero binano mammarum in muiieribus gemmurn in vtcro admmit liriiim Gal. Qui, vt opinor, luxta.- communcm antiquorum dodtrinam loquutus eft . Ordinane autem vni- cum fatum uiuheres edunt, ahquando plates, vt dixi. Ex numero ergo vberum numeius ceilularum matricis non eft colligendus. Vmca emmu cauicate praditacft*, qua camen Imea quadam, velut in lore to vifitufiin dextram & dim ft ram partem dirimitur, de quibus aphqvilm. - 48. ait •, mares in dexuis , fatnmas m finiftns contincri, Idem induic aph, 38.eiufdem libri de geminis agens . Secunda vteri pars eft eius internum os vc’ipet Crtftav id eft vteri 011- ficuim Hippocrati dictum. Armultum hoc bit oc pr.ceiptie eonceptionis Duo llgx~ mentorum uteri gene ra,iuxta-j recentiores Vteri U- pfus 'ends procedit* Fuhomce* , le n.ulte-~ V teri di~ _ (Iributio. B FundumS \ uteri. Trolesmul c tivlex. J y Interpret uttio zer~ both Gal, * Vten or't- s fi Qmm. 298 LIBER TERTIVS tempore, vt ftatuit Hippocr, Alijs criam tempoubus fern per conn met nrft quando aliquid recipit, velexcludit. Exterior huius orirtcij pars virili glandi, fine bakno aftimilatu-r ;vt docet Gal. Tiacha: pifci, aut ori canis feciindura alioram fentendam - Tcrtia vtcri pars eft collum fiue ceruix, inftar virile merabrum tempore coitus fufcipiens, 8c tempore p .rrns farm exi urn rdbuens. In medio ceruicis vten membranam quandam tranfuerftra ft ram 8c m_» medio perforatam multi cum-annquis ftatuunti quae Greets vukd La* tinis hymen , 8c virginale clauftrum appellatur : quoniam ca dilace- rata in pnmo coitu venulae eius difmmpuntur , fanguis exit, & vir- ginitas amiedrnt. Sed multi oculatiflimi, vtPincus, Lauienrius, 8c alienee in puellis, nec ipfts faetibus ftemineis,talem inuenere membra- narn;Qaacuor ergo caruculas iuxra excernu oriftcium ftbi arble colligatas virgjnitatis clauftrum ftatuunt.Vsu.6c cooilitutionem colli vteti ad amuf fimprofequitar Galenas lib, 14. de vfa pLira notatudi- gna refert. Quarta tandem vteri pars,eft colli fine ceruicis ori (Tcium,muhebre pu- dendum diblum, Grscis ouJfiovyvmKtiiv ;vocatur etiam nomine vulux, 8c laruac , Circa cunnum piures partes conftderandarveniunt:.Prima ex- tends pubes, Grxcis , peblen, monticulus Ve- neris ,aut mons Veneris,aut colijs Venerisprotuberans c6c piiis.ornarus Scrcunda pars primb occurrens , eft duplexpudcndrlabrum cutaneum_* fpongiofum tamen, & adipe non pauco refettum: Vtrinque ad magna: ri- mx latera iacent.Tcrcia pars eft magna dma»eaq,-c6fpicua Graecis Ladnisfciftura, pudendi fiftiira. Surfura adpubem,6c deorlum iuxta__, anura protenditur: eftqdc longior ipfo pudendi collo vquia in partu col- lura, vtpore membranofum >facile dilatatur: imb ft penis oblongus eft, in coituprolonggtur ,decurtatur verb, 8c obuiumfit, queries mcntula_* breuioreft. At v. fiftura , quia cutacea eft>m partu ftne laceratione difte- diampliariuenon poftet :qiure prouide abauthore naturae eiconcefta*, fuit idonealongitude in adulca artatc,neeius breuitas partui obftet, Prima latitantium pars func 5#tpvyi* , feu epuyvyetTet, Latinis alagqux ftatim ar que pudendi kbia feparantur,confpicuae occurunrdpongiofe na- turae font > 8c ita aliquandb prominent, penftlcfque extends apparent, vt cogantur int«rdum,prae earum prolixitatate,muliercseas feindere decur- tareuc: Quod praecipue faciunt AEgyptiae muliercula:. A naturainftitu- te funt, vt ab externis iniurijs , aeris prasfertina, vrerum veficamqj defen- dant . Alium praeterca vfum habcnc > vt extends e rimae fnneia vdnancu* tanquam inter duos padetes ,cuehant,deducantque: qua: alioquin pu- dendi labia confpurcaret ,fi ea meiendi femper tempore contingcret: alar autem faepe prohibenr, ne ea vllatcnuspcitingat. Dicuntur aucera Nym- pho ,quia aquis pnefuntdd eft,ex mcatu vrinario per has vdna,quae aquea fubftandaeft, vcluti euehitur. Secundb,fubalis in virginibus occurrut quatuor cxiguxcamncukc, valuularum inftar, qux mediantibus qiubuf- daiiv mcmbranulis inter fe cocunt: Hamm vna veftex orifteia prareft •, in inferiod anaproxiraiorc altera fita eft caruncuk: alia: verb dux la- teraliter ftta:fum ,idcft, vna vtrinque velutifixa jformam extedus rcfc- mne garviophylli hortenfis,fcu flods vctonica: nondum explicati:& vir- ginale clauftrum, 8c vctu hymen conftituunt Pincus ,atq-,Lam-3niedhic prxeipue. Laceracis a. iftis membraiuilis caruncuJas colligantibus;6c ar- Vteri'col- lunu Hymen* Verum hymen sut quatuor sarunculx €erutcis arificiu vul go cunnus, & eiusdi- firibuuo. Trimay ars latitan s* AUrn v~ [us. SecundA unt qua- taor carun suU, Verum hy rntn* tritis in eodem primo coitu eifdem carunculis, flos virginalis deperic, 6c fanguinisguttui* exeunt. Vnde poft coitu di-dtae caruncul* feorfim fads confpicu* fane. VTus habenc varios h*e*dem caruncul*. Pirimuseft, vc vna meatum vrinarium tegant, Secundus, vt omnes impediantintroi- tum aeris, alteriufue rci pulucrulent? in veerum 6c veficam. venerco congreffu virile mcnibtum fuauitcrtitillanr,& quia fphitibus cue refett* turgid*que func, idem virile membrum, tanquam raanu, fads ar- &c comple headline, Tcrtio tandem in fupedore aHtcrioreque vulu* api- cofcrecxhibetpamculaqu*dam oblonga,cx duobus ligaracntis cams ab ollibus pubis orris conllans *, partes ill* cau* intus fpongiof* funt, 6c aero cradbque fatiguine referc*, co modo,quo membri vicilis fiftul*:exi- les praeicrea mufculos, quatuor numcro, habec.Iftis ligamentis impolita_* ell glandula qmedam virili glandiconfiraiJis; 6c vtglans uirilis > prxputio concegitur, ica 6c h*c. Ec in hoc canrum a meinbro uitili h*c pars difere- pat, quod no emittac femcn, vt uirile.Penis autem f*mincus, auc mentula muliebris Laurentio, Clitoris Fallopio, Tcntigo Albucaft , Albatia Aui- cenn*, Amor, & dulcedo Veneris Columbo dicirur. Vfumjhabetcon- fopitam uencrem excitarc, quotics perfricatur, In quibufdam mulicribus extra timam pcndec inftar penis : quave mult* mulieres,pr*fertim qu* ui- lili coitu carent,fcfe mutud perfricant, 6c ueluti coeunt. Vnde fncatricesr feu uribades appellancur. Latitat maiod ex parte in pinguiore pubis par** tcjhlatftenus deparcibus in ifno uentre contends. BE PARTIBVS; *99 Cdruncula "rum vfus. Ttrttxj* fars tans‘ Clitoris?/* IHS* C A P V T Vlll De T horace, DVm corpus in fuas regioncs vauias diutdercm, Thoracis breincer expofui. Qapttj- enim a Qtp»yid eft faho, deriuacur,vt ailing quiacoriacocontentumextroruirn incrorfumque vicillim falca- te videtut. Scold ideo dici, quod rasntem, Dimnam anirai partem, cb- tiucat, afterunt: a quibus non mukura reccdere videcur Anftoteles, qui cor omnium facuitacum praxipuam fedcm, 6c foiitariam partem princi- pem conftituic. Thoracis naturarn 6c vfum declarac GaUibdJ.de anaco, admmift.c.i.fb.6.de vfu parc.c.i.hb.j.ciufdcm opens cap,zo.Thoraxau« tem eft totum illud , quod a coftis comprehendicur, vt loers citatis de_> anatora.adminift.loqaiturGaljquieciam cicac. vfu partium emu pauld prolixius defenbit. Quod igkur a coftis vtrinque circumfcri- bicur,pcrcmecque anccnorc quidem parte ad pccftoraic os,ac feptuiru traufuerfum j declinat verb poftenore ad Ipiuam, ac reftedicur, hoc to- tum ipacium Medici confueuerunc appellate thoracem. Eiatiot, fupeaor thoracis terminus, clauicular vulgb diiftsc exiftunty quemadmo- dumdemitfior, fiue inferior parsjfeptum traufuerfum,quod fptfitf 8c ftappAyyiai jGned nominant- Vrrumqae thoracis iacus duodccim cu a mule uiis vanjs, vcnis,artcriis , neruifqac, & pleura conftat. dedes omnibus co(bs duplex eft: prior rtpvtf, id eft pedons os, poftenor ver- tebia; func: qua: cocidcra numero piane, quot 6c colbe, habentur ,1 ho- racis iacera vhgvp«u appellation? fternum Sc pebtus, quod carcilagine enlifoitni ad ventn’cult onricium tendente terminator. Poifteiior pan; r«7or & Crorpa.ynKtorAd eft dor film Sc tergum. Superiora tergi iatera m/AovKotreuSc *?•/>«#*■>10 eft fcapulae>& ala:. Thorax cordis: conferuandrguicia munimencura, conftrudus eft. Thorax,. non fecus ac venter inferior, in continences, Sc contenta diui- dituitcontmentium partium qua’dam funt communes Sc quatuor nume- ro, vtciitis»cuficula>pinguedo, panniculus carnofus, autnemolus: rae- brana communis mufculorum additurj alia: vtmufeui ,ofia, cartilagines, mebianae, quibus addamus diaphragma.De mufculis , olli- bus, Sc cartilaginibus, fuis inlocis. , hie peeuliaiiter de cliaphragmate, Sc pleura . thoracis, partes, funt, cor, pericardium, arceriae, pul- mones, mediaftinum, thymus;,, cefophagus., venaeauaafeendens*de qua egimus; fedde reliquiscontencis deinceps.. Thoracis.>fiue raedij ventris vfus eft,vt fit cordis tucela. Eft enim_» eius.tutiftimum domicilium,refte GaUibi6.dc vfu par.cap.7. Cor illinc ad infeinas.fupernalque corporis;partes calorena iiberalrcer diffunditvt cu- iufuis partis infitus calor, eo foueatui, reddaturq-, ad fumftiones fuas ob- eundas idoneus. Thorax, quoad partes ofteas Sc carnlaginofas praecipue, abexternis;iniurijs. huucvberriraumcaloris natiui fontem tuetur.mu- fculorumope ipfum calorem expurgat, reftigerarque . Quod vt clarius percipiatur,in memorial'll red ucere par eft, calorem natiuum duplici via. refici ,.atque confcruari; tranfpiratione run hum. , Sc refpiratiGne. Tranf- piratio fit dilaratiouc, &c contradionearterial uin, qua: in cutem definunt; quxquein diaftoleCiicdilataciotie externum a.eiem anrahunt, vt calor . natiuus aeris frigiditate contemperctur, Sc. pans eius, quae a fumofo va- p0re,5c ob defedum fiabcllationts fufiocatur, ventiletur,rcacccnda- turque. Eadem arteria: in fua- fyftole, hue c’tontradione ,conftr!£lione- - ue fumofos, fuliginololque vapores fpuicus accedences, & Galorem na- tiuum *fecl pracipue influeniemjfuffQcames.extrorfum deturbanr. Tiaf- piratio ergo habitus corporis ,caloiem hac, via conferuac . Archigenes. apud Galenum arceiias in fyftole flue eonftvidione attrahere >& confe- quenter repleriaiebat-, in diaftole verb, hue dilatacioae euaeoari,& ex- cernere : quiadumlabia anguftantnr Sc wares,tune infpiratiovfit- Sed deceptus eft mam aliquahs ilia anguftatio labiorum &: oris, fit ,quando thorax dilatatur, & attraliir rficutiindigitisfic ,qui dum atcrahuntur a ' mufculis verfus onginem >tora man us. maiorem cauitatem park, llhw *■ ergo labiomm, &: narium.aliqualis,anguftiafit> quiaeorum mufeuh ad fuam originem retrahuntur,turn quia.inagna aeris.ingredientis copia,fuo impecr.jdumattrahitur, labia narefque elaudit, vt in rebus inanimis,6c moilibusfiericernimus. Refpiratioautemcordiscaufafit,vthabeqGa-* lenushb.6.de vfu parc.ca.z. Eft enimmocus animalis dilatatione thora- cic, 8c cooftribtione conftans *vt cordis calor conferuetuiv Thoracis di— lat'atione infpiraiio fit r.eiufdcm contra&ioneexpiraiio'.. Infpiratio Iraq; Sc expiratio funt refpirationis .partes ,* quamon more tranfpiracionis, opc; morns natUtalis, arteriar amfa. Larynx n. eft afpera: arterix caput, Sc vcluti cooperculam , cuuis nmulx fuperponitur epiglottisTertium genus inftrumentoram refpirationis, excijpknnaritcantur, Sc funt pulmones, qui aerem recipiunt exterius, Sc vaporem fumidum a cordis ventriculo finiftro. Vnde cor, pulmo. Sc tho- rax principalitTimafpiritusj. inftrumencadicuntur iib.8. dc anac.adm.c. r„ T ria refyi rati oms n (irumenta. De Diaphrdgmau. TEfte Galeno locis affechc.j.Plato primusfuir, qui ya Larinis cmclus , cmguuun.. Cello feprum traniuerfum ,• fe- ptum , quod naturalia membraa vitalibus,parietisinftar , diuid it *, rranf- uerfum, quod cians>corpus ab antenore ad pofteriorem partem, Sc ad la- teraextendatur : Vnde ab Hippocjn coacis prxnor. Prifci tamen cum Philofophi cum;Medici,Sc prxcipue Hippocrates, turn Poetic pptvas. \ ppoynn id eft pmdenter fe gerere, aut a nomine pplur, quod mencein ligniricat deriuari putabant: non quod prudentix aut mdicij par-* ticeps ifedquoniamtantam cum cerebro habet fympachiam,: vtco, in- flamnaatione prxfertim afted:o,ceuebrum deliiio,eoqvcontinuo,ranquam ipfummecinflammauetur, afficiatur. Diaphragma, quod cordi prxfit,pr£- cordia appellatui - Hiaphragma eft mufculus Rhaix pifcis figuram referens, Sc oblique, ac tranfuerfim pe&ons ofti, notharum coftarum extremitacibus, Sc fuperio- ribuslumborum.veitebiis,mediantibus duobustcendinibus alligatus,ad varies vfusedendos.. In duos diiimitm circuIos,in internum , fiue me- dium, eumque membraneum arq; nerueunri,fibras quamplurimas ad par- tem carneam, verfus-circumferentiam, emittentcmp& in externum circu- it nr* e unique carneum .. Internum circulum communiter principal m, Sc caput Anacomici ftaruur,a qua tamen opinione Laurentius defecit,dietum eircuium finem Sc caudam conftituens: cui libentiiis hxrerem, ft cum alijs nondixilTet, fupremisdumborum vertebris duorum tendinum interiedu diaphragma annedtutendines auteur, omnium Medicorum communi fuf- fragjo,rnufculorum hues & canappellantur: medium ergo diaphrag- mans, caput, &origo, quamcauda, conueniencius diciturQuod confir- mat fibrarum tendcncia a medio circulo ad exceriorera: vt ip f e Laurcnd us fatecur.. Superior diaphragmans refpicicns a pleuramembranamrccipitinfcrna concauaqae fuperficies a peritonxoi Euam fufcipir,ex GaieiT,Iib*7vd’e' vfir parr.,c. i r. Ab afcendente vcnxeairae wunco) d uas. ven as,. pErenicas- rd’eo' diufftasv. (u (ci pit vein ti d uass arteriasi di‘- s duos-fiailiccr aeruosi ad'qfindlibecrui.Iatiis'.a fpii- Nomine Quid Dijf - \)hragma„ Eius diui~- fo.. r Lauretta* v not at ur. - r4** je2 LIBER T E R T I V S; naJi medulla 5extra quattam,quintamque dorfi vertebras emergences,do- nec in nemeum circulum chordarummftardefinant, in fuos vlus fentien- di rnouendique recipit. Duoauttriainco vifuntur foramina ,vnum pro fbomacho fiue oefophago,-alcerum pro vena caua afccndentc; tcmum pro aorta dcfccndente , quamuis Laurcndus hoc vkimum neger, exiftimans, aortam inter fpinam & diaphragrna dcotfum ptocendi, fine vlia eiufdcnu diaphragmatis perforatione. Vatins eft diaphragmaus vfus: Prxcipuus tamen, quod fit priraarium refpirationis inftmmcntum. In infpiratione coextcnditur, in expirationc veto coardatur'cotrahiturue.Quod laxetur coar'ftcturuc in expiratione,pa tet in moituis, quib* laxu reperiturjquia expiratione vita terminatur.Secu- dus vfus eft, vt ventris infcnoris partes,& praecipue conucxum hepatis vc- tilec.Tercius vfus, vt faeces deorfum inteftina comprimcndo dcturbet: vn* de cius obliquiras, tefte Galen, lib.7. de vfuparr. c.zi. &c lib.5’. c.i lib. derefpiracione, quae loca vide, &prxcipue cap. if.hb. f. vbi ait: Mufcu- ius eft quidatn magnus,ac rotundus,quem iure diaphragrna norainant, vc qui fpiritus inftrumenta JWpfctrrH id eft,difcludit abaliracnti mftru- mencis: Siquidem his fupetior eft omnibus, illis auccm fubijcicur. Lib.f. de anat.adm.c.f. haec habet, Vnus icaque thoracis ad hue mufculus fu- pereft baud vilifilmus Phrenesappdlatx.Etpoft: Inter omnes quos dixi mufculos ad relpitandi fundioncm animali funt vdliifimac. Et lib.7. dz*» vfupart. c.7.1. Caeterdm de ijs thoracis particuhs, qux baud ipfic quidem habent a&ionem , fed alijs habentibus fubferuiunt,deinceps tratftabimus. Propria quidem fepti tranfuerfi fubftantia mufculus eftrtunicae v.ipfi dux funtj&c. Diaphragmatis vfus ex Platone eft,vt irafcibllcm animam a con- cupifeibili feccrnat. Ex Ariftot. prodelLne pram vapores ex alimenti of- ficina fublaci, ad cor pcnctrcnt. Ex Plinio diaphragmati mentis fubtili- tas acumenue ctibuendum eftque omnis hilaritatis, ac rifus fedes, vt ex ems titiilatu conftat.Ob hoc, inquic, in praelijs,gladiatorumquefpettacu- iis» mortem cum rifu craiefba puaecordia atculerunt. —, . - J rtAjorA- min*. rlMres cm VJ«* Notlaeuifque anatura conftiruimr. Nec folum, qua parte codas regie, pulmones ab iniurijs defendirv fed qua par- te mefopieuria,id ed> fpicia inter codas media fuccingit, mufculis incer- coftaiibus, Sc vails prodell: nam rnufculis tunicam dat, vafaque omnia_» fulcit. Terri us vfus > vt prohibeat, ne pulmones, dum per in fpirationem cleuanmr, Sc latera coi>t!ngiintjfefe in intermedia fpacia infinuent. Sic enim eomrn moms tardior , quampar ed, euadcret> propter morara quam in idis mreiftiti|s coiuraherent. Hare membrana a vena azygo 3c interco- ftali ramos fufcipirartenjsconiugatos; afpinali medulla, Sc fexcaconiu- garione fuos recipir nemos. Non minim ergo, fi propter nemos,3c mem- braneam fubdandam fenfu polleat, Sc dolore infrdetur acuto, dum aliqui fuperflui humores, vc in pleuricidc accidit > ei cenaciter adherent. D E PARTIBVSi 305 Varij vfus Vaft* De Mediajlmo. MEdiaftinum fubftantia a pleura nondiftinguirnr, fed eft eadenu cum ilia} quamuis ratione ficus ,& ofiici) feparenmr, Qoando enim pleura ad medium fere tin racis verfus fpinam pemenit* ex vtroque latere duplicatur»$z ad medium fere os pedoris ftemum didum> vtrinque pars duplicata excenditur ,eiquc alligatur j & quia hx membra- ne ita duplicate mediam partem thoracis ab altera dirimmic, mediaftinu, vel mediaftina potius>( Greci ftA id eft >iuterfepiences appel- lant ) nominantur. Hamm membranavum vfum & fitum hac ferie expo- nit Gal. lib.6. de vfu part. c,$, Mediusaucem thorax valentibus membra- nis j fecuiidumipfius longittidmem fuperne deorfum tendendbus, dili- mit ur> ac interfepitur, Valide auteminfiguntur, parte quidem pofteriore fpine vcrtebris > anteriorc verb offi medio pedoris > cuius ora quidem in- ferior eft,qua Greci i- cartilaginemenfiforme> nominant > qoe eft prope os vcncnculi5 luperna verbclauiumcompago.Porrbmenv- branacura vtilitas prima quidem & maxima eft > vt ventres duos thoracis cfficiant: vt fi forte magno vulneic in alterutram eius partem acccpro (vt in lib. de mom thoracis, ac pulmonis oftendimus) refpirationis munus eius partis perieric>reliquus venter incolurais dimidium falrem adionis recineac. Quocirca a magnis vulneribus intro in alterutram thoracis par- tem penetrantibus repenting animans parte dimidia > turn vocis, turn re- fpirationispriuatur; voceaucem ,atque rcfpirationeplane deftituicur, li venter vterque fuerit confoftus. Primus vfus mediaftini ex Gal. prefatis verbis efts vt thorax in duos ventres medium & finifttum dirimaturme la- befadato vno ventre > aut contends in eo> alteri labes communicctur. Se- cundusvfusibicleinabeopofituseft,qubdiIliE raembrans contentairu fuis fedrbus comincant 3 vafaque colIig.ent,fulciantque * Vndedici twr% rfiu De Pericardia, j- eptxttpfts* idem Ton at ac fupra cor r vfos tamen ita innaluit, vt cordis uauoiucriiin, cap fa ,capfulauebLatinis voetcctur: quia co r vndique. 3 °4 LIBER T E R TI V S mft vbi vafaab eodemcorde emergunt.hac membrana obdudum eft, fed e longe. Cordis turbinacam figurara obtinct; nam inftar vaginae fc habett Vndc Hippocrates xxhw vocat .Ortum habec a membranis qua- tuor vatorura cordis baft inter comrmquae vafa funt venacaua afeendens* venaarceriofa, aorta. Sc arteria venofa. Subftantia eius membranea eft Sc crafta ; cius bafts in medio thoracis ftta eft: eius macro in Isuam decii- nans fterni cartilagines attingit£,&: nerueo diapbragmaris circulo|arde colligatur. A phrenicis , & a ramo fubclauio venuias fufcipit ;a recur- rence finiftro nemulos. Prscipuus eius vfus eft , veaquam, (iueferum quoddam ex vaponbus inibi concretise vt quibufdam placet, vel forte a principio genitum contineat; vt eiufcemodi feri ope cor perenni mctu Sc propno calorc excandefcens refrigeretur : vc libro de corde tellatur Hip- pocrac. qm ilium liquorem per crac lisa martenam ex potulenca fubftan- na delabiputat* V.*fa. rjus. De Corde. COrChtyftppus y.ApS'la.v quafi Kparittv id eft , principium , nominal: Ali\KpAiPictv kyja.S'etivi&At, id elt vibrate *, quia perenni ciecur mo- cu. Coi elt rotund um oblongumque parenchyma,pmea’ mid no ablimile; cuius bafts, quam caput vocant, in medio thoracis lira eft ( Rc- liquura enim eras corpus miu tonarim in iiniftru lacus, antenoremq; par- tem fub pupiila dcftnit) vc vducrcaloris natiui fons vberritnus quoquo- uerfumcalorem ad partium corporis confcruationemdiffundat. Rotun- dumeftv ccapacius euadac. Oblongam, pyramidalemque figuiam ob- tinuir, vc faciliiis moueatur : vcque lyftolen Sc diaftolen aduerfos motus facile perfiaar, mcdiocris eft magnitudinis . Ammalia, quibus magnum iueft cor, timida quod in magno vafe calor magis quam in paruo re- frigerecur. Ammalia huiuftnodi funr, aftni, lepores, ccmi, mnftclar, panthers Sec. Sola bafts cordis in medio thorace unpofita eft, vt squaii- cera fterno Sc fpina difter, ficuti a iugulo Sc diaphragmare ,a coftis de- mum dexcris atque ftnifttis.Medius ille fttus ad quatuor vaforum impian- tationempluritniim conferc. Tuibinatorurfus mucrone pars rehqua cor- poris anciorfum, finiftrorfumque, vt dixi, ponigitur. Antrorfum, vt pars anterior ,ad quam fit motus animalis, dum mouetur, caiidior red- datur, turn nc dura olla bafts pertingat, Sc Jsdautr, Siniftrorfum vanas ob caufas cor inclmac. Primp j quia ft in dextruna latus, in quo hepar maiori ex parte collocacum eft , porrigeretur, corpus equilibrium non_» femaret, fed ratione maioris ponderiscocum dcxtiorfum declmaret. Pr<£- terea venae afcendentis afeenfum impediret. Tandem ft recta deorfmru porrigerecut diaphragmati actumberec, Sc refpirationein prorfus com- pefccrer, vel falcem unperfebtara reddeiet• s Cor calidum Sc iiccum , re- fpeftualioru vifcerura, cenfetur. Carnem poftidec duram , denfamque, ac folidam , vt contmuis validifquemotibus renitacur,&tenuiflimos Vi- tales fpintus aide cohibeat. Pars mucronaca propter omne fibrarum ge- nus in earn terminaru baft duriot eft: ne ab ofte, dum id in fua lyftole cor contingit,fenftbilcm noxam patiatur . Tnplici viilorumgenere iruitur. Redds namquc tibris ab euis baft ad mucronem piotenfts in fua diaftolc (in quaabbreuracur ampiiatuique}ex venacauam luum dextrnm ftnum JSTomina. Quid eft. T empirics T riplici ft hr Arum ge nere gau— dit. DE PAR TIBVS. $0$ fanguinem venofum, & per arteriam venofam ex pulmonibus aerem in_. finiftrum finum atcrahit. ObJiquis fibiis, vt attradfa retineat, vtitur. Tranfucrfis5 quibus ipfum , eiufiu iinus fine ventricuii accinguncurvti- tur j vc harum rainifterio in fyftolc fiue conftncftione coar&atum, tuligi- nofos vapores per artcriam venofam dcturbei, fanguinem per venam ar- tcrialcm ad pulmonum nutricionem ,& per aorcam fiue magnam arced* fpiritura vitalem ad vniacrfum corpus. Emma corporis fuperficies eft:, atque poiita 5 licet rantillum inarqualicatis ei afferre videantur adeps > &vena ,acaiceriac jcoronales difta. rtf ay**, id eft coronalis, dicitur vena, eaque vtplumnutn vnica, qua coruis baluu cingit, pIurimofq*,ra- m«Ios quoquauerfum > fed ad finiltram partem, vtpote raaiori egentem-. alimeneo, propter maiorem eiusjdenfitatem fohditatemqj, dimicut* vt fie probe nutriatur;arteriani paritcr coronanam ,fapeq; dupiice ab aorta accipit. Neruiiiosetiatnafcxcaconiugatione. Tunica ooducitur pecu- liari, vt firmiusobfiftat per cam motui. Eius tota fere fuperficics copiofo adipc obdu&a eft , ne incendio conflagrec propter motom perennem, cc- piofumqi eius calorem. Cor duos habec Iinus, fiue ventres, fiue fpccus; Dcxtrum vnum: fini- fi.rura alterum . Dexter non ica longus eft ac finitler, Sanguineus appel- ■ latur, quod fanguinem in fui diktatione ex vena caua attrahar »in fuifq; anftaCdbus attcnuct> vt partem vnam per venam arteriofam ad pulmonu nutricionem emitcat; alteram verb per fepti exigua foramina ad imiftrum ventriculum * vt in eo probe claboretur, ex eaque fanguis artcriaiis, fpi- ritufque vitalis conficiatur. Simftci venter, fiue finus s arteriofus dicitui* atque aereusi quia fpiritum artcriofum confide, continetque, & ac- re m infuper atcrahit. Vndc eius exterior paries tnplo craftier eft -pauete dextn , k ad fincm coni, id eft ad raucronem vfq; cordis dcducicur vter- que venter, led pnecipue finifter j'fcueas habet plurxmas; vnde interna: fuperficieiinxqudlitasjafpericafque. Septum quoddam medium ambos venriiculos ab inuicem feparar . Laceri cxcerno vcriufque ventricuii pro- pe bafim exeat fubftancia qua:dam mollis & carnofa 3 tanquam membra- nofa appendix > qua: propter figuns fimilitudinem, auricula dicitur. Ex- terna fuperficics vtriufquc la: ms eft5tk quoties oppktur,ira tumet >vc < gibboficatem contrahat: e contra quoties non oppieta5 concidit»rugola- que apparet. Interior fu-pef ficics inaqualis eft propter foueas varias > va- tiofque fibrofos^mplexus. Dextra auricula 3 finiftra gcandior , oftio ve- ins caua eordi inrcita praiacet. Siniftra auricula yens atteriofa: orificio prapofita elbeftq,* dextra minor3quia craftum fanguine,vc iliamon conci-t pit, fed aerem tantum. Hamm auricularum vlus eft s vt fangumis ik ac- lis impetuofus ingrdTus retarderurmam alioquin hac corpora magno mi- I petuingredientia cor opptimerent»conftringercnrque vndique'idc ca- iorem eius natiuum fuftbearent. Secundus earum vfils eft, vc impediant venacauacordi annexao& arteria venofa in violcntis modbus ruptu- iam >dum car videlicet auide fanguinem be aerem per didta vafa, vrgea- le neccilicatc-j proieefar. Tcrcius vlus* vt inftar foilium* cor refngc- rent, refetente Hippocratc libro de corde . Quartum vfum aliqm addu- cunc i vc in ijs Einguis & aer praparentur > vt ex ambobus conficiatur fpi- ritus vitalis. Ha auiicula, dum impiencar, diftendanrar ,• cor v.> quando diftenditur jimpietuv. Cordis bail qnatuor harem vafa3diio finui dextrotvena caua afcendens> Duo cordis vcHtruui\ jiuricnlc cordis Vm «z/arit JO (5 liber tertivs Cfnatuor t/nfa cordi & vena arteriofa; duoque venmculo finiftto,aotta fine magna ’ arteris_r» Scarteriavenofa. Vena catia a ice a dens mum ktus apcncns,cordi cwi la- ranciun copulacur, fanguinem copioium fubnjinifti*at,qui paulu- (urn-in dexcro finu atcenaacas, part mi in pulmones per vena in arte no lam ad coram n«critionem,pamm per lepram cordis in finiftrum vaudcuium* ad acceriatis fanguinis confcCdonemdiftundimr. Vena arcerrofa,vena ab officio dicicar »quia venaium more fanguinem ad pulmonis nuxntionem deferc. Arceriofa dicit ur j. quia arcerix denfam ftrudluram liabec , vc fan- guinem vcaalcm in dexrrocordis ventnculo elaboratum attenuacuraque line iadtura connneatin illo perpetuo pulraonurn mom. Autena vcnofa tertium eft vas, in dextro cordis firm c on fpicua. Aneria dicmir ab offi- cio vquia per toram pulmonis corpus romuiacim fparfa»rllinc aerem infpi- racura ,5c in codem pulmone pixpaiatuoi,m finiftrum cordis finuraeuc- hit, & viciliimfumidos vaporcs ex eodem finu ad pulmones * vt per tra- cli^atnarteriam>5c os tadcra, mediance expiratiane>deturbcmar,deferc: fiamlque fpiricus aliquos vicales ad pul nonum continuum- vl'urn .V enofa tamen dicicur propter venx ftru&uram ,.quam poftidet. Non enim alia- rum arteriarum r i cu,fanguinera arten a le in magna copia cominet, Quar- tain vasreft Aiteria iila magna >aorta didla , qua eft fpiritus \ italisfan- guinifqueartcrialisin finiftro cordis ventnculo ex veaali fanguine 5c ac- re mixcim elaboratorum, am-plum concepcacul uni, quod varies fpargens tamos ad tocum corpus,fiummis a fuo fontc dimanads modo,fpirmim il- ium vitx ad vniuerfuin corpus irrigandum , refarciendunique diffundit> tefte Hippocdibelio de Corde _ Quacuor iliavafa infuis onlicijs iuxta coF>meml>ranulas ,tanquam_> vaiuulasaut oftiola, nuraero vndccimpoliident: vena niminun cau-a tres vaiuulas extends apertas incus in. cordis ventnculo claufas, nc fanguis exeaiacor elFufus extra regrediacur > babet :5c ha: vaiuulx tres tncufpi- des funr., Artenas venofx onficio (imilirer dnxcncufpiues vaiuulx tods patemes, 5c incusclaufae,committumur, ue aer in pulmombus prapara- tus , 5c a corde proledus , extra rurfus temeare pcllit. Veiiun fagax natu- radaas can mm onficio huius vafis concelfic portas fine vaiuulas, nc.om- ninbauc pi unmum impediaturfuiiginoft vaporis *5c fpiricus coiufdam-» vitalis per cafdcm cxitusad pukuones. Sed aduerlo ordine pofitxfunt vaiuulx turn venae arteriofx,cum aorta: : nara-vtraque in fuo exitu 5c orifi- cio tres vaiuulas intuspatentes apertafue babet, vt liber concedatur exitus fpuitui vital! per aorcam, & fanguini fubnli artenuatoque per venam ar- icriofam. Extends verb vtriufque onfieij vaiuulx exa&e occluduntur* ne fanguis arcerialisiterura ad cordis finiftrum finum remeef, aut fanguis. ex vena arteriofain dexcrum finum * Vaiuulasorificij aortx ferailunares cflfe volunr, ficutl valuukas venx ar- teriofx fcruicirculares, De his turn vafis „tura valuulis fuperhis paging Erafiftraro apud GaLnonnulla piotulimus. In cordis diaftoic finedilatadone valuas.omnesextendi volunt quidara Anatomici j quonii tunc cticufpides multasefficiuntnmas ad fuuminunus obeundum; fcmi- lunares autem orificia fuonun vaforum claudutun iyHole fiue contra5c tricufpidum duntur: Scmiiunates verb in hac coaugaaoac fiftluas efticiunc, pci quas fanguis liberc permeat ,& exit ► Multi multa de cordis motu dicunt*’ Auerroescordis raotum fentiea- VaIhhU, D E PARTIBVS, Jo 7 re anima-j inftigante appetite fieri docet. Ariftoteles ,quem Monachus fcqaiturdib.dcrefpirar. cxiftimat continuum cordis pulfuma feruore Sc frigore fieri: dilatationcm fciliceta fanguine leruefeente, & ampliorem locum occupante t con ft nitrone m verb fiuejconrraclionemi* eiufdem ab imperu acris refrigerant! s , Sc ingrediemis. Cum torrente_> tamen Medicotum diccndumcor ideo rcpleri, quia dilatatitr •» non verb dilatari, quia rcpletur. Id manifefte in follibus confpicitur , qui dum dt- larantur replencur. Quod aittem ab appetitu, tV anima fentiente non mo« ueatui cor, vt placuit Aucrroi,paret', quia tails moms liber efie deber,dc- betquc a mufculo exerceti ,Sc ad placitum cohibeti, aut excirari : motus cnim liber Sc animalis eft rails natur«,telle Gal, llb.i.de motu mufcul.c.f. At veto motus cordis naruralis eft, non eo modo, quo motus grauium Sc Icuiurmfimpkcem mixti foiinam confeqiieiis, nec quarenus natural is mo- tus dicitur, qui violento k>pponitur, fed quarenus naturalis motus ani- mal! aduerfatunquo in fenfu docet Galenuslibro 2 .demon: mufcul. c. S- motum cordis , Sc arreriarum efie naturalcm , Sc non anima:: Sc lib. 7, dc vfu part. c,9. cordis motum a narura fieri afterir, thoracis verb motum ab anima- Prxtercacor mufeulis caret, qui motus voluntaiij funt. Ergo naturaliter mouetur. Quod deniquea facilitate dependeanc tarn ftdlole, quarn diaftole cordis, non verb a feruore Sc fiigorc-, aut diia- tario a feruore, con ft milk) a pbdere cordis in fe concidentis, vtouibufda placuit, pater; quia coromni fibrarum |genere piarditum eft : reals cnim_> contradlis cor abbteuiatin versus bafim. Sc fanguinem rune ex vena caua, aerem per arretiam venofam regnlaiitcr attrahic: tranfuerfis autem fibns conftringitur Jcor, magifque piolongatur,qnam in dilatatione ,Sc |tunc per aorram fpidtum vitalem quoquoiicrfumdifiundit, fiend tenucm ca- lidunique fanguinem ad pnlmones per venam arceriofam. Cordis vts tus t(i na- Surahs. Afotns cor disa facul t a tc [ren- du. *De Arterus« ARtcria Grjecis.«9fTw , quad fanguinisartcrialis arcula dicitur: Alij apjuplluj crApaucilHmas. Interna tunica inftar cuticulx auc cruftuia: aliam tuniculanu aranenrd telxconfumle,habere confpickar. Quatrain tunicam in ce accipit acteda a pleura ,in imo ventre a perkonxo; arteriac camen iiu vifeedbus habent. Aitedarum vfus con- fplcuus eft. Primus., vt fine caloris inflaentis a corde, Sc facukans vita- lised vniuerfum corpus delatores. Per corpus enim ipfnm artedarunru facukas arque bene,ac per canalcm excurrit. Secundns Artcriarunu vfus, eft caloris nanui contemperatio, nutrkio, & expurgati©. Nam- que dum conciahuntur artcrix *foras cxpdmunc fuliginofum omnem va- porem , op cx cius retentiouc calor natiuus fuffocetur. Dum arteike di- latantur externa: per infcnlUcs duftus, poros dittos ,& pet exilia fua of- calau>cucemterminantia,.arribienrem acra artrahunt,yr calor natiuus ventiktur fccundum partem qua: extingukur,.& in fuo ardore frigid! co- mercio conremperetur j.foueaturquc, qui non atder interna: verb arte- rix in fuadiktadone fpidtum . vital em a cotdc ,.tanc uani caloris infiuen- tis yehiculum ,attxahunt : vapores ctiam,vtfintfpirkus vitalis pabulum: ac demum cx vicinis vems per anaftomofes fanguine ad fui nutikionem. Tcrtium.arteriaruni vfum addunt, quod plurimum conferaut ad 0ngula- rum partium nutritionem, Sc fpirkus animal is gcncradoncm . Vcnofus. autem fanguis.ad partes delaius vt nutnantur, cx arreriod fanguinis com- meicio,atqaecomniixrione fplendorem quendam non exiguum acqui- re .. Aniraaiis-v.fpirJtus artenofo fanguine iaplexibus illis cerebiq adne- xis perpecub-fcuctur arque redcimr. Aorta ,*fiue rnagna arteria e finiftrocordis firm cm erg it, Sc in fuo hoc cxoimftatim ramuhim ad cordis, bafimdimktk, quern ccronarium ap.-* pellant, quique aliquando gepiinu&deprehenfus eft. Rurfws-, inftar ve— cauar, in duos prxgrandtsftipkes, afeedenrera fcriicec, & defeenden— tem ydinmirur. Arteria magna defeendens ad I ini am paulifper, vt ven£ cauae in Lumbis cedar,vergif, .quia tame'arteria nobilior eft vena,profun- diorem , tutioremqac locum ©btmet ,vfcd propc , ne ab cxcar- neo ofte arteria la:darur, confcendit, Sc ven? accumbit, vurfus verb-, dc- feendir 9,Sc folitum locumfub vena occupatAnte defeendentis arterix in iliacos ramos diui(ionem>varias fpargic propagines . Prima eft intcrco- ftalismaiorinintcrftitiaoblo inferiamm coftarum fparfa . Secundadl Phrenrea in diapbragma di 1 perfa, & ad pericardium ramulos fpargens Tenia cxliaca(fic diaa,qubd ad i, v e n r r ic u I urn rames mittat)a qua ramu squid am in veritiiculu,pylom,&: omentu excurrit:alms in hepav. Sc folliculu fellis.: tertius,irqj,inl]gnis,in liene. Quarta eft mefenterrea fupe- rior,que in fuperiore meseteri) parte,qu? gracilia inr-eftma coned:it,&: coli magnam partem difpergitur. Quinta eft renalis fiue emulgen?, qux in-, corpus rents excurrit, vt vitalem deferat fpirituin, Sc vt feriim, quo ma* gis.finguis artciiaiis.abundat ,,quam venalis,expurgetur- Sexta eft fper- matica,qusein teftesdabyrintheisplexibus pnus eftormatisdnfsiiuir.Septi- raa eft mcienterica inferior, qax in inferiorem raefenrerijparte, colon, ae reClum.mteftinum fpargitur. Odta.ua eft lumbatis, qux ad fpinalem me- dmiavn ajeadamperluinborum,vertebras uanfit.. Nona, Sc vltima, Mu- fcula appellatur i.quia.in iumbares mnfcuLos dil'pcmlitur. Poftquam dc- fcendens truncus didtos fparfirramos, in duos mfignes ilucos didlos diri- imtac. Vrerque ramus quinqiie fu/ccuios emittk.. Primus Sacer dicitur,, quia ad oftfs, fieri- medal Lund erruv.. l>y— Vim. jiort& ittu aj'cenden— tan O' de~ fcedentem diuifio. uintcqud in ilacos de fcendens di uidatHr>no mm [par— propagU res. Intercofta- Its. fhrenica . C celiac a, jldcjaneri cd. Renalis Spermati- €4. Mefentcri fa, Mufcula. Defenders in.iiiacosdt uidituv quo rum qtiifq; quinq; far- culas.em.ii> tiu S ficer. DH P A R T I B V S; 3°9 pOgaftricUJ, quiahypogaftrijomiicsparrcs imgac. Teitius vmbiiicalis, quia ab vmbilico emergit, & co focus in vteio viutt , & tranfpkat. Poft- quam in lueemeditus eft focus, bic vktus eft,ficuticuiachos,& vei.avm- bilicaiis . Quamis Epigaftricus appellatuf, quia per Epigaftnj mufculos excurrit. Quintus & pofttemus, prdendus eft *, quia ad pudenda, & pra> cipue ad caua ilia penis corpora deferturjibique multipliciter,#' vaiie in> plicatuqvt plexum gencrct queries fpumofus fanguis,aut fiatulentus fpi- ritus in his arterijs icdundat, penis diftenditur ,erignurquc. Ramus ilia- cus ad crura dclarus cruralis dicitur. Diuaricarur eedem fere modo,quo vena ciuralis ,nili quod ad cucem ruiuores rami huius,quam venae re- ran cur . Artctia afeenders defeendenre minor ad iugulum vfqtie protenditur, ibidemqueinduoskifignesramos fubrlauiosdiblos dirimitur . Subcfa- uius dexter quinque fpargk furculos. Primus inrcrcoftalis fuperier appel- latiir;quia fpacia inter tics aut quauior fupciiores coftas? eo repens alit/o- uetquc, ft cud & vicinos mufculos. Secunda atceiia dicitur mammalia- , quae per intedorem fictnr partem cxcurrers , mam.mis ramulos concedit. Quidam riuuli huius mammarfo occurrunc totidem riuisauterfo cpiga- ftticac afeendentis panic fupra ipfum vm.biiicum. Tcrtia artcriamufeu- la nuncupatur, qux in pofticos ceruicis mufculos difteminatur. Quarta eeruicalis(qute Spigeiio vectehraiis dicitur) quia per foraminaprocefluii trail fuer forum ceruicis afcendir, Sc duriorem membranam, qua: fpinalem meduliam contegit, penctrat, perforatuc; caluarfo rurfus cauitatem in- gredient,moxq-,cii alio conftmil.i padqj.ramo alccrius lateris oppoftd copu- latur, fttquc tunc ex ambabus arterijs. fob media ba(i cerebri re- pk,vfquequoad fellam fphenoidcs peruenedt, vbi glandula illaporofa, & bibula infidet: ibiquc in duos tamos diuiditur,.quorum vnus ad dextra partem,alter ad finiftram excurrit. Vtcrquc horurn ramomm varie diftd- buitur per duram, piamque marrem, afeendkque rurfus ad fuperiorcs ce- rebri vcntriculos,vbiretc mirabile difttun*quodKopoaJ'ii vocalic, eftin- gi r, c umporti one etiam carotidum > ita vc videatur iliud rcteex quatuor arterijs eftbrmatum.Quinca arteria Jbi$a.pyiKi}, & ttirovAn/.TiKn dicitur, quia intetcepta r aut quouismodo obftrudta,.fpirkuivitali» exquo & acre, tan- quam ex materia,animalisgeneratur,adirusin vcntriculos cerebri denega- tur. Indcquecarus, aliquando npoplexia. Cdmmuniter hare artcria ca- rods dicitur: qu prxterqnam quod caro- tidern non emittat, ficud dextra. Nam finftra carocis a rrunco odd videtur. Reliquum rami fubclauij,poftquam tboracem penctrauit , &ad'axi- las peruenit, axillaris appellatur: qrue thoracicam arteriain , acquc batik- cam a fc di mitt it .Thoracica arrcna, duplex eft vna qua? in anticos tho- racis mufculos diftnbciicur: a kera verb in pofticos eiufdem thoracis mu- fculos. Bafilica packer duplex eft, vna profunda inbrachij mufculos ab- fumpra, altera fubcutanea, etiam quampiuiimos duos a fe diffundens . Ramus ille, cuius pulfum in carpo quotidie percipimus a fubcutanea ba- fikca ontul. Varij hide rami, fienti ab interiori arteria ad digitos, & vo- 1 am inarms excinrunt, de quibus minutim, Sc dodc Spigclms. De vaffs ymbilicalibiis libro de fxtus tbrmatione agemus. Poft omnia notate iuuabiwfcendentera arteiiam cefophago attenfara inter afperam arteriam Scvenam cauam, ac mediailinum fuifum f'erri . i Frigida ergo, qualis nix, Sc glades, pcdlori inimica funt, tuffes moncut, , fanguinis eruptiones &c deftiiladoncs, inquit Hippocrates libro f ,Apho- rifmor.14.Quia prxccrquamqubd nix Sc glades fua frigidkatc cerebrum comprimant, Sc defluxiones fie concirenr, & venatum luptionera in pc- & /ifper a Artena0 PVlmoncm Gr xci imy/-c«r, a , id eft fpirare > auc a vhv{j.ato(, appellant. Latim cordis flaUcIiam, Sc ventilabmm vacant. Hip- pocr. , id eft tenerumNjs: molle, libr.de intends affect. vo- cat. Auicenna cordis culcitram ■, qUoniam pulmonibus vtiinque adia- ccntibus,tanquainpulumo,cor accumbic. Puimo eft pais diftimi laris, came leui, raca atque {pongiofa, calida humidaqae vcpiuauuim conftas, vnguiumbouis,aut alter! us animalis bifulci tig a cam rererenss lltumque habeas diuifmi in thotace»id eft , hinc inde circa mediailinum, ieu in- tcrfepientes membranas, vt infpiratum acrem prxparet, tul igines fufd- piata corde,& vodsgcneradoni inferuiat. Quod puhno be patsdiffi- milaris pater cx eo, quod fit parenchyma, liue affulio fanguinis fpumofi, Vtide did- t»r. Quid pul— t/,0. DE P A R T ! B V S. peculiarcm obtincns. giuum,v.ari ik.nc partes continent. Tdludinis fi- guvam eirnbuk Hipjgoqr, led dejr e!:£: (Jmfter inter Ce colIati,,bub«li pe- dis figuram teferunt;p liimprd;■ x tc**dextiaw ,fipif e; R:r.d re.i finiftram-* j t hejracjs ipajuijtatem infer mernbranam interfepienrem.Sc -coilas, menu ya- cai, replet. Aboreremoti Amt pulmones ,neinfpuato aae ftatiminfe- ftentur: funt leucs , vt fine ad mocuro idonei: mouentur ad mot urn tho- racis: nam in mfpiratione,dum thorax dilacatur, hunt motrrm thoracis mecu vacui confequuntur :dum thorax conftnngitur, puimoncs pati- tei ;Sc tunc flaccefceie vidcnrur,nmornnino, vt in mor uisvquia femper aliqaid aeris continent. Cato pulmonum rara eft,& fpongioia ,vt ac- re copiosiisfolliu more,in thoracis dilaratione haiiriam,& fuhgincs demq* cx corde facile fufcipianc. Sunt inagna: molis puimoncs , vt copiofum_» fufficientemque aeiern ad phircs cordis pulfationcs cbeundas coinpre- hendant: alioquin fpiritum nunqtiarn cohibere poifemus ,• fed ad lingu- las cordis pulfationcs infpirare aerem in ionga oratione,in cantu, quo- lies fub aquisnatamus, aut prauos odores declinamus,cogcrcmur . Tho- raci,aut membranis interfepiemibus, aut alijs partibus puimoncs nequa- quam nedf untur, vt hbere moueantur. Sufpcnficrgo trachxis artetijs. Sc vena arteriofa, ac arteria venofa ne labantur per dam . Collotaincn_, Sc dorfo pci afperam artciiam>ficuti her no, Sc vcrcebris>mcdiallini inrer- icidu connedluntur . SeptbtranfueiToquibufdamnexibusortis a parte pleurae, qua idem feptum contegirur: qui nexus fi breuiores fint, incura- bilem diipnxam pariunt j vt optime inter alios notat Spigelius. In facta uibicundi funt colons, pondetofi * turn quia tune m? mobiles , ncc replentur, turn quia puro venali fanguinc nutriuntut; nam Tola tranfpi- pirationc viuit fictus. At verb fatu in lucem ediro, quia fpiritu referti,S>c alfidue mouentur, fubflauo, aut rofeo colore afFebti videmur. In antica fui parte maxime lobos habent (fibras,pinnasj alafque vacant} ne dum_. homo antrorfura ftedkui,corapnmantur,aut dura terrorftnmdifrumpan- rur j aut fatifeant > vcl vt facilius dilatentur > vei vt fic maiorem aens co- piam attrahant, vel ne vno lobo affedto alter afhdatur Puimoncs membranulat prxtenui atque porofa, a communi vafornm_, ingredientium tunica orta, obducuntur: tenuis eid ne fuo pondere gcaua- racn pulmonibus afferat, eouumquc motum impediat. Mollis eft, vt pul- raonibus mollibus fic arnica: porofifiima eft , vt per earn pus, aut fanguis, aut quiduis a natura alienutn Sc in thoracis cauitatc conrentum peruade- re permeateue ad pulmonum vfque bronchia poffic. In hac tunica fiuu inembrana fparfi funt pcrcxilcs neruuli a fexta coniagatione otti > corpus pulmonum nullatenus ingredientes. Puimoncs quiclem parciifimo fenfu tadlus praedici funt, ne force perpetua moleftia animal afticeretur y ciim_, peepecub aerem externum fenfibili ahqua qualitate fcmpci afteclutn, at- irahanc. . . Tria continent pulmones vaforum genera: Afperam arretiam > venam arteriofam> Sc aiteriaw venofam. Afpera arteria a faucibusdeorfum per medium pulmonum decurricj in variofquc ramos feinditur, Eftautem trachea arteria (quae abfolute atceiiaantiquis dice oat ar> ex lib. 6. de pla-: citisc.^Jfiftulacapax, fix oblonga exeaitilaginibus romndis>raembranif- que duabus fibi uuiicem co.mexis effiormata, quae in hamilion taucium_, parte fita,gulae incatubi: * d.mrfiimquc in paInwmiin corpus diuaricattu dupe eg; rat. Superior e;u> oats > cjiuc c:t eiuidem caput, dicicift. fit Figure. Nexut• Difyrua- 'Color in fc tu. Color iru adult o. Lobi. Afemhra~ na yoropis & molt u quart* Pafa* Quid ir£~ chjiaafie- ritK **pu to XetPvyyltjHf, quod gutture latius didu&o vociferari fignificat. Ab Ariit.hb.z.de hut. animal.c. iz. vdpvyZ appellatuf, fed jujproptic nimis, quoniam hoc vocabulum fauces, fiuej>artetnlaryngi antepoficam fignifi- cat. Inferior trachxx artenx pars appeli atm* , a $pe%t&a*i quonia meres potum ad pulmones ferri putabant, Larynx fitus eft 11? medio col- lo, fecundumpofticam fui partem fubfidet paulb deprefiior /fecundam-* anteriorem fui partem veluti acute excuberac. Exquatuor componicur cartilaginibus,quarum nes raoucnctua raufeulis, vna immobiiis maner*, bxo annularisdicitur; limam habccfuperne femper apercam, perquara-. aer ingreditur,& fuliginofus vapor extra rhoracem egredkur, qux glottis dicitur, Nctamencibusautpotusperfiftulam,fiue cannam adpulmo- nes cadat, ifta apertuta, qux ligulz formam habet, tempore deglutitio- nisepiglottidecoopcritur, donee retro in gulam transferatur. Epiglottis cnim carcilaginofum corpus eft, quod prater dictum vfum, alium habet; nam voeem modulacur,quia aerem apulmonibus ieniimpetu rcpulfum pctcutit. Credunt aliqui, inter quos eft Laurent, giorcidem, fiuc laryngis rim am nunquam ita exquifite ab aiimentorum podcre in deglutitione oc- cludi, quin portiuncula quxdam poru, per earn in tracheam hue afperara arteriam deerret. Suas habet larynx venas Sc arterias,fuofque ncruos,a re- currentibus acceptos,& mufculos.Laryngi adhuc adiacentduo glandula- rumparia. Primum par Anatomicfitonfillas vocanc, chirurgi amygda- las, Grxci xaplSruiA, Sc antaLis, qux ad elatiorem laryngis fedem Sc gar- garconis latera, circaque lingua:radicem vrrinque in ore collocantur, Sc humiditatem a cerebro delabenrcm in faliuam conuerrunr. Ad humilio- rem Laryngis fedem alix dux glanduIx,thyroidi, fine fciiciformi cartila- gini incurabentes, fitx flint. Quoniam in plerifquc mulietibus, ob nati- ui temperamenti frigidkatem, hx glandulx humoribus funt ;ihdc fit, vc exdetn muiicres collum femper habeant teres, Sc xquale; at verb quoniam in viris, prafertim ficcions temperamenti huiufeemodi glan- dulx defcclu humoris flaccefcunr, anterior laryngis parseuidenter inftat pomi extuberat: vnde pomnm Aclaini ab inerci vulgo dicitur *, quod cre- datfruftum pomi ab Adamo contra nianducati,foucibus hx- filfe. In deglutitione larynx furlum cieuacur; quia oefophagus contra- liit ur; in inlpirationc e contra larynx deorfum retiahitur, Sc oefophagus afeendit. Pars inferior trachxx (id eft afperx) arterix, eft fiftula cx camlagini- bus, dupliciq,* membrana conftans; Exterior eiais membrana a pleura ori- tur, qux cartilaginum vinculis tenaciffime hxrct: interior, ilia multb den- fior, ab oris tunica, liue tunica palatum fuccingcnte, oritur, fibnfq; redis prxdita eft, humoreq; vnCluofo perfufa; eftque exquifito fenfu donara_>, vc minimum quoduis in crachxam arteriam iilabens perfentiat, tulilque_j rurfus cijciat.Cartilagines inter vtraaiq; denominatam membranam con- fiftunt: nonnullx harum cartilaginum rotundx funt,integrum ramen non perficiunt circuiting quia quarta pars versus cefophagum eis deficit. Vn- dc a figiuaimerx , >C, a Grads iygmoides,a Lacinis figrniformes appel- lantur. Fiftula mcipit ftatim a cricoide,fiuc annular! laryngis catnlagine, rcflaque deorfum cendens anguftior fit,& mediante quadarn membrana, fecundum pofticam fui partem, celophago hxtec. Poftquam ad quaitam thoracis vertsbram fub iugulo peruenit,in duos dirimitur ramos,quoruru dexter in dextmm pul raonem mlenrur,Unifier verb in finiftruni. Hi rami % i 2 LIBER TERTIVS Qtii La- rynx. Quid Epi- glottis, Inxtala- rynge duo flandnta- rum [ana flta fmt. amygdala flue tonfii- ali&que min ores. Cur mulie res collum teres ha- ke ant , Ftftnlii, Cmpofitio t)E PARTIBV5; ftatim atque in pulmones ingrefii funt , vterque in duos ranoos diuiditur, Sc hi rurfus in alios,8c ilii in alios, 8c fic cieinccps, donee in minores tan- dem definant & ad externam vfq,- fupeificiem protendamur. Hi rami pec fubftantiam pulmonum fparfi, bronchia vel bronchi appellancur, & non figmifermibus annulis, vc fiftula; fed ax integris conftant , diuerfx fa* men figurx: nam quxdam carrilagines funt quadrarx, alia; triangulates &c. Prxfati rami fiti funt in medio ramorum vena: aiTcriofae ,8c arteriac venofx. A poftcriori naraque pane venae arteriofx propagines pulmo- num corpori immerfas, vicinas habentf ab antcriori parte arterix veno- fa: ratnos, Intcrdum tamcn obferuatum eft, bronchia prardidis vafis ac- curnbcre, vei fuccumbccc. Scd ordinarius eft ficus inter artcf/am veno- fam, 8c venam arcetiofam: nam ab hac fanguinem recipic, 8c eius ofeu- U cum ofeulis arterix vcnoCx ita coeunt»vt ex hac facile fumofos vapo- res fufcipianc bronchia,& vice vcrfa,ramuli arteria venofa; actra&um ae- Kiu. Triutn a.prxdidtorum vaforum rami ad pulmonum fupcrficicm vfq-, prxfcripco ordine porriguntur. Didorum duotum vaforum vfum iam antea pronunciauimus cficuti ex parte crachxx arterix: qux quidem tria pocifiimum munia obit. Nam aerem in pulmones deducit, fumofos vaporesex pulmonibus* vr peros cxhalenc,recipit;&ad voccinedendara oranino necelfaria eft .Ob hue vlcimum vfum cartilaginca vtpludmum fada cft,& prxeipue fecundum fuperiorem fui parte, qux larynx dicicur.-quxq-, ideocirculis integris,glot- tide fiue lingula,&: epiglottidec6ftar,vc aer inter cofimilia folida corpora* dura quodara leui impecu ex pulmonibasjefHatiit ad vocis prolationemj, coliidatur,-&: quontam integris conftaccirculis, nc vicino ccfophago no- cear, !ioc clacior eft: fiftula ramen iu pofterton parte merabranofa eft ,ne fi ibi caitilaginofaeficr,a:fophaguni Ixderer, &cibotum prxeipue du to- rt! m boloram deglucicionem impedirct. Afpera arteria uou eft nimis hu- mida*ne voxrauca ederscur, ncc nimis arida, nc vox clangofa cuadat, vd in hedids Sc fenibus, ob humidicatis defectum accidie. Vc aucenu larynx prxeipuecemperandam in humidrtate,8c ficcitate obferuec, va- ft habec, vc rcliqux partes, quibus nutrirur: 3c force defuper femper ali- quid roris inferifibihcer fufeipit: Quod voluir Hipp. lib.de corde, dum_. inquir, poms portioncm in gutmr ac arceriam 8c pulmones ddabi, quod non negat Galen.lib.a.dc fimpiic. medic.facult.nec libr.S.de Placitis, vbi hanc Hippocr. Plaronis ,aiiorumq;andquonim, Anftoreie cxcepco, fea- tenfiSm examinans aic, quod fi miilca portio dSpoets > id eft conferiim, in- pulmones infiuac, vc fpiracioms vias occupec, tufiim esekabit, vocenu interdpiec, 8c difticiiem fpiraciqnem pariec: prout fentit Hippocr. iib.4,dc morbis j idque rationi confonum eft; nam quoties pulmones ob- ftmuntur ,i?r immodicc rnadefeunt, moueri liberc nequeunr,, nec tho- raci obfequuntur ,• vt in aftmate ,orthopn9a, apnxa, 8c vidcre li- cet . Veriim fi fenfim perlateraafpera:arcerixin pulmone pononis por- tio feratur', nec tuftira, nec vllum irrirationis fenfum cxcicabit, vc cic ato loco loquitur Galen.qui ob hanc caufam in merhodo, med. vc afperx ar- terix vlcus curetur, vulc xgrum fupinum jdecumbere, 8c mcdicamenta-. diuturno tempore in ore retinae ,8c omnes mufculos, qui inibi funt, re- mittere ,id eft, nc guttur moueatu-r, xger non nifi leniter refpirare debec, vt fic deorfum remedium cadatad afperam arteriam :quod quidem len- 8c commode tunc ed delabctur, quia glottis, fiue rima ilia iaryngis. Bron chin- rum pulm* num fitus. Ojcula-s ■hranchio— rum, arte- rtA venofit oj cults op pcs taint nr. Track a a arteria r- Jhs* Hum dt~~ t as jHper-~ flua ranch efjici t •voce mm in ficc i tas cl twgo~ jam. Modicum potto nis Gr medicine* torum be* chicorn&u fine contra tujjim per trachxam ar tc ruiiv-» , pulmones. -1*4 linguae fimilis Temper hiat, nifi tempore degiuticionis alimenti, quo gra- uitate eiufdem alimeti Tupra glottidem epiglottisdeprimicur, vt ex Ana- tomicis conftat. Sed d c his Tatis. Quod attinet ad pulmonum vTum, quibus afpera artcria ramulatim in- femur >eum Tuperiusinnuimus. J’ulmonesaucemin pulfationis cordis Tubfidium conftrudi funt. Nam copiofum aerem atcrahunt .eumquo aliquo tempore conTcruant j & cordi paulatim diTpenTant. Secundus vTus, vt cor vifeus Temper aelluans > flabelloram inftar refrigerent, Tcrtius, vt ad vocem edendam concurrant: nara quae pulmone carent, vocem non cdunt. Quartus, vc inftar Tuftcncaculi prohibeant> necor ad Tpinam, aut ad os pedloris allidatur > dum animal ira concitatur, aut Tubicaneis paflio- nibus mfeftatur. Quintus vTus eft , vt in ijs aer attradlus altcrenar, prae- parcturquc‘vt ex eo limul> & vaporoTo Tanguinc in cordis Tiniftro ventri- culo Tpintus vital is generctur. LIBER TERTIVS. fulmonum vfus varij. De Oefophago n AH r' C~ jopjAgns, k°c fufficienter , dum de ventriculo ageremus , Eft enim duftus I # quidam rotundus tk ampins,inftar inteftini,a faucibus.ad os ven- triculijcui continuaturjprotenfus»vt adventnculum cibus,&: potus,lingua: varijs agitationibus 9 & modbus in eum detrufi,d cferantur* Dijas podrdet propnas tunicas; quarum interna crafta eft,A: neruoftor ex- tcrna ;iii-igu3cquc, & ori»Sc communicatur. Redlis gatidct fibris* vc aliiucnta ad vcntriculum trahat. Externa carnoia eft, rubra, tratif- uerjjfqLlcconlEat fibris* vt deorfamalimentumcoraprimendo propellat* &c matcriaminudlemfurfumpervomitum, qwonestranfuerforumcircu- lorutn contradtio a ventriculo cxorditur.Obliquis fibris caret*, quia fi ali- menturn m coremaneret »rcfpirarionem impectiret. Tertium fufcipit tc- gutncnmm a ligamentis vertcbrarum, vclpodiis a pleura . Nemosaccipic pext3 conjUgatjonej ftomachicos ideo didlos. A caua vena vcnas fufci- pit,ficuta coronaria vcntriculi :arterias a defcendcnris aorteimis venter eft caput,Rationis praccipuum domicilium, Sacraque Palladis arx idco didba. Grxcis kipakH, K*pt$9 , Sc Ktpt'w appollatur. Caput,idco Latinis dicitur * quia ab hac regione fenlus inicinm ca- piunt. Duobus modiscaput a Mcdicis accipitur, Primb, in laxiorc (L gnificato, pro luprema mole, quae inter primam colli vertebram, Sc fum- mum vcrciceru intercedit, Secundo anguftiori,preftioiiue fignificato ca- put fumirur pro folocercbri domicilio, ac propugnaculo.Capur orbicula- ri figara comarum eft , vt capacius fit ad contincndam magnam cerebri moiem ; Sc quia hanc raolcnj capic, non male idco caput dicerur - Sc- cundd , rotundum eft , vc fic valiefius » idhbus, alqfquc iniurijs occurfcr. Tertib, vt facilius quoquouerfum moucatuc. Rotundum eft caput,in- quiunc Platonici, quia eft anirax domicilium . Cum autem ex cx- lo rotundo anima nobis infufa fit, in nobis ci rotundum domicilium praparari debuir. Caput tamen naturaliter exquifite rotundum non debet , ncc aut turbinatum •, quale fuit Therfitis; Nam illud ftupiditatis, hoc impudcncia: Ggnumcft. Caput ergo naturaliter formatum, debec efic aiiquantifper oblongum_>, adiarera mediocriter compreftlim, dupiici vertice ,aut pioramentia, vna ante fupra frontem,altera fupra pofticam partem, ornatura. Dcbet enim caput figuram habere globi cerci in medio leniter comprelfi, ita vt fuper- lint duaeprominentia:, vna aate ,altera retro, vr lib. dc arte medicin. do- cet Galenas. Anterior prominentia in froncc liberum concedit exitimu procellibus m immiHaribus, in quitwis mxta Gal. fentcnciam fit odoratus; ficuti Sc feprem paribus ncruorum inde procedctibus ad organa fenfuum. poftenor excubeians efie debet,vt cereodium Sc initium fpinalis me- dulla , & ncruorum, ac vltimum cerebri ventnculum libere compleda- tur. Qui autem capite mediocris magnitudinis ,& talis figura: pra’diti funt,iudicio pollent Sc ingemo. Caput ergo oblongum, hommem durae, ac difficilis conuerfationis demon (hat. Caput fphaheum, quale eft T ur- catum, timidum, infenfatum,abfque memoria Sc iudicio eft . Caput ha- bentes cumccmporum promineneijs ,genifqu« tumendbus,funt iracundi. Caput in poftica parte prominens, tebur indicat: in antica parte depref- furn, Sc fine prominentia, infenlatum hommem fignificat. In pollica_> parte deprelfum, roboris Sc memoria defectum. Gapuc ante , Sc retro de- prellum , Sc fine promineneijs, infenfatum, Sc memoria priuatum demon- ftrat. Caput paulo raaius folitb, fagaccm, prudentem , ftudiofum , ma- gnahimum hommem oftendic. Cnput nimis paruum, inlenfatum Sc pclV fimum i maxime verb, fi frons angiuta fuerit; nam in tali capite loca, qii£ ipintuum elaborationi conferunt, nimis angufta funt: Adeoque omnes animales principcfq*, adtiones detedtii paticntut.Caput.n.ex Miletio Phi* lofopho propter cerebrum fadtum eft , Sc in fupremo loco propter oculos fitum, ex Galeno. Ergo vt, hominis cerebrum, quod eft ratiocinarfdi, lyicmorandi, uftaginandique commoda fedes, commoduiti conferuet Nomina, Duplex Ct* pitis acce- ptio. Figura, Fatliduttz c Apt tis Rti* pi ditatemi acumen*, impuden—• tt k argut f. Debit a et pit is figure VitlO\A C(* pi tu m for- m&. Caput me* dto enter magnumj optimum > Caput par uum pejji~ mum. 1 Caput prop ter cere— brumjatiii ir6 LIB-ER TERTIVS temperaracntum , couuenientemq^foimationem, capur probe effigiatum cfte debet. Caput in d uas dicimicur partes: Vna cfl: capillata : altera capillis priua- ta. Pars capillis te&a , rpl%w Ariftotcli, Latinis caJuana nuncupatur. Pars pilis caten's &pofavor,&■ y qua Tolas homo ante profpicic >Grx- cis appellatur, Latinis facies, Sc vulcus. Circumferentia capillata? fpspuhSc s-t?e&w, -i. corona nuncupatur;. Anterior pars Bpiyixet, j quia hu- tmdiftima 6c molhftima eft, Latinis finciput, quad {uranium caput, ap- pcllatur • Poftica pars iyUf, quod fibrofa fit & neruofa, dicitur. Media-, pars Ktpvpi'h fwroxpctm > vertex I atinis, quia ibi crines in gyrum vertuntur. yocatur. Partes lateralcs x>puT&fot, Latinis tempera dicuntur* quia homi- nuna xtatem ratione canitici ibi incipiewtis, produnc. Aliadiuifionediftribuiturcaluaria in partes contincntcs & contenras* vtiinalijsduabusregionibus fecimus. Contmentes communes funt pili, cutis carnofus. Propria;,pericranium-, cranium ipfum, 6c dux partes funt cerebrura,atqj cerebellum.Pili commu- nes partes dicuntur, quia in toto fere corporc crefcunt * licet foil capitis, fuperciliorum, 6c palpebrarum fiat congeniti, alij ornnes poftgeaiti. PiH Gtxcis rplypst quia fedaoni obnoxij, dicuntur: Perfio Mppi a help*, id eft incido. Cxfaries etiara a frequent! exfione viris dicitur: coma mulicri- bus a cultu > nam xopia idem eft ac euro. Linca illa,.qux a vertice ad fro- tern protenditur, quxque xqualirer capillosad capitis larera procumben- tes fepa rat, AtVajua 6c id eft folutio vel diferimen ,'xquamentumr Ariftotcli dicitur. Pilorum cumulus in fronte 7a dicitur; cumulus inkoccipitio xpeurayid eft iuba, & crines .Primus piloril exortns in tempo- rib us mef id eillanugo appellatur : quiiuxtaaurcs pendent vapain'SefA. cincinni, dicuntur, maxrme verb fi contort! fuerint. Radices pilorumL, 7or$*( aliqui nominant. Cuticula in capite craftier eft, quam alibi: cutis alijsin partibus, quam in capite, acutiori pollet fenfu •, quia alibi membranx neruofe fuperltrata eft, in capite verb mufculofx membranx: ideoque capitis cutem tantuiTL, • ad nutum raouemus. Exiguus adeps in occipitio rant urn reperitur. 1 Pericranium, quod 8c petioftrum dici poteft, eft crafta folidaque mem- t brana totum cranium cooperiens , orrumque adura matre trahens; quae quidem fibratum plurimaruminierieblu , commiftunsfiue luturiscranij • finniter hxrec, & extrorfura circum cranium vniuerfura eocxrenditury nifi vbi funt raufeuli cemporalcs,crotaphitx dicuntur: nam inibi fupra-> mufculum crotaphitam extenditur. Quoniampeticranium craftx menyn- gi arbtifilme hxret, 6c forte continustur: earn fub cranio fufpenfam, prx- fertim prope futuras,detinec, Hxc membrana firnplex eft >fed ccafla:m duafqvforte partes feindi poteft, ficuti &c ipfae roenynges. . Os capitis,caluaria ,vel calua vulgo diefta, cranium appellatur: *p*vo$, - idem eft ac galea : cum ergo inftar galex hoc os cerebrum contegat tcftc Gal, lib.8. dc vfu part.c* % meric b hoc nomine donatur. Craftimi eft hoc os in cerebri tutelary raruftr taraen,vr vaporibus furfum eleuatis, 6c ccrc- brum inebriantibus exuus concedatur.Cranium o&o conftat oftibus.Pri- $ mum,os fronds, fiue os puppis & inuetccundum (quia frons pudoris in- dicium eft ex Arift.) Grxcis dicitur. Hoc os caluaiix anteriorem, & faciei fuperiorem partem conftituir. Aliquando geminum eft, quocics fcilicetad mtercilium>& nadumradicemSagittalis fucmaprotend'tur. Trim a ca - ffitis diui- fio. SesundrLj diuifio irut contimn— tes,& con- tent as. Tilorttn!_y mmitta, Cuticul(Ui &’ cutis. Quarc en- ter?* capi- tis tantum ad nutum jnenewus . Quid peri- cranium. Cranium* vnde dici- tur• Craniunts oth ojfibus Conftat, D E P ARTISTS. *17 Semicircular! figuta gaudet. Secundum, Sc tettium, funt duo ofta pane- talia, aut fincipitis, auc ofta WAT*r» quia cerebrum Tub iliis humidiftimum eft. Quadrilaceia funt. In nuper natis anterior comm pars membranea eft, dcinde caitilaginca fit; tandem oftca euadit. Quar- tum Sc quintumos, ofta temporuna dicuncur,quia remporibusad aurcs fubrer ofta bregmatis quqdam officula rotunda apponuntur*, qux quia du- riftima, petrea fine petrola*, 8c quia fecundum fuperiorem pattern fqua- mea, fquamofa appellantur . Sextum eft occipitis os quinquelaterum; licet triquetia figuta fupcrneprxdicum fit. Scpcimum os fphenoides di- citur j quia cunci modo fefe inter omnia capitis ofta infi- nuat. Bafilare edam appellatur, quod in baft capias fitum fit: Os cola- torij alijs, quia illi adiacetglans ilia fpongiofa, pituitaria didla> qua: cere- bri fuperfluirares inftar Ipongix reeipit, imbibicque, eafque rurfus paulla- tim in palatum inftillat. O&auum os TTrovyonS'et, id eft fpongiofum , Sc , id eft cribriforme, appellatur, quod in media front is baft fitum eft. Per multiplicia ilia foramina, licet angufta obliquaq; ,aerem admit- tic’ad fpiritus animalis generationem, & expurgationcm; odoiumq-, fpe- cies ptxterca ad.proceflbs mammillares vna cum acre infpirato . Alter vfus diftorum foraminum eft, vt per ea fefe exonerate poftmt fupenores prxeipue cerebri vcntriculi ,quotics fuperfluitatibus fcarent,licet vni- uerfim Sc ordinarie fuperuacanei cerebri humores per illud infudibulum ad piruitariam glandem deerrent. Hxc ofto capitis ofta inter fe conne- (ftuntur immobm compa&aquc quadam ardculadone, quafi pe&inatim-. aut dentatarura ferrarum more •, qux con nexio futuracommunitcr dici- tur. Ofta autem petrofa auc fquamofa fola,ritu fquaraarum Sc imbricatim, vt aiunc[, copulantur. Nulla ergo capitis ofta inter fe per diarthrofin iun- guntur. Sueur* capitis verx funt tres: Coronalis,qux os front is a parie- tarijs diuidit: Sagittalis, quxinftar fagittx ad longitndinem capitis prote- ditura coronali ad lambdoidem,quxterciaeft,quxquc os occipitis ab alijs diuidit: Dux alix fururx oftium pccroforum Iquamofx dicuntur, Sc fpurix. Sunt alix crest, communes di villorura intcrieblu alligarur, qui per futuras rurfus exeuntes,& quoquouerfum expand, pe- ricranium procreant. A fuperioti cranij parte aiiquantulum diftat, vt ira- pediat nc cerebrum in fuo moiu furfum,duram oftis fubftantiam, a qua-* Ixdcretur, attingat. Pix matri per venas copulStur, Sc his ijfdem , ac fi- nibus procelfibufque mediantibus,ccrebro, Multis foraminibus peruia eft dura mater, vt venis atque arterijs, murimentum , 6c fpiritus ad cere- brum deferentibus, introitum conccdat, feptem verb paribus neruorum, fpinali mcdullx, & infundibulo ac proceftibus mammillaribus exitum. Odit fuut~ r*. Dura m tr- ier. 3*8 LIBER TERTIVS Hope os n. fpongiosu cribri inftar-perforata eft,tele Gal.vt per proceeds tnamillares excubcrates, & rurfus difta foramina expurgan poiTic illuuics humorum fupeciores partes cerebri ,fuperiorefque vencriculos infeftans. Propter varias huius membrane reflexiones duos cfficic proceiTus. In ca- pitis ergo verticc reduplicaca in cerebfi corpus re&a ad medium vfq, Tub fagittah futura,immergicur \ 6c quia tneffonx falcis figuram exprimit, falx vulg6appcllatui‘,cercbrumqucmduas partes,dextram»dc fimftram ,ad med-ara vfque diuidit. In poftica verb cerebri parte hacc membtana qua- druplicata alium,gcnerat’proceflum, fcquc intcsita infmuat, vtccrc- bellum a cerebro maiori ex parte diuidat. Inter duas iadibfas dura: matris fine duplicaturas, quatuor vi- funtureftbrmati tubuli ,tanquam ductus 6c vafa, licet vafis paulb latio- res,quos finus appellant. Inftar a. aquxdudus fanguincm, qui in cos ex vaHs eftfunditur, quoquouerfum in cerebri fubftannam, vt nutnatur, fpi- ritufquc animalis generetur,deducunt. Magna quidem cerebri moles copiof® eget nutrimento; Ergo cum magna: vena: ad ipfum non fucrint protenfic ,redle ex venarum, artcriolammque ofeulis in amplos illos du- &us a natuia fabricatos, tanquam mignorura vaforum vicarios, fanguis continub ctfunditac. Duo latcrales finus dexter 6c fimfter onri incipmnt a baft capitis iuxta magnum oftis occipicis foramen , vbi primum iugula- ribusintanisingreftusconced«ur;iliinc oblique per poftenora afeen- dctes,circa ccrebclii apice,& ad future lambdoidis principium coeut,an- gulumque efformanc: Sc ex hoc eorumcoitu tertius ftnus, canalis inftar, nafcirur, imb & quartus ,vt mox dicam. Tertius ille omnium longiffi- mus Airfum repit, & ad longicudinem Attune coronalis decurrens ad na- num ofta, vel criftam galli, vt alij ioquuntur, fertur. Hercphilus mm, id eft torctilar, appellauif, quoniaro ex co fanguis, quern a mgul-anous valis,vSc proccipue a maionbus rarnisiugulariumintcrnarum, 6c minori- bus ramis arteri.c carotidis accepit, tanquam ex torculan 6c cifterna in,, vniuerfum cerebri corpus exprimitur, Aiij verb torcular appcllanr qua.* tuor finuum fiue concurfum,coa!itumue. Ab hoc tertio linu quamplurirox vcnula: in tenuem membranam, fiue piam matre ad h uius cerebtique nuedtionem fparguntur . Qupniam hie finus ad frontem vf- que peniucitur, Hippocr. de fravft.capitis ait, folam frontem, ft percucia-* mr, interoraues capitis pxirtes efie inflammationi obnoxiam. Quartus tandem lii\us.omnium breuiftimus, ex fupradiblo duorum primorum ll- nutim concur Ai oritur : 6c quemadmodum ceitius ille ftnus furfum ver- gebatjita hie quartus dcorfum nam inter cerebrum cerebellum-, ad nates ,glandulamque pinealem didlain redla tcndic, variofque fpargit raraos fur Aim deorfumq-, ad.tcftes, 6c ventricalos etiam ameriores vfque , Hie fcdulb nocandum venas, 6c artcrias in cerebro nullo coniugio, vt in reliquo corporc, copulari, fed venarum oriftcia dcorfum refpicere, vr cerebrum fanguinc irrorenti arteriarum verb oriftcia feorfim fupra re- fpiccre •, quia ex ijs fpiritus prxtenuis facile ad cerebrum 3 6c me mb ta- nas exit- Dune matfis primus vfus eft, vt cerebrum contcgat 6c fpinalem me- dullamab externis iniurijs defendat. Secundus vfus,vt cerebrum in-* dextrum 6c finiftrum, pofticum 6c anticum diuidat. Tertius eft lam an- tea expofitus: vt nimirura fit omnium vaforum caluariam mgredientium jeceptaculum. Vide Gal.lib,8.dc vfupauc.?. Dura ma~ trts procef Jus. Qttatuor finus quos dura ma— ter ejjir— mat. Dud pntni Jin us* T ertius ft. ms. T Oftul AT. Sola from infiamma- ttoni obno~ xia. Quartus ft nm duftus* Vjus vjrij D E P A R T I B VS. Si? Daratn matrem confcquitur KemitCnic tenuis mcnir»x,qua; tenuis, mollifquc a natura fada eft »vt facilius fefe in quofuis cerebri finus infi* nuet, neque fuo pondere cerebro molcfta fit, vtque vafa omnia a duraj matte dcdu&a per vniuctfum forte cerebri corpus deferar.-Vndc yopoetine* id eft fecundina appellacur,-quia vt fecundina fartui inclufo riutirmeucum ab vtero acceptum diftribuit, fie pia mater cerebro, quod a dura accepir. Quoniam hxc membranula immediate cerebrum obuelat ,in intimofquc eius receflus, et vcntriculos,nondeprfum, fed furfumporre&a»petua- dit, matris nomen meruit. Ita enim pia mater ccrcbtum conduct Sc conftringit, vt hac priuatura idem cerebrum facile diffluat atque diftbl- watur, vt habet Gaienus lib.8.de vfu paitium ca.8.& dc eadem capite fe- quenti 5>.fic loquitur. Siquidem menynx Chorocidcs innatum eft cerebri tegumentum , vt in animali cutis. Via mater. Cerebro. CErebrum atque cerebellum,quia tcit relatis inuolucris dbducunctir. Sc intimiore in capite fede occupants mcrito contenta appellantur. Cerebrum Graccis,quia in capite conEinetui'J«>K£>*A.ordicicur: Pla- toni fxvi\is»id eft medulla, propter fimilitudincm, quam cum medulla.* habet. Quibufda, qui ipftim mcdullam elle credidcrunt, fjwhof vyMpar hhns , i. niednlla in capite contenta , ad diftineftionem > id eft , medulla? fpime, nuncupabatur. Si tamen veritatem amaraus, vix medulla dicendum rquoniam a vera medulla longe diftat. Nam oftium medulIa,pingucdinismore,aduentu calons liquefeit, ftuxilifque reddi- cur*nec runicis obducitur, nec arterijs,Sc venis mtertexta eft, nec ipfi vila cam mufculis aut neruis intercede communio, vt medwllx cctebrah ,• vt loquitur Gal.lib.i.dc motu mufculorum cap.i. Cerebrum itaque eft fubftantia quaedam mollis Sc alba,crafta, vifeida, frigida humidaque, ex puriori fpirituofi feminis parte,ad prxftantiftimos vfus generata, Cerebrum molle eft, vt terum imagines faciliusrccipiat, cique hae facilius imprimantur: turn vt nerui ab eo propagati, fine flexiies: turn ne, fi durum efter, fuo ponderc totum corpus aggrauarcr, & nc a fu© natural] motuipfummetcohiberetur* Corebrum album eft,licet non-/ perfefte jquia eft pars fpermanca j turn quia tabs fubftantia conuenicns eft ad lirapidiftimos fpiritus gencrandos; qui atri in melancholias, qui- bus cerebrum atro humore referrum eft, procreantur. Quia cerebri fub- ftantia alba eft Sc friabilis moreglandium, cerebrum glandi fimiic efte-> monct Hippocrates lib.deglandulis, Et fane glandis munus quotidie fu- bit, cum vniuerfos vapores cxcorporc fuifumcapcffentes,fpongiofaium glandularu ritu,abforbeat:a quib* rctetis infcftaturjliberatur v ero,queries libere pcrcaluariam in fuis futuris dehifeentem, duftac fuperftuitates eua- nefeunt. Crafla eft ccrebri fubftantia, vt calor in eo melius vniatur, ido- ncumquead ipirituum animalium icthereorum gencrationem, firoulque- conferuationem ,fit. Vifeida &glurinofaaliquomodo eft cerebri fub- ftantia ob eundem nunc relatum fincm *, turn quia eft fubftantia mollis Sc fpcrmatica, frigida humidaque . Dccuit autem cerebrum frigido humb doquetemperamentopr.editiiin cite, ne in perpemis cogitatiombus arc- feeret, Sc concetcy:etur(queiuadmodum udem in fcaeftute fit,tcfte Hipp, in Nemina * Quid cere- brum- Cerebruin glandi mile. 32C LIBER TERTIVS in Epid.) Sc vna cum tenuillimo aniraali fpiritu accenderetur, fpitkufquc tandem refolucretur: ncque phrenkicorum more temeratias fine rationis dudu adiopescderct homoCerebrum non eft a natura tarn artificiosb fabrefadum, vt cordi tantiim refrigerio fit, ficuticontra Ariftotcl, doccc Galen.lib,8.dc vfu partium c. i,Sc 5, Sc alibi pafiim j fed vc fit pixcipuum inftrumentum, Sc fedes facultatum principum,&; anirnalium. Vnde a Platonediuinkfimummcmbrum appellator :ab Homero ipavte cxlum.* quod inftar primi mobilis pnefuppofitas partes illuftret: qua: illuftranc> tumfacultatc atiimali > turn fpiricu, mouentur& fenriunt. Quoniam ce- rebrum eft communis fedes ,deomnique fenfu iudicat,nonfentit pafii- ue»fedenergiafolummodo; quia fenfuum omnium audoceft. Oculi autem pars videos fine colore eft, vc colores vidcat. Cerebrum eo ferc-» modo>quocor,nacurali motu dilacacicnis Sc conttadionis agitatur, qui moms ipfi preprius eft(communipr£rerea motu arreriaruin agicatur)vt in fua diallole explexu mirabili fpirrmm vital empneparatum, & ex nanbus aerern amahatad fpiritus animalis gencrationcm: in fua fyftoie fiuecon- ftridione intcriorcs fuos finus coardat, Sc fpiritum animalcm ex fuperio- ribus ventriculis in tcmum,quarmmque infenores, fimulque in fenfuum momuraqueorganadiffundit :imo quidquid inco fuperfiuum fumofum, fiue cuiufuis natursc,a fc pro viribus detuib.it. Hoc ergofuo conttadionis motu fpiritus animales expurgar, Sc fufficientes ad fenfuum &C momum organa decurbac: mediantc diiacatione materia fpirituum gc- nerationi idonoain vcntriculos fuperiores pirns attrahicur ,Sc atrradione aeris iam genitus contemperatur. Quoniam in ccrcbro principcs facili- tates ■>Sc animales fedem habent, tot fundionibas obeundis ncceftaria_» fuit pars not«E molis . Quare hominis cerebrum ita magnum crt,vt duo bourn cercbra in mole excedat: hsec moles caluarite longulam rorundaq; figuram exprimitj ficuti in latcribusdcpreifam. Fallopius in profundis capitis vulnenbus 'obferuauit, cerebrum in plc- nilunioturgere, fubfidere autemdecrefcente Luna, Hinc in inter!unio varia incommoda frequentius, quam in plcnilunio occurrunt: Et in capi- tis idibus pr.Tcipue >• quia decrefcente Luna raaius interuallum inter cere- brum Sc duram raatrera intcrccdic , quam in plcnilunio. Quare venae,quae a dura mane in cerebrum demittuntur, ruptionis iaduram patienrun quia tunc magis, quam alijs tcmporibus,dilatantur propter raaiorem fufpenfio- nera cerebri a dura mcafnge. Ec quoniam tunc cerebri partes magis exic- cantut,6eeius humoresacredinem accetfunc,atrabilianj praecipucfuas meiancholicas accclfiones in nouiliiniopatiuntutiimo &ipfa Epilepfia, quae ab humore raclancholico aut picuicofo oritur, fuas eti.un in nouilu- nio repetitiones habet. Humores quidem omnes in plcnilunio miccfcilc: partefque omnes ccmperauores euadunt. Non mirandum ergo, fi in in- cerlunio cerebrum propter maiorem intemperiem , Sc humorura benigno- rumpenuriamdidisniorbisfirobnoxinm . Tuncautcm imbellior fada pars minus caufis motbificis refiftit. Licetnomine cerebri rota ilia mollis maiTa,caIuaria comprehcnfa intel- ligatur i illataraen moles in cerebrum diuidkur Sc cerebeilu: teitiumquc dluifionis merabrum aliqtii addunt ,principium Ipinalis raedullae. Moles ilia antenorem, fupeiioremque capitis partem occupans, fimpliciter cere- brum dicitwr: pofteriorem verb, Sc inferiorem portiuutulam a cerebro fc- caidmifanij cerebellum, Sc %myxfwih quod fpirirum contineant mulco craftiorem . /Equalis func magni- tudims ,& ab inuicem fepto quodam dirimuntur, quod corpori callcfo a parte fupenori, fornici a parte inferior! vnicur. Hoc feptum laxa rugofa- que fubftantia eft . Exphcata tamen, tenfaque donee rugas amittac, fi in- ter oculos,& claram lueem, aut candelam puna ftamma accenfam inter- ponatur,eodemfere modo, quo vitnim,tranfparec. Vndcab Anatom i- cis comraunirer feptumlucidum, fpeculum lucidura, Sc lapis fpeealaris dicitur. Elf enim hoc feptum,quod ventriculos ica ab inuicem difcludit, portiuncula ipfius cerebri a natura aifabre formaca, vt veluti lucern fpin- tibus conciliet. Pra?fati duo ventriculi figuram exprimunc LuniE falcata?, aut media? partis circuli. In medio autem anguftiorcs euadunt, a partem verb priorc latiores. Dura inferius ad fe inuicem conuertuntur, ad tcr- tium vencriculum tendunc, a quo parura diftiti funt. Prstenui jquadam-. membranula txquifitiftimo fenfu pra?dita > Sc ab infundibulo furfum de- dud-ta interms fccundum fuas concauitates hi ventriculi;fuccmguntur. Plexus quidam in his ventriculis, in vtroque vnus, jvt quibufdam placet, vel intet hos ventriculos Sc fornicem,vt ali; volunr,reperiuntur; qui y~ p.AT.dcoifum tamen paularim an- guftatur j 3c intenuera qua.fi apicem definit \ ita vt trianguli Lfocelis for- raamoccupet,Quoniamfomicum,.'edificiorumvfum expriitnr hare con- camcratio Graccis KstjAolpw dicicur , ficuti ->3c teftudo 4*aa/«T<*, vt habet Galenus lib. vfu part. c. 11, vbi hui us camera , quam & orbicularem effe vulc , vfum.fic exponit: Vfus fane iliius corporis nullus alius eft 'putandus, quam 4«aaif** ,|id eft fornicum iru- ardifieijs. Qucmadmodum n. .fornicesad ineumbecia onera fuftinenda ' funt quauis aKa figura aptiores , itadc hoc corpuspartem cerebri ornnem. • incumbcntem cicra moleftiam fuftinet,. Fornix autem Jtotum cerebrum-, , fupra fe poficum fuftinet ,,impeditq-,ne tertium vcncnqulum fuo pondere- comprimat, atqycoardec. Sicut ergo in adibusfornices tedrum reiiquafquc partes Aipcnorcs, fi inferiAs. c Qnftruantur-, vt quoties cella_». vinariainftarfomiGiseffingicur , fic defcripta camera fuperius cerebrurn - Muic caracracfubditus eft tertius.finusjfiuc vcncriculusvqureft duorumu fuperionun: concurlitt communis, cayitas-.. Mcdms venter a Galena LIBER TERTIVS Pfexuum & ventri- cular um_, anteriom vfus* 'JProceJfus mammilla ns. f)uid pro- cejjus mam imllaris. fornkis fiut teflu- dims vfus. appellatur, vel quia inter fuperiores 9*& quartu fttus eft j vel quia in me- dio frontis , &[occipirij coliocatus. Hie tertius ventnculus duos a fc ex- pandit dueftus fiue meatus; vnus, ifq; infignis atque confpkuus, cx hu- iniliori fede per corpus cerebri tanquara exfculptus antrorfura, deorfum- queretftaad eiufdem cerebri bafim porrigitur. Verdis finem huius du- fftus infundibulum %tdvlw , fine pelium -suja.w c onfpicies . Infundibulum eft dueftus quidam line cauitas, fub rertio ventriculo ex pine matris portio- ne inftar infundibuli conftru-fta: nam priraum latior ampliorque eft9 rur- fus paulatim anguftatur, donee ad glandulara quandam ei fubftratam_» dcfiuat. Quaeglandula pituitaria vulgb dicitur j quia > tametfi portioned pia? matris obducatur, fpongia? tamen ritu fpongiofa eft, atque bibula, vt cerebri pituitam per infundibulum,veluti per manicara Hippocratis prills tranfcolaram, excipiat j rurfufq; per cunei offis foramina in palatum pau- latim inftillet. Sita eft h xc glandula in quadrate illo iinu oflis cunei, qui in medio fella? veluti exfculptuscernitur; ab hoc finu alij quatuor deri- uantur excurruntuejquidara versus anteriora ad fecundum foramenciuf- dera ofiis cunei in radice fedis ipfius oculi pofitum: ali) verb excurrunt ad pofteriora ad ina?quale & afperum foramen, quod eft eiufdem oflis quin- tu m . Circa latera praeditfti films , in quo glandula pituitaria lira eft , fine ad latera apophyfe«n,clinoid»n,vtinqint Lanren.plexus quida membra- ne us confpiciturinnumeris artenolis varie complicatis, plurium rctium fibi fuperftratorum inftar, intertextus j vMypue. , id eft retifor- mis plexus Gai.dicitur: Recennoribus , vt aip Spigelius rete Hunc plsxum a Galen.defcnptum Vefalius in hominibus inuenin negat, Spigelius tamen &alij ftam a parte GaJeni, fuftinentque non in vitulis tantum »bubus, alijst grandionbus aniraalibus fed etiamin homines confpici.Lauren.cumRecentioribus,vt ait, non hunc plexum fed plexum choroidem qui in fuperionbus vetriculis cernitur,rcte mirabile appel larc raauult. Sed profe vcntriculura retro dirigicur: Eftque priorc iam deferipto, qui ad glandu- lam pituitariam excurnc, amplior ,inquir Laurcntius, fed mulcb angu- ftior, vt inrerdum teperiri nequeat, vt inquit Vefalius, cui Spigelius co- fcncit. In hac via hue dutftua tertio ventriculo ad quattum fcfe prime lo- co oftenglandula quaxiam piuealis diefta, quam Grxci & kcma- pi9 appellant,quia figuram habet turbinatam, nuci pinea? non abfimiiem. Glandulofam quidera fubftantiam, licet duriufculamj, refert,* eius apex ad fupenora dirigitur > bafts verb deorfum fpetftac. Harcglandula ita m_» pvincipio ferine huius dutftus fita, more aJiarum giandularum , fulcrum eft atque fulcimentum venularum atque arteriarum»turn vt liber paceac introitus fpiritibus animalibus a tertio ventriculo in quartum, tendetibus, turn vt mibi dm foueantur, reficianauque ijdem; turn vt ilia pars interna cerebrinutnatur,foueaturque. Glandula rurfus praftata illara viam hue duftum a tertio ventriculo ad quartum patentem conferuat, patentemq; quartum ventnculum, vt a fuperionbus fpiritum fufcipiat. A tergo co- narij fiue glandule prxtazx pincahs vmnque, fiue ex vtraque parte , fta- tim vifuntur, duo quasdam corpufcula rotunda & duriufcula, qux eriam cerebri porriunculre funt quaequw, quia natmm fine clunmm ffiguraiik# D E PARTIBVS. •m . Due finds - dutlufue d . tertio ven• i triculo ex* - cur runt, . Inf tin dibit , lum quid * , Ciandaia : pitmtaria* i Quatuorfi ■ nus a fin it • ojjli cunet \ aeducuH— • tut. i Rete mira - bile quale. Lanrentij & Syigeltj repugnan* tia. f \\Secundus ductus d tenia veu* triculo pro cede ns* V efitiid ad uerfitur Laurent, (slandula pmealis, rftts varij J»4 LIBER TERTIVS Nates. aemulantur. yKoria id eft nates appellanrur. Sub his duae allac particular teftium figura exprimetes vifuntur. Vnde 6>pyne Sc J'tivpiot dicuncur. Spi- gelius, contra quam Laur.teftcs priores conituuit. Succedit tandem quarrus ventriculus omnium miramus,rocundus ta- men , interque cerebellum Sc fpinalis mcdullae principium finis •, qui ftiT- dior paulatim fadus, in acumen definicinftar calami fcdptodj. Vndc-» calamus fcriptorius ab Herophilodicitur. Cumcnim paulatim fpinalis medulla exilior euadat, ventriculo aut multum patent! dudu non eget,vt per earn fpiritus animalis omnium tenuidimus tranfcurrat. Secunda cerebri portio,eaque decupla minor anteriori ccrcbro iam an- tea defcripro , cerebellum hue pamum cerebrum inftar appendicis jdici-* tur, Graecis >&itpfyx.ef*.\te. In cerebri aucern fubfidium factum eft, vt ni- miruin fpiritus auimaies in alijs mbits cerebri ventriculis elaborates con- feruet »adque fpinalcm medullamad fenfumradus in vniuerfo corpore* & animalem motum edendos >taiiquam ex promptuario, & officina tranf- mittat. Lad globi parum longi aut profundi figurarn aemulatur. Inferior ri cerebri parti continuum eft,alijs idebfuis in pambuspia duraqueL-» matre, vt cerebrum ipfura, obducitfer. Subcineritio colore , &c aliquat>- do ftauefeente infedum eft: dunus denique craftmfque eft ipfo cc* rebroiin fuis extends parnbus gyros habec &c anfradus. Sicum haber in il- ia occipids (quod non totaliter occupat) parte, quae duabus fofiis circum- Icribiruv. Totum cerebellum ex quatuor partibus componitur, quarum dextra 3c finiftra globulorum figurarn exprimentes, laterales. A lias duae partes in medio fit* funt,vnaanterior. Sc alterapoftedor,qnae cercbelii proccftusnuncupantur :&quia vermiurn, qui vetera, cariofaquc iigna_> depafcuntuvjfermamexprimunt, fk hmta JPeif ,id eft proeef- fus vermiformes appellantur. Anterior extuberanna meatiim a cerdo ven- triculo ad quarternapertum feruat. Pofterior pars fpinalis mcdullae po- fticar parti accumbit,& ad quarcum finum, fiue ventriculum, quem aper- tum feruat,excurrit , Cerebellum fequitur ftvgAeV id eft medulla fpinalis, quam non- nulli cerebri proceftum, auccerebrum prolongatum appellant i quia eft iplius cerebri atque cetebelli porno, pia, duraque matre, arque ac ipfa_j, obdada, quae per magnum occipitij foramen cxicns , deorfum, vertebris vndique dorfi,tanquam firmis, validifqj fepimentis, circumdaca,ad coc- cygisoftis fedem,exilior duriorque fempereuadens qubmagis acercbro producitur, excurrit.McduIla haec fpinalis a jquatuor radicibus oritur>( vt Varolius primus omnium animaduenit) quarum duae maiores a cerebro, duaerainoresacerebellopendent. (Expofteriori ventriculo fpinalcm-. medullarn product teftatur Galen.lib.S.de vfu part.c. 10.) Qua: omnes in- , ter fe coeuntes fpinalem medullarn ,tanquam cerebri caudicem confti- ■ tuunt. Caudex hie in internam partem caluanaeadhuc mclufam , Sc cx- ternam,quae extra caluaria egreditur, diuiditur. Ab interna eius parte fepte nccuorum coniugationcs, & procefius mammillares odd > cum alijs valt Laurent, non verb ab anteriori parte cerebri, vt andquis plac uit. Septetn coniugationibus Spigelius odauam pro odoratu addit. Pars fpinalis me- dulla, quae extra caluariam excurrit, rotunda eft, duraque, eique pia ma- ter ,per qua vafa innumera, arteriolae ad cmfdem mcdullae nutri- tionem, fpaiguntur, arde cohaeiet *, dura verb non ita . Medulla in prin- ciple fui cxoitus cnfta, amplaq;, paulatim, vt dunums *exilior fit,doncc T ejies. Quart us ventHcu- luj . Cm lamus fcriptorius, Qerehellu. Figuray Conti nui • tas, O co- lor. Situs. Cent pejitio Spin alts medulla . Onus. Spinalis medulla di Septem pa via nern9' rum. DE PARTIBVS; Undemindorfifinempcruenieus , tota in varies funiculos & filaments cauciam equmara exprimentia ,definat. Itaque nemuli,qui abeafpar- guntur, innumeri fnnt> atq*, incomprehenfibiles. Qupniam tamcn quam- plurimi»dum vertebrarum foramina egrcdiuntur,coeunr, vt neruos vi£- oiles atque corpulences effinganrr Anatomici ad certum numerura nemos rcuocarc contendunt. Varij igitur villi a fpinali medulla prodeuntes coeiit,. tenuique membrana veftiuntur anfte, vt ex Jijs neruus exurgat; qui dimu ad vertebrae foramen accedk, dura membrana a dura matre produ&a, re- ft kur »formaturque ex ijs omnibus perfe&us neruus *, qui 'poftquam fora- men egreditur, in varies rurfus funiculos, Sc capillaraenta', vt antea,antc- quam ex ijs neruus coirecfteparatur. Cum ergo quaftibet vertebra bma pof- fideac foramina,geminos confequenteremirret nemos ,vnumad quoduis latus, Erunt ergo triginta neruorum paria fpinalis medulla: extra caluaria produclae. Scptcm mednllae cemicalis propter feptem ceruicis verte- bras: duodccim dorfalis meduli?,que duodecim vertebriscotegicur:quin- que lumbaris, quae qwinque vertebris; Sc fex medulla oftis facn; quod,li- ccc bene connexum vbique, fex vertebrarum rudimenta exhibet, Septem neruorum coniugationes fequentibus a Colombo comprehenduntur. Optica prima (videt) •, oculos mouec altera; tcrtiaguftatj Quartaque •, quinta audit; fexca vaga; feptiiua linguae. Notare par eft , neruum mulcipliciter accipi. Neruos , Sc vtZpa Graeci vocant. Erotianus in Onomaftico exiftimat Tout apud Hippocr. de venis,arterijs.acneruisfimuldici:cuiusrei exempium habeturlibra de viu humidorum . Ruffus Epheftus artenas neruos vocari teftacur.Hip- poc. lib.de locis in homine, ligamcn'ta oftlum neruos appellat aiens .*Ner- ui coiligampremunrque articulos ,Sc oftibus adherent. Etlib.de|Aitc: Nerui protend ad ofta, ligamentum funt articulorum.Arift. lib. 5. de hift. animal, ofta omnia ncniis ligari vulc. Gal. lib.i.dc moru mufcul. Lib.de oftib. Sc alibi paftim, tria ftamir neruorum genera > quae exanguia,& finu> liue mcatu carentia apparent. Quorum quidam ex oftibus prodeunt: alij exmufeulis: alij verb ex cerebro Sc fpinali medulla dcriuanrar. Quaecx oftibus prodeunt, funt ligamenta, vfufque ita inualuit, vt neruorum co- gnomen retineanc. Proindc Anatomicis omnibus ffvvnvpueie vocatur il- ia articulationis fpccies ,quae ligamentorum interuentu perfoluirur, Pa- rker ctiam degeneratio mufeuh in rendinofam naruram Avmvpuate com- munkerappeUatur: vefics denique ambar, vteii3S,ventriculus , membra- nae, propter firoilkudinem quam cum nemo habenr, ncrueae partes dicua- tur. Id verb quod communker nomine nerui vcnit,acercbro,& dorfa- li medulla dimanac, reft e Gal, Iib.de difted. neruorum cap, 1. & lib. 1. de motu mufculorkm capite prime,. Hoc eodem libro prime de motu niu- fculorum capite fee undo tria prakaca [neruorum genera a fe inuicem hac ferie diftinguit. Quod igitur mixta quxdam natura t endinuni fit exli- gamentis,&: neruis ,di6tum quidem hoc ante. Tendo autetndudor eft nemo, quanto ligamenco mollior : quin Sc mclccorporis taiisvrquiex ambobus maxime fa&us fit. Et ligamentum quidem orane infenfilc : net> uus autem omnis fenfu praedkus: tendo verb neque infenfilis, quia eciam eft nerui particeps: nec ita fen fills, vt neruus: non cnim neruus eft tantum. Quatcnus igitur particeps eft ligament! nature 4 catenus hcbecatur acti- monia fenfus. Quin etiam, quia nafekur quidem tendo ex fine mufculi: inferuntur autem m caput ipfius Sc neruus»Sc ligamenta, deindc in to- Nerui cx tenuib* fyinalis me dull a vll* Us coaler , [cum . T riginta fepem ner , Horum prf- TtA* Fans tier ui Accept* ties* 1 326 LIBER TERTIVS; Ligameuti tedtnis & nerui di— ft inti io. rum mufculum difperguntur, rationabile eft ex ambobus tendinem cflfeJ fabtum . Rede fane ligamentum ,tendinem, & nenmm ratione originis, fenfus ,Sc molis , ac habitus a fe inuicera diftinguic Galenas. Netuas aucem ex cerebro , Sc dorfali medulla originem ttaxit: ligamentum veto o(ll alligatum eft, nec aliunde originem deducit: cendo autem eft canqua finis Sc cauda mufculi, originem habens ex neruis fimul Sc hgamencis. Neruus exquifito police, fenfu; ligamentum nullo; tendo , quia vrriufqj parciceps,fenfus acrimonia non pollet , ficuti neruus, nec eft infenfibilis vt ligamentum: mediocri ergo fenfu donatur. In magnitudine rurfus di- fcrepanc: nam neruus exilis eft, tendines fexics aut decies craftiores.Quo- ad habicura rurfus differunt ,• nam ncrui funr modes, tendines dun ores: ligamenta verb tendinibus multb duriora. Quod tendines ex hgamencis Sc neon's generencur ,dernonftrat Galen.eodem cap. Neruus Sc ligaraen- rum capici mufculi infemntur: tendo eft mufculi cauda. Ergo ex vcrifquc. Sc non folo nemo fit. Neruus cnim in caput mufculi inlemur, rurfus in mufculorum ventres di(TerainaturJ& in merobraneas atque pnctenucs fi- bras delink poftmodum ha: particulre Hue pra:cenaes tibiae muicem co- eunc,ac nemos mole quidem prioribus in mufculi ventre difperfis raalo- res , external numero pauciorcs generant. Quoniamverb in fine mu- fculi neruus in tendinem definit , & tendo aliquoties eft decuplo maior nemo prius capiti mufculi inIerco,mde inferendum, tendinem ilium., non ex folo nemo, fed ex neruo fimul Sc ligamentis caput mufculi pema- dentibus. Sc in eiufdem deinceps mufculi corpore plene fparfis , rurfufqj circa finem mufculi coeuncibus coadefcire. Sed ad rem redeo. Neruus, propne dicicur pars fpermatica,inftar fu- niculi rotundi, ex cerebro, Sc fpinaii medulla deducla, per quatn fpiri- tus animalis ex eodem cerebro in vniuerfas corporis partes fenfibiles aci fenfum , Sc voluntarium motum edendum diffundimr. Licet enim fen- fibiliter nemi perforati non appareant(fi opticum par excipias) capaces ta- men fpirkus animalis delatores aeftimancur. Quoniam fpiritus hie tenuif- fimuseft , nemique medulla ( qua: ncruum veie conftituit) fpongiofa eft, facileque cenui fpiritu permeabilis. Neruus cnim, more cerebri, medul- la conftat albicante, qua: eft propria nerui fubftantia: dupiici itcrura me- brana tegitur, dura fcilicet, Sc tenui, quemadmodum & cerebrum ipfutxi, Vnde neruus pro toco hoc aggregate ex duabus membranis ,Sc meduiho compa£to acceptus, pars vere diliimilanslarftimandus. Si verb foia me- dulla fpedtetur, pars fimilaris. Ec force non male rennet, qui ipfum cen- dinem diftimilarem in rei vencate dicet. Nerui propne accepti ecyrao- logiam ex Galenolibro i de mom mufculorum cap. i. fic accipe: Ngoptp autem, id eft neruus, Sc tonos, ex cerebro , aut fpmali medulla onunmr. Nuncupaturautem ab ipfis opcratiombus vnum inftmmenmm duoous Bominibus; eb quod , id eft nutare, feu fleblerc: Sc thvuv ,id eft ren- dere, narum eft. Subftancia verb corporis comm ca eft, ac h mtelligas fti- parum, Sc denfamm jideoque duriufculum fad urn cerebrum. Ett eciam Sc fpinalis medulla: corpus fimile cerebro compado ,Sc ob id duro fado: nam Sc ipfius cerebri pofterior pars,quae medulla: fpmali continuacur., du- rior eft anteiiori. Reliqua de neruis vide apud Gal.lib.de neruomm dilie- dione. Hoc folum obferua,ncruum vafculis cenui raembiana: hacrcncibus nutriri. Qu«dam capitis adminicula funt fenfuum organa, vt procelfus matti- Quid ten— da. Tendo ex neruis, & ligament ts fit. ner~ iim* Neruus eft pars | dijji- milaris. Tedo pari diffirm la- ris, j Capitis 44 mintcula, de partibvs. ?27 millarcs odoratus: oculi, aures, lingua &: palatum . Dc proceflibus egi- mus . Oculus in confpicuo eft, & vifus organum dicitur: Cuius anaro- miam , ficuti, Sc cacterorum organorum ,artuum pariter, m u fc u I or um_>, oHiu &c.quiuis apud Anatomicos percipier,nos a.trium vcnrrtum do,cordis,lienis3& pu{- raonum. Parenchymata quad affufiones ab Erafiftrato dicebanmr. Eft Sc terria fpecies carnis glanduiofa didta 3.qiiales funtglandular omnes, Sc pancreas. Quarta fpecies carnis eft ilia , qua eft vnicnique parti pro- pria, quaique villos flue fibras ex fe ingenerabiles infarcic ;cuiufmodieft caro oefophagi, ventriculi 3 inteftinorum, vreri, vefica: ram vnnar, quam fellis > vt lib. lo.methoditeftamr Galenus . Carnes defcriptai contra fri- gus & aft urn , profunt: Subfterniculi itidem vicem pro parti bus fperma- ticis gernnt. Qnselibet tamen caro fuos habet peculiars vfus; vt ex didis fads conftat. Hipp.lib.de carnibus ipfam geniturara feptem dierum car- nem nommar. Os Gracis5?6/ai'. Eft pars vniformis Sc fimilaris omnium flcciftima Sc frigidillima, ex feminis ciaftiori, teneftiiod,Sc pingtiiori parte vi forma- trice , fed caloris nanui ope genita ad totins corporis ftabilimcn 3 Sc pe- culiarem figuram conciliandam, Sc conferuandam . TcmpcramcmuiiL, frigidnm &ficcum eft ipflus forma accidcntaria pra:cipna,ranquam_, fubftant/alis inftrumentum. Gsneramr os, non ex parte glutinofa & du- dili3ex qua vafa omnia, membrane,fibire , tendincsligamentaeftigian- tur 3 fed ex craftiori, Sc pinguiori,ex qua vi caloris fuperaflata os a vi for- matrree,ranquam ab efticienre eaufaeffbrmatur: Erin varies flues in_. deferiptione propofltos. Sine oftibus autem animal non ambularet,fed tanquam rudis indigeftaque moles humi Temper dccumberer. Cartilago Girecis yJvJ'pet ,eft pars fimilaris frigida Sc ficca non adeo ac gs , ex crafta feminis p ortionc genita vi fbrraatricis faculratis, & caloris ad motuum varietatem. Sc ad externos internofque impetus omnes elude- dos . Vnde cartilagmes vbiqvlames vifuntur ad promptitudinem moms. Sc oftlumtutelam: Plicabilesm. funt, ideoque ex magis ciubnli vifcidaqj materia quam ofla produdta? funt , Ligaraenmm *, Lacinis copula ,& vinculum 3 eft pars fimilaris frigida flccaque exdu<5lili, &r vilcida feminis pornone afaculta- te for raatr ice,, ope caloris, produdta, fine fenfuvne in perpetuo dolorc-» articuli ycr£k.reurur:& media: confiftend x mtes neimmi Sc cartiFaginem, Caro pro— prie i Caro qua* dr up lex eft. Quidou Quid car- Itlago. Quid liga~ mmtum 3*8 LIBER TERTIVS vt articulos colligcnt, contineantque , mufculofqjfirmiores in fuis capi- tibus reddant. Ligamentum ideo validum,vt motibus varijs renita:ur» efte debet: flexile tamen more neruoium & tendinum, vr motibus rau- fculorum obfequatur. Licet ligamentum fenfu careat,illud tamen, quod in exteriori articulorum parte membrana obducitur, ratione huius fenfu {)ol!et. Vnde articularis dolor in periodic flue membrana ofla Sc articu- osac ligamcnta tegentc,& in tendmibus fit. Ligamenta duo membri virilir fenfibilia funt,ficuti inter carulagincs ex quae palpebras coftituuntj Sc inter oflfa dentes ,vtquibufdam placet . Membrana Graecis Jfitw, Sc ybrnyt dicitur,ficnti tunica . Aliquan- do tamen idem fignificanr. y.lwty£ tamen renuiorem ficciorenique fub- ftantiam continct, yndr crailiorem. Membrana eft pars fimilaris frigida & flcca, lata, denfa, Sc tenuis ,ex duchli lentaque feminis parte genita vi facultatis formatricis Sc caloris ope , exquifito tadus fenfu prxdita ,qux partes fubiedas veftit> coIligat,cuftoditque. Villi flue fibrx, Grjecis funt partes fimilares frigidx, Sc ficcx>cx dudili feminis poitionc vi facultatis formatrids,& calons ge- nitx, albidx quidem, folidx, Sc filamentorum inftar procludx,ad motum Sc carnis cuftodiam. £t hie tertij libri finis efto, Quid mcm brmna. Quidfibra 3*9 NELLANIGLACAN TIRCONALLIENSIS HIBERNI, PHYSIOLOGIA. LIBER QVARTVS, DE TEMPER AMENTIS.' CAPVT P Quid Temper amentum ? HAlcn.comment.in libmm de natura hominis refert Hip- pocratem fuifleprimti authorcm hums nominis tcm- peramenti. Quoniam hoc parcium fimilarium fcnlibi- lis forma cenferur, dc co poll rradkationem dc partibus commodius quam poft eleracnta agendum. Eft cnim, vt dixi, tanquam parti urn forma, & natura: Eius ideo difquifttio medico piotinus neccflatia. Natura dickur spud Hippoc. lib.de vibbtat. in raorb.acur. vc Commen. z. tex. 47. tefta- tur Gal. exponens ha:c verba; Quas item natura noftra, habitufque fingu~ lis &c. Parker lib. z. aph. 34. pro natura accipimr, tefte Gal. dum Hipp. inquit: In morbis minus pcriclirantur, quorum natura:, Sc cstati, Sc habi« tui , See. lib. etiam 3. aph. z. Naturarum ha: quide-madaeftatem, ha: ve- to ad hyemenie bene maleuc fe ha-bent, vide Gal. in comment, qui etiam lib.-i.de vfu pair. c.s>- ha:c habet: Infant aarem primiim, Sc maxime tear-* peramenta , quippe qua: propriam particularum fubftanriam compknt: corpus enira tale natura eft > propterea, quod caliditate, frigiclkate,humi* dkate, ftccitate fic commixtum eft ruamcarni effe carnem, & nemo ner- uum, Sc aliorum vnicuiquc id efte, quod eft, ob qualitatum quatuor pra:- di&arum cerram quandam temperaturam contigit. Hac igkurfccun- diim fubftantia rationem infant*, confequuntur autem ne-oefl'arib odores, fapores, colores , durkies, mollifies :alia verb neceftarib accidunt, poft- tio, magnitude, connexio, conformatio. Vlternks iib. 1. Meth. med. c.6. Quippe oftenfum eft, vnamquamque rerum takm efte,qualis eft,propter caiidU ftigidi, humidi, Sc xicciiemperamemum. Eandcm do&rmam re- petit lib.de Vtditate rcfpk.c.f.& vitimo .CQmment.ck.z.Iib.3. aphorifm, Galen, eandem lie pofuit dobtnnam: Natura hoc in loco dixit Hippocra- tes fecundum principalillimum Sc propriumfignificatum, quod fecundu ipfam maxime fubftanriam nature eft . Dicebaraus autem in praceden- tibus ipfam efle cemperatura quatuor eicmentorum, humidi, ficci, calidi, fc trigid i. Tempera* rntnlnnuy eft partiu. \firmlari» forma* Eft nature 33° LIBER 0 V ARTVS Tempera- menturru ejl ahionu partium fi milarmm anther, 'SScundum caput ex quo neeeffitas dodiim de tempo tamcnris.coiiigi- cur,eft, quod temperamentum fit veluci audpr omnium adionum natura- lium, vc cx varijs Gal. iocis conftac. Lib. i. dc faculc. nat. c. 5. hie habet.• Acmihi quidem tarn vena, quam reliquarum panicularuin fingubc ,ob certain quandam temperiem , quam ex quatuorqualitatibus funtnadte, hoc velillomodoagere vidcncur, Lib. eciam de differenr,moiborum_., docet omnes adiones a temperamento procederc. Item lib. f. de locis af- fed. c.7. ait: Secundum temperament! propriecatern particula agit. An- tiqui autem Phiiofophi, Sc medici temperamenrum mixti formam agno- feebant. Rede idto tantam ei vircutem tribuit Galenas. Tertium, ex quo neeeffitas dodnnae de temperamentiscolligitur, eft, quod a temperamento indicatio inter curandum defumatur,fiue tempe- ramentum pro viribus partis* aur corporis fumatur,fiue pro eo quod mix* to primum inert: Nec minim, nam in temperament! qualitate fanitas con* fiftit ex Gal. lib.i. de fanitace tuenda. Comment eciam 2. in lib. i.Epi- dem. ait * temperamenrum efle caufara , cur facile, vel difficile homo pa- tiatut! Qubdaurcm temperamencuminter curandum indiccc, pacetex lib. 1.de compof. medic, fccundiira locos, Sc lib.7. meth.c. 15. vbi a tem- peramento partisalfedas indicationera defumi ait: & c. 5. inquitj Qui tucri adionem vult * teraperamentum earum cuftodiac oportet. Temperamentum Gra:cis quali concordia plunmorum , qux an- tea difeordabant * dicitur ; licet propria vocis fignificaiio fit mixtio, fiue mixtura Sc temperarura. Varie a varijs defenbitur. Ab Auicenna fen. 1. primidodrina 5.0.1. hoc ritu:Temperamentum, feu complexio eft qua* litas,quac ex adionc Sc paffionc contrariarum qualitatum in dementis re- pertarum infurgit, cum elcmentornm partes ad tantam muicem paruita- tem redadx funt, vc cuiufque earum minimum contirtgat minimum al- rerius. In hac definitions particula ( minimum) debet accipi pro mini * mo formali, vc volant, non veto material!: Nam elemenca mifcencur fe- cundumiminima formalia, id eft in quibus ,&non minoribus partibus forma rccincri poceft . Loco ( minimum ) quibufdam in verfio- nibus habetur ( plutimuro,) Fernclius cap.i.lib.j.fux PhyfioI.de temperam.quadam cum acrimonia aduerfus Auicennam infurgic , quod cx mucua effedione pnmarunu j qualitatum quintam qualitatcm, camque fimplieem cmergeie confirmee: quae vna fupcrftes, rehquis in congrefi'u pereuntibus, omnium vires po* teftatc complec,eafque quafi fuo finu complcxuque recipic. Subabfur- dam fdeo commentus eft definitionem Auicennas, Sc abfona dicic; nam inquit Fcrnelius, fieri nequit, vt omnes quajitates pereant, Sc praefertim ilia, quae tanquam validior conflidus principia dedit, Praeterca, pofito, quod perirent omnes qualitates exorto temperamento,tunc in gcnico cor- pora nulla eritconrrariorum repugnancia.Nulla per lingulas abates fierct temperamentorum conuerfio. Nullaque inerit infira morbi* fcnij,vel intcritus caufa. Ncquc tandem in corruptione mixti corpora fimplicia-, adfuaelementa recunercnr,qualitatibus omnibus deftituta. Eft ergo vanitas quaedam opinionis, nouam illam opinionem inuehere. His, tan- quara penetrantibus flagcilis> definitionem e Scholis explodic Fcrnelius. Scdmiror tantiviri erroremin redarguendo, & accufando Auicen- nam vanitacis * cum ipfe proifus vanura, ne dicam ignarum, omnibus di- A tempe- ramento indicatio defumimr. Vndc diet tur. Dejinitio tradita ab Auicenna Feraelins tppugnat Anicenna DB TEMPERAMEKTIS: 33i ligcntiotibus fcrutatoribus vcrborum Auicenna? fe pracbeat. Impugnat cnira gratis Auicennam, qui hcec in ahjs a Gale, plurimum dcfccerit, nc pci (omnium hie cogitauit quod ei a Fernel.imponitur,vt ex h«s eius ver- bis couftat: Complexio eft qualitas,qua? ex adione ad inuieem ,& paf- fione conciariarum qualitatum in dementis inuontarum, quorum partes ad tantam paruitatem redada: func ♦ vt cumfq-, earum plurimum contin- gat plurimum alterius,proucnit. Cum n.ad inuieem agunc Sc patiuntur fuis virtutibus,acciditin earum fumma qualitas in toto earum fimilis> qua? eft complexio. Ecquoniam virtutes pnmae, qua? funt in dementis praedidis > funt quatuor ,caliditas, frigiditas»humiditas > cc ficcitas: tunc manifeftum eft , quod complexiones in corponbus generatis, Sc corrup- ts funt per eas. Videac vnufquifque qnomodo,vel quo ingenio dudus Ferndius ex di- dis Auicenna: intulit complexionem cftc fimplicem quahtatem gcnirairt, cx quatuor primis quahtatibus corruptis,dim contrarium plane cum vni- aetfa Schola cenfeat Auicenna; ait.n.hic, ex quatuor primis quahtatibus complexionem fieri, vt omnes cum Galeno fatemur. Quod autem nonu i cxiftimauent Auicenna , primas qualitates in temperament! exoiju cot- rurapi, patec; quia prime nihil talc citato in loco vbi exprefse de tempe- raraentis, dixit. Secundo nobifeum air,temperamentum ex quatuor pri- nts qualitati bus fieri. Tertio temperamentum nomine complexionis do- nauit: quia complexio plura compleditur ,ad qua: refpedum quendam.. dicir. Particula autem ilia, virtunbus , Sc particula, fumma, hanc veri- tatem indicant. Cum enim ad inuieem agunt (inquit )Sc patiuntur qua- tuor clemenra , fuis vinutibus,id eft quahtatibus primis accidit in earun- dem virtutum fumma , id eft cclledione (non autem corruptione , vt per- peram nonnulli interpretantur) qualitas qua?dam in toto corpore fimilis cum earum, aut ijfdcm vinutibus: Qua? qualitas eft complexio. Ait au- tem in toto,id eft in corpore refulcare qualiratem quadam complexionem didam fimilem ipfis primis virtunbus , fiue quahtatibus primis i fic indi- cans ipfis qualitates in temperament© indufas clfe cbfimiles quahtatibus, qua? praefuere, aut prarcellere: fimiles, inqiiam*, quia non funt omnino eaedem, cum remittantar velintcndantur in geniro: quoties autem vnunr , mixtum ex alio fit, poftunt rcmitti, aut intend! qualitates: quoties verb mixeum ex quatuor dementis producitur, tonc-neceftarib prims quahta- - tes remitruntur. Vltimis tandem verbis oftendu in mixto tcmperamcn- cum, fine complexionem talemdici per pumas qualitates , non verb ra- tionc grauitatis, Sc leuitatis, afpentatis , Sc lenitatis, qua? adionem , Sc paftionem. Sc dementorum confufionera a?que bene fequuntur, ac ipfum temperamentum. Sine ratione ergo Ferndius , paritcr Sc Vallefius lib.i.Controueifiar.c. tf.incongruis epithetis Auicennam lacerant. Sed illis tarn in his, quam_. in alijs multis , qua? prater rationem in fuis feripns fpargunc, condonan- dumjquia cum Fernel-Galliaru Regis Protomedicus eflet,Vallefius Fiifpa- niarum , vduci Regia auchoritate, plerofque, etiam dodiffitnos, comein- ptui habuerunt.Sed nomine Auicennittaru fequentesproponuntur obie- diones, quibus fatisfacicndum. Quemadmodum ex fubftantijs quatuor dementorum corrupts oritur . quaedam forma fubftantialis, virtualiter corruptas continens , fic paritcr .cx quatuor primis quahtatibus e'©rruptis nafcitur noua quadam format Fernelius perfiringi* tur cr A- uictnna~> defenduur, Ferneliust & Valle- fius cur a~ Itos defye~~ xenm, i •Ohie&i* 53z LIBER CL V A R T V S accidentals, feu qualicas quedam a primis diftinda ,potenstamen pro-* duceie eifedus varies ,quos proclucereat prims quaiitates, quali has vir- tuaiitercontincret. Refpondeo negando paritarem . Numerofis autem argument's proba- uimus libro de dementis, eiementorum fubftantiara, feu porius fubftan- tiales formas in genito mixto non reman ere; qualitatcs aurem folas ,tan- quameorumvirtutes vna cum materia fuperftites efie, Experientia au- tem patetoppofitumconflidum in mixtis quotidie inter calorem 6c fri— gus, ficcirarem, & huraiditatem fieri. Ex qTio liquet qualiratesadu in- eife. Et fi aliquisiuftaret,generationcm vnius efie eorruptionem alte- rius, referente Fhilofcpho hb.i.de gener. & corrup. tex. 17. atque adeo genciarionem temperamenti efie eorruptionem primarum qaalitaturru* refponfiofacilis eft ,pnmas qualitates, qua: funt veluti proprietates ele- mentoium talirer , vtproprictatis rationcm non amplius ha- beant tmanere tamcn quatuor portiones quatuor primarum qualitatum-, quae vna contemperanrur, 6c ex quibus fimul refmtat temperamentum. Obi jciunt fecundo,irapoflibile efte tot varies effedtus in viuctibus pro- dudos a fola primarum qualitatum proportione produci. Ad quod refpb- deo, id ranquam falfum negando; nam in viuentibus qurelibet pars ratio- ne proprij temperamenti agitrita vt fi dux partes eodem penitus tempera- mento praedttae eiTent ,conmniIem produccrcnt effedum : vt fi vencricu- lus eflet idem ac hepar, eundem parerct cffeftum iSc fi in ralo-efiet ven- triculi temperatnentum vna cum figura Sc auxiJijs, talus chylum efSceret. Obfjciunttertio. Si ratio temperamenti coniifterct in proportioned confifteret in indiuifibili, dc fic nulla darctur firma fanitas: nam ca!or,aut aliqua alia.pnma qualitas jntenditur > vel remittitur in continue conflidu. RcfpoiKieo.rationem formalem temperamenti non efie proportionem* Etpofito quod efiet, licet Arithmcrice latitudincm non haberer. Medics ramen , & Geomettice haberet. Nam fanitas latitudinem habcr>nec in in- diuifibili eiusratio confiftit. Vix cnim, aut nunquarn perfedifiima appa- ret: fed morbusnunquam cenfetur adeft'e, donee adiones fcnfibiiiter lae- dantur. Hxc noftra refponfio Ferndioaduerfamr, qui lib. f. fax Phyfiologiae cap. 1. temperamentum non miftionenufed miftionis rarionem ( formam vt pure imeiiigit) efie dicit. Ecrurfusaic: Potent & id earum ,quae inc, miftis dementis funt principum qualitatum harmonia,&: conccntus deft- niri. Eandemfentcntiam habei Vallefius iib.i.contiouerf. cap.6. vbi ait* temperamentum nihil efife praeter proportionem calidi, frigidi, humidi-s & ficci, Veium ambo viri dodi a veritate defledunt. Prim6, quia locogeneris deberent poncre aliquid ,in quo temperamentum conueuiret cum alijs qualitatibus . Secundo,genusponuntterrninum gcomefricum,propiio omifib r nam temperamentum qualitas dicitur ab ipfoGaleno , Tcrtio* proportio eft quxetam relatio, quae omni agendi vi deftituca eft ,tempera- mentum vero efficrcndi vipollet* cum fit adionura praecipuus audor, Quarc a veritate dedinauit lacobus dc Paitibus fuper Auicennam, veluti Epiphanius Ferdinands lib. z. 1 heoremat. Medicor. & Phylofoph. di- eente temperamentum efie qualitatem *quae non eft necaihua, nec paf- fiua, quia ponitur in prima fpecie qualitatis. Licet enira non agar pro- prie temperamentum, quateuus eft habitus,prouctaipcneft natural is po< Solutio. Galor .n.in fummo & frigiditas in fummo htmiditas partter & ficcitas in fummo, snt elementa— rum pro- prieties; ha quahta tes remijfc tiequaqud. Z-Obicch o Solutio, 3 .Obieftio Solutio* San it as no confiftit in in at uifibi~ ii» 1. or gum. 2. Argtm. 5. argum. Jacob us dt part ibus& Ferdinan- dus per— fir ngutur . DE TEMPERA MENTIS. 333 tcntia potens producers calorem, fdgidiratem &c. vim habet agendi , fi- cud edam vim producendi paftlones fenfai tadustangentis , quacenus eft patibilis qualitas. Logica ergo ratio habitus non adimit temperamenro phyficam agendi virtutem ,quam in fe connatam Haber,& fine qua adio- num effedor a Galenc non dicereuir jnec a Ehilofopho lib. a. de generat. animal.c.i. caro dicerctur inftrumentum fenfus. In principle autemdidi capitis air Philofophus partes fimilares ex dementis confici i fed melius fortafle dici poteft , inquit, ex vhtutibus elementorum confer. Praxipua aurem elementorum virtus funt primar quahtates. Ergo temperamentum ex his conflatum virtus edt adiua>& non expers adiuitatis am pa(fionis»vc voluere prxfati Authores. Qujrttb , Temperamentum vnum eft alteri contramim, & vmitntem- petamentum catidum in frigid am mutatur, &c e contra •, humidum in fic- cum, & vice verfa. Contrarietas autem relation! noncompetit, Ergo temperamentum non erit reiano. Quinto. Quatuor qualitatibus remperatis & remifTIs materia difponi- tur ad formam raixti fufeipiendam . Ergo cum Iuec difpolitio fit jpfunw temperamentum in mixco perfeuerans , non erit relatio, nec fimplex qua- litas, fed compofita. Sexto. Si temperamentum effet proportio,cum hate fir res'quatdam fim-*' plex&ab dementis diftinda,videremur in illorum fentenriam relabi,qui temperamentum aliquid fimplex a quatuor qualitatibus diftindum volunt). Si autem humfmodi proportio eft eadem cum quatuor pdmis qualitatibus reraifiis, eft id ipfiira quod nos volumus jfed non fub ratio- ne rdationis. Septimb. Si temperamentum in proportione relatiua 'confifteret, non communiter hoc temperamentum calidum appdlaretur,illud fdgidum alterum humidum, aliud ver© ficcum: quo modo temperament! fpecies a Galeno recenfcntur lib.3. aphor. coram.2. Pmcrea intenditur & remitti- tur temperamentum: na fufeipit magis &c minus. Proportio a.nequaqua„ His tamen non obftantibus mini me inficior, temperamentum proper- tioncm, 3c fymmetriara appeliari, non quod iihus eflentia in hac propor- tione confiftat, feel quoniam hoc temperamentum proportionera eonno- tat necefiario; narn non pofifumus rede dicerc temperamentum effe qua- tuor priraasqualirates, nifi fubcerta proportione. Quocirca cametfi tem- peramenrum fit vera quahtas,fymmetria tamcn dantatis caufa dicirur a Galeno comment.!, lib. 1. Ep1dem.tex.46. dccodione agente,hac ferio, Curari autem prihs,inquit,quam fuam virtutem folida ipfa corporare- cuperauerint ,quadn fyrametriapofitaefGcalidi,frigidi, ficci, & huroi** di. Vnde Sc ipfa etiam fanitas folidoram corporum in horum pofita fyrn- metriaeft. Vt nihil interefte videatur ,bonam fimilariumpanium tem- peraturam dices fanitacem efie,an deraetorum,ex quibus generati fumus, harmoniam. Rite quidera Galen, perfpicuicatis ergo temperamentum-. harmoniam, & fymraetriamappellat,quoniam fine hac temperamentum confifterc nequit; promde etiam comm, f 1. lib. i.aphor.ait, in elemento* lumcommoderatione naturara confiftere. Dicamus ergo temperamentum efie qualitatem compofiram, vt innuit Galen.lib. 1.de vbi de eknjenas, & mixco agens hac haber.* Simplex namque qualitas coropofite qualitatfs,& fimplex corpus,corporis xompofiti eft demcatum: vt enim nomine compofiti corporis mixeum in- turn* turn. - p : y.artftm* Galen-cia~ ritatis er- go tempera mentum-i hArmenia appdlat* 334 LIBER OVARTVS telligit, fic nomine qitalitads compolira: temperamentum , vt in libri dc- curfa, & fib.de nat.hom. imb eodem cap.ficis manifcfte innuit. Ex hac Galeni dodtrina conftat, non redte fcntire Vallcriolain, qui pa- ri veheraentiain Auicennam,ac Fuchfius,&Vallefius, licet iniufte ,dc- bacchatur: ait enim temperamentum efic congruam miftionem calidi, frigidi, humidi, 5c ficci, ad adtioncs obeundas. Purat enim hanc efic-* Galeni fententiam lib.i.dc remperam.c.i.& Hippoc.lib.de nat.hom. Vn- de poft allatam Auicenna: definitionem Auiceniftas,ipforumque Princi- pem damnat, quod dixerint temperamenturn a qualitatibus primis fieri \ cum debercnt dicere a fubftantijs elementorum in fe inuicem agenti- bus fieri. Sed Vallcriola iniquo proceditanimo: mixdonem enim cum tempera- : mento confundic, in quo plane errat :nam mixtio proprie conucnit ele- ’ mentorum fubftantijs, conteraperatio verb elementorum qualitatibus, vt voluit Hippoc. 5c GaUocis ab illo citatis. Neccflum enim eft, eiemento- rum fubftantie ita mifeeantuu, vt vniufcuiiifq-, plurimum contingarplu- riraum alterius, vt optime monuit Auicenna. Refulcante autem tunc ex quatuor primis qualitatibus temperamento mixei forma cducitur, 5c ele- mentorum fubftantiales formas intereunt. Dodtiffimus Vega eandern, ac Valleiiola definitionem commentus eft. Eadem ergo cenfura dignus : Na miftio non dicitur calida, nec frigida, nec humida,nec ficca,veluti tempe- ramentum : ficuti nec melanchohca, biliofa, pituitofa, fanguinea, vt hoc . Denique licet nomen npxomne temperamentum non elfe accidens. Tempera- mcntura, inquit, duplex eft > fubftanda vnum (qucmadmoduni Scoici dicebant) quod modum fubftanda: vocant. Akerum eft temperameii' turn qiiatuor qualitatum primarum, vc Peripatetic! concedunc. Modum ilium fubftanda: dicunc eftc faeftum cx proportione fubftantiarum eleme- tarium, efleque habkumnaturalem, dc omnium facultatum fundamen- tum: in quo fenfu loquutus eft Galcn.lib.6.dc placic.Hipp.dc Plat. Prater hanc propoitionem fubftandarum elcmenrarium fecunda datur propor- tio, qua ex ilia prima proficifckur: dc eft propordo ipfarura quahtacum elementarium , caloris, frigoris, humiditads, dc ficcitads: qua quijje fo- cunda proportio mutacur ieuillimis ex caufis ccndes in fingulis hods. Atqui hoc temperamencum qualitatum eft diipoiitio quadam corporum temperatorum. Refpondeo, negando temperamentum fubftandale; quia temperamc- tum,vt ipfa vox denotata eft difeordiae remperanda: at inter elementorum qualitates, non verb fubftandas , difeordia dc contrarietas verfatur. Ergo inter has fblas dabitur temperamentum. Praterea, temperamentum illud fubftantialc cfTct aque inconftans, ac illud accidentale , quod folum admittimus-, quia fingulis momencis fit rriplicis fubftanda noftra, edarn folida, effluuium. Ergo fingulis mo- mends mutatur, quod Sacra confirmatpagina; Nunquannn eodem ftatu permanet. Denique falfum eft ,totum hominis temperamerrtum illico diftolui,li- cet a vanjs caufis alteretur. Non enim nifi a caufis vehementibus dc pau- latim euerticund' du leue accipit damnum, id comm ab ipfa natura rcfarcitur •,quae, dummodo obices auferamur ad naduum vigorem,vc poteft, temperamentum reducit: non tamen integrernara ftauitum eft omnibus hominibus fcmel modi dc nataraliter ex paulatina refolucione-/ corporis. Obijciunc iterum Galenum, qui lib.i r.meth.c.i. dc lib. i i.ca.f.ait, ad cUiulcuque fimilaris corporis conftitutioncm duo efte neceftada, certara fcilicet temperamenti qualitatem, dc iuftam fubftandaium elememorum moJcm . Lib.infupcr de nat.hom.tex. rp.duplicem elementorum fymme- triamj vnam in quantitate, alteram in qualitate ftatuic. Ergo duplex tem- peramentum. Refpondco, fubftanda molem non efte temperamentum, fed iuftam debitamque mixei materiarn. Et quamuis inter fubftantias elementorum in mixto fymmecria inueniatur, nonproinde fubftanda temperamentum admittendujquoniam primo temperamentu non eft fymmetna. Secundb, {)ofiio,quod eftet,non ideo omnis fymmetria eftec temperamentum, led li- a fola qu? inter qualitates intercedit.Galenus inquiryuftam elementorum molem efte neceftariam,vtpars fimilaris fit vnitarnam ad eius conftitudo- ncra ,]nonfTolum temperamentum, fed primo vmo partium rcquintur. Obijciunt terd6,duplexdari adlionum genus. Vnum occultarum, cu- iufmodi eft concoquere, attrahere dec. akerum manifeftarum , vt cale- facere, refrigerarc dec. Ergo hac duo genera diuerfas agnofeent caufas. Refpondco , duplex illud adlionum genus non arguere duplex tempe- ramentum . Adliones a. todus fubftanda a roto temperamento acciden- ce iiunc, vel a facukatc aliqua, qua' remperamend proprietas a Galeno di- DE TEMPERAMENTIS. Vega* P*at les. Mer— cat us du- plex t dm it tunt ternpe ramentum Solutio* Obieftia, Solutio. OhieSHo. Solutio. 336 LIBER QVARTVS cicur. Eft enim facuitas quauiis quaiiras qusdam occulta a remm eften- tiadimanans,quarideononmfipercfFe nmilia, hoc modo, per cxuperantiam fcilicec, calida dicuncur: nou_. aucem limphcirer dc abfolute, ftcuti ignis, fed refpedu aliarum quaiita- turn ciufdem mixci, feu reipeihi contrarij frigoris, quod cxuperat. (libro i.detcmperam. c. 7. aic ,quod verum eft, caiidum pro fola qualitace ac- ceptum pofFe dici caliditatem in abftradfo j calidum verb pro corpora cahdo accepmm nunquam congrue caliditatem dici). Libro i.de temper, c. i.docet calidfi corpus duobus;vltimis modis 1a didtis accipi. Primo pro co, quod eft in fummo gradu, dc abfoluce' calidum, vteft folus ignis . Secuudb pro eo, quod non eft abfoluce calidum , fed folummodo tale-/ nomen forcicur a qualitate ,qux in mixeura prccpollet; vc iaro diclumeft deallio,&rcliquis,inquibus calor reliquas quali rates primas excedit;. Paricer philofophandum de frigido abfoluce in aqua, dc de frigido me- diorriter, ac per exuperanciam in mixto % Idem eciam diccndum de ficco abioluce, quale eft terra’. dc dc ficco per cxuperantiam ,quale eft abfyn- rhiiun poncicum, aliaq^innumera. De humiclo pariter abfoluce , quale dl acr, dc aqua, vc loquitur Gaicnus ,in principio capitis llexti cmfcleiriL. libri ,• dc dc humido per exuperanciam, qualis eft malua, buglolfum, dc confimiiia. Rurfuscx eodem Galeno lib. 1. deremperara. cap. f. calidum corpus triphcitcr dickur. Primo ,pro fyucero, fimplici, dc‘mi mixto cuiufmodi Caliduni-t tri pi idler 4cdpitur% Citlidtinu in concreto nun a dtcitur in dbftrsclo. eft ignis, Secundo, pro eo, quod in mixtione fuum contran'um fnperat: v. g calidum in allio .frigidum fuum contrarium vincit. Tctdodidtur aliquid calidi temper amend, in ordinr ad ahud minus calidi temperame- ti. Vt allium, vd cxpacaltda eft rcfpe&uBonugmis,chamomifIae , & fits ilium. Hac etiam rationc animamia vetenbus call da & humida di- <5fa funt •, non propria: temperature gratia ,ncc abfolute ,fed folummo- do in ordine ad ftirpes, & ad demortua corpora collata: quippe demor- tuis& ftirpibus animanda caiidtora humidioraque font comparatiue & gene rice, Quin edam ex aniraantibus ipits fpeciatim inter fc collads ca- ms ficcior , homo humid tor: at, fi formica:, vd-apicanem confer as, illas ficciorcs h unc hamidiorem inucaias. ita idem animans, vt ad hominem, ficcum, vr ad apiculam « huraidum fuerit jrurfus ad hominem collatum, calidum ; ad leonem, frigidom cdt, Sic igitur contraria de vno corporc ad diaerfa collate praedicad pofiunt. Cams >deo ad hominem cojlarus, calidus, ad leonem frigidusipariter ad hominem collacus, ficcus crit, ad formicam humidus . Galidus etiam eft , vt viuens; cum momius, frigi- dus. Parker etiam quidam cants alted cani collatus, frigidus erit, vcl fal- tem non cal idu-s. Hacr quidem omnia pec collationcm inter fe dicuntur. Qua: veto ,vt in animantium generc conferuntur ,alia iatione,(icud eda ■quxeunque in aliquaanimalium fpecie. Cam's namquead forrnicam&: apera-collatus, humidus eft:in anknandumgencrceft ficcus:rmfusip- forum fpeciatim canara, hie ficcus, iHe humidus, alius remperatus.'Hanc tertiam calidi •fignificadoncra, ex compararkmc ortam,ab antiquis omif- fam fnifie narrat Gal .cuius do&rinam iam alJacam , clador i methodo fic accipe, Aliquid comparatiue calidum (idem dc frigido ,humido, Sc fic- co diccndum) daobas raodis diertur. Pnrad fitcomparatioad quodlibet obuium , idque qu«idiupliciter; ptirab quando genus gened comparatur, vtanimalcalidum eft & huraidum rcfpc&u plantx, Secundo quotics fpecies gened confemir, vt homo ftirpi; aut fpccici eiufdera generis, vt equoj aut fpccici generis diuerfi,vc ficui. Terdo quando indiuiduuiTL, contemn- alkui gened ,a«t fpccieieiufdcm fpcciei,aut diuerfic fpccici. Quarto candcm , quando idem fibi ipfi ahtcr afiedto confcitur»vt Franci- feus viuus fibimet mortuo. Sccuadus compatadoms modus eft,qaando comparatro fit ad medium generis vcl fpecici; vt canis dicitur calidus comparatione fada ad media tempera rum generis am malts ,-q trod medium eft homo . Vel fit compa- ratio ad medium eiufdcm fpccici: vt idem canis comparatus cani tempe- rate in fpecie canis«calidus etiam dtcetur, Obferuandum tamcneft cum Galeno, ca quae talia dicuntur ad medium generis , vcl fpecrei, bifariaim, dio pofic j abfohire, fed per exuperantiara * vt cam's fine vlla compatado- ne vere calidus eft; Secundo non abfolurc, fed facta compacauonc,vt di- poflit dari tempcramentum frigidum 6c ficcum hacviacomprobabanuvbi imbecillus in corporc calor eft, 6c confcquentci incempciies frigida, inco- &a imperfc6bque manebit neccftanb eadem humiditas ,nce potent ab- fumi: quo fit, vt cahdo Vincente fequatur neccflanp ficcitas {frigido fuperante,humidita$. Atque hi quidem Authorcs his rationibus nixi duas tantum effc temperamentornm difterentias opinati funt * Athensi fe&atoresquatuor iamnominata temperamema admifcrunt. Hos tamen , vt rcliquos antiques, redargwit Galen, cap. 5. quod tempera- mentum Eucraron fiuead pondusomiferint racriterqvreprehendit Athe- ns! fedtatores, quod fub temperamento cahdo 6c humido eucraion co- prehenfi fuerint ,cxeraplo aeris, qui ealidus 6c humiduseft ,teraperatus tamen dieitur. Optimum enimefletcraperamentum calidum Sc hurai- dum confirmabant •, quia vitainraUdo confiftit, Sc humido. Vhde tem- peramentum calidum Sc humidum eric omnium optimum , omniimiquo temperariftimum. Sed cap. 4. hos erroris damnat, dum de acre vernali loquuti funt, cui comparabanc temperamentum optimum calidum 6c hu- midum. Talis cnimaens conftitudo , inquit, pcftlmaeft ,6c peftiicntis obnoxia ► Ergo tempcramentum calidum, &humidum non eft cucraton, cumpeflimum fir,6c putrefadioni, quamahud vlhumagisobnoxiu. Prs- tetea Eucraton eft in medio qualitatum, ita vt nulla qualitas alteramex- cedat.Temperamcntum verb calidum 6c humidum a prcpollcnubusqua- litatibusappcllatuc: Signum ergo eft , quod caliditas 6c humidicas, fri- giditarem 6c ficcitatcm in co fupeiant - Gal. ergo cap .8. eiufdem libri,iempcramenti nouem fpecies ad mitten- das ccnfet jauque ,vt res clarior cuadat, calidum fynccrum , frigidunu paiiter j humidum, 6c ficcum , efie genitenura omnium 6c pereuntmra,fi- ue coiruptorum elcmenta ; reliqua verb corpora,mixta fcilicct cumfuis nanus, fiue fiut animalia, fiue#plants, fiue meialla, fiue kpilli, in medio prsdi&omm quatuor fimplicium corporum collocata eftc . Quoniam*. nullum mixrum intense calidum ,auc frigtdum, ficcum, aut bumiduirw elementorum more extar. Ergoquoduis mixrum, cum fit medium inter quatuor clementa, atqualitcr ab qfdem tanquam ab extremis diftabit, vel insqua!iter,accedendo nimirum magisad vnum extremum quam ad.al- tenun. Si m xtum huiufeemodi fuentin medio plane duarumconcrane- tatumfrigidi 6ccalidi, humidi 6c ficci, dicetur affeeftum temperamento temperate, 6c squall > quod tempcramentum ad pondus communiter nu- cupatur . Quia squallier aquaiuorjprimisinteiififquc quahtatibusdif- fert. Eftcnim in medioealidi 6c frigid i ,-quia non eft corpusmagis ca- lidum , quam frigidura,nec magis frigid um quam calidum: fimihter> nec magis humidum quam ficcum,nec magis ficcum quam humidum. Si ve- rb rnixuim insqualitcr verfetur inter quatuor qualitates prrmas intcnfas> ita vt magis accedac ad calidum quam ad frigid um, aut viceuejifaivel ma- gis ad liiimiditatehi quam ficcitatcm, aut e contra, tunc tale mixium di- cetur aifeftum temperatneto insqualuquod tamen temperamentu ad m- ftitiam idataad pondus idea dicitur, quia ralerern- peramentu eft sque diftms ab extremis-,’d eft in medio fummarum quali- tatum squalitcr collocatur. AEqualitas ergo temperament! ncquaquam a pondere squali molis , aut fubftantis quant? elemenrorum deiumenda : nam corpora alicuius moiis extetta 6c aqua potilfimumcoacmemantur r T empera- mentunu calidunu, & humidu eucratoru ab A the - nctftis di- ce bat ur. Atbenai- da refutan tur. Noue/n te peramenta concede da. Mixta in medio ele- tneatorum eollocdturo. 7* empera- mentunhj ad pen dus. T empera- mentunLj ad ntfiitid. A equals- tasai port dus eft pe- nes.quail— totes ele- ment or wn non quan- titates . DE PARTIBVS. 339 refercntc PhiIofopho,& ctiamGal. comment.in librum denatura horn, tcx. i excmplo ficus. Eandem do temperata natura. Quarto. Sine temperament© ad pondus ars tuend* fatheads nulla eftetj quia ad fanitatis tuitioncm quifque Medicus vidus rationcm pradedbit idoneam, vt cxccfsu cuiufuis qualitatis excedctis auterat,reducendo tem- per quantum poteft,in*qiule tempetamenturn ad medium,fiuc tempera-- tam naturam, in qua pares funt ac .equates quatuor prim* qiulitates.Ca- lidu n v.g.temperamentum emendat, caloicm exuperantem per fuuixu contrarium repdmendo, 6c ita de reliquis temperamentis inequalibus. Daturtem peramcnm ad pondus. Primum* arguments %*0 pr tur darite peramentu std pot/dus, Secundum argnmen- turn, i .Argumc • 4. argamc- turn. J4° •LIBER Q_V AR TVS Ergo cum temperata nature fit fcopus*ad quern refpicit Medicus fanita- tcrn conferuans, necefiario adraitcenda eric: velars ilia e medio tollenda, Scd nota Galeni verba, tuenda: fanitacis: vuic emm feopum Medici co* fcruantis tantiim vaietudmem elfe temperamcntum squalc, ad quod om- nia insquai-ia reduccfeeonatur. Ac verb medicus *qiu prafemern mor- bum profligaturuseft >.uon naturam temperatam , fed naturam propr iam jcgri,quarnde nouo reftaurare intendic, fcopum habet. Sr v.g, asger ca- lico Sc ficco '.empetamento nai era liter praditus.fit,medicus, morbu.auel-- lendo, earn ad priftinum cemperamentum calidum & ficcura reducers debei jidquccuratodo mote, Sc iuxca piaeccptum Gal. lib./.mech.c. vbi monec ,contia quam Fuch fius opinacur, quamlibec partem ad propuum -temperamcntum dTe red ucendara. Qiiintb .Dvito in. rerum natura vnoconcranb> admittendum Sc altc- rum, teftc PhiJofopho libro primo de Carlo rcxtu quadragefimoquarro* veluti librofccundo. Sed dauir vnuracontrariura temperamcntum, in- squale videlicet* Ergo xquaie,quod eftaiccrum|contrarmm , admic- tendum. Zimara PhiLofophum fic interpretatut. Qiioties vnain con- trarium pofiuuum ra natura datur radmittendum Sc altcrumrverbi gntia dato frigido,admitteudum eft calidum.Sed in contrarijs priaatiuis non ica res fe habet ;.quoniam adtmflo finite non eft admittendum infinittinl$rrec admiflb plcao, admittendum vacuum rnec concerto insquali admitten- dum arquale quod priuarronc m inuoluic. Vcrtim bre expofitio non arri- det; namex Arift. in non funt adinuiccm. Scd xqualcadinxquakdicitur.. Etgoiruicnon opponitur pnuatiuc. Adde quod»iuwahanc candcm interpretationem , aqualoj magispofitiuuracft quam inarquale, fi finitum Imagisquam infinitum hcct reueraf3lfum.fitinfi1ritum.cire cnspriuatiuumi-alioqm Deus qui fo- lusmfinkuscft >ertctenspriiwtiuum, quodabfittcunv rllcfolus. fit ma- xinre pofitmus. Praeterea id quod eft perfe&ius. eft magis pofitiuunu quam id quod impetfe&ius. Scd temperamcntum ad pond us eft perfe- ttius temperament® inasqualkcuna petfedbam arguat mixtionem .Ergo te- peramentum ad pondus eft tnagispofiuuurmauc atquc faltcra, quam tcra- peranrentum iuarqualc ad iuftitianv Scyto Mcraperamcnia in fuaconttaria matamur. Ergoaliquando tra- feunt per medium. Et confcquenicr in pun&o ifto medio quaruor quali- laus etunt zquales. Id patet in tranfituinfamix ad dccrcpitam xcatem.* Infantes ».cahdo humidoqj tepeuamento pE?did funt j fencs v'ero fidgido ic in ttanfitu a temperament© calido & humido puetorum ad contrarium.frigidum Si ficcura fenum >necdfari6 fict tranfitus per rac<- drum : Sc tunc omnes quatuor qualkates crunt aequalcs .. Arquc adeo da- bitur temperamcntum ad pondus * Adde quod vnicafolaquahcasaliquo tempore exccderc peteft fuamcontrarram ,.aliacontratietatccxiftentc_» aequaUnllc autcm cxccdus tcraittti poteftj.cigo ex hac rcrarllione fequkut temperament urn ad pondus, Septim6 :ndcft potior ratio cur-Ecpcmtuirarquadcmedium in rranfim fstdto inter motumincreracnii fiuc augmcntationis,& decrcmenti fiue di* rranucionisi quam m mo u *.lteiationis inter concracias qualkates. Scd in tcanfit 11 incrementi Si dccreracntr deuenitut tandem ad pun&u medium asquaiitatis. Ergo pari ter inaltcrationc, qiue fiunccr concracias quahtates* ad medium de uenicur* ftiota hdonecomncsad squalem intenfionem deducenmr. Licet enim tcmpcrameiutn in mixtis ,Dci, Sc naturae opus fit, Galen, ta- menhb.i.dctcmperamcn.cip.vlt.quibufdamexemplis tale temperamcn- tum ad pond us, feu naturam tcmperaiam,dari poflfc oftendit: Medium-* aucem temperamentum in omni genete, raaximequc in vniuerfa fubftan- tia ,inquit,ex mixtioncextremoruraconflatur. Mifceanturcrgoea qu£ funt calidiflima, Sc fngidiffima , vt ignis > aut aqua fcruentillima, & gla- des aut nix, in pari tamen mole. Quodautemex his ambobus,glacier fcilicet&:igne,autaqua feruentiffima refultat mixtum, pari interuallo ab vtroque extremorum aberit, Sc ab eo quod vric ab eo quod frigore ftupefacit,autenccat: Namcadtu tepidum percipitur haiufmodi mixtum. Similis arrificiofa commixtioex altero contranorumgencre > ficco videli- cet Sc humidoconfici poteft; v.g.fi terramqus ficca eft, vei cmcrem,yel talc aliquid, quod plane fit andum, pad aqusmoli imbueris, medium-* in ficci humidiqueoppolitione opus effeeensttactu enim Sc vifu,tunc id , quod mixtum eft mediocre inter ficcum Sc humidum pcrcipietur, Ex diclis hadtenus conftat ,tale temperamentum ad pondus admitted dum, efieq, in medio extremorum ele men tor urn, ad quod omne id,quod excefiiuum,autinsqualc eft>unquam ad Polycleci ftaruam Aftragali- zouteimrcfpicit. Fuitaurern ftatuailla Aftragalipontes, veluti canon ac icgulaSculpcorum,aliorumquearcificum. VndePiafts,Pidtorcs,Sta- tuarij,aiijquc fi&orcs, qui dum exemplar aliquod propiiis accedens ad hums ftatus naturam cfnngebant, alijs fapientiores cenfebantur. Medi- ci pari ratione cxccfium corporum, quorum fanitati cucnds pi sfunt,pcr- perub eraendant > vt, quo fieri pofiit niodo, affine ceraperamento squall ad pondus reddant, Galen, lib.2. de tcmpera.c. 1. duplex acf mittic temperamentum medium fiuc cucraton. Vnum.quod fimpliciter & abfolute tale dicitur, & eft il- lud quod acqual'ter in medio clcmentorum cxtac. Aliud cucraton dicitur id, quod eft medium in aliquogcnerc, vcl fpccie. Eucrati fimplicker, Sc abfolute di&i excmplum pook~Eufarcum, fiue quadratura,id eft, roedio- enter carnofum, bene formatum, nee mollcm aut durum, nee ad extre- mes mtenfofue coloresacccdcntcm, fed inter album, & rubicundumL* medium, Ex partibus bominis teraperatam iudicat cutem»fed prseipuc interns vols manus Sc pulparum digitorum, Medium cucratcndiue tc- peratum,in medio generis, aut fpcciei talc dicitur inordincad caqus funt intemperatiorain codcn? gcncrc , Vide citatum caput libri pnmi de teraperam. Sic a nobis expofitotemperamentoad pondusmuncad aliud membru, quod refpe&u illius msqualc diciiur^cccdendum. Tempcramecum hoc inarqual c dicitur,quia a temper re squall ad pondus rcccdit, Dicitur etiam temperamentum ad iuftkiam,quia natura cuiuisgeneii ,& fpcciei, acio- diuiduo mixti corporis congruum , commodumquc ad fuas opera- liones edendas temperamentum concclTit.Mixta quick in omnia ccmpcra- meucum cxpoftulam las naturs coogmcns»6c fi contingac aliquod babe* re temperamentum ad pondusddipfum ad iuftitiam dici poteft ; quia tale mixtum illud pofidcsbtaletemperamcntum ad fuas ivftiones edemiasre- quiric. Sed quia fere omnia temperamentum inaqualc poft ulnntjtalc tern- sc quid te~ peratxtrL, fieri potej} vt r&onct 6'al. Tempera* ruentu Ad pondns eft ittftar (la- tut Poli-- deti. EucratM duplex. Tewptra- mentHms ad tujhtii. 34a LIBER QVARTVS peramentum fimpliciter ad iiiftitiain dicitur. Vndc propter hanc iuftitiara diftnbutiuara Aarons naturx, talia temperamenta a quibufdam xqualia dicuntur; quanquam in reiveritatc,ficuma'quali ad pondus conferan- tur, inxqualia prorfus fint. Proindequc mixta hxc ad iuftidam , naturas intemperatasappellatGal. lib.i.dcrcmperam.c.8. vbi inquit, ab eo, quod in corpore prxpollct,idem corpus denominationem fortiri. Qupties cr- gocalidum & humidum rcliqua duo, frigidum 8c ficcum ruperant*, tale corpus calidum, & humidum dicctur. Quoties cx aduerfo frigidum 8c ficcum prxdoniinantur,corpus id pariter frigidum & ficcum dicetur: Si- militer vbi calidum 8c ficcum, corpus calidum 8c ficcum: vbi frigidum&, 8c humidum, corpus frigidum humidumque. Et ccce quatuor tempera- meuta compofita ad iuftidam . Qucmadmodum cnim ineiementis none, dantur combinationes calidi 8c frigidi , humidi 8c ficci fimiliter ncc mixta ex elementis compofita tails naturx reperiuntur, Scd fuper- funtadhucfimplicescxccfiusinrna qualicatc; quando calidum folum-, prxpollet,aut folum frigidum, aut humidum tantiim,aut ficcum tantiimj qux quatuor firapliciatemperamenta communitcr appellantur; quia ties quaiicates vidcutur vcluti pares in{ corporc , & vnicafola rclucct, qux fuam contrariam exuperat. Vndc temperamentum calidum, tempera- mentumfrigidum,temperamentum humidum,8c temperamentum fic- cum denommantut. Qua? quoniam in vnica quaiitatc exccdunt, dicun- tura Galcno media inter quatuor compofita, 8c temperamentum ad pon- dus. Ad hums enim naturam propius accedunt, quam tcmperamenta-, compofita: nam hxc fecundum duas contrarietatcs, 8c per exccflum dua- rum qualitatum , a teraperamento ad pondus remouentur :temperaraen- ta autem fimplicia in contrarictate vna, & vnius qualitatis excefiu diftant. Quatuor temperamenta compofita a pluribus admittebantur: fimplicia tamcn omnes oraifcrunii qux admittenda effe ptobat Galcn.quoniam fri- gidum , vt ilii conccdunr, poteft efie cum humiditate, poteft 8c cum fic- citate. Ergo dii fit tranfitus a ficcitacc ad humiditate,aut vice uerfa, ab hu. miditatc ad ficciratem, aliquando rcpcrictur frigiditas ilia in medio ficci- ratis, 8c humiditatis, Adeoque cum frigiditas fuum oppofitum ealorem cxcedatjcumque temperata lit alia oppofitio humidi 8c ficci ,indc con- cludendura,po(Ic aliquando inueniri fimplex temperamentum frigidum. Eodemprorfus raodo dc rcliquis philofophandum . Nam calor,& humi- ditati 8c ctiam ficcitati copulad poteft, dum fuum contcarium frigidum exuperat .Siccitas item fuum contrarium fuperans, calori conne&itur, 8c alias frigori. Humiditas fimiliter ficco prxpollcns, iam frigori, 1am calori copulatur >„ Dantur ergo, inquit Gai. noucm temperamenta, vnum tem- peratum»intemperata. Temperamentum videlicet xquale ad pon- dus, &; temperamentum ad iuftltiam,quod oduplex eft, quatuor compo- fita, 8c quatuor fimplicia: Compofita , calidum 8c humidum, calidum 8c ficcum, frigidum & humidum, frigidum 8c ficcum. Simplicia, calidum, frigidum, humidum, 8c ficcum: qux fane, cum momentanea fint 8c paru durantia, more temperamenti ad pondus, non ftarera mcdica xque,ac ca- pofitaponderantur. Chiatuor compofita tempera- ment* . Quatuor fimpUcia_> tempera— mem a. Simplicia teperamen ta I urn me dia inter compofita & tempe- ratum, Probat Ga len, quatuor ji- plicia tern per am eta. DE TEMPERAMENTIS. 34 3 S £ C T I O Dealijs dluifionihus £(mperamenti. ALix minus prxcipux diuiftoncs temperament! a quibufdam excogi- tate, fcquenti ritu fe habent, Tcmperamentum eft naruralcivel adfeititium, Illud eft, quod a prims conformatione partibus om- nibus, tanquam primus 8c radicalis habitus, infttus eft, Acqui fitum tern- peramentum eft illud , quod dccurfu temporis»cx vfu rerum non natura- liurn, aut propter morbosaliquo ,acquintur. Item remperamenrum in partiale, & totalediftribuirur. Partiale in ani- matis corpora hetcrogcnea poftidentibus, non veto in inanimatis piopric reperitur. Eft ergo partiale in hominc illud »quod alicui parti peculiar! a narura conceftum eft. Et cum plures fint partes diuerfc naturae, plura_» infunttemperamenta partialia, Temperamentum ideotocalc diciruril- lud, quod cx his omnibus partialibus confiatumcft ,8c totimixco,npn_, vm tantum parti, competir, Deniquc tcmperamentum Barbaris in fanguineum, biliofum, pitui- tofum, 8c melancholicum diuiditur,& ita compofita temperaments nomi- nate malunt, quam calida ftcca, calida bumida, frigida ficca, 8c frigida humida. Quoniam tales denominaliones biliofofanguinei &c. conucniunt corponbusob redundamiam humor is alicuius fuccrcfcenns immodiccj eas improbar Fernelius,pariter 8c Vallefius,qui Galenoadhxrcmcs malunt ab ipfo qualitatum primarum prxdominio tempei amentpruro differentias colligerc, quam cx humoribus. Verum hi vm graues a quibufdam impeti- ti, redarguuntur: quoniam non ab humoribus poll ortumgenitis tales dif- ferentia defumuntur, fed ab humoribus, ex quibus homo>tanquam ex ele- menris ,conftitutus eft; Fit crura homoexfeminc 8c ianguine,quxduo quatuor humoribus conftant. Ergo queries aliquis calido & ficco praeditus eft temperament©, melius dicctur biliofus, quam calidus 8c ficcus, quia retinuit tcmperamentum bilis, quae in femine & fanguine prxdominaba- tur. Vnde cuidam piacuitdefinire temperamentum per proportionenu quandam 8c fymmerriam quatuor humorum corpus bnmanum in fui pri- mordioconftituenriuni, Vtmeum in bac lire interponam iudicium,exiftimo Galcni vcftigijs in- fiftendum. Cur obfecro temperamentum, quod eft partium folidarum di- fpofido, definitur per temperamentum humorum prxeedemium corpus? hcccemm non negauerim puerura redolere naturam matetix ex qua fit, putotamen temperamentum melius defimriin prdine ad fubiedum iru quo eft, quam in ordme ad id , quod non eft ; humores autem, ex quibus compadus 8c dfigiatus eft %us, non amplms funt) fed corpus folum in quod rales humores tranfmurati fqnr 8c conuerli. Ergo cum humores non ampliusextent,ncc conucnicns fit acerdens de iubi.ccto in fubiedum tran- frnigrarc:temperamentum melius definietur in ordine ad fuum fubiedum corpus,quam in ordine ad humores ex quibu hoc fadum eft: quemadmo- dum remperamenrum ferri in ordine ad ferrum, &. non naatcriara, cx qua ferrum nafeitur, apte dicicur. ,r «- mentnnu „ ' uif'titi' *L u * 1 tar '* e ™ tota *' - rei: 6 Jen~ tlHnt CHTn ' T empera- met urn e[i quahtas parnurrLj foltdarum & no fe mi nis Crfan- \mniime Jirui. 344 LIBER Q_ V ARTVS Ptempi 0 fatisfit. Ncquc video, qua ratione dudus Plempius inquir,temperamentum bi- liofum, quamcalidum & ficcura (idem de reliquis dicendum} magis mc- dice pronunciandumi & Galcnum ita loquutum, comm. 5. prognoft. ter. ifi.Lib.i.de tempciam. cap. penult. Sc vie. Galen, tamen loco citato Pro- gnoft.nihil tale habec, ficuri nec cap.penult.lib,z.dc temperamen.& c.vlr. eiufdcm lib.nondicitcorpora prasdita eftc temperament© biliofo, mclan- cholico Sec. Scd e contra exprcfsc temperamenta calida Sc ficca, frigida Sc ficca in medium profert. Etcnim , inquit, fi quis ab initio ficdorc fri- gidioreque temperacnento ftatira fuit, is non mclancholicus eft, fed vti- que pituitofus, ab crcrcraentis. Quod (1 ex habitus mutationc frigidus ficcufquccftrcddicus »neccflfari6 hie call's iametiam melancholicas eft; v.g. fi quis ante calidus Sc ficcus ex fanguine vrendo plutimara 'gcncrauit atram bilcm: eft .a. is. prxtcrquani quod ficcus oft Sc frigidus, protinus ctiam mclancholicus . Eccc Galen, clar£ diftinguens temperamentum-. frigidum a tempetamento mclaiicholico, quod ex copia humons melan- cholia dignofeitur, Quando rutfusjak* commodius temperamentum ab humoribus dc- nominari,quod non fiat ita remora elernenta,ac communia mundi,nihil contra noftrara dodnnamaftruk. fmo nobis fauctqiii dicimus tempe- ramcncum multo commodius a proximis corporis dementis, parribus ni- rniru, quim ab humoribus magis remoti < Sc communibus dementis de- nominari. Addc quod nec humorcs, nec partes temperie gaudent, nifi in viitutc eleraentorum, qua ncceftario pollent corpora noftrarVndc Phi- lofophus lib.4.mcteor.c.8.inquft tcx aqua igitur Sc terra fimilarium parciu corpora conftant,& in plantis,& in animahbus. Ergo parti bus fimila- ribus. Sc tori ex ijs refultantitribucnda func temperamenta frigida & ficca, calida Sc ficca, See, Hugo Scnenfis quacuor difterentias temperamentorum proponii. Pri- mum temperamentum eft illud, quod infitum fine innatum eft, quodque ex contempcrans clcmencis refultat. Secundum temperamentum influen* dicitur, quod c ptincipibus parcibus in fingulas corporis dermatur .i. eft temperies, quam partes corporis accipiunt ratione fangrunis, Sc fpiritus tranfmiftbrum a principibus partibus ,corde ,cerebro ,Sc hepacr, Tcr- tmra tempetamentum eft illud, quod cx ambobus iam didis, infiro inna- toue,& influente caloribus conflatuna eft,ita vt infitus fe habear tanquam materia, inftucnsTeluti forma,inficum perfuiens•, adeoque mixtum quid ex didis caloribus ccnfctur. Compofitus hie calor fingulis corporis par- tibus virtutc qnadibct pars fuas edit naturales fundioucs, cor fpiritum vitaiem > cerebrum animalem, hepar fanguincm , chvlum ven- triculus, Sc ita dc rcliquis. temperamentum eft illud, quod to- talc feu vniuerfalc,& per coaltcrnationcm nominanc, quodque ex omniit partium corporis temperamentis conflatum eft, iuxra Galen, dodrinam* lib.i.de tcmperara.cap.5i.& lib.z. eiufdcm operis cap. 1. Ex omnibus cnim membris calidis fit veiuti vnicum totaletemperamentum,ex omnibus par- tibus frigidis,temperamentum tbtale frigidumjcx temperamentis partinin humidarum,vnicum totale humidurti, Sc cx omnibus temperamentis par- tialibus partium ficcarum, vnicum cotale ficcum. Alij qumtum addunt temperamentum fubftantialc, quia Galen, lib.i r. mech.c.i.dixic ,vircsnoftrasconfiftereinfpiritibus,fiiDftantia folida,Sc I carnofa; Sc ex ijs fieri rempcranicnmm, quod fubftantialc vocant. Aiunt | Ex dqutt-> Gr terra-* co nwni— Ouatuor tejsr agunr patiunturque, neuter ta- men vidor euadit. * l.Obisfth, Solutit. 346 LIBER QJV ART VS Dicendum ergo quatuor quahtates primes , quia contranas, in le inui- cemagcre, Hue fine in pari gradu, (me in unpaid. Pantas aurera fiue ae- qualitas qualitatum ciupliciter inefle poteft.Piimb quando qualirates funt in pari gradu. Secundb quando vntutes agendi funt a:quales,gradus ta- men inarqnales:v.g.vnus gradus calorisacque former agcc,ac dudfrigons, tres humiditatis, & tres aut quatuor ficciratis. Itaquc non folum mix- tum diccturaffici temperamento ad pondus queries prim? qualirates funt in aeqaali gradu, fed etiara quando-ipfae qnalitates primic funt in arquali gradu virturi olicet ipfae adhi inaequales finr, quo ad fui intenfionem. Hoc vltimo modo corpus humanurn,vtpote betcrogeneum, quam pnmo mo- do,facilius temperamento ad pondus afficietur ,• quia cius partes (fi cutem forte excipias) nunquam aequali gradu caloris 6c frigoris, ficciratis 5c hu- miditatis afficientur. Nam cor ventriculo, ofiibus,&: cerebto femper ca- lidius eft: in coq-, calor femper frigus excedir. Obijciunt fccundb:Si aequalcs in mirto concurrerent prjmae qualitates> vtex i)S oriretur, temperaraentumad pondus nccefiarib admittenda efiet aequalis portio fubftanti? omnium elementorum,quae qualitatum atquali- tati correfpondetet. Scd hoc dici ncquit; quia fi in mifto aliquo eiemcn- totura fubftanciae eftent coaequalcs, talc mixtum non efiet neque graiie-;, neque leue . Et per confequens nullum haberet in mundo locum in quo naturaliter ftare pofler. Refpondco , negado aqualiratem mobs elemenrorum efie neccflaiiam ad aequalitatem qualitatum conftituendam; quoniam» vt iam antea com- prebenfumeft, modicum ignis ,& aeris fumciens eft ad contcmperan- dura piurimumaquas 3c terrae . Proindc Anft.lib.4.mcteor.in Irpenori- bus citat.cap.8 rebfe monec . Ex aqua igitur , 5c terra fimilarium partium corpora conftant»& in plantis,&in animaJibus. Et qua: metalla funt, vt aurum,& argentfu.Sc quaecunque alia talia. Etabbieodem lib. Ideo animalia in terra , & aqua folum degunt, in acre autem , 5c igne nequa- quain; quia corporuru materia hate,id eft terra & aqua. Imb cap.i. emf- dem lib*dum ait, omnia putrefeere piaetcr ignem , dixit aerem , aquam., 6c terram efie raateriam igni . Dato ergo temperamento ad pon- dus , corpus mixtum, tcmperatumque iu certo deget loco : in terra mmi- rum,autaqua. Temperatum tamen corpus tarum eft *,&in Cmilaribus corpotibus, fi aequalitatem graduum qualitatum perpendaraus, quam iu heterog neiscorponbus,potius leperietur. Scd inftabit aliquis cum Marfiiio lib. a.de gcnerat.& corrupt. quaeft.i f. & Alberto Saxoni a, ac alijs, dari tequa lead pond us inmotiuis qualitati- bus. Eroo concedenda ent aequalismenfura fubftantiarura elemcntomrn, Patct antecedcns: nam oleum >6c lignum fccundum qualitates motiuas videntur acqualiaad pondus, cum aquae fupernatent: Sic enimin medio quaruor clementouum efie videntur: Et iude arguitur, par in illis effe pon- dus fubftantiarum eorundem eiementorum, Refpondetur, falfum efie, oleum , iigna, 5c fimilia fupernatantia aquis ' efie neque leuia, ac grauia* Sunt .n. roulto grauiora quam leuiora -y fuper- • natare tamen videntur ratione planum pororum,quibus abundant, & in-, - quibuscopiofusaer mcluditur •,cum nullum detur in narura vacuum-, i Oleum verb prxtev porofitateo?, aut raritatem, vifeofum eft, 5c tenax*,vu- * demeliusvnitur,meliufque fupernatat. Lignavcrb poriscatentia,cu- iufmodi eft Guaiacum, in fundum aqua: cadunt •, buxum paritcr lignum. Dup lex cur fuuematdt DE TEMP ERA MENTIS. 547 Ob dcfe&um hunc pororun?,ait Anttor. lib.4. meteor.tex.41. hebenum no fupernatare aquis : vt inter multos retulitEpiphaniusFerdinanduslib.i. theorcmat.mcdic. Sc plalofoph. theoremat. ty.cum quo vlrerius d rendu* quod fi in natura daretur sequalitas inter iftas qualitates feciidas, leuitarem & grauitatcm, acqualitas ad pond us inter primas alterantes no occurretet, fed mcra inatqualitas. Nam minor frigiditas multo maiorcm pant graui- tatem,quam maiorcalor leuuatem.Quaic vt tata ficleuitas,quantagraui- tas, debct effc multo plus caloris : vt patet euidenter in ferro candenti, vbi plurimus calor minimum leuitatis inducit. Inftabis adhuc: qualitates fecund# fequuntur vires primarum quali- turn. Sed primarum vires funt .xquales: Ergo Sc qualitatum fecunda- lum, e quatmn numero funt leuiras , Sc grauicas: nam leuitas fequitu r ca- lorem, grauitas frigiditatera. Refpondeo diftinguendo maioveni: vires fccundarum qualitatum fc- quuntur vires primarum, tanquam fuas caufas, concedo i in aqual i gra- du in raixto, nego. Pr.xtcrea vbi adeft intenfus calor, remifta ficcitas, Sc materi# rantas , vtin igne>ibi leuitas neceflarib adcll; vbi verb frigiditas remifta, intenfa ficcitas, cum denfitatc, ibi grauitas fumma reperitur,vt in terra. In mixto verb temperato, cinn calor non cxcedat ficcitatem, nec rautatem norabilem comitem habeat, leuitatcm nifi exiguam non parif, fed mixeum ob prardominantem terram, grauc fiftit. Obijciunt tertib cum Athenari difeipulis. Vita in calido Sc humido co- fiftit. Ergo in viuentibus caliditas,& humiditas alias excedunt qualif- ies oppolitas : atquc adco in viuentibus nunquam .xqualiter concurrent quatuor prim# qualitates . Refpondeo, vt in fuperioribus cum Gal. viuentfa dici calida Sc humida refpedtiue ad fe ipfa demortua . Praterea viuentfa dicipoflunt calida-;, non quod calor gradu Temper exccdat, led tantumraodb ratione virtutis. Sc officij,qu# calor in ijs excrcet: nam caloris eft permifeere, permeareq-, Sc illuftrarc omnes mixti partes. Vnde viuentiumcalor ab Ariftot. lib. 1, de Amnia c.4. tex, 50. vitaliumfun&ionurrvadminifter & opifex dicitur. Diximusantca temperamentum ad pondus ratione virtutis magis quam graduumadmittendum in viuente. Obijcies quarto. Si vires clementorum .xquo pondcre in mixto conte- perarentur, nullum eftet in tali mixto internum corruptions principium. Refpondeo, negando mixeura non habere interna corruptionis princi- pia j quia conftat contranjs, quae quidem modico tempore temperantiam obferuant. Nam temperamentum illud ad pondus cogitatione potius,qua a&ucxtat. Etfi cafucontingatipfumalicuicorpori aduenire, momen- taneum eft, Sc fugax. Galen, autem lib. de optima corporis conftit. c. 3, corpus temperatu n ad pondus imaginatione potius ,!quam aCtu dari afte- ucrare videtur. Etipfius figna>ac exiftentiam tradidit Gal. vt eftet vcluti norma aliorum temperamentorum. Qoamphuimi tamen ipfum admit- tendum pucant in omni state, Sc Galen, lib. 6. de fame. tuen. c. a. in ipfa_> adblcfccnna potiflimum reperiri iudicare videtur: quando nimirura calor Sc humiditas pares cum frigiditatc Sc ficcitatc euadunt; Optimam namqj, inquit, tempenem inadolefccntia corpus obtinct. In cute tantum voj# manus talc temperamentum reperiri credunt j quia corpori fimilan tempe- ramenta omnia proprie& per fc conucniunt .Verum li corporis tempera- mentum accipcre licet pro totali, id eft, quatcmis omnes parnalcs comprc- aqua & 4* iij> Uquortr bus. hebenum hodte vo— cam non** nulls Gaia cum . Injitntia. Solutio, l,OhieRi9 Solatia Calor na* tiuusex A riflotele* 4.Obicflis Sola tie, T empera- metum ad pond us pr$ pne jimiL* S4<3 LIBER aVARTVS ft corpori conuenit : heteroge— mo fa£lru> collations omnurnfi- milarluntj valid, frt~ gidaru'ruy humid. & ficc&ru/n-jy ad inuice. hendit, tcraperatum ad pondus admitti’poteft: v. g. fi confiderentwr om- nes partes calidae, quatenus vnicum totale temperamentum calidum con- ftituunt ,■ Sc omnes frigida:, quatenus frigidum * Sc omnes humidae, qua- tenus humidum •, Sc omnes ficcae, quatenus ficeura j fique rurfus haec om- nia in corpote noftro parem obferuent ptoportioncm, vt tande ex ijs vni* cum dicatur fieri temperamentum ,ptoculdubio talc temperamentum., squalc did poteritjlicec in quauis parte aiquale non fit, fed fada compara- tione inter omnes in toto corpore. Patetergoadueifus didos Authores dari aliquo pado temperaroetum ad pondus: Idquc ipfe Auicenna, etiam coadus, admittit: qui vix a Gale- no dedinat,turn in hoc, turn in reliquis,quae de temperamentis propo- nuncur: Licet ei tribuerinc quidam Philofophi banc opinioncm,quod te- perametum fit fimplex qusda qualitas a primis qualitatibus diftinda. Scd liber ille primus ab illis drams a nobis adbuc defideratur; Et dodrina ipfius exprefia de temperamentis obferuatur. Obijcies tandem contra firaplida temperamenta: Vidoria qualitatum pendet a vidoria praedominio alicuius dementi: Ergo cum quodu'S clementum duabus fit praeditum qualitatibus, aroba: fempet iru, raixto excedent, neutra nunquam. Atque adeo nunquam dabitur fimplex temperamentum, fed femper cornpofitum. Huic obiedioni fatistecit Gal. dum inquit,calorem copulari ficcirati. Sc bumiditatiiProptereaque folum calorcmaiiquando frigori pnepollcre-,, squalibus perfiftentibus humiditatc, Sc ficcitate . Diccndum obiedionem c(fe veriffimam vtplurirnum . Quoniamnon nifi breuifiimo tempore, eoque fortaffis iinpcrceptibili, vmca foia qualitas in mixto re- liquispracdominatur, 5 ,Obicftio, Saint to. C tJ P V T III, DeTemperamentis partium. GAleniislib. i, detempcram.c.vlt. cutem, fed prscipuc maims. Sc pulparumdigicoms*temperatifliraam omnium partium con* ftituit, qubd ab omnibus extremis, calido inquam, frigido, hurai- do, & ficco, pari interuallo abfit, Nec folum'in primis qualitatibus tem- perata eft, fed ipfo fenfu mcdiocris inter mollitiem Sc duritiem percipitur; quia media eft inter neruuna Sc carnem. In ordtnc igirur ad cutem partes corporis fngidiores, frigidac dicunturr ca!idiores>calidc: humidiore»jhu- rrvidae •„ fiedores, ficcac. Gal. igitur lib. z. de tcmperaro.c. 5. prarfupponic, orane exanguc efte frigidius eo,quod eft fanguine praeditumj id eft, partes fanguincascfte partibus fpermaticis calidiores: Vndc quo pars fanguino- lentior eft, cb calidior, Sc vice verfa, qu6 minus fanguine pedict, eo frigi- dior. Refpcdu cutis, tanquam normae Polycleti, lib.i.dc temperam.c.vlt* cor calidiftimum vifcasconftituit hac ferie: Sanguis veroipfeacorde-# fuum accipit calorem;quippe id vifeus natura turn omnium aniraalis par- ticularum raaxime fanguineum, turn verb calidiflimum eft: proximum-, ilh iecur eft. Caro etiam cute calidior eft. Lib. a, 1. de temperam. cap.}, inquit: Nam cordis caro omnibus his tanto eft ftccior ,quamo eft durior . •Cutis tern- per at a eft» & refpeUu illius ent- ries partes intempera ti, dicun- tur. Partes [per treat tea Jr i- gidi >fan~ guineiyca- ltd a , DE PARTIBV S. 345 Calidior veto non modo hissed ctiam omnibus plane corporis particular vtexipfotaduconftat. Carncm verb omnem caiidameffeinnuit. Ca- ro apud ipfura citau. cap.& 11. method, triplex eft * para, quae a mufculis vix, nifi cogicadone, feparatur: parenchyma-, Sc caro cuiufuis partis. Lien ergo, pulmo, rencs,&: caro ipfa mufculofa,cute calidiores funt. Hinc li- quet Conciliatoris error, qui differentia 24. aufus eft affirmare cor effe fri- gidi Sc ficci temperamcnti, eb quod combuftioni refiftat. Caetemm Aui- cen. fen. 1, pcimi do£t. dare nobis Gal. dodrinam cxpofuit,aies, ici quod in corpore noftro calidius extat, effe fpiritum & cor, a quo illo proccdit. Dcindc verb fanguis minus his calct, hepace tamen calidior j quia magis continuus , feu potius contiguus eft cordi quam ipfum hepar:, quare maiorcm calorcm a cordc fufeipit, quam idem hepar: fanguine he- parremiffiuscaletj quia cum (it fanguis vcluti congelatus, tenuioris& magis fpirituofi fanguinis portionem amifit. Hepate caro (implex minus calct,quia neruorum villi fiucnbracex fua natura frigid* peripfam dif- feminantur. Minoris adhuc caliditatis funt mufculi propter fibras inhos infertos; quae fibrae funt neruorum Sc ligamenrorum particulae, vr loquitur Gal. lib.i. de tcmper.c.3. qui h°c feduloanimaduerdt > vt oftendat fibras, quibus caro cordis circumhaerct,effe alterius naturae,&: foil cordi propdas, aeque fcilicet, ac tunicas vrnarum , arteriarum, inteftinorum, vcnmculi, vteri, Sc vtriufque veficae, fuas habenc fibi peculiares, Sc fpccificas. Mu- fculis minus calet fplen propter f$cem fanguinis in eo Temper contentam, qua: fex, vtpote terrea, frigida eft. Spienc minus calent rcncs propter pau- citatem fanguinis, Sc copiam aquofi humoris , quo ft non nurriuntur, fal- tem ddaftantur. Renibus fuccedunt arteriaru tunica:, quae tametfi ex fua natura fint tempetamenti frigidi ,eahdas tamen iudicandar propter calorc continue eis communicatum a contento in eis fanguine & fpidtu. Sc- quuntur ordinc vena: ,quae propter indufum fanguinem calidae funt,licet ex fua natura frigide.His annoftcrc poffumus peculiarem partium carncm. Sc glandulofam, led praecipue teftium. Tandem fuccedit cutis tempera- ta, praefertim verb cutis interna manus. Nunc pari ordine deferibend? funt parte-s frigid*, quarum omnium., frigidiftiraa eft pituita,vt inquic Gal.lib.i.de temper.c.vlt.Pofteapili: dc- inde offa: rurfus cartilage: poftea iigamentum: dcinde tendo:membran*; poft membranas neruus: poll hunc nucha fine fpinalis medulla: poft fpi- nalera meduliam,cerebrum: dcindc adeps: poft pinguedoj& tandem ac arteriae ratione propria: conftitutionis, veluti fibrae; tandem cutis, quae temperata eft, Humidiffima omnium partium eft pituita j poftea fanguis: pinguedo; adeps j cerebrum : nucha, fine fpinalis medulla:caro manimillarum, 8c tefticulorum: pulmo: hepar: rcncs (qui fane ficci did poffunt:} mufculi: cutis tandem temperata eft. Sicciftirna partium corporis eft pilus ex Auicenna, poftea osj cartilage; Iigamentum j tendo, fiue chorda : pannicuius, fine membrana: arteriae: vena:: ncrui motiui: cor: rcncsinemi fenfus:tande cutis,quae in ficci 8/ hu- midi, calidl Sc frigidi medio eft cx Gal. atque adco ab extremis squali- terdiftans. Obijcics i.fanguinem effe calidiflimum, pituitam verb frigidfffimara, vt loquitur GaUib.x.detemper.ca. 3. Praeterea ex lib.de inaequali intern- perie, bills eft calidior reiiquis omnibus, quae in corpore extant: Tandem Cor calidij fima par- tium. Trip lex c* ro ex Cal, Conciliato ns error, Ordo par- tium call- darum. Fibrafuwt neruorum> & ligament tornm% Ordo par~& tiumfri$~ darum. Ordo par~ t turn humi durum. Ordo par iiumficca- rum* Exametij partium ca hdarum. I’Obiectie. 35° LIBER Q_ V ARTVS Solutio, exAuiccnna fpiritus corde calidior tit. Keipondeo , bilcm calidifihnam die rerum omnium quae in corpora extant, ratione caloris acris & morda- cis: fanguinem verb did calidilfiraum calore natiuo; in quo fenfu ipfc-# Hipp.libro primo de raorbis ait, fanguinem efie bile cahdiorem , calorc fcilicec temperate :plurimus enim fpiritus ei, commifcetur, qui ipfa_» bile multb temperatior eft,cum fit ipfius fanguinis temperatus vapor: vn- de fang in? lationecopiofi fpiritus, etiam calidiflimus diet poteft. Gal. comm.cex.36.6c 35>. lib.dc.nat.hom.tempcratum vocat fanguinem; caii- dum tamen 6c humidum in ordine ad cucem efie docet alibi:calidiflimum propter calorem a corde mutuatum efie cit.iam loco ftatu it , vt cum ipfo diximus ex libr.4. de vfu par.cap.tf. Sc confirmat hb.de format, fattus > his verbis: In fanguine qui in renis eft, abfque cordis calorc, tepida calidicas infita eft, Sc propcerca etiam in iecorc. Cor verb quafi quendam ignis locumanimaha fortita funt. bine corde enim fanguineorum ani- malium caloi perfimilis elt caliditati rqux in domibus a:ftatis tempore-# perfentitur: fed quemadmodum domus incenfo in ipfa igne calidior red- dicur,ita animalium corpus ex corde caliditatem maiorem acquirit, quam ca fit, quae in venis& iecorc infita eft: ,Sc fanguine etiam, qui in vcnis& iecorc conrinctur. Haec Galcnus c.3.cita.lib. ex cuius dodrinacolligitur fanguinem dici in fc quafi temperarum, quia calor 6c humiditas non im- modice in e® excedunc: humidus Sc calidus dici poteft in rigore, Sc pra> terea in ordine ad cutem ,aliafquc partes non fanguineas . Calidiflimus aucem appcllari poteft, vel calore natiuo, vcl propter copiofum fpiritum, quern c corde fufeipit j vt c.p.lib. i.de tempcram.docuit. Auiccnna rur- fus nen abfolute pronunciauit, fpiritum efie corde cahdiorem ,• fed in- quit ; Qubd autem in corpore eft calidius ,eft fpiritus Sc cor, a quo pro- ccdic. Haec enim verba non concludunt fpiritum efie corde cahdiorem: led fpiritum influentem, Sc cor, a quo efficitur, efie calidiorcstotius cor- poris partes. Vnde Galen.cor, caloris natiui fontem, calidifiimam panium appellauit, in hoc Hippocratem fequutus lib. de principijs , vbi fpiritum cahdum efie ait; cor tamen omnium, quar in corpore funt, cah- diflimum appcllat, idque , vt ex contextu colligitur, ratione fpiritus, Vt do&nna hate clarior euadat, norandum eft cor duobus modis acci- pi. Primo pro aggregate omnium partium heterogencarum, exquibus coalcfcit *, cuiufmodi funt ipfa cordis caro, fibrae, membranac, vena: ar- tcriac. ligamcnta, See. Sccundo cor accipitur pro fua propria came, par- te fimilaci, fpiritu infito copiofoquc luxuriance Sc referta. In prima figni- ficatione cor fpiritu frigidius eft, minufque calec: Et fic Auicenna inter- pretandus eft, fi volunt ipfum dixifle fpiritum efie corde cahdiorem. At verb in fccunda fignificationc cor aque cahdum eft ,ac fpiritus influens, quia fpiritus file e corde fiuens eft ciufdem fere naturae cum infito cordis fpiritu, autfaltcm cum ipfo,quo cordis fpiritus infitus reficitur, Primb t.cor claborati in eo fpiritus fuffieientem copiam apponit, reliquum iur« fus,tanquam fuperfluum,a fc per fuos dudus artcnas,quoquouei fum dif- fundit, pari padto ac hepar, quod fanguine in fc confedo faturum, rcii- quum rurfus eiuldcm fanguinis ipfum aggrauatis per fuos cubulosvcnas, in corpus vniuerfum effundic. Vno verbo,cot cum fuo infito fpiritu ignis carbonum inftar fc habet: Spiritus ab eo aliorfum tranfmifius eft inftar ignis flammac Sl quia mobilis ac facile pcimcans penetranfque, calidior omnium a quibufdam dicitur, irapemm facicns ab Hippocr.imo cahdura Sanguis di citur tem- ftratus-) ca lia* & hu~ fmd9,& ca lidtffimus. Car dupli- citer acci~ pit un DE TEMPERAMENTIS: 351 illi dicitur, ftcuti Piatoni ignis infitus due namius . Spritus porrb tanqua ignis quidam , agitatus ,accenditur, 8c ad alias partes a corde inftar fiarn- m® pabutatam craftb, quam aereo cnutnt®, tranfmiftus,fumma cum pcr- nicitatc penetrat, omnefq; partes illico calefacit ,fouetque.Ideoq*, a plu- ribus, vt tadum eft , ipfo corde calidiorcenfetur. Quidam Auicenn® cxpofttores aiuntjGalenum dixiflc fanguinem efte calidiflimum omnium ,non Abfolute , fed humidorum tantum refpe&u, bilem verb inter partes ficcas efte calidiftimam . Sed a veritate dcficiunt: Nam inter partes humidas bilis calididima eft. Pratcrea abfolute cunu veteribus capite fccundo libro fecundo de tcmpcram.de fatiguinc loquu- tus eft Gal.quia abfolute de pituita;vt patet ex cap. ait:Frigidif- limum ac humidiftimura omnium qua’ in animali habentur piiuita eft,* vc ipfo ta&u 8c vifu conftat, Obijcics fecundo: lien iecore rarior eft, plurefque atque maiorcs ha- bet artcrias, Ergo iecore cahdior. Refpondco ratione arteriarum fplcnem cftc hepate calidiorem hoc ramen nmltb frigidiorem propter humorem melancholicum quo femper fcatet iquiq,* fuo commercio non folura cot* pus lienis,fed ipfafmet arterias refngerat. jf Obijcics tertio,venas & arterias non ita accedcrc ad naturam rcrapera- tam cutis ac carnem. Refpondeo,has in contrarietate caljoris 8c frigons efte came temperatiores j quia ex fe frigid® funr ,a contends tamen tem- perantur. Sed in altera contrarietate ficcitatis & humiditatis non funt sq,* temperate ac caro. Obijcics quarto , Pulmones frigidos efte, eorundemquc indies ex infpirato acre augeri, veluti ex continue contact u ramorum tra- ch®® arreri® partis fpermatic® 8c vt habetur libro de corde. Gal. praterea lib.j.de aiim.facul.c.iz.ait pulmones pro cibo exhibitos frigidu piruitofumq*, humorem gignere. Refpondco, pulmones efte calidos ,quia parenchyma funt 5 turn quia-, fangume calid ftimo,fpiiituq-,pleno nutriuntur*,tum quiacordi vicini. Ab acre tamen externo, ab humote pituitofo e certbro delabcme , 8c a tra- ch®<£ arterias ramis per accidens refrigerari poflunt,licet a quibufdam ccn- feantur hepate calidiores.Propter nimiam fui raritatem poft mortem ani- malis omnem ferme fpintum 8c ealorem facile amittuntj plurimumquc a bronchijs refrigerantur;Non mirandum ergo ft pituitolumgignant hu- morem , vt optime monuit Gal. Sed h®c de partibus calidis, Quod attinet ad partes frigidas ( partem cnim in fuftori fignificato ac- cipimus ) nonnulli autumant Galenurn fimul 8c Auicennam de vitrea pi- tuita , vtpotc fngidiflinia, loquutos fuifle,* quia naturalis pituita fanguini propinqua, cum in fanguinem facile coucrtatur/rigidiftimaeftc ncquit. Sed longe fallumur, queniam naturalium partium difpofttioncm ex pro- fefloinueftigatGalenus . Et licet pituita, quae aqua? element© correfpo- det, in fanguinem faciliusquam aliquid ahud conuerti poflic,proindc_> non delink efte frigida, nen intense , fed compaiate. Dkftum eft piles cftc minus calidos pituita, quia fuliginofi cenfentur. Ofta his minus frigida, quia medulla & fangume manifefte nutriuntur, canes nutriunt, & in ignem conic&a luculentam hmmam excitant.Non proindc th calida cefenda, vt Empedoc.apud Arift.lib.i de anima c.f .tex. 77.confendrc vifus eft, aiens, ad oftis compofitionem duas aeris,& aquae partes, quamor ignis > 8c duas (ortaflis ten® panes concurrerc. Alber- Cor infiar carbonis, fpmtusin- fiarflam— waleha— s’0luti»» Obieftie s0luti0, 4,-Obitftio. Solutio. Duhinm> Solution Duhium, 35 2 LIBER QVARTVS tus Magnus in eius opinionem inclinauit ,affiimans ofla ede calida-.: His fauere videcur Hippoc. lib.de Principijs, vbi o(Ta vi caloris ex materia pingui.paru humoris continente,caq;adufta fieri voluit. Plato in Tirado odium produftioncm aflimilau materite igni inie<5he & aduftte. Galen, libro primo dc ferainc capitc 10. caiorem ad odium procreationem maxi- me concurrere docct. Vcrum ncc Hippoc. ncc Plato, nec Gal. vnquam exiftimauit oda edo igneae naturae, fed ca cx crafliori, adeoquc tcrrcftrion, frigidaquc femi- nis parte vi caloris concoquencis ,& pinguedinem , fi qua fuit,abfumcn- tis» fieri. Caior autem illc partis fpirituofrc fcminis, tanquam opifex, non tanquam adurens in omnibus operator,& cx crafliori, terreftrique fcminis parte,o(Ta,concurrenrc faculcate formatricc, producit: Ex glutinofiori ve- rb parte emfdem crafTamenti partes dublilcs,vt fibras, mcmbranas, venas aiterias ,neruos, tendiues, ligamenta, Sc ferine camlagincs,-cffingit. Hip- poc. lib.citat. odium hanc produdtionem dc exponit: Eadem ratio Sc of- lium eft : vbi quidem non inerat glutinod , verum pinguis Sc frigidi,citiiis exufta font propter pinguitudincin; atque Wax o(Ta duridima & rigididi- ma exiftunc. Dcmum eo ipfo, quod oda fpermatica dnt,i, ex parte terre- ftriori, non veto fubniiori Sc calida produbta, frigida , Sc non calida di- cenda . Si curfus fupponercnt oda ede torrefabla, frigida edc concedent; quia adufta caiorem amittunt indtum . Sed hare obiter. Quod nucha due fpinalis medulla,Sc confequenter nerui ab ea deriua- ti, frigida dc, cxperiencia comprobatur: Nam dorfura non ob vertebras tannim, fed propter fpinalem medullam prxeipue frigori obnoximn eft* ab eoque facile Ledicur. Vnde cerebrofrigidior dicitur a tcmperam.c. 3. Licet autem Galen, ibidem adcrat fpinalem medullam Sc cerebrum ede ciufdem generis : Sc aliment.facult. cap.de medal- la, eandem fpinalem medullam edc cerebro continuam, Sc ciufdem natu- rae cum ipfo, cerebro tamen frigidior eft eadem fpinalis medulla *, vt pa- ter ex rigoribus, qui a dorfo femper aufpicantur •, cum quia fanguine Sc fpiritu , refpechi cerebri, non md parcidime fruicur. Ariftotcles tameii-. lib.a. depart, animal, c.7. de medulla, Sc iib.de fomno&: vigiliac.3.con- trariam fentetiam ampiexus, eft,medullam cerebro ealidiorem affiimans imb cerebrum ede frigidiflimum omnium partium alibi fatetur. Re qui- dem diligenter examinata dicendum cerebrum in fua fubftantia ede tem- perament! ffigidi ,* fed fi id ipfum rationc influcncis caloris, &noninfiti tantiim fpebtetur, eft cahdi temperamenti. Hoc maniiefte colligiturcx innumcris venis, Sc magnis artenjs ad ipfum delatis,qu;c fanguine, Sc fpi- ritu turgidulac, cctebruro fufficicnter, imo in multis irapense calefaciunt. Ex ipfo praxerea fenfu ta fnpdior ce rebro . Ctrehrum rat tonefuc fubffdtia (I ymlar is fri gidum eft, ealidumu rauone co- lons mftuc tis. Jidcps & •pinguedo calida. DE TEMPER AMENT IS. 3 53 font , quemadmodum fuperiorilib. probauimus. fdem dc oilmen medul- ia dicendam qua: quidem non eft fupcrfluum cxciementum, vc Ariftot. placuit, fed odium alimentum, vc docet Hippoc.lib.de alimcnto. Si ewim cfiet excrcmcntum, ftatis quibufdam tcmporibus, more aliorum excrc- mentorum, per patcntes aliquos du&us euacuaretur. De Ventriculi tempcntmcnco nec Grxci, nec Arabcs diftin&e loquu ti funt. Ex Gabtamen iib.i. de temperance. 3. colligicur ipfumeflfe cucc_> mukb calidiorem iquiacetcam fibrarum fpeciem cum propria, pcculiari- quecarne, ijfdem fibris civcumnata, venarura arque arceriaium tunicis, itcmque incefti norum,ventriculi,vten, tfeveficat vtriurque concedk. Liquet ergo ventriculum mulcb carnofiorera receii (kis parcibus, fi forte vtciura cxcipias , excedcre quidem cutcm incalorc. Quia tamen fibras habet innumeras,inter cal orem 8c frigiditacem,ambigic,ad.calorcm tame , vt reorj magis inclinar. Fibra cnim pars eft prxtenuis atque gracilis inftar fili, alba quia ex tcnaciori duClilique feminis parte produ&a, vc lit fulcimcn, atque firmamentura partium contextatnm,&: tanquam motus natural is auxili u. Stamina dicuncur ,quiacircura cas facultas f’ormatrix ranquam cextrix te- xere folet,eamm fpacia came aliqua replendomon quod omniscaro fibris circumdata fit, vt cato ginciuarum > caro balam villis carent: caroetiam vlceribus fupercrefccns villis non effuldfur,- quia aim fibras fine partes fpermatiese, amplius,poft puentiam faltem,tegencrarinequeunc. Villi n. quia vcluti feta aut capillamenta apparent, ita dicuncur . Quja etiam fi- lls cxilibus non iunt(quoad confiftencia}diflimiles, fikmeta nuncupantur. Fibix.n.inquit Hipp.lib.de princ.frigidx funt & glucmofejquia ex materia glucinofa Sc dutlili procreantur. Gal. loco cit. dc ccmpcram.ait, quafdam fibras efte frigidiores cute ,* alias calidiores, alias ficciores, alias fimiles. Quod fane fit propter partium fibrofarura diuerfam temperiem. Nam fi- bras cordis cute funt multb calidiores, fibras veficas frig id fores ficciorefq; , quia hxc parum carnca eft ; fibrae mutculorum huraidiores cute rationed carnis-, fibrae forte venarum temperate , vt cutis. Fibras quidem ex fua_, natura fiigidiores font, vc docuic Hippocrates, docuitquc Ariftotcles li- bro feeundo de parcibus animalium capicc quarto,vbi fiepc eas terreas no- minat. Nemos frigidosc(fe conftat ex Hippoc.lib. f. Aphor. 18, vbi air, feigi- dum elle inimicum ofilbus, neruis, ccrebro, fpiuali medullar, calidum ve- rb vtile , Sequent! aphor. 19, idem confirmare videturaiens ; Qusercfri- gerata funt, ea excalfacere oportet See, Quod actinecad partes humidas, aliqui contra Galenum libroprirno de teraperamentis capice vkimo ftatuunt fanguinem, vtpocc riuidiorem_., efte pituina humidiorem . Sed longe fall uncut, (i pituiram acidam, muco- fam, Sc vifeidam cxcipias: nam picuita naturalis , qux aquas correfpondet, antequam in fanguinem conuercatur, necefium eft incralferar. Ob defc- in leucophlegmatia»fiue auaf.irca, hydropis parcibus non ad harret. Ergo languinc multbfluidior eft. Caro cnim in. auafarca Sc pituitofis ideo mollior eft came fimguineorum. Picuita ergo quia tiuidilfima Sc hume&ans in corpore,rej &non fimpheirer, & abCckue, vt voluit Auicenna. fulmonts hepatc fa- ctor er , per accides tit men hum- d fores eua (Unit. Tariium-> flCCATMil-: examcn.. kicntllis. Ostnttrna rum [Mr-- u nm, pilus externaru fac iffima '4\ Occurri— tar difficult TritL DE TEMPERAMENTIS. 355 C A P V T IV, De *Temperamntis at at am, f TP TasGraecis «/a»*nihileft aliud, quam natural^&debitum vitae curriculum in animalibus fccundum propriam cuiufquc difpo* * fitionem : vcl eft mutatiomtiui temperament! calidi&humidi, in frigidum 8c ficcum. Vita hie fumiturpro continua periodo, qua: ab ortu animalis aufpicatur, & merx feneduds termino clauditur. JLt&St vt dixi, inxqualis eft propter inxqualem difpofitionem animalium : vnde aliqua dmtius viuuntahjs. Hominum ergo aeras hie non accipirur pro f scuta, ficuti apud Ouidium, dum Neftorem commemoranVixi bis cen- tum : nunc tcrtia^iuiturxtas. &ras vane a varijs diuiditur. Aliquibus placet actatcm in duas tantum diftribui, adolefcentiam feiheet ,fcuiuuentutem, 8c fenechirem. luue- tutem, incremcntum (me afeenfum vocant: lenebhitem v.ei aduerfam_„ LIBER A R T V S Prinut a,- us. te r; a qua ciodli & formam victus, vna cum medicinis inuenicmus. Primani erao artatcm cum fuis iamilianbus morbis ex- pcnit: In atatibus autem taliacontingantrpaiuis y&nuper naris puem- lis oris vicera (qua: aphts vocantur) vomicus , trifles,vigilia:, pauores > id eft, timores,vmbilici inflammationes, auiium humidicaces. Ha:c aras feptimo menle teiminatur j quo tempore pueruli ioqui,feu potius balbu- tire incipcre vidcntur. Secundaria atatem cum fuis morbisindicatHipp.fequcnti aphorif. if. eiufdem lib. 5.In progteflu verb ,ctim iam dcntire incipiuntjgingmaiiim prurigines , fcbres, conuulfiones , alui profluuia maximc cum canr- nos.edunt dentes , & ijs prafertim puens, qui crafljfiimi funt, & aluos du- ras habent, Hippoc. nec huius atatis, nec pracedemis licnices determi- nat, nec Galen-in commen. Extenditur tamen plurimorum rudicio hac dentientium atasa feptimo menfe vfque ad feptimum annum mclufluci quoniam feptimo anno dentespriores caduntnouis iteium profllienbus> atque regenerantibus. Tertiam atarem feqaemi cum fuis eognatis morbis proponit Hippocr. bac ferie : Cum verbmagis adoleuermt,tonfilia,& vertebrae quae in occrpitio, ad interiora luxationes , anhelationes >quas Gvaci ailiv- mata voeant, calculi r lumbrici rotundi, afearides, verruca:, quas Grad aero chord or. as appellant, fatynar, ftruma, & alia tubercula, fed pracipue antcdi&a. Galen, in commen*banc tertian* starem ad duodecimum>& decimumtertium annum extendi docet,camquc raediam inter acatem de- ticmium> cc act ate m proximam puberrati nominat. Quartam puberrati proximam cum eognatis morbis ha-c Hippocrat. dedueit fequenti aphorif. zy.Grandioribus autem, & iam ac- cedentibus ad pnberratem, plarrma ex his > 3c fcbres diuturnx magis, & ex nations .profluuia fangtiinis. GaLftatrm in com. banc actatem exponent ait: Incipium quidem pueti pubcfecre port annum quartirmdccknum . Qui verb prope hanc rstatem aceeduut, funt qui duodecimura , aut ter-* tiumdeciraum > aut quarturndecirnum’eciam agtint annum .Neque enim eft vnus omnium certiflimus terminus pubertatis propter caliditatem_-> 3c nigiditatera remperatuia:, Calidi enim dribs, frigidi verb catdms pu- befeunt. . Quintam verb atatenupubertatem fcilicct, fib. aphor.7. commemo- rat his verbis. Quibufcunque morbi comiciales Aunt, ante pubertaterru mutationem accipiunt: quibufcunque autem vigefiraoquinto *com«no riunt ur. Gal, autem in comment. Hippoc. mensem apedens ait: liquet quod pubertatis tempus vfque ad vigcumumquintum annum exte- di arbicratur *furaens initium poft fecundam feprimanam. Galen, ergo poll fecundam feprimanam, id eft poft dedmamquartum,(bis auterru ieptem anni,duasefficiunthebdomadas, aut feptimanas, vt aiunt)iuxta Hippoe.fenr entiam refert,pubertarem inehoare &c ad vigcflmumquintum protendi. Pubertatis autem & ptsrcedcntwun xtatum mentioncm facitidc Hippoc. confequutiue aphoiifm.z8. lib.;. aphorifm. Pliirimac autem paf- fiones diarinae puerulis iudicantur: vt nonnulla quidem in quadraginta-* diebus fepeem menflbus, nonnulla verb in annis feptem,quac«* dam verb iam ad pubcm accedcntibus . Quic verb permanfeemt, nec in pubertate finicrint pucrulis>auc faeminis >ciun mcuftnia eruijipuntjxotr- teacicerc confueuemnt * Secundum atas. T'ertia , hoc ordine; luuenibus aucem fanguinis fpuiriones , tabes , fe- bresacuc^1, morbus comicialis , Sc alij:> fed prscipue antedi&i. Galenas in comm, miratur, quoinodo adolefcentum arratem prstermifent Hippo- crates > quae medium locum obtinet inter puberes,Sc iiios qui confiftcnds artaris vigorem habent; cum tamen primas states ad pubertatcm vfque_* minutiftnne diuiferit. Sed omidionis rationcm dat Galen, aiensj, ex alijs statibus quas tetigit, Iicere d« adolefcentia conijcerc: qus in multis qui- dem communicat lilis aetatibus, qus ex vtraquc parte ipfam circamftant. Sed hochabet peculiare in maribus adolekccia,fanguinis ex nanbus pro- fufionem, cuius meminic Hippoc, in illis qui funt propc pubertatem.Nani hiccafus,feu hoc fymptoma incipit in ilia state apparcre, fed maximc in adoiefccntibus, deinde fubfiftit in viris. Adde Hippocrat-raemiyaiTo adolefcentisaphorifm.i 3.1ib.i. eamque exprimic in prognoft.aieny; Ma- gis quidem expe&are oportet fanguinis quidem proftuuium in ijs,qm non- dum criginta quinque annos attigere . luuentutis ergo in hoc aphorifmo mcminicHipp.qus stas a vigofimoquinto ad trigefimumquintura inclu- fine extenditur. Vnde Galen.comm, fequentis aphorif. 30. inquit :Iuue~ num cnim seas quinta feptimana terminatur. Septima stas, dcclinans di&a 5 iuuentutem fubfequitur; qus ad qp.ter- minatur > vt ex Galeno comment, iam cit. colligitur; Nam qua: iuuenibus stas contiimarur, add uas fequenccs feptimanas extenditur > in qua state omnia mania sque atque luuenes , hue illi, qui in vigenti state confiftut, conantur peragerc; non tamen eodem modo ad fufficiunt. Hip- poc r. de hac, eiufque cognatis morb'is lie loquitur: VItra hanc statem (id eft., iuuentutem) afthmata, id eft anhelationes, morbi laierales, pulmohu inflammationcs ,lerfiargi, phtcnicides,ardores>diucurn'a proftuuia, chcle- iX) ditficuhares mteftindrum, Ixuitates inreftinorum, hsmoirhoides: ad- dit Galcnus melancholiam . Hsc sras deciinans dicitur. CXtauam statem cum fuis morbis commcmorat Hippoc. eodem lib. 3. aphorifm. fequenti aphor. 31. & vlt. fic; Senibus fpirandi difficukas, clc- itiilanones cunuuffi, vnns ftillicidia, vrins difficukates, articulorum_. doiores, renumpaflioncs, vertigines, apoplexis, niali habitus, pruritus tonus corporis, vigilis, alui,oculorum, 5c narium humiditates, vifus ob- tufas, glaucedines,audkus graues. In comment, fenes a femoribusdi- ftingui ,fecundum quofdam Hippocr. Se&acores, monec Galen. Nomen feniomm vkims stati tribuunc. Senes in priori state,id eft, fenedtutCLv,. ftatuunc statem mediam inter imienes, Sc feniorcs: Sc prima fencdftus,aut deciinans stas appellatur. Galen, tamen afferit Hippocratem hoc aphor. appellate feneseos>qui extremam agunt statera. R.elats statum in minuras fpecies diuifiones font apud Hippoc. folera- niores. Communker tamen a Gal. genus starts in quatuor fubakerna di- uiditur genera, in pueritiam nimirum, adolefcentiam, florentem statera, & fenedtutem. Has tantum enuraerat iib.z. de temper, c. i. iibro autem de humoribus, cuius memmit ipfe Gal. in fine lib.i, de facultat. nar. qua- tuor staces>adolefccnriam, iuuentutem, ptimam fencbluccm, Sc fenedtu* teraappellat. ALtas iuxta hanc diuifionem, quatuor anni temponbus, quatuor quatuor temperaments cor re fycmder,vt iib.de hu- moribus fuseexpofuimus. Aurcenna, alijque Arabes,Scfcdptoies com- muaiter hanc diiiifionem feejuudfunt,. Pnmara ?doklccntis stactra^ Sexto ex commen. i?.lib. f. aphorifm. vel ad 40. vt vult Auicenna. Tcrtia stas declinans, fiue confiftens, fine fubfiftens, fine virilis vaca- protenditur ad 50. vel 60.annum *, fed hsc £tas cruda fenedtus a Gal. appellatur comment, z. Prognoft. tex. 69, vbi hos, qui in hac funt state, medics' inter iuuenes, & fenes coliocar, 8c feniores,non fenes ftnv- pliciter vocat Hippocr. & iile , qui eft in hac state, Grscis Mefopolios, id eft femicanus dicitur,diciturquc viridis scas,de qua Virgilius libro fex- toiEneidos. lam fenior, led cruda Deo, viridifque fenedtus Quarta Sc poftrema seas eft fenedtus qus a $o.ad finem vfque vir? pro- ducitur ,8c a Galen libr.j.de fanit.tucn.c.vlt.in ties diuidi videtur; Prima eft cruda , Sc viridis 3 quia qui hanc| peragunt, ciuilia negotia commo- de fubire poftunt. Secunda pars fimpliciter fenecius appellatur, de qua-. Homerus. Vt lauit, fumpfitquc cibum*dec membra fopori. Namque hsc iulla ieni. Pro, lauit, balneauit intelligit. Protrahitur hsc stas ad 7o.aliquando ad 7f.aliquai?do ad 80. Tenia dcvltima fenedtus ,decrepica appellatur ,8c duratad exitum vits. Insqualiter ratione temperamenti, aut csli, aut regiminis in vidtu ho- mines vmunt ; Na qui fngido 8c licco,aut Ingido Sc humido prsditi funt . teperamenro, cito fuas percurrunt states ,celerirerque fenefcunt,tcfte ■ GaLlib.f.de fanit.tuen.cap,iz,& vlt. E contra calidiora temperamental diutius vitam producunt, dummodo inordinate rerum nonnaturai juitu. vfunonpercurbencur. Propter ciementiam aeris Aigypti) Europeis lon- gsuiores funt. Propter obferuantiam in vidfu Gorgus Empedoclis di- fcipulus, 6c Ifocracis Prsceptor, robufto corpore, fenubus integris, Inte- gra raemona ,vegeto perfpicacique} ingenio annum excellit 10S. Nanu» nihil vnquam voluptatis caufa fecit, vt ipfe referebat. Auenzoar patiter jidole[ce~ tia duplici ter accipi- tur. fnfantia Orpueritia Secundaa tas. Tenia. Senes a fe~ nionb9dif- ferunt. Quart a A* (as. Vrigidio— res a tins > cjUam exit* dio res mo- riuntur. yle&ptij long&u1. G orgies din vixtt. DE TEMPER AMENTIS. 354 Medicus Arabs regulaiicer vitarn agens i vixit>tefte Auerroc ho. 6. Colliget c,40.-Mcdicinam verb exercere rncepit anno fua arcatis qua- dragefimo . Herodiacus etiam Vir niinis intirmus, referentibus Plat. Sc Ariltorele, vita idoneum regimen obfctuans,cenrefirnumferine annutiu adimpleuit. Vita ergo hominum varias ob caafas inaqualiseft longi- tudinis . Allrologi feptem aerates ,.feptem Planetis correfpondentes, ftatuunt* Infanria igirur ,qua ideo dicitur ,quod pueri fari nequcant,aut quoniam res. explicate non valeant , telle Cicerone lib.j.d'C Oratore, feptem anno- rttm curriculum complecftitur. Et quoniam ell atas humida Sc mollis*, Lunam habet patronam»Secwnda atas ad iq.annum protrahitur;cui pa- trocinatur Mercunus, tan qua m lludicrum Sc muflca parens : Vnde hac atas fludijs apta-vidcrur. Tertia atari a 74. ad 18, annum Venus priced, quia hacaerate puberratis venerea libidine flagtare incipiunt, turn vin, turn fa min a. Quarta aran ad zq.annum Sol prericicur *, quia vt Sol reli- qua aftra fplendore fuperat; ita adoiefeemia rchquas atates ; nam in hac aerate, ammi corporilque f'plendor viget,magnanimitas elticet, & forti- tudo vaiior.e vinum firma apparcr, licet rationc habitus corporis in iuuc- tute finnior conllantiorq,* videatar.Quinta aetas luuencusdiue vigor, fine ftatusdiuc Honda atasdiue aetas confidential, feu conllandae»aetas Marris appellarur *,quoniara in ea potillimum gloriam Sc honorem,diuitia*, vi- Fionas,& armaambire folcmus. Sextaaetas,quae fubliftcndi melius, qudm coalillendi dicereturaphor.r $.lib.i. quia h ac fub confiftente liue florete aerate fubfiftit,aras louis a Proclo niamdum in hac aerate verfamur, fynccra veritatis, Sc iuftitice fludioin- cuinbimus,Politicam,cftuiemquevitarnfollicite Sc prudentcr recoli- nnis. Sepdma atari, frigida &Ticc a, id eft feneCtuci, Saturmis aft rum melanchoiicum patigcinatuignamAlliduosgemitus agra fenced us ha- bet* None aim ampliiis rebus locofis harec,fcd cnllia quauis rneditatuiv Scd hac de atatum difterentijs* GaUib.i.de temperamen.c.z.antequam atatum teroperarnenta propo nat ,prafupponic ianguincm Sc femcn,res calidas Sc huraidas,efiepnn- cipia ex quibus omnes partesfatus in vtero concrefcunt, Sc efformanttrr. Sc ex his ipfis magis magifquc ficccfcetibus primo etformari membranas, tunicas , vif:era, venas, atque artenas, Sc nemos: fccundo autern loco, tanquam vltinu perfici o.Ta >cartibg,mes rSc vngues. Ex didlis omni- bus pattibus in vtero perfeite efformatis fit infans, qni in lucem edicus mollillimus e I, quia famine humidus, veluti man’s alga, aut rnufeus. Vnde non fold n carnea partes, fed ipfaoffa pramollia Hint, Sc cera mol- lis mu forman edingiquea nutricibus ad numm pofluac. His prahabi- tis infauna m calidam Sc humidam ftatuit Galen us j quia nimirum non_. longe diftat means a principijs generatronis calidis Sc humidis: fcnedlu- tem verb e diametro infanria: oppofttam, frigidam ponit Sc ficcath: inter- medias verb states, prouc ad vnuin horum extremorum accedunr, eb ta- lisextremi funr participes; Sc e contra,qubdiutiusab vno extremo pro- cedunt, cb minus ralis extremi naturam redolent - States ergo infanria propinquiores, alijs ad fenedlutem vergentitxxs rfimt humidiores •, quo propin quids ad feneclurem accedunr, eb ficciores * Vndeaeras florid qur media eft inter infantiam Sc feneftute, omnibus alijs tcmperarioir eft indiubus omoncibnibd', hu.n.is-:a:c fcilicet Sc ficcicate y calldirare Sc a4uen\oar 135. annos vixit. Sepfem <£- rates cx udftrologis* Vrlncipia generation nihS" order e{format i o~ n is partm Jnfanti(t-jr cal ida & Sene Sin frigida &' fi c ca. Florida fcnium hurnidum efie prodiderunt: cam feniura (it frigi- diffimum & (Icciffimum , vcpote a principijs generacionis , femine 6c fan- gainc, rcmotiftimam. Rerpondec Gal. antiques illos Medicos deccptos Ru(Te propter copiam huraorum eacremencitiorum, quos in fenum corpo- ribus redundare animaduercerunt, Quippe fenibus turn oculi lachrymis faffunduntar: turn nares deftillatione mananc, feu gcauedine implencur: turn in ore eotura faliua: copia exuperat: adhiec » turn tufliunt; turn ex- cteanc picuicam , fcilicet pulmoncs .quoque hac effe refertos indicances. Venter quoque illis eft picaita plcnas: turnjfinguli articuli quodammodo mucofi. Gsererum nihil horum obftat, quo minus [fenum corpora ficca-/ ccnfekur;quoniam fenii partes folida,a cjjuibus]teperamend ratio defumi- tur,vt docct GaUiccic fane; na licet in fuis fuperticiebus diesis recrcmelis madefcancdn fuis th interioribus parcibus areicunc,quia nee intus trahere nutdmrntum valent,nec eo fufficicnter frui, propter colons imbeciliitate. Vnde partes corporis fenis ratione excrementorum fupeifluorum humc- ftantium quafuis fuperficies 6c cauitates partium>huinidx dicentar (6c fe- nebhis, pnefertim decrepita,idco humida:)in fua tamen (ubftancia confi- derat.e fiedffima: funt; cimi tamen in infantia ip fa olfa client prarraollia. Fitenimtranfitus ab infantia ad fenium, fiend a noueilis ftirpibus molli- bus 6c bumidis ad eafdem niarcefcentes . Vnde Arid, fcnium inarcefcen- ti ftirpi aflimilat. In fenibus aurem cutis corrugatio confpicirur, aiticu- lorum rigiditas, 6c in motu difiicukas, propter contraccioncm Jigamento- mm,tendiimm, 6c neruorum, qui dudores fadi matura impedium.Qubd autemfencs fngidi lint, nemo hademis dubitauic. Nam& tangenci fe- ncs fngidi apparent, 6c facile in fngidum datum mucantur; 5c nigri, 6c li- nidi Runt; 6c fcigidis morbis facile capiuntur, apoplexia, neruorum refo- lutione, fiueparalyfi , ftupore »tremore, conuulfione, deftillatione , rau- ccdine. Ip forum fanguis, 6c floridus color perk re. Omnes facultatcs,& adiones , tam naturales, quam anim-ales,plurimumin ipiis hebetantur, Aliam litem ab antiquis moram dirimit Galen. Quid am enim cxiftima- bant pueros effc iuuenibus cal ichor es i all) ex aduerfo iuuenes pueris call— dimes. Vtramquc opinioncm ob validas rationes vtrinque propofitas ap- probat Galenus. Pater pueros efte calidiorcs iuuenibus-,quia f.ctusimme- diate fit ex fangume calidiftimo omnium que in cor pore continental- j vt patet ex colore rubicundo omnium eius partium,etiaui blliura , reliqua- rumque fpermaricarum. Ergo cum puer fartm propinquior fit iuuene, 6c confequcnter principijs generanonis, eric iuuene mukb calidior. Practerea faetus fangumcm continet copiofum fyncerilliraum, & cahdilljiuum. Er- go Sc puer ei vicinus. Altera ex parte, qui in florenti auacc funt conftitoti, pueris calidiore# adlimabantur ;quia copiofiore fruebantur fangume, cuius indicium eft frequens hsemorrhagia. Demq; humor biliofus fanguine mukb calidior, florentibus artate plurimus ineft. Ergo hi pueris calidiorcs cenfendi. Carterum qui pueros florentibus artatc caiidiores ftatuerunt, inquiunt, naturales fundioncs in pueris efte validiores; nain plura aiimcnca, quam corporis eorum moles ferre poteft, appetunc, confiduntque. lufuper m- crcmentum continub fufeipmne: Qua: omnia lunt incenfiods calons indicia. His aduerfa feda refpondet, pueros augeri quidcm,non vi caloris, fed Vtni pue- rifint issue nibus tali aur/es* yirgwne- taproban- iia puent ejfecaltdio rsm. Qu& pro- bunt mue- nts pueris ejfe calidio res . yiIU ar*u pw calore tn- rornfff. DE TEMPERA MENTIS. humid icatis potius occafione in iplis iedundantis.Ec concoblionc no mo- do florcntes non vinccre , fed ctiam longcab ijspueros vinci. Nam Sc voraitiones puetis cx inco&is cibisaccidere vidcmus, Sc dcic&iones flue alui profluuia,ciim ipfi cibi adhuc humidi fine , afpetique, nec adhuc irr> < chylum mutati,auta calore natiuo fubadh. j Ad id quod diccbacur, pucros plura alnncnta appeccrc » refpondent, id caloris copiam, auc robur non indicate, led potius inftmmenti appetitus, ideftorificij vcntriculi,frigiditatcm. Dcindc plura appctunc alimenuu> pueri non ad nucritionem cantum , fed etiam incrcmentum. Infuper reliquis fundtiombus vniucrfis, etiam nonobfeure inferior's efle pucros ijs, qui florenti funt xtace, vt qui ncc ingredi, fine nec currere, ncc pottarc, nec quicquam in fumma fundlionum adhuarura firailicer obirc queanr,patct:cum florencibus,tu fenfum omnem,tum intel- Icdlum ad fummam perfedtionefn, bonltatcmque peruenifle confpicuuni fit. In fumma, puerum adhuc imperfedium efte aiunt: florentem verb, animal pcrfedumiin perfedtis rarionabile eft maxime abliuum, nuximeq; princeps elemencum, id eft ignem prepollere. Quin fomno quoque plun- mo deditos pueros videre licet *, contra rainimo florentcs efte contentos . Et hx funt rationes, qua: vciinque ab aduerfis fe&is Mcdicoram, de pro- pofitarumscatum temperie afferuntur. Tametfi vtramque opinionem-, probabilem exiftimet Gal. in line camen capitis i. citati ,iudicio ipfius ta- mfi ob vigorem caloris natiui pullu- lantis,& producentis dibtas panes extra corpus. Pncterea validiorcs igni- culos quiuishomo,quam faemina vlla,percipit. Vndeinferendum puto fsminas etiam fecundum partes infernas efte viris frigidioresrindicio funt menftruaepurgationes>quaefeminis fuperuenire folent,qubd copiofumu fanguinem in muentute procreatum, in fui fubftantiam conuertete ne- queant, ficuti faciunt viri. Quoad anni tempora»ver temperatum,vei, vc quibufdam placet, call- i dum Sc humidum eft:?ftas calida Sc ficca.-autumnus fdgidus Sc humidus? r hyems frigida Sc humida. Quoad rcgioncs, qua: fub, polo funt Arbfcico» • frigid*; qus verfus Ancarblicum, calid*: quae media:, tempeiacs. LIBEl O AR TVS Vir caVd* iy ft ecus re fpe&a] fk- mtn&.H&c autem fri- gid* & ha mid* re— fpetlu viri. Ouadanu mat teres pofi or turn viris fiunt calidiores, T extus Hippocra- tis ex pent- tar. Famine fecundum partes inre r lores funt fri&diores •viris. T emporu *nni, & re giormmu- verier. DE TEMP HR A MENTIS. 36S cat y T v. Be Temper Ament or urn ftgn is GAI.libro de arte med. c. S.optimasconllitutionis corporis figna c duobus capitibus defameda efte monet;ex ijs videlicet quae feefi- diim cflenti* rationcm infant; Sc ab ijs qua: ex neccftitate confe- quuntur. ■Qua: fecundiim eftentia: rationem infant,eft commenfaratio quacnor primarum qualitarum partium fimilanum, temperamentum di- citur *, quod mixtorum corporu forma, Sc eftentia ab anriquis diccbatur. Inftrumentarijs pattibus infant quantitas , numerus ,conformado, 5c fi- tus. Vtrifque veto communis eft vnitas , qua: carum continuuas dicicur. Quar ex neceffitate confequuntut quatuor primarum qualttatum comen- furationem, fant adiones ,5c quaiitates fecundae. Qualitates fab tadum praecipue cadentes fant mollities ,5c durities: ad afpedum laeuicas ,hifpi- ditas fine hirfatics , gracilicas,5c driftities, coiores,5cc.veluti odoies, qui ad fenfum odoracus pemnentr& fapores qui ad guftum.Quae veto inftru- mcncadas partes confequuntut,fant commenfaratio, 5c pulchritude om- nium mftrumentorum corporis,cum perfedione adionum corundem. Prster ha:c repetamus cum Gai.hb.i.dc temperamentis c.jj.calidam te- periem (idem dc reiiquis dicendum) efte duplicem: vna didtur efte enet- gia fiue adu , altera poteftate : de hac tertio lib.de ilia dignofeenda lib, a.in cuius c.i.pluries repetit tadum efte iudicem calidi, frigidi, humidi, ficcique . Cap.verb 3.ait: Ergo calidi frigidique corporis {olus tadus eft index: humidi autem 5c ficci vnacurataduratio.Cuma.duo fintrerum Hidicandarutn conuenientiflima inftrumenta,fcnfus, dc ratio, pro varia_» tei inueftiganda: narura , nunc hoc, nunc ilio vti oportct.Rede ergo mo- nuit folo tadu calore dc frigus percipi: quia hx qualitates ita validac fant, vt fai ’pedes iliko tadus inftrumento impiimant.Humidum verb media- te mollitic, ficcura mediante duritie.Pneterea, licet omne ficcum durum prorfas fit, & a tadu agnofeatur, non tamen fi quid durum eft , idem fta- tim dc ficcum eft. Mediantibus ergo fenfa Sc rations temperament* om- nia dignofcuntur.Et fenfas tadus auxiiio ipfa temperies modc- rata aut immoderata pcrcipitur, 5c in toto in parte quauis. Ali j tamen fenfas fao modo concurrunt j dc prjfertim vifas. Temperati ergo hominis , qui eft medium in fpecic propria, ingenerc-» animalis, Sc viuent is, Sc corruptibilis, figna propofuit Galen, cap.citato 8.de arte medic, vbi inquit,ipfura efte bene forraatum, medio- crem in ftatura inter cralfam Sc macrum, See. Corapletius inultb tempe- rati figna hoc ordine deferibit lib.i.de temperamentis c.r. Verum maxi- ms temperatus is eft, qui corporis habitu medius horum excremorum ap- paret, gracilitatisjcraftitiidinis > mollitiei duritiei, jtcmque caloris Sc fri- goris; inuenias enim cuiuftibet hominis tangendo corpus, vel mitem Sc faalituofam calorcm , vel igneum Sc acrcra, vel hotum neutrum, iramo fngiditatem quandam pracpollencem; fngiditatem a.prspollere, vc in ani- (.i.non vt aqua intense frigidam) intelligere oporcct, eoque turn fanguine prsdtto, turn humido. Ac corporcjquidem raiishomo eft E duehut fontibus ft* gna tempt- rament am hwiutur, Qu Sc tota corporis mole, probe concoquit,* om- ncfque ( vt femel dicam) mm namrales , turn ammales dkftas virmres in- cnlpatas habet: cam Sc lenfuum facultatibus , Sc membrorum motibus optiinis (It prasditus: turn viuido colore Temper fit: turn ad pcrfpii amm excremencorum (tranfpicationcnuqiia: per cutis poros fit, inteiligit) bene comparatus: item medius inter fomnoienmm Sc peruigilem, inter gla- brum Sc hirtum, , inter nigrum colorem Sc alb um: pilofque habeat, ciim pucr eft, magis ruftbs quam nigros, cum in fibre eft, contra. Hominem temperatum nec graciiem nec craffum, imo nec pinguem-. efTe monec Gal.quiacalore pros dims eft moderate , moderatoque fruitur nutrimento. Gracilis file dicimrqui habimm corporis habet macilentum &tenuem,propter carnis defectum. Habituseiutncorporis exGaLlib. de arte medicin.c45.funt maxime illae partes,quie prinaac.oculis fubijemn- tur , quales funt mufculi qui eftentialiter ex fimplici came Sc fibris com- ponuncur. Gracilicas hacc vel eft aaturalis, vel aduentitia: Namralis gra- cilitas ab exceftu caloris Sc ficcitatis, vel ab excetfu (kcitatis tanquam ab efticienribuscaufis fir. Dignofccmiisautemnamrahtcr raacilentiam a calore Sc ficcirateproccderc, fiquishabeat venas latas .Nam quibufeun- que latiores venae funt, hi calidiores naturafunr.quibus anguftiores,ma- eis frigufi. Caloris namque opus eft has dilacarc ,flatuque extendere : vt habet Hippocrates Iibr.i.& tf.Epidetn. quern citat Galcnjibr. i.de tempe- ramen.c.q-.hoc argument! genus difeutiens, vbi ait, contranum habimm, id eft pinguem 8c crafium a natiuitate efie cum veaarum anguftia. Si ve- to pinguis Si corpulentus fine crafifus cum laxitate Sc amplicudme vena- rum nobis aliquis appareac,is occafione alicuius conluetudinis, natura pinguis eft redditus ,id eft, vel quia prolixiori vcitur fomno , vel fakemotiofinc curis, vieftu humido & refrigeraate ac copiofo: Ik autem temperamentum illud calidum& ficcum in humidius commutatum eft propter confuetudinem, id eft propterf otiofam, ac deJicatam vitam,ca« rarumque vacuam. Quamplurimi c contra namraliter pingucs ,graciles fo:ftifunr,comrnatatonimirura comndcm temperamento humido iro fiedus propter vitam multislaboribus& curis continuyexpafttam , turn ob immodied tenuem vi&um, Cur naturalirer propter intenfiorem calo- rem graciles fianr homines 8c propter frigus ac humiditatem pingue s, ca- pru non eft difiicilc. Nam, vt loquitur i.de temp cram, quic- quid in fanguinc pingue, leuc , 8c tenuc eft, id in calidioribus corporibus alimentum quoddam caiido fit, in frigidioribus feruatur 1 cumque id vc« • nae extra fc tranfmiferint »vbi in ftigidas particular incidit ,quod genus membranat funt >circum cas concrcfcit: in partibus verb natura caiidio- ribus, cuiufmodi carnofae ftmt,a calore etiam abfuraitur ac digeritur >ni£ ficubi frigiditati temperamenri etiam vita indulgetior accedcns ipfiscar- nofis particulis adipis aliquid allinat. Vult his Gahid quod vaporofura-, t- pingue in fanguine eft > efte tanquam caloris nariui pabulum iatquc-* adeo taleuo vaporem ab imeiafo calore, id eft a caiore temperatum cxce- dsu* T emptrA' menti ad pandas [i-~ Gracilis quis. Habit9 cor ports quid. Duplex gracilitas , & tins can I*' Gracilis pingaefcat. Tingues gractlt- leant. jidipisge- 7fc ratio. Cater is pa- hnlnm. DE TEMPER AMENTIS. 3*5 dcntc , & naturalcmjintemperiem conftituente, prorfus abfumi: vbi v, frigidirasin corporecalore cxccdit , huiufcemodi vapor non abfumitur, nec ab irnbelli calore,fcd extia venas dimi(fus propc membrana vtplurinmm , partem Ipcrmaticam, Sc confcquemer frigidara, concre- feit; inclcque pinguefeunr animalia. Quod a frigore tanquam ab rftkie- te caufa adeps ecncrctur ptebat Gal.cx t o quod quardam animalia hyeme in latibulis degentia non raib ad pe obarfa reperiatur.Lamina: et vins funt pinguiores , quod fcilicct femma eft mare fiigidior , & plurimum domi verfatur. Habicus ergo frigidus corporis adipis effiewms cauia coilftitui- tur a Gal. Et talis frigiclitas fiue remiffior calor eft naturalis, vcl aduenti- riys: fi naturalis & humidicati coniugara, pinguedinis inagnam copiam ex benigniori copiofoque vaporc geacrat ,• fi verb cum ficcicate annexa-. fuerit in faminis etiam gracilibus & ociofis modicum pinguedinis pro- creat ;in viris verb, qui fc cxciccnt paucifTimum; Si autern cx ocio nafea- tur temperamentum ftigidum humidumqua, inde pantcr obafiras procc- dit. Pmgues verb propric obafi nommantur. Licet emin craffities fiue corpuk ntia vidcatur efte genus ad pmguedincm fimul Sc cralfitiem, cor- pulentia tamen fiue cralfities conuenientius carnea moil , quam adipofa conuenit. Ideoque Gal. exprefse ccrpulentiaexpiimens c.4. citati lib. 1. detempeiamcntis,poftquam adipola fiue pinguis fubftantia caufastam materialem , quam efficientem expofuic ,eius etiam ambas caufas mate- ria lem Sc eincientcm propalat. Qmbus verb, inquit, humidum abundat, &: calor a mediocrirate fumma non longe abeft,hi coipuleuti,fiuc carnoft fiunt. Corpulcnti rurfus fiunt,qui natura funtrempcratftcateiiim defides, & otiofi viuunr: quippe didum a veteribus commodiftirae cft,confuetu- dinem efte acquifititiam naturanqVulc a. carnofitatem accedere ijs qui ca- loretn habenr paulb intcnliorem temperate, quiq; vna cum calorc humi- diratem .i. qui teperamenro calido Sc humido praditi funt,cainofi euadut. Calor a.paulb exccdens tempera mcnt«m ad pondnsj i done us eft qui poi- fit foltdiorem magifq; codam fubftatiam pinguedine procreaicjmaximc verb quoties humor vna cu pfo pradominatur,quod voluit dum ait:Qui- bus vcib humidum abundat: pro humido, fangmnem intelligit, quod fe- quentibus verbis oftendit, mquiens: corpulentia, fiue carnis abundantia ex fanguims copia nafeitur. Calor porrb excedens tenuem fanguinis par- tem,tanquam pabulum abfumit,& rcliqnam folidiorem copia valida vir- tute cogens, in camera conuertit,prout amnia; inftrumcntoconuenir.Ca- terum , nonnuili corpulent! plus adipis qua carnis habent ,• alij e contra-, plus carnis quam adipis: alijaqualitcradipofi ac carnofi. Quibus squall- ier carnofa fubftantia Sc adeps augentur, iupra temperatam naturain tan- tum humoris habent, quantum frigoris: Et confimilcs homines non ex- tra vsu nommabis fanguinophicgrnaticos.,liue fanguinopituitofos. Quo- ties pinguedo camera exuperat, ftigidum in corpore humidirati pticpoU let, feu plus in eft frigidi, quam humidi vc loquitur Gal. Quibus verb ca- 10 plcnior eft, ijs ineft magna humoris fiue fanguinis copia, vna cum ca ? lido natiu-o copiofo Sc non multum a temperate reccdente: talis quidem-* calor copiofi probique fanguinis author eft; Sc coniequenter corpulent!* fiue carnofitaiisj Sc homo carnofus ideo Grarcis dicitur. His praepofitis rede monuit Galen, temperatum hominem non efle ncc corpulencum,nec maevum fiue gracilcnnfed eufarcon,id eft,mcdiocri cat ne, fiue iubicu corporis pr«dit«m j quia in eo nuilius quahuus exccftus Frigusftue remijj* ca - lor cuvlfLj pinguedi— vis. F&tKtn fus. Temperat us pariter vaporofum calocem,vti fanguinei, non perfpi- raefiue tranfpirat, nec acrem vt bilioii, nec pauciferum vc meiancho- lici 6c pkukofi jfed medioertm , vt a manu tangentis percipicur. Melan- cholia ,& pkukoti,frigidi, mediocriter tamen, quam cahdi farpius pet- femiuncur.Frigidi homines comparadue dicuntur: nam cum fummo fn- gore animal viucre nequit y quia-vka: ,calor Sc humidicas femper anne- dfcuncur *, &c fine his efte nequit , fi vitam pro manfionc animaz in corpo- rc inrelligas. Docec prsccrca Gal. tcmperacum hominem efte in omnibus faculcati- bus 6c adhonibus mediocrem: licet cercum fit nonnulla animalia in qui- bufdam adtionibus prarcellere; v: Aquilara vifu, canem odoracu &c.Vn- de verficuli. Nos aper audicu,Lynx vifu , fimia guftu» Vultur odoracu , prxcellit aranea tactu. Eft medius in facilitate irafeibili (quam hie animum > alibi animofam vocauit j) quia non eft audax, vc corde prxealidi, nec timidus vt frigidi: ncc cumftans vc cerebro & corde frigidi j nec prarceps ficud panter corde, 6c ccrcbro calidi: nec valde mifericors, vt corde humidi; nec inuidus vt ficci corde. Sed mcdiusdd cft,ab omni perruibatione retnocus: fords eft; fortitude inter audaciam 6c timorem media eft : Eft amicorum arnans,& humanus, quoniam humanitas eft medium inter mifcricodiam 6c inui- diam . Eft prudens, quia pruderttia eft medium cundtauonis 6c praecipi— tationis. Prudcntia aucem non cordis tamum, fed cerebri bonam tempe- tierndenotat. Inconcupifcibili pariter temperacas eft: namvcacienu moderate amat; cibum pariter non vc gulofi, fed mediocriter appetic. focurn non auerfatur, ficuti ilh qui humido,am frigido ventrieulo praedi- ti func: nec pratt€r modum fitibundus,vt ilii qui ficco ealidoque fcuuntur . Adtiones naturales bonas habet, vi codlionis exemplojde- monftrat Gal. licet ftrutiocham.Telus ferrum digerens quemuis hominem in codtione fuperet.lnfans codlionetn quam adulti pertcddiis celebrat. " Lib. 3.de fympt. cau. qualitacis alicuius exceftum in adhonibus laudat: vt caloris ad conco&ionein, humidicatis ad aflimilationem . Vitales 6c ani- males adtiones inculpacas edit: moderatum ideo pulfum turn in corde, tu in arterijs habet; iudicio poilet; nec fomnolentus, nec vigil apparet ,• qua: probam cerebri temperiem indicant. In extenori corporc, qua: temperamentum fequuntur. medioerkate in- dicant . Color bonus eft inter rubicundum 6c album. In puerkia lufum-* capillkium eft,propter[quandam arcatis humiditacem. inluuentuteob ficckatem& maiorera quandam aduftionem , nigricans vifitur. Tempe- ratum corpus non jeft giabrum fiue pilis orbacum ; quia non eft minis fn- gidum aut humidum: pn fngidis namque humor non torrefit, ficuti ncc in humidis: quare pili vix ijs nafcuncur: pon prxtecea prsaraph in cuto tabs corporis frigidly defedtu acris caloris, non gencrantut. Vndc cutis in fe concidit acque coaicfcit pra: mollitie, aut fngorc conftringkur. Hir- fuaes a vchcnienci acriquc caiore excicatur r $cd de fignis temperati Temp cra- ft atiiones ennes me- dm cres. corporis, de quibus Gal. citatis in iocis, & c. 51. arris med. Ex hi stempc“amenri ad pondus notis bene conccptis non cdt difficile alioram temperamentorum notas, fa it a collanone, colligere. Clariratis tamen gratia cuiufuis rent peramenti figna breuitcr ex fequencibas accipe. Galen, lib.i. de temper, cap.6. monct non ex vna Tola parte colhgendu cite temperamentum tot!us: v. g, licet caluities ficcitatemdenoret,nonin- de inferendumtotum corpus calui efie ficcum;& fi folum perils himim-. fit £ quod eft indicium cordis caiidi )indenon inferendumtotum corpus efie calidum. Totius ergo corporis temperamentum fequirur principurn piucipuariimquepartium iempericm,vt monet Gaicn.lib.de arte rnedicin, v'01 cap. 52. corporis calidioris figna proponic,veluti lib. 1 de temp, cap.f. Quxcanque aucem corpora in )caliditate a medio fiue teperato habitu re- ccdunr, in ficcitate tamen 8c humiditate mediocritace feiuanr,calidaa ta- gemibus proexcedu caloris acris.percipiuntur. Tanco verb magis hirfu- ra fane quanto: 8c calidiora, 8c minus pinguedinis habent quam tempera- rus habitus. Colorcm in facie tuDrum, capillofque nigros habent: Sed in pilCricia capilli tiauckere debent. Venas habent latas; vigiles funt, ma- gnanimi,a rebus cal dis facile la?duntur,in achonibus alacres. Calidae 8>c ficca: intemperiei ( omnes temperies ad iuftitiam, quia_» paululiim a temperata natuia dcclinant, intemperies , fed fanx a Gal. ap- pellantur lib. 2. dc temper, cap. 4. quas plurimum recedunt, intemperies morbofa') fignapiopomt Gal. lib.deariec.velutilib. 2. de temperam. c.f. Sunt ergo tali tempciie aftedli calidioresdicciores, hirfutiores > habitu corporis durioresjgtaciles , pinguedare carentes. Nigros habent capillos. Si vcromultum in calidirare cxcedat tale corpus, nigerquoque color illi adeft . Addamus pilos non rarb crifpos in illis efie: Venas habent latas, iracundi func ,audaces,rixarum amatores, vani,impiacabiles , vigiles> alacres,ptnecipites. Pul 1 us habent magnos. Tametfi coqucndi virtutem validam habcanr>non tamen omnes cequalirer appetunt .Ordinarie tamen multum comedunc, 8c citbcrefcunt. De his, quia plurimum fubftantite ab comm acri calore difiipatuv5loqui videtur Hipp.lib.de vidt.rat.in mor- bis acucis,vbi mquit,bihofos inediam 116 facile quod etiam in apho- rifmis mnuit loquendo de viuidioribus pueris, qui biliofi cenfendi funt. Ait n. viuidiorcs pueros vix inediam tolerate . Galen, etiam lib.8, metho- di med.c. S. contra diatritarios damans, 8c lib. 10. meth. c. f. 8c commen. 2. tex* 25?. citat. lib.de vidf. rat. docct homines calidos ficcofque propter ined am facile in morbos acutos 8c tandem in heblieam febrera incidere, Itaque quanquam biliofi venas habeat latas qute plurimum fanguinis con- tiaeant, quia tamen triplicis fubftantis plurimum in ijs diffipatur ,incdia tolerare nequermt. Sed quid dicemus ad Galen, qui c.qdib. 1. de temper. aic.Hippocratem, vrgente fame, mod urn praeferibendi vktum defumere non ex corporis habitu gracili, aut crafib, fed ex latitudine aut anguftia venarum : Quip- pc, mquir, qui anguftas habent venas, cxigui funt fanguims, nec longam inediam fetunt: quibus Iacquoniam pictccholi pane fu- pciiori funt iili > qui ramum habenc port cholidoci vcnrncu li fundo infer- turn, per qnem ffcquennffime bills in ventricuii fundu etfiind.uii: ideoq;. frequenti vomitu molelfantur. Hoc atfe&u laborabat Paulas file Rhetor qui, reference Gaieno comment, cirati textus ,toro corporis habitu pitui- tofus erat, diebus taraen finguiis fupernatabat m vcmnculo bilis flaua_» pnmamqueipfam vomebat a lauacro non paucam: aluina exetemeata-. paucillima bile infidebantur. E contra Hudemus Philofophus roto cor- pore biliofus deorsu ad inteftina bilicm copiofam excerncbac,rarb per vo- mitum. Bihs igitur amara ventricuii orifkium magis magifqj lardit , quo diutiusa cibo abftineat illi, qui funt picrocholi in parteifuperiore, aut quiparrcfaperiore,idc(l, venrriculo,& toto corpore firnul. Vndencc Hippocrates, nec Galenus mentionem fecit venarum citacis in locis , fed bii.s folummodo infelf aids. Ccrtum tamen c(t quod illi, qui latioribus venis ,raroquc&: macilcnto corporis habitu prxditi funt,quiq,- impense bilioti, roultb difficilms incdiam ferunt quam illi qui pituicofi, craflique 6c pinguis habitus funt. Scd illi qui venas habcnc latas, corporis habitu denfunn cra(Tumquc,cuiufmodi funt multi fanguinei, quibtis picuitce me- diocris vbertas ineft, multo faciliiis median) icrunt, quam illi qui frigido temperamento pollentes venas habenc anguilasj maxi me verb queries v»- narum cxilitas corporis molliticm atquc raritatem comitatur. In vniuer- fum ergo queries illbqui exiles venas habenc, non funt pituita rcfdti,cibis plus indigent, quam iili qui latas poifident venas , etfi non fine li furfum : auc nimia bile refern . Tunc aucem non cam fanguinfc quanu bile fcatcnc. \ Hinc paiet vulgariummedicorum error continuus, qui primo afpedlu 6c fine vliadnfirultione,ijs,qui craflb funtcorpons habitu,inediam impe- iRiir,vicium verb copiofum eumque non raid fclidum macilentis, etiancj latas venas habennbus . Vtinam dodnnam medicara ,anrequam operi tam audader manumadhibcnc, cxadtiiisa peritioribus didicilfenc. Sed hsec impudentiorcs foil fere audaeix ianixos minime moratur. Gai. lib. dc arte mcd. c.57. calida 6c humidx temperaturx figna propo- nic. Qui tali pvxditus eft temperamento, molhor, & calidioi, 6c carno- fi©r cil temperate, quantum vtrifque qualicatibus,calore fcilicet 6c humi- ditacc,magis gaudec. Quod fi plunmum hxc calida be humida temperies augcatur ,xic6 a putredinis motbts corripiturj quoniam 6c In.morum vi- tiopromptelaborac huiufeemodi temperies, id eft, humor calidusdc humidus, ifque copiofus, in loco calido 6c non perfpirabili pofitus»taci- lej putrefcrc, tefereme Gaieno libris de different.iebr* Si verb hxc tempe* lies in humiditate paiumper naturam temperatam excedit, in verb pliinmum,molliorcs quidem parum huiufeemodi funt,qui tali tern* pene afficiuncur, his qui bonam habenc temperaturam, 6c magis camofi *, multb hirfutiores, 6c cangencibus calidiores. Nign verb cis capil- ii ,corumquecatopinguedme notabiii caret. Si e connacalor modice naturam temperatam excedar, humiditas autem plunmum,mollis his ca- ro eft,& multa,& color comixcus eft ex albo 6c rubro,bc tangentibus pau- U ealidiotes temperatis frequenter patiuacut, quia fanguine abudant,&: fatis latas habet. In adionibus precipices aliquanda vil'untur,hi lares funt Sc placabilcs8 poftquam ad iram concica- ti funt. ingemoiudicioque optimo incuntc xtatc pollent * Ad fomnura In vniuer- fun* vern eft, hos qui materi sa- guinii f>u~ rioriscofna (cutent,fa- mem fact- bus ferret qukm alios exiles 'Ve- ras haben- tes . TraCHcan- tium com- tnunis er- ror. Sign* car lidi& hn~ midi tern- ferament u & concupUccmiamprocUucs mat. DE TEMPERAMEKTIS: Frigidi temperamenti figna proponit Gal.lib.de arte medic.c.f 3. Frigid dions a.tempcraturx indicia funt pilorum carenria,glabrities dicitur, pin- guedo, & frigiditas, quae tangentium manibus obuiar. Color aiitcm vna cum capillis ctiam rufior propter humidicatem ferofam , Sc vbi multa fri- giditas adfucrit ,huidus quodammodo exiftit, quern nonnulli medici co- forem plubeum appellant. Thorax frigidis anguftus eft ,& vena: exiles Sc quafi impcrceptibiles , propter imbellem calorem qui didas partes fuffi- cienter dilatare non potuic,ficuti in calidis. A frigore facile frigi- di: in raotu tardi, Sc fegnes vifuntur: timidi panter,rdftefque. Plus cibi apperunt quam concoquunt\ quia ventticuh orifkium, in quo animalis appecitus concitatut, vi excedentis frigoris coriugatur, Sc quad diuelli- tuc, inde fames; ciim tamen ob remiftum vcntriculi calorem non nifi ali- ment! modicum confrere qucanc. Sunt multb pinguiorcs , quam hi qui caiido Sc ftcco, A: calido ac humido temperamenro gaudent. Frigidx Sc humidx temperiei figna tradirGaldib.de arte med.c.58.Qui tali temperatura fcuuncur* funr glabri ,albi, modes , crafli, & pingues»fi modicx duxprxfatx qualitatcs augeantur; Si veibpaulb plus adhuc cx- ceftenm dux prxfarx qualitates,color vna cum capillis rufus cut: quem- admodum,fi pluiimum vtraqucqualitasaugcat«r,liuidus . Si verb di- &arura duatum qiuiitatum augmentum fueric inxquale, eius qux fuper- cxccfterk indicia eminebunc. Liuidiras quidem intenfiotis frigoris indi- cium eft . Crincs habent rcblos Sc mites, Simplices funt & ferine ftupi- di talcs homines; hebeci tardiftimoque funr prxditi ingenio, iudicioquo immaiuro in cundlis piocedunt.Segues,Sc igraui nimis , laliuofi ,timi- di 5 fomnolcon i valdc glabri. Adtierte piles in hac temperatura ad albi- dum colorem quam ruftim magis dcclinare j quia rufus color aliquid vi- gorofi caloris in corporc indicat ,-quod fieri nequit, queries dux illx qua- tkates impenfe vigem . Decoloribus capillorum fic loquitur Gal. hbr.i. de tcmperaracn.c.f. Fit a.nigcr piluscum deufto vi caloris vapore , ex- crementum in exablam fuligincm mutatur: flauus verb,cum minus vapor torrecur •, quippe quod turn eft impa&um, flaux bills, non mgrx fxculen- tura cxcremcntum eft : albus veto pilus ex pituita nafeitur: rnfus, fieuti colons flaui albique eft medius, fic eius generatio ex pkuitofx,biliofxque fxcis media quadam natura prouenit. Crifpi pill fiunc, vel propter ficci- tatem temperament!, vel propter mcatum in quo radicanuir. Et propter ficckacem quidem ad eu modum quo corrigixj qux igni plus iufto ficca- tur.Et quid corrigiaru meminifle eft opus , cu ipfos piles vbi igni propius funt admoti,protinus intorqueti vidcas? Atquc ita quidem omnes *£thio- pes funt crifpi. At propter mcatuum > in qm'bus raoicantur, naturaim ad hunc modum . Exhalatio quidem fxpc imbecillior exiftens, quam vt rc- dfam viam fibi tmoliri poflic, pro modo, quo infle^ftirur, etiam meatum fuum fig mat: interim verb exhalatio fatis valens eft ; fed duriore quam par eft ,cutis natura rebta ferri regione prohibita in latus flc^litur, ita vt cxtnnfecus videce licet non halitum mode, ant fumum , fed etram flam- roam ipfam, cum furfum agi vecatur ,diuifam vtroque versus in obliquu agi. Sic igitur corporis exhalatio, vbi mahquo locoremoratur, pror- i unique agi prohibetur, obliquum fibi tranfitum fub cute molitur, donee logiore temporis fpatio collebfam aliquid earn vrgeai Sc Iotas cftlatu agar. Eft , quando ambobus coeuntibus, &: primx cxfialacionis, qux meat mn finxit,imb€cillitate,6ccutisduncie, obliquitas pilorum racjicibus con- Stgnafrigi d* tempera mentu Fames qu& m*do pt% Signafrigi di & humi dt t ember a, menu - Liuidita~m tis caufa- Cauja rietatisct* lorumin pi Us- Caufn cri- /puna inis ptlornm. LIBER QVARTVS tingit; quales a. iii radicc finguntur* tales rat.onabileeft perpetub foro:- neque enim durorum, Sc ficcorum corporum quippiam, nifi pniis moliia tut, fingi in redam poteft. Atfqae bxc eft piiorum generatio. Ad pleniorem huias rci notitiam prima verba cican c.f.fic accipc : Ca- lida igitur Sc ficca intemperies hirfura eft, verum ca in fummo.niediocri- ter autem, quaccajida quidemeft, fed in alteraconcranetace mediocri- tacem habec: fimiliter5c quie ficca quidemeft, fed in calido Sc frigida media eft tempdie ,eft enim ea quoque tnodice hirta. Nuda pilis funt frigidaomnia temperamenta , fiue ea mediocncer fe habent in humidira- te, fiue immodice vexterunvad fumraum glabra eft frigida temperies 5c humida 1 minus hac« qu.e frigid a eft, fed in aketa ccHKtarietace tempe- rata radhuc minus, qua: frigida Sc ficoa. 1 ;' Ex didis omnibus infert Galen, ftatum piiorum variorum nationum 5c aetacum. Ergo, inquit*i£gypcij> Arabes,oc Indi poranesdenique qui ca- lidam& ficcam regioncm inColunt, nigros, exigmque ircuncntr, ficcos , crifpos » 5c fragiles pilos habent. Contra , qui! humidanw frigidamque regionein habitant . Illyrij, Germani, Daflfnat*, Satma-* ca:, 5c omnis Scythica plagavmodice audiles ,Sc gi'acile-s. Sc redos. Sc mlfos obtinent. Qui verb inter hos temperatum colunf tradnm , fiu regionem,hi pilos piurimi incrcmcnti,5c fnodicc nigros. Sc mediocruei ciaftos, turn net proruts ofnninorcCt s cdunt, Etin aeratibusad cundem modum. Infantium quidem pill Germanist i lore ntium state ,i£thiopibus repheborum, & puerorum ijs,qui tern* peratum locum incolunt, in robore ,cratfitudine ,.n1hgnitucHno»5c co- lore ad portionem, id eft , proporcionem habent. In corporum quoque_> naturisj,fiuetemperamennsvad regiomun pomonem pili fe habent. Pucn enim admodum parui, nudi func pi iis qviod vtiqucj nec meatus adhuc vllas illis in cute eft, nec fuliginofam eKcrtmcntuncu. •, Sc caetcra ,qiue ibi alpiccrc pctcris • omnia perfede dodnnam dc> piiorum gencratione declarant. J Hirfutiei & gUbri— ties Cdu/a, Pilar U’Ttj mendiona Hum flatus Vilorum-i fcptentno- nali urn fa tus. Aetatuyn-j pih. InfanttiH fine pilis* Signafrigi dit & feed temper at nr Yd, Galenus libra de a tie medic.capite jo.frigid? Sc ticcx temperature no- tasproponit. Si autem yinquit, frigiditas vna cum ficcitate icqualitet augeamr, natura durum > ac gracilc >5c glabnim corpus habent, 5c tan- gentibus frigid upa •, Pinguedotamenxpfis »‘cdi graeilcs fint, per carncs difperfa eft, Capilii auxem & color frigidiutis modum at proportionem fequuntur. Vbi verb calida & ficca temperatnra in tempore cleereraenti, fiue declinantis aetatis in frigidam Sc Occam labitur, tunc horum habit its gracilis quidern fimiliter eft, & dmus , Eft verb eriate mclancholicus, Sc ob id niger fimul & hirfutus.Vbi igitur altera qualitas multu dominatur, altera verb pa rum a mediocritatc recedit, fuperabum eius>qu? domi- nate, exilia aucem crunt alterius qualitatis indicia, Rcliqiu pradidi cap, valde proficua videas ibidem. S)gna ficc? temperature a Gal. proponumur c. 54. citatac art. parua, fi- ne* medic. Siccior a. teroperatura, inquit Gal. tanto gracilior eft Sc duriot bona temperarura,fiue temperamemoad pondus 9 quanta maior eft fic- citas: in reliquis autem eodem modo fe habet. Capite ff.humidi temperamenn figna ponit carnofftatena,5c tnolli* tiem, raaiores quam in natura temperata. Et hec d e fignis temperamen- torum- _ . Quoniatn vniucrfalis corporis temperature a temperaments principio- Si cci tern- per amen ti fgna. SigPa hu~ midi tem- perawenti* DE TEMPERAMEKTIS: etjm dependent, yideas carpndcm para vidclicct>cordis, & tc- {ticalorum varias tempctiei apud Galenunvgque pcritd ac prolixe dcfcri* * ptas libro de art. medic, a capice ij.vfquead caput 49. inciufi« ue > ac infuper figna variorum tcmpcramcnrorutiu Vcntriculi a cap.6o.vfq-, ad 64, & figna tem- peramencorum pulmonis in tibus duobus cap. 6f 66, Ec hie huius quart! libri finis NELLANIGLACAN TIRCONALUENSIS HIBERNI, ■ PHYSIOLOGIA. LIBER Q VI NT VS, DE CALI DO INNATO, ET SPIRITIBVSJ P C A P V T, DeCalidi innati dtgnitate. WvlMlori* natiui coniemplationcm nequaquam contemner qui ip fills vfusvarios, dignicaremquc, apsid Pri— f fcostam Pbilofopbos quarw Medicos diligenrer cxa- minabrt. Tanti cnim apud Stoicos ficbar,vt ipfum ani- mam cotmmini fuftragio vocitafTent: Et tametfi ani- mam quid diftmdhimacalore natiuolib. i. deanima 8clib.de refpiratio. cap.io.agnouetiE fummus vr >a Ariftot.nondcfinittamen vitam pcrcalorem definite libro dc vita 8c moite ,& dc refpiratione capita dccimoodrauo aiens t Gcneratio rgitnt eft prima pamcipatio cum calido ninritiuae anima:. Vi- ta autcm manfio hums. luuentus autem eft prime refrigerating particu- le augmematio. Scne&us autcm hums dectcmentum . Status autem ho- rum medium, Mors autem 8c corruptio, violcnta quidem > calidi extin- &io&: maicor. & alibi putrediuem deferibensaitrcftc corruptionem in- nate caloris. Eccc vti generationcm, vitam, aeratestres quas ftatuit lib. 2. deanima, 8c tandem ipfam mortem per ealorem nariuum definit. Vnde_» Cicero lib. 2 de nanira Deorum ait; Omne enim quod viuit,fiuc animal, fiuc terra edimm,id viuit propter inclufumin co ealorem ,Diuinusetiam HippocJib. i.dediattateftarur > fine aquae & ignis intcruentu viuentia-r nec generarb nee ali pofTc . Inibr autcm ipfum ealorem animam appcllat; Galen, comment, if.lib. 1. aphor.de co fic loquiturt Nequc eniraaliud quicquam animal ab initio effbrmauit ,ilcur neque rurfus adauxir, aut vf- que ad mortem enurrmir ,practerquam ifte calor innarus, dc quo nunc ha- betur fermo. Hie igirur,cum fic omnium operum naturalium caufa.quia copiofior eft byberno tempore,idcircocibi appetentiam imcndit,co qua: communi- ty calorem fignificant.©e/>/a#r»f autem am idem apud illos eft, ac nudus caior in abitracto fumpcus. Qippoe verb eft calor in co- creto.i.eft calidum,fiue fubftamia quxdam cahda. Loco igitur vocis dtppoTtnoe vix vfurpant vocem Stpfx 7, tamer fi Stppoe v trumque fignifi- eatum habere videatur. Arift.in Garegovijscap.cic qualitate hanc loque- di normam exade vfurpauit. Hippocrates, tametfi vixnifi de calore iru concicto, id eft de calido agerct, quia tamcnlib.6 Epid. fed.6.c. 11. noru de calido innaro , fed deaheno calore ik forte in abfttado loquebatur, Vfas eft voce $gppco7H7«f* aiens:» Siphonh J'fifjLvwm wpiHcvi id eft, calor eft acrimonix lignum. Dum eciam iib.de natura humana prope finemj picuitam a loci calidirare caiefieri & dealbari diceret, idem veiburn vfur- pauir: veluti quando pucrrscalcuium ob loci caliditatem generari pro- nunciat. GaJen.diferte hanc dodrinam ponic Hoc ipfum igitur verbum, cal idum,a!iquandoi ransfenmus ad qualitatem, cu- ius propiium nomen eft caiiditas: aliqnando denommatiue tocurn covpus dicunus calidum a cahditate: eftque hie modus loquendi plurimus in-» omni vita ,& fine apud antiques, veluti Theophraftus ofteukin eoiibro> qui de calido dcfrigidoinfcnbitur. Galenus vtrmfquc calidi quafdam-» proprietates proponit codcm comrnent.quaDdoenimi»concreto fumitur calidum ,aut higidura, aut humidum auc ficcura ,cunc corpus inteiligi- gitur, quod tali qualitate afticitur, & calidum v g.runc dicimns die mul- tum vcl paucum, ad quantitarem fubftantijeepithera referentes, At re- fpcdu quaiitatis congrucntiiis loquimur quandodicimus naagis calidum corpus, quam plus calidi mefte« Nam multum Sc paucum foil quantica- Nemin/Ui vtria. Calor iru abjiratiQ & conct cti fumitur• LIBER QVINTVS Morhi om net magnu aut parm dicuntnr , licet fubftd tia nofint. Caloris na tiuifubftd- tu. tati fubftantiaepropnc conucnit. Abufiue tamen omnes morbos, magnos aut paruos nominanc»quamuis fubftantiae non fine. . His poficis paulb poll Gal.calidi naturam exponens»ait; Nam fubfta* tiainaadcaloris acreaeft Sc aquea, ficuti ex femine licet coniedari, quod paucam omninoterrenam liibftandam participat, plunmum autem aeris calidi humidiqucin fcipfo conduct, quemadmodum in comm.noftrisdc femine oftendimus :1am verb &alreru generationis pnneipium fanguis menftruas,huraidumnaturaeft. Cumigitur magis terreftre eificitut ann malts corpus (tale autem quotrdie efficitur,duaugetur) tunc licet val- dc vchemenrer calidumcxiftat& igneum in iuuentute :) fub- ftantiam tamen innati calons paiicilfinum habet: alioqui febiicitantes rtioeremus plurimum habere caiorem mnatum, qui nc dum plus, fed nec priori'a:qualem habent-. Bene enimteraperata cftcaloris innati fubftan- da: igneaautem eft fubftantia aduentitij.Sed & effluxus, qui e toto cor- pore hunt,cabds quidem aduenddj funt fumei, fuliginoli, aridi Sc a- cres; contra verb, vaporofi, fuaucs Sc bene tcmperati, caloris natiui. IXifcrimen intercalo- remthtJAtti & adusnti tium. Haxque ipfc poteft tadus difccrneic: nam fanorum calor vaporofus eft, acque fuauis 4: tadu coucniens,nihil rdfte, nihil afperum, nihil mordax prse ft ferens; eorum verb qui febricirant, &prsecipue hedicis febribus, auc ijs, qu£ ex purred me humorum ortum hal?ent racris eft, Sc infuauis, ac mordax, Sc noftrum corrodcns tadum. SalubnS verb eius qualitas in pueris exquifita habecur: ficud plures eorum,qui in gratis vigore confi- ftunc, inuenire condngitcalorem. habentes mordacem, & non ampliiis humidum & vaporofum, nequciaereum. Nequc mirum hoc videri de- bet, Oporret enim deriuxum flmilem die fubiedre fubftantia:; vt quan- do h umida atque aetea fubftantia exiftit, tunc quod abea detiuxit, vapo- rolum eft,atq,- fuaue: cum verb terreftris, atqj anda; tunc Sc quod defluir, fumeum, fuliginofuraque eft. Sc acre, quod Sc in rebus exterionbus eue- mc - Nam , quae ex aqua dulci,& caiida euaporant, optima funt,& var potofa.-qux verb ex aliquo corpore folido exufto, fumea funt, Sc acria_>. Hinc coliigit Gal.pueros , cum fuauius expirent calidum, plus calidi in- nati habere, quam imienes, qui trifle mordaxq; caiidura tranfpirant. Hie emtn exponit Gal. ilium aphon Qui crefcunt ,piudmum habent calidi innad&c. -i.; - Praedido difcurfu calidi innati naturam nobis fuftieicnter declarat Ga- len, Docctenira calidum innatum,fiucfubftandatn cal idam, qua con- ftamus j ex aeris Sc aqua? podflimum commixdonc exurgcre-, quia cali- dum noftrum connatura ex femme paicatura fluido,& confequentcr hu- tnido , fpitituofo, Sc aerco,parumque terreo,nobis rclidura ell. Panim ctiam genitum eft, auc rclidum ex altcro noftrac generationis principle, fanguinc mcftruo fua natura humido atq-, ferofo.Rurfus docet Gai.pracer caiorem natiuum, liue infitura, nobis acquifiddum,fiuc alienum caiorem fupcruenirc, vt quando in febrem incidimus,& ad iuuentute acccdimus. Nam incunte .Ttate calor aducnntius fcmper acquiritur, Sc nariuus arait- titur. Quod pacet ex ipfo tadu: quoniam raanus tangens corpus febrile, aut iuuems, etfiuxum, id eft, vapores exeuntes ex habitu corporis per cu- tis poros,acrem atquc infuauem percipit: nam vapor illc fqhgmofus, Sc adullus lie radum feriens,ab igneo calore, non natiuo, procedit. Qui.n. rtatiuo calido liue fubftantia caiida, eaque natiua , referti funt, fuauenu tranfpiraat sfFuixumftd ell,madidos poems quam adu- Calidi in- nati ongo. Calor ad- uentitm. DE CALIDO INNATO ET SPIRIT. ftes ex habitu corporis per poros eraimint, qui nullatenus cangcntis ma- nual fctiunc ,fed e contra fuauitatem quandamci contnbuunt, eo modo, quo vaporcs ex aqua tepida eleuati >manui fupcrpofitx. Conrratium-. accidie manui ,autcorpori fuperpofito vapon fumofo caicis nouiter ex- tin&s > aut iapidis candentis acerrimo aceto extin&i, Quamuis dixerit Galenas calidam innatum ex fubdantixaerea, atque aqucacoalefceie >non proindc igncam,terreamque fubftantiara exclufir, vt ineodemconamenrario hac Cerie lem habeant fubftandam calidam,atque igneam cum ijs,qui in xtatis vi* gore confiftun«,aquofx tamenatquc aerex fubftautis plus habent: Et paulb ante in codcm commentario;Sic quideminfantes reccnrer nati fub- rtantiam calidam Sc aquofam plurimam pamcipantes,plurimum diceren- tur habere calorem innatum. Hare enim vltimaverba protulit >poftquam in pr.xccdcmibusait .* Cum quatuor dm elementa,ex quibus omnia cor-* porafunt temperata .-puerile quidem corpus multumin feipfo contract aerex, atque aquofs fubftantix, minimum terreftris: contra verbeorum, qut in xtatis vigore confidant, a terreftri ficcitate vmcitur, deficit autem aquola, atque aerea fubftantia: adeo vt , d quart urn in vtrifquc cleracn- cum , ignem fcihcct, part porrione pofuenmus, atque squallier ca!ida-» corpora efle volaenmus : non tameu fimilem fubftanciam calidam m ipfis cfle dixerimus: cum puerorum quidem fubftantia Inimida lit,eoruiu ve- rb qui artatis vigore confidant > ficca. Hunaida enim fecundiun innatum cation m raaxime, quia ex hu/nidp nodra ed generatio.-ficca verb fubfta- tia fecimduni-aduentitium calorem. Sic quidem infantes reccnrernati fubltantiam calidam, Sc aquofam plurimam piurimum di~ cercntur habere calorem innatum, qui verb stAte vigent,et iam declinar, quantum i dx defid tint fubftantix aqueg &aerce,terreftris verb fuperabii- dat.tantum habere minorem fubftanriam natiui calorispntarcntur. Quod verb ex aquofa Sc aerea fubdanria plus difiluere fit necefiarinm, quam ex terredri, eti atnfi ambx fine xqualiter fecundura qualitatem; ne- tnincm arbitror dubitare. Quod autem ex humidis puerorum corpocibus per cutem copiofius fiat criplicis fubftantix dfluuium, due copiofior eua- poratio,quarneiuuenumcorporibus,idexempk>externor«m corporum demonftrac Gat. nam exaqua &ro!eo raedioenter calefadlis plurirmmu dettuit,atque difibkiitur: e fervo verb,& xre,atque lapidibus miniimmu ; adeo vt fi nbi libuerft exponere ad Salem calidifiimam aquam ( fi i ta con- tigerit) Sc fenum squo pondereydeindc tranfa&o die ambo perpendere; aquam quidem inuenies muhbfeipfa minorem ededfam, ferrum verbs- quale. Sic, Sc fi velis oleum xri , Sc ferro, Sc lapidi compararcullud qui- dem abfumptbm inuenies, bxc vero xqualem fubdantix mokm retinen- tia. Pvcde inde intulit Galenus,multbraagisdiminui humida puerorum corpora propter maiorem cuaporatione ex ijs fa&a, quam iuuenunr,pofito etiam,qubd xquali gradu calotis vrrorumque corpora afficianrur. Qua- tc ,mquir,opnrae Hipp.docuir,puerosaut crcfccntes piurimum habere calidi innati,id ed,fubdantix acres atque aquex ,cx fe euaporabilis ac proinde puerorum corpora piurimum aerea Sc aquea, propter coptofam cuaporarioneminijfdcmfadlamjplurimoegercalimento: Iuuenum ve- rb corpora duriora, Sc mulro minus mollia > ob acres Sc aquex fubdan- tix penuriam, minori copra indigerc ob minorem fidmrt in ilfis triplicis fubdantix eflSuxu:n» Hsc dodbina plurimam praxi cocfert; quia eti am Cal idum innatum* quatuor elemental probe com' mixta* co~ prehendu, Maior fit euacuativ per puero- rum cute quam per iUHCnWTLs* Calor eni aqualiter pr aim bo~ fuccum per habit urn-* carports re foluit, LIBER OVINTVS inter ephcbos,& iuuenes,qui molliores funt, & rations habitus corporis, facilius rauito refoluuntur, 8c minuuntuc»quam alijdurioris folidiodfq*, conftitutionis Sed vt ad inftitutu regrediar ,conformiter Hipp.lib.i.dediarta loquu- tus eft Galenus, calidi innati naturam tradens. Nam Galenus aercm& aquara ad calidi mnaci conftitucioncm jconcurrereaic: Hippocrat. verb ignem 8c aquam,qua(i aequaliter concurrenres,ex quibus ahquid medium 8c temperate calidum exurgit, vt docuit Galenus lib.i.de temper.cap.vlc: dum ex paribus portiombus ignis auc aqus fcruentiflima;, 8c glaciei, vc- lutitiixcamquoddamtcmperatum ad pondus jexurgerc afteniit. Hipp. verba bate funt: Cxterum anima hominis, quemadmodum ctiam antea_> a me didum eft , ignis 8c aqua; temperamentum habens , partem a.homi- nis, irrepic in animal, quod fane fpirat, itemejue in omnem homineiiL., 8c iuniorem, 8c feniorem . Hippocr.a.non vulc hoc in loco mixrum ani- raatum folis conftare aqua 8c igne,cum lib.de nacura hom.difterte docue- ric mixtum quoduis ex quatuor dementis cxurgercjfedjdocet calidum in- naturn , fiuc fpiritum, quern propter fimilitudinem quandam fiue analo- giam ,;animam vocat, ex calido 8c humido probe commixtis &Oontcm- petatis potillimiim fieri jquemadmodum ipfe in eodem iibro i.de dieta fic optime expreftit: Porto dc animx fapientia, ac defipientia, hoc modo res habec: Quod humidiftimumeft in igne ,& ficciftimum in aqua, fi in cor- pore temperamentum acccpcrint, fapientiftima funt. Quia ignis quidem habet humidicatera ab aqua,aqua a.ficcitatem ab igne; vterque a.fic fuf- ficientiftimus eft. Neque ignis aliment! indigentior multum procedic, ncque aqua motus indiga multiim leuis redditur. Sic iraque vtraque 8c per fe fufficicntilfiraa funt, 8c inter fe permixta. Qnod enim rainime vi- cinis indiget, hoc maxime pracfsntibus obtemperat, velut ignis qui mini- memouctur,nonprxneceftitate:& aqua,qux maxime,non praevio- lentia. Ex his a. anima temperata, fapientiftima eft , 8c. memoria valen- tiftimapraedira. Si verb aliquo afeitamento vtens ,alterutvum ljorum_* augefcat»aut contabefcat, defipientiftima redditur, proptcrea quod quum lie habcant, fufficientiflimaexiftuut. Si a.ignis fynceriftimi, aqua; temperamentum anima fertiatur ,fita.ignis paulo inferior ac defc- duofior, quam aqua, fapientes quidem lunt etiam hi, veiiun defeduo- (iorcs , quam in priore teraperamentew propterea quod ignis ab aqua fu- peratus, 8c tardiorem motura facicns, fegnius fenfibus allabitur: confta- tes a.cum manfucrudinc funt ciufmodi animae, ad quaracunque tandem rem animum applicuerint. Galen.a.non negat calidurn innatum ex ignea conftare fubftantia, vt ex eius fupradidis conftat, 8c ex libr. i.dc fanita. tuen.c.z.vbi inquit,generations noftrae ptimordia eftefemen, &: fangui- nemj& hunc quidem tanrquam rnatenam , femen verb inftar opificis: vtrumque horum quatuor dementis conftare ait, fed temperament! me- fura diftidere. Siquidem in femine plus eft ignea- fubftantia ac aerea: in fanguine aquea terreaq; iquamquam prapoiiec in hoc quoq;, fangmne, feiheet >8c calidum frigido, 8c humickira ficco. Vtrumque ramcn horum principiorum fluidum eftc dicit, tametfi femen fanguine ficcius fit. Cum cigo afterat calidum innatum ex femine potiftimum taquam a priraa ori- gme, 8c fanguine raenllruo vcliui extradum aut genitu, vult ciun Hip- pocr.pracfatum ca! idum innatum non folum ex aquea 8c acrca, fed etiam iguea generan j qui quidem Hippocr.hoc modo rem intcllcxit, dum co- Cal Hip- pocrati con form ti. Hippoc. ex pomtur. Nata* CaletJ. po(i Hippoc. ex quatuor ele mentis ca- It dum in— natum fie- ri docet. Seminis& sdgmms fta tus. DE CALIDO IKNATO ET SPIRIT. 377 demlib.r.dediaeta mafculos Hue mares cftecaiidiorcs ficcioicfque femi~ nis,f Sc aquae feu pituitv acceffum due generationenu. Ex di&is non eft difficile calidi innati onginem> nacaramqae expifeari. Orttim cnim duxic cx feminc Sc fanguinc principijs noftrac generation’s; Tel ex quatuor eleraentis, fed prxcipuc leuioribus > Sc flu idioribus, ac fa- cile perroeantibus, vc aqua, aerc, tk igne, probe cornmixtis, & trail fmu- tatis. Quarc fi fubftantiara per fc mobilem, Sc femper mobilem ipfumj cahdum innatum inteiligas, baud cirabis, vt loquitur Gal.lib.de tremo- rc,palpit.conuulf.&iigorec.(>.vbicalorcm natiuum pnmigenittim ,Sc infitura ,non verb acquifitum , neque animalis gencratione pofteriorem, vocat: imb naturam, Sc animam , tuxta nuiltorum antiquorum prolatio- nera;qui oranes tametfi corum quamplurimi calons naciui naturam igno- rarent, hoc tamen vnum®mnesconcedunt,effe aliquod fecundum na- turam in vnoquoque animance calidum*iu conuenicnti menfuca «ftima- turn , vt loquitur Gal. Si caloris natiui, quatenus qualitas c ft , naturam feire velis, feias noru ©flemerum caloreni-,prout opcimc binis cit. comment, 14.Sc if.aphor, lib. 1. expofuit Gal. calorcro febrilem in folo igneo calore confiftentcm a natiuo diftinguens. Si cnim ratio caloris natiui in igneo folo calore con- fi ft eret, calor natitills non eftet omnium a&iomun idoneus opifex. Nam cx Anltot.lib. a, degenerar. animal.cap. 5.calornaturaliseft fxcundafa- ciens. Ignis autem calorue igneus n»n fxcunda facie, fed omnia dcuorat, deftvuitquc. Supereft ergo , vc calor natuius fit calor igneus, atque_> acreus contcmpcratus frigiditate Sc humidicate,feu vt verbo dica, eft ipfa temperies quatuor pnmatum qualitatun-uquat quidem calor natiuus potius quam ficcitas, aut ffigiditas, aut humidicas appcllatur; quia inter quatuor qualitatcs primas, calor priuceps cft> omnia periuftrans, permeans, perfi- . cienfque,dummodo alianim qualitacam cotnmercio cohibeatur ,con- tempereturque eius vchementia, HfO aurem 2, aphorism, cap. pi. Sc alibh.vr ex didis hadeniis conftat,docct naturain quatuor edemeatopd commoderatione confiftcrc. Per commodcratiohem temperamentum intdligit,ac calidum innatum, quod lib. dc raarcore Sc alibi, etiani naturam vocat •, vt nos cap* 1. lib. 1. monuimus. Vtrumque vcr®,calidura nimirum innatum,& tern-* peramentum ijfdcm dotibus adornat. Nam queries de calidi innati vir» tutibus.agir, id omnium natural]umadionum audorem conftituir. Quc- admodum authontate Hippocrads d'dcet lib. 8. de Placid* c.y.Sc Coment.. 5. in fextum Epid.ldem atcribntum temperamento conccditvt ex fupe-. uori libro,&: nunc praecedendbus conftat. Monuit quidein lib. i.dc fa-* cult, natur. c. p. adiones. naturalesa fimilarium pardum temperamento. dependere. Lib-3.de caufts pulf codione a calore nauuo tien.Tempe- ramenrum eiufdem codionis effedorem ftatuit, duro de prima codione agit lib. 3. de fympt. caufts c. 1. aiens: Hxc igitur omnia nobis indicauit. concodionis modus praecognitus . Scientes enim quod quatuor elemen- torura cerra quasdam terapenes, qus propnetarem corporis ventricul.i ef-- fecit, mutadonU ciboruni eft cawfa, turn,quod pludmam in id vim, call- dum elementum confcrt. Perfpicue fane his verbis oftendit temperame-- tura efte calorem natiuum i: Nam calorem natiuum,. vt fadum ell com- ment., 14. Sc 1 aphorif.de alibi temperatum excalore Sc. frigore, ef- ic vulti,ageiivifumen vim potiifimam calori tribuic u Uem. nunc diferta* docctidum inquicquatuorelemehtorumcertam pcculiarcmque.temper*- •riem eiiv chylificaiioniiin. yeutricula caufam,. calorcra ta*nen reliquis. Ex drift. «a,lor nati- uhs eft tem ftrammk Made font € alert s m- tiui, & t:- yeran.tnri 4tt/ ijmtsk qualitatibus contemperatum prsedpue habere vim. Nec mirum,cum tern- perameotum conftituat ipfius corporis eflentiam naturamquc. Vnde lib. i, de vfu part. c.$. ait: Infunt autem primum Sc raaxime temperamental cjuippe qua? propriam particularum fubftamiam complent: corpus n.talc naturaeft, propterca quod cahditate, frigiditate, humiditate > ficcitatc fie commixtum eft: nam carni efle carnem > Sc neruo ncruum > Sc aliorunu vmcuique id efle, quod eft, ob qualitatum quatuor praedidarum certanu quandim temperaturam contingit. Hxcigitureis fecundum fubftantia: xationem infunt: confequuntur autem neceflarib odores,vapores,co!oresj durities, mollities*, alia verb neceflarib accidunc pofitio, magnitude, con- formatio ; Et paulo poft. In primis difquitc per quod adionera nadum fucrit organ-urn; magna enim ex parte per propriam fubftantiam inue- nies See. Hicenim fitum partiutmraagnitudinemjconnexionemjatque-i conforraationcm neceflarib accidere docet Gai. fed in ordine ad tempe- ramentum(quia partes fimilares funt ranquam inftrumetalium elementa. ] Nam fi fermo fitde mera partis organics conftitutione, iam dida prima- rib in ea confidcranda veniunt,* Et fecundum cflfentis rationem infunt: vt fuperiori libro, Sc c.i.Iib.i, huius operis cum Gal. diximus. Rurfus Gal. libr, f. de flmpl. medic, facult. calidum innatum primum animae m- ftrumentum vocat. Sed hoc encomium temperamemo congruit, quod primum ab hoc operationes procedant, tefte Gal. citato fuperius c.f.lib.de conftit. artis med.bc lib. I. meth.c.6. Scd aduersus expofltam hadenus dodrinam obftrepilt nonnulli apud Albertum Mag.lib.io.de animal.trad.a.qui quandam csli fubftantianu quam calidum innatum vocitabant, in viuentibus reperiri contendebanc Hscipfacsleftis fubftantia eft quam non in viuentibus mod6 , fed in-, omnibus mixtis , tanquam quintam eflentiam, noftri fsculi Chymici fin- gunt. Calorem natiuum viuentium csleftem ,Sc fpecie ab elementari diftindumadmittebant inter alios authores Conciliator diffcr.‘48.& fp. Marcellus Jib. a.de.animacap. i45.Picus Mirandulanus libro contra-* Aftrologos, Bartholomsus Anglicus de rerum proprietatibus lib. 3. c, I. Niphus lib. 1. meteor. Sc tandem Fernelius lib. 4. fus Phyfiol. c. 1. Primum illorum argumentum eft Ariftotehs authoi'itas ,hb. 1. Phyflc, cap, i.tex.16. vbi haberur,qubd Sol Sc homo homincm generant. Ergo Sol carl eft em calorem mated# fastus ttibuit, vt idem calbr tanquam Ar- chigononjid eft,primigenium (fic cnim calidum innatum appellat Galen, lib.contra Lycum c.y.Jomnibus prnefit adionibus turn in femme > turn de- mum in ipfo viucntc. Lib.i.de gencr.animal.c.j.ait, animantium calore qui vitam tuetur nec igneura efle,nec ab igne orrum duccrey fed in fpiritu caftitus delapfum infiderc. Ad hare facilis eft refponfio.Primb citando Ariftotelem plurimum pec- cant omnes ,ficuti& ipii Conimbricenfcs; qui licet nobifeum fenriant calidum innatum non efle ccelefte, habent taracn citara iam verbal fed in fpiritu edit us delapfum infidere:Taliaquidem verba apud Arift.cic.cap. non habentur; fed fic loquitur. Ineft enim in femine omnium» quod Ta- cit, vtfocundafint feinina, videlicet quod-caiorvocatur . Idque non* ignis, non tails facultas aliqua eft, fed fpiritus, qui in femine , fpumofo- quecorpore continetur , Sc natura qux in eo fpiritu eft proportione re- fpondens elemento ftellarum. Quamobrem ignis nullum animal gene- ral , neoue eonftitui amccmam denfis.vei humidis.vei flccis videtur. At DE CALIDO INHATO ET SPIRIT. Calidunu inn atu yri rmi animat, infinmen* turn * 1 .ObieUi* Selutil* LIBER QVINTVS veto Solis calor & animalium non modo qui femine continctur, verum- ctiam liquid excrement! quar.quam diucifura a natura, tamen id quoque principium habet vitale. Carterum calorem in animalibus conrentunv* nec ignem efle, neque ab igne onginem ducerc, apertum ex his eft, Ne- mo inter hate verba in uenietcalorcm natiuum effe carleftem. Secundb praefatl authores peccant in citati textusinterpretatione. Nam quando Ariftotcles inquit naturam fpiritus,qui in feraine eft, refpondere propor- lionc elemento ftellarum, loquitur proprie de virtute feminis formatrice, (imul forte Sc alteratricc, nos verb proprie loquimur non de calido inna- te feminis Sc fanguinis, fed de calido mnato reli&o ex iemine Sc langui- nc in partibus, in"quas femen Sc fanguis lege generationis rranfmutantur: cum generatio vnius ficaitcrius corrnptio, Sed de hac rc, vtdrxi,non eft amplius qiurftio.lsa rametfi virtute illam lormatrkcin iemine latitarcm vocct farpiftime Galen us quid diuinum, Sc calor natiuuscopiofus in eo- dem feminc extet, difficultas tamen eft de virtute a femine relifta in par- tibus genitis *, qua? quidem virtus non eft amplius, iicuri in feminc fjecun* da .Quoniam in femine duplex viget facultas; akcratrix nimirum,& for- matrix. Hare aurem eft quae admirationedigna cenfetur ,*qua: tamen in corpore ex iemine Sc fangumc genito non amplius elucet;cum de no- ne in corporibus partes non efformentur,ficuti in prima eorundera cor- porum generarione , fi dentium regenerationem excipias . In viuen- teergo genito potiifimum alteratrix fuperftes eft. Ergodifpar eft prin- cipiorum (feminis fcilicct Sc fanguinis) Sc corporis ratio. Cum ptinci- piorum Integra: virtutes nunquam in compofito fine naturali, fiue artifi- cioio ,dummodo in hoedebite coinmifceantur ,remaneant. pofitoqubd Ariftotelesdeviucnrium calido mnato loqucrctur ,pr«efati Do&ores non cxable ipfum intellexerunt»quia folumodo inquit, naturam fpirrtus,qui in femine eft,proportione refpondere elemento ftellarum. Er- go noluit naturam fpiritus,qui in femine eft,efte portioncm cadi, aut ca- lorem e carlo m corpus viuens defuper traflatum . Nam qua: proportiont corrcfpondent nature funt,diuerfiq; generis,aut faltem fpcciei.Vt pes monns proportione dicitur correfpondere pedi animalis ,& tamen hi duo pedes analogice tantiim conaeniunt* Ariftotelcs femper ita loqui* tur, Sc inter alia cxempla libro.i.dc partibus animalium cap. f, hzc na- bet: Caro autem Sc quod carni proportionctur vim obtinet fentiendi. Ecce quomodo camera manifcfte diftinguit ab eo, quod carni propot- tionatur. r Cetteratio vnius eft al terius cor- vubtin. Duplex in ft mine vir tus, Qua pro— portioned (orrefyon- dent no?2_» funt eiuf- de fpeciei* Caeteram re&c docet Arift. calor em qui in feminc eft non ab igne no- ftratc vebementi > qui dicitur>originem iraxifle; nec ctiam a folo ignis elemento, ciufuc folo caiore, qui nihil folus general fed a generante qua- tuor prirois qualitatibus fimul comcmpcratis dotato,ita vt hoe mode fua- ui Solis calori in fuperfide terrac ex reflexionc radiorum himinis produ- &o,&; a Luna noclu conrcmperaco,in virtute refpondear. Lius etiam vir- tus Sohscxlorumqucinfluxu calorcquc intenditur: pioindequc redlc in* quit Arift. Solem & homincm generate hominem.Solis porro caIor*qui in fublunari tantum mudo producrtur,eft eiufde fpeciei & natura: cum ipfo fublunari: Duobos iraq; modi* calor noftcr coeleftis dicitur. Prime, quia a caiore Solis vi refra&ionis radiorum eius in tern’s fadbe, tanquara a ge- nctali & mcdiatacaufa.difponentciuoatur, Sol tamenin fc ncc calidus eft, nec primis vllis qualitatibus Sccundo, quia vt cacleftisca* Cater ns— fter dun;oh £ (tufas cotie ft is die kur> DE CALIDO INNATO ET SPIRIT lor conferuare dicitur &c operari, ita , &: calor nofter fuauis in nobis ope- ratur & omnia peruadit. Hippocrates in hoc fenfu loquutus eft, dum ait lib.de principles calorem noftr um cocleftem efte: non enim ex folo calorc ignis,vc diximus,calor nofter coftat,fed quacuor primis qualitatibus fimul contcmperatis . Vnde a nudocaloiefebrili & igneo fpccic diftmguitur, Obijcies fecundb . Scrpentes ,Salamandra, funt animalia mag is fri- gida quam calida, ficuci inter phntas cicuta, papauer, mandragoia, la- duca, hyofehyamus. Ergo ft in eis non continercmr aliqua caloris cce- leftis portiuncula, qua? fua virtute mirabili, tanquam opifex, omnibus o- perationibus prareflet ,vix momento temporis durarenr, quia frigus in cis igni pracpollens, illico calorem igneum extingueret. Refpondco»concedendoin praedidtis viuentibus frigus in gradu cxcc- dere caloienr, fed in virtute agendi ncquaquam. Nam, vc fuperiori libro diximus, vnicus gradus calons eft atque adiuus, ac duo, auc tres ftigo- ris, Atque adeo, ciim minori copia calidi quam frigidi praedida viuen- tia viucicpoftunt. Nam licet frigus fit copiofius,non eft tamen multo intenftus calorc in ratione operandi. Calor enim eft natura? praccipuus minifter adiuus, frigus veto perfead opera naturae non concurrit,nifi caloris vim cohibcndo,& contemperando : Namquc non folus calor, fed ccmperamcntum, quod eft calor natiuus, agere dicitur. Obijcmnt tertio Arift.qui lib.f.Politicorurn c.S.mortem dcfinic perex- tindionera caloris natiai in humido j quod indicium eft calori natiuo fri- gus non opponi. Refpondco negando confequentiam. Nam fine calor nations depercat per fuffocationem ,aut refolutioncm, auc defedum pa- buli, auc a nimio ftigore,femper frigus in corpus introducicur,prout calor diminuitiu. Vnde licet febrih ardore corpus aiftuct, cor ramcn deficicnte calore naciao refrigeratur, praccipue imminence morre, vt habet Galenus lib. 6. Epidem. 3c confirmat Hippocr.aiens,{pincum fngidum, id eft,aerem frigidum expiratam, elTe morris indicium . Quod fane in ijs, qui ob fc- brem ardentem moriebantur ftepe notaui. Concludendum ergo calorem namiura non efte cacleftem: quoniamu ft caeleftis eftec naturae, viuentia neutiquam interitui obnoxia eftent: Redor quidem & opifex, cui nihil aduerfatur, in omne acuum durabilis eft,niDeibcncplacito abolcatur. Sed calor natiuus poftanimam invi- uentium corponbus eft omnium operationum Redor & opifex, eique ni- hil aducrfarctur ft caeleftis naturae, cui nihil aduerfatur, porno eftec. Er- go Temper ex fe durabilis eftec. Proindeque nos homines a quouis interi* ru declinatemas,quod duplici eoq* immortali Redore,noftrae querns ope- ranoncs regerentur. Anima quidem imraonalis corporis huraani fubfta- tialis forma, eiufdem corporis primum regiminis clauura obtiner: Calor i!lc cteleftis, ex aduerfariorum decrcto, fecundo loco canda in nobis mo- dcratur: Et bacc ainbo, tanquam adiua, nobis infant. A quo ergo cor- pus noftrum corrumperetur: Nam omnia rcliqua in corporc, tanquam fu- bieda,ab his confecuarctur: drda verb agenda anima Sc calor carlcftis ea- dem fubieda nunquam cleftrucrent * quia in ca, nulla cum aduerficacin perpetuum duracuios. Sed contrarium cx- periqntia docet. Ergo praefati authores experiential rcludantur, 3c folidac dodrinae Hippocratis, Galeni,& Ariftorelisgratis fine fundament© aduerfantur, Hippocrates aucem lib. denatuta hominis omnia mixta ex I'ObieSlii Soltui$% Frigus non aggreditur opusuatw ne. l.Oblefti* Solatia. Quatuor wed:senior natims de [eriu Calor nati utis non eft etlefits • LIBER Q_V INTVS Cmnes en~ lores 'flint eiufde fpe- c iei, ficHti amne frig9. quatuor dementis contemperatis fieri-manifefte docet. Plato caliduttL* innatum ignem vocaoit, Ariftoteles kb. de refpir.& alibi3animam media- te igneoperan diferte docet. lib. i. de anima c.4. tex. 40. Sc 41. ignem anima: concaufara ftatuit. Jdem eciam Ariftoteles in nacteoris docet ge- nerationcrmquae animalibus Sc ftirpibus ineft3a quatuor dementis fieri. Galenus totus eft vt probet exquatuor dementis fieri caiidum innatum, Calor ergo natiuus dementalis eft,& noncadeftis. Ncc rem bene defini- uic Langius dumhb. 1. Epift. medic, epift, 13. caloremtriplicem confti- mens, vnum dementarem»alterum cadefteimtcrtium ex vtroque compo- fitum. Ad quid, obfecro, ilia multiplicitas, cum vni frigori fpccic,vnicum fpecic debeatur contrarium caiidum. C A P V T III. Quptuplex eji calor natiuus ? PRalter aliqucm mente captum3 nemo negabit in nobis calorem inft- tum includi 3cum fenfu tadus 3 ipfc 3 ipfiufquc vatij moms perci- piantur. Nonnulli multiplicem eum calorem ftatiumt» vtpauld ante ex Langio dcduximus. Mcrcatus lib. 1, de pulfib. trad.z. c. depul- fuum vfu, fexcaloris difterentiasin nobis admittit. Primus calor eft cle- mentalis mixtis omnibus communis. Secundus eft calor ex femme Sc fan- guiiae in perledis animalibus reiidus. Tertius eft calor temperament! cu- uirque partis ex vtroque prxfato, refultans. Quartus eft acquifimius ex- traneus 3 Sc aduentidus didus tecatum dccurfu contingens. Quintus ca- lor eft influens . Sextus eft aduatus, vegetus3Sc viuificu s,quern tempe- riem cxinflucotc Sc innat® conflatam,totiquecorporicommuncr* appcl- lat. Sed haec diuifio vaga eft Sc fupetflua. Pnmb,quia de extraneo acri- que calore natiuoduperuenienti non agimus3fed dc folo natiuo. Secundb in hoc indiuiduo viuente fruftra tot mdiuidua caloris admittuntur, cunu vniemn temperamentumtanquam omnium adionum concaufa fufficiat. Alijcalorem noftrum in duos diuidunt, in innatum Gnecis iy.pvTof, Sc connatum cv^inov. Innatum calorem fiue Qtppov vocaru Peripa- tetici calorem ortum ex caufa nobili(Iima,cailis nimuum,a quibus paterno femini infunditur, dementoque quinto, cado fcilicen correfpondet y tabs calor in cordc fedem habet. Ethic calor formalist quibufdamdicitur » quia fe habet tanquam connati forma; Sc commune temperamentum di- citur3ciufque cxdndro mors appellatur. Calorem verb connatum Upy.ef ri/ftpy-m Graecis 3 materiale quid vocant, Sc proprium temperamentuiiu conrtituit: nara poftquam cadcftis ille calor deperit, Sc mortuum confe- quenter eft animal > proprium tamcn temperamentum in cadauere fuper- eftj donee putrcdkie corruar. Hac via Langij fententiam a nobis in fino_-» pracedends capitis tadam, quitjam ica tanquam ex fe fpeciose poll earn tamidc exp0fitam,Galenum impudenter arguit quod nufpianu calidi innati odginem diferte expedient. O demens dodorule* quia tibi aftiietumeft Sa ndos Panes cc Ecclefia: Dodores in rebus fidei quoddie tuae fedtE more reprehendere, cuas inepnas adhuc in Galenum,quern non legifti, expuere audes. Nihil habes plotter rapfodias,Galenum aliquxn- do pet tabulas Brafauoli paginating citas; aiioquin planedce>more quo- Datur ca- lor natiuus Sex fpecies cilons ex Jldercato . ferftrinp- tnr Mer~ cat us. Duo calo- res a qui~ b njdam po pti. DE CALIDO INNATO ET SPIRIT. nindam femper. Nos iam a noaem Sc decern annis deliraiA illam dodri- namde fubftantia cadefthquara in-corporibus viaemiura iimeniriauth- manr,contra quendam Chymicum agentes fuse.refurauimus. Quare vnicum ad mittimus in toto corpore Petri calidum innatnm, ip • fius niwiirum tempcramentum. Verum . damans ergo calidum innatum duplex cum Galcno rtatuemus,vnum infitum, alteram influens . Vcmmqj calidum fpiritus dicimr,vnus mfitus, alter influens . Spintus infitus eft calor cfiique parti a ptimo omi infitus, Spiritns influens dicitur calor feu potiiis calidu a principib* pattib*, & pnecipue a corde in quafuis corporis partes diffusa, vt fpiritus implacatus fitie'fixusrefidatur,fobeaturq*,. Spi- ritusille influens fixus e.ft 3c innatus ratione partis in qua eft, flucns tame, quando a parte principe aur pracipira alio tranfmittitur.. Sed fpiritus natura paulo alrius rcpetenda.. Cum faculrarii in vniuerfum corpus diffufio vehiculo fpiritu fianfcien- dura quid fpiritus ? Spiritns nomen diuerfimode ab antiquis lumitur. Pri- me pro omm re fpirituali, feu pro fubftantia immateriali. Secundo ab Hippoct. lib. de principijs, furaitur pro'aere: Spiritns ,‘inquir, eft qui vo- cem edit .. Lib. de flatibus etiam actem fpiritum apppcllat. Tertioeodeni lib. ventu fpiritu nominariQuarto expirationem appcllat fpiritum in Pro- gnofticis,a:ens *, Spiritns frigidus eft ptamuncius mbrtis.Qumtb Gal. lib. i* Epid.commenr. 5. air, Hippocr. nomine fpiritus inrcllcxiffe refpiradonis differentias, flatus etiam, 8c rudus, Hippocrates in prognofticis pro eadc rcfpirationedifficili fpiritum fumit,duminquiry Spiritns auremquicre- ber eft dolorcm fignificar, aut rnflammationem in regionibus qua; fupra_j pnccordia funr „ Pro cadem tefpiratione eum accipit libro de vidus. rat. in morbis acutis: Spiritus, inquft, paruus eft. Et ruifus tSpiritufqx reuulfio feequens. Verumnos fpiritum ,cum torrente Medicorum3accipimus pro fubfta- tia quadam tenui calidaque,quara calidum innatum dicimus, pro vt nos docuit Gal.lib. f.de fimplic.medic.facnltatib.c.p.vbi hate habecSed nos dida Hippoc.haud perperara capete oportet: ac cognofcere innatum di- xiffe calorem , quern in quoque animantiura, 3c natiuum fpiritum nomi- ramus, de quo, Sc Arift. feriptum reliquit. Verum nihil ptohibet, fan- guinea hi fubftanciam , fimulque aeream, aut feminalem vna cum fpiritu calidum 'maudire innatum. At Stoiei quidera hunc ipfum fpimixm,am- 111a: effe fubftantiam aiuuraant. Nos fane de a hi mat fubftantia non ad- mod um.pt on unci are audemus,& ad fuperuacaneurn arbitramur, quanquam nos iam ante fpiritum innatum , etiamfi non fit animte effen- tia, fakem primura eius. efTeinftramenrura in comraen. de Hipp. Sc Plat. placitis demonfttauimus. Et certe dicimus eum fpiritum in omnibus ani- mantis.contineti patribus, fed non vndequaque effe fui firaiiem, velurt ncc fanguinem effe neceffe . Rede fane calorem natiuum cum fpiritu confundit Gal.vna cumAnft.alijfqj vetcribus.Scd nomine fpiritus , mfi- tum intclligit., quern complantotum appellatlib. detheriaca ad Pifoncm c. i j.-3c cap.iamcitat.lib.f.de fimpl.medic.facukadbus, vbi fuam men- tem.apedcns.exprefse inquit jEt certe dicimus eum fpiritum.rh omnibus animantis patribus ,,fed non,vndequaque effe fui firaiiem, veluti neefan- guincm,dCincceffe. ..His, euimclare demonftrar fpiritumillum iraplam- tatami, fiuecalorem natiuum partiumcorporisa principijs- noftne genu- utionis j.femine,fanguine fuifluin partibus.rdidum, fed inaeqhaiiceh Calidu in natum du- plex. Spiritns efi facultatu ■■ •vehicular^ Spirit Mt (\ nntup li- cit er accipti tur. Quid fpiri- tus• Stoiei fpiti tu arum-#, 'vacant,. , Color ndtv ' uusC? Jpi~ riim con— fundummr LIBER QVINTVS mm partes ex fpmtuofioii feminis Sc fangumis pornone gcnifae , calorem innatum, fiue fpiricum implantatum probeque elaboration obtinenr,-par- tes verb terreftriorcs,& acrea ac ignea: fubftantia; minus participes, mul- rb miaocem copiam continent, & ftigicliori temperamento gaudent. Ta- bs nature funt ofia,cartilagines See. Prim a: conditionis funt cor, hepar See, Hunc fpiritum implantatum cuihbet parti infertura ipfius feminis portioncra die multi ftatuunt. Sed exiftimo calidum innatum non eflfe-# femen , nec feminis portiowem, fed efie aliquid redolens feminis , & fan- guinis naturam. Nam corpus eft aliquid ex femme ,& fanguine produ- &um *vi ArchigomVfiucpcimigcnij caloris, non autem ipfa femen, Sc languis. Indicauit Gai.cap.illo jj.lib.f.de fimpl.med.facul.calidum inna- tum non male appellari fubftannam quandam fahguineam, aeream, atq; fpiriruofam. Exponit .n.calidi innati fubftantiam ,ficuti fecit comm. 14. Sc if.jib.i.aphor, alijfque iocis fupeiius a nobis cir. inquibusait,cali- dum innatum cfic fubftantiam,aeream, Sc aqueam. Et verifiable eft ip- fum loquutum fuific dc atchigono fiue calido pnmigenio feminis Sc fan- gumis principiorum generationis. Nonleuiscftcontroucrfiadeconftitutione calidi innati,fiue fpiritus complantati. Nam quidara exiftimant, ficuti dobtus Ferneiius»calidum innatum cife quid aggregatum ex calore, fpiritu, Sc hiwnido radicaii: Vn- dc fie calidum innatum definit, inquiens. Ergo fi qua illius promenda-.- eft definitio,calidum innatum eft humidum primigenium, infito fpiritu* &: calore vndiqucperfufum . Id nempe humidum ,cui fpiritus Sc calor ab ortueft indirus ,in quo faluus viget 2c confenutur. Tribus ergo il- lis coniundim calidum innatum continetur, quamquam hocipfo no- mine quidam fpirirum ingenitum appellant, at rarius, nec fatis proprie. Galore nigiuir, fpiritum, humidum primigenium, 2c cradamentum par- tium loiidarum ex femine relinqui pur at Ferneiius, carnofam verb fub - ftantiam a folo fanguine materno procefiifie humidumtamen oleofum, non verb carncum ,ncc aqueum, aut alfmencitium, vna cum fpiritu 2c calore,calidi innati fubftantiam efientiamueconftitucrc. Do&c fane; fedvt Galeni doibrina; adha:rsam , diccre malo ,tcnuiorcrn illam'fub- ftantiam aqueam, aeream , atquc igneam, in rigorc loqucndo * fpi- ritum appellari,quiquidemcumpratenui fubftantia Sc calore conftec, immediate humido illi oleofo, radicaii diifto, tanquam immediate fubie- donee tandem idem humidura radicale deficiar. Certum tamen eft, quod calor natiuus humidi radicals vkimam gurramnon abfumit,e:iam ‘in naturali morte: nam in fenio ob cxcrcmcmirics humores ertinguirur, antcqnam integrum humidum radicale digerat refoluatque. Et fic in ca- dauerc fupereft calidum aliquod acrcum,(ed parumtgneum, vfqj ad per- fedam cadaucris putrefadionem, Totum tor 'put VMM CC ■humid• ra* ■dtcnli eft calor is na- tiuifubie-*■ tium» Quonia fpiritus inficus facile exolucretur,& cuanefccret,& a rccrcmeris extinguctetur,fometo cguit,& fpititu mfluete dido . Spinal in vniucrsu, quemadmodura iam anccafccimus ,dm,iJunt authores in fpincum infi- cum, & influenced!. Spiritual infitum, fiue complantatum, fiue c aloicm natiuum, fuse expofmmus . Spiritus mfluens eft ilk, qui a prin- cipibu s partibus in vniuerlum corpus diffunditur , vc nimirum fit delator & vedor facultatum > fiuc viriumcarundem parrium principum, quibus egent rcliqux corporis partes ad fua munia pcrficicnda, Spiritus hie in- fiuens vnicus ab Ariftotelc confticuitur, quia vnicum principiu omnium faculcatutn cor efle dixiqacque adco fecundum Peripateticos dabitur voi- cus fpiritus vitalis, qui vitam ,mocum, Sc fenfum, partibus vuiuerfis af- fcrct. Hie ipfc animalis dicctur ,queries animates fundioncs itiuat; na- turalis quotie£ nacocales* Alij magis liberates duplicem admictunc fpiri- tura,vitalcm5& animalem. Alijtertium his adduntnaturaiem fpiritum. Hippocrates lib.z-de Dixta docctcalorem omnia peruadere: Et cum 1c- gibus Phiiofophi§ obftcc accidens de fubiedo in fubiedum transfcrri,ra- lioni confentaneum fait ealorem cico tnotu aliorfum ferri vehiculo fpiri- tu , fubiedo prsetenui: & penettante corpora, Hoc totum vocatur ab omnibus fpiriius y quem omnes admitiunt, prater nouatorem quendamu. Simonem Acampum, qui inquic; Nam fpiritus animates, Sc vitates didi, funtfigmentum quoddam nihil om»ind funt in rcruuu natura . Dicit ideo Gale numerrare libro de vfu pnlfuum capite vige- (imoterrio, Sc libro de formatione fetus capite tertio, alijfque in tocis, in quibus aflerir, ealorem aliquem nacuratem influere, ac proncifci a cot- de in alias animalis partes»vt cxcitetjaugeat, loueatque aliarum pattium infitum calorcra »qui ideo calorisinfiti adus & perfedio dicitur. Vcrum mordax hie vir paruni rcddphilofophatur: nara fi vnquam riguit cx fti- gore vehememi , aut propter febrem intennittentem , aut fi verecundum ic vnquam exhibuit > expertus eft ealorem natiuum, non infitum, vt lo- quitur Gal.fed influente intro ad vifccra fcrri.E contra fi gaudio vnquam perfufus eft, aut ira commotusmccefifandperfenfic calore fluentem c Jyi«- feenbus ad extima corporis recurrcrc. Ergo cum vetcribus fatius eft fpiri- tusinfluentes admi«crc,qua c»i Atampb aberrate. Omnes admittunt vita, lem fpiritum influemem, quo natiuus partiu calor petficiturj, Sc cxcicatur. td, omnia eiufdcm partis munia ebcunda: & prxdpuejad vicam par- Spirit us in fluent is no* cejfitas. Spirit ui is fixe ms quid & quotum p/ftv. Sampler rot* L I B E R O V I N?t V S tis conicruandam,Argcnterius & alij credunt fpiritum animalcm non niu quibufdam accidentibus a vitali differre, Decipiuntur taraen, qwoniam (i non diifecrent cfTcntialitcr inter fe fpiritus animalis & vitalis, nunquam in ipoplexia , epilepfia, Sc llmilibus morbis > fenfu Sc motu priuarentur ho* minesjquia fpiritus vicalis in vniucrfo corpotc tunc n5 deficit.Ergo fi fpiri* tus vitalis non diifcrt ab animali,fenfum Sc motnm omni tempore in cor- pora iuuabic. Scd in apoplexia, quancumuis abundet in corpotc fpiritus vitalis,videmus ligari facultatcs motricem Sc fdnfitiuam,qu6minusedant fuasadlioncs. Ergo quia fpiritus animalis a vitali diftindlus acercbro per nctuos ad partes corporis nonttansfunditur. Prxterea cerebrum haoct plexumcoroide,& rece mirabile,non ahum ob finemmiii veinijs exfpirittt & acre per nares attra&o elaboretur fpiritus animalis, qui in fupc- rioribuscerebri vcntriculis perfe&us, in vltimum vcntiiculum,vtpernet- uos deinde defluat»rclegatur. fit Jergo a vi altcratricc ipfius ccrebriuan- quam ab efficient caufa, ad difta munia raouendi & fentiendi in varies corporis partibus obeunda. Sicuti igitur fpiritus vitalis tanquam inftru- mentum Sc vehiculum facuitatis vitalis, corporis partes foucre dicicur»fic fpiritus animalis c cerebri gremio ad cafdcm corporis panes dclatus, crit fcnfus& motusinftrumentunu V- Spiritum natural! otttries non admictunt. Pritrio propter authoritateiru. Gal. qui lib. i a. meth. med.c. f. tres partes corpons,' principes enumcras, vitalem, animaicnaque fpiritum dare concedit, Dubie ramcn de naturae li loquitur , dum ait: Quod (I naturalis quoque aliquis fpiritus cft> Vtiquc is quoque in iecorc Sc venis concinebitur. Prartcrca cum partes oinnes ha- beantinfitam facultatcrn fc nutriendi,fpiritu naturali tanquam ve fi darctur tails fpi- ritus, venae puliarcnf, Sc ficret ex materia tenui, &; acica, ficuti reliqui fpiritus. Hxc Mapardus hb.i f.Epift.epift.i Sect refponlio faeilis cftrnam Gal. licet dubrtauentex opinione quorun~ da,proptctcadpfum non negauit.Quia non eft itatennis,aereus,fplcndens» ac calens>ficuti cactcri fpiritus quin commode in vcnis,&: iecbre,dum fan- guisconcoquitur & feruefeit,gencratur. Eft enim fpiritus naturalis fan- guinis vapor fubtilior tdnuiorquc,qui quidemnccenari6admittcnduscft> vt ex co, fimui & acre gcncrctur fpintus vitalise quemadmodum ex fpiritu vitali & acre altcrato fpiritus animalis. Vt prarterca reficiat > nutriatquc_> lpiriiuminfitura,quiahoquindcfc vt- potc miti,acieo,temperate >& confimili humido radieali, quod indies hoc fpiritu rcficitur ,ficuti fpiritusinfitus vitalis fpiritu influentc. Omnia cnirn propornonatis rcfici debenr. Ergocirm fpiritus infitus fpiritu vitali rcficiatur, & pars folida corporis nutriment© folido crafToquc, neccfta- iio admitcendum crit aliquid rcficicns humidutri radiealedi ucolcom cor- poris . Sed nihil illi magis proportionarum quim fpiritus naturalis. Ergo neccfiario admittendus. Licet enim non fit ita feruens,vt motum in venis concitct, in fanguinis tamcn mifiionc eelebrata, ctiam in fanis > propter talem fpiritum fanguis non guttatim exit cadendo, fed aliquo mode fal- tando. Sanguinitcnmcatcm & flqidiuccm concilia: hiC fpirims.Quaniuir Admitun dus tfiJfi- rittts n*t*r rjtis* DE CAL1DO 1NNATO ET SPIRIT. facilitates nacuralcs partibus quibufui&infkx fine* aduentu ramcn fpiritus naturalis nutritio partis augetur j licet quoad calorcm fuffkicntqr cxcitp- rar ad agendum a calore virali fluente. Quamuis ergo fpiritus naturalis re» liquis fie multb Craftier, ad praefatos vfus implendos ncceftarius eft, & fer~ tur £ gremio iccoris partis principis * f 8c cauitatibus venarum) in qua plu- rimum vvget calor natiuu*,ficuti viralis e grcraiocordis»&aniraalis ex ce- rebri finibus. Quartum genus (pirituum aliqui admittunt, fpiritus nintirum, quos tc<* ftes ad vniuerfum corpus diffundere videtur.Scd huiufeeraodi fpiricus ex femineiamconfeito quam ex ccfticulis conueaicnuui cftlucrc videntuu Scd hie huius Iibri qpmd finis efto. NELLANIGLACAN TIRCONALLIENS1S HIBERNI, PHY SIOLOGI A* LIBER SEXTVS, f)E FACVLTATIBVS.ET ACTIONIBVS. CAPVT FRIMVM, Quid eft anima i Ig? Nima! cognitionem Medico neceflariam effe negat GaL comment.f.lib.6. Epid. Etforre,quiaipfeingenue faf- yfyAd fds eft 1* animae eftentiam ignorare i vel quia tempe- *SM*icnt©rum cognitioncm medico fufficcic exiftima- W/f uit. Vnde feriptus ab ilio liber, Quod aiiimi mores fc- quantnr corporis temperamentum . Hoc autemeum 4®Pw antiquis *tanquam mmi formam, ille ptoiixa orationc perfermatus eft. Nostamcn, quoniam animat waturam ex operibus digno- feimus, ac infuper aoftrat immortalitarcm crcdrmus , videmufque ab ipfo Galen© libnim eonferiptum de cognofcendis, curandifque animi mor- tis , qwos perturfeationes vocant, animat definitiones ab Aiiftotcle propo- fuas,poftquam dc animat inftrurnento ealorc natiuoperegiraus ,iibemer exponerrrusr vt mrfus animat facilitates, & haium adiones magis perfpe- das habcamus ,• pratpoftta Jcognitione caufat earundem, ipfius fcilicet ani- mat. Dc adionibus autem feparato libro non agemus,propter ardam con- iundionem q«am cum ipfis facultanbus habem ► Perdifticile quidem eft facukatem fine fua adione, aut hanc fine fua facultate commemorate^. , Coniundim ergo dc his hoc libro. In nulla re Ph-ilofophorum animi ab inuieem magis diftradi ,-quam its animat cognitione, deprehenfi funt. Omnium fcrme opimones proponit Arid, lib. i, de anima>vbi cum omnibus vcteribusconcedit,Animatum ab Inanimate in duobus maxime differre, motu fcilicet,& fenfu. Ex quibu» fimul > vel ex aherutro,tanquam rebus manifcftiifimis, animat fenf/nus 8c rationale,cuius naturampotillimum inueftigabant, quidditatem eruerc conati funt. De naturali quidem motu, quo mixtum ratione pracdohjina- tis dementi furfumdeorfumue inciinat, praefari Philofophi nonfunfin- tclligcndi, fed de motulocali in quemuislocum pro voluntatis arburio* aut appetitus impetudnftinduue. Animam ergo definiebam aliquir id quod maxime Sc primdmouet alt- Quart di~ xttGafen, anima co~ gnittonem non e[fc~a necejfarti mtdico. Ord*f ac inquictas atomos efle puta- bant, inftatiilorum corpufculomm qurperpetuo moucri videntur radijs folatibus: Cum n. huiufeemodi corpufcula rotunda 8c forte ignea perpecud agiccntur in viuentium corporibus, idoneafunt quae fuis co iti- nuis modbus moucre pofiint rciiquum corpus. Sic ergo anim.v natunm in iftis rotundis corpufcuiis collocabant illi Philofophi. Scd maid»nam cum omnia corpora, ex ipforum fencentia, atomis confront, indc inferri potter, omnia corpora ettc animata: quod tamea expedend? 8c vericad tc- ludfatur* . . Vifus eft Democritus inHcraclid fententtam incidi(Tc,praeterquam- qubd Heraclitus animam condmm quedam ignera efle putaucrit: Demo- critus verdcorpufcula rotundaquarrn vacuo fegregata fpaciabancur, 5c corporis molem ad motutnconcitabanc. Quidamex Pycnagoticts puta- bant animam ette corpufcula ilia, fine ramenta, flue palueruicnta» qux perpetud in acre voluuntur: Alij animam diccbant caufam continue con- uerfionis ifrorum, indiuiduorum corpufculorum; quia talia pUluerulch- - tacorpufcuU funt in continue mot«,& agitatione ,* ctiam inipfa aeris cratvquillitate, in qua null! fpicant vend. Seipfis autem talia mouencur. Ergo 8c aniraa, cilm motos fit illi maxi me proprius; cumque fit id quod fe mouct, & alia: vt Platoni, Xcnocrad,& Acim.Toni tribute Arifrotclesj a cuius tamcn iniunjs Platoncm Philoponus, cum ahjs, fupra Ariftotcle, tuitus eft. Anaxagoras dixit animam aut mentemeffe id quod mouct. Archarlaus edam dixit metem,aut intellcdlu mouerc totum,fiue vniuersu mundum ! &c fic morum efle proprium animat putat. Intellc&om cnim ab anima diftinxit •, Democritus nullo mode. Hi fucre praccipui qui ex motu animae effentiam venari funt.Et Alcm.xon ex perenni aaimx mota cius immortalitatcm collegit: nam corpora carlcftia, tnquit, quia perenni mom circmnaguntur,immortalia funt. Nonnulli animaduertentes animal fenrire 8c cognofcerc ,* inde intuit- runt ipfam animam nihil aliud ette quam return pvincipia, 8c elementa-i fiuc quid ex his compofiturnivp-fimilitudincpordonum clcrtientorum ex quibus refultat, cundla edam reiiqua, dignofeere poffit. Simile cnim in- quiunt»fuo fimili dignofcicur. Vc ergo andquide principiotum numero fenferunt ,fic de anima dctcrminaucrunr. Nam qui vnicum return om- nium principium pofuere, animam vnico principio conftare diccbaift; 8c ka reliqui, qmfque fecundnm fuam oprnionem. Empedocles itaque,quo- niam quatuor materiaha terum pdncipia, terrain videlicet, aquanuaererq, & ignem: fa&iua ver6 videlicet, fiuedilcordiam, fiuc litem, &c amicitiam, ffue concordiam,* quae materialibus canquam Domi- ni,& rcrumomniumfadrorcspixfuntjporuit; ex hisijfdem principijs animam componi confirmat. Imo vnumquodquc elementorum animam efic dixit, vt teftatur Ariftot. Empedocles fuara fenteadam hiscaimmi- busdcclacaait; Dementi opinio di antmA* Ciccic Jib, i. qtuft, Dcmocr,* (equAcihue in quit: Ni hit cn7 eft apud ijiosr quod non* Atomarum turba eon~ fid At, Heracliti opinio. Pythagcri- cor urn opi- nio . Anaxtgo* r.e opinio, ArshMai'j Emps do- cits opinio* Tertea vis terras > vis hnmiefa percipit vndas. Aether ab athcrea fentitur, ab ienibus ignis. Pax pacem monftrat, litem iis alpecat fennr. Alia verfio fic fe habet: Terram nam terra',,lymphacognofcimus vndarn; j&bcraque aetkctc, lane ignis dignofcicur igacj LIBER SEXTVS A n ax ago- rt ftnten- tia. „ Sic &amote amor,actriftidifcordia lice. 5l, ViderurjPlato eandem habere Icntcndam injTymxo. Anaxagoras mentem, due intellcdhrm, tanquatp principium return omnium admit? tens,forceaniraammentem efte voluic, vtloquitur Arift.lib.i.de anima cap.z.Tlnles don^quam, fed quid mobile ,eflc dixit: vndc magnetem, quUjferram attrahit,animatum efte voluic. Diogenes JAppollomates ,5c Anaximenes anima aere efte dixcruntrficuci Anaximader 5c Anaxagoras, dc Varro, tefte Ladantio Firmiano iib.de opitkio Dei. Hippon anjjnam aquam efte pronunciauic. Cricias animam (anguine.n efte dicebac *, quia fenfu exquidto anima poller,dc propter fanguinem, feu quia fanguis eft: vnde Pocca file anima. Gor a quibufda animus Cieeionem ifTufculan.quaeft.vnde cxcocdcs concordef? qae multi dicuntur. Ibidem Cicero Empedocli tfibuic, animam efte fan? guinea* cordi fuiFufiiai. Alij cerebri quandam portioncm. Ariftoxenus Mullens, harmoniam corporum, llue temperamentum . Hippocr. fpiri* turn vocar tenuem per rocum corpus diiFufum, dc lib.deforde, in fiaiftrq cordis ventriculo ,tanquam in domicilio infitum efte docuit. Vide ilium libellum. Zeno non mulcum remotus ab Heraclico,animam con-! crecu n corporis fpiritum vocit. Dyccnarchus dixit animam efte nihil.. Ariftoceles entclechian , id eft , conc.nuicarn mocioncm, vt loquitur cerqvqui cit.loco (Iccanclucjic;Hjrum fentendarum qux vera fit »Dcus aliquis vidccit. Nonnuili exiftimanc Gafenum vcllc animam efte tcrape- ramentum. Sed iongc tallunturi quoniam ex fua fententia nunquam dc? letminate quidpiamdcanimadixic.-Sed iuxra quofdam Penpaceticos, dc Stoicos urn tcmperamencura, nunc verb fpiritum appcllar, vc viderc/ licet lib. Qubdanimi mores fcquancur corpoasxemperaraentum,dc ali- bi Da dim. - . •. ■ * . .v. ... Thale tit epinie. & A Hit XI menis. Htpponis Gritii. ■ AH arum eptma. Ciceronis. Galeni. CjEUriim hjs omnibus nugis omiftis, animam coupons forraam fub- ftanrialcm efte crcdimus ,qua: ab Arift.ltb.i,ideanimac. i.tcx.6.fic defini- tut rAnima eft encbelechiapruiucorporis natiiralis poteftatc vitam ha- bends , hi plane corporis, vx partes ipfius fine inftrumenta . Prima definidoniu particula,Entelcchcia,authorumanimos paftun torquet, boe- nus,& fignificarca&um primum.Cicero cond- ,nuatam mocionem eftcvulc; ita vthoc attico vocabulo cum ,,T, vfus /uctit.Adftocelcs pro cum,JSqu.? vldma vox cum, JSdici- turmimirrie iff iA«*irf> id,cit, Vc Latii\i vcmint, condnuado aut perennitas, ftuc alijdiuxasVcrbum cnrni eft ac aftiduus fum,conti- nuus fum.Cum S.Nciqefius.hanc ligijihcadonern animaduerteret lib. dc nat. bom.cap.i.plane aflferuit Adftoc. voluilft? animam non effc fubftan- dam: modocnim a&io quaedam eft a caufa aliqua efficicntc procedcns. Propter hanc ctiam fignificationcm vocis ir/»A»*«*.S.Grcgorius Nizenus lib.z.de anima c.4. luftinus paritet Martyr in orationeparsnetica ad gen- tes cxiftimant Ariftotclem vcllc animam radonaiem eiTe mortaiem more ■vegeratncis, & fcnfitiujc; in quo San&i Viti Galcno fauent, qui ita Ark ftotelem & Platonem mterpretatus eft. Philoponus comm.in prxdidlum cap.ait ,iK7imW fignificate pcrfc&ioncm, & authodtatc Aicxandn air, lands paterc forma ,• qui* prater formara ipfas operationcs fi- gmheat. Sic cnim vultduas fignificare pcrfc&iones, primam videlicet formam j tc fccundam, ipfas opcrationes.jThcmiftius c.j.lib.z dc anima fFTiA»>«rperfeaihabiam vocar, quia videlicet forma vim babet ac potc- Varid. in- ter fire ta- ttooes vo— cis Entele- cbU. DE FACVLTAT. ET ACTIONIB. ftatem perficicndi mater lam. Froptcrca in notanombus eumfdam in cap. citatum Themiftij lie dicitur: Entclechia dicitur, ait Phiioponus, ab eo quod eft if w rt r« , Hoc eft vnum ,3c perfedlum: 3c fimul habere : nam forma caufa eft materix i3c vnionis 3c perfedlionis, Simplicius autem ait: eft vti pcrfcdlio, 3c if t»a««7*t< , hoc eft* in pcrFeilione h abens, ell j , 6c vcluti per fe ens, 3c in pertcdlionc com- pofttum continens. • Ex hac lubrica vocis *rrt\faut etymologia, communiore in)fcho!is fc- Jigeraus *,dicentes tmxi'weffe adlum; qui adlus duplex eft, primus, & fecundu*. Primus cit ipia anima *, Secundus funt operationesanimx. Vc igirur tfear&etur «, fiuc adlus ad animam, additur particula, pri- musjftc enim diftmguitur a fecundis adlibus. Anima verb dicitur adlus, vt diftinguatur ab ipfa materia, qux pma eft potentia ,nec non ab omni alio fubiedlo. Pet candum panic ulam, adlus*, cum alijs omnibus formis, qux generici adlus fpedes funt, conuenic. Additur, corporis naturalis, vt diftinguatur ab)Angelis , qui nobis ipfis, 3c caslclbbus corporibus mouent, alfident*, fed non informant. Sunt.n. entia complcta nullatcnus deftin ata,vt vnacum alio quidpiam per fe componant.Quarc adlus com- pofiti melius, quam fimpliccs diccnrur. In definitione anime,corpus,pro materia organizata & bene di- fpofita ad reccptioncmjanirax accipi dcbet;vtcoIligitur ex Ai.ftotcle cap. primo libro i. dc anima textu.4. vbi hxc habentur. Quaie corpus omne naturale particcps vitx, fubftantia eft, 3c ita fubftantia, vt compofita, Atque cum talc etiam fit corpus» id eft, habensvitam,corpus profe- dlb non erit anima. Corpus namq-, non fubit rationem eorum, qux funt in fubiedlo, fed vt fubicdlum potiiis eft, 3c materics. Neccfle eft igirur anima fubftantiam efle, perinde atque forraam corpcris naturalis potentia vitam babentis. Subftantia verb actus eft : ralis igitur corporis eft adlus. Sed cum adlus bifanam dicatur, vt diximus, (.quida n. eft vt feientia, qui- dam vt contemplatio)patet animam efl'e adlum, vt fcietia.Nara ex co, quia anima eft,& fomnus eft>& vigilkiatqi vigilia quidem comepiatiom,fom- nus a.fcicntix operatione vacanti firmlis eft . Altera a.akeram in eodem* feientia, inquam, contemplationem generatione prxeedit. Quapropter anima primus eft adlus corporis naturalis, potentia vitam habentis. Iru hoc conrextu dare oftendit corpus pro materia accipi, d urn ait: Corpus non eft eorum quae in fubiedlo funt, fed magis ficut fubicdlum & mater; ria . Dixit prxtcrea corpus complctum ex materia fimul, 3c anima coalc- fcerc : 3c tex.7.matcriam pro corpore vfurpat. Si autem in anime definitione corpus aniraatum inreIJigerctur,procul dubio definitum in fua definitione collocaretur; ita vt verum eftet dicere animam eftc adhim pnmum corporis animati,id eft, materix 3c animx co- pulatarum. Adde quod eadem anima diet ex parte fui ipfius fubicdlum: Corpus enim cit. cap. dicitur Ariftot, animx fubicdlum . Vndc 3c mate- ria organizata, fimul 3c animaclient ciufdem animx fubicdlum: cum ta- men ex corpore, atque anima, tanquam ex parribus componcntibus, vau coalcfcerc confirmer Ariltot. imatron Ad illos qui dicunt corpus in definitione animx accipi pro corpore ani- mate , refpondemus id negando-, nam quamuis corpus inibi dicatur pote- ntate vitam habere,materia organizata intelligi debet,qu* quidem quam* anima jnfotmatur> iwpotentia cft> vt vitx adlioaes edat. Duplex efl aUnt% Angeli no funt forma jimphces. Corpus in , definitione materia/n fignificat • organiX#* tarn* Corpus pro materia ac cipitnr% Contra ad verfarios. DiluHHtur duo dubia. LIBER S E X T V S Quando mrsivs aiunr,anima ab eftcdu formal! cfle definiendam,more caccerarum fortnarum , kilibeBtecconccdimus; fed negamus hunc efledu formalc die corpus animatum,tedcfte id > qpod corpori animate dat eftc animatum .itavtpoftitagerc, \ In definitionc fada eft mcntio vjwr, qua: bifaiiam accipitur: primo pro vita fiibftantiali, fiue radical! dida.qux radix eft & oiigo omnium facul- taturti & adionum viralium. In hoc fenfu vitam acciptr Ariftotel. libr. v dc anima tcx, $6. aiens: Viucte viucniibus eft, efle: quafi diceref ipfauu fubftantiam, (me atmnam, per quara, tamquam per formam, viuenria di- cuntur * cftc per fe vitam ,* quia eft vita; manifefta: fundamentum & caufa* Secundo vita accipitur pro ipfa vitali operatione,qua: ab anima, tanquam k radicali pnneipio, & a facilitate vitali fimui diraanat. Huiufmodi cftnutricio, augmentatio, &c. & vicafecunda, ac accidental is dicipo- teft,cum ipfie opcrationcs non fubftantix, fed accidentia fint. Hoc in fen* fu de vita loquutus eft Ariftoc.lib.z.citat.c. i. tcx.j.aiens: vitam autenu dicimus ,qux per ipfum fit numtionem augmentationem, 8c diminutio- nera. His duabus vita: acccptionibus tertiam annedercpoftumus ex Ari- ftotelelibro de refpiiationc capite iS.vbi fiejait; Generatio igitur'eft prima patticipatio vegetatneis anima: cumcalore. Vita veto eft inora_, cius. Verum hscc vitae figmficatio a priori non multum iccedic: nam eft ipfa anima j non quidem iimplidcer acccpra,prouc indifferens ad aninutti feparatam, & coniundam, fed quatenus corpoi: copulata. Si corpus organicum in animae definitionc pro materia, firaul & anima furrutur, vita in cadem definitionc pro radicali, & fubftantiali accipi no poteft: nam corpus animatum non potentia , fed adu includit aniroam_.: Proinde( potentia vitam habentis)idem eft, acefte in potentia ad vitam_. accidcntalem, id eft, ad opcrationcs vitaics, ab anima velut a prima radi- ccdimanantes. Verum iuxta alteram opinioncm ,quae vult corpus in de- ftmtionc anim« idem eftc ac materiam organizatam, & difpofitarn tuiiu, in temperament©, turn in rcliquis ad animae reccptionem j vita non pro adiombus, fed pro ipfa anima accipi debet *, ad cuius reccptionem corpus orgameum omnibus difpofitionibus ornatum»aptum eft atquc complete idoncum,-nondumMmcn ii? potentia proximo ad opcrationcs edendas j cum in potentia proxima tantum extet ad ipfamanimara. Ergo in remo- ra tantura ad adioncs. Iuxta vtramque igime fupcriiis prokcam opinio- nem,fic vita in definitionc anima: intciligi poteft. Poft verb definicionem animar, vcl in ipfius fine pofuit hxc verba Aii- ftotclcs; Et tab's plane corporis, vt partes iplius fint inftrumenta; vt oftc- dcret corpus naturaic, de quo antea loquutus eft, quodque animae fubie- dum conftituic ,non efte homogencura, cuiufmodi func elementa, lapi- des & fimilia •, fed corpus tantum organicum, dc hctetogencum} cui ani- ma , vtpotc cundis reiiquis forniis prarcellens, ad varias ftindioncs eden- das veluti compofiti compare annedjtur. Aliamanimx defimtioncm a poftcriori defumptam hoc modo propo- nit Ariftot. codem lib. i. dc anima c.z. Anima autem id eft • quo viuimus, & fcntifmis,& mtelligimus ptimb.Vt autem rcdcintclliga- tur hxc definitiojin nonnulla rcuocanda ex codem Ariftoteie; lib. i. Phyfic. ait, bifatiam alfquid cftc norms. Quacdam cnim notiora func natura, nobis veto minus nou: alia verb e contra func nobis notiora,fe* cundum natutam tamea minus now; cuiufwodi font ea que fenfibus per- Vita hifet- nam aesi~ pi fur. Tenia at ctptio. Secund*-j anima deft nit is. Notum efl aliquid du to lie i ter. DE PACVLTATIB. ET ACTI0N1B. cipt untur, due corpora fcnfibilia. Idem Arift. lib. i.Polter. c. y.docct alt* quid tribus modis definiri, vel per formam folam, vel per matcriam tantu j vel per vttamqnc Per matcriam deftnitio fit,quando dieimus : doraus eft compofithm ex lignis, iapidibus, cxtcdfque matcrix, ex qua domus fit,partibus. Per folam formam deftnitio traditur hoc ritu: Ho- mo eft compofitu phyficum,anima rational! prxdicu. Per vtramqj materia {cilicet,fimul& formam,dcfinido hac via traditur. Homo eft compofi- Cum phyftcum corporc & anima radonah conftans. Hx omnes definido- ncs eftendales fimplicitcr dicuntur; quia per partes eflcndalcs > materiam 6c formam, craduntur. Definidones verb qux per finalcm, aut efficient- tem caufam defignantur, caufales appellantur. Per finalem ftc; Domus eft compoftcum artificiale,fanutriuncur 8c augentur ,-ciiiufmodi funr plamx. Sc- cundus gradus vita eft ipforutn viuentium, qux ptxtcrquam quod vcgc- iantur,lenfu faltem ta&us prxdita funttcuiufmodi funr bruca omnia#quo- rum nonnullaloco non mouentur,cuiufmodi funr pifccs quidam madnis rupibus ccnaciter hxrentcs, & tcftacco corporc a parte exterior! coopeiti, Terdus gradus vitae eft corutn animalium,quxprxter vegetadonem ,& fenfum,motum obcinenc progreftiuum e loco in locum: cuiufmodi fnne perfcdioraanimalia. Quarcus vita: gradus eftiilorum animalium , qua: praetec vegccationem, fenfum,& motum progreftiuum, quaicum habent his longe perfe&iorcnr,&: hie gradus intelligence vel radocinandi didtur, quo, fupraomnia viuencia , nomoftuirur. Cum lie animatumab inand mato per opus vita: ab anima,veluti a principio effediuo precedes, diftin- guerct,& exindc quatuor viuentium genera propter quatuor diftin&as operadones coliigeret,animam,vc fupra, fic definit. Anima eft prindpiumi quoviuimus,fennmus,&m«ucnaur,& intelligirous primo. Pofuitau- tem pardculam(pnm6)vcoftcndctct nos peranimam primp viuerc,fecun- db verb per operationes vitales, In fine prxfad cap. vifus eft per hanc dc» fimtionem dcmonltralfe pnmani,aiens: Anima autc id eft,quo viuimus,& fentimus, 8c raouerour, 8c intclligimus primo, Ergo anima eft ratio qux- dam & forma corporis, fed non vc materia, 8c fubiedum. Ex hac Arift. doclrinafatis conftat animam die formam,eamqne fub- ftantialem; cam enim rarionem appellauit 8c fpecicm: id a.quod in com- ■ofito ratio, 8c fpedcs didtur, nihil aJiud eft ex omnium imerpretum- . Totumfud t parte no* ’ tins. Quatuor opera t ion ei vitales. Quatuor gradus vi* U . t z. Defini* . (to an imc% ParticuUt primo, ex* ponkur* Anima eft forma fub- (fantialis,\ LIBER SEX TVS fenrentia »:quam id , quod ipfius eflendam conftiruir,ipfumquc ranquam fpecie diftinctunija reliquis omnibus etficir, Przterea citafis duobus cap, fed prxfertim primo,yt animac efientiara erueret, dare prxfuppofuk,fub- ftauam efie tdpliceavnatcriam , !crmam,& ex hisambabus compoficum. Ergo voluit Arift.animam no foliim vegetante & fenfitiuam efie formam fubftatialem compofid organic: »veriim etiam animam rationalem. n.iudicio rati one formnullius corporis eft adus. Vnde inferunt anrniam rationalem non efie. adum corporisr;;adeoquc nec form am. Scd , vt dixi, locus ille non obftat: quoniam Ariftoteles per diuerfas partes anima non intelligit fubiedduas > fiue fpecics animatum »fed partes poteftaduas , id eft , diuerfas animac potentias.Non negat ergo cit.-in loco A lift. animam> rationalem efie adumpdmiim,fiue formam'Corporis organic! ,-fcd fo- iunnnod6 cupkintellcdum,an mx radoiialis poc-ctiria,non inbaercrc vili pccuhari parti corporis »more potemiatum amma: fenfitiuar, qua: pccu- liaria organa in corpore affedanr* vt in ijs fHascxcrccant operadones: in* telicdus autem pro fubiedo habet ipfam animam, vt pater m anima fe- pavata, eui tanquam fubiedo hxret incciledus. Sic Artftotetenf inter- precamr S. Thomas> alijqus quamplurirai Authoresgraues. Et textus- rpie citacus nullam aliam figmficacioncm habere videtur. Polno tamcn» •quod Ariftoteles vellet animam rationalcmnoncfte adum corporis,quii a corpore feparabilis eft, nonproinde fibi contradicerer ,• quoniam Vcrif- fimum eft animam rationalem non efie adum corporis more reliquarum animarum, vegetatiuae Sc fenfitiuie, qux fine fui corruptione neuriqiiam a corporibus feparantur. Anima verb rationaiis faparacur, feorfimquc ‘ fine corporis adminiculo exifterc poteft; femper tamen poft ipfam fepa-' rationem, lefpedum ad corpus fuam compartemobferi uar,ita vt ex fe femper idonea fit ad idem cerpusjdummododcbidsdrfpo— fitionibus affedum fuerit, mformandum. ObieWo, Seltiho. yinimAfe- fArata eft forma ap~ titudinaL~ ter• Ownis Ani tfia eft act9 & format fvlftantia- its. Git .cap. i.lib.z.de anima manifefte oltendit animam omnem efie fub- ftantiam, & adum fine formara. Poftquamautem tex.z.fubftannam gev. nus quondam cmis in matedatn ,formanr, & compofitum diaifir,air» marcdam efie potentiam , forrnam veto adum, Adum rurfiis dupficcnt ponit: vnus eft vt fcienda >& anima fic fe habct fquia vt Icrendafpccu- ladonem antecedit, fic adus primus,id eft anima, adus fccundos,id eft: opciationes, vrtextu 6. diferte exponir. Alter adusfirenndu«appclfatur, quia a prirao,dum operatur,emanat. textu j.corpora maxime fubftantias efie docet,eaque in ea qua vitaro fcabenr, & in ca qua: non habentdiftin- guit. Virara a.dicimus, inquit, quae per ipfum fir,alkioncm, attgmen- tationcm, & diminudoncm, Quare om'ne corpus natutafe participant vita 5 fub (lamia em; Subftantia a, fic,vt edmpolita. Te*. i. fcqucnd hxc DE FACVLTAT, ET ACTIONIB. habet. Neccfie.eft ergo animana fubftantiam elfe ficur forma m corporis naruralispocentiavitam habcntis.Tcx.f.aif:Subftantia a.adus, hu:ufmo- di igiturcorporisadus. Tex. y.Sia.aliquid comune inomni animaopor- tet diccrc, crit vtique primus adus corporis naturalis, nftrumctvtaiis Tex. $. Vniuerfaliter igitur didum eft quid fit anima: fubftantia enim eft qus fccundum rationem, hoc a.cft,quod quid crat efie huiufmodi corporis. His declarat Anft, fc anima in communi, prout tres anims fpecies com- prehendit, definiuific, 6c oranem animara elTe fubftantia 6e adum pri- mum, fiue formam corporis i Omnc cnim corpus Phyficum materia con- ftat 6c forma fubftantiali. Nam omne corpus Phyficum»6c naturale,cft fubftantia coropofita. Ergo 6c homo. C’ATV T //. Quotuplex ejl ARjft.libr. i.dc anima Cap; j.trcs ariimarum fpecies ftatuit» quaruot grades animatorumi6c reference Plu* tar.lib.f.dc Placim Phylofophorum cap.16. quia plants appeciui carenr; Sedplurimum dcdpiunt«r,cum manifcfte gcncrcurur, augcantur, nu- trianturque plants, qusideoe terra emilfs arefeunr , 6c moriuntur. Sa- ers feriptur* authoritas hanefententiam con firm at, Prima cnim id Co- rinthios i f.ait Paulus *. Quod feminas non viuificatur ,nifi prius moria- tur. Et loannis i i.Nifi gtanum frumenti Cadcns in cerram mortuum fue*- iit*&c. Plato in Timso,tefte Thcdorcto curandis Grscis affc- dionibus, ex aduerfo ait, plantas non folum viucte, fed infuper (entire* obcufum tamew&dormicntem fenfum refpedu animahum habet. Narfi hsc acutiori vigilantiquc fenfu prsdita funt. Magis adhuc liberalitet praeter vitam & fenfum , mentem feu inteliedum illi$ concedunc Empe- docles ,Democrirus ,& Anaxagoras jvclib.de plantis c.r. habetur. Ra- tio Platonis eft, quia plants videntur bonds fuccos feligcre, 6c attraherci ptauos verb refpuere. Rurfus qusdam arborcs frudum null urn reddunt ni fefe inftar maris 6c foemins proximd faltem refpicianc. Pythagorici addunt quafdam arborcs pundas, vel feiftas lachrymas propter doiorem ilktura eiFundere. prstcr fenfum rationalcm animam plantis concedebant; vtteftacur Sand.Auguft.lib.de hsrefibus Manrchaeorura# hsreli 4tS.hancopinioncm illc impugnat libro 2 de moubus. Maciichso- rum G.17. eamque rufticanam impietacem appellac lib. de quantitate ani- rns cap. ■ Relata quidem fententia nulli innititur fnndamcnto ;•& experientis ad- uerfatur. Nam arborcsi6c qusuis plantsie aliqua'acuta punds,aut feifts nullum cdunc dolons fenfum \ cum tamen imperfcdifiima anima- lia, qus motu progrefliuo carenr, 6c dilarationis, ac contradionis tantum moti) gaudent, punda ,doloris fenfum prodant, vr videre licet in ipoi.*- Nunterut Ammarum% emimatoru, & p*tetu* rum, ?Unt4 vi,• hunt* .x .t. Qui tnunt plan tas j,entire, & in tell gere. ferfirlmv- tur tribue~ tesfenjhnu pltmtts. LIBER S E XT V S Xotyhpa quid. gia, oftreis, alijfque iraperfe&ioribus animalibus; quae Zoophyte, quad aniraaloplant*,appelIantur. Somnorurfus& vigilia carent. Patet ergo [>lantas lenfu carcre, & fola frui anima vegetatiua di&a: quae cum vita- em edata&ionem,potentiam habet attrahendi familiarc* vtdcfquc fuc- cos, cum quibus fynspathiam habec, & reijcicndi alicnos tanquam inuti- les, inconuenientefque. Propter quandam paritcr fympathiam, non prop- ter fenium vllum aut rationcm > quxdam piantae fibi vicinae inftar maris & femin*, quam a fcdiflirac melius nafeuntur. Hxc anima vegetation fola atque fcparataa reliquis anim-abus in planris tiua Tola in animalibus *, 6c rationale fola in hominibus. Cxterum ficuti duas tantum animas fenfitiuam 6c rationalem admife- runi Stoici , quatuor animarum genera concedunt Caietanus Sc ALgidius: quia inquiunt ,cum animarum peranimam tale confticuatur, tc ex Arift. quatuor denturaniraatorum gradus : hinc necciTario inferenda quatuor animarum genera. Sed non erit difficile his authoribus rcfponderc. Libcnter enim con- ccdimus animatum per animam conftitui, Ncgaraus tamen allatam pari- tatern, quae fuit, danda efle quatuor genet a animarum, eo quod Atiftot. Suatuor animatorum concederef,difpar enim vtrobique eft ratio: quonia luerfimodc conft ituuntur ab Arift. tria genera ajnimarum,& quatuor ge- net a animatorum. Nam animarum genera ex ipfa piimaria 6c radical! ant- ing eflentia in erdinc ad fuas operationes,ad temarium numerura rcducit: animatorum verb genera fine gradus viuettum exotdinc quodam ad ip- fameiXubre&a fiue aniimta, in quibus fcorfim vitalcs gradus elucent. Genera defmnuntura di nerds operandi radicibus , quibus omnis anima fuasexerit vires. Quarc ciim anima trtbus folumodo roodis general bus feu vniucrfalibris,dici poftit vitalium operationum radix,tria tantum conftitui debent animarum genera. Primus modus eft:, quo ani- ma fubiimioii operationeXquia Vicalr>quam inanimata,minoii tame cogni- none quam reliqua viuentia, fuos producit cffc&us: 6c fic anima per mo- dura nature eft principium per fc conftiturum ad multipiicandum >con- feiuandum,& augendum. Multiplicat enim generando dbi fimilc. Iliad fimile virale per eencratronem produ&um,nutritione conferuatur: idcm- que tandem vitale augmematione augetur. Anima igitur ilia, quae gene * lacionis ,nutiitionis, & augmentationis principium eft radicale, dicctur primuir genu* animse,qu* eommunitcr vegetatiua appcllatur. Anima a* quaeeft radicale atque internum principium operationum vitaliumcunu quadam iniperfcda cognilionc, fecundum aniraae genus conftituic; 6c ta- bs anima fendtiua dicitnr, 6c aliquo modo cognofcens,licet irapcrfc&c. Cognitionem quidem habet fufticicntem, vt inde appetitus fenfitiuus cx- citetur ad bonum aliquod acquirendum; rurfus medtante tali cognittone» 6c appeticu fenfrtiuo fit motus progtefliuus, aut faltcm dilatatioms, ad bo- nidefiderati acquifitioncm, Tertiumaoimse genus conftituit illud, atque radicale principium vttalis fc habet ad modu pctfcdlx cognitionis non elicit* ope organi corporei,fed immediate ab ip- fa anima, quae rationale dicitur; quatquc in folis hominibus repemurj ficuti fenfuiua in animalibus, & vegetatiua in piantis . Vegetatiua .ani- ma, inquit Anftotcl. cap.j.libri fecundi dc anima ,fc habet adfenfinua, CO modo quo trigonus flue triangularis figura fe habet ad tetragonum Hue ciuadcaneulaiem;& fenfitiua ad rationalem ficuci tetragon u* ad pentagon Propter an tipathiam viti Lau- rus& bra Jica meet. Chi echo. Stlutio. Tria dan- ptr anima* rum M. Metui pro grefjiuu f fuandofit. DE FACVLTATIB. ET ACTIOMIB. num hue hgurara quinquangularem. JNamvt ttigonus virtuaiitcnn tc- tragonocontinetur,ficfiraihtcr vegetatiuain fenfitiua, Etquemadmo- dum tetragonus viitualitcr in pentagono, ita fenfitiua in rationali. Licet cnim fenfitiua vegetatiuam fub fe non contincat,quatenus vegetatiua ge- , nusdiftindum animxconftiruit,& in plantis tantum repedtur*, quiata- tuen fenfitiua nobiliori quodam modo geneiationcm,nutritionem,& aug- mentationcm effieir, ficuti rationalis ctiam nobiliori quodam modo ani- mat vegetatiua:, fimul 6c fenfitiua: opera*,Scfitiua anima vegetatiua anima* 6c rationalis vtramque continerc dicuntur; quamuis ipfx potentiar vegc« tandi, fentiendi Sc raciocinandi vere interfe diftinguantur. Diftradi in- ter fc funt authorei de modo quo fenfitiua vegetatiuam continet, & ratio- nalis gradum vegetatiuum, fimul 6c fenfitiuum; nam lauellus lib. 1, dcu Anima. Caictanus i.parr. q.7f.art.4.D. Thomas tur vcllc gradum vegetatiuum in fenfiduo virrualitcr atquc craincntcr ta- tum conrineri *, quia aliquid confined eminenter eft pofle ab alio agente-/ perfediori produci j quo modo lux dicitur continerc in fc calorem cmine- tcr ,quia per aliquod effe petfedius ,& diuerfae rationis a calore, quod m fc habec, calorem producere poteft aeque bene, aut multb nobilius quarru caiot ignis calorem igneum. Alij vero cxiftimant pofteriorcs animas prio- , turn gradus formaliter continerc; Nam aliquid continerc formalitcr, ni- hil aliud eft, quam in fe habere dfe eiufdem rationis formaliter cum 'ef- fe rci procludae, vcl faltem fimiles operationes praeftare; V. g. calor pro- ducens altcrum calorem, dicitur formaliter continerc ilium altcrum, quia funt confimilis eflendae Sc rationis ipfi duo calores: vndc code modo fua* edunt adioncs. Nonnulli putant animam fenfiduam,gradum vegetandi* atque ipfam animam vegetatiuam continerc turn formaliter, turn eminen- ter ; pariter animam rationalcm gradum vegetatiuum, fimul 6c fenfitiuu* atquc vtramque animam, vegetatiuam feilicet Sc fenfiduam: ita vt anima rationalis fit anima vegetatiua, Sc fenfitiua, non folum eminenterj fed infupet formaliter,quoniam faltem acque bene illarum adioncs ptoducil ac ipfcmct. Sed de his fufiiis in lib. dc anima. Vegttafi- ua anima quatsnus genUS ArH- ma conjU- t uit , HhUi JubeJi, Diuerfg opinion t s', do modo quo r torts ani- mo priores sonttntn** Nuncfciendum Anftotclem aliter inftitaifle quatuor animatorum fiuc viuentium gradus*, nam ex otdinc ad ipfa fubie&a animara didhim name- rum quaternarium deduxit. Cum ergo animaduertcret, quatuor elfe ani- mata , in quibus diuerfe potential vitalcs fcorfim reperiuntur, quatuor di- ftmxit viuentium gradus, licet animarum tda tantum extent genera, qmc quidem ,vtpauloanteprotuli,cxfolaradonc dfentiali& radical! qv.su fuas cduntopcradonescoiliguntur. Hi verb quatuor vi ts gradus inbr- dincaddiuerfafubicfta,fimul&diucrfas opcrationcs vitalcs quas indi- ueefis fubiedis producunt, Primus ergo vitsc, fiuc animatorum, fiuc vi- uentium gradus eft tile in quo tantuui vegetatiuse potential,fine fenfitiuis Sc intcllcdiua, reperiuntur. Sccundus gradus eft illc qui fenfitiuus did- tur, & hunc continent animata ilia in quibus fenfitiua fimul 6c appetitiua potentijc , abfquc loco niotiua , mfunt • Viucntia imperfeda, cuiufmodi lunt Zoophyte, dicuntut habere hunc gradum fenfitiuum,a quo dux po- tentiae vitales , fenfitiua fimul Sc appetitiua cmanant. Et quoniam hx du£ potentiac in codem gradu fenfiduo coniunguntur, appetitiua nouum vitae gradum non denotar ,* fed ad eundem gradum fenfitiuum pcrtinct, Quod probat Ariftot. citat. cap. 3. lib. 2, dc anima, poftquam appetitus dxuifio- ficm prsemifit. ADoetitus in ladonalcm fenfitiuum fldlincruitur. Ka- V"ndo qua* tuor ytutu trumgrar* dus defn~* muntwr, jippetitHs duplex of * LIBER SEXTVS Appetitum femper pro, cedit cogni tio. Paid appe situs. nonalis appctitus eft ilic qui cognitioncm mcellecStus confcquitur, Appc- titus fenfitiuus eftillc quifenfus cognitionem. Ornnls porro appetitas cognitioncmaliquamfcmper fcquiuir. Nam appetitus in fc eft potentia viraliscarca quae per quendam inciinarionis modurn in bonum totalicer fertur. Quod fieri ncquir,quin ei prius proponatur idem bonum a poten- tia cognofcentc: Et fi calis praeccdens cognitio tale bonum repraefentans fuerit imellcdiua,appetitus confequcns rationalis,fine voluntas nomina- tur: Si verb praeccdens cognitio fit fenfitiua , appctitus confequcns fenfi- tiuus appellatur* qui necellarib cum potentia fenfitiua copulatur: Vndc_> ad gradum vitar fenfiti uac pcrtinct. Hie appetitus duas habet partes, con- cupifcibilc fcilicct 6c irafeibiiem; perconcupifcibilem in bonum tendere dicirur»ipfumque ampledituripenrafcibilem omnia remouet impedi- menta qua: fefe in profeqautione tails boni offerunt; Bonum illud vtplu- rimumconfifticinalimentis lie Venerc. . His praefuppofitis duplici argumento probat Aiift.appetitiuum ncccf- fanocumfenfitiuocopulari. Prim amargumentum eft: Orauc fenfiti- uum, vt minimum, fenfu tadus fruitur, ctiamfi caeteris fenfibus careat. Sed fenfum tadus ex ncccllicace coiequitur appcticus-Eigo in code gradu fentiendi potentia fenfitiua, & potenttaappetitiua copulantur. Maior ab illo probatur rei naturam declaradotOmni vinenti ad fuse vita:confcrua- lioncm,alimentum eft neceiTanum,Quarccum omne fenfitiuum viaat,5c in omnibus fuis operatiombos ipfoicnfu ducatur * nccefiarib debet co- gnofeere atq;difccrncrc appropriatum arq;congruum alimentum , vtip- ium in fui vfum reponere poific. Sed folo fenfu tadus tale conueniens alimentum ab inconucnicnci difeermt. Ergo necefifario omne fenfitiuum fenfu tadus faltem pollet; qai propter conuenientis alimcnti cognitione, fenfus alimcnti dicitur. Minorcmctiam probat Arift. quia tangendo, vt experientia patct,dolarem perfentimus aut voluptatem, qui quidem funt adus appctitus; Quarc appctitustiecefiarib cum fenfu conncditur.Quod vkeriusprobat, quia quaiirates prims 6c propn$ alimcnti funt caliditas, frigiditas,humiditas,ficcitas, 6c qujedam qualitates feounda:, funtq; obier da fenfus tadus. Ergo a tadu coucmens alimentum ab incogruo difeet- nitur. Guftus e.nim ipfc tadus quidam eft cx Arift.fcntentia. Secundum Arift.argumentum eft de codem alimcnto.Quibus congruit alimenti af* fumpti vfus >ijfdcmconuenjt lames atquc fins, quae circa idem alimen- tumverfantur. Ergo omni animaH jnfita: funt a natura fames fitis , ad ,fm confetuationem; quia ipforumfubftantiam calor ipfe matiuus perpe- ttaodepopulacur: fames a. eft appetitus cibivfitis veto appetitus potus; quoeirca omni anirtuli ineft a natura appetitus: atque adeo appecitiuum a fenfitiuoaliura gradum viuentis diftmdum noncoaftituit. j* Tcrtius animacoru fiue viuentium grad us eft ill e, qui vitia vegetatione, fenfum & appetitum, in qmbufdam animalibus potentiam producit pro- grelfiuam > fine loco motiuam didam»qua poflunt ad nucum animalia-* fcfe.c loco in locum impellerc. Ec huiufmodi potentia in animalibus io- lummodb perfects > Zoophycis, qutemotu dilatacioms folummodo 6c co- tradionis mouentur, minirne, reperirur. Quartus gradus vitae, fiue viuentium, fiue animatorum, eft corum ani- maliura ,quae vltra prardidos gradus, gradum habencmtellediaura,quo difcurritur & intelligitur: 6c ad hunc gradum pertinent homines, vt lo- quitur Arift. ac infuper fi quid eft aliud altius , aut melius honune : hare App?ti tus fenfitiuus duplex* co~ ciipifci bills & irafcibi Us. Appetitus fenfiti an- nexus ej}. Sapor ago- nXi quoddd Uuntsfarfte A. & fit is ioncupifee- tia: & fa- mes quide ealtdi & foci: fitis a. frigid* & humid: fa- for v. vt co dimentum quoddam. Anft.cit.c. DE FACVLTATIB. ET ACTIOMIB. vkima verba addidit Anftoceles in. gtatiamquorandam vecerum cxifti- mantiumcoelosefie animates >& mcelhgcnnas, flue angeios corpora pcaet,Utos elfc, j • . •> * < .; : Tribus generibus quatuor animatoj-d pr.-ccognitis, non erit arduum ex end. Arift.lib.i.de anima,c.$.quinq-,pocentiaru vicaliu genera feriatim deduccre } vc (1c praecipua fundament^rocius dodrnae de lacul- tatibus,&: adionibus ftabiliatur,Diuifio base potentiated ex eodenr,vcl di- uerfo modo operand! defumitur; quaccunq;ergo pocetia: eundem operadi modii habenc^ymiideniq-, gequs po t e p c (a r u m conftituu n t. S c d quinq; re- peri untur diuerfi modl'oTeVadi forales potential if vital ill. Ergo quinq; ta- tu genera potentian'i,ad qua: omnes fpecies reducuncur, admittenda funt, Prima ergo potma eiit 9 m nes fpecies ad eunde tendunt imem.produdionem Sc cpnferuanouemmdiuidiu. Eundem hae opines habenr operandi modum; nanr gencramy,nutrix ,& audrix code nr mo- do , id eft, fine vlla cognitione, more ferine rerum manimacarum agunc. Secundum genus potenriarum conftituunt omnes potency fenfitiuc,quia in modo operandi cum quadam imperfeda;cognitione,mediancibus qui- bufdam fpeciebus intentionalibus, quas ab obiedis lecipiunt, vc ad ope*, randum incitentur,conueniunt. Tertium genus potenriarum eft appeti- tiua potentia jquac quanquam Tenfitiuae copulata fit , diuerfum ramen_. omwinooperandi modum a fenfid.ua habet j quia hate cognofcitma efti adcoqueopcratur permodu attrahendi ad fe obieftum rappetkiua ve- rb e contra, non eft cognofciriua, Sc in bonum fcnfibile inclinat fertur- ue; ira vcab hoc artrahatur, non hoc ab ilia. Ergo potentia appetitiua-# fenfibili aunexa,eft quid diftintftum ab eadem potentia fenfitiua fimpljci- ter didta , Caterura quondam appetitus fcnfitlims., Sc appetitus rationalis codem modo in bonum, ille precedence cognitione fenfus, hie praece- dente cognitioneintellefhis, feruntur,& inclinanc,idemgenus poten- tiarutn vitaiium conftiruenc. Quarcum genus potenriarum, cenftituit potentia loco motiua *, qua? diuerfum babec operandi modum, turn a prvniuerfaiiaque ad feiendarum contcmpiationcm neceftaria mura fa- gacitate efformat- Eftq; ideo intelicclus Sc non fenfus fflieutiarum.capar. Rede ergo anirna rationalis huius p.ocenciae fpiriialis fnbie&u, indiuifi- bilis Sc immortalis commuter dicicuivquidqmd dutaoiiGremonmiis, qui longe ab hac veritate ,quam fidesconfixmari ratio perfuader, dcflexic. Clare quidem cam a raaceriahbus animabus vegeca<- tiua, & fenfitiua,e potentia materia edudis,diilingmr Arift.Iib.a.dc ge- ner.animaliumcap.j.his verbis. Reltatigitar,vt mens fola extrinfecus accedac,eaque foUdmina fit: Nihil enim cum cius adlione comraum- cat adio corporalis, Cum cuidam mueni Pliilofopho magis iaquact, & gartulo quam erudicobanc opponerem Arift. noa_, Dan far quinque ge neraictoi* tint am. ».< 4* i t. Sen fas fpi- vitality nee 'vmatrjaltn perdpit.' minima ra t tonal is eft indiuifibt- lisyfpir it fi- lls y tot a in to to corpor V€y& tOtfi in qualibet gifts parte. LIBER SEXTVS de anima fed dc Deo loquuf tun fuifie. Vemm in hoc, vt in alljs multis fuam infeitiam demonftrauir .* ncc Anftotclcm (cdulo periegit, qui poft- quam dc vegetatiua Sc fetifitiua anima diftcuuit, re lata, verka ftatim pro- c«lit,non de alia anima quam rationale. C A PV T in,; De facultatibus invniuerfum, c . Synontma Mir* extant varietatcs opinionum dc anime facultatibus fiue potent tijs,fiuc potcftatibas».fiuc virtutibus, flue viribus. Quoniarau quoruadam opinio eft. nullam dari potentiam»Hue facultatcnu anim* ab ipfamcc anima diftin&am; fed id quod potentiam vocamus cf- fe ipfam animam , prout hoc vel illo inodo agit: v.ganiraa dicitur intcl- lechis, quatenus mrciligit; voluntas prout vulr: appedcus prouc appedc: auditus prout audit ; & fie dc reliquis facultatibus diccndura. Ita Grego- rius in z.drftinft.;.q.ia.art,;.Ochanus diftin&.i cap. i. animam ab cffe&ibus definiuir > aiens, ipfam animam eftc principium quo viuimus, fentimus > mouemur > Sc intclligi- mus. His enim verbis oftendit animam per fuam naturam & eflentiam_» cfle pr*di&arum operationum immediatum principium; abfquc eo quod inter animam Sc prxdi&as a«ft ioncs accidentia intcrcedant vlla, tanquam noua adminicula, ad prsfatas adiones complete edendas. Ab Ariftot.nc latum quidem vnguem recedit S. Auguftin. lib. io.de Trmk.cap. 11. vbi memoriam, intclligcntiam, Sc volutatem cite vnicam tantiim Sc no tres vitas, & vnam raentem, non tres mentes docer; quad die£tct tclataj omnia cftc ipfam animam rationalem r Lib. de fpiritu Sc anima.c.io. banc do&rinatn fie expreftit: Dicitur anima dum vcgetatdpintus-dijha contem- platur: fenfus dum fentit j animus dum fapitj dura inicliiglt, mens : dum difeemit, ratio: dum rccordatur, memoria: dum vult, voluntas. Ifta ta- mcn non differunt in fubftantia,quenudmodum in nominibus. Quoniam omnia ifta vna anima eft, proprietates quidem diuerf* , fed cflfcntia vnsu. S. Bernard. tra&. de interior, domo c. 67. ait intellcAum, voluntatem > SC memoriam efle vnam animam ,non fccus ac Pater, Fiiius, 5c Spiritus San- dhi s iunt vnus Dens • Rationc fuas opmiones prxfaci omncs authores probant, Primb, fi fa- cultaccs ab anima diftinguerentur, entia fine necellitatc multiplicarcntur» quod eft abfnrdum. Secundb, materia per fuam puram potentiam nullo intercedenre academe fatfiaens eft ad reccptionem form*. Ergo anima . Frtma, op- mo mma habe re t4cult*~ tes » m~~ rn0™yt%x fe Ai[Un~~ &ar» , SecuHda-j eedit di\h~ thene frr~ malem, 1 1.Ratter DE FACVLTATIB. ET ACTIOK’IB. quae forma eft ,fufticienter fe fola fuas producer opciationes. Terti© ,ex opinione eorum qui potenrias reaiiter ab anima diftingui confirencur, eae- dem potentiae ab anima tanquam a principle etficientc proxime & natura- litcremanantperquandama6tioncm,cumcdadlio actio quaedam fir,ad quam anima non folum palliue, veriim etiam adtiue concurrit. Ergo pari- ter anima per fuam fubftantiam, & immediate alias fuas adhones clicere_j potcrit abfquc aduentitijs accidendbus,canquam adminiculis . Quarto, (1 darentur porentite reaiiter ab anima diftin&te , poftent feparatim ab anima conferuari ,fuafqueederc abtiones ,*& fic intelledhis feiundtin? inedligc- ra, voluntas veilet. Quintd,forma fubftantialis gencranns eft principium immediatumgcncrationis. Ergo pocerit efte pnncipiuin iramediatum nu- rritionis*,cuni nutritio firpeculiaris gcneratio, Tcrtiataraen opinio binis propofitis aduerfatur; nam facultares fine po- tentias anima! ab cadem anima , & a fe inuicem diftindtis adm:trit. Ita_< Lombardus in r. diftindt.3. S. Thomas r. p. q. 77. art x. qui non foliim in anima, fed in Angelis id verum efte affirmat q. {4. art. 3. Alenfis z.p.q. 6f, membro z. Albert. Magn.in i.diftindt, 3. art. vlr. & lib, z. de anima q. 7. landunus quaeft. 9, Hcnricus quodlibet.tr q. 9, Capreolus in r. diftindt. 3, q.3. art. z. Marfilitis Ficinus lib, to.de Theolog. Plat. inTymxo . Pro- batur Arc fentemia ex Anft.lib. i.dc anima tex. 1 r. vbi exprefse protulit intellect am qui eft anima: potenna, non efte adtum.fiuc forrnim corporis: imo air, fnte,!citam non informare ipfum corpus, nec vllam cius partem. Ergo voluif Ariftot. intelledtum diftingui reaiiter ab anima. Cartcroquin cum anima fit aCtus corporis organic!, vt ipfe ftatuic lib. 1. de anima c. r. inrelledtus flmiliter,(i cum anima folo nomine ab ea dif- ferret. Hanc dodtrinara conhrmat idem Arift, lib. 1 .Ethic, c.6. vbi hxc habet .'Quemadmodu incorpore eft vifus, fic in anima eft mens, .. dis 5 dementis, & mixtis quibafuis. Ergoquoduis mixtum animatum peculianbus potentijs tanquam accidentibus fuperadditis eget j cum qua:- libet anima , eciam rationalis,fir forma corporis.. H.rc vltima fementia nobis fummopere placet > nifi in hoc, quod po- tentias tanquam accidentia fuperaddi credat, vt immediate ab his, in vir- tute tamer*anima:,vel compofiti, omnis eftedtus etiam fubftanuficus pro- ducatur: mediate verb Sc impioprie ab ipfa anima, auc corapofito. Exi- ftimo enim potentias fuo modo Sc minus, prarcipue concurrere ad produ- dlionem effedhmm 5 anima ramen, aut fuppofitum criam immediate con- curreie ad prod tuftionem dufdem effcctus, quia anima,aut fuppofitum_. per fe Sc immediate producit ip fas potentias, q me quidam eftcctus eius. funt. Ergo fimilker ad aliosquofuis eftedtus producendos concurrct. Nec valet quod aliqui dicant, anima: potentias per veram aCkionem nonedu- ci, fed per veram rcfulrannam ex apt creatione: Quomam rcucra anima per veram adbonem a corporis geherat*ione,aut animi crea- tione diftindkam, fuas producit potentias, paftionefque j quia ab anima., aut eompofito producuntur efficicnter. Ergo per veram adionem . Sunt aurem poientia: eftedus compofiti,aur anima:. Effedlus verb noi? ml! mc- diante adtione communiter producuntur. Ergo potentia: anima: non per sefuhantiam, fed per veram adli onem cduchc funt, Vtut fir, veritati confonum eft potentias anima’ ab anima, Sc a fe inuice realiter ad operaiiones Vitales clicicadasy vna cu anima imme- diate concurrere jica vt tam anima,quam potentiae immediate opcrcncur.. Ad autbomacem Arift. ab authotibus.primae &■ fecunda fentennaop- pofiram , facilis eft rcfpenfio ► Veluitcnim nobis anima eflentiam fignift- care pereffedtus, dum ait, aniraam efte prircipium quo prime viuimus, Sc fentimusymouemur, Sc intelligimus,-quia anima eft caufa efficient harumoperauonum vitalium; non proinde tamen negauit faeukacem vc- getantem, fentientem,& intellcdliuam, ab animadiftmgui. S. Auguftinus- pvirpo loco citato voluit raemoriam ,intelligentiam, Sc voluntatem efle_, vnam vitam in radice ,id eft, ab vna anima procederc: alio autern lib.dc-, fpiritu elate oftendit potentias a fe diftingui, inquiens: Quqniam omnia rfta vna anima eftvpropnctatesquidem dmeifie, fed efientia vna.) Ad fecudum argument um a ratione defumptura refpodetur conccden- clo mutuum efte refpedhim inter potentiam pafliuam ,& adtiuara, feu in- ter rgens , Sc paftain mutuam dari correfpondcntiam. Sed rnde mini con- ciu lirur contra noftram opinionem :nam licet materia,tanquam poien- tia palfiua aut paflumper fe ,autfuam meram potentiam paierctur ,non-» ideo deneganda funt accidentia fupei ueaicntia animae, Yt faclicius corpor ri annexa luascliciat operationes, Elura enim adminicula requiruntur ad agendum, quam ad paticndum. Addamus Sc his faifum fuppom |a didis. authoribus dum inquiut, mareriam nuliis egcre accidenuDus,vtpafli ra- doncm obcat. Nam fine quantitate, eius coscua propnctace, Italians rca- peret formam > nuHaraque habcrct lationem pafti plus quam quaedam fpirituahs: materia quippe omni mole dcfttcuta won nifi mcnco/* aut cogicatione pcrcepubiU^eft* Anima-j immediate ccncurrit fid effe Hum pro ducsn— dura. fctent'iA per actione f! inciam a genera— r tone & ere at tone educuntur. 3. Solution i, Solutie, DE FACVLTAT. ET ACTIONIB. Ad primum argumentum refpondetur ,concedcndo animamper ft-# Sc immediate concarreie ad Vitales adliones edendas : falfum tamcn eft animam fine pocendamm apparatus poftb omnes operationes aggredi atque perficere . Selins cnim Dei eft ira omnipotentcr Sc abfolure per fua fubftantiaracundtaprodiiGerc. Creaturae ergo qua: infinite Deo imper- fediores flint, accidentibus tanquani adrairiiculis, ad quofuis effcdlus or« dinarie produccndos egcnc. Non diffiteor tamen in prima creacionc ani- ma: rationalistpfammet folam concurrere ad produdfionem intellechis, tanquam intimx propneettis. Nc autem detur progrefius in infinitumfita fineaccidentiumadminiculo fieri decnic. Ex his patec folutioprimi Argu- menti. Conftatque fuftidciitcranimac facilitates admittendas efie . cum potentiaconfunditur a Galen, lib. r.de-> finapl. med. facult. c.p. Sc lib. 3. cle temper, cap. x. vbi ewergiamcum adhi confundit. Lib.i. decaufis pulf.c. z. ait quamlibet facultarem a facilitate faciendi dici , Eft.n.facultas alicnius facuhas, itavt rclationem dicat, in- uoluatuc, Eftentia cius nobis incognita eft,inquit ibidem. Lib.i. de fim- plic. med. facul tac, c. i.facultatem caufam quandam effedhieem efiedo- cet. Lib.4. meth.med. c. 4. docet facultatem in temperamento confifte- re. Idcirco lib. 3. de fyrapr. cauf. c. ait, Iscfo temperamento adtionem Sc codlionem ventriculi Ijcdi* Lib. 1. de loc. aftedt. iubet ad rtitandas fa- ■cultates tempera mentum feruari dcberc . Hinc nonnulli colligunt facul- *atcra efie folam partium tempenem, prout adhuc velle videtur Galenus lib. 1. fimpiic, capire 1, Sc i.de prsfag. ex p-ulf.cap, \ .Sc lib. Quod anirai mores See, Sciatic. Verum hi aGal.mcnte longe difeed-unt , qui temp cram en rum ■qualitatcm manifeftam appellat, facultatem verb qualitaiem nobis inco- gnitam, mfi a poftenori ,Sc ex effeeftibus, Sc adhuc nimis obfeute , Prc- terea facultas eft limplex qualitas, temperamentum verb compofita. Rur- fus Galenus lib.de plen.cap.3.&: i.de pradag.c.8. efienciam facultatu tem- perament! qualiratem appellat, vcl fi raauis , proprietatem. Quoniam facultatcm{pcr adbioncm , &; adf ionem per opus dignofeirnus referente Anft.lib.i.de anima ,& Gal,lib.i.de facui.nat.cap.i.cxplicanda fant hxc verba (nam ad MvApuf,id eft facultatem ivtpyeiA.i. adlio,& tfyov, .i.opus, refpedutn dicunt ■) vna cum motu. Motus, inquit jGal.eft ptm- ris llatus immutatio; quies ei conrrana,;eft prioris llatus conferuatio: oin- nem enim adlionem inotnm quendam ellecum Aritt,dicit. Motus triplex eft, alterano, iatio , accrctio, Sc diminutio. Opus eft id, quod comple- tum, Sc fadlura eft pee adlionem ,* vt fanguis eft iecoris opus . Adlio eft motus'adliuus feu motus cfficientis . Facultas eft cauia a qua proccdit a- & unimAlis* CVm fcnlum cffugiat facukas ,cx operibus Sc adionibus numcrus facukatum colligendus eft . Diuerficas enim facultamm ex diucr- fitate modi operand) defumitiu : vcl ex habicudine , Sc incnnfcco ordme quern ad fuos adus»& obieda dicunc. Cum itaque diuerfx ex- tcnt facukatum fedes, diuerfa inftrumema > Sc diuerfa: operationes ac o- Pera »& obieda, ugnum eft euidendftimura , dari diuer fas in rerum na- tuii fecukatesj quarum generica quauis in fuas fpecies fubdiuiditur. Pri- ma facukas dicirur naturalis ,quia non lolura in animalibus,fcd in plantis reperitur. In animali fedem haber pracipuam iecur, inftrumenta vcnas* adiones fanguificationem, nutndonena Sec, opus fanguinem , quern pec venasomnes partes , vc nutdantur, remitdt. De hac loquitur Hipp. libr. alknen. inquiens: Facukas omnia auget, Sc nuciic, Sc germinate facit, Secunda facultas vitalis dicituu in corde reftdens ; Sc ideo dada eft , nom* quia vnmcrlb corpori vitam cnbuit (nam oranes partes facukadbus fibi congeniris aniniaq-, plantarum riru viuimt)ftd quiacalorcru natiuum vks prxcipuu inftrumentum confetuac Sc fouet mediannbus arterijs, per quas rmitcit Fanguinem Sc fpintum ad fufeitandas omnes animx fundiones. Tertia denique facukas in cercbro refidens animaiis dicirur ,- Sc fennendi ac mouendi vim vniuerfo corpori, mediannbus nimirum ncruis per quos fpirims animaiis & facukas diffluunr,impend.Scd hate facukatum diudio eft magis medica quam Philofophica, Quoniam in rigorc vitalis facul- tas naturalis eft , Sc fub natural! condnetur j vc docec Galen.lib. i.de fym- prom. caufisjdum naturalis facukatis >Sc animaiis tantura mentionem fe- cit. Sicubi ctiam reftium generandi vim inculcat,eorum dignitate often- dere voluic, non quod facukatem totalcra gencracricem a naturali diftin- dam continerenc. Facultas roitalis de atcitur. Nacuralis ergo facilitates, qux animx vegetatiux proprietas eft, com- muncra naturam cum Galenu in generatrieem, nutneem , 6c audrieem-. diuidimus. Paulo ants comptehcnfumeft vnitatern atqj fpecificam di- ftmdionem facultatum defumi ex iacrinfcco refpedu, fiucordme 6c ha- bi; udine quern dicuntad fuos adus adasquatos 6c obicda; no quod adus 6c obicda fine de caiundem facultatum effemia ,fed quia intnnfccusille refpedus fecundum did, vel tranfeendens,quern continent facultates in feabfoluta:,cft habitudonccdTanb denotans adus ,6c obiecta earun- dem facultatum ; ficet adus, & obicda fincrcsomninoafacultanbus di- uerfcK. Ha:cdoduinain Arift. fundamentum habet>qui hbr,z.de c. 4.vbi dc adibus, 6c obiedis potentiarum pnus quam de ipfifmet poten- tijs agendum docct: vc foilicet fciencifice potentias dignofeamus: Si a, inquic, oporcet dicere quid vnumquodque ipforum;vt quid intellcdi imm, pnus adhuc dice* cum quid fit intelligere, 6c quid (entire, Prio- res etenim porennjs adus, &c opecationes lecundum ranoncm Amt, Si- auterafic ,hisautem adhuc prioraobicda oportet cotvfidcratfc ,de lUis primumvtique opoiccbic determinate propter candem cauCauuvt all- V nde Jumi fxr fact/lta f*im fpreifi to. DE FACVLTATIB. ET ACTIOMIB. tuento, 3c fenfibili ,3c intellegibili. Quare primum de gcneratione ,3c alimento dicendum eft.Vegeraaua a.anima& alijsincft,& prima, & raa- xime communis potentia eft anim*c fecundum quam ineft ipfum omnibus. Cuius funt opera generate , 3c alimento vci, NaturahOimum enim operum qux in viuentibus,quxeunque perfedta, &: non mutilata_/ funt , auegeneradonem 3c fpontaneam habenc, eft facerealiud , quale-» ipfum animal quidem animal , plantain quidem plantam ,vt ipfo 3c diuino participent > fecundum quod poflunc. Omnia cnim illud r;ppe- tunt, 3c iliius cauf a agunt omnia quacunque agunt fecundum naturam. Ipfum a.cuius caufa > duplex eft : hoc quidem cuius, illud verb cui. Quo- mam igitur communicate non poftunt, ipfo femper, 3c diuino contmua- tkmc, propterea quod nihil contingit corruptibilium idem, 3c vnum nu- raero permanere. Secundum quod poteft participate vnumquodque, fic communicat. Hoc quidem magisdllud v.mmus. Et permaner non ipfum fed quale ipfum,numero quidem non vnum, fpecie a.vnum. Hanc Anft. fententiam amplcdlitur D.Thom. alijque viri grauiftimi ,• quanquam cum Scoto multi reclament, dicendo potentias anima: more aharum rerum in- tnnfecis differetijsijfqj-abfolutis fpecificaii.Sed meo mdicio vix Scotus a noftra opmione defleeftit. Quoniam ille ait ,nos a poftenori vnitatera 3c diftindionem fpecificam potentianrm per adlus,quos elicmnt circa obic- dta propria, cognofcerc : eas tamen a differently intrinfecis fpecificationemdefumere. Hoe enim eft quod voiumus:Nam dicimus inttinfecam habitudmem potendarum ,qua a&us, 3c obiedta conno- tant, efte id a quo fpecificantur. Arift.cap.eita. refpedhim bunc expref- fit in alitoSc alimento,inquiens: Quoniam nihil alitur non pardcipans vita ,animatum vtique erit corpus quod alitur,in quantum animatum_., Quare 3c alimcntum ad animatumeft, 3c non fecundum accidens , Galenus ne latum quidem vnguem ab hac Ariftotelis dodhina difeedit, Vndepoftquamc.4. lib. i.defacult. naturalib. ait,opera omnia ab adlio- nibus proccderc, 3c adliones a caufa, capite f. fequenti ex operanonibus vanjs,opedbufque,faculcatum varietatem eruit. Opera igitur nature, id eft, facultatis vegctatricis recenfens,a generatricis opere exorditur: aitque, dum in vtero animal fingitur c* fua materia generatricis opus efte, id eft, animal iam produdhim in vtero eft generatricis opus, Edito verb in luce animali,ficiui in ipfo vtero aliud naturae fiue lacultatis naturalis opusac- cedit, debica earundem partium in trinam dimenfionem magnitude >ter- tium verb opus naturae eft refedtio fubftantiae partium deperditae feu ap- pofita de nouo fubflanda partibus corporis exinanitis ■, vt fic diutius ani- mal perduret . Vnicuique horum operum peculiaiis corrcfpondet adlio per quam educitur: generatio pambus corporis de nouo in vtero genitis. Audtio ,fiueaugmentatio,fiueaccrctio,quantitati,fiue moli produdlx turn in vtero, turn extra vterum, donee ad vltimam debitamque magmtu- dinepi peruenerir animal, Nutritiocft adtio mediante qua ijfdefn parti- bus fit alimenti appofitio fine ampliatione. Nam ampliatio corporis ab accrecionc fit. Cuilibet iftarum adlionumcorrefpondetpeculians lacul- tas:Gencrationi generatrix: Accretioni audhix: Nucrinom nutnx. Primum degenerationc agit Gal.c. 6. lib. i.de laeulu natmaiib. vbi de ipfa adlione loco facultatis, primb loquitur. Generatio cnim ex alteratio- ns 3c formatione conftat; Semen cnim animalis in vterum proiedtum.. (idem dc fcmincplant* commifto intdligendum aitcracur, Natural*/ [mu cpvs viuetis tfi producers. fibi fimtle ScotusS. Thom4 rib aduerfatnr Fegetati* uafacultas triplex. Generatip duabnsyar tibus con- fiat, altera tione & fir matione. LIBER SEXTVS vi fcilicet calefa&oda, fdgeia&oria, humedaroria, 8c cxiccatoda. Vc au« tern os, cartilago, ncruus, vena, arceda, cxteraque fenfibilia dementi, fi- ne partes (irailares , debite forraencur, fecundiim videlicet figuram, pofi- turam, 3c cauicaces quafdam, aliaque adnata , debent prius cfTe altera- tx; rurfusa formatdce ex hmnedtatoria, cxiccatoria, calefadoria, 8c fn- gefadoria faculratibus akerarricibus mixcis, vel ponus ex nobilioti engi- ne gcnica partes ipfx efforraantur. Icaquc prouc vna akeracrix facultas aliam fuperat, pars eft calis cempcramenti 8c nonakerius. Idcoque Iitl-. ode rciidum eft temperaincncum fngidum 8c ficcum ; 8c fic de teliquis. Vndc cot erunc akerarrices in femine, quot func partes fimilarcs in corpo- re: Nam hx omnes funt diuerfi temperamenti. A lacenti aueem 8c diuina quadam virtute in femine latitanre qnxcx mixeione fdgiddealidi ,8c hu- niidi,ac ficci oritur, partes exdem difpofirx varie efFormantur. Hanc for- matricem facukarem cempcramenti proprietarem appeilac Galcnusdum ait: earn fieri ex mixeura frigidi , calidi, huraidk& ficci: Et ficuti cot ad- mittit akccat rices facilitates in femine , quot fenfibilia elementa, fine par- tes fimilarcs in genii*? corpore extant} fic paricer varias, pro numero-par- tiura, faculcates formatcices ponit, olfificam , neruificam , cartilaginifica, membranilicam , vnam pro ccrebro, alteram pro corde, diftindfam pro hepace, pro liene, &c. vnica tamen totalis inert . Materia parciu, & fubiedu akcrationis* ac formationis sue feminis craf- famentura Sc fanguis menftmus, fiue qui menftruatim euacuari deberet, vna tamen cum rcJiquo fanguine. Semen ert j humor albicans 8c medio- cciter vifeidus, fpintuque abundans, adeoque fpumefeens, cx fanguine vi tedium elaboratus, procrcationis gratia. Albicac enim vi vaforum fper- maticorum 8c tell mm: Lencorem mediocrem cx proba codione contra- hit: Propter copioios fpirkus a p ambus nobilibus ci concertos,8c propter morura fmuil feruoris 8c eiaculacionis fpumefeit. In teftibus autem gene- ratur, vt lib. de pambusoftendimus j non verb cx cerebrodefcendit cem- ' pore coitus •, nara prxeerquam quod nerui funt adeo denfi vt per eos per- meate, ratioue fui lentous 8c cralfitiei, non porter, tain breui tempore per fpacm a capite ad vafadeferetia defeedere nequirec. Semen ab vtroq-,fcxu in coim eiaculari debeeport pubcrcatem vc generatio fiat. Duo femina vi- rile 8c femmeum in veero ptobe commixca ab eodem vtero complediirur, concincnturque-, pauiadmque fanguine materno ex venis in vted cauira- rem defeendente irrigantur. Semen duas habet partes, crartdm 8c fpirituo- famj ex ilia potitfimum 8c fanguine macerno partes omnes formantur.-pars fpiricuoia icminis eftinrtac prxcipui opificis}iiam in jpfa continetur vis generatrix. Pnmisconccptioiiisdiebus quamdiu feminis fpecies recine- cur,genicuradicicur id quod in vtero eft . Quando partes prxeipue pdnei- pes, rudem qumdam deiineationem acceperanr,dicitur concepcus. Qua- do eda principia exqaifice apparent, Embrion. Dum omnia membra ab - foluancur, puer.Mas intra 50. auc 3 f. diem formatur,* fxmina verb com- plete erfingicur incraqo.auc fummum fo. diem. Puermafculinus tertio menfe mouecut; puella quarto. Parras perfedus noao menfe excluditur. Septime tres camea viuunc: Ec in -<£gypco , ob cxli elementiam, Odime- ftres. In fata cna confideranda veniuiit; partium figucacio, motus,& par- tus-, cempus enim motus daplum fic ad tempus figurationis ; tempus par- tus tnplum ert ad cempus mocus ,iuxca dodduam Hippocracicam . Com- puto autem omnium tempo cum facio , vniucefura prxgnationis cempus notrcrnmenfcs comprchcifdit. Quid feme. Materia partid ear- ports. Sente duas habe* par- tes. Ouatuor t: porafxtus, T epiis for- mntimis , mat ns , O’ part ms. A* DE FACVLTATIB. ET ACTIONIB. Si corporis compago ad tiigefimum aur 55. vfque diem non com- pleatur, vt fere Hippoc. fentcmia,non video quo vtuntur fundament© illi qui audcntciiccre fcnien humanuro tertiodie rational! anima in for mari; cum camen feraen non fit corpus organicum, anima veto adus corporis organic!. Semen quidem vniforme eft 6c fimilare fenfus iudicio, co mo- do quo corpus aliquod fimilare. Quomodoergo tertio die poterir efie fuf- ficienter organizatum ad animat recepnonem I bed fortaifis hums fenten- ci.T aftertores quadam reuelationc talenvfcntentiam nadi funt. De hoc argumenti genere fufius 1 bro de fiat us fortnatione, Atiftotelesc. citato, 6c c. r. lib.i. de generat.animal. plene docuit ma- rera 6c farainam propter generational! 6c fpecieapropagationem in rern natura efte . Cum enira animantium natuia in indiuiduo fempiterna efie nequeat, vmcnciain arace conuenienti ,* vt homines poft puberratcm,vim habent generandi 6c producendi fibi fimile Ipecic.Illud fimile luci datum, in genere animajium, incremento eget,vtomnesoperationes debite exer- ceac, Quare Audrix fiue crefcitiua faculras huicoperi, mediante aug- mcpcationer qua: eft eius adio ,a natura praficitur. Huius enim folras eft corpus folidum in tsinara dimenfioncrn,l6gitudinem,latitudinem, 6c pro- funditatem dilatare . Ars e contra dum vnam addir dimenfionem, altera mi unit. Audrix a nutricc diftinguirur,qu6d huius terminus fiefubftan- tia,audricis verb quanriras. Pratcrea nutrix ad exitum vfque vine opera- tui j audrix folutn ad ftatum vfque perfedum anunaiis. Rurfus febricita- tes crcfcut fi fine pueri,parce rn nurriumr.Veru rh eft nutricc audrici infer- uire.Na mediante nutnnone'6c calore ampliantc partes fol;diores,accrctio fit.V i uenti busdnquit GaLlib. i,de facul.natur.c.y.qua: augenrtir,neceflaria eft nimitio; Quippe fi cxccndantur eiufmodi corpora, non tamcn refician- tur, fpeciem quandam falfamaugment! prabucriur ,verum augment um_> adepta non fucrint. Quinirno diftcndi in omnempartem ea tanrum pof- funt, qua per naturam ipfam funt adauda: qua enim a nebis extenfa (fi- cuti vefica inflata, qua tamen in fua fubftantiaattenuatur, licet augeri vi- deatur) ficuti vna dimenfione id patiuntur, ita reliquis mimiuntur.Ne- que enim eft inuemre quicquam quod conttnuitate fua feruata, mini meqj diu-ulfa, extendi in ties dimenfiones poftit. Soliusigitur natura opus eft , corpus quod concinuiratem fuam,6c fpecicm,fiue forraam quam ptiusha- buit, vniuerfam femet >in omnem partem extendere; arque ea res audio eft, qua fine nummento affiuente, adharemcque fieri nequie. His dare demonftrauiu Gal. ficuti exempio vefica, vera augraencationis 6c nutrieem facuitatem ci farnulan;ficuti in principio capinsinquit. Poft- quam autem docuit aadricem 6c nutrieem efie- needfarias ijs qua in vte- ro geftantur efie generarricis»ex akeratrice 6c formatri- cecompofita,miuiftras,-inquit: Vbiverbperfedara magnitudwiem ani- mal eft adeptum, toto poftquara editum eft tempore , vfque ad atatis vi- gorem audrix virtue dominatur rauxiliatriccs autem 6c veluti min-iftrae cius funs altcratrix, id eft, conccdnx, 6c nutrix. Propter hanc mttricis fa- cultatisnccefiitatem,vt audio fiat, aliqui vnica adione tarn fubftantiam quam quantitate produci putarrmt. Galen. dilucLcle expofuit Audrirem facuitatem fuo fungi munere ad vigorem vfque, id eft, ad vigefimuiru quantum annum, quern vigor fine ftacus excipit. Licet enim audrix fit ani- mac facultas,neceflanb tamen feriamr, 6c vcluti extinguitur rcliquo vi- tae temporcjqma eft iacultas ab organis cx parte dependens * Organa ve- Seven ley tie rdic ani ma ration a li noti in far matur ; quia fuhie- Ihim ho eft difpofitum• AuElric facultatis munus. xiuilrix & nutrix differ unt. yinclriei necejfarin j eft nutri tie -d'cefettq filtns n*i* ra opus, Nutrix & auPtrix sftt generatrix Gts mini— jira > ■sluUricis mwiflra to cocirix, & nutrix. P oft adole- [cents am* jeriatur an itrix. LIBER S EXTVS 16 ftue partes in omnem dimenuonem, prout res cxpoftulabat, 5c eaninu natura fuftincre poruit, diktat* funt: Poftmodura verb induratx non am- pliiis diftenfionis capaces funtiimmb magis magifque in dies fdgefadx ec exiccat* contrahuncur. Nam partes qu£ in omnem partem dilarad expli- cadque in augmentacionc debent, vt vera fubfequatur augmentado, funt fpermadex & folidx, ftmplices, ac ftmilarcs ,cuiufmodi funt arterix, ve- nx, nerui, ofta ,carcilagincs, mcmbranx,ligamcnta *, denique tunicx orn- ne?, vc citato capicc proponit Gal. 6c prudenter fane,quoniam carnex par- tes alixque molliores eciam in fenedure augeri poiTinu, Audriccm faculcatem fcquitur nucrix oraine nobiIitads,licet neceftira- tix ,pnma.Gal.lib.i.dc facul.nat.c,f.nutdnoncm fic defedbit: Nucrido a. ijfdcm pardbus appoftdo quxda ell,fed fine ampliadone . Cap.8. ainQuod n.in nuuitnemi affluic fpecie,cu id corpods eius,quod nutricur,omni parti affigicur,aclio ipfa nucridoefbeaufa verb huiusdpfafaculras. Exadius tfi c.i i.vbi ferine ftc air:Nucrido eft aftimilatio ems quod nutric,ci quod nu- tricur: vel eft aftimilatio riutrimend cum eo, quod nutiitur. Nutnx eft nu- tritionis caufa. Nutddo fic,dum ei quod iam genilum eft ,?aliquid in fub- ftandx depcrditxlocu,inq; mated* modiun apponitur.’Quod fit dum ali- mentam rite confcdura ,6c difpolitum, vc in fubftandam parciumcon- UC catur, fuam formam amitcic, fubicque leges totalis form* ammx, quae eiafmodi fubftandam denuo informat. Vndc nutritio gencratio quxdam eft : non tamen vera, quia, quamuis alimenrum,poftquam partium. tern- penem acquifiuic, in earundem parcium fubftandam confcftim definar, de nouo formatalcm fubftantiam informans non eft produda,fed prx- fuit; in vera a.gcneranone forma nomter procrcatur. Prxcerca in gene- rationc totum produdum eft ,• vt os, cartilago 6cc. vt loquitur Gal.c.S.cir. in nutridonc verb ei, quod iam fadum eft , id quod affluit, efficitur fimi- ie , vc loquitur ibiciem,GaI. id eft, in locumdeperdirx fubftandx, fimilc quid fufticitur, atqj adeo fouetur pars ia genica per nutritionem, non ve- ( rb producitur. Vnde rede monuit Gal. vcramquc adioncm, gene ratio' nera nimirum 6c nutridonemdub alrcratione, tanquam gencre, condncri, difpan camen condicione: Nam generatio ftmphciter alceratio dici po- telt ,nutrjdo a.melius aftimilatio. Vt aftimilatio fiat, agglutinacio adhxrcntia alimenti prxeedat,oportet: licut etiam,vc ilia fiac,appofi- no. Poftquam cnira fuccus is, qui omnem ammalis parriculam nurri- turus eft»a vafis > id eft , venis excidic ,in rocam candcm particulam roris ntu pnmum difpergitur, mox adiungitur, deinde aggli.tinacur, demum afiiiHilatur. ProbatGal.c.i i.cit.aftimiladoncm ab agglutinationeexem- plo vitiliginis diftingui. Vitiligo adiue Leuce duplex^eft, alba vna, altera nigradn vtraque fit aliment! aggludnacio, non tamcn aftimilatio; vnde_> caro apparec alba vel nigra propter alimentum non conuerfum in fuanu fubltauuam fed rednentem colorem alimend. In leuce quidem alba ag- glutmacur alimentum: vr patec ex denfitace & duritie ipfius partis. Pro- bat rurfus Gal.appolitionem ab agglutinatione diftingui cxemplo cx fpcciei hydtopis qua vniuerium corpus mtumefcit, 6c i n qua ahmen- tum pardbus appomtur; vc fenfu cadus, qui partes molles repent, quia madid* funt,perdpitur. In anaiarca camen fmc leucophlcgmada nou_» fit alimenti agglutinacio jvc patec eciam ex fenfu tadus 6c vilus , qmbus percipimus partes habitus corporis ftuidas •, Nam queues digitis niollera* tmmdamque in eafouex digitis impreftx diutur- Quid m~ trix. Nutritio a generation ne dtfcre— pat. Generation & nutritio fub altera- tione centt nemur. Adod* quo fit nutritio yiffimiU- tioab agglu t war tone diflert. yfppfi/ltto 4tb AgglUtl- natione di~ ftingui ur. DE FACVLTAT1B. ET ACTIONIB no tempoie ronfpicuae vifuntut, quia humorcs partibus quidem appoli ti,fed non agglutinate ,iIlo comprefTu ad vicinasj partes vcluti daunt. Molle enini ex id quod in tcipfum ce- dit fecundum fuperficicm: durum quidem quod no ccdit in feip'iim fe- cundumfuperficicm, Ciim ergo mollities vera eaque infig us ci inbr, qui anafarca laborat, ncceflario in hibitu corporis humidus ent fluid us: quia atHuens alimenmm aquofum adhuc efl , nee calons natiui opej lentitiam, glutmifque confiftentiam adeptum elf , vt lutfin adharre- tiam cum partibus afkqui valeac, Anafarcs aduerfari videtur atrophu'w flue alimenti dcfedusjquia in hoc affedu parcious,propter alimenti penu- liam, nihil apponirur. Qucmadmodum audrix 6c nutrix facaltates generation!, nutrix a. an- drici fuppetias ferre confneuerunc, fic qaaHam alis facalcates nucrici fubminiftrant; vt probat Gal.lib.de facul.nat.in quibus plenc aduersdm_» anciquos demonftrat nutrionis gratia adraitrendas die quatuor famulatri- ces facilitates: qaamm prima alimentum attrahit,ideoque attradrix nun- cupatur. Secunda alimentum in inttrumento coition s , vt ventnculo, hepate, &c.ncc non in partibus quibufuis, donee probe concoitum alce- ratumue fucrit > rctinet *, &. retentrix dicitur.-Tertia alimentum vbique al- terat concoqnitqiic, 6c coacoitrix appellatur. Quarca , qus exetementa & quidais onerofam, aut mole ft am a parte, fine orticiali, fine particulari, cxpellit ,eypulcrix. H iram ope auentio > quo: alceratio quaedam ek, te- fte Galcno»ad vngaem petficicar. Attradticem, 6c expulcricem dad pro- bat ilie lib.i. de facalt. natar.c-t 6c fequentibu, ad fiaem vfqj libri con- tra Afckpiadcm, Euafiftratum, 6c Epicuram.De codione 6c diltribarid- nc ac nutritionc toco libro 5. Ex hadeaus diitis conflat facultate vegcrantem eflfe ilia qua: circa in- diaidui procreationem, natritioncm, incrcmentu 6c confcruationem,ver- fatur, aeqae follicica eit. Generatrix autem fpecicra auger, 6c conferuat: audrix 6c nutrix indiuiduam iam produdum. Facultas generatrix fedem habec in teftibus, vafifque fpcrmaticis . Alia: onines naturaks cuiuis par- ti infitx funt,: Nutrix tamen, quamuis in qualibec parte fixa fit, promfo- ria in hepate radicem fcdemquc ftabilem occupat. Quoniam heparali- uientum omnibus partibus diftribuit. Generano, audio, 6c nutritio pri- nia naturx operum , ac vcluti capita funt. Itaque etiam effedriccs horum focultaces primspcincipefque tres funt: defiderant tamen, turn ipfarum inter fe, mm aliorura miniilcrium , inquit Gal. lib. 1 de facult natmal.c. 5). Diximus cum Gal.adioncm cile motum adiuum a ficuitatc proceden- tem . Quare gencratio animalis perfedi eft adio a facilitate fimul 6c ani- maprocedens,mediante qua ex feraine 6c fanguine in veer© effbrmicur 8c produdrur animal flunk generanti. Homoncc eius feme vim haber pro- crcadi anima rationale:homo m hominem generate dicitur;quia materia fetui cribuit, efformationem ,oc toci compofico vnionem . Accrctio fine augmentatio eft natuialis adio a facilitate fimul 8c anima procedens,qua coipus genicum debitam quanticateni acquirit: Decreno ei oppoika ,eft qua minorem, velob alimenti defedum, vcl obpmbecillitatcra faculratis concodricis, 6c calods natiui. Nutritio eft naturalis adio ab anima fi- mul 6c facultatc dependens, quaaiimcnmm in aliii fubftantiara conucr- titur: vt quod diffipatur, in dies reparemr. Ad huius perfedionem varis requiruatur precedences tran fmutationcs , absque faculties. Nutritio Qu at u or anciliares jacnltates nutritions Vacultatu, naturaliii munera. Quid gent ratio, Homo ani mam noru* gen era tt Quid aug 4 men tat to. Quid nutri tlO, u4jflm ilc~ tin quid* LIBER SEXTVS aftimil ado dicitur; quia hxc fieri dicitur, queries aJimentum farpius pc vaiias precedences coclioncs tranfmutatum, tandem ad partis numende fimilitudinem acccdit. Vt profit alimentum corpori ,primo attrahi de- bet a facultate attradhice : Secundo retinetur a retentnee: Tertio conco- quitur a concodtrice : quarto cxcrementa ex alimento in partibus relict a aL) cxPu^L'ce Aculeate expeliuntur.Attradio eft c-.dtio famulattix ab ani- ma fimul 8c actradhice facultate dependens, qua partes conueniens ali- mentumattrahunt. Retcntio eft adtio miniftrans a retenmee facilitates iAttrallii • j " * fimul 8c anima dimanans}qua alimentum attiadfcum comprcbcnditur at- vfquequo probe concoquacur, partibufque hxreat. Con- codtio eft aClio famulans aconccdtrice fimul 3c anima procedens , cua_. fimul 8i ope nntiui caloris alimentum alceratur > vi tandem probe eiabo- ratum in paitium fubftatiam facile cedar: hums quidcni ope vtile ab inn* tili fegregatur . Ccdho in vmuerfum in ties diftnbuitur fpecies. Prinu chylificatio.fiucaliraenti in ventriculo coniedlio dicitur; optrs indereli- drum chylus appellatur. Secunda fj^eciesdanguificano, qua: ab heparis virtute procedit: cuius opus fangins ex chyloiaduis. 1 emacodbonis fpecies eft ilia qux in Singulis partibus fit> quandoalimentum in fur iub- ftannam conueitere intendunc. Codtio Anftotcli lib.4. metheor. c. 1. eft a natura 8c proprio cahdo, ex oppofitis paSfiuis . Hie Anft.pro- Pr*° calore omnia cocoqui vuit. Exiftimo tn concodlionc line alterations alimentorum potiffimum vi caloris partisfacuitatis fieri, non autera vi proprij caloris eorundem ahmcncorum. Vnde ipfe AuSl. c. 3. eiufdem li- bri »ait»ciborum concodtioncm in corponbus elixationi fimilem &(Te:di- citque prxterea c®ncodlionem diuidi in maturationem fnicluum jdixa- tionem, 8c aftadoncm : 8c has pofteriores arnficiose fieri. Maruratio ta- nicn frudtuum vera concodtio eft : dc hxc veie fit ope caloris 1. ariui-pro- be commifcentis humidum ficcc,& abforbentis humomm fuperfluitace. Sic enim oppofita paftiua cocquat; Et lorte de maturatione loquitur A ri- ll cedes . Expuifio eft adtio p rocedens a famuiatnee facultate expuhnee, fimul de anima,qua id omne quod quaatate aut qualitatc prana parti mo- ieftum eft, alio detuibatur. Tandem nuttitionem promouec excitatque appetirus calidi 8c ficci, qm fames dicitur; 8c appetitus frigidi & humidi, qui firis. Nam calido, ficco, frigrdo, 8c humido probe commixtis 8c ela- borate, partes inamtx 8c confmnlis naturx reficiuntur. Fames autem 3c fitis naturalesdn partibus omnibus fine lenfibili ludtione, aut velhca- tione contmgunt: in ventriculo, 3c prxeipue eius.orificio animates fa- mes 3c fitis,qux ambx mediate fudtione alimcnci f-adta a partibus ad ven- rnculum vfque, medianteque rutfus vellicatione fibrarum & neruorum ventdcuiii.fcd prxeipue eius onficipfit.Famcs enim animaiis eft fndbonis fcnfus,fadla in onficio ventriculi. Sins vtplurimum pari modofit; licet ob humorem falfum, amarumue in ventriculo ocduSum, aut pulmonum infiaramationem, non raro oriatur: veluti fames ab hurnorc mclanc hc- Fetentis cuid Cone olio quid. " T*m cos- coli or is fp'c ies ‘ w Sit is vn~ dejit. lico, am ventiiculi corrugacione vi fngons fa da. Sed h uiufcemodi fins $c fames , non natuiales, fed prater nacuram funt. Et hrec in fupplemen- tum didorum dc facukatibus naruiaiibus, quarura inftruraenta lib. dc-» partibus fuse ollcndimus. Didhim a nobis in fuperioribus ck vitalem faculratem ad naturalem> rtuocari, diftindionem tamen inter illas admittit Galenas lib. 4. de pix- ku'. ex pulf.c. 1 i.aicns; Non eadenj ck facultas vicalis quam vocant,&c V11 alls a nmur.ili di fcnp.it. DE FACVLTATIB. ET ACTIONS- numnua. Vitaiis hare dicitiuabloluce,Co quod oaiornanuus 11cOi.de vberrimus ac pridpuum an'mi inftrumentum aliarum p.irnum vicam_» foueac. Alii camen facilitates animx, quia a principio vua:,id eil,ab ani- ma emananc, vicales ique acilia nominantur. Vital is facultas cordis du- plex eft; vna qui fan guinem arterialem & fpiritum vitaiem alterando fi- ne concoquendo generat. Hie facultas a concodh'ice cordis non diftin- guitur: -Quare redle naturalis dxicur. Altera fpecies pulfilica didturA primi iam didfci fubminiftrat , veluti 8c ipfa refpiratio; Nam artcrii di- latatione»ficuti infpiratione, aer ambiens corpus noftrum jngreditur j 8c caloris ardorem remittiq aliquaque eius poitio in fpiritum conuertitur. Arcerii coaftridlione , 8c expirationc in qua thorax comprimitur, fuligi- nes in corde potifiimiimgemtideturbantur. Facultas pulfifica ,licet du- plici conftet motu, vnica eft , Facultas vitaiis non foliim vna cum fpiri- tu per arterii cauiratem ferrur,fed per ipfum artcrii corpus irradiations quadam, ficuti animalis facultas per neruum. Pei corpus arterii ferri do- cet Gal. lib. an fanguis in arterjs contineatur. Nam arterii came denu- data , dc in longicudinem fcfila, imuwlTbque in ilia calamo vtrinque a- perco, miedtoque rurfus vinculo, partes arterii fupra vinculum Sc versus cot pulfanitioferioresjfiuc partes artevii qui vinculum fequuntur,immo- bites yifunrur. Nucfuperelt vencilada facultas animalis,qui idco di cirur;quia adh’o- nes edit fobs aniraalibus , vc experientia conftat , competentes. Hie fa- cukas in duas c lades dirtribuicur: in principes nimirumA non principcs . Pnncipes in homine fane num&ro tresj Imaginacnx, ratiocinarrix fine in- teltedtus A voluntas: in animalibus aucern vnica eft imaginarrix,ad qua comraumsA iftim itiiia reuocantur,tum in illis,tum in hominibus.Cum his porrb ambabus comcidit, 8c vnam omnes efficuint. Secundam claf- fem efticiuncfacultas mociuaA fenfitiua, qiii vere animates A non prin- cipes dicuutur. Omnes illiiublimiorcs facukates adlionum diuerfipte, obledto, 8c fubicdlu diftinguuntur. Ab intiraiori, fenfitiua fcilicet, exor- dior ,• quia feufus in am mail funt anin?i exploratorcs. Senfitiua ergo fa- cuicas eft animi pocentia qua res lenfibiles pnmo a nobis percipiuntur. Senfitiuam dupiicem faemne, mternam vnam quam fenfum communem vocanc: oed veium fcnlum vulgo didtum nos deicripfimus, 8c in quin- que fubdmidimus fpecies; Vaum, auditum, odoratum , guftum, tadtum. ■ Potentia viliua eft ilte, qui eolorem, 8c lumen, mediahtibus quibufdam fpeciebus fiue imagmibus,percipit. Eius organutnfiue fubiedfuni con- gruum eit oculus in quo vifio fir, 8c pricipue ui humote cryftallino; non aucern in pupula,vc voluic Arift.nec in opticorum neruoturn coitu,vc Aui- cenniplacmt j nec in ipfo cerebro: Nam ration! magis confonum eft m humore cryftallino in medio oculi rocundi corporis fito,quatn alibi vifio- nem iieri.-omnes tamen partes oculi, ipfiq*, nerui optici ad vifionem con- currunt; quia fpecies mtendonales colorati 9 auc lucidi per medium dia- phanum mftar rei fpiritaks > 8c non corporei ad oculuru pemngenres in papilla 8c membrane, 8c aqueo humore refranguntur, optimeque in cry- italkno recipiuntur •, 8c rurfus,dum in opticis vniuncur, perfici videtur vi- fio,qui tandem a fenfucommuni in ccrebro percipitur. Iraq; dum fpe- cies rerum ad ocuium tanquam ad organum pcruencruc, 8c aliqui fpiritus animates occiirfumeispribent,vifio fitjquiduo dicic: Primum,pa[fio- nyim in organo ob fpecierum qualitacum fenfibiiium receptionem A con- Omrt fa- cultates animt sut z it ales, Vitalii fit cult as dv.~ H'ex. Secuttda.J clajjlsfa— cultatum-t animaliu, Tot entitle fenfitiua.«» duplex. Sefus quin tun lex- Vifus trga nwn. LIBER SEX TVS nexionemcum ammah fpiricu: Sccundarr, actionem, quando ipfa facuc* tas vifiua vna cum fpiricu animali, feu potius organum facultate dotatu, in qnalitatem illam obiecfti, fpeciem fenfibilem fiue inrendonalcm didla, veluti reagic, eamque fubiugat,fibiquc amice adncCtiqvt ea tanquam me- diante exploratnce, obiebta e quibus dimittitur, primo occurfu, & (ino vltenori examine cognofcat. Hacviavifio, feuadtio facultatis vifiua: fuum percipit obiedfum, coloratum , &c lucidum , Vtrum vifio fola inruffufeeptione fpecierum intendonaiium , fiat, vc Ariftot. lib. i. de anima,&: lib.de fenfu, & fenfili placuir,an verb pei ex- tiamiffionemradioriTm in forma pyraraidisad obiedta ,vt Optici volnq aut per extramiffionem luminisad obic&um,ita vt luminis turfus ad ocu- lum retiexio ab obiedlo termmante,icquatm,-vt fert Pythagora: opinio? an per radiorum fimui «x luminis ernilfionem, vc decreuemnc Empedocles, Hipparchus, Sc aiij ? an per folam luminis extramiffionem non integre acl obie&um, fed ad certum quoddam fpaciuui, vt Platonis dodlrma refert ? an per atomorum fufeeptionem rerum imagines ad oculum deferentiumy quemadmodum Lcucippo, Democrito, &c fequacibus vifum eft ? an iux- ta Stoicorum,& pr.ecipue Chnfippi opinionem,auxiIio cuiufdam fpiri- tus e corde ad pupillam tranffnifn, Sc rurfus ab ocnlo ad ipfnm obiedf nm? non leufs eft controuerfia . Nos Ariftocel. lententiam non imprebamus; Sed Platonis fentenda magis placet: Nam fi fpiricus quern forte lumen., vocauit Plato, paulb extra oculum obuius fpeciebus inrentfonalibns no n cxiret,non eftet potior ratio cur res ante pofitas, quam retro percipeiemusj ciim res ictro & a latere pofica: luas fpccies quoquouerfum circa nos emit tanc. Praetcrea bafiiifcus fuum per acra venennm ad nos vlque ex oculis* vefertur, quo rurfus inficimur,fpargit. Deride lupus nos prime videos quahtatem aliquaiii quarauci fimus,ad nos tranfmimt, vt quoddiana do- cec expedentia . EtaitPocta: Nefcio quistencrosoculus nuhi fafeinat agnos. Mulier tandem menftruara fpeculura confpiciens coinquinar,ei- que petfpicuicateraadimir. Ethsc omnia,quia exoculis,vt creditur, aliquid extramittitur. Ergo nos extramittendc. Sc intuffufeipiendo ftmul videmus. Vart £ opt- niones modo qu§ Vtjio fit* Quod de vifu didhim eft, idem de reliquis ienfibus proportions dicen- dum: omnis autcm lenfus ftiam fenfadonem pci quandam fai paffionem Sc adlioncm explieac .Qucmadmodum ergo medio ha more aqueo in hu- more criftallinofit vifio,modoantea deferipto, fic fimiliccr in nemo au- ditorio mediante acre vernaculo Sc internosfirin ante auditio ab audicu: reliquaetamen partes tam interna: quam externa: auris ad foni auditionero aliquo modo concurmnt, Sonusautem eft auditus obiedtum. Eodcra modo medio ode oribrofo nail, 8c tunica interior! odoratio feu olfadftio, qua: eft atftio fenfus odor at us, in proceftibus mammillaribus fit. Odora- turn verb eft fenfus odoratus obiedfcum. Senfusguftus.guftationGm me* diancefaiiua in linguae fpongiofocorpore pnmanb efficit, fecunclarib in membrana os intends veftiente* Sapor aurem eft guftus (quiquidanu tadtuseft reference Philofopho) obieclum. Tadlus tadtionem ineute_** mediante cuticula, vr volunc medici, efficit. Eius prarcipuum obiedtun* funt, quatuor prune q »ittatos : minus prarcipuum > fee and ae quadrates* afperitas, leuitas, tuoUities,d unties, Sed in mteino cot pore tadlus pracci- puurn organ ana funt nerai, membrane, fibra:, & qua: ex his conftant. Vc a feufuusm fats iaihamends auc orgams fenfationcs fiaut dura obiedta Rcliquoru \en{myru fettfationes ficHttvifio fiHHt, DE FACVLTAT. ET ACTIONIB. {■efe offerunt ,& ilii attente operantur, neccflarius eft fpinrns animalis c cercbro per nemos ad eadem inftrnmenta vna cum animah facilitate dc- fluxus: vc Arabibus placet, licet videatur Gal. folam faculcatis motri- cis irradiafionem fine fpiiituum defeeniu ,nifi ad oculos fpmalis me- dullre principium ,admittere. Vemm qui hanc opinionem Galena cri- buunc longc falluntur. Nam illc nec fpirituum, ncc faculcadsdefeensu abnegac. Nec obftat quod aliqui dicunr omnes partes efie animatas *, adeoq; om- nibus facultatibus mftmdas ideo folo egere fpiritu ,nequaquam fa- cultatis {enfitiua aut matrix cranfraiffione pec nemos. Hoc, inquam,mi- nime obftat >• qdia cum facultas ex Gal. fit temperament! propriccas, irra- diatiofeu vis ilia e cercbro per nemos ad partes tranfmiffa , partem ap- ptiine ad fenfationem ,motioncmquc difponit : fiend fua perarterias pardbus quad de nouo vicam inipertit cor:& fua irradiatione per Vcnas , hepar namrales parti'um facultates refocillat. Si enim facul- tftte quadam partes pnncipcs ixliquas corporis partes nonfouerenr, fed fola mated# fpirituof# tranfmiffione, pulmo, qui aerem infpirationc at- traclum pr#parar, cordiq-,tranfmittit, eftet pars nobilis; fimiliter ventri- culus, qui alimenta probe concoquit»8c ijs fatiatus ad hepar rurfus di- mittit. Pnetcrca quando fenfum & motum anim# proprietatera ponunt, vix intclligunt quid dicant. Nam h# facultates funt organics* & ab ani- nia noftra prorfus diftindac &c feparabilcs. Altera animalis facultas, motrix didba , motum in corporc vel parte ad pabulum ac qui rendu, yelad aliud vie# commodu,in pardbus .o.aliqua, ceu tod us fubftad# aitcratio qu#dam vna cum fpiritu c cerebro ad mufcnlum,qui folus eft motus volutadj organa,per ncruos transfercur. H#c facuicas vnica eft,na vnico gaudet inftrumento, raufculo:quidum ad iibidine in fua originem, facilitate 8c fpiritu mftrudhrs, retrahitur,motum edit. Facultatcm hanc mocricem communicer afacultate fenfitiua autba- rcs diftinguunt ,tumobdiaerfa inftrumenra vtriufque ;tum quia motus &fenfatiofunt aclioneslonged iuerf#,vt vnicuique experientia edo&o fufficienter conftat: In dormientibns prteterca refpiradonis motus fino fenfu referuatur: Pcreuntc etiam fenfu aliquodes motus fuperftes eft , vc in Patifamacomprobauit Gal. Nonnulli tamenaiebant mocricem 8c fea- fituicem faculraccm effc vnam candemquc, quae tamen in diuerfis mftru- mentis diuerfasedit aftiones. Huius opmionis eft Vallefius lib.z.contro- uerf.c.14. Vctum cum ille lubcns admittac propter inftrumenconim di- uerfitatem facultates praefatasdiftingui,id vna cum reliqms fuiiki£,vc plcnc diftinguanturabinuiccrn jcum fufficienter facultates a&iombus, inftrumentis, 8c openbus vanjs dtferepent. Licet autem animalis facul- tas fimul 8c fenfitiua »per ncruos deferantur, dudores tamen raotsu > raoi- liores fcnfuimagis inferuiunt. Ex dl&is p#uet cerebrum efie facultads animalis principium; quia eft neruorum ongo; &c eo affieCto , pneferdm obitruclione, aac extraordinary ,ftanm afficirur motus 8c fenfus fimul, aut horum alteru- ter. Ne ui a.aliqui motum deferunt > alt j fenfum cam am , alij vtrumque, vt babet Galenas lib. i.de PI ae.c.9. Cane dumcame* a Fernelijdo&nna, qui d opbeem animalis faculatis e capite inftuxum admittit: vnu.m ab ip- fo cerebro, qui motum defcrc , non verb fenfum, qora cerebrum non fen- ttt; Aicct urn mftuxum e menyngibusad fcnium edendum denuan putat. Obieftio. Solution Parte sf>rT~ apes folis infiar nr a diauoncs qua da Jen to tint Jub- panda al- ter ati one feuevt. Facultas matrix* ObielHd Sdtuitf Cere hr u eft princtpium facultatii ammalis• Ferndius ftrfhir/gi-* (Hfr LIBER S E X T V § Cauendum tamen, vt dixi} ab hac doctrina : nam ft ideb cerebrum noru tribucret vim femiendi parcibus > quia infenfibije eft, inde inferendunu eftct jipfum non tribuere vim mouendi. quia motu animali non moiietur, licet natural!. Ptrecerea fcifta menynge dura non pciic fenfus: at verb ce- rebro ad ventriculos vfquecollifo raotus Sc fenfus fimul pereunc. Ad principes facukaces nunc accedendum; quarum prima eft fenfus communis diftusi cuius munus eft duplex ; Primum ,fenfuum externo- rum attiones cognofeere; Secundum > eorundem obiecfta diftinguercL-/. Hrcc eft eadem cum Phantafia, aucimaginatione 5 Sc cum jeftimatiua_>, Senfibilia a.communia,magnicudinern,figuram-, numerum>qmerem, mo- tumque percipitj montefque aureos concipit> ficuri resablentes. Secunda, eaque nobilillima faculras, imellebtus dicitur, qui ope pha- tafmarum rei cuiufuis naturam cunose mueftigat ,caularaquc follicite inquirit. Huius folms, vna cum aniraa rationali, eft ratiocinari. Qui a. prompte ratiocinantur ,ingeniofi vulgb nuncupantur;qui a. folde,&: cum prxmeditanone, iudicio pollere dicuhtur. Tertia faculras, eft memoratrix, ciiius munus eft praeceritorum recor- dari. Eft a.duplex, vna qu.x rerum inceliigibiiium, altera qure fenfibilium mem ink . De voluntate in fuperioribus fufficienter didum eft. Quare_> hie efto Libii fexti, & tocius Phyfiologire finis. Quae de Foetus formario- ne.promifimus, fauentc Numine,feclufo iibro, ne m immenfum hie de- feat , praeftabim us. Senftiscon munis into to cerebro» ficutime-- moru,re[i dct,duplex q te ipfius munus, intelleCus fine mens, Memor'us. FINIS INDEX Eerum Memorabilium, A ' A Bdomen odo mufculos habet /\ pag. in. . . •*. Acampi error circa fpmtHm_> 3«f. Acida omnia abftergendi vi pradita-, 17 r. Adio quid 403. duplexed ibid. Ad adionem plura requiruntur,quam ad pallionem 402. Adus duplex eft 390. Adcps caprillus ad fedandum dolore in dyfentericis melior quam fuillus 208. Adipis materia 20.9. eius vfus varij 210. in otiofis abundat 191. adeps fubftamia eft coipons punftima_» 190. adipis & feui generatio ex Ari ftor. 2C«?.adeps fuillus omnium hu- midiftimus 208. oleo humidiqr ib. adipis renum vtilitas 23 3.adipis ge- neratio 3<5f- u Admiratio inuentionis feientiaru cau- fa 4. Adokfcentiafccunda atas 3fy. I Adolefcemiaa Sole gubernatur 3f9. I Add antiquitus publicum fotunu, vehebantur f. * Acr alteratus nos alterat faeris tempe lies So.cur facile muretur ibid.eiuf- dem diameter ibid, cur aliquando humida exiccet S3. Adculapij mots}eiufque temphim f. I Adas quid 3 f f. eius van a diuifiones ibid, atatum diftributio vnde pete- da cognitio ad quid in- feruiat ibid, atas pracipue odu- plex 3 f 6. atas cbniodiffiine in qua- tuor diuiditur 3 f7.atas florens5ter- tia eft atas 3 f 7. atates quatuor hu- moribus, Sc quatuor anni tempori- ribus correfpondent ibid. aratum_» omnium terminus 3 58. atatis vinlis terminus ibid, aetaci declinanti lup- pirer praeft 3 f9.aratis floriels,’ tern- peramemum 3 f9. ,/Erhiopes omnes capillos crifposcur habeanc 3 69. Agens primum 5quid 83.agens vlti- nmm quid ibid, agens omne repati- tur 114. Agglutinatio ad nutritioncm necefla- 113408. Alapudendi muliebris 298. Earum_. vfus ibid, cur Nympha dicatur ibi. Alimentum quid 119. triplex eius ac- ceptio ibid, alimenra in ventriculo clixantur>in hepate verb affantur 231 . Amarum parum a falfo divert 174. AnaJcpticequid if. In anafarca cur fouea digitis impref- fa maneant 405). Anatomia necefticas 1S1. eiusdefini- tio ibidem, Anatomia crcdcndum i6f, Angeli non funt foima fimplices 390. Anglici fudoris caufa 20f. Anima definitio 390. alia 392. Anima rationalis fine corpore exifte- re poteft 394 quibus propria 36 f. anima fenfidua quibus conucniajr. ibid, vegetaiiua quibus infit ibidc anima: quomodofefe inuicemco- tineant 397,anima immediate con- currit ad eftedum producendurru 402. Eft caufa efficiens operatio- num vicalium ibid, a potentijs rea- licer diftinguitur ibid. Animalia fanguine carentia nec feuu nec adipem habent 206. anitnalijv frigida pinguia 207.auimalia vora- cia cur continue egerant 22 f. ani- malia aliqua dextro cordis finuea-*- rent i fo.animalibus fanguine pra- ditis neceftarium eft cor i6z. ani- malia magno corde pradita, timida 304.animaha cur tanriim in aqua Sc INDEX terra deganc 346.Animalia,qu£ nos in acutie quinque fenfuum fuperec $66. Animalis faculcas duplex eft4i r. Aniraatu fenfu 8c rnotu differt ab ina nirnaco 388. Aniraata fola aluntur 4° f. Anonimus quidara inftitutionifta ruo deal us perftringicur 381. Anorexia quid 169. Antiquorum variorum variac opinio- ncs dc aniraa 389.390. Antiquorum variac opiniones circa_» numerumclementorum 61.62. 6$. 64. 6f. Eorundem argument fob uuntur 70.71.72.73. Aortx diuifio 248. Aorta eft-fangui- nis fpintuofi vchiculuna 274. Apollo cur fie dieftus f.cur Pecan 3c Ofyris vocabacur ibid. Appecirusduplexed 397.femper pr?* cedic cognicionem 398. Appecitus fenfitiuus duplex ibid. Appofitio nutritioni eft ncceflaria-». 408. Aqua qua: optima 79. Aquae profundi tas 81. quomodo ab aliquibus acre huraidior dicatut 82. Aqua noftras mixtum quoddam imperfedtum eft 118. fola parum nutntibid. Aqua: frigida: pot us aeftuantc corpora lechalis 310. Argumenta probanria hcparcftc vc- narumprincipium 249. Ariftotelis error 198. Galcno aduer- fatur 2 f6. male cor venarum prin- cipium ftataic 2 $6. ciufdem argu- mentafoluunturibid. 8c iff. 258, 2 yp.260.261. 262. 263. Arift. ipfe cerebrum partem nobilem vocat 274-Idcm male omnes venas pulfa re aitfibid. In rebus ad anatomiam fpedlantibus cxcufandus 27 f. Arteriarum lieni infertarum vfus va- rij 140 Arteriarum motus caloris eft caufa 241, Arteri# venol# vfus ibid.Artcri# varia nomina 307. eft pars fimilaris, &organica ibid.eius teraperamentum ibid, eiufdcm dc- fenptio, vt eft pars inftrumentalis ibid.eius figura ibid.compofito.ib. arteriarum vfus van) 308. artcri# alftcndencis diuifio 309. axillaris di uifio 310. artena thoracica duplex ibid.arteriabafilica duplex ibid. Arcus quid 195. Afeliij Mediolanenfis veil# la&e# reijciuntur 227. Alliaiilatio ab agglutin? done differc 408. ad nutricionem eft necelTantur ibid.aliimilacio quid 409. Aftra quaiia line corpora 74. Aftrologi/.scares ftacuunc 3f?. Acne bins > 8c narurahs cxcrcmentitic melancholia: differentia 171. arcs billsacecols cxcrcrio lethalis 172. acra: bills vehemcntia ib. eius du# fpecics i7_3* earundem generacio ibid.atca bills qu# niitior eius variaccauf# 176.177. ab aero fan- guine diftert 177. In atrophia nulla fir appofitio 409. Attracftnx nutritioni famulatur 409. Attracftio quid 410. Autftr x facultas gencrationis eft mi- niftra 407. Acftiozquiuoca qua: 109. Auditus quomodo fiat 41 a. eius obic (ftumibid. Auerrois falfa arrogancia 273. Aues plurim.i: duplex habent intefti- nun caecum > 8c quare no. Augmentatio quid 409. augmentatid propria, quando fiat ibid. Auicenna fere primusjPhyfiologiae partes in ordinem redegit 5 f.a Fer- nelij iniunjs vindicator 3 31. Auricularura cordis figura 305, earn vfus ibid. Auropliaquid f. B BAlanos quid 292.cur mollis 8c acu minata ibid. Bafilica vena duplex eft 285. Baiilifcus quomodonos inficiat4ii. Bibs duplex eft i<>i. Bills alimcnntia quid ibid.eius cauf# ibid. Bills ali- mentitia triplex eft 161. Bilisvfus triplex \6 3,quas partes nutriac ibid, cur non quotidie in ventriculum_i eflfundatur 163. Bills canfae varia: .166.167. Bilis excrementitiaj duplex 161 • Bill's excrementitia natural!* triplex ibid.eius receptaculum quale ibid, vfus ibid. Bibs faculratera ex pul - tricem cxcitat 1^5. Bilis flaua ex quogeneretur 168.bihum gencia- tio niutua cx fe inuicem ibid. Bilis ifatidca parurn ab acra diftert 174. Bilis commune 161. Bilis nonnatutalis orones fpecies ex qui- bus generentur 167. Bilis odo inu vniuerfum funt fpecies itfj.earun- dem nomina 164. Bilis pallidc gc- neratio ex quibus fiat 168. Bills praedominantis varia fi- gna 169. Bi lis rubra ex quo nafea- tur 168. bilis ruffa cx quibus coftet i6z. inter flauam Sc pallidam me- dia eft ibid.bilis fola inter 4.humo- res eft tenuis confidential 151. Bi- lis vitellina vnde dicta 172. deiediones furditatem curant 168. Biliofi inediam cur difficulter ferant 3<*7.curingeniofi 133, quib* morbis obnoxi) mo res ibid, pluribus poris abundant quam pituitofi 202. Bones feuo abundant 207, Braftica viti inimica 3576. Bronchiaqiiid 313. eorum fitus ibid. Bubonoceles muji etibus vndc prouc- niat 2577. Buxum cur aqua: non fupernatcc 34^. f c Ci£Iiaca vena vnde enafeatur, pa. 308, Caefaries vnde dida 316. Calculofi cur ftuporem cruris latcris affedi patiantur 253. f Calidi nomine quid4 intclligendunu 114. Calidum ttipliciter dicitur 336. eius multiplex acceptio 337.adiuiu s eft frigido 34 6. INDEX Calidum innatum quid i. eiu fdertL* perpetuus motus duplex quando accendatur Sc extinguatur ibid, quatuor in fc continct clc mc- ta 37f.eius definitio &origo;;7-r eft pnnaum animae inftiumcncuih 3757. eft duplex 385. calidi iuna- d definitio Ferncliana explcuitur ■{84. Calor natiuusaercus eft& igneus 2. cius recurfus ad cutcm vfque pro- deft ibid.cur a natura frigido tem- pcrcttn: ibid, eius ad interna recur- fus vtilis ibid.varijs modis extingui tur 3.381.quibus reficiatur 500. c- iufdem vis 371. hyeme eft copio- ftoribid.eius varia nomina 373.3b aduentitiodiffert 374, cius fubfta- tia & origo ibid.calor mnatus& temperamentum funt idem 377. cur cadeftis dicatur 380.5 febrili ca lore fpecie diftmguitur 38i.non_» eft cideftis ibid. Caloris varia: di- uifioncs 38i.eius fubiedmn quale jSf. fl.-. v. Calor inter quatuor qualiraccs pnmas eft princeps 57 7. Calor no eft ignis proprictas 113. Caput quid 154.eius varia nominal ibidem & 3if. dupliciteraccipituc 5 1 f.eius figura ibid.cur rotundum ibid.eiufdcm debita figura qtue ib. capitum diuerfic figmae expiicatio phyfiognomica ibid. cur eftbrma- cumibid.cur in furamo pofitunw ibid.euis diuifioncs 316. Capriceps auis licnecarec 271. Cardiogmusqqid 169. Caro proprie quid 3i7.cft quadruples ibid, eius vfus ibid, ex Gal. triplex eft 542. ■ Cartilage quid 3 27. Garunciilarurapudendi muliebris v- fus 25757. Caufe generationis quatuor pz.Cau- fairum numerus quaternanus ynde eliciatur ibid, earum definitions ibid.caufa efficicns duplex ibidem* Caufa vnaquomodo cotranos ef- fcduspotlit producerep7. Caufac INDEX wiorborum alj? extrinfece > ahre in- trinfec* 204. Caufx morborumL, cxtdnfecorum, Sc intrinfecorunu ibidem. - Ccpha ic# venreortus28 3. Ccrcbelli compofitio 3i4.cura naru- ra fa&um ibid, eius figuca Sc fitus ibid. Cerebrum cur frigidum Sc humidum fit 248.319. eft fen fus author ibid. Utione loci corde eft nobilius 261 eius varia nomina 319. Cerebrum., quid ibid, cur molle ibid, eius Tub- ftantia qualis ibid. Cerebrum hu- manum omnia animal iii maxima ibid. Interlunio curmagis morbis infeftetur 32.0. matu fyftoles atqj diaftolcsgaudet,vt cor ibid.eius diuifio ibid, duos vcntriculcs ha- bet 321. eft principium facuhatis ani malis 413. Ch irurgia quid 29. illam Machaoru 6c Podalirius exercuerc ibid. Me* dicing pars eft 30. Chyli definitio 118. eius caufaequa- tuor 120. venrriculi eft nutmnen- rum* 12 2. quomodo abhepiteiiu. fanguiuem conuerracur 123. Chymus quid, ciufque vfus 118. Chymt* veil teas 21. Cibus corpusrcficiri. cur animali ne ccftarius 110. quomodo in ore pr£ paretur,& alterctur ibid. Clitoris vana nomina 299. eius vfus & fitus ibid. Co&ionisprimac duplex excremetum 1x2. Cogmcio apperitum proeccdit 397. Cogmtio Icnfmiia a quibus fiic 3529- Color in cute delitcfcetem prodit hu- morem 148. Comets ex quo generentur 80, Con ceptio quid 4®^. Concodio quid 4io.tres eius fpecies ibid.quomodo fiat ibid, Conco&rix facultas nutritionis eft an cilia 409. Conditiones ad elementomm mutua conucrfionem quat 77, Concadtus triplex 83, Contimntas qualis ad gcnerationem mixti tequiiatur 84. Contraria concrarijscurantur 37. 67. Contrarietas quar requiratur ad gene* ran d u m m ixi urn 77. Conuulfionis duplex caufa 166. Cordis duritiei caufa 275. non poteft efte nciudrum, venarum, Sc arte- riarum commune principiura ibid* cur calidum &ficcum efte debeat 2 fS.corde Jad'o non omnes facul- taccs 2f9.pr;eciptiafcbrm fedcs ibid.non habet venofam na- turam ibid,cuius fanguinis princi- pium 16o.itxy alioriimque parlif- maturn eft caufa ibid, eius varia_» nomina ?04.figura & tempcvamen turn ibid, cor quid ibid, tiiplici fi- brarum genere conftat ibid.eius hi pcrfides cur adipofa 304, eius va- riae partes 30 f. Sc 306. morus illius eft naturahs 307. quomodo fpiritu frigidius 30?.eft caiidiftima pars in animalibiis 549. Corporis variat diuillones 182. rS3* 194. ciits diuifio optima 194.cor- pus denfum in morbum mcidens difhculter conuaiefcit 204. corpus perfpirabile imbcllius > fed falu- brius, faciliufqile conuaiefcit ibid, plura principia ad obeunda muni a habet 25:7. eft animat fubieftum-. 3^r. Cbrruptionis noftrre variac caufac 2. & 3. Cranium vnde di&um 3 i6,o&o om- bus conftat ibid. Cremonini infiniti errorcs 264.167.268.269.270.272.3y9.LaU icntij Simla 267. Cutis nomina Sc definitio 197. eius materia 198. a membrana differt ibid.eft temperata ibid, eius van* vtilitates 199. 202. fola non eft in- llrumcritum ta&us ibid, cur a na- turafafta 201.cur veins, neruis ,6C arcerijs donata ibid, cutis nunitut 202.cute alba praediti obturates ba beat poros»nec piiig icacent ibid. r N D E X cutis nirais dcnfai & rara ad fanita- tem inepta 104. cutis capitis taotii ad nutum mouetur j 1 $. Cuticulaquid zo6. eius vfus»& mate- ria ex qua conllat ibid, viuit ibid » Cyftis fellca a fcllc nil patitur Z39. Cy ftisfellisqaid z?f. ciu# diuifio ib. eius vfus . Sc eiga bilein fympathia 176. non nutntur fed tantum deic- daturbile ibid. D DEc return Dei dc termino vitae hu- man* praefixo medic inam no n-» climinar $.& 4. Dafatigaci cur ad fomnum prociiucs M7- . Dcfiniendi triplex modus 59}. Diaphragmans varia nomina. joy, cius cum ccrcbro fympathia ibid, connexio eiufdcmcum aiijs parti- bus > diuifio,vafa ib. cius tria fora- mina quibus partib’dcflinata 301. eius varij vfus ibid.hilantatis Sc n- fus eft caufa ibidem. Diaftoles caufa joy. Diei in quacuor quadras diuifio 179. Diei quatuor quadr* qaatuor anni te- ponbus refpondent ibid. Dies e planetis denominantur 180. Di fflatio occulta quid zoo. Digclliopropricquid 377. Dilpn** incurabilis caufa 311. Dolonsdu*potilfimu caufx66.Do- loi quid 166.Dolor coiicus curfre- quenuor in fimftrolatere zzj. Dulciain corporibus caiidis facile bi- lefcunt i£f. Dura mater cur ita dida 317. eius fi- gura ibid.cur perforata ibid, eius procefifus Sc finus 3 tS.ciufdcm vfus varij ibid. S9‘ 6o.dus Fcrnefiana e»« plod tur 60. vera defiriire 6i% HIc- mentum a&iufus a fefillcntia for-! mali debilioris dementi rctnndmir 78. Elemcnra cur creata 77. Ele- * mentcmim ngura ex Hipp 75. Eoru forma? non permanent adu in mix- tis ioz. Elcmenra iuxtanos impu- ra funt 90. Ex dementis impermu- tarisnulium mixtum generari po- tell 110. eorura locus 69. jo.mirns curtnfint rrf. Elementorum mo- tus duplex 76. Element a prima cur communia appdlata 1Elemcn- torum pluralicas vnde petatur 07. Elementorum quaternarius nurac- tus ex Ariftotel. 66. Elcmenturru quodlibet duabus prim/s qualitaci- bus gaudet & quare 77. Elementa fecunda* qu*,& quomodoab Ele- mentiscommumbus differant n£. Elementorum fodetas,& djffidnim cur neceffaria77. Elementa folius hominis propria quae 116. £/ cmcn- taalio'um animatium piop'iaqu* ibid. Elementa fymbola tac dius ex fe inuiee gtneranmr quam diflym- bola 78. in Eleraencis cur vna qua- litas re mi da, altera intenfa ibid. Elephantiafis re medium 1 3, Embrion quid 406. Empiric! opera naturae fequun- tur 15. Empiric* fed* principcs 15. cum mcthodicis inquibufdam conueniunt.in alijs diferepant ib. foii innituntur experienti* 11. Entelcchia quid 190. Epidydimis quid Galeno iS6. Eius fr- ills ib. Epidydimides paraftat? co- muni ter appdlanruribid.caiumvc rus ortus ibid. Epigaftnca, ventris inferioris fupc- not regio 19J, Epigaihij diuifio ibidem. Epiglottis quid $11, Epiploon ell prima pars ventris infle- xions contenra zi<». vnde dicatur ibid. Epiploon quid ibid.Eius tem- peramentum ibid, ex quibus com- ponatur. Eius vtilitas 117. cius fi- £ ELeracntoru dodrina ad quid Me- dico neccfiaria \6. $7. Elcmen- fii vnde deriuctur f S.dupliciicr ac- cipiturj?. eiusvari* definitiones I N D E X cura>*iwagmtudo» fitus, & infertio ibidem. Error quorundaro circa exortum mc- fenterij 116. Euacuaro quot modis fiat 20 r. Eunu h. dcpilesfunt, paruifque ve< ms prxdui 2S8. Eu nice quid if. ! Excitatio ex fomno cur fiat 1 Excreraenta cur gcnerencur ex alimc- . tis 2. nimis diu tccenta nociua ibid. Excrenicnta aluina cur in hominc magisfxtida 216. Experientia 6c ratio medicinam coo- , ..ftituunt iz. Expuifio quid 4 10. £xpultrix facultas nuttitionis famula 405?. F FAcultates pro ratione remperamcn n agunt if 8. [Facultatum diuerfi- tas diuerfa tempetamenra arguit ib. Facultas reiationem dicit ad aliani facukatcm 403.eiu» efientia nobis incognita ibid, a‘tepeiamento dif- fert ibid, nonnifi a pofieriori inno- tefeit ibidem.eft triplex 404.Facul- tatum fpecificatio vnde furaatur 4c4. Eacultafis anitnalis domicilium 6c in- ftrumenta 9112404. facuicates ani- mates principcs quot 6c quaj 411, non pancipes qua: ibid. Facultatis auclticis munus 407. a nu- uice difierc ibid.nutritioni necefta- ria ibid, generationis eft miniftra-» ibid, cur poft adolefcentiam fetie- tiu ibid. Facultas concodfcnx Sc nu- trix au&rici famulantur 407. Faciiiratis gcncratticis fedes 4 99, facultjitis naturalis fedes eft bepar 404. plantis etiam ineft ibid.eius in ftroiTvenli»& ailiones ibid. Facul- . las naturalis eft triplex ibid. Facul- tatum. natural]um raunia 409.Fa- cultas nuiTitiua quid 407. Facultas vitaliscur ita dteta 404. cius . fecks 9 6c mftiumcuu ibid.ei u* v ci- litas ibid.a naturali diffcrt 410. Fa- cilitates! omnes'- anims, funt vita- . le$4ii. Facultas pnnceps eft tri- plex 414. Famine cur viris pinguiores 107. tc- ftes& femen habent 2513. in ibm- no femen emittunt collum illis teretius viris 3 ii.eaiurn tern* pcramentum ibid.eur aliquando vi ns calidiores 36i* Fomina: forma tio quot diebus abfoluatur 406. Fauus multiplids duae hiftona: 1.97, fatus mafculinus &; facmmeus qua- do moueanir 4o£.quomodo nutria tur 114. Fames qikd 398. 410. vnde oriatur ibid. Febticitantes cur ad fomnum procli- ues 1 SI* FcmcLvarij crrores 107.10S.105M 3 1 S1.1S6. 190. 3 31. 413. cius negU- gentia 191. impofturx 106. aftutia 107. pro nobis militat 106. iniufte iuniores carpitioq. magis iatini- tatijquam dochinar dcditns 104. Hipp. Sc Gai.aduerfatur 15 3.13?. Fibra quid 144.328.3 5 3.Fibrarum di« uerfa tempcramcnta 54 j.carum v- fus ex Plat. i44.Fibrarum cordis v- fus 50 f. Fibraium triplex genus izp.earunden* otficium ibid. Figuracirculanspcrfedlilfima 9$, Fmitum quid 72. Flatus a fpiritibus diffcrunt 1S3. Fornix cerebri, eiufq; vfus 322. Fnguscaloris eft fraenura dum quibuspambus iniraicu 310. Fngidiores cuius motiuntur quam calidiores 3^8. Frons percufl'a inter’capitis partes, fa- ke ur inftammeturj iS. G GAlenusa dcfedtuoficate vindica- tur 119. Eius conttadi&io con- ciliator 17 j. Fcrnclij etrorem prx- - uidit uk Gaudiumnimium mortis caufa Geuciauo quid 106.409. duplex eft IN D EX io6.ex quibus conftec 40f.gcnera- . tio (implex quomodo Gc- ; neratio vnius eft corrupdo alterms "380. Generatio & corrupdo quid Pcmocnto 62. ab vno folo nsivpo reft fieri 67. vt generatio fiat quae requirantur 68. Gcnerationis & cormpdonis perpetuae cauk 9f ,3In omni gencratione pra’ter vniuer- falem caufam parricuiaris requiri- tuv ico.a nutritionc differt 408. Geueratricis facultatis- fedes 409,eius miniftra: 4.07. Genitura quid 406. Glabritiei caufa 370. Glandular aliquodcs fupra renes rc- pertaei34. Glandularum oefopha- givfus3i4. Glandula pituitaria-* quid 22 5-cius vfus, &fitus ibid. Glafti herbae vfus 164. Gracilis quis 364. Gracilitas duplex eft ibid ,vtriufqac caufae ibid. Gradus animatorum vndc defuman- tur eft 398. Guai acum lignum cur non fuperna- tet aqua: 346. Gulofis hepar magnum eft 243. Guftus quomodo hat 412. eius orga- num 8c obiedum ibid. Gyrorumcerebri vfus;321. H J | Abitus intellccbus funt quinque Habitus pra&icus quid 46. Hacmorrhoidalis vena duplex 179.6a rundem vfus ibid. Haemorrhoides funt melancholia: vine 176. Hepar cur exiguo fcofu. 200. Hepar quid 242. cius figura ibid* concupifcibilis facultatis eft fedes 141.161. eius pattes 8c htusi45. Vfus ibid.& 246. cur magnum in-* • hominibus 243.cur pluces a natura venascecepent 244. eius cumalijs parnbus nexus 246. fanguificatio- ms eft principium 247. venamniL* cltprincipium 247 260.161. 27f, humidius eft coidc 2f5« qu*4euis peculiars,&* communis (nbflan- tia i f prim a ac cor genera- tur if6.cur calido & huniido tem- peratnento praeditmn if8, magis in medio poficum quam cor 161. cius color 271 .facultatis alcricis eft • fedes ijf. Hernia omphaloceles caufa 11 f. Hirfudei caufa 370. Horpo line acre nequit viuerc76. a- nimam non generac 405?. Horae a Pianetis denommantur 180. Humidum radicalc quomodo abfu- matur 2. Humidum radicals quid 384. vita praeditum eft ibid. Hu- wiidum quid 117. Humidum-* alimentum qua racione viribus re- ficiendis aptu 118. Humiditas qua ratione qualitas acliua did pof- fir.91. Humoris duplex acceptio 1 i7.eius na tuta 8c dednido 1 iS.eiufde diuifio generalis 115;. Humoris elementi- titij definido & fubdiuiiio ibid. Humor excremenritius quid > 8>C quotuplex ibid. Humorum fccun- dariorum quatuor caufne izo. Hu- morisveri natural definicio 117. Humorum plurahtas vnde colliga- tur 130.131. 13 2.Humorum' qua- tuor temperamenrum 13 3. Humo- res funt fanuacis > 8c morbi caufne 154. corum commixtionis vdhtas 157. quilibet humor quatuor de- mentis con (tar ibid. Humores qua- tuor fecundarij quid,eorumquc no- mina 138. quomodo a fangume 8c partibus diftinguantur J139. quill- bet humor pcculiarcm habericho- rem 146. Humor ,cruel us a pituita-* vitrea differt 1 f f. cius generatio - locus ibid. Humoris melancholici differentiae 173.Humorum fingulo- rum motus quibus diet hons fiat 179-Humor acl imbecilliorcm feen- per partem propdiitur 201. Humo- ris cra’ii in mtcftiniscontenti vtili- tas 113. Hy gieinc quid 28. circa quid verfetur ibid. INDEX Hypochondtij var ia acceptio 19 f. Hypogaftnca tenia venuis xnretions regio 196. Hypogaftnj diuifio ibidL I ICtcritia: caufa 141. Ignis elementorura omnium purif- fiinus70. Ignis inLunac eoncauo curreliqua inferiora non abfumat 74. Ignis noftcr Temper pabulo fo- uend us 7 f. Ignis motus eft circula- ris ex Ariftoc. ibid. Ignis eleraenta- ris cur non egeat pabulo ibid. non-, vnt 76. eius diameter 80.Ignis pro- priety qua: 115. abfolute eft cali- dus ibidem.non putrefeit 541*. Infantes receter nati cur finepihs i8<*. Infantia vndc daft a 3 59.eius termi- nus 358. a Luna gubernatur eius temperamentum ibid.quomo- docalidilfima dicacur 377. Ignoranria cuiufdam Medici,& lurif confuhi pcrftringirur 29. Inftrumcntum quodlibet pcculiarem edit adlionem 1^4. Inteliedhis folus feietias pcrcipit 599. eft amma: rationalis intima propne tas 403. efus munus 414* Intemperies duplexed 367, Intercoftalis vena: ortus 308, Interims noftri caufx 2.3. Inteftinum quid 217. quotuplex 119. Inteftinorum varia nomina ii7.cur rotunda ibid.cur longa 218. duas proprias tunicas habent ibid, com tunica interna cu r ncruofior ibidc . Inteftina cur lubrica ibid, cur vil- Jis re&is praedita ibid, tertiara tuni- Carn a peritonxo accipiunt ibid.eo- mm temperamentum 1 ip.Iongitu- do Sc nexus ibid. Inteftinorum va- tix diuifiones 113. ad quid conftru &a ibid. Eorum fubftantia ventri- culi lubftantue eft fimilis 114. cur plurahabeant inuolucra plurefquc anfradus 1 if.cur tantum faculta- tc cxpulrricc indigeant ntf.Intefti- norum qualeuam fit tadus mftru- memuna 100. Inteftinum caecum quartum eft ordi- ne no.cius vaiia nomma ibid.vfuc ibid, fitus an. Inteftinum colon quintum eft ordine at i. cm us vaiia nomma ibid, ficus* &vfusibid. duo ligamcnta haber nt. Inteftini craffi vfus 114, Inteftinum duodenum primu ordi- nal 19. cius ortus & ficus ibid, cur anguftum ibid, Inteftinorum gradiiummunia 114. Inteftinum ieiunum cur ica dicacur 119. fecuhdura eft ordine ibid, eius fitus*6c colligatio ibid.cur fere fern per vacuum no. ab ileo differc ibidem. Inteftinum ileon tertiura ordine 110. cur itadidumib. eius ficus 6c vfus ibidem, eft omnium iongiftimuiru ibidem. Inteftinu redumfexcum ordine 115. cur ita dicacur ibid, eius.fitus ibid, eiuidem cum vcficain viris fympa chia ibid. Icubciti error 17 6, Ira quid 166. luucnes quomodo pueris calidiorcs 360, luucntuti Mars dominatur fe- cund um Artrologos 5 59. L LAc omne aluum fubducit r 30. Larynx quid 511, eius fitus*com- pofitio, & partes ibid, cur anterior eius .pars pomum Adami dicacur ibid. Latio duplex eft 94. Latio circularis duplex 96. Laurentij diiigentia in colligendis vo cabulis Gratis 197. eius varij erto- res 196. 198. iii.izi. 154.141. Lien quid 138. eius figura, partes , fi- cus* temperamentum, & vafaibid. cursin dextro hypoebondrio fitu, ibid.cft fucci melacholici receptas culumibid, 6c 147. eius conncxio cualijs parcibus 139. cius col or 8c magnitude 3 J9.cur magnas arcerias INDEX habcat i40.eius nutrimentura ibid, cur paruo fenfu prsditus 259. Ligamentum quid 327. feniu caret 328. Lignum cur fapernatet aqus 34(1. Lingus nigredinis in febribus arden- nbus caufa 310. Liuiditads caufa 368. Loborum in pulmonibtis neccflltas Locus gencrationisbilis 168. Lumbaris vensortus 30S. Lumbricorura generation is caufa-* proxima 100. Lupus primo nos videos curraucos reddat 100. M M Arams cauitatibu; Mares fsminis cur calidiores formatioquot cliebus ab- foluatur 406. Materia ex quibus panres corporis ge- nerantuc ,qus40(j. Maturatio quomodo fiat410. Medians vensexortus 285. Mectiaftinum quomodo a pleura di- ftinguacur 505. vnde didum ibide eius vfus ibid. Medicamentorum compofitio neccf- faria eft 11. Mcdicamentum lira- plex non fufficit ibid. Mcdicamcta porosaperieria 204. M« dicamenta in dolore colicovbiap- piicanda 223. Mcdicus bonus quis 58. aliter» ac philofophus elements confidcrat 47. Medici multi fuerc ante Hip- pocrat. 7.Medicorum diftenfioar- tem fsdat ibid. Medicoram garni* lorum Sc imperirorum reprehenfio 17.iS.Mcdicos honorari mbec Sa- cra pagina f. Mcdicus imitator eft nacurs 32. Medicis mcrcede Deus conftituit 8. Medici officium 20, Medicorum feds varis 11. 2 2. Me dicorum diuerfs fchols7. Medici fcopus valetudmera conferuaturi, & morbum proftigaturi 340. Medici) x. amiquitas 8. a Deo ibid. Medians Clinics , ut ucor fun H pp.6 Medians dcfinmoncs varis 33.eius vera definitio 34. medicina den'oftranones plunms fieri poftunt 39. 40, Medians iru variis partes chuifio 27. Medians duo crura experientia Sc ratio 41. Medicinae quis finis 31. cius necef- fitasj. Medicinae obiecbum quale 26. eius varis partes 17. philofo- phiseft fubaltcrnata 41. f8. Medi- cina pradica quomodo dicatur 46. Pradica fimul Sc fpeculatmacft 4$. Medicina in quo confiftac 3 2. Me- dicina eft feienda 35. id quomodo ptobetur 36.37. 3S. Medicina fpe- culatiua dicitur feienda ob tres rationes 48.Medicina vindida 32. Medicinae varij inucntorcs f. Medulla non eft oftium excrcmentu 5 T 3- Melancholia duplex 170. Melanchor lisalimentitis defedpdo ibid, cur crafta Sc nigra ibid, melancholiac caufa cflficiens. 171. cius varis alis caufs Melancholia excreme- titiaduplex 171.eadem eft acida-* Sc accrba ibid.Melanchnlis excre- me ntitk naturalis vfus 172. Me- lancholia naturalis color verus 170 famemexcitat 171.in lienc perfici- tuc ibid.cur a natura produda ibid, eius neceftitas 176. Melancholiac var) vfus 147.171. . Melancholicorum corpus quale 177, eorundem morbi qui 177.178.eo- rum mores 134.177, Melancholic© rumfigna i78.cur voraces 171. Mcbrana 01s cute ficcior eft 198. Mc- brana quid 3 28. eius temperamen- cum ibid.seft pats fimilaris ibidem Merabranularum tricufpidatn v- fus 2f I. Membrum vnumquodque inftrumc- tarmoi iiuerium quidab aliorum me nbroram fubftancia habec 2 f 3, Mcmoratrix facultas duplex eft 414, Memoriae munus ibid. Metcudus cui setatx profit 339. INDEX M efentcrium quid , & vnde didum_. 226. eius compofitio ,diuifto ,or- tus, 6c vfus ibid.cur glandulis prsc ditum 127. Mefeiuericse duplicis venaiorigo 308. Meferaicarum venarum officiu 277. -279. Method us triplex f f.Mcthodus ccm pofidua quid ibidem, quid metho- dus definitiua ibid.quid refoludua ibid. Mifcibile quid 84-duplex eft ibidem, quid vtrumque 8<;.S6. mifcibilium conditiones 8f. Mixtionis definitio 8c.eius conditio- nes ibid, ab alteracione 5c augmen tadonc differt SS.qua racione a ge- nera done diferepet Sy.pi.quomo- do dicatur generado 91. Mixtum artificiofum fieri poreft 341. Mixtum quo 5c ex quibus fiat S6. quo moueatur fim- plex corpus dici poflit ibid.mixta-i omnia ex quacuor dementis con- ftanc lotf.aliquid virtutis rei corru- pts retinenc 104. Modus eognofeendi morbos dus inueniendi remedia 14. Mollc quid 409. Mollificantibus in-, quibus inorbis vtendum 40. Morbij finguiis'xtatibus communes qui 3f6.3 mclancho licorum remedia qualia effedebe- anriyo. Morbi partium diftimila- rium 4Q.Morbis omnibus qualia_> remedia applicanda ibid. Motricis faculcatis officium 413. a fa- cultatc fenfitiua differt ibid, vnico inftrumento gaudet ibid. JMotus ,'cternitatem quomodo probet Ariftoteles 93. Motus circulans perfc&iorcft redto9f. Motus lo- ealis alteracione Sc augmenratione «ft prior 94. Motus pruni mobiiis 24. honsabfoluitui-9f. nunquanu variatur ibid. Motus periftalticus auid zi8. Motus progrefiiuus qua- do fiat 395. Motus quid 6c quotu- plex 93.403, Moucncium dmerfi- 13583. Mucus quid i iS.in intcftinis contcn- tus mucus quos raorbos pariat 163 quas eius indicatio [ in curationc-'. ibid. Mufculus quid 11 r.vnde dicatur ibi- dem . Mufculorum abdominis nu- tncrus Sc fitus 11 i.eorundem vfus Sc nexus a 13.mufculorum fuccen- turiatorum abdominis vtilitas ibid. Mufculorum oefophagi vfus 314, Mufculorum cremaftcrum in tefti bus vfus 188. Mufcula: venae exor- cus 308. N NAturae acccptioncs vatix yo. f 1. 52.53. fa. eius vera fignificaiio fa.duplex eft fo.nil fruftca molitur r r 2. Neceffitas eft caufa inuentionis feien datum 4. Nephritic! cur cibi faftidio& vomitu laborenc a 5 3. Neruorum accepdo varia 3 z 5 ex quo fiant ibid. Nerui dunores motui dicathmolliores verb sefui'413.par :cs func diftimilares 326. Neruo- rum propagiwes in cardialgia funt pr.ECipuum tabhis inftruraentunu 195?. Neruus quomodoa ligamcn- to&c tendine differat 316. coiuitl. temperamentum 3 fa. Notumduplex eft 35?!. N ubes cur in acre non concrefcat 7 f. earundem generado 5)8. Numcri feptenanj effe&us varij (>3. Numeri ab antiquis elementa rail ftatuebantur (73.64. Nucrimenrum triplex eft. 139. Nutritio quid 139.40 f .409. eius con- didones 139. Nutrino Sc affimila- do func fynonima ibid, a gencratio nediffert4o8. quomodo fiat ibid, eius qii£ 409, O OBic&um •adaequatum medicine quale 2 5. INDEX Odoratu* obic&utn quod 411. quo- modo fiat ibid. Ocfophagui cur paucis venis praedi- tus 118. eius conftru&io up. «ft pars vcncriculi ibid. Oefophagus quid 3 i4.quot fibras.& tunicas ha- beat ibid. car fibris obliquis carcat ibid. «ius partes ibid. Oleum cur aquae fupernatot 346. OperatiOncs vitalcs funt quatuor m- . Opinioncs variardc median* obic- &0 16. opinioncs varia: de modo quofievifio 411, opinioncs diuer- fx de facultatibus animac 400. Ordo Authoris in tradenda phyfiolo- gi* ft?. Ordo diftettionis corpo- rum 19 f. Organum quid , tc quotuplex i8t>. Organum 8c inftmmcntum idem fi- gmficaat ibid. Onficia duo funt vencriculo 13 0. co- modem fitus ibid, cur ipfo ventri- culo craffiora ibid. Os in comnvimquid 3i7.0ftium in- ftfumentam ta&us eft perioftium ico. cur frigida<5c ficca 351. Of- fium cranij nomina 3 it?. P PAnchreas qukbciufq-, vfus 117. Panniculi carnofi defctipcio 110. ciufdem locus, vfus, 8c tempera- menturn ibid. Papaucr fomnum excitat 1 $7. Parenchyma quid 2+2. Partes content* ,8c continentcs quae fint 18i.Parrium definitio ex Aui- cenna& Gal. 181. Pamumdiuifio in fimilares 8c diftimiUtes 184.Pars ■\diffimilaris quid Arift. co- pofita vocetur ib.eius van* fignifi- cadones ibid. Partes ignobiles quae impetu facietes qu? 183. Partes nobilcs quomodo fimilares 18 f .carum neceftitas 261.Partes ocs vim habcncconuercedi ahmentum in fui fubftantiam iff. Pars prm- ccps quid 8c quotuplex 183. Partes principes quomodo rcliquts paftts foucant 413. Partes funt corporis clcmcnra qua m hu mores 344. Partes (anguine*quae i8tf. Pars fimilaris quid 184. ciu* varia acccptio,&diaifio, iSf.Par- tium firnilarium numcrus ibid.Par- tibus fimilaribus duo morborun-L* generacompetuc ipz. Partes fimi- lares non dari quomodo proburi poffic 105). Partes fpcrmaticae qux 1 86.Pattium cahdtrum, frigidaru, bamidarum,& ficcammordo 349, Patbologia quid 17. Penis varia nomina 191. Penisquid ibid.cius fitus 8c compofitio ibid, cur partibus ofteis infertus ibid, eius pattes ipa.curex ncrufcis fiftulis compofitus 193. vfus ibid, Pcricardij nomina 303. eius cxortus> figsrasfubftantiajVafa, Sc vfus 304. Peritonaeum vndc di&u 113. eius he- ceftitas 216. eius temperamentum ibid.Peritonaeum quid ibid.’duplici membrana conftat ibid.cius origo, & fitus ii4.muJtisiniocls perfora- tum eft ibid.cur membranofum ib. eius vfus 21^.216.222* Pericranium quid 316 eius exortus ibid. Pharmacia quid zp. Phlegm a quid 148. varia illius fignifi- cacio ibid. Phrenic* vena: origo 308. Pia mater cur ita diiia 3 ip.cur mollis & tennis ibid, eius neceftitas {ibid. Picrocholi qui ry f 368. Pilorum gencratio 187.3 54. funt par-* tes corporis 187. oftibus frigidiores 8c ficciores funt 1S8. Secundum-, trinam dimenfioncm crefcunc ibid, anima rationali informantur i8p, Pilorum varia nomina 316 .cur fle- xibilcs 3 54. cur diucrficolores , 8c crifpi Pilorum varietas fecun- dum states & regiones 370, Pinguedinis cauf* 3t?f. Pinguedini* definitio 108. eius differentia: iop, eius gencratio ex Gal. 107. abani* ma gcneiatur zop. non eft cxcre- .1 N D E X yneff 3 i.io. PingiMdo pars clt cor- poris zoS.c us ful?ftaotia & tcmpc- tamentum 105?. eius vfus varij tio. quomodo a (cuo didinguarur zo6, Pbyfiologiaquid 17.fo.cjus fubie&u tf. circa qua: idem ftrbre&um ver- Cctur ibid. Picnics accepdoncs varis.148. 149. eius multiple* caufa 1 ProphilaAice quid if, Froftatatum giadulofaium vfus 189. Piudenda quid * & quomodo. abatec differat 49. Pudcndi mul iebiis va(ix partes 198. Paed cur ad.fpmnum proclitics 157- cur cpilepfia obnoxij ibid, cur par- tes fupeiiores babeant grandiores ibid, quomodo iuaenibus calidio- rcs per pueromm corpus plus euacuerur,quam per iuuenum 375. Pueritia prima eft xtzs 3 5.7. eius terminus 358, Pulmoncs cwrdilatentur Sc compri- mantiir 215. vnde didi 310 .eorum deferiptio ibid.corundcm , ficus, fubftantiajConnexio 311.CUC magni ibid.fenfu cxiguo cur praedi tiibid.corum vafa ibid, comndcrn rfus varij 314. cur fri^idi» curque calidi dicantur 351. rulmonibus coprcftis mori ncceiTe eft 215. Pul - monum nutrjmentum 140. Purgatioiu ftatufano nocet'4i»i3<> Pylorus vnde dificufquo caufa ibid.cur duo a nacura forma- ci ibid. Renum varia: partes 1x3. nexus cum alijs parcibus 314. co- rum vfus Sc ccmperamencum ibid. Res naturales quot& qua: 17. Res no nacurales qua; 28. curita difts. xS. earum vis ibid. Rcfifiecia quidj Sc quetuplex vtraque ibid. Refiftentia poficiua quid & quocuplex 90. Refpiratio quid.300.eius inftrumcnra 301 .aquibus fiat 21 f.Rcfpiratio- ne deficiente, nacura tranfpiratio- nem molitur 202. corpus refieir 2. Retc mirabile 321. Retemiojquid 410. a quibus fibris fiat 229.Rctcntrix facuicas nutntio nis eft mimftra409. Rhabaibaium bilem purgat 41, SA1 chymice ertra&um Galen pro batur.xx. Saliu:r virtus 1x1. Salubrc Sc infalabrc trip'cx eft. 3 3. Sangaificationis officina, eft hopat i4X.ca l?fa cui parti reracdiaappli- canda X48.Sanguis ab adipe fpccic diftinguitur 190, in adipe quomo- do couertatur ibid.Sanguis anima» t«s cur dicatur 193. vbi atcenuctur f X4.calidior bile quomodo dicatur abHipp. itfi.calorcm fuumvndc accipiat348. Sanguinis dcfcripcio i4i.ciufdcm deferiptionis expixa* tioibidcm& 141-143 duobus mo-* dis accipitur 1x8. duplex eft 145“, Sanguis extrauafacus cur concrc* feat 146. eius excrcracnta quibus partibuc vtilia ibid. Sanguis fibro* fus cur magis ad iram concicet I44, Sanguinis naturaiis caufa quadru* plex rxo. eiufdem-v.ari« differentia 14?. Sanguinis cau fx Sc differentia: 147. qua rationed in corde occludatur x<5g>. cur in* phlebocomia faltans effluat 368, Sanguis cur folus Sc impermixtus vix reperiatur 14 f. Sanguinis vtilia tas 143.ciu? ccmperamencum 141* Sanguinei cur ingenui 134 Sanguinophlcgmacici qui 363. Sanitas aliquando finis aliqu ando .eius ficultates qu$ 380.40(1. Semen eft humor i zS.cius materia qii£ 13ibid, cur non gencretur in locis calidis ibid. Siccitas quomodo qualitas aiftiua di- v, - catur pr. Signa horainis temperati 363. 363. 3(>(j.Signa fingulorum temperame torum 367.568. 3651. 37c. Signa., teraperamenti ad pondus 364. Signa Zodiaci,eor»m nominal mi- merus multiplex diftributio 97. Simitia fimilibus conferuantur4i. Simile fibi general firaile 505. Si niotica quid 17. Sitis quid 398.410. vndc onaturibi- • • derm,., Sol cui actati dominetur 3 f 9.6'cnera- ttonis Sc corruptions praec ipua eft caufa 518.Sol varictatem anni tern- porumctHcic 5*7. Solftitium acftiualequando fiat 56“. hyemalc quando contingat 517. Somnusqiud 136.2 jp.cius caufa ibi, . duplex 1 f 9. Somni non naturalis caufa: ibid. Somni mmij 6c pro- fundi eftedus 157* -Spadones cur non gcncrent 308, Spcrraaticx veoxcxortus jo& INDEX ramentum calidum ad longiorem-. vitam aptius eft frigido Tcm- peranienta compodta quatuor 342 Tcmperametu eucratoaduplex eft 34i.Tempefamentu cur Harmonia a Gal.didtum 333. Tcmperamenta infeinuieem mutantur ibid, tem- peramentorum numerus 338. Te- peramentum dmplcx quid, Sc quo- tuplex Z4Z , Tempcramcntum du- plex quiftataerunc Qui tan- tum dubacumfcrunt 337. Temperamcntum ad iuftitiam quid 338, cur ira dicatnr 341. cur inae- quale appclletur ibid, oduplex eft Temperamentu ad pondus quid 338. no, Temperamcntum ad pondus danquomodo probetur 339.340. 541. cui corpori propne coueniat 348. imaginationepo tins datur qua adu 347. Tempus quid 93.10100 carer ex Arift. ibid. Tempus formacionis fetus, niotus , & partus406. Terra: ambitus Si.cius diameter ibid., refpedtu cadi eft pumftnro 74. Tendo quid, & ex quibus coftct 326. eft pars dilUmilans ibid. Teftesquid 288. eorum figura, no- mina,& funs, ibid.vfus 288.1cmen gencrant ibid.Teftcs cot roborant ibid, cur concclli ib. Tcftium muliebrium figura , finis, caufa fitus,eomraq; ftarus 293.TC- ftis finiftereut frigidius femen ge- neret aS/.quomodo aGalcn.cordi prarponantut 184, Tbetapcutica quid aS.cius partes 24.. Thorax quid 299. vnde dicatur ibid, eiufdem partes ibidem . cur con- ftructus 300. cius diuilio, 8c vfus ibid. Thoracis parres qua' coati- ncntcs>&: concent* ibid. Thoracis Sc tenum fympathia 2 3 3.. Thy mi vtihtas 28 2* Tiimdis iccur magnum eft 243. Trachaea arteria quid, eiufque partes 5 u. ems compoficia& dmifio 31 2. eiufdem vfus 315, Tianfpiratio corpus reficit i. Triplex daturanima Triplex coc poris moles 36f. Triplex morbus exMerhoclicis if. Triplexfamtas 14. zf. Triplex fubftantiacuiufuis partis qu x 1. Triplidsj fubftanriae refolutio vncfc-/ procedat 2, Tubuli curio varies ramos diuidan- tut zfy. Tunicarum inteftinorom vfus 218. cur fibvis tranfuerfis gaudeant ibid Tunica ventriculi i nterna cur mcm- branofior quam externa 229. V V Alien'd* error 334. Valiefij error circa aerem 7p.Gx lenoimponrt 80. Vafisbrcuis exortus , Scvtilitas Z78. Vaforu eiaculatoriorum numerus, Sc fpermaticorum fi- gure, numeirus,& vfus 18 f. Vafa_» cordis vndedm valuulis pracdita-» 306. Vegetatiua facultas triplex 40 f. Vena quid 2 varia nomina ib. Venarnm compofitio,& diftri- butio ibid.Vcn* triplici viilorum.. gcnerc pollent 277, Ver.a quo pars dmilaris 8c (iifTimilaris 15)5. Vena: axillaris diftnbutio 283. Vcnarunz ab aorta dekendete prodeuntium nomina 308, Venacauacur itadi- dta 275>.eius diuifioibid.vnde ona- tur 280, duplexed ibid, in duos ra- mos iliacos dirimmir 281.Vena ca- ua afeendens quot furculos afc_* fpargat iSi.corundcm furculoium nonnna ibid. Vena: cause alceden- tis conexio cum ahjs parcibus 281, Vena caua defeeudens quoc furcu- losafc fpargat 280, Venae crurum quot >cacuqy nomina 281. eiymologia 8c omis ibi« Ven ongo ibid.quas partes nutnat ibichVenaiam meic- raicarum offiemm xif.Venae in ic- core cur exiles 2 4),Venae poit4. , ... Zodiac! diftnbutio 96, Zodiaci figna cur animal ibuc comparata ib. Zo- diac! Signoruni lenipcramcnuinv 179 1’ I N 1 J>. NELLANI GLACANI Tirconallienfis Hiberni REGIS CHRISTIANISSIMI CONSILIARII, & IN ALMA Vniuerfitate Tolofanaquondam Profeflbris Medici,nec non in ccleberrima Bononienfi Academia, Studiorum Matre, Primarij, ac EminentisProfeflbris. CVRSVS MEDICI PARS SECFNDA. Pathologia communker nuncupata, IN TRES LIBROS DIVISA. In quorum Primo de Morbis: in Secundo de Morborum caufis ; & in Tcrtio de Symptomatibus, five Morborum accidencibus, agitur * OTP'S MEDIC IS , jtKJ.ro MICIS, C H1 J\GI CI $ , ac Tyronibus apprirm} utile acproficuum* SVPERIORVM PERMISSV AC PRIVILEGIO. BONONII. M. DC LV.. Sumptibus# Sebaft. Combi, & loan. Lanou. Stttdiojo LeBori. Pr2Cter*tus Lc&orjcx quo Prima Pars ? Curfus Medici mccrnomine in luccm prodi ;t. Par urn pro- ® J dcffct illara cuulgafle', fi ci hanc fecundam Partem nOk j| a copularcm; Quoniam amb£ Mcdicinae prima fundament m3 5 ta ConftitUunt, fefcquemntuis refpedibus, etfi eontrarijs, Ji refpiciunt. Etenim vt in ilk naturalis humani corporis flatus exponitur, itainhacaduerfus-ftatus praeter naturam, in morbunv morbi caufam, & fymptoma flue accidens morbi,dkiifus. Quoclrca quid* quid Medicinam fapit, ad alterutram partem neceffario reducicur. Nam Medici praecipuus fcopus inexafta difpofitionrs naturalis corporis humant confcruatione , &aduerfedifpofitionis prastcr naturam, iam antea in tria membra diuifae, depulfu, repofitus eft. Modum conferoanefi naturalem-di- fpofitionem curiose inlagat, docetqucca Medicinae Pars, quae Hygicuur nuncupatur; Curandi vero abigendique res prater naturam,u.oibum vide.- licet, morbi caufam. &fymptoma feu morbi accidens, parsaltera,quas Pa- thologia particulars, fineTnerapeuticajfiueCuratrixjfiue Praxis comma- niter dicitur. Vt basevniuerfaliPathologias,quaehocVplu.i.enefficii,iu- bijcitur, Tub alternaturquc, ita Hygieine Phyftologias: Etrquia Tenia Me- dicinas Pars, quae Simiotica appcllatur,figna ftatus naturalis,& ftatus pre- fer naturam copiose examinat,v tramque Partem asmuiatur; ideoque ad ii- las needfariorcuocatur. Hanc noftram Vniuerfafem Pathologiam, quam his vacationibus Difcipulorum gratia compofuimus, praeloque fimul cqm- mitti curauimus, in treslibros diftinximus: In quorum Primo, Morbi natu- ram, & fpccies: in ScCundQ,caufae morbificae naturam, & fpecics: in Tertip,r $ymptoraatis,fcu accidentis morbi,naturam,& fpccies,diffuse fatis,curren- ti licet calamo, expofuimus Tibi,Studiofe Le6lor,Prima Pars Curfus Medi- ci fupenori annoluci expofita (Vt placuit: placeat obfecro,& haec Sccunda Pars,quae abeodem emCrfit Parentc. Noncnim virulcnto Zoih, non ftohdae imperitorurn turba:, necVmbr aticis Sophiftis,qui garrula, 6c impudentiprocacitateprtetcrfuam prastenuem. & inftabilem cogrtatior- nem,praeftantiora’quafcliis immodeft e criminantur,fcrib!tmis; fed Tibi ingc- nuo,& fyncero; cui aeque ac mi hi ,i€ (bp i fokmnis innotuit fabida,quaSenis, Pucri, ScAftniexemplo neminem omnibus amdere, k pide oftendi c. Nupe- rum Opus Phyfiofogicum, fat fcio, non muftis fofum Viris omni bona li tte- raturao-'natis, led DodliflimisPrincipibUs Cardinalibus,&praefertim Emt- ncntillimis Fachenctto, & Kofetto, aliqua faude dignum cenfebatur. Ean- dem in hacfecunda Curfus Parte, quam in ilia, metitodumobiduauimus/ Scdfufiusforte , quamalij multi morbi naturam, cuius exadamcogni ncmMediconeccftariaim putauimus, examinandamduximus. Caetic. quid in rotoOpere tuo fapit palatoy Authorera non (idpiciens, 1 ibi repone. Intcrea Vale, Defen fio Authoris OT Vforum trarnqudhtatem, O'fcriptwmm tuarum fteremi. item, oh LcUorum M fm maleuolcrum obtreftattonem, quid cbnubtlare cogttas f foam potms farnam I K demgrantqm alien am genij claritatem obfcurrant; fed qmantjiftummo* JL ▼ A- homines petit tnutdia; Hoc ftplendeftcit tnuididft# Litteratur# cl an or glo~ na.Eate res engat hunts communis fort is habere ftoctos : Etenim qm Ithns euulgandis of cram nauare confueuerunt-> fepijfime [also accerftuntur: veripn ad mgneamem huorts htlem, tanquamad lydtum laptaem probat urftcienti# vent as. An verb tu magis opportu num arbitrens ahuti littens qudm nominis leui offendtculo periclttando, ad commune It- teratorum commodiim tngentj fpecimen effterrepQuotuftqmfquehominum eft;qut dc pt*bh~ cis rerum vfibus bene merer e volunt3cos maleuolenti# ale a peTichtart ftemper nec ejfe eft. Jurisprudent t£ moderator #quijjimus-,vt ftacroftantt# lufttti# mandat a euulget ex officio, non citrafoi nommis odium apud improbos gentibus leges ediett. Militants dftaphn# firenms: Imperator m n citra miunasinfeftantium Hftiwnjft mfoltus^adfoorum bfna- mentumyS prafterihit bjjicidtnec literdrue Republic# iamftatis conftu- lit, o Studioftorwn rebus citra cuiufdam. Ar/ffarcht cuticam virgulam optimus Scri- ftor. Eta age alacri ammo , reghectis MtftocoLorum hlateramentu«, in an is. m nebulonum delufts tnftomnus, Zoilorum inmdentium protntis mrgijs, quo captfti, curftum ftcnbendi ad Idler at orum vfturam adurge,dtjfeminaturus cum tnftgnt doVcnna adpofthros nomcn #ter~ num. Tuam ohm Phyjioiogtam ab exedra, ad numeroftum, Tibique plaufthtle Audito- ore pronunctatamplanespronts aunbvs except,eamque tunc temporr sty pis edt- tam a 7V ad Bonorum Vti!itatem,ftumma cum attentione tterum tterumque reIegi s qua nilmehus ditlum, ml ftcnptum doUius, Deo tefte. germane foteor. Etenim eft quid in te prafiantrjjimumtquod facit,vt tua nunquam apud me,ahofque contra virulentos-,comucia~ tores-, & naftutulos tdn aqutfjime pat room antes-,frigefcatmemona, put aftudium terftum, pohtum, tmmaculatum, atque a nullis mfiftciolts momiftque mmftum *, quo mediusftdius Phylodtcos y Dotlorumque Vtrorum centemptoresJuts Armis exarmafti, & viperinam Itnguam infirmafti, qui de Aftni vmbra ftefte mtftere affttftantes -, lm hx/pof appellitan- dos. Hi hettijjimum inftciti#, O' inertia patroemmm naEit, demratam ad Galenum expli- candum interpret ationem rehnquunt: Tuvero Medic in# lucupletand# bene natus3 inter ceteros vnus, O' pr#cipms3non ftemtlfted ad naufteamifti dixenmJGalenum reguftafti, & reguftammftolutoftermone, vemfto tamen , CTgermana Atticorum elegantia exphcatifo Jimum reddidiflhnec tamenpoemtendam deftudafti operanhvt pr#clarafama Vtr excel-. lentijftmus atque in ArchigymnaftoMedtctn# Profejftor Emtnensplurtmos Artiftasme- tum in tuam congregauehs laudem qm3 & ip ft euuljis maleuolorum herbis noxijs, norunt ftegetem dtftternere a ceftpite. Quarefaltctammorum aufpicto, & commum beneuolorunt confenjt, & fludenttum admmtcuh exaratam Pathologiam in Lucem i.am tandem euul- ges,vt praftenti proluftoria epiflola peto: ftc mutpta tui erga me,O' alios amor is figmfeat to- pe, hoc (leuidenfe licet) dntmi met mommentum #quis ocults tnftpettum, vt #qui bomque confulas vofo. E.ale, tterumque vale, valefudims dogmaticum #ror mm. tuend# veritam gratia pofuit Barrholomsus Maflarfus in Vniuerfitate Bononienfi Publicus Medicine Profefloi:, I NELLANI GLACAN TIRCONALLIENSIS HIBERNI T AT H 0 L 0 G I A. LIBER PRIM VS. De Morborum Different)/*. CAFVT I. T>e morbi,&fanitatis ejfentia. ST Librititulusprobepcrcipiatur3pra?fciendum eft apud Medicos •> Genus, Differentiam 3 Sc Specievtplurimiim fuis in ope- rib us, & pra*cipue Jib. 11. methodi c.i. Jib. ad cos, qui de typis fcripjferunt c.4. teftatur Gale- mis., qui lib. dc gencribus morborum 3 tituJum prceponit3 de Differentijs licet inibi dc generibus3& ipeciebus morborum egerit, cadcm genera in fuas diuidens fpe- cics fpecialiflimas Phyficas vfque. Primd cnim morbi notionem Sc cfTentiam inueftigat: Secundd fimplices morbi fpecies 3 tan- quam compo/irorum morborum elemenra 3 tradit: Tertid com- pofitos ex firripiicibus exponit. Nos eandem obferuabiraus Me- thodum 5 defumpto exordio ab ipftus morbi notione Sc eftentia, fine qui bus aditus ad vniucrfam dodfrinom de morbis perdiffici- lis Sc confufus foret. Nam reeftus clarufqi docendi ordo expoftu- lat 5 vr rei quam exponere conamur, communein notionem, na- turam feu e/fentiam 3 & definitional! ante omnia proponamus, vt facilius deinccps ciufdcm rei differ£tias aut membra, cateraqj omnia 3 qua? in pofterum de tali re dicenda funt , intcJJigcre va- Jcamusj vt optime monet GaJ. lib.i. meth. mcd. c. 5. his verbis : Quoniam omnis morbi curationem inuenire propofitum eft, ne- ccfie eft morborum numcru prius Tciri. At quoniam fieri nequit, vr aut differentias generis vllius,aut fpecies inuenias, ipfo3quod Ad ethods comyofiti- ua in Pa- tholo gut-/ vfust eji Galenus. nd a Cun~ plicibus ad cotjjpa- jitosi mor- bos yroce- dit. 2 LIBER PRIMVS, diuiditur., non plane expJorato 3 oportet pro fefto nunc cjuici morbus fic diuifionem eius rite adeamus. Eod£ cup. veJuti c. 2. lib. de differ, morb. Sc Jib. 4. de different. pulf. c. 2. pnreipit vt dc notione ipfa cuiufcunque rei priiis con- ueniat 3 ciim fine hac propofita? rei fubfiantiam fine naturamue inuenire no Jiceat. Morbi igirur norio ab aliquo prin- ciple* euidetiffimo3& ab omnibus hominibus conceffo defumitur; cuiufmodi efi hoc.-Omnes homines tunc fe fanos partium corporis minificrio ad eas qua? in vita hunt necefiariie adfiones fine aliquo vitio per fungi potuerint. Quod fi cuiufpiam partis operatio offenfa fit 3 illam eandem partem a?grotarearbi- trantur . Hoc enim principium 3 omnium confenfu approbatum efi atque receptumySc adeo certiffimum ac cuidens, quia a fenfuum cognitionc 3 Sc experientia defumitur . Efi: ergo aque ceitum ac illud: Omnc totmn efi: maius fua parte . His qui- dem notionibus fiue definitionibus nominisj tanquam euidenti- bus communibufqj prindpijs 3 ad id 3 cuius naturam inueftiga- miiSjVCiuti manUducimufjflicet rei dfentiam no deregannexem- plo vcfiigij leporis., vt bene monet Gal. dc Opt. Sc St. c.3. Vtfii- giurh autem leporis non efi eiufdem Jeporis principium , fed ac- cidens fignum3quodfc habet taquam principium inuefiigationis natura? leporis 3 qua: a tali veftigio remotiifima cft.Sanitatis quam morbi,citatis in locis optimo Jure proponit j quoniam ea quo? prarrer naturam funt, cum natu- ra? Sc fanitati fint contraria (vt c. 2. lib. de differ, morb. Sc lib. 1. meth. med.c. 7. docet) benepercipi priiis dignof- cantur ca quit fecudtnn naturam funtivt monet Gal.lib. 2. meth. c. 4. & cap. etiam 3. in quo ait nos non poffe morbos nifi prius nofeamus corporis clementa 3 Sc reliqua omnia qmbus confifiitj aut con fiat. Ex pofito illo euidenti principio., Gal.fanitatis Sc morbi e/setiam colligit. Cuius rationes in argumenti formam fic redigere luber. Sanus ab omnibus homin ibus dicitur ille qui- uis -,qui rcCic fuas fumfiiones3 fine petefi . Vel ago faritas confiitucndaefi in ipfis naturalibus qua? rede., & debito tempore producuntur Sc in conftitutio- nc natura li ipforum in fituin enter um fiue partium 3 quibus re&c A rei no- tions fern- per e x or- diendim. Retium eft index fui ipjiui & obliqui. Ad or bus inueniri n equit, quin prius corporis element ay & reliqua quihus con- fiat dignof* earn a s. DE DIFFER. MORB. 3 & complete adliones pcrficiuntur. Sed fanitas non eft conftitu- enda in ipfis operationibus , qua? fiunt acftu. Ergo in partium natiuaconftitutionc, quam naturalem fabricam vocat Galenus. Minorem probat ex eo, quod in dormientibus, & alijs, qui in ocio, & vmbra degunt, interdum contingit,vt nulla ipfo- rum pars moueatur , neque ab externo fcnfuum obiefto fenfus ad percipiendumafficianturaut excitentur:ciim tamen ijdemho- mines, & dormientes, Sc in ocio ac vmbra degentcs inculpate fruantur fanitate. Hincinfert Gal. fanitatcm nullateniis in adio- nibus ponendam effe, fed potius in naturali partium conftitutio- ne, feu in ilia potentia a qua naturales ( hic.n. adfiones natura- les appellantur iibcomnes nobis congenita?, fiue fint animales a&iones didhr, vt fenfatio & motio, fine vcra? naturales) adiones prodeunt. Qua? quidcm potentia, fine facultas agendi, ab illa_» naturali partium conftiturione, qua? pra?diJ quam diftimilarium partium addones , etiam in ftrudlura? cenfu collocandu_j). Ex eftentia faniratis iam oftenfa, morbi eftentiam colligi t hoc ritu Gal. Sanitas eft conftitutio fecundiim naturam , feu in- \ tegrarum atqi Jaudabilium adlionum caufa . Morbus verd fa- nitati contrarius eft. Ergomorbus erit cooftitutioprater natu- ram , vel la?fa? adtionis fine operationis caufa; non autem , adtio la?fa ,aut vitiata . Contrariorum a. eadem eft ratio; nam ex J Anft. in Cathegor. fub eodem generc, etiamfi diifita fine, colio- ' canda iunt. De eadem contrarietatc loquitur Gal. lib. 2. merh. Sanitas non tn a • * Cfiambus * : fed in na- turali cor ports con- ftttutione > confijitt. StruEln- ra > nut conftitu- tiOifimila- rtbus > ac difflmi laribus partibas conuemt. T empera merit um-j eft partis Jimilar s ftrueiura* vna cum ••vmone. M orb us eft con ft i- tutio pra- ter natu- ram. 4 LIBER PRIMVS. c. 4. Jib.de differ. morb. c. 2.& lib. 1. meth. c.7. vbi agens con- tra Tbeffaliim, manifcfte dick fanitarcm & morbum effe contra- ria j datq; propterea contrariorum definitionem. Quod morbus in adione Ja?fa non confiftat patet ex eodem Gal. Jib. 1. & 2. methodic pracipue c.i. Jib.2. vbi ab eo quatuor enumerantur, qua? corporibus noftris accidunt3dum cadem corpora a ftatu na- turali ad ftatum prater naturam recedunt: Pfimum ell fundio, fine adio vitiata.-Secundum eft affedus adionem incommodans: Terrium eft caufa huius affedus:Quartum eft fymptoma hunc aft. fedum morboftim ccnfcquens j quod fymptoma eft fundionum adionumue ibidem loquitur Gal. qui Juculenter mor- bum in affedu3 aut conftitutione prater ncquaquam_*> verb in adione Jefa3aut adionis vitio3fiiie fymptomate collocan- dum ceafetj tametft antiqua fucrit de hac re controuerfia, non—j inter Medicos modb 3 fed inter Philofophos. Suam banc fenten- tiam probat Gal. Jib. de different, morb. c. 2. & Jib. 2. methodi c.3. Quia affeduft & non adioni adhibentur remedia. Ne- jno.n. inquitj claudicationem fanat3 fed atfedum qui banc effi- citiveJuti pbJcgmoncmfti huius vitio dSudicatur.Libro de diffe- rent. fympr. c. 5. diftinde inquit: Noxa? adionum fymptomata funtj & caufa? noxarum morbi. Ciim optimo fundament© innixus probaret Galen, morbum non effe adionem Ja?fam3aut fymptomaffed affcdum3ftuc confti- turionempra?ter naturam 3 acriter toto Jibro 1. & 2. metb.contra Thcmifonem 3 ThcftaJum& Olympicum 3 aJiofqi methodicos morbi effentiam imperite3& ncgligenter inueftigantes inuehitur, Sed omnimoda* ncgligetia? reum damnat lulianum fibi Alexan- f dria? notum 3 qui viginti annorum fpatio Inftitutiones Medicas fape renouatas doccns., prorfus ignorabat, quid efset morbus. Morbum vocauit Gal.non foiiim conftitutionem3 fed infuper affedum fiue difpofitionem lib.de different, morb. c. 2.lib. «• meth. c.3. Jib, de differ.fympt. c.i. Primbautem loco ait:Liquet ’ a. quod ft etiam difpofitionem prater naturam dixeris3 cum eo quod nomine vteris antiquo 3 idem quoq; fignificabis. Secundo a. cit. loco inquit: Morbus eft affedus prater naturam qui adio- ni incommodat. Comment, etiam 1. in lib. de Officina Medici hcccbabet.-Nibil autem in fequentibus intererit3 habiciun noftro- JMorbus non con fi- fth in aciione Ufa. lulianus docens morb am. Difpofitio G* afjetius idem [ant. Quid mor b*u DE DIFFER. MORB. rum corporum naturali adminiftradoni contrarium , morbi , vel affedus vocabulo nuncupare , ficut Graci omnes confueucrunc interdum rc'a*pa , interdum pathos hoc genus vniuerfum appeJ- lantes. Sed pauld altius, dum definitionem mox tradam , confti- tutionis, & affedus verum fenfum exponam. Ex didis luculenter conftat longe a veritate defecifte Andrea ilium Platerum , qui fanitatis & morbi fubiedum ipfa Contenta efte refcrt; cum contends , id eft humoribus, fimitatem, & mor- bum adfcribi autumet.Dodus Maftarias humorum vitia morbos efte vult; quia vitiatis humoribus partes vitiantur. Donatus An- tonins ab AJtomari , aJijqi nonnulii ab hac opinione non longe reccdunt. Sed hi viri dodi Galcno prorfus aduerfantur,qui mor- bum appellat ftriiduram , fine habitum, fine difpofitionem par- tium vitiatam.Humores a.qui vulgd contenta ab Hippoc.& Gal. cenfentur , non flint partes corporis , vt in Phyfiologia fuse de- monftrauimus. Ergo humores non funt propria morbi fubieda, fed potiiis morbi caufa? , quoties quantitate redundant, aut alie- na qualitate deprauantur. Pra?terea facilitates omnes continenti- bus 3 & non contends hcerent ; quia continentes fine partes vere animate funt: nutrimentum verd , quoufqj partibus aftimiletur, nequaquam. Sed humores funt nutrimentum. Ergo donee parti aflimilentur,non funt proprie animad. Atq* adco anima? faculta- tibus non funt inftrudi.Et cum facultatibus anima: careant,adio- nibus pariter vitalibus. Eorum ergo vitia, caufie morbi, vel fym- ptomata potiiis, quam morbi dicentur. Sed ad morbi vlteriorem inueftigationem accedamus. 5 Platerut MaJfarU & Alto~ marus yet (lringm~ tur. capvt 11. Quid, eji morbus ( QVoniam in Scientia Medica nulJacxtat cdebrior con- trouerfia, quam qua? circa morbi eftentiam, eiufqi defi- nitionem verfatur,nonnulla hac dc re accuratius,quam quibufdam fit, proponemus.Superiori cap.cu Gal. definitional! quid nominis,quam notionem appellant,& defini- tional) rei/eu ipfius morbi eftentiam breuiter expofuimus; dixi- 6 ’ LIBER PR T MVS. mufq; ipfa fenfuum apprehcnfionej& experientia,morbi & fani- tatis notionem elucefcere. Nam quoties citra offenfam omnimn corporis partium adliones obeunt homines3ita vt nulla adlio par- tis vitiata fit, valere fe tunc dicunt., & minime egere Medicis pu- tant,vt loquitur Gal.c.j.Jib.i.Meth.Vbi verdnaturaliu corporis adlionum quampiam fenferint velmalegeri , vel prorfus non ge- ri 3 & a?grotare feilla parte corporis exiftimant 3 cuius adlionem videntj&Mcdicum de remedioconfulunt. Deinceps cita- tis fuperiori cap. lociseffentiam fanitatis in naturali partium con- ftitutione pofuit Gal. morbi ei aduerfi effentiam., in conftiturione corporis prater naturam , feu in caufa kftonis adlionum. Hcc a. breuis morbi definitio fufficiebat Gal. lib. de different, morb.c.2. vtexindemorborumfpecies colligeret.Sed quoniamno exadlif- fime breui ilia definirione morbi effentia exponitur j nec per earn dilucide morbus a fua caufa diftinguiturperfcdior ex alijs Ga- Jeni locis eruenda nobis eft. Fuit enim (inquit Gal. Jib.2.meth. c. i.) antiqua de hoccontroucrfta3& hodie diffident inter fc omnes non modd Medici fed etiam Phiiofophi, alij ip fins a dlionis vi- ■t tia3 alij affedhim vndc adlio procedit3morbos nominantes.Olym- picus igitur (vt refert Gal.cap. cit. & c. 7. Jib. 1. Meth.) diccbat fanitatem effe adlionem3 rebur 5 & conftantiam j morbum v. effe mutationem a naturali ftatu in affedtum ftabilem prater naturam. . Hax fuit Theffalicorum opinio quam locis cit. refutat Gal. Quo- ' niam abfurdum eft dicere 3 fanitatem ponendam effe in adlioni- bus naturalibus 3 Sc morbum in conftitutione prater Contraria n. in eodem genere effe debent. Atqui morbus Sc fani- tas funt contraria.Ergo in eodem genere collocari debent. Adco- que ft morbus eft conftitutio pteet naturam, fimiliter, & fanitas erit conftitutio fccundum naturam :& per confequcns eius ef- fentia in adlionibus non confiftet.Aut e contra,!! fanitas in adlio- nibus fecundum naturam poftta eft, vt ilE fatentur: Ergo & mor- bus in adtionibus prater naturam. Olympici Sedlatores morbum 3 Sc fanitatem contraria effe a negantj quia inter morbum, Sc fanitatem datur medium 3 ftatus neuter didlus. Sed hoc argumentum facile a Gal. erroris conuin- citur. Nam calidum 5 Sc ftigidum funt contraria , Sc tamen inter ea datur medium, tepidum, Ergo quamuis inter fanitatem 3 Sc Olympici 9pinio, T he[Jalid refutdtur. rijs occitr- ntur. DE DIFFER. MORE. morbum dctur medium , id eis contrarietatis rationem non adi- mit ciim ab omnibus contraria dicantur , quod vnum adiones edat,alterum eafdem adiones lajdat. Rurfum, morbi definitionem ab OJympico traditam rejicit Gal. quia mutatio a naturali ffatu,non mngis morbo , quam can- fee morbific# , & Symptomati conuenit : Statui autem naturali, fine fanirati, morbus, morbicaufa, & fymptoma contrarie oppo- ( nuntur,qu6d h#c omnia corpus fan urn infeffent; quoduishorum fuo modo. Vnde rede a Media's res prater naturam communiter appcllantur, alias res contra naturam: Qua? amb# particul#,prc- ter naturam, & contra naturam, per hsec verba, wap*t po'ertr, a Gratis exponuntur ; & viceucrfa a Latinis grata ilia, per, prater naturam , nunc per, contra naturam , exponuntur. Fernelius ab hac dodrina dilcedit, qui lib. i. fua Pathologia c. 2. affedum corporis nonnaturaiem diffinguit in affedum prater naturam. Sc in affedum contra naturam . Prater naturam, inquit, qui tametfi ex natura praferipto non eff, illitamen nullam vim infert: eiuf- modi eff f#dus idericorum color, & qui Solis ardore contra hi- tur,& faciei lentigo: omnis preterealeuior affedus,& pre exigui- tate adco obfeurus, vt neq,* noffris, neq; Jaborantium fenfibus animaduciti poffit. Sic vlcufculum, quod ncq; fenfum moiiet, ncque fundionibus ofceff , prater naturam effe dicimus, ncc ta- men contra naturam, nee morbum: Licet enim idem fit atque ingens vlcus, ad quod efficient! um caufarum continuation nc perucniret (nam fimilare ciim fit, non vt domus qua exedifi- catur, incremento aut magnitudine fpeciem mutat) quia tamen nonpcrfpicue fundionem J^dit,contra naturam did handqua- quam debet. Contra naturam affedus eff, qui non modo nature limites exedfir, fed & illi vim infert, eiufq; vires Sc fundiones in- terturbat ;atq; id modo proximo, modo alterius interiedu facit, Hadcnus Fernelius,qui Auerrois dodrina Philofophicd non aptc rei adaptat. Aucrroes varios ignis raotus varijs infignit nc minibus Eius motum fpontaneum furfum,naturale appellatemo- tum deorfum,contra natura, motu deniq, eiufdem ignis a circulari motu fadum,pr#ter natura; quia nec eff igni< naturalis,nec cotra ipfius naturam.Sed hoc exemplo no rede vti- tur Fernelius; quoniam omne vlcus quantumuis exiguum, eft re< 7 Res omries prater na- twr am fa~ nit at i co~ traridtur. Contra_j naturam > & prater naturam* ide [unt- Fernelij ' opinio. „ FerneUns perftringi* s twr. 8 LIBER PRIMVS. piftcr naturam, &Phyftce Joquendo , morbus eft; quia tamen-rf paruus, mcdice morbus non dicitur , fed pathos , aut fymptoma. Si autem pluribus vlcufculis corpus affeftum fuerit , morbo labo- rare dicetur, eoq; cutaneo j vel faltem vlcufcula ilia fymptoma- tis rationem induent, internam fignificantia intemperiem.Ferne- lius infupernon eft Ariftoteli conformis, quia apudhunc 'srapa (plan accipitur pro re violenta : vt pro defcenfu ignis , & afcenfu vt videre eft lib. 8. Phyfic. 3. & rcuera hoc violentum pro- prie contra naturam dicitur. Alteromodo Trapd (ptiatv idem vide- tur fignificare ac declinationem ab eo quod (ecundiim naturam eft, lib. 2. 17. l;£9a morbi caufam, iymptoma 3 affedus efte docct Galenus. Tcrtib - nomen3aftecl'Us3ftricliusadhiic5& magis propiicaedpitur pro co quod in re aliqua que patitur pcrmanctjpoftquam alterans quic- uit;vt docct Gal. c. 1. lib. de different, fymptom. & lib. 2.mcth» c. in qua fignjficatione affedus in prffenti definitione morbi accipjtur. Dia- Effect us deriuatio* yttlio eft motus agentis, quid. Secunda ■ affect usfi ~ gaifeat. 0. Tertia ji- gnijicatio, DE' DIFF ER. M O R B. n Diathefis ergo,fine affedus (vocatur,vt dixi, conftitutio, imd> compofitio 5 non ilia folaquarta fpedcs morbi in conformation nc, fed qualirasquedam que ad modum fbrm£ corpus difponit, vt dcinccps diccmus) in morbi definitione, generis Jccu obrinet. Nam per bane particulam morbus cum fanitate,& ncu- tro ftatu conuenit.Pcr particulam(prater naturam)a fanitatc, & ncutro ftatu diftinguitur,& cii fyrnptomate, & caufa morbi con- uenit: ficuti in parricula affedus,fi in duabus primis ftgniftcatio- nibus accipiatur,vt accipi poteft.Per particulam(primo) morbus a fua caufa diftrnguitunNam quamuis caufa dicatur adioncs lg- dere, nontamcn immediate,fed mediante fempcrmorborcuius proprium eft immediate, flue primb,fcu per fc(hf particular idem ftgnificant apud Gal. lib. i o.meth.cap. i o. & lib. de fympt.dif- fer. c. i.) adioncs Ja’dere , aut impedire, '& turbare. Per parti- culam ( adiones ladens ) morbus a fymptomate diferepat; nam hoc, quatenus tale , adioncs nequaquam Ixdit; quia eft ipfa po- tius Tradito? definition! rede addere poflumusparticulam ( fenfibilrter ), quia ft adiones infcnftbiJirer tantuin fucrinr, adhuc morbus non percipitmvvt notat Gal.lib. i. de locis affed, & lib. de different, morb. c. 4. Lib. dc arte Medic.c. 88. hand dodiinam dare conftrmat Gal.aiens,adiones amorboiedi fen- ftbilitcr, & laftonem fenfibilem diftingucre fanitatem a morbo * Si v. difpofitionis humanar qualitatem, aut Jcuem quamlibet mutationem refpicercmus, neceftarib admitteremus perpetuam a.j TctS.'ictv ,i. paffibilitate; cum nullus reperiatur homoqui ope- - rationes optimas habeat.Capite ctiam 8. eiufdcm lib. ait, corpo-J ra £gra a fanis diftingui ratione fenftbilis kftonis adioniurua. Libro deniq; de fympt. diff.c. 2. docetad moibum duonecefta- rib requiri:Primum,vt lit in genere affedus. Secundum, vt ledat adionem. Lib. de different, morb. c. 4, ait, cxiguas a medioffeu exquifita moderatione, dedinationcs, nondum effe morbos-, quoniam fenftlem alicuius adionis noxam non inferunt. Libro 2. de temperamentis c. 5. quid ftmile re fen, aiens : C£tcrum_~» intcmperamenti,quod intra fanitatem habctur/iifhcicns nota eft quod nulla animalis fundio manifcfte adhuc fttlefa. Et lib.de conftitutione art is, ait: Quiim fan us quifpiam imbecilliores qui- de.m, qudra alius fecunda valctudinc preditus, fundiones obit. Pcrt>etu4 iz LIBER PRIMVS. nondum intemperantior fane eft 3 fed nondam fgrotar. Lib. 3. defymptomatum caufisc. 1. de febre loquens ait: Cas- terum omnes intemperies,fi magn£ deijcinnt. Et pauld poft: Omni bus a.vt didum vt in ijs fit maxima a naturali conftitutione mutatio.His omnibus oftendic minimum morbum pro nullo reputari 3 quod fenfibiliter adio- nes non la?dat. Quaquam morbus fenfibiliter adiones, medice loquendojf- datj realitertamcn &Phyfice denegandum non elb etiam a mi- nima aJtcratione adiones krdi , JicetinfcnfibiJiter. Quadibct er- go adionum Jadio etiam prodit-quamuis adhuc nobis fenfibiliter ignotus fit.Nam alterationes paulatim3& non affatim fiunt j quia vna pars poft aliara. Prima ergo pars prjmi gradus caloris prater naturd eque adiones lo:dit>ac vltima eiui- dem gradus pars; & primus gradus £que ac fecundus > licet neu- tra pars fe fola fenfibiliter adiones kdat. Ita Gal. Jib. cit.i. de locis affed. c. 2* hac ferie: Quod enim tempore ad generationcm fit opus, inter omnes conuenit; an verb,quemad- modum y cum domus fit , nondum eft domus/cd totum hoc fi- mul, fiens domus: eodem etiam pado quilibet affedus,dum fir, fiens quidem tamen exifiat baud ab »c queritur. Ncq* n. fiunt3eadem natura efhquippe res fimilares3nul- iam naturalem figuram requirentcs,protinusab initio eade con- ftant effentia: diifimilares verb, & quibus varia eft forma., efien- dam generations pofteriorem habere pofiunt. Neq;. n.cu domus conftruitur3fimul fiunt fu n damenta .par ictes 3 faftigiura, regular ex quibus omnibus eo modo compofids, atq, in vnam formam ipfkis eflentia copofita eft: mor- bus verb j, dc calidus frigidus ,& humidus > &ficcus 3 prod- nus ab initio >cumprimum corpus bona: vale- t udini debetur, 1 unites excefierit, eandem fibi ipfi naturam ha- bet.. Quamu is n. interdum adeb lit exigjuus, vt ncq3 a nobis co~ 1 gnofcfincq,:! Jaboradum fenfu pcrcipi pofiit,nihiiominus tamen: propriamhabet fpeciem. Hand aliter inflammado quoqiie m_» quacunque animaiisparte confident., fiuc maxima, fiue minima r fueritpmus atq; idem eft aftedus , non fpecie quidem , fed ma- gnitudine variits* Cateium > quod pofiiut aliqufc afiediones ia Aiorlms JPhyficus, Jbforbus' intempe- rid (latir/i ab initio [uam ac~ quifiwt tffentum: rumor & harit.tr. DE DIFFER. MORB. ii corporc confiftere, qua? cb exiguitatem nondum appareant , ar- gument© eft gutta longo tcmporis tradu faxum excauans, qua rede carmen hoc proditum eft. Mollior aftiduis faxum cauat idibus vnda. Neque n.vel vnus3vel duo, vel treSjVel quatuor idus faxu ferien- tcs3cum ne ccntefimus quide fenfibiliter videatur/axu’excauarej neq,et fieri poteft,vt primo nihil efficietc alter aiiquid faciat,quip pe qui habet eandcm3quam primus idus habuit,ad faxum ratio- ncm.Ergo fi fecundus idus in faxu quippia dfeceritjipfum a pri- mo idu mutatum quid fuifte necefte eft, vt non omnino quale ab initio fuerat ,permanferit, etenimfi ipfum vndequaqi idem permaneat3atque agens in ipfum quoq* caufa,nempe aqua? ftilla , needfe eft quernadmodum a primo idu non aftedum eft, ita ncqi a fecundo: quod fi fateare, neque tertius quoq; ipfum-* afficiet: hand fecus de quarto,& quinto,&reliqiiis deinceps om- nibus dicendum de omnibus eadem eft ratio; Etenim quoad eodem modo fc habente ftixo eadem quoque caufa accef. ferit, nihil amplius eftkietur. Quod fi a millefimo idu fenfibilis videatur in faxo concauitas , ad fingulos idus 3 affedus in faxo nunc primiim fenfibiliter apparentis, millefima pars referenda-* eft. Qmim itaq; caufa? agunt in corpus 3 fpecies aifedus ab initio eft eadem , tamcn ob exiguitatem non apparet. At vero huiuf- modi aftedus,quiadeo funtexigui, feparatis caufis facienti-- bus 3 illieb finiuntur ,natura videlicet ipfos fanantc ; illi duntaxat externo egent auxilio , quos ob magnituclinem na- tura vincere non poteft. Igitur hac ratione, cum primum mordax humor a liquod inteftinorum deraferit, quamuis id, quod fadum eft,nondum videatur* nihilominus difpofitio ipfa fiib dyfsente- ria? fpccic comprehenditur. Quemadmodumigitur natura parua quadam vlcera, qua? nonnunquam eueniunt,nullo adhibitome- dicamcnto fanauit, ita & inteftinorum abrafiones. Hac ergo ra- tionc neq; verum eft omnino, quod a quibufdam dicitur, nuL lum per huiufmodi fymptomata in corporc relinqui aftedum—9, Quod fi verum cftet,tamen inteftina turn fuifte afteda haudqua- quam negandum eft : cum, ab acredine eorum, qua? deijeiuntur, corrofis inteftinis, dolor notatu dignus, euenire pereipiebatur. Galeni hac dodrinagrauis eft , & vtilis. Fuerc n. ex antiquis u4jfethis qui a natit ra vinct nequeuntt non verb exigui y curattone egent. 14 LIBER PRIMVS. &Philofophisquamplurimi3fed pra?cipue Chryftppus Stolen*., Sc reliqui ciufdcm Seda? ad ipfius imitationem 3 qui ilJo argument! genere3 quod Sorites dicitur, vi3omnia confundebat. Sapiin quidem aceruat-io 3 vel coaccruatio comm uniter dick ur. Ciceroni acerualis; eftq; argumentandi genus quoddam captio- fum 3 in quo vno conccftd ad multas conduftoncs connexas y Sc fc inuicem quodam veluti filo confcquentes deuenitur. Xapbc enim3aquo ffcapiits dicitur 3 idem eft ac aceruus3 Sc cumulus; ar- gumenta ergo3 qii£ femper in cumulum afeendunt afturguntue* rede foritica appellantur. Cicero Jib. 2. Academic.queft. Soriten captiofilimum, lubricum, Sc vitiofum interrogandi genus., quod minime in Philofophiaprobari folet5 die docet3 cum aliquid mi- nutatim3 & gradatim additur3 aut demitur.In Soritis a Chryfip- po Stoico inuentis3 multi fuerc rurfus3 turn Stoici3tum noui Aca- demici ab Archefilao3 Sc Carncade in depreliendendo, que ftmt multa, pauca3 magna3 paruaj longa3 breuia, Jata3 angufta; vt co- piose cit. iam loco oftendit Cicero 3 Sc erudite refert Tubingen- is Germanorum Galenus.Hoc argumentandi genus to njpx fxU xpov appellat Galen, loco cit. poft Ariftotelem lib. 1. Priorum ca. 3 5. Fit autem, cum addendo vel demendo cumulo3 nufquam ft- ftitur,fed illud necconfici vnquam3 needeftrui probatur. Sicfa- n£ accruum tritici fingulis granorum, nec effici3nec deftrui3irL_* hunc modum interrogando3 collegerunt. Si vnum granum acer- uum non elicit j igitur nec duo. Si neque duo3 profedd nec tria: Si nec tria3 ccrte nec quatuor, nec quinqj 3 nec lex, nec feptcm_*3 free odo3 & ftc de cgtcris3 proportionc feriiata3 diccndum. cauda equina paritcrphilofophantur, aientes; Si vnus pilus non elicit caudam equinam y ergo nec duo; Si neque duo 3 profedd nequres3 quatuor., quinque, fex3 fcptem3 Sc ita dc reliquis. Pari modo de guttis aquie lapidemexcauantibus interrogabant: Si vna gutta non elicit cauitatem j igitur nec dua?; Si neque certe nec tres 3 nec quatuor 3 nec quinque 3 neque lex 3 nec de- cern , nec milk 3 neemillio millionum 3 nec vllus alius numerus3 quantumuis infiriitus guttarum. Hinc Medici fua etiam effinge- bant fophifmata:Putabant n.nonulli morbum ientem nullum ef- fe3 nullamq, corporis partem aflSci 3 nift quando affedus iam fta- bilis eft i adeoqi fenfibiliter apparens. Argumcntum ided ftc Sorites quid. Soph (Jin a td Soriti- Cd\ D E DIFFER. MORE. 15 deducebant: Si vnicus motus, impctuTue cauTa? efficientis non-# facit pathema, fine malum in parte aliqua;ergo nec Tecundus: Si ncqi Tecundus,certe neq; tertius: Si neqj tertius , neque quartus, & ita dcinceps. Hoc tamen argumenti genus, quod multis rebus ad vitam vti- libus, vt loquitur Gal. ambiguitatem pariat , improbandum eft; fpinofum enim eft, nimifqj inuolutum. Kam illi qui hocvtuntur argumenti gcnere , terminos qui in diuiftbili confiftunt , in pun- do yatqi aded momcnto quo aliquid iam ftdum eft, & non am- pliiis fit 5 collocari volunt , vt inter cateros optime exponit do- diftimus Tubingcnfis. Quemadmodum ergo vnum granum Ta- pe rcpctitum 3 aceruum facit i & vnum granum Tape adcmptum, aceruum deftruit: ftcuti ctiam vnus pilus Tape rcpetitus, caudam facit equinam,& lapc adcmptus cauda cquinam deftruitjita pari- terqualibet morbi particula iam gcnita aliquid morbi facit ,& omncs morbi partes, morbum faciunt Tcnftbilem, quamuis qua- Jibet pars per Tc non ficiat.-ftcuti vnu granum non facit aceruum, Ted acerui pattern; aut vnus pilus caudam equinam, Ted omnes ' ftmuJ, CaitTa quidcm dficiens aliquid morbi Temper efticit, non ftmul, Ted paulatim, eo modo, quo gutta aqua Tape ftillans lapi- dem excaua t: prima gutta aliquid fecit, Ted non Tenftbik i Tecun- da gutta tcquc ac prima operata eft : cc prima arque ac milkfima, licet poft milldimam can it as apparere incipiat. Sicut ergo tern- ports memento gutta cauitatem non parjt, Ted cauitatis aliquid* ftmiliter cauTa efticiens non Tcnftbilem morbum,Tcd aliquid mor- bi, decurTu verdtemporis Tcnftbile. Habet ergo morbus protinus ab initio Tuam eftentia, etiamft tunc TenTibilitcr non laxiat adio- nes. Nam morbus non eft diftiinilaiis, ftcuti domus, Ted res fimi- laris, & naturali figura carens: eft enim vnius eiuTdemq* formas ac Tpeciei. Quare Tuam eftentiam generatione pofteriorem noru# habet, ftcuti domus, Ted protinus ab initio eadem conftat eflen- - tia, prout in morbis partis fimilaris, partiTqcdiflimilaris oftendit Galenas. Morbus vere fimilaris eft quasuis intcmpcries,qnas quo- ties Tanitatis terminos cxcedit, iam a teperarura naturali recedit,. adioncmqj Jatciit, licet ita inTenftbiliter vt nec ab fenfu pcrcipi,ncq, a Medico dignoTci qucat.Habet enim tunepro- priam Tpeciemquantumuis exigua intcmperics, & differt tantum Medici i*tda fo~ d Stolen rnutnnti *unt' Sorites Gal. m>~ F°^aihr- Morbits gradatim Minima par/ e rnar bi introdu cla-> mor- bus ipfcs fa a ej]en- tia parts accpnifiiiit. 16 LIBER PRIMVS, ab inten/iflima intemperie3qudd Iracmaior fit,illa minor: fed ma- gis3 & minus non mutant fpeciem. Ergo nec primi gradus calo- ris prater naturam partkula a fecundo gradu differt fpccie. Aliud exemplumproponit qu# eft morbus in- ftrumentarius, feu potiiis partis diflimilaris morbus: ha?c autem in quacunqj animalis parte conftiterit, eadem fernper eft. Nam ft parua fit, Phlegmone dicitur; Si magna, fimiJiter phlegmone* magnitudine tantiim , Sc non fpecie varians ab ilia , vt teftatur etiam Gal, lib. dc teporibus morb. c. i. Id autem diferiminis eft: inter paruos & magnos morbosduxta Gal.dodrinam,qudd par- til ab ip fa natura , dummodo efficientes caul# auferanrur , faci- le curentur: magnr v. morbi medica egent induftria, vt a natura vincantur: qu# non rard , etiam adiuta , morbi vehement!# auc magnitudini fuccumbit. Ex hac Galeni dodrina conftat falfum elfe quod dixit Ferne- lius 5 exigua tubercula non cftc res contra naturam , fed prater naturam. Sunt autem non foliim res prater naturam, fed contra naturam; nam a magnis tumoribus non fpecie, fed magnitudine tantiim diftant. Tuberculum a. a fanguine proueniens eiufdem eft fpecici cum magno tumore ab code fanguine fado: Si tamen ad tuberculum non ampliiis fluit fanguis , facile a natura fed a- tur: diciturqi ideo fponte cdfare,licuti dyfsenteria qu# incepit* fedatur, ft humor exulceratione in inteftinis efficiens no ampli us ad h#c percurrit; vel quia per vias vrin# cuacuatur; vcl quiaob fui paucitate iam cxcretus eft per eadem intcftinajvel quia eius acrimonia mitigata eft cibi , Sc potus congruentium-* vfu. * Patct ergo omnem morbum efte fadum , queries aiiqua eius pars introduda fiierit in corpus humanum,licet rationc partium, qu#introducuntur,idemmorbus hens dici confueucrit. Patct etiam morbum non elfe generation epoftcriorem, eo modo quo domus. Qupniam , licet omnis morbus gencretur , qu#uis eius pars morbi nomen fpecicmqihabet: at verb fundamenta domus no flint domusjiicuti necparictes:Sed omnes partes ftmul domu complcntcs,domus dicuntur: ncc partes etiam mult£ domus dim centum donee vltima eius pars coplebitur. Quiuis ergo morbus, etiam cxiguusmhvficc Jedit adioncsdicct Me dice dicatur ille af- phlegmone in princi- pio ac jiatu Phle- gmone di- citur. Dlfcri- men inter par mm & magnum-* morbum. h'erneltus perflrin- git nr. M orhus fiens eft morbus. Morhus paulatim fit. r . D E DIFFER; MORE. 1.7 Fedus qui manifefte Si fenfibiliter Ja?dit adioncs. Mor- bus ergo Medico, optime dcfinitur, A {fed us prater primo, Sc per fe,ac fenfibiliter adiones la?dens. Ex hadenus ci- tatis Galeni locis5ex parte,ha?c definitio colleda ex co~ inent. i . in lib. Hippocr. de humoribus., vbi inquk : Morbus eft in corpore qua?dam affedio 3 qua? non ex accident! 3 fed primd, &per fe adionem Lrdit. Particula autem (per fe, &non per ac- cidens)exduditimpedimenta qticedam adionum, cuiufmodi eft per accidens tantum ambulationem impedit; licet facultas adio illa:fc fint.Zeno apud Gal.lib. i. de Decretis Hippocr.& Plat.capite 2. morbum fie definit: Dicitur xucorpons morbus in ipfo funt calidi3&frigidi:,ficci> ac humidi ingquabilitas qufdam , Sed ha?c definitio anguftior* quam par morbum intemperiei tantum complex ditur. Eo tamen modo, quo fanitas ab Hippocr. Sc Galen, dici- tur in temperamento confiftere: morbus aduerla ratione in pro?-. fata irncq Habilitate quatuor primaru qualitatum confiftir. Plato in Sophifta apud Gal. lib. 4. de PJacitis Hlppoc. & Plat. c. 2. morbum in hunc modum definit.-Morbus eft rei natu- ra cognat 9 ex aliqua corruptela diffenfio. Ha?c definitio vix,nifi verbis,a Galehica definitione differt. Sed nunc ad lites ab Au- thoribus motas accedamus. Complete ,/iorti de- f/nitio* ■ Definite ■ morbi ex ZemneK Definiti9 ,-norbi ex PUtene* c apvt uu In quo brad icamento tonendus eft morbus ? PLcrique Medici, deinpto Argenteriofupradidam morbi deftnitionem a Gal. traditam lib.de fym ptom.different. c. 1. & comment. 1. cit. in lib. de humorib. libenrer ad- mittunt. Se din qua ferie cathegorica collocadus fit morbus am- bigitur. Nonnulli Scriptores Mcdici,quia dodrina Philofophica leuiffime, vel nullatenus imburi, hanc controller fiam tanquam inutilem reijeiunt. Quorum tamen profunda ignorantia admi- randa potiiis,quam imitanda.Quoniam impolfibile eftmethodi- ce praxin Medicam exercere, mfi precognita morbi Ctfteroquin axioma illud Medicum, Concraria cotrarijs curan- iS LIBER PR1MVS. f tur 5 inutlliter., tanquam principiuin, in Medicinaobfemaretur: fruftra etiam indicatio Curatiua diceretur comprehefio iuuantis vna cum comprehenftone nocetis fine experientiaautanalogif- mo. Nam vis & facultas remedij 5 manifcfte faltem operands, colligitur ex contraria vi 3 & facultate morbi. Ergo vt diJueide remedij effentiam dignofcamus 5 prarcognofcenda eft morbi ef- fentia.Quarefciendum ncccftariodn quo genere rerum ponitur, quemadmodum dode a quamplurimis inueftigatu eft 3 vt a Tn- bingenfijFerneliOjFabio Pacio > Chriftophoro a Vega, Valkfio, Comite Montano, & alijs. Floe folum vitio vertendum Comiti quod in Galeni lulium Alexandrinum, & alios extra mordaciorq; fuerityquam in GaL aduerfarios Argenterium & difcipulos;cumtamcn Galeni imi* tatorem fe & quod odio digmmi eft ,fe folum Galeni verum interpretem iadet.Sed lima veritatis rein examinabimus, omnium opiniones in medium deduce arcs. Quid In' dicatio. Opinionis Tubingenfs relatio, refutation. GErmanorum Galcnus Jibro de different, morb. c.2. lib- de differ-fympt. c. 1. & parte 5, inftit Medic, c. 1. id: quod germs eft in deftnitione ninai- rum y quam. affeftum yftrucEiram3habitumqn fiueconftitutio- nem interpretatur 3 in diuerfis praxlicamentis fubftantiir Sc qua- litatis collocandum purat, Tubingenfcm vifus eft fcqui Trinca- nellius lib. 1. Epiftol. medic, epiftola ad loannem Cananiutn* &Fabius Pacius Vicentinus comment.in Jib. 1. methodic. 9- Omnes hi fentiunt morbum ex Galffententia effe id omnc3 quod iiaturalem.corporis tcmperaturam3$: ftmfturam dc~ ftruit0 hue hoc ipfum qualitas, hue fubftantia he: deque docent morbum effe quid tranfcendcns ad pi lira pradicamcnta . Vnde confcqucnter affirmant5falfum fentire exiftimantes morbum ef- fe qualitatenrtantum. Suam fentendam probat in primis- Tub in- gen/is ex diuerfitate acceptionis nominis3diathefis3apud Arift. Sc Gal. Nam Arift. diatheftm pro qualitate tantum qua facile a fuhiedo Galenus vero pro conftitudone.Pa-- tet Galeaum accipifte diatheiSm hue affe&um pro eoaflitutione. T uhin* genfis op- mo» Frimu?n-> T uhm~ ar- Sum cum.. D E D IFE E R. MORB. *9 aliterq; ac alioquin non rede libris dcmorb. diffe- rent. & fymptom. & Jib. 2. meth. c. 3. causa morbificam inter affedus prater naturam connumeraret, vtpote quam non rarb effe fubftantiam conftat. Proinde vt conftitutio duplex eft3 ita etiam nempe naturaiis 3 & pneter naturam. Natu ra- ils affedus eft partium corporis natiua temperies3& adcoqi fanitas. Prater naturam v. affedus fiue morbus 5 eft om- ne id quod natiuam partium tempcraturam5ac ftruduram tur- bat & demolitur 5 flue idipfum qualitas j flue fubftantia fuerit, Hinc eft quod Galen, non tanrum immodicum calorcm-, fiue .» febrem , adionem Jtedentem, led &lapidem in vcfica 3 fuffufio- nem 3 & pterygium lib. de differ, morb. c. 8. morbos appdlat. Quod certe f'acere baud poftct5fi pleriqi falsd putant, perpetub qualitas diet. Nemo cnim rationis compos Japidem ftruduram turbantem 3 qualitatem nominabit: neq* crit, qui 1 humoremuc lentum ac glaciei modo inter cor- ncam & chriftalJinum concretum3 vifumqj remorantem3 quaJi- tatem appdlabit. Aut quem tarn ftupiduminueniemus, qui pte- rygium ? fiue neruofam adnata membranam 3 vifum impedicn- tem3 qualitatem vocare audcat?Neminem arbitror. Vt hinc om- nibus palam fiat 3 de Galeni fcntentia3 affedum prater naturam cffe3 quicquid naturalem corporis temperaturam 3 & ftruduram immutat ac defti uit, fiue hoc ipfum qualitas > fine fubftantia fit. His Tubingenfis rationibus addere poftumus morbos in magni- tudine3 fiue quantitate adauda 5 qualis fuit moles ilia Nicoma- chi ipfum minus ambularet5aiia- que fua excrcitia profequerctur.Moles a. ilia carnca 5 fubftantia eft., & non qualitas. Phlegmone pariter 3 Scirrhus 3 Oedema., & eryfipelas > alijqi tumores ex his compofitfjfubftantip funt. De- mum 3 Galenus vt morbum exprimeret 5 non folum vfus eft vo- ce.,diathcfis5qua? aifedum etiam nomine xaia- ax? v» jquod conftitutionem & ftruduram fignificat: quod indi- cat aliter diathefim a Galeno3 alitcr ab Arift. acceptam. Tubin- genfem adhuc imitari voluit Fernelius lib. 1. fua? Patholog. c.i. hac ferie: Qua? eft nobis appellatur, non ea argutaque fignificatione 3 quam Ariftoteles vfurpauit y fed admodiun ampla 5 & multiplici verbi poteftate. Secuduni ' ylrgumc- ■ tunu. T ertium argument turns. Tuhingc - fi h&rc t Ferncl. io LIBER PRIMVS. qu£ omncm corporis coftitutionem contineat, d ue in fubftantia, due in qualitate, & temperainento , due in conformatione & H- gura,due in magnitudine, due in numero ea condftar. Fernclius his verbis Tubingends opinione fua ampJiauit eloquentia: nam Tubingends mentionem fecit fubftantif ,& quaJitatis tantum, li- cet non negauerit morbum in magnitudine, numero, & dtu , vc fuo comment, in lib. de different, morb. concedit.Ferncliiis an- tem prater morbos quaJitatis, & fubftantif, morbos relates i.i numero, magnitudine , dgnra , & dtu vlteriiis enumerat. Hinc liquet non rede Comitem Montanum reprehendiffe Tubingen- fem quod enumerates a Fernelio morbos cxdudcrct, cum eiuf- dem Motani teftimonio hos cofdcm alibi citato in Jibro admit- tcret Tubingcnds,qui foluin conabatur morbum no coerced li- mitibus Predicament! QuaJitatis : & forte Auerroem (quem ta- men, dcuti nec ceteros barbaros, adamabat)tacite fequutus, qui lib. 3. Colliget c. 13. morbum in pluribUs prfdicamentis cello-. candam his verbis ait: Ft dicimus quod iam did um eft in prin-. cipio primft quia fanitas metnbroru officialium,que eft in quan- titate, qualirate,&podtione,& colligantia: quia hfc fpccies cel- Jigantie eft infeparabilis, &non reuertitur ad alias fpccies, quas: dixerunt Medici, &intrat predicarnentum habitus: dcut panni- culi,& cutis,intrant predicamentum habere. Ergo rria fgrkudinum intrant quinque predicamenta:hoc eft in quadrate, quantitate continua,& difereta, &habitu, & vbi, & habere. Et poftea inuenitur hec res in predicamcnto quando.i. in priori- rate & pofterioritate. Sed ordinatiomembrorum oldcialium, Sc prioritas,& poftcrioritas plus poneda eft in fex fequentibus prf- dicamentis.Turifanus Monachus Cartudeds vifus eft paulo da- riiis loquijVidenturqj Tubingends& Argcntcrius ipfum ex par- te confequi. Nam lib. 3. fuper Arrem Mcdicam comment. 59. paragraph©, Dubitabit autem aliquis &c. hec habet. redius videtur diccre Gal. quod non omnis fgritudo eft in pri- ma fpecie qualitatis,nec omnino in qualitatc. Et tunc non vide- bitur dfe vnum commune cuiuslibet fpcciei fgritudinis, ex ge- neraliffimis feilicet generibus. Propter quod tortaffis Gal.ciun fgritudinem dednirct in libro fuo de morbis, & accident!bus, non dixit quod fit difpodtio vd habitus* fed compodtio prater Fernelius j4uer- roem fttk fequutus T tibinge- T urifani tyinio. D E DIFFER. MORE. 21 natura,nocens operationi.Eft a.in quolibet genere membromm aliquis modus compofitionis, per ilJud fit operatic , ficut often- fum eft in fumma de corporibus: Sed compofitio videtur vnio Vnum a. non, eft in genere, fed tranfcendens omns 5 genus. Hadtenus Turifanus, qui pariun rede, Aucrroes philofophatur , quibus ideo , Tubingcnfem refutando, fatisfiet facile. Tubingenfis ftupidos appellat hos qui alfter ac ille fcntiunt. Sed viralioquin dodus, plurimum a veritate , & Galeni fenten- tia, quam vbique pro viriii tuetur , deflexit. Galenus autem co- ntent. 14.lib. i.aphor.hgc habet: Vemm non hie folum* fed ciim in alijs multis qua: fiunt in vita , tu in ipfa arte Medica eiufdem committitur verborum improprietas, & loquendi abufus. Oin. nes fiquidem morbos,magnos appellate aut panics , cum tamen jpfi fubftantie no lint: Febrem.n. magnam/ebrem paruam: apo- piexiam magna, apoplexia paruam: fie & pleuritidcm, & phra?- nitidem,& peripneumoniain,& omnesitidem alios morbos. Ec- ce Galen, manifefte afterens omnes morbos non folum partium fimilarium, fed diftimilarium, efte qualitates; fubftantias v. ncc quantitatem, nifi abufiucySe impropriQnequaquam. Citato qui- dem commcnt.de qualitate & fubftantia verba faciens Galenus, ait,qualitates aliquando did magnasjicet ra- tio magnitudinis & paruitatis quantitati fubftantif competat;& vt omnem futuram controuerfiam terminaret,dixit morbos non efte fubftatias/ed qualitates :Hocqiabfolute fine vlla exceptionc cxpreftir,per particiilam (omnes) que vbi ponitur, nihil excipit, led omnia que dc tali re dicuntur, fignificat: vt quando dicitur, Ornnis homo eft rationalis, nullus eft homo rationis cxpers,fed quoduis indiuiduum humanum eft rationale. Ergo fimiliter ait Galenus ; Omnes morbos , magnos appellant,aut paruos, cum tamen fubftantip no fint, voluit n.nullum morbum efte fubftan- tiam. Quod confirmauit libro de temporibus morb. c, 1. vbi in- quit, morbos efte corporum accidentia: imb loquendo deeryfi- pclate, febre, & inftammatione, ait: Hax accidentia qug nullam figurationem expetunt vtcorpora,primo aditu protinus genera- tionem fimul acquirunt5& ad incremetum feftinant. Que autem hoc capite dixitjconfonnia funt ijs que commentario cit. 14. do- Alorhus ne eft fult- ftanua. Morhi funt cor- p or urn ac- cidentia• 22 LIBER PRIMVS. Apple- xia quid. cuit,vbi apoplexy meminit; que,cum prccipuc in vetriculoriim cerebri obftru&ione ab humorc crafib fadta confiftat, necdlarid iuxta Tubingenfis opinionem efiet morbus in fubftantia: nam_*» humor obftruens cerebri meatus, fe habet eodcm ferine modo ac lapis in vrcteribus,aut collo veficg , aut in renibus; eftq; eque fubftantia ac lapis. Phlegmone pariter fecundum Tubingenfem eflct morbus in fubftantia, & tamen citato iamcapita a Gal. ac- cidcns dicitur. Nec ab hac Galeni fentcntia abhorret Ariftote-. les, qui manifefte fanitatcm & morbum in prima qualitatis fpe- cie collocat, difpofitionefq, appellat. Galenus etiam lib. fanit. tuend. c. 5. fanitatcm in temperainenti qualitate ponit.Er- go morbus ei contrarius qualitas erit. Quod autem de fanitate partium fimilarium dixit, idem de reliquis dixiffe conijcimus. Deniq;qudd morbus in diuerfis prgdicamenris non fit collo* cadus,probatur. Ornnes morbi participatione vnius generis v- num flint. Ergo omnium morborum vnicum datur genus; atq; adeo quidam morbi non ponuntur in vno predicamento, Sc alij inalio,ficuti nec Socrates rationalis,& Plato irrationa!is,fed ne- cefiarid omnesfingulares homines funt rationales; quia partici- pant de ratione communi & vniuoca hominis. Ha?c dovft ina eft Galeni lib. 2. meth. c. 7. vbi fequentia habet: Quippe necefle eft ornnes morbos vnius eiufdemqjparticipatione inorbos appella- re, veluti arbitror, & hominem, Sc boucm,& canem, & reliquo- rum lingula. Vnum namq; idemq; in omnibus hominibus habe* tur, cuius gratia ornnes eandem appellationem hominis ford- mur.Pari modocanibus vnurnidemq; omnibus incft, cui cogi- tarione ( vult n.vniuerfale ab intelledai fieri, Sc non efie a parte rei, aut nemine cogitante) innitimur , dim canem volumus. Similiterquein omnibus equis vnu idemq; ineft, pro- pter quod ornnes equi dicuntur. Ex hac Gal. doftrina liquet, ornnes morbos participatione vnius vnu efie,eo modo quo om- nes homines participatione vnius, funt vnum quid. Sed ornnes homines propter vnam iJJam rationem communem, in qua con- ucniunt, ponuntur in vno predicament©. Ergo Sc ornnes morbi in vno eodemq;pi£dicamento.Loco iam cit. Gal. oftendit fe de vniuoca ratione omnium morborum loqui,quando de homoni- mis, vt de canibus, loquitur, quos in vna ratione communi(fcd San it as eft tempe- ramenti qualitas. Ornnes morbi participa- tione vni - us vnum funt. Vniuerjti- le m eft a parte rei. DE DIFFER. MORB. 23 nomine terms ) non conuenireafiirmat, aiens: At marinis illis rapacibus belluis, quas ipfas quoq; canes appellamus, vnum_u» rurfus ideqj ineft,quod terreftribus no eft;ita, vt his cum iJJis in canum natura nulla fit, nifi tantiim nominis conuenientia , Vt vlterius exemplis oftendatGal. omnes morbos participatione vnius rei vnum efie,ait ipfos pueros femel monitos defpeciebus generis, genus cognofccrc. Simili, inquit, genere, fi equum v- num puero indices, aut camelum, vbi alium rurfus equum, aut camelum afpexit, non rogat, quod animal id fit, fed ilium e- quum,hunc camelum nominat: atq* ilium quern prills, cum hoc que nunc cernit, eundem cffe dicit, quamuis fortaflis alter iam mortuus fit, alter (hie videlicet quern cernit)fuperfit. Iam vinuin homines heri,hodieqi idem fe bibifie dicunt,nempc fpecie idem: interim tria fe vina hodie bibiffe narrant, aut etiam vnum, ad fpeciem fcilicet in omnibus his fermonem referentes. Adeocpefi: euidens, ac omnibus natura infitum, turn hominibus, turn bra- ds , vt aliud quid ceu in fubftantia fubie&um, aliud ceu fpecie vnum intelligant, vt vel afinorum ( qui tamen omnium bruto- rum flupidilfimi videntur) aliud cffe fpecie vnum , aliud nume- ro, notitiam non fuafat. Confpe&o namq; camelo, afinus fe re- trahit, & iugit, ac timet, fi nunquam antea camelum confpexit. Sin a. videre iam aifueuit,quamuis aliam,aliamqueilli demon- fires, tamen propter confuctudinem non amplius timet, fed ve- luti vnam fpeciem intuetur,& illam, cui infueuit, & hanc, qute nunc primum apparet. Ad eundem rnodum nec homines timet propter confuetudinem, fed hos quoq* velut vnam fpeciem vi- det. Veriim, fi curatoreminfpexit, non foliim vt hominem , fed etiam vt hunc hominem agnofeit, Sc micat auribus, & caudam quatit. Sc rudit. Sc lafeiuit, cum cum afpexit, vtique indicans fe familiarem agnofeere. Hunc itaquetum vt hominem, turn vt fa- miliarem nofeiti cam autem quern primum iam videt, vt homi- nem fimiliter,vt familiarem non fimiliter.Quare non nos mod a, vermn afini quoqi iam aliud vt numero idem turn vrdent, turn etiam nofeunt, ac meminerunt: aliud vt fpecie . Hax Galen I verba concludunt omnes morbos in codenicollocari genere_j>i quia omnes morbi participadone vnius rationis funt vnu quid, non «quiuocum>fcd vuiuocu.Ea eniniomnia dicuntur,vnum* Afini a~ duldtio. 24 LIBER PRIMVS. quorum ratio, qti£ quidditatcm dicit, indiuifibilis eft , vt loqui- tur Arift.lib. 5. Metaphyf. c. 6. Ergo cum ex GaJeno morbi om- nes participarione vnius vnum fint; hoc vnumerit morborum_j quidditas indiuifibilis, feu eft vnn eftenria , cuius membra ean- dem gqualiter participabunt.Quare,iuxta dodrinam Philofophi- cam,vna morbi fpecies nequit in vno coJIocari pradicamento,& altera in altero.Eundcm loquedi modum habet Porphyrius cap. de fpecie , vbi ait plures homines participarione fpccici efte vnu hominem, id eft, vt inrerpretatur Caietanus c. 4. de Ente & Ef. fentia : Idcirco plures homines participarione fpeciei dicuntur vnumj quia fecundum fe non funt diuift in eftenria hominis;imd funt in ea fimiles , participantq, eandcm vnitatcm formaiem in fpecie. Qiiare morbi omnes can dem habebunt vnitatem forma- 1cm : Et in vno qualitatis predicament© ponentur. Tandem Tubingenfis,cum fuis fedatoribus,ab Arift.cap. de fubftantia deficit. Ibi cnim habetur,fubftanthe nihil cftc contra- rium i nec fufcipere magis , & minus , vt ipfe Tubingenfts com- ment. in 2. cap. lib. de different, morb conhtetur. bed morbo cotraria eft fanitas, ex Arift, & ipfo Gal. lib.de differ fympt.c. 1. Sc magis ac minus fufcipit j morbus n. vnus altero maior,fiue in- tenfior eft. Ergo in predicament© fubftantie poni nequit, ficuti nec in predicament© quantitatis , aut relationis . Et hec contra Tubingcfcm,quem Vallefius c. 1. appellat Vi- rum diiigentem magis in legend©, quam acutum in enarrando. Ego tamen, licet alicnam a mea habuerit opinioncm,varijs in.-* rebus, Viru appello dodum, & Germanorum veluri Galenum. Idem Vallefius indigna rcfponfionibus iudicat ea, qua? a Tubin- genfi cotra particulam (affedus,) allata funt: ne tamen quidpiam intadum a nobis omittatur: Ad id quod dicebat,affedum in dcfinitione morbi non accipi a Galeno codem modo,ac ab Arift. Refpondeo id negado: nam exprefse cap. 2. Jib.de different.morb. & iib.de different, fympt. c.i. docet Galen, fe nomine conftitutionis intellcxiftc id, quod antiqui vocabant diathcfim, ideft, difpofitionem,fiue affedum. Inter antiques non foiiim Hippocratem, fed Platonem, Arift. Sc Theophraftum, Viros omni laude dignos, fernper recenfuit Ga- lenus.Iraq; cap. 1 iam cit. lib. de different, fymptom. poftquam Ariftot. Torphyr. Cdiet SuhftatiA mhiL con- '■ trariwruy morbo fic. J \ uid I. ar- gumentum ; Tubing. { D E DIFFER. M O R B. 2* dixit morbum cfle conftitutionem prater naturam, perindeqj ef- fe, flue conftitutionem , fine difpofltionem dicas , fubinde ratio- nem reddit , cur morbus, fanitas , & neuter flatus difpoflriones voccntur. Haec ipflus funt verba: Ergo didlum cfl morbum eftc corporis ftatum quendam pnrter naturam,a quo f'undio Jjeditur primura. Alia verflo fic fe babet: Morbus quidem dicitur confti- tutio quondam prater naturam, a qua primum adlio Jgditur: Sub- dit Galenus: Conflata. fi affedlum quendam prater naturam , a quo atftio vitiatur, dixerimus, idem nos didluros. Siquidem om- ne quod eft, flue id fanum flt, flue £grum, flue neutrum,quoda- modo afficitur. A J'/axeioj'au verb, id eft, aflici, Srst'Qttri;, id eft af- fcdlus nomen , quodammodo eft ortum jatqj in hunc vflim non ab antiquis modb Philofophis, fed etiam alijs Grgcis tra inanimis rebus adaptaffe: nam_a cantui, & harmonic, Sc orationi, & didionf affedum tribuunt. Harmonia Latinis modiun fine modulationcm fignificat; Sc qua- druplex eft huiufeemodi modus. Phrygius, qui furorem, Sc pu- gnas excitat. Lydius, qui lamentationes. Doricus, qui honeftate. lonicus qui iucunditatem. Voce autem vfus eft Galen, cit. tcx. qua? vox, vt optime notat Tubingenfis,membrumproprie fi- gnificar; cantum vero metaphorice. Qucmadmodum enim mi- merofa corporis membra , quanquam diuerfum fitum ac motum fortiuntur, varijfqj funguntur muneribus, nihilominus camen_* ad vnum tantum cooriuntur,concurruntq;,vnumqifinem habent; ita etiam concentus, qui communiter a Grads m A os dicitur, ex vocu diuerfitate coordinata confurgit ac conftituitur,ad vnumq; finem tendit; vt citatus loquitur Tubingenfis. CojHtutio & ajfettus feu dtfpofi rio con jit- duntfir. V »dt dia thefts de~ rinatur. Hanno~ nut qua~ druplex. D E DIFFER. M O R B. 27 Poftquam deinde morbu fanitati cotrarium efte vna cu Arid, docuit GaleniiSjpathos fine pathemajfiue paflioncm, tam a fani- tate, quam amorbo ed quod pathos fine pathc- ma, id eft paflio , dicatur id omne quod aliquis patitur, ciufq; eftentia in motu , nonadiuoab efficienteprocedentc, fed pafle uo in fubiedo recepto confiftat; affedus verd eft paflionis ter- minus prod ud us in fubiedo $ ita vt paflionis eftentia'confiftat in fteri,& affici,& conlequenter in motu jaffedus verd in re impref- fa. & permanente, ac prod ante paflione.Improprie ta- men affedus ipfe aliquando enm paftlone conftmditur, . Galenus ab Ariftotcle in fua expofttione minimerecedit i na cap. de qualitate difpofitiones deferibens ait: Difpofitiones a. ex hint, qua? faciliter dimoueri3mutariq; poftunt, vt caliditas,fri- giditas, fanitas, morbus , & qua? funt hifee fimilia. Ariftoteles reddens rationem, cur iam dida difpofitiones di cantur3ait;Nam his ipfis homo aliquo modo dilponitur, & facile quoq* mutacur, cxcaiido frigid u fubiens, Sc ex valctudine morbum,& in ceteris etiam fimili modo. Hinc patet Ariftotclem vellc difpofitionem efte qualitatem bene vel male affidentem tamcn facile dimoueri poteft,vt definiunt Iarcrpretes);Et banc candem quahtatem5mediantepaflionc,tertia qualitatis fpecie,produci,ef- feqi paflionis termiuum aut finem. Paflio enim qualkas eft bre- ui tranfiens, & qua? fenfum mouet , aut a motu ftt, vt rubedo ex verecundiacontrada , Sc ex metu pallor; difpofttio verd paflio- nem fequitur. Vnde Boethius amplificatam paffionem, in afte- dionem tranftremonet; Sc augmentatam aftedionemin habi- turn: Et Simplicius, cum reliquis atq; patibilem qualitatem in motu, &alteratione , mediantibus qui- bus difpofttio flue aftedus generatur, collocandas ccnfet. Vna- nimiter ergo Ariftoteles, & Galenus aiunt, morbum efte diathe- fim, feu difpofitionem, feu aftedum j quia aflicic, aut difponic fuum fubiedum. Difpofitionem tamen, ftuc aftedum, in definitione morbi ac- cipi velIem,non in ftrida ilia ftgniftcatione qua eadem difpofttio ab habitu diftinguitur, fed in iatiori, qua difpofitionem, fimul &habitum comprehendit (omnis enim habitus difpofitio eft, non tame neccftarid omnis difpofi tid habitus, vt teftatur Arifto- Vathes ft tie pathe vta a fam- tare & rr.orbo di- ftwguitur pofitio a~ pud Art* ftotelem. Difpojiti* mediante pajJion(L*> product- tur. Quid paf* ft autem fymptomatum genus, adtio fcilicet lafta; & fecundum—*3 excreta, & retenta3 pafliones quam qualitates mclius3forte3diV centur. Difpofuio idem e(i ac affe~ tins. AuerroijTurifano, & Fernelio fat if fit. EXponentes Tubingenfis opinioncm, horum opinioncs in medium deduximus; quas nunc conucllere panic negotio dccerninlus; &vnica quidem foiutionc., quam ex SimpJicio in expoiitionc formav,& hgura? 5 quarto: qua- Jitatis fpecici defianemus. Ait enim3 licet qualitas di ft {ndhiirL_j> predicament urn a rcliquis nouem conidituat, per rcliqua diua- gari, cifqj vcluti ardo nexu copulari: ita vt quodlibet fuam~j> habeat annexam qualitatem.In ipfa cnim fubftantia qualitas db, eius naturam nobis paulb manifeftiiis referens: vt in homing * humanitas3que ab hominis fubftantia feiungi nequit 3 ficuti nee hominis fubftanria ab eadem qualitate . Similiter dicendum de corporeitate in equinitate in cquo 3 afininkate in Pctreiratc in Petro; Sc fie de Ilmili ferie 5 Quantitas fua non priuatur qualitate: nam fua Temper fruitur E- gura. Vndereditudo Sc Jinc£ qualitarcs dicuntur: ve- luti planitics & afperitas 5 fupcrficici. corporis. In diferera quantitate qualitas etiam reperitur: nam numcrus vnus quadrangularis eft 3 alter triangularis : imo in Metaphyiica 3 fi memoria me non fallit 5 quartam qualitatis fpccicm, quantitatis vcluti proprictatem ftatuit Philofophus. Ex ipfa etiam qualitate alia videtur exurgere qualitas 3 Sc talker 3 vt qualitatis qualita- tem aliquo modo admittcre cogamur: v.g. color aibus diigrega- tionem in vifu parity ficuti nigercongregationem. Relatio fuam continet qualitatem 5 habitudinem fcilicet: datur enim oyett, 3 Qualitas per omnia prxdica - went a di- uagatur. Qualitas fubffatia. Qualitas quant it a- tis. Qualitas qua lira- tis. Qualitas relationis. 3° LIBER PRIMVS, Qualita- tes aftio~ ms(Jr paf- fonis. Qualitas Quando. Qualitas rbi. Qualitas Situs. Qualitas Habitus. fiue habitude dupli ad dimidium, patris ad fuum fiJium ,& in . reliquis pariter. In pnedicamentis Adionis, & Palfionis, quali- tates reperiuntur, quje agibiles , & patibiics dicuntur. In pne- dicamcnto Quando,quamplurcs qualitates, vt occafio, opportu- nicas &c. In praedicamento Vbi, vt quando dicimus aliquem lo- cum die aeris cemperati, alterum intemperati. In praedicamento Situs, vt rede dfe collocatuin , vel non rede die collocatum—•. In prajdicamcnto tandem Habere: vt rede dTe circumiedum«* See, Hac praefuppofita dodrina, facilis eft ad prafatos Authores rdponfio, morbum efiedifpofitionem, veramqi qualitatem,fub- ftantiam verb>quantitatem,J& reliqua pradicamenta Axis trui fa- miJiaribusqualitatibus, ratione quarfiiJIamorbi dicuntur.Nam ncc fubftantia, nec quantitas, per fe morbus eft,fed difpofitio il- ia prater naturam, cuicumqj nedatur prardicamcntali enti,eft id quod vere morbi rationem fortitur. Morbus ergo, etiam in figu- ra, eft difpofitio in prima qualitatis fpecie pofita; nam figure non eft qu# morbum conftituit, fed mala, & indebita figure dif- poiitio. Superficies pariter non eft morbus, fed indebita fuper- ficiei difpofitio, aut qualitas, vt loquitur S.Thomas 1.2. q. 45. art. 2. in refponfionc ad primam obiedionem,vbi ait, morbos in fuperficie non effe morbos fubftanti#, aut quantitatis. morbi partium organicarum, de quibus mox, redius dicentur morbi in figura, in quantitate, in numero, in fitu, quam morbi figure, cauitatis, fuperficiei,quantitatis,numeri, fitus. Seciis ve- rb de qualitatibus primis cxcedentibus pronunciandum; morbus n.intemperici calid#, quando calor fie dicitur;quia ipfa intemperies calida eft morbus: At verb numerus additus aut dcficiens non eft morbus, fed difpofitio indc refultans eftquas morbi rationem habet; quia talis difpofitio,in manu v.g. ob fex- turn digitum fuperflue reliquis cokTrentem, aut ob quintum dc- ficicntem, eft quo? manus adioncm,id eft, debicam coprehenfio" ncm impedir. Sic puto fatisficri prodatis dodiflimis Viris. DE DIFFER. MORE, 5* Chr 'tjiophori a Vega opinio NOnmcliori titulo Tubingenfis Germanorum Galenus, & Joannes Fernelius GaJIorum item Galenus, quamu* Chriftophorus a Vega, Vallcftj Preceptor , primus Ga- len us Hifpanomm cenfendus, qui lib. 2, Art. Med cap.7. & vlt. Lib.3. ciufdem Art.Med. cap. 1. Lib. ude febrib. comment, in cap.4. & in Pnrfatione ad comment, de Vrinis, mordiciistenet morbum nuJJatenus in prcrdicamento Qualiratis, fed in prxdi- camento Relationis, feu ad aliqiud coJJocandum. Hanc cpinic- ncm ex parte fequitur Comes Montanus , qui exiftimat mor- bum habere fedem in predicament© Qualitatis, ftmul & Relatio- nis. Montanum fequitur Marcus Oddus in exiguo tradatu, cucm de morbi eftenria edidit. Qua? Vega fparfiin dra- fts in Jccis propenit, nos ad breuiorem iquandam clarioremqj method um,fequenti ordinc reducemus. Ga’cnuslib.i. defanir.tucndacap.5. docetfanitatemefte 2 fymmetriam, morbum verdametriam :Nequecnim adeoftupi- dus eris (vt loquitur Galenus) vt in alio genere fanitatem , & in alio morbum ftatuas. Idem Galenus Jib. de difteren. morb.c. 2. morborum genera ex fanitatis geneftbus venatur, his verbis: Adducamusitaqj hoc quoque in loco folidum principium,qnod apud omneshomines in confdfo eft :ncmpeid ,quod naturale eft, moderatum efte : quod verd a natural! habitu reccdit , im- moderarum . Proindc faniras fymmetria quondam erir , morbus verd,d iufto medo declinatio. Rurfum idem dccet, dicens: Pro- inde ft meatuum fymmetria fanitas eft , eonmdem a debito mo- do declinatio, morbus crir. Si verd calidf, Sc frigid!, hnmidi, & lied temperiesfanitas eft, ipfius contrarium morbum efte necef. fe eft . Hinc ftc argumentari licet: Symmctria ,& ametria po- nuntur in pradicamento Relationis. bed fanitas eft & morbus ametria. Ergo fanitas, & morbus ponuntur in prae- dicamcnto Relationis. Maior jpatet: nam fymmetria , & ame- tria eft commenfuratio, & incommenfuratio j feu fymmetria eft proportio; ametria difproportio: qua1 quidcm,communiconfen, lu Jn refpedibus confiftunt.Minor eft Gakni dedrina. Ergo co - 3* LIBER PRIMVS. clufio bene loquitur. Galeni authoricate lib. 2. meth. probat mot- hum in eodcm predicament© cum /Imitate collocari. Nemo tan- dem (inquit Galen.}aded fuit in aiiogenerc poncret in alio morbum. Et rc&e quidem hec Galenus; quo- niam morbus, & fanitas funt contraria; Contrariorum autem eadcm eft ratio, it a vt ea ftnt que ftib codem gencrc maxime diftant. Aliam Galeni authoritatem ex Jib. 8. Methodi in fui fa- uorem in medium lie deducit: Nam cum febricitantes exin- tcmpei ic neccfte eft fimationem quoqicorum intempe-. ’ rantie depuJfioncm efte. Et rurftis ibidem; Eft autem febris in- ’ tepcrantiecxceftusin caJorisabundantia.Vultenim Vegafecun- , diuiiGalenum, ealorem naturalem efte intempe- riem verb fiueexceftum caIoris,improportionem : vel potius 3 vt loquitur comment, in cap. 4. lib. i.defebrib. calor natiuus eft caufa proportions $ calor verb prajtcr naturam caufa impropor- tionis., fiuedilproportionis., fiue incommenfurationiSj que rela- tio eft. Ariftotelcm ftbi fducre credit Vega 3 aiens: Hac prorfus ratione Ariftot. Jib. 7. de Phy/icis aufcultationibus cap, 3. dicit ad fanitatem 3 & morbum non efte per fc motum 3 quia ad pro- portionem., & improportionem non eft per fe motus. Hinc colli- git Vega morbum in predicament© Reiationis 3 non verb Quali- tatis collocari. Nam ex eodem Arift. ad qualitatem datur mo- tus . Ergo ciim ad morbum non detur motus 3 morbus non erit qualitas/cd rcJatio3 cum ex Arift .citatojit improportio3 fanitas verb proportio. Vnumex Vege argumentisd ratione erurum 3 eft hob: Si nainq; conftitutionem que genus eft, in morbi defini- tione totam ipfms amplitudinem comprehendens,no ad aliquid, fed in Qualitatis predicament© coJJcces 3 dices quoque morbum con/iftentem in qualitate efte qualitatem , veluti cum qui confi- ftit in caliditate efte caliditatem> atqi febrem efte ealorem. Quod fi morbus in caliditate au&a con ftftens eft ip fa caliditas3 morbus in quantitate erit ipfaquantitas. At verb quantitas non eft qualitas; morbus igitur in quantitate aufta non erit morbus* quod nemo farebitur. Here Vega : qu£ clarius in hunc modum-*» difponi poflunt. Si conftitutio., fiue habitus5fiue afte&us* finely diathefis in definitionc morbi* fecundum totafuam Jatitudinem Febris' ejl abundan- ua calo~ vis ex dal. D E DIFFER. MORE. n poni debeat in predicament© morbum in qualitate conftftentem efte qualitatem; v.g. calorem exceden- tem efte febiem : Hoc a. femel conceftb, cogemur pariter dicere, morbum in quadrate efte ipfam quantitatem3 fine mokm adau- dam,- quod eft abfurdum. Nam in Tubingenfis fententiam 5 ak firmantis fubftantiam3 fiue corpoream molem adau&am, morbum in inuiti fatebimur morbum in quantitate auda non efte morbumi ciim tamen con- trarium omnes Medici cenfcant. Vt ergo ha:c incommoda vite- mus3 dicendurn morbum in Praxiicamento Relationis collocan- dum, AJia quamplurima proponit Vega y vt robur aiiquod addere videatur: quorum qiuedam prolixius a Valiefio examinantur lib.4.controucrf.c. i.quibus,quiafutilibus/uper- fedendumputo. Lima? ergo veritatis minime correfpondct praftata Vega? fen- tenria.Nam ex Arift.cap. de Qualitate,fanitas & morbus ftmt in prima fpccie qualitatis; quod non dicerct Ariftoteles, ft cenferet fanitatem Sc morbum eflerelationes.Conrrarium eius ver- ba oftendunt: Nam his ipfis (id eft fanitate, morbo, See.) homo aliquo modo difponitur3& facile quoq; mutatur ex calido frigi- dumfubiens, & ex fanitate morbum ySc in ceteris etiamfimili modo. His n. manifcfte docet Arift. morbum qualitatem efte. Sc ad eundem morbnm dari motumafeu morbum terminate motu, fine mediante motu produci j vt dilucide demonftrant verba ilia textus:Et facile quoqfmuratur(honio fcilicet)ex calido frigidum lubicnsj & ex ftinitate morbum. idem Ariftoreics in Poftpredicament. cap. 1 o. de op- pofitis, oppofitorum quatuor genera tradit: relatiue fciliccc op- poftta3contrarie5 priuatiuQ & contradi&orie: Sc horum exempla proponensjnter exempla cotrarieoppofitorum/anitate & mor- bum exprefse ponif; quod non feciftct j ft morbum relationem efte exiftimaftet; cum cnim inter exempla relatiue oppofttorum commemoraret > Sc non inter contrarie oppofita * quf toto qdo ab oppofttis relatiuis feparantur $ vt ibidem teftatur Ariftoteles in hunc modum: Que igitu r3vt ea5qtif funt ad aliquid opponun- ipfa id quod funt alterum efte3aut aliquo alio modo vicilfim dicuntur. JEa v. que vt contraria opponuntur, nullo pafto legem Vrimu, ar- gumetum contra Vegantsu Sectidunt argumcn- turn con- tra Vega, 54 LIBER P R I M V S. hanc fubeunt: neq; n.bonum mali dicitur bonu,fed contrariiim: neqi album nigri dicitur aJbum/ed contrariumrquarc oppofttio- differunt. Ariftotcles , qui hoc loco definitionc rcla- tiuorum ab antiquis tradita contentus , oppofttionem rclatiuam omnium minimam ab oppofitione cotraria diftinguit , aiens, vt- rumqj relatorum akerius efTe , id eft , totum cffe vnius corrclati prefcrtim mutui, eft fe habere ad aliud;v.g. totum efTe patris/ub ratione paternitatis,cft fe habere ad filium:& efTe filij,fub ratione filiationis,eft fe habere ad pattern. At v.con- traria non ita fe habentnam album non dicitur nigri nee nigrum albi nigrum, fed dicuntur die contraria. Cum ergo ibidem fanitas & morbus inter contraria ab Arift.enumerentur, morbus non dicetur fanitatis morbus, nec fanitas morbi fanitas, fed contraria, & per confcquens nunquam cogitauit Ariftotelcs mqrbum elfe relational! nib in laxiori rclationis ftgnificationc . Et ft inftarct a!iquis,AriftoteIem tribute rclationi cap. derela- tione, hanc proprietatem, fufeipere contraria, id facile diluirurr nam Ariftotcles fimiJe attributum conceditquibufdam tan turn relationibus qualitatiuis , &fccundum dici, non vero relatio- ni fecundiim elfe dic5tae, & pradicamcntali: vt patet ex exemplis- ab Arift.ibidem traditis, inquiente: Virtus namq; vitio contra- rium eft, quorum vtrumque ad aliquid eft, Sc ignorationi feien- tia. Non tamen vniucriis contrarietas ineft: duplo namq,& di- midio, & ftmilibus,contrarium eft nihil. Omnibus cnim notum cft> Ariftotelem. pofuiffc virtutes in prima fpecie qualitatis,velu- ti Scientiam. Ergo qualitates funt* que contrarietatis Hunt par- tieipes, Relationes autem fecund iim elfe, & di- da:, contrarietatem non habent, cuiufmodi eft ilia, qua: reperi- tur inter duplum & dimidium. Cum ergo cap. de rclationis imuram in laxiori fignifteatione, & iuxta antiquorum placitum Ariftotcles inucftigaucrit,mon eft mirandum ft quibuf- dam relationibus improprie didis corrarictatemtribucrit, quam tamen veris relationibus non conccffttvt patet ex cap, de jr Quantitate, vbi loquendo dcpauco, & multo, paruo,.& magnoy ait,fiuc pro quantitate fumantur,. fine pro relatione, non cfle contraria. Ibienim de relatione abfolute dida loquitur. ExGaleno adhuc patet morbum efte qualitatem :lib. i. & Totum effe reU- lionis• Occur?}- tur dijfi- cult At l. Kera rc - iatio con- trarieta- tc caret. D E DIFFER. MORB. H Method!, quofdam morbos in habitu effe dick, cuiufmodi funt fcbres phtifis &c. alios v. in difpofitione, dum de breui- ter durantibus morbis loquitur, cuiufmodi funt ephemera febris, tertiana, & confimiles morbid modico tempore durantes. Habi- tus & difpofitio funt prima qualitatis fpecies , ex omnium fente-* tia cum Arift. cap. de Qualitate. Sed ex GaJeni fententia morbi funt difpofitio & habitus. Ergo in prima qualitatis fpecie collo- cantur; atq; adeb nequeunt elfe relationes. Libro deniqi de different, morb. cap. 4, manifefte docet Gal. morbos proprios partium fimiliarium effe meras qualitates. Age igitur, inquit, fint prima elementa numero quatuor,calidum,fri- gidum, humidum,ficcum,quibus inuicem moderate confufis fa- num fit animal* immoderate , £grotum: crunt confcquio agritu- dincs quatuor; prima , caliditas , qua naturalem excefferit fym- metriam: fecunda, frigiditas: tertia , humiditas: 6c quarta , ficci- tas. Hi funt iuxta fecundam fuppofitione morbi vniuerfi carurii partium, qu£ fimilares appellantur,qui fane & fimplices omninc effe videntur. Libro rurfus 2. Mcthodi cap. vlt. ait: Febris igitur eft calor tantus, quantus iam poftit lad ere operationcs, bed Vega ad locum GaJeni iib.de different, morb. refpondetj Galenum velle, calorem, frigidiratem ,humiditatem, & ficcita- tern, effe materiaJe morborum, & non formalc: Formale auterr morbi, inquit Vega, eft ipfa ametria: matcriale verb morbi ef relationis fundamentum, 6c caufa continens in morbis qui iitini ex additione,quales funt omnes ad qualitates acftiuas attinentes caufam autemcontincntem ieparari poffe a morbo, nunquanx-j Galen us exiftimauit. Licet hare dodrina aliquid acuminis pre fe ferre vidcatur,lon- ge tamen a veritate diftat: Nam velle calorem prater naturam. due intenfum die relationis fundamentum, rnorbum verb rela- tionem inde refultantem, eundemq* calorem effe caufam conti, nentem, eft ludere; quoniam falfam fupponit dodrinam, mor- bos partium fimiiarium efte morbos fados ex ex compolitione caufa: continentis, 6c relationis inde emergen* tis 5 ciim earundem partium fimiiarium morbi fint fimplices qua- litates, in quibus potiftlmiim nulla datur caufa continens 5 vt fe- quenti Jibro de caufis, de caufa continente agentes 3 dare demo. Tcrtium argument turn con- tra V tga. Morbi /T- milarium Cunt auali rates. Febris calrr* Difficult* ti occur ri* tur. 3« , LIBER PRIMVS. Relatio non agiu ftrabhnus. Pmcrea relatio nullam habet agendi vimV Sed cx vnanimi Medicommconfenfucum adiones Ix- dit. Ergo morbus nequit efle relatio . Sanitati autem aduerfatur comrade: contrariorumqj eadem eft ratio . Sed fanfras ex A rift, lib. 2. de Anima tex. 24. eft forma. Ergo pariter , &morbusei contrarius. Quod autem fanitas forma fit 3 id his verbis docet Arift.c. 2. tex.iam cit. Quoniam autem id, quo viuimus5quoue fentimus, bifariam dicitur ? perinde atqi id quo fcimiis 5 6c id ct- jam quo fani fumus, atqi valemus ( quoddam enim quoddam animam dicimus.) Qiiippe cum vtroq, fcire dicamus: & aliud fanitatem, aliud partem corporis aliquam , vel totum-> dicimus corpus: atqi horum vtrumqi 3 tarn fcientia 5 quam fani. tas y forma qujedam , & fpecies eft y & ratio 3 & tanquam adus fufcipientis, &c, Vult Ariftoteles his verbis oftendere 5 nos duo* bus viuere3anima nimirum vtadu fiue formal animar fubiedor ftcuti fani duobus dicimur 5 & ipfafanitate vehiti forma & parte aliquacorporis5vel vniuerfo corporetanquam fanitatis fubiedo. Conftat ergo ex Arift. fanitatem efle adum3ftue fbrmam3 fpeciem>vtloquitur>nonfubftantialem: Ergoaccidentakm~*3 qua? non in alio pradicamento, quam qualitatis'poni debet. Ve* ga autem 5 vt fupra vidimus, cum Galeno confentit fankatem 3 6c . morbumin eodem collocari pnedicamento.Ergo ciim fanitas fit fpecies3fiue forma3eaqi Qualitatis pra’dicamento £ta, morbus ei contrarius, vt docuit Arift. in eodcm Qualitatis pradicamento ponetur. - Replicat adhuc Vega, 6c dick, relatfonem non habere agendi facultatcm, effe tamen primam 6c immediata caufam 5 ob quam adiones krffproueniunt. Calor n. cerebri, inquit, hominem—» delirare facie, non tamen efficir imaginationes If fas . Siquidem omnis & omms animalis actio 5 aur aut kfa 3 ab anima procedit , non a morbo .- morbus tamen im- mediata caufajac prima Jffionis imagination is eft; ob quam If fa imaginado procedit: Hf c a. eft ametria, 6c inconcinnkas primo- rum elementorum. • His tamen nihil contra nos concludit Vega, qur plurimum-^ deeeptus eft 1 oquendo decalbre prater natura: nam color prefer naturam Ifditpartium fimiladum adiouesprimarid:fecundari6 Strut At 9X Arift o tele eft forma> € aqi acci- dent aria . Ergo, & morbus ei contrari- es erit forma ac- a details* Occurri- fur ebie- Hlonu. D E DIFFER. M O R B. iJ a. adioncs animates di fiuc * adliones, a natura, fed a canfa prater naturam irritata, Cum_-» ad hac neteiuerit refpondere Vega, plane deferenduseftrdicen- prater naturam tedere codlionem partium,quan- do aliqtiis febricitat: cum ad hunc fedandum, & no relationem, omnes Medici vnanimiter contraria remedia frigida, & humida prater i here foleant. Quod attinet ad autfiorftarem Ariftotelis a Vega in fui fauo- rem ex lib.y.Phyjficor. dedudlam ,nihil illi contra nosprodeft, qui libenter admittimns, in morbo,vt correlate, non darf perfc motum j quia morbus eft difpntitio in laxa difpofttionis ligni- ficatione: in habitu verd & difpofitione non datur per fe motus, ficutinecinfigura, Corpusautem ad patibitem mouctur, in qua datur mctus, ad calorem v. g. frigus, humidL totem, & ftccitatem, mediante nimiium alteratione, qua motus eft ad qualitatem * Color autem frigiditas , bnmiditas, & ftcci- tas,quatenus tales, vtpete pati bites qualitatesmorbi rarione non induunr, fed quatenus. intenfa?,& prater naturam. Licet ergo ad quantitate,qualitatem,& vbi,rantum detur per fc motus,vt babet Arift- lib, f, phytic, c, 2, non proin de dicendmn in omni quali-, tate dari per fe motum quatenus relationem inuolirit: necinde inferendum , id omne in quo non datur motus ,efle relatione®; cum in habitibus qui qualitates funt lub rationc relationis, non detur alteratio,, vt ip/emet A rift, teftamr lib, 7. Phyfic. c.5. Ex quo Ariftotelis verba hiic traducere lubet, vt cuiuis innoteteat Veganxeius mentem non fuifte aifequutiim: Pretcrca,inquir, di- • Phrenith quid. Comut- fio & Pat pitatio k i fob m»r~ bo funt. Perffrln- gitur Fe 3$ , LIBER PR.I MVS. cirrHis virtutes omncs in his quodammodo efie , qii£ ad aliquid refcruntur. Namqi eas qii£ funt corporis , vt fanitatem , & bo- num corporis habitum,in calidorum,& frigidorum,aut interno- rum inter fe , aut adcontincns tcmperamento, Sc commenfura- done ponimus. Similiter pulchritudinem , & robur , & alias vir- tutes, atqj etiam vitia . enim , & vnumquodque quo-* dammodo ad aliud refertur, & ad proprias afFcdiones aut bene, aut male cum, qui eis prgditus eft, difponit. Propria autem_*> funt, a quibus gigni, atq$ corrumpi aptus eft . Cum igitur qua? ad aliquid referuntur,nec fint alterations, ncc eorum fit altera- tio, nec gcneratio, nec vlla omnino mutatio, perfpicuu eft, neq i habitus, neq> habituum abieftiones, & afilimptiones, alteratio- nes efle, fed generari quidcm fortafse, & interire eos quibufdam alteratis neceffe eft, quomodo & fpeciem, ac formam,vduti cali- dis, ac fi'igidis, humidis, aut ficcis, aut ijs, in quibus primis in- funt. See, In hoc cotextu animi. Sc corporis habitus exponit Ariftoteles, aitqi circa illos non elfc alterationes * quia virtutes perfediones queedam funt i turn quia virtutes. Sc vitia in mediocritate, Sc ex- Ceflii confiftunt. Mediocritas autem. Sc exceffus in gencre rela- tionis habentur. Verum relatio, de qua loquitur Arift. non eft . pradicamentalis, fed fecundiim dici,qua? non adimit virtutibus. Sc habitibus rationem ends abfoluti, & qualitatis. Morbus er- go, Sc fanitas , ficuti virtutes, qualitates funt, fed inuoluentes non integram, fed aliqualem relationem, prout manifefte verba ilia Ariftotelis oftendunt: Pra?terea dicimus virtutes omnes in his quodammodo dfe, qua? ad aliquid referuntur. Si enim Ari- jftotelis intentum effet, virtutes animi, Sc corporis efTe abfolute relationes, non adieciffet textui particulam (quodammodo),fed abfolutefecundum fuam fententiam dixiftet ad aliquid, fine mo* derations, referri. Eandem do&rinam codem in textuij. re- petit, aiens: enim, Sc vnumquodque quodammodo ad aliud refertur; itcrum enim repetijt particulam (quodammo- do)i quoniam reuera fanitas,& morbus,pulchritudo,robur,aiia*- que corporis, & animi arfe&iones, qualitates funt. Et fane Ari- ftoteles Jib. 7. cit. voluit fanitatem, &morbum, habitufq; vni- uerfos non efTe altera tiones/ed alterationum terminos, Sc res al- JExponi' tur Ari- fie tele;. D E DIFFER. MORB. terationibusperfediorcs, ftabiliorcfque; idqj cxcit. cap.colligi- tiir3 vbi ait per alterationes praduci. Et manifeftiiis adhuc id di- xit cap. fcqucnti rex.52.vbi dareadmittit fanitatemperaltera- rioncm induci: Alteratio autem , inquit , qnonam pado altera aJtcri arque eft vdox? ccrte fi fanari eft alterari, fttq; vt alius ce- leriiis, alius tardius , aliqui eriam ftmul fanentur , alteratio crit paris ceferkatis : tempore namq; arquali alterati funt. See. Si fa- nkas, vt vult Ariftoteles, alteratione reftituitur , eftq; alteratio- nis terminus: Ergo paritcr, & morbus ei contrarius. His adda- mus, corporis & animi affediones , diuerfts fub ratronibus diuerfts collocari poflbi vti ipfe Ariftoteles capi- te de QuaJirate docet,in quo habitam,& difpofitionem, primain qualitatis fpecicm conftituere ait, poftquam habitum , & difpo- fitioncm antea in Relationis collocauit. Licet er- go morbus fub ratione impropoitionisponatur in pradicamen-' to Relationis, id non impedit, quin , tanquam caufa I reft on is a* dionum3 & vt morbus eft, fit in predicament© Qualitatis. Etj poftto quod ,prout qtralitas eft, imperfeda quamdam inuoluat; relational!, non idea relatio dicendusv ' Scd inftabit aliquis flnter fanitatc, &morbum non datur me- dium ex Arift. cap. dc oppoficis . Ergo funt relationcs. Refpon- deo qnalitates quafdam more relationum non habere medium, vti oftendit Arift. cap. dc oppofitis,agendo dc contraries. Atqui contraria quidcm,inquit qua? ralia funt, vt ipforum alterum ne- ceffarib rebus ijs inftt, in quibus aptu eft fieri,aut de quibus pr£- dicatur,ea nullum prorfus medium habent: quorum autem akc- iTm ineftc non needle eft , inter aliquid oranino medium cadit: velutf fanitas ac morbus in animalis corpore fieri funt,atque alterum inftt animalis in corpore/anitas inquam,aut morbus, neceffe eft. Et de numero par atq,- impar pra?dicatur, & alterum par.aut impar inftt numero needle eftratq; nullum inter bare aut inter par,& impar, aut inter fanitatem ac mor bum me- dium cadit. See. Ecce Ariftoteles afteuerans inter fanitatem, Sc morbum corporis affediones non dari medium, ctft ftnt conrra- ria, Sc quideih qualia, ftcuti nec inter par Sc nnpar,qua? vere eor- rclata funt, Etfi vellet aliquis dicere rdationem ftifdpere magis & minus, vt loquitur Arift. cap.de relatione * atq; adeo inter re- 39 -Ad fani- . tatem & morhwn * daturmo- li tmquate- , nusquali- _ tatesfunt. Aforbus fub diuer- fa ration e in diner - fit yonitur predica- ment! s. Soltiih dubij. 40 LIBER PRIMVS. Dubtooc- curritur. ■ lata dari medium: Refponfio facilis eft, Ariftorekm loqui dc_a relatione fecundum did, vel de flindamento relationis; cui con- trarietas fopifllme conuenit. Qualitates ergo qiwedam cum vera relatione in hoc conueniunt,qudd non habeant mcdium.Excef-i fus n.quanturauis minimus in corpore , morbus eft , fed Phyfice Jcquendo : napi Medice datur medium ,vti fuprafuse probaui- mus, & concedk ipfe Vega libro 2,de aite mcd.cap.vlt. vft>i mor~ bum ametriam, & incommenfurationem appelJans , ait , morbi terminum dfe fenfibilem Ldioncm adionum* quafi diceret mor- bum non die cenfendum ilium affedum , qui fenftbiliter adio* nes non Ia?dit: Eius ergo terminus non erit ill a minima exiguaqj la?fio , quam intelledus aftequi poftet , id eft , quam fola cogita- tione concipere poftemus. Foret enim(vt Galen, inquit) dogma perpetua: paflibilitatis,eftqi Logica confideratio , quam fequitur Arift. & Plato in Alcibiade 2. cum dixit,inter fanitatem Sc mor- bum non die mcdium.Ncuter ergo ftatus admirtendus ex ipluis Vega? dodrind, qui per hire in noftram, velit, nolit, fententiam inclinare cogitur. Si morbus n. & fanitas dfent ver£ rclationes, medium nonadmittcrent. Ad Galeniauthoritatca Vega deduda, refpondeo, morbum dici ametriam, vrpote receftlim a naturali ftatu , fanitatem verd ametriam, quod intra nature cancellos cohibeatur, fttq; natura- lis partium corporis difpofitio . Voluit ergo Gal. claritatisgra- tia fanitatem vocare fymmetriam, morbum ametriam, cft’cqj re- lationes improprie didas: vti oftendit lib. de different, morb. c. 2. Sc Jib. i. dc fanit. tuen. c. 5. Sc alibi, morbum non abfolute appellans ametriam,ficuti nec fanitatem fymmetriam, nifi poft- quam addidit, more Ariftotelis,particula(quandam). Ideoqicap. iam cit. de fanit. tuen. ait, fanitatem fufeipere magis, camquein temperamenti qualitate(vti!leloquitur)ponenda dfe, ciim per*' petud muteturjquod relationibus non ftabiles fal- tem aliquo tempore dfe debent. Vnde in fanitate Sc morbo vnica & eddem hord darentur millerelationes diftinda? fpecie, aut nu- mcro faltem, vt bene monet Vallefius. Ad precipuum Vega? argumentum Refpondeo, fequelam co- cedendo. Sc paritatem negando, id eft, pofito ( quod verum eft) quod conftitutio aut diathefts, fiue affedus in definitione morbi Morbus non eft ametria proprie , Jicuti nec (unit ns fyntme- tria. Solutio prucipui iirgnmcn- n Vegs. D E DIFFER. MORB. 4t fecundumtoram fuam Jatitudinem fit in predicameto qualiratis, concedimus morbum confiftetem in qualitate adauda dfe qua- litatem.negamus tamen maJam paritatem, morbum in quantita- te ad aufta dfe quantitatem, fed qualitatem. Si tamen pa l iras re- de fiet, concedenda eft hoc modo: Quemadmodum morbus in qualitate adauda, in calore v. g. intenfiore fado, eft qualitas pariter morbus in quantitate adauda eft qualitas. Lingua enim adauda loquelam prohibet , non quod quantitas ilia adiones letdat, fed lingua maladifpofitio, extanta mole refui- tans. Vnde Galenus varijs in locis morbum appellat calidum,fii- gidum, humidum, & ficcum,jnunquamverd morbum quan- tum , fiue quantitatiuum; aut morbum numerofum, figuratum1 aut fitualem: fed morbum in numero, quantitate, figura, & fitu* dc quibus deinccps. Calor a. exccdes,quatcnus excedens,& ter naturam, dicitur optime morbus calidus. Sed pro Vega obijdtut adhuc.Sanitas& morbus funt contra- ria. Ergo in eodem genereponi debent, vt Jib. i. & 2. methodi docct Galenus. Acqui fanitas non eft calor, nec frigus, nec hu- miditas, nec ficcitas, fed horum omnium moderatio. Ergo mor- bus erit eorundem immoderatio.Rdpondeo primo concedendo, fanitatem & morbum efle cocraria,& in codem collocari genere, fanitatcmque dici moderationcm , co modo quo expofuimus. Refpondco fecundd,fanitatem & morbum,vt difpofitiones funt, die cotraria. Prateiea in exeplo citato morbu poft’c dici calorem cxcedcntc,fanitatem v.calorcm temperatum,liue modcratu,fiue temperamentum natiuum; Qiioniam in tali cafu calor cxcedens opponitur fanitati tanquam extremum medio, non v. tanquam extremum extremo:hoc n.pado calor excedens excedenri frigori proprie aduerfatur, tanquam patibilis qualitas qualitati paflibili: Sunt n. raquam duo extrema vitia, eomodo quo auaritia &pro- digalitas: qua? ambit liberalitati aduersatur. Intenfa ergo calidi- tas intense frigiditatfquatenus qualitates funtpatibiles,fibi ipfis aduerfantunquatenus v.prteter naturam/anitati. Nam vt fanitas eft difpofitiofecundiun naturam, ita ilia? qualitates, vt exceden- tes, difpofitiones prater naturam. Et fic,prout fanitas eft difpoli- tio fecundiim naturam. & morbus difpofitio prater naturam-** funt contrariaj licet eo rnodo, quo diximus fint contraria ,tan- Difficult a ti (atisfit• SanitAt opponitur morbo tan quant ex- medio. 42 LIBER PRIMVS. quam t amen extremum Sc medium * Aliter refpondet Vallefius, quem videat, qui volet. I oannis *Argenterij opinio examinatun NOn refills inuidus Zoilus Homeromaftix,quam lo. Ar- genterius Galenomaftix dicendus; qui vanae gloria? ni- mis cupidus , maledicendique pruritu percitus, Gal.vbi- que infolenter Sc omni femora modcftia obflrepit. Sic fuum nomen 3 quod alias inobfcuro Jateret, diuulgari faciliiis pmendit. Multis hie cauilJis Galcnuin reprehendere ftatuit, etfi ab eius garrulitate Galenus adhuc illadiis feructur. Varie ergo definitional* morbi a Gal.traditamarguit Jib. quem edidit dc gen crib us morborum c. i. Prime cnim Galenum inconftantiaf arguit,qucd me i bum va- rie definiuerit: Nam morbum appeJJat id qued adicncm iadit:. alias morbum dick effc conftkutionem prater naturarm&magis: exp Jicans morbi effe afFcdum prefer natu- ram,primb adioncs Jedcntemjvt habetur lib.de differjymp.c. i, Sed refponfio facilis eft Galenus autem complete morbum definiuitLb.de differ.fympt.c.i.AJijsautem in locis fufficienter, prout a fanitate diftinguitur , cum qua in particular conflitutio, aut affedus) conuenit: diferepat autem , quod adioncs lad at. Stupiditatem, aurgarrulitatem alicuius circa definitioncs alia- tas praruidens fagaciter Gal.hax effundit verba Jib.de fymprom. difterent.c. i. His ita fe habentibus , ac definitis, quoniam mor- bus aftedus quidam eft pra:rcr naturam , qui adioni incommo- dat: morbum autem ipfurn pi arcedere peteft affedus alter, qui ctiam prater naturam fit, non tamcn fua ipfius ratione adioncm labefadct , led meibi interuentu; talem aftedum non morbum, fed caufam, quae morbum prarcedat, appellabimus. Quo in lo- co diligentcranimumad cos adueitamus oportet,qui illume queque affedum krdenda’ adionis caufam dicunt: Non enimua? per fe, aut primum, fed ex accident!, Sc fecundo , impediri of- fendique per eum adione diccmus: a morbo verb ipfo primum, Sc iccundum ipfius fubftantke rationem. Itaqueciim dicitur, ' morbus eft corporis affedus,qui adioncmimpediat ,ijs,qui Vrimurru jirgeterij argmnen- turn. Solntio, D E DIFFER. MORE. ftatim fubaudiunt 3 quod primum, & ex fe ipfo id fack , futfi- ciens eft definitio j fiqui verd vel minus dextere , vel contention fins inaudiunt, ijs adijeiendum in oratione eft, prim inn, quo ta- b’s fit finitio; Morbus eft aftedus corporis adioncm aliquam im- pediens primum. Quotquot igitur aftedus hunc praxedunt , ij morbi non funt. Quod fi vlli alij cum his aftedus incidunt, qojt ipfos veluti vmbr# fequantur j nec hos morbos vocabimus , fed fymptomata. Ita non ftatim, quicquid eft in corpore pra:tcr na~ turam, morbum vocabimus: fed id, quod primum adionem vi- tiat 3 morbum j quod hunc pra?cedit , morbi caufam, Honduras autem morbum . Quod fiquis alius aftedus in corpore morbum fequitur ,is fymptoina dutaxat dicetur.Quomodo quafo clarius, & diftindiiis morbi naturam exponcrc poftet Mortalium vllus? Seenndo ,dicit Gal. male vfum efte nomine aftedus , quod cum mukis in Jocis(& praxipuc Iib.de diffcren.fymp.c. i.vbi ait, difpofitionem in fubiedo corpore permanerc , & feruari) pro re permanente accipiat: & tamen Jib. i.Mcthodi c. 9. id cm GaJenus lulianum, & Olympicum reprehendit, quod dicercntmorbum needfarid efte rem permanentem, aut cum habere permanent tiam. InfuperGal.lib.i.dc locis aftedisc.2.dicitaffectumfigni- ficarc rem permanentem, ftabilem, fixamque: Lib.tamen 8.Me- thod.dicit febrem diariam efte morbum, qui non eft ftabilis, ne~ que hxus aftedus , quod vnius diei naturalis fpatio terminctur. Idem de Apoplcxia, &Tetano dicendum : funt autem aftedus breui durates. Hinc liquet aftedumefte ambiguum nornen apud Gal. nunc rein permanentem fignificans, nunc autem rem f'u- gacem ; qua quidem vltirna fignificatio Ariftoteli familiaris eft, qui difpofitionem abhabitu diflingui ftatuit, quod difpofitio fit cjualitas facile mobilis a fubiedo. Refpondeo affedum apud Galenum , catcrofq; Medicos rem permanentem fignificare, & ephemcram effe rem permanentem altcrationifque terminum aque bene,achedicam febrem: quia licet breui duret, habet tamen fuas panes, fuamque iam produdam,& extra caufas pofitam.Olympicum & lulianum meritd reprehendit, quod hi morbum rem permanentem in or- dine ad tempus, & non in ordine ad fuas partes iam in reruni—» natura produdas ftatuerint. Ephemera cnim, vt dixi, non fccus. 4* Secundn argum. Solutit. 44 ac animal Iliad quod gratis eft vnius diei 3 a quo ha?c, Vt volunt, denominatur 3 fuas habet panes permanentcs 3 vt dixi a?que ac morbus longus.Ergo eft enspermanens.Quandoait3 ex Arifto- tele3 difpofitionem efte quaJitatem facile mobiJem a rum abhabitu diftinguitur: Sed parum accurate Ari- ftotelis dodrinam examinat rnec vt video, duplicem dift pofitionis fignificationern apud Ariftotelem, cuius nos felcgimusiquatcnus nimirum difpofttio difpofttionemftmul & habitum comprehendit. Ignorabat denique controuerftam il- lamdmultis Philofophis agitatam :vtrum videlicet habitus & difpofttio re an ratione diftinguatur ? Ob Logicaddeo defedum in quamplurimos incidit crrores Argenterius. Tertio , dicit Argenterius 3 Galenum male morbi naturam ex adione lx fa eruere, cum lib. i. de locis aftedis c. z.afteucraue- rit morbum ftatim a principio fuam habere eftentiam, quampri- mum a natural) ftatn defledit. Contrarium tamen docet lib. i . de fanir. tuen. c. 5. aiens ilium tantum aftcdum efte qui adiones hedit* Refpondeo Argenterium non intellexifte Galenum, qui loco citato de locis atfedis,tantum dixit,morbum ftatim ab initio ha- bere fuam eftentiam; quia exiguus ealor prater naturam eandcra cum intenftori habet eftentiam , ftcuti vkufculum , exiguumuc vlcus eandem eftentiam cum magno vlcere: idq, quidem fee tin- dum leges Philofophicas,quas Argeterius ignorabat, perirepro- nunciauit: Nam magis Sc minus non mutant fpeciemGaJenns tamen minimum a naturali ftatu receftum,morbum , Mediee Jo- quendo , nonappeliat ; quia etiamft adiones rantftper videacur , non tamen fenftbiJitcr: Quare folus reccftus a natura- li ftatu fenfibiliter adiones la?dens,morbus ab iilo dicitur , loco citat. de fanit. ruenda, 3c alibi- Quarto, Galenum taxat, quod vocem(prim6;in morbi deftni- done pofuerit, vt per eandem particulam morbum a fua diftingueret. Nam co ipfo quod morbus dicatur aftedus , fuffi- eicnter a caufa diftinguitur: quoniam caula non eft aftedus , vt patet exeodem Gaienolib. de different.,fympt. c.i.vbiinquit;, aftedum efte alterationcm permanentem. Sed caufa non eft alte- ratio „ Ergo non eft aftedus * Prsterea aftedus eft res abfoluta,, caufa v*ad aliquid “ ' K& LIBER PRIMVS. \.Argum* Solntio. D E DIFFER. MO R B. 45 Refpondeo negando caufam non efle affedum3ciim affedum cffe ftatuat GaJenus Jib. cir. de fympt. different .c. i. vbi hzc ha- bct.-Omnis igitur corporis a naturali ftatu receffit>vel morbus eft, vel morbi can fa, vel nforbi fymptoma See. Argente- rius adhuc Galeno imponit 3 quando ait GaJenum dixiffe 3 aftE* dum effe alterationcm permanentem . Nam GaJenus* vt paftio- nem ab affedu diftinguat* dicit paflioncm in tnotu conftftere i Sc edfante* inquit* go quod fubiedum aJrerabat * aJtcratio qu£ in_> fubiedo remanct* a&dus cius eft: ita fciJicet* vt in ipfo verti* Sc mutarij & aJterari, & moucri* pathos hue paftio habeat:in co veto quod manctySc in fubiedo corpore referuatur* affedus conftat. Ecce Galen, dare diccns aJterationem perma- nenrem* id eft*alterations terminumTvtpoftea exponit* morbum.De hoc n. tanquam caufa* effedu * mediante aJteratio- ne produdo5& non dc caufa loquutus eft. Male ergo bine infert Argcnterius GaJenum voluifteomnem affedum prater naturam cftc alteration cm permanentem j cum de foio ioquaturmorbo a fua caufa produdo; quem no niff improprie alterationem vocat*, quando addidit (permanentem .) Alteratio n. nunquameft per- manens, cum fttmotus * & ens fucceftiumn. Quando rurfiis ait* caufam eftc ad aliquid* affedu v. quid abfoluturn*faIJitur. Nam morbus eft aque ad aliquid*ac caufa* quoniam eft caufa Jadionis adionum.- Qiiintd ait Argenterius 3 didionem (Primd) fruftra in morbi definitiouc ponfquia moibus non Jardit primo adiones* fed me- diate facultate Ja?fa: Nam ftcuti fanitas mediantibus facuJtatibus adiones fecund u naturam excrcet*paritcr & morbus fanitati cen- tral i us* adiones mediantibus facuJtatibus J^fts3 n. quafuis adionesftue bonas*fiue maJasedit*tefte Galeno Jib. i.de faculr. nat„ Ergo morbus prius facultatem quam adionem ab ca dimanantem JadetiVitio n.facuJtatis concodricis ventricuJi aJi- mentum fufeeptum non debite coquitur* Refpondeojconcedendo ta facuJtate quam adicnem a morbo prius immediatiusqj Ixdi. Sed quia facultas ( aut gradus * fiue flatus temperamenti) nobis ftuc in ftatu fano* fine £gro* non nift per dimanantem adionem innotefeit, per eandem adionem Ja> fatn, veluti per rem masis co£nitanii& p Jane patcntem*ac mani« SoIhH* Tathos affeftu dif jert. j,Ar$Ufw S oiiitiss*. 4« LIBER PRIMVS. Ate die us eft Philofo phus fenfi- biits. feftam, morbum Galenus apprime deftniuit. Idq; conmltimme; quoniam Medicus eft Philofophus fenftbilis ,qui res cundas fenftmm iudiciomanifeftareproingenij viribus confueuit. Ex fenftbili ergo,atque manifcfta adionum Lrficne ccnijcit facilita- tes efte Was* Quod dixit Argcnterius facultatem edere adiones ftueintegras, fine Was, verum &hoc eft: Sed falfum, kfionem adionum ab alia prouenirc caufa , quam a morbo , cuius eft lx~ derc adioncs,non edere: ciim hoc vltimum facultatis, non mor- bi munus lit. Riolanus ad hanc obiedioncm refpondet ,morbumla’dere adiones, & non facultatem,eo modo quo quies motum eripir & facultatem. Sed ha?c dodrina Galeno aduer- fatur,qiii morbi elfcntiam in adionum cdfatione minime repo- nit; quia inde fcqueretur, vt fupra in huius libri principio dixi- mus,morbis nos affici,quotics in vmbra otiofi degimus,aut dor- mimus: quod tamen falfum eft,dim perfeda tunc fruamur fani- tate, etiamft in quicte pofiti nihil agamus. Praterea ex Riolani fententia fcquerctur , dum compedibus aliquis ab ambulatione impeditur , morbo laborare, Rurfus (poftto quod quies ftt res pofttiua) adioncs non eripir, nift facultates priiis Jigando. Vnde merito fomnus , qui quies vulgo dicitur, fenfuum ligatio a Phi- lofopho nuncupatur.Ligatio autem a mor bo fada, eft adionum lafio. Adio autem lafa eft, aut, ne fiat,impeditur.a mala corpo- ris ant partis difpofitione. Si n. difpofitio partis in fua permanc- retintegritate,adio nullatenus laderctur. Vnde rede Philofo- phus: Si fencx haberet oculum iuuenis , videret vt iuuenis. Er- go impoftibile eft partem vllam morbo infeftari, quin partis fa- cultas ladatur • Addamus & his adionem a morbo non eripi,eo modo quo quies motum aufertmam quies motum omnind tolliti morbus verb, vt libro de differedjs fymptomatum dicemus,non femper motum aut adionem abolet, fed fcpius diminuit, & de- prauat. Abrahamus Frambefarius Difput. 3. Dodore 3. libelli cui ti- tulus, Schok dicit falfum eftefacultate prius quam adionem in morbis organicis . Quia , inquit, vfus inftrumenti impediri poteft nulla facilitate Jcfa:vt apparet in vena, aut neruo obftrudo,vbi impeditur diftributio, ilkfis remanetibus facuka- rib us. Rial anus reijcitur. D E DIEFER. MORR 47 Sed non videtur vfquequaque ration] confona. Nam quemadmodum coftitutio,fiue fanitas partis fimilaris,coa. fiftit in temperie, fic partis diflimilaris conftitutio naturalise fine fanitas3confiftit in formatione, numero, quantitate, & fitu.Ergo cum conftitutio nerui nihil aliud fit qua optima c6fbrmatio,ma- gnitudo debita,fitus etiam debitus3ac nexus3quoties his carebit, facultas cius la’fa erir. Qupties n. ncruus obftruitur , morbo la- boratj ncc iuo ideo munere fungitur; adcoqi in obftrudione, & confequcnter in mala conformatione,facultas, qua praditus eft, laditurj alioquin adiones intcgras facultas illada cderct:vel cer~ te pars, vt dixi, morbo non aftlceretur,fcd tanquam vinculo pro- hibita adiones non cderet. Facultatem animf per fc vix ledi puto; ratione tamen inftrumenti dicitur, maxime v. ilia qii£ organica eft; queq; ab organo ita depcndet,vt fine orga- no deficiat. Vnde anima noftra fenfitiuis iftis facultatibuspoft: obitum veluti priuatur, id eft , ciim defint ampliiis inftrumenta, non edit anima vnd cum fuis faculratibus folitas adiones fenfitr- uas, aliafcjanimales, &naturales. Concludendumergo,Gale- num rede ccnftiifte lib. i. dc facult. nat. c.2. dum ait, life tria_? fefc inuicem confequi, facultatem adionem, & opus: a facilitate adiones, communiter Joqucndo,prodeunt; ex adioni- bus opus emergit: opus autem eft id quod iam fadum atqi com- pletum eft per facultatum adionem. Quomodo ergo morbus l£- det adionem, nifi prius facultas, a quaprodit, Jcdatur? Adpleniorem huius rei intelJigentiam,obferuanda eft Galeni dedrina lib. i. dc facult. natural, cap. 3. vbi hcc habet; Ac mihi quid cm tarn vena, quam reliquarum partium lingula?, ob certam quandam temperiem, quam ex quatuor qualitatibus funt nad£, hoc vcl illo modo agere videntur. Sunt tamen non pauci, non ihcclcbrcs ,ncc Philofophi modo, fed etiam Medici,qui ca- lido, & fvigido adionem tribuunt:ficcum,& humidum pro- patientibus ijs fubijeiunt. Ac primus quidem Ariftot.particula- rium omnium caufas referre ad life principiaeft aggrdfus: fe- quuta cum poftmodum Schola Stoicorum eft, &c. His verbis Galenus oftendit, facultatem amplius fufiufque accipi in re Me- dica, quam ab ijs, qui facultatis nomine anirnf tantiim faculta- tem intelligunt. Facultatem ergo Galenus, vt in Phyfiologia-j Frambc- : farms reijcitur. Faculty; late jurat - tur a Gal, 48 LIBER PRIMVS. dixmuis* temperament! proprietatem appellauit: ideoque ccr- to cuique temperament© vim tribuit agendi diftindam. Vndc cap.qJib. i .dc facult.natural,ait;Ac quod agentis cauff fubftam. tiam ignoramus 3 facuJtatcm earn, fine potentiam appellamus in venis qnidem potentiam quandam fanguinis fadricem dicen- tes} inventriculo codricem 3 in corde pulfificam : ac in fingulis rcliquamm particulamm propriam quandam eius3 q uam edunt axiom’s. Itaque ft ccrta ratione & via 3 quot & que facultates fine 3 inuenturi fumus y incipiendum nobis ab ip {is operibus eft. Singula namque opera ab aliqua procedunr adione: hanc verd omnino aliqua caufa .His verbis Galcnu s often die na- turalem cuiufuis partis virtutem efte facultatem. Vnde facultas ' ab illo laxe furnpta, eft queuis potentia3 Sc virrus, qua pars vna- . quxque pollet, Propterea ait Galcnus facultatem quamuis ref- pedum includere 3 dum in principle eiufdem cap.inquit: Cc- terum potentia ea fucukafue in venis 3 quam fanguiftcam appel- lant 3 atque etiam alia queuis facultas 3 in relatione ad aliquid intelligitur. Ven£ quidem infitam habent facultatem conferuan- , di fanguinem 5 non veto cfficiendi, vt in Phyfiologia diximus. Kam virtute hepatis* non venarum fanguis fit; a venis tamen_* tanquam idoneis inftrumentis3confcruatur. Propterea debita vene difpofitio facultasquedameft: cuius defedu fanguis i;i_j venis putrefeit j vt videre eft3 quoties vene obftruuntur3& debird cauitatcfruftrantur. Pro folaergo in Medicind* facultas non accipiturjfed pro inftrumenti natural] difpofitione, fimul Sc facultate.Proinde cap.3. Jib. 1. de facult. nat. inquit Ga- Ienus3venas3 reliquafque corporis partes3 ob certam temperiem agere. Concludendum ergo,vi morbi ficultatcs3aut naturales difpofitionesprius tedfquam adiones: vradhuctefta- tur Gal. Jib. 3, de fympt, caufis c. 1. vbi ait; Ergo omnium qii£ virtutibus nocent, inueniendarum caufarum caput eft, modi quo per fanitatem operabantur y cognitio, Voce autem ( virtutibus ) inteliigitGalenus facultates:nam facultas. Sc virtus3 vein noftra expofuimus Phyfiologia3 fynonima funt. Clare ergo docet Ga- lenus3 nos debere attendere ad ea3 quf facilitates J^dunt. Cita- to iam cap. facultatem (quidquid ilia fit) dare pronunciat, aiens: Ac prima quidem duo genera fruftrationis funt: alterum Quid fa- cult as a pud Ga- lemwu. Vena non habent v7 conficiedi (anguine. Factdta- tis laxas pgnifi ca- rlo. Ob certa temper im em partes agunt. Facultas a rnerbo UditHV' D E DIFFER. MORE. 49 cx facilitate ipfa %fa, alterum ab extcrno quodam errore pro- ueniens.Ht paulo port: Vcru qug in facukatis fubfiatia noxc inci- dunt,intcmperies quodam funtadiuarum qualitatum &c. Qmd clarius a Galcno dici pofict in noftri fauorem?Et paulo poll: hcc habet: Ac horumquidcm omnium occafione venter male con- coquit : ipfa fcilicct facilitate eius concodricc in tempera-* menti quidem vitijs propria eius fubfiantia labefadata. Gale.* nusetiam Jib. i. de JocisafF. c. 3. dum de vcntriculi affedu ver- ba Licit, dubitim proponit,vtrum caufc5alimenta verbi gratis, ledant facultatem codricem.Ergo Galeni mens eft, facultatem, aut parti um naruralcm dilpolitionem vna cum adione a morbo Jfdi. Libro 3. de fympt. caulis cap. 1. ait. omnes intemperics fi magn£ fucrint,facultatem deijciunt.His n. mani- lefte docct facultatem primario a morbo l^di. Lib. 1. de Jocis alfcc. c. 2. eandem dodrinam roborarc videtur, inquiens; Sitq,- hocinitium methodiquainueniri debent fedesaifedf , nullam adionem vnquam ledi,nifi pars,quf ipfam Licit, alfeda fit.Vult n. Galcnus adioncs non ledinifi prius dilpolitione partis, qu£ eft naturalis caufa adionis.In principio ciufde capitis idem docct. Imo inflata inteftini fubfiantia, ctiamli tota eius cauitas no fit obftriida,ciiis facultas cxpultrix frees deij- cere ncquit queries tumore afficitur 5 nam tunc fibrg contrahi ncqueunt. Sexto Argentcrius Galenum ignorantia; taxat,qudd definitio morbiabipfo-allata alijsa’definite conueniat. Quod probat' Argentcrius: quia caufa aliqua, citra vllum morbum, prime ac- tionem IcCdk : v.g, nimius cibus afifumptus vcntriculi adionem pra:cipuam,codionem, primo,& per fc,nullo intercedcnte mor- bo, krdit: quod teftaturipfe Galen, lib.3. de fympt. cauf. c.i. vbi concodionem in vcntriculo labcfadari afierit, non ob mor- bos tantiim quibus afficitur, fed ctiam ob alias caufas; vt ha?G eius verba tellantur: Rurfus ventre ipfo (ventriculum intelligit) minime affedo,non concoquit animal, vel propter cibr,ac po- tionis immodicam ,copiam , vel propter qualitatem alien vel propter intempeftiuitatem, vel incongmum ordinem, vel vi- tiofum excrementum, vel fomnum cxiguum. Verum qua? a vi- tiofis ciborum qualitatibus,& cxcrcmentis,qu*c in ventre haben- Sextant» argument. 5° LIBER PRIMVS. tur,confifi:unt ,cum corruptionc funt inconcoda : Sicut inte- rim qua?parum conucnienti ordine , & intempeftiue funt fum- pta. Dico autem parum conuenicntcm ordinem, fi mala , v.g. cotonca, & punica, primo loco fumantur, olera ex oIeo,&garo, vltimo loco: Inrempefiiuitatem verb , fi mane, anrcquam prior cibus defcendcrit ,.vel pauld ante exercitationem prandeatur. Porrd corrupted, qua: quidem nidorofefunt (rune enim rudi- bus cmittitur fumidum quid , ficuti fit poftcomcfia oua frixa in fartagine ) ex calidioribus, magifq; biliofis vcniuntcibis: aci- da? vero(id eft acidi fumi nidi bus fentiuntur) ex ijs cibis,qui fri- gidiores funt natura, magifqi pituitofi . Similiter a. & in excre- ment is, fit: acidas quidem creant,qua? pituitofa funt,& frig i da > nidorofas, quo? calida, & biliofa. His demonftrat Galcnus facultate codrieem vcntriculi a fco- po aberrarc, eiufq; adionem a duplici caufa Jscdi: vel a morbo* vel ab errore externo. Fruftratio facultatis alteratricis, fine com codricis caufatur a morbo partis fimilaris , inteperie nimii u fim- plici,vel copofitd,vel a morbo inftrumentali , de quibtis am bo- bus deineeps.Dum natiuum vctriculi teperametum virio laborar, concodrix facukas Jseditur i quia propria facultatis fubftanthuj tunclabefadari dicitur, vt loquitur Galenus . In extern mor- bis> qui tantu funt inftrumen talcs, vt morbus in figura, in quan- titate, numero , fitu, ac conncxu , facultas duntaxdt impeding tft,non verb in fe Isefa. Veriun his binis modis adio laodi aut im- pedin’ dicitur. Secunda caufa hrfionis adionum , aut fruftra- tionis facultatis concodricis, fine alteratricis ventrieuli, dc quo exempli gratia loquimur , eft error extern us: qui triplex eft, d- bus,exeremcntum, & fomnus, ex Galeni dodrina loco citato de fymptom. caufis. A cibo * & pom error quadrupliciter proue- nit. Primb, queries cibi, & porus in magna quantitate affumun- tur, codio vitiatur. Sccundb, quoties alimenta afiiimpta praua qualitate difpofita funt, ventrieuli codio etiam vitiatur. Ex hoc cenfu funt raphanus,blitum, beta, alii um,c#pa, rapa, faba,lens, & fimilia. Tertib ventrieuli codio vitiatur culpa vfus dbariorum: Intempeftiuus hie vfus dupliciter accidit. Primb, quoties paulb ante exercitationem cibus alfumitur, feu, quod eodem recidic, quando i cibo corpus excrcitio aut labors Duplex €aufa U- coliio- vis. Triplex tji error external £ottionem l&dens* A eibo,& pom qua,- dr up I tet- ter error eontingit. Jmempe- ftiutis ali- ment or u vfus du- plex eft* DE DIFFER. MORE. 5i agitatnr. Exercitatione fine motu huiufeemodi corpus vniuer- fum agitarur* vnde partes cius vi motuscalidiores fada? ante debitum tempus crudum aJimentum ad fc cx ventriculo?& venb proledant3rapiuntqj3iuxta illud vulgare axioma Mcdicum,caIoi & dolor attrahunt. Inde obhrudiones 3 & putrcdincs nafeuntm in vahs. Cibi ergo afftimptio exercitium praxedere non deber. fed viceuerfa, exercitium cibum iuxta illud Hippocratis lib. 6. Epidem. parte 4. fententia vltima; Labor cibum pnecedat opor- tet. Qiiies ergo poft cibum imperanda: nam ccdionem quics iuuat3 tefte Galeno. Secundo 3 aJimentorum vfus intempehiuus eft.quando prion's cibi ingefti codio non expedatur ante ahlim- ptionem noui cibi: Nam infedo priore cibo > Sc nondum in ab uum3id eft > inteftina5 defeenfo 5 nouns cibus ncceharid crudita- tem pariet; adeoq; ventriculi codio vitiabitur, lade tot mor* borum Sc agmina exurgunt. Quarto demum ventriculi adio vitiatur 5 propter inuerfum* fmc pra?pohcrum ordinem* quo alimenra aifumuntur: v.g. pro:- poherum ordinem obferuat ille3 qui mala cotonea3aut aut hare ambo3 aliaq, aftringentia, vt forba, Sc mefpilos. Sc gla- des ftatim in principio paftus aifumeretj in fine v. olera garo, Sc oleo preeparata, aut iufculum 3 aliudue humidum fluidiimqi all- mentum3quod ventrem Jubricum efficeret, Prcpofterus hie ordo dicitur, quoniam humidiora alimenta, qua? allium lubrican j valent 3 in fccunda menfa poft aftringentia affumpta 5 diutiiis qudm par elb, in corpore corrumpuntur. Facile quidem concoquuntur;quare dum per pylorum 3 fine ianitorem, fine in- fern um ventriculi os cxirc nequeunt 3 propter aftringentia prar- afllimpta3& difficilis ex fe codionis.,idemqi oriheium fua ftiptici- tate conftringentia Sc oedudentia nccdlario in alicnam natu- ram a natura chyli tranfmutantur. Vnde Gal. lib. 2. de alime- torum facult. cap. dc fydiminisj Sc capite de perhcis3 in ciborum aflumptione hunc ordinem praxipit obferuandum vt primiim aliraenta humidiora pra?cedant3deinde alimenta folidiora fequa-. tur. Nec valet quod dicit aliquis aduerfiis hanc bos quofuis deglutitos vi caloris ventriculi comifceri: perindeqj ideo c/fe3 hue liquidum3 hue ahringens in principio ingcratur. Hoc, inquam, rationi reludatur; quia calor noftcr non eh aded Excrcl- tium non poty , fe d ante cion fiat. rrjpojic* rut or do* Or do aut a pituita e cercbro in cuns dclabente. Tertius error cxtrinfcciis verriculo accedeny,ex dcfedu fomni contingit. Vigilia a. immodica cruditatcm parity omnium Medi- corum confcnfu: Somnus ex aduerfo codionem fummopere iu- uar. Vnde Hippocr. lib. 1. Aphor. aphor. 1 5, ait:Ventreshyemc ac vere natura calidiflimi 3 & fomni longiffimi . Per ca igitur tempora plus cibi dareoportet; Siquidem plus nariui caloris habent. copiofiore alimcnro cgcant., Argumento funt ctates & Athleta?. Placuit base in longum deducere maioris da- ritatis ergo 3 tamcrii ab Argenterio non ita accurate propoiits fucre. Antcquam ad fingula capita rcfpondeam:Dico falfum dfe_ J caufam vllam morbi pofle immediate la?dereadiones. Eft do- drina Galeni lib. de fympt. different. c. 1. Ad id quod obijei- tur, cibi quantitatem la?derc immediate ventriculi adioncs, nul- lo intei ueniente morbo , Rdpondeo id etiam negandoj Nams fuppofito 5 quod tunc Jaffa (It adio _> a moi bo immediate , non a caufa damnum accipit. Nam ex nimia ciborum ingeftorum co- pia morbus in fuperficie, fimul & in cauitate procreatur. In lu- perfide, quia vcntriculus immodice diftenditmgatqnc dilatatur: vnde plica: 3 Sc ruga? interna? cius fupcrficiei , qua? ad arde com- piedendum & contincndum cibum a natura ftatuta? funt 3 quafi deperdunturj & fic quod corrugatum naturaliter erat, immodica extenfione la?uigatur planumq; euadit j indeqi morbus in mala cpnformatione cmergit:Ia?uigatio fcilicet* qua? naturali corruga- tioni interioris preter natura,dilpo- (itioni naturali cotrariatur Nequit n. tunc ventriculus,veluti ru- gis plicifqi internis priuatus, cibum amice compledi. Piaster il- Excreme t a invert- '■ iriculoge- ; nerantur» . 1 i aut ad vc triculum flaunt. V igilia~j cradita- tern par it: fomnits co tlionem iuuat. Caufa no l&iit im- mediate a 5,Hones. Prima fo latio. D E DIFFER. MORE. H3 lum morbum in fupcrficie (de quo , & reliquis morbi differentijs in fequentibus)adeft Sc alter in mala conformatione morbus, qui morbus in cauitare dicitur.Cauitas etenim ventriculi immodice, & prater naturam atnpJificata cftjproindeqjcibum amice ample- <5H nequit, vt cum commode examiner ,concoquatque. Si ergo co<5Ho laefa eft port ingefta copiofa alimenta, a morbis Jam rcla- tis, Sc non alimentorum immodica mole., Mo prouenit. Secundd refpondere poffumus,acftionem ventriculi alimento referti nondum elTe Mam/ quia inter ventriculi a» aque ac corrupta , ftanm va cuanda. Corruptio nis ciborti, tres diffe- rentia. *4 LIBER PRIMVS. ant ex preparations modo ad huiufmodi aliqua difpofitionem deduda 5 certum eft ea in ventriculo cormmpi: atq; hoc modo incoda efte fortafte dixeris. Sed oritur protinus difeordia, quid afteda fit turn ob hec concoquendi facultas : quippe non- nulli per huiufmodi inconcodiones cam haudquaquam affici contendunt y alij verd e contrario. Atq* inuenitur tertiaquoq; Seda corum , qui huiufmodi alimenta non dicant inconcoda-j efte 3 fed foliim non concoda efte: tanquam non fit idem per ne- gationcm aliquid per priuatoriam vocacam a Dia- ledicis didioncm. Idem intellexifte Erafiftratum puto 5 quum acinos 3 & felama 3 & reliqua omnia 3 qua: omnino imputria 3 & immutata deijeiuntur 3 nullam dixit indicate in animalibus fa- dam efte inconcodioncnij fed hoc ipfum dutaxat3 quod non ef- fent concoda. Poftquam tres opiniones dc ftatu ventriculi, dum inidonea non concoquit 3 propofuit citato c.3. fequenti c.4. ac- curatiori ferutinio queftioncm ficenodat: Efto vt quifpiam ma- ne exurgens dicat nidorofum fe rudum emittere 3 aut aliquid hiiiufmodij vt ab ouis friftisj aut alia quapiam re magis fietentc & putri. IJJe itaqj quia nidorofum rudum percepit fatcatur fe a cama placcntam nidorofim comedifte, quales funtjque ex oleo, &kdjs,&alijs huiufmodi pr^parantur; aker verd confiteatur frida oua ingefliftcj atq* nunc illorum nidorem erudarc : Dein- de alius complures radiculas comederit 3 vt putrifqi ab eo exeat nidus. Igitur cibos in ijs non fuifte bene concodos nemo negat: quamuis ex hac re ventriculus haudquaquam fueritaf fed us: neqi etiam 3 quod ad ipfius rationem pertinct 3 adionem errauerit 3 veluti neqi vbi quis integres acinos per al- uum dciccerit. Si enim humani ventriculi olficium elfet acinos tranfmutarej accufaremus ob hoc ventriculi corpus 3 ipfumqi vi- tiatum efte putaremus: ciim veto id fui muncris non fit3 fed aci- norum eftentie accidat3 vt concoqui nequeant 3 baud ab re dice- mus, hos quidem non efte concodosj ventriculi verd corpus na- turaliter fc habere: QuodfancjS: nofle,& definite ad Mc- dicum baud inutiliter pertinet; Sed quarercj an diccndum fit adioncm per huiufeemodi deiediones fuifte 3 an-* contrajad Medice Ards op cm3 fuperuacaneum eft. Age rursiiSj vt quifpiam nidorofum rudum emittat 3 nihilq5 nidorofum co- F.aria op niones ds I aft one facultatis cottricis vemricu• //. Itria p.i- rah ant nr ex cum oleo, & melle; mi ho die parant nr placenta • Infperge- biitur Hits [emina->vt fefama,& papaue ris erratici. Loco (ra- dicular ) aliqtii po~ mint rap- hams iqui radices. e~ tiam dicu tur ;quia eji firuthi um iVulgo fannria. DE DIFFER. M O R B. 55 mederit , nimirum huic igncum quendam caJorem in ventriculo efte diccmus. Ac deinde rursus diftinguendo inueftigabimus, vtrum ab intemperie corporis ipfius vcntriculi hoc eueniat,aut a flaua bile, caqj vel in ipfius fpacio contenta, autin tunicas, vt vix abfiergi poflit, dunifta, Ac ne hie quidem confiftc- mus, fed an iccinore male fuo officio fungente huiuf- modi humor is cx vniuerfo defluat an etiam in ipfomet gignatur ventriculo? Hecfunt cognitu per- quam ncccfl'aria, fed q list Viro indigent fpedata? rationis &x. Galen us his oftendit codioncm vcntriculi impedin' ab ipfo vcntriculi morbo, vcl ob humores prauos in ventriculo genera- tes, vel ad cum aliunde tranfmiffos, vcl quia ea, qme aftlimnn- tur, funt prana qualitate pra?dita. Humores enim praui alimen- tis ingefiis commixti codioncm impediunt,quia fuacommixtio- nc alimenta ipfa deprauant, caq; ne in nutrimentum conucrtan- tur, reddunt inidonca . Alimenta paritcr praui fucci, vt in pro- bum fuccum conticitantur, inepta funt. Aliquando tamcn praui humores diutius in ventriculo contend, eiufdcm vcntriculiin- temperiem generant: Veluti fomni defedusmam vigilia crudi- tatem parit, quia in ca immodica, calor natiuus ventriculi pluri- mum labeladaturj nam calor influens, fine fpiritus vitalis, diffi- patus eft, atqi impense refolutus: Et fic antequam reficiatur, ca- lor infitus vctriculi refici nequit. Ex his manifcftum eft,caufam non litdere immediate adiones,fed femper morbi i n ter uen tu:Et in omni impcdimento,a caufa proueniente, codioncm non Ifdi. Obijcit feptimd Argentemis ineptam dfe definitionem mor- bi a Galcno allatam ; quia fi morbus cflet affedtis prater natu- ram adiones primd lardcns, inde fequeretur colorem ocuii efte morbum,quia eft aftedus prater naturam primd vifio- nem Jedens . Sed color ocuii deprauatus, cx Gal. non eft mor- bus, fed fymptoma. Vndc fequitur morbi definitionem, etiam fccundum Galeni dodrinam c&ineptiftimam, qii(kl non folum morbo, fed infuper fymptomati conucniat* Rcfpondeo, dicendo colorem praimm ocuii efte fymptoma in qualitate mutata, vt lib. dc different, fympt. fufius expone- nts, negandoq* eundem colorem ocuii adionem, vifio- nem fcilicet. Nam id.cmod adionem ledit, eft morbus in obftru- VetricttB cothotn- £tur„ rr. ... tgiltiLs- imm0(aCtt cruditate Pant* obidiw feptima. Solatia. $6 LIBER PRIMVS. dionc , & intemperies fimul. OcuJusenim flauefcit propter hu- morcm biliofum, quo eius pori obftruuntur,eiufqi fubftantia in- tcpcrantior reddituriVnde color ille flauefcens non eft qui vifio- neproprie deprauatifed humor obftrueps oculi fuperftciaria fal- tem partem, cuius occafioneobieda flauefeentia ab i ma- ginatrice facultate iudicantur. Vel, fuppofito quod nulla adeftet in profundis meatibus obftrudio,dic humorem ilium fuperficiei adiaccntem efle morbum in numero addito. Coiores deni que alieni ab ipfa intemperie procedunt, tcftc Galeno libro dc fym- ptomatum diifcrentijs. Quoniarn cenfuit ctiam doIorem,qui fymptoma eft,vtpote_,j adio la?fa, Igdere primo adiones, Rcfpondeo,negando dolorem led ere adionem vllam, fed intemperiem, aut folutionem conti- nui,que funt caufe doloris,adioncs ledcrej tamen abu- fiuedoloritnbui. bed acritcr , & immodefte ab Argentcrio fub nomine cuiufda fui difcipuli,Rcineri,vel ab hoceodem contra lulium Alexandria num Virum diftert u,ac mod eft um, d ifp utat um eft. Argcntcrium modcftisftudijs Alexadrinus reprehedit,qudd dixerat adionem ledcre aliain adionem immediate: Argenterius fub nomine Rei- ned copiofa conuitia in Alexandrinurn fumma cum licenria Sc procacitate expuit j quod illi fane condonandum elfet, ft a con- uitijs fuiftet aufpicatus AJcxandrinus, aut li ritu,po- tiffimum inter difputandum innifus eftet. Argenterius itaque in fua perfiftens opinionc , Temper ait adionem pofic aliam adio- nem adeoq* non foli morbo conuenire primo Sc immediate adionem ledere. Comes Montanas'mcdiatorem_j agens, Argenterium vbiq* carpit , quod Galeno rcludetur, ncc minus acriter in Galeniftas, Sc prccipue in Alexandrinurn irruir. Et ne Medicis extra Italian! fauere videatur , Argcnterio in hoc, quam AJexandrino,hcreremauult. Et neipft Galeno vllatcnus faucat, ait perperam ab eo pofiram fuifte particulam (primo) in morbi definitione i quia , inquit, adio vna aliam adionem pri- mo, feu immediate, &nullo intercedente morbo, ledit. Suam—» hanc fimul Sc Argenterij fententiam authoritatc Galeni probarc nititur, qui lib. dc different, fympt. c.4. fequentia habet • Dili- genteranimaduertas vclim,quod fepenumero fymptomatum al- Difficul- ty i occur ritm'. At Hone ab aftio- ne Idcdi ajjirmat Argent, Argent. Alexan- dria unu hi,ret Alotanus. DE DIFFER. MORB. terum fcquitur ad alterum : nain ad imbecillum complexum in- terim flii(5hiationcs3 interim inflationcs fcquutur.Et paulo poft in code capite; Ac fortafle non ab re fuerit3 omnia;qu# ad nutrica* tionis fun&ionc pertinent fymptomata profequi: nempeca qua? vetri3ac reliquis partibus omnibus funt conmniadta enim facilior erit le&ori fermo 3 & darius explicabitur id quod nuper diccba- in us 3 fymptoma fymptomatis eflfe caufam; nam atrophianijfiue vniuerfo animanris corpori accident3 fine vnam aliquam partem occupetj licet vnicum /it fymptoma, complura pra?cedunt fym- ptomata. Hoc eft vnicum Mont.mi fundamentum, quo fingu- lariter vtitur, vt omnibus perfuadeat, vnu ftmptoma 3 adioncm nimirum Eefam 5 primd Ia?dcrc aliam a apponatur ex malo /anguine nutrimentum? Parum ccrtc confi- derauit hanc difficultatem , qug tot ceJebres viros ad hanc vfqj ctatem torfit 3 & torquet 5 cum tarn fiicilem inuenit folutionem. His Comes Montan us credit fe omnem nodum diftbluere 3 ad- dens tamen poftca cum Galeno, licet vnum fymptoma ab alio oriatur 5 omnia tamen a morbo per fe depcndere3 nequaquam-* verb per accidens. Mco tamen iudicio Montanus a veritate in hoc difeeflit: Nam primd3nimis Jicenter a morbi dcfinitione3tot millibus Medico- ■ rum hadenus probata., particulam(primd)exdudit$ cum hac vo- , ce idonee a caufa morbus diftinguatur.Secundb Galeni mentem non nifi fuperficic tends a/Tcquutus eft. Concedimus quidcm_*» Galenum dixiftejfymptoma fymptomatis caufam c/ferfed nomi- ne caufa? inibf, non effidentem 3 fed occafionale intellexit Gale- . 57 Comes Monta- nus con~ udlitur- C aufa la- te fumpta. 5* LIBER P R I M V S. ' nus: Quafi diceret praua codionem in ventriculo fadam ab eiuf. dem ventricuJi intemperie,cfte occafionem cur in hepate ex chy- lo illo iamcorrupto,aut inconfedo, proba fanguificatio fieri ne- queat,nec in partibus corporis poftca ex fanguinc illo prauo,autr infedo, profpera nutritio.Ridiculum n.eft velle adionem lo?fai% ventriculijmalam codionem didam, habere poteftatem Itedendi fanguificationcm, qua? eft adio hepatis,& fanguificarionem ma- le fadam efte rurfus Jeff* nutritionis caufam: cum nulla tunc in hepate fit l^fio. Heparenim probum fanguinem non efficit,non quia cius adio lf*fa fit, fed quia chyltis male confcdus , non eft materia idonca, qua? in fanguinem tranfmutari poftit: pariter fangufs male confedus, non eft materia capax nutritioni ccic- brande. Ipfe Montan us poft varios difeurfus, tandem vifus eft in hanc fenrentiam inclinare. Donee ergo aliquis affedus in_j fpfo hepate produdus fuerit, qui eius prfdpiiam adioncm_a, fanguificationcm didam, Jf*dat, ab adionc ventrieuli maid nul- lum parietur per fc damn um. Dico, per fe j quia per acddcns,& mediate, poreft efte oceafio lefionis fanguificationis: Ham cru- ditas ventrieuli, aut adio cius'concoquendi Iffa, ab intemperic v.g. frigida, & humida, eft id , mediante quo fit chyltis crudus j qui chylus eft nature, fed iam Iffte, opus* Ad venas itaqj mefe- raicas tranans, ab hepate allicitur, in quo obftrudioncm mor- bum park: imd non rard intempericm frigidam in hepatis cor- pore, intcmpericmque calidam invenis , dum eiuy aliqua por- rio purrefeit. Indc aliquando cachexia vniuerfalis, Sc hydrops nafeitur ► Ne videar gratis Galeni menterrr Montano obijcere, vidcatut caput primum Iib.dc fyrnptom.differcnt.vhi inter ca?tera hare ha- benturdta fane Sc morbus coftitutio corporis eft extra naturam, vitiate adionis caufa: vel breuius ad hunc modum: Morbus eft affedus prater naturam, qui adionem impedit ; paftio, motus in materia, qui fit ab agente; ipfe v.agcntis morns, adio.Quod a Li- tem ex fua natura ei, quod fit, partem aliquam fu? gcncrationis confert,caufa ipfius dicirur.Porro huius multa Hint genera main & materia, & vriJitas,&fcopus,& inftrumentum, &vnde motus initium: lingulan. horum, ei quod fit, perfedionis aliquid eon* ibrunc ,qu£ v, nihil confcrunt tamen ab ijs, que conferunt, Quid can- fa. DE DIPPER. MO RB. 59 feiungi non poftfunt, eius, quod fine quo non , rationem ol> tinent. Ex his confpicuum eft caufiim latiflime a Gakno accipi, dum ait,fymptoma efte fymptomatis caufam. Apudomncs n.ia confefib eft,fi faeultas rctentrix ventriculi non bene & debito tc- pore cibosingeftos retinct , facultatem concodricem eiufdem ventriculi non bene concoquere , Ergo retentio alimenti eft c6- ditio fine qua cibus deglutitus nonconcoquitur:(pcfitoqudd ventriculi conccdrix faeultas non fuerit vt cibus con- coquatur a corpore ventriculi, ab eo attingi debet, diuturnoque ac conuenicnti tempore moram in co contrahere;ficuti quotidie in igne inftruendo accendendoq* fieri videmus. Si n. ligna igni non approximcntur.conuenientiq; tempore propc eum detinean- tur,nunqua ex 1 ignis ille acccndetur; nulltis tamen bonus Philo- fophus inde inferet ligni aut mora prope igne, efte ignis accenfi causa, fed conditiones fine quibus ignis no fie- ret i qui Temper fuam habet cfficientcm caufatn ab iftis conditio- nibusdiftindam , Simile dicendum dc ccnccdione ventriculi, qua? quidem non fit ,quando alimcnta dcglutita in ventriculo non continentur debito tempore > nec idcirco retentio Jada di- cenda eft vera caufa codionis , fed veluti aliquid ad ncm conferens, aut occafio quedam: quemaemodum cap. illo 4. lib.de ditfer.fympt* a Montano citato,poft citata etiam verba, his verbis oftendit Galenus : Atrophiam cnim,ciim vnum fyrrs ptoma fit, fiue ea in toto fiat-animaii, fine in vna eius particular multa piuxedunt fymptomata. Ciifn enim quod probe nu triers dum eft, & trahere ad fe conueniens nrifrimentum debeat,& id, quoad turn alterauerit, turn aflimilauerit, rctinerc: quod fuperuacuum eft, pcllere: eft autem id duplex generc; aut cnim quantitate fupcruacaneum eft, aut qualitatc j neccfle om- nino eft particulam , qua? atrophia laborat, vel vnius pradido- rum alicuius occafione id pati, vel plurium. Ecce Galenus dare proferens adioncm ksa efte occafione, cur non fiat, aut male fiat fcqiiens adio fequentis facultatis : v.g. fiuc defediis alimenti, aut nutritionis in parte aliqua,-aut toto corpore fit( vnde fequitur manifefta paitis,auttotJiis corporis confumptio & diminutio ) quandofaeultas attradrixpartis, aut totius, non attrahit, autfi attrahit, faeultas excretrix fine expub Vride fit at rc yhia. 6* LIBER PRIMVS, trix partis, auttoti us plusalimenti deccret;ali- quando vero atrophia contingit ex dcfedu faeultatis rctcntricis, qucealimentum non retinct. Galenas dicit iftas adioncs lefas, autillarum aliquam debere antcccdere nutritionem dcfcduo- fam, non vero propterea efle nutrition!?, fed vcluti occafione Jefionis, aut defedus nutritionfs; quod c.vlt. eiufdem Jib.iam cit. dicere his verbis voluitrCondat igitur nos baud ob- fcurc demodrafle fd,quod propodtum erat;quippe omniu fym- ptomatum naturam,vt morbi praxcdant nccefle edrvtqr fgpcnu- merd fymptomata inter fcfc deinccps in ordincm qutdam rcdi- gantur,vtprimum fymptoma morbum fequaturjdeindc a primo dcpendeat fccundum ,rursus ab hoc hoc quartu. Vult a. Gal. omnia fymptomata cuiufuis generisa morbo depe- derCjVt didi lib.de diff.fympt.vlt.capitibus in omni fy mptomatu gencre probat,prout nos terrio etia huius opens libro diccmus* Quod vna adio kfaaliam primo Sc per fenon k,dat,colligi- tur adhuc ex Gal. cit. lib. de different, fympt. c. i. vbi ait, can- fam morbi fua propria ratione non ladcre adioncm, fed morbi interuentu: adcoq, per aceidcns tantum & fecundario; co modo quo digitus mouct fccundum lapidem primo Japidi adnexum. Pofitis n duobuslapidibus ,alijfue corporibus iuxta fcfc, digi- tus perfe fapidcmquemattingit,mouet,fed alter lapillus,lapidi, quern digitus per fe mouct, contiguus, feeundarid & per acci- dens a digitomoueri dicitur. Morbus a. per fc, & ratione fua? dfentia adioncm lardit. Ergo hac proprietas Ja?dendi adioncs. per fe, Sc ex fua effentia nequit coucnire fymptomati :ni placcat fymptoma fumi pro omni affedu prater naturarin quo quidem fenfu aecipi poted iuxta Galem dodrinam c, i. cit. Jib.de diffv fympt. in eodemqj fenfu verum eft, vnum fymptoma dfe pro- prie altcrius fymptomatis caufam. Can fa v. g. morbi fica ed morbicaufa ,& morbus ed caufa fymptomatis: & fymptoma vnum crdinc fequitur alterunijlicet omnea morbo produeatur. Concludendum ergo nullam adionem Ja?fam per fe Lrderc a- dionem: nam quemadmodum non datur adio adionis, packer nec Jadio kdonis. Lardo a. non cd( qua Jadit’yfcd morbus.Nec dolor ipfein plcuritide ladit adionem,refpirationcm fcilicet/ed ipfa potiiis pleura inflammatio cd qiuckdit. Nec color dmili* jtciia l&~ fa aHione non Udit. Dtfflcul- tati occur ritur. D E DIFFER. MORE. 61 ter adionem firdit , quod fymptoma fit ab aliqua inteperie pro natumj vt ait GaJ. vel ab humore aliquo corpus inficientejvt fu- prade oculo flaucfccnte diximus. Odauo obijcit, morbum per adionem Ja?fam male defining £ quia multarum partium adio non raro Ifditur partibus ipfis illc- fis pcrfillentibus j ita vt a dio ill a , non a mala partis difpofi- done y fed ab adionckfa altcrius partis primario laborantis l£- datunv.g. obllrudis ncruis opticis,vifio queeft oculi adio tur, ipfo oculo: ncrui n. oprici,& non oculus, morbo labo- rant in obllrudione. Pariter vocis fnflrumento , laiynge videlicet (larynx n. &pr£cipue JiguJa , ell precipuum vocis in- ftrumentum telle Gal. lib. i .dc loc. aff. c. 6.) voxipfa l^ditur. Similiter Jcfus ell fenfus trium digitortim mantis, illadis tamen ipfis digitis, telle Gal. cit. iam capite. Ex aduerfo oculi aliquem affedum fulfil lion i fimilem aliquando patiuntur, ipfis oculisil- aifedo tamen ventriculo , nut aliqua alia inferior!' partem corporis. Similiter propter affedum vcntricuii, aut partium in- dolor fufeitatur* capite tamen nulla aftcefio. Refpondco adionem nnllam ledi >quin pars qii£ talcmadio- * nem aliquo modo affeda fiierit. Ell fententia Gal. lib. i. de loc. aifi c. 2. vbi ait: Quafiibct in animantis corpore adio pe- culiarem habet particulam , per quam perficitur ; idebque adio- nem la:di necelfe elfynllriimento ipfarn cfficicnte quomodolibet aifedo. Vt Iia’C dodrina clarfor enadat, ell ex Gal. lib. 1. dc loc. affi c.3 .& 6. & lib.3. c 2. duplidter partem morbo la- borarc: per fe & proprie nimirum, vel per confcnfum. Per fe, & i proprie aliqua pars morbo laborare dicitur, quando morbus in_* ea permanens ell •’ v.g. quando villonis ddedus, fiue ip- fius oculi intemperie aliqua, aut tumore , aut vlcere >aut fuftufione prouenir, tunc oculus per fe, & proprie morbo labora- re dicitur. Similiter fi ob intemperiem calidam cerebri, & mem- branarum eius, caput doleat, aut phrenitide eger laborer 5 tunc primario, vel potiiis proprio atfedu,caputlaboraredicetur. Morbus pcrcofenfum dicitur illc ,quo pars aliqua laborat pro- pter alterius partis verumaffedum: v.g.oculus vifione priuatus Ohietli octaua. SoUipio. Morbus p er je»& per con- fenfum, 62 L I B E R P R I M V S. propter nemorum opticorum obftrudionem , per morbo laborarc dicitur j quia nimirumdus adio , vifio , Ja?ditur confecutiue ad proprium morbum neruorum opticorum. iterum, morbum per confenfum dupliciter on- i ri: vcl propter defedum , vel propter fuperfluitatem, Propter ’ defectum rei aut , qug alicui parti fuppeditari debet,pars aliqua per confenfum affici dicitur, v.g. obftrudis neruis opticis fpiritus animalis ,& facultas ftmul, oculis denegantur $ quia a cercbro ad oculos permeare amplius propter obftrudionem nc- queunt. Larynx ftmiliter, & reliqii£ partes ad vocis prolationem concurrentcs, ctiamfi fan£ in fc vidcantur, per confenfum tamcn morbo laborarp dicuntur, quando vocem edere nequeunt, pro- : pter defedum materice vocis, qug eft exfufflatio fpiritus , materic impetu quodam furfum ad laryngem impulff,me- diantc mufculorum intercoftalium motu: Vehemens ilia fpiritus ad laryngem efflatio, expirarionis interuentu,fit a mufeulis inter- coftalibus thoracem comprimentibus , atqi conftringentibus. Voxcnim infpirando non fir, fed expirando. Si igitur mufeuli intercoftales aliquo morbo ita laborent, vt thoracem comprime- re nequeant ad aeris antea infpirati exfufflationem , vox fieri ne- quit. Si etiam thoracis mufculus aliquis ita perforatus fuerit, vt totus aer per tale vulnus, aut vlcus exeat, tunc etiam iaryngi ad vocis prolationem denegatur. Dum verb crura re- foluuntur,feu motu priuantur, & mufeuli fimiliter thoracis com- preflioni inferuietes moucrinon poffunt, ob fpinalis medullp in- ftammationem, tunc crura, & thorax per confenfum laborant; crura non mouentur, nec mufeuli thoracis hunc mouent, per nemos a fpinali medulla ad has partes expafos facultas ani- malis non folito more percurrit ? propter originis, fpinah’s mc- dullc fcilicet, inftammationem. Affcdis autem lie thoracis mu- feuiis vox per confenfum kditur: quia licet guttur, cum vox ab- Jata eft, non omninb ipiritu priuetur, ciim rdpirare animal vi- deamus(vt loquitur Gal. lib. i. de loc. aft', c.6.) exfufflationem tamen amittit, que fane eft multi fpiritus extra animal per guttur aftatim fada emiftio : vt ibidem loquitur Galenus. Similiter vox aliquando Jeditur,quando nerui vccales, aut recurrentes, in gut- turefeifti funt,autlaqueo,aut frigore eomprefti: facultas enim M orbits percofen- fum aupli citer ori- tur. AlaterU vocis, Quid ex- ujflatio. 1 D E DIFFER. MORB. 6z motrix amplius ad mufculos gutturales-qui ipfum guttirr mouer, non defertur. Idem dicenduin de tribus manus digitis3 qui fen- fu priuati funt j quia facultas fenfttiua per neruum a prima dorfi vertebra dciccndcntcm, propter tumorem feirrhofum phlegmon no? fucccdentcm., defeendere ncquibat. Homo cnim quidam qui vchiculo Romam contendit., ex vehieulo cecidit 3 8c poftea in principle dorfipcrcipiens trium digitorum manus fen- fum paulatim amiiit; Galen. acdtus5poft exachim examen, can- famlafionis fenfationis naftus eft feirrhum fuccedcntcm phle- Sc fic obftrucfto ncruo nequibat defeendere facultas fen- fitiua, que fcnfaticncm in digiris edere poffet. E contra aliquoties pars per confcnfum ladi dicitur 3 quan- do ad cam aliqua res aliena tranfmittitur. Sic oculi fuffuftone iaborarc videtur, quoties fuperflui fnmofiqj vaporcse ventricu- lo ad cerebrum oculos fccundum aliquam trafmittuntur 5 qui fic per oculum vagantes vna cum fpiritu and mali 3 ne obieefti vifibiiis fpedes debit© more in pupilla recipia- tur3 impcdiunt:& fic erroneam fine deprauataniquandam vifio- ncm pariunt; redundant n.& tanquam aliquid fupranumerum ab Authorc nature in oculo conftitutnm ccnfcndi funr. Vaporcs {kni liter fumofi caput diftendentes3aut pungcntes3 aut fugacem pariunt dolo~ rcm3& no rard parapbrenitide,fiue no veram phrenitidem:que5 ftcuti dolor ille fugax3 &fuf¥ufio ilia pariter fugax, affe&us per confenfum:)& non per fe proprie didrur.Quando ita aliquae par- tes per confcnfum afEciuntur 3 quia materiam aliquam aliunde fufeipiunt 3magis afHci dicuntur aGaJ.quam ilia?partes3qua? per confcnfum laboranty quia aut facultaiem 3 aut materiam fo~ lico more non recipiunt. Veriim il ea?dem partes quf per con~ fenfu in laborantj quia aliquidfuperftuum aeceperunt3meliiis aft £ eft quam afte£he diccntur, tcftc Gal, cit* in locis * Conftat er- go ex Galcni dodirina per fympathiam ( fympafehein idem eft ac per confcnfum affieftinquit GaLc. cit.6. lib.i. de locis afFec.) tripliciter partem aliquam affici r Primd quando aliquid tranft mittitur a parte per & proprie ,Tgraad aliquam alia partem* qua? per confcnfum partis illiusper fe left* aftici dicitur. Secudd* quando facultas folita partibus communicari* non amplius eaf- Sywpu thick l rim- plicit er part rtf- ficitur. 64 LIBER PRIMVS. dem partes fuo fplendoreirradiatjficuticontigitillis, qui ob flammationem fpine dorfi in eiufdem dorfi principio ortanu*, voeem edcrc ncquibanc , ncc crura mouere. Voccm proferre non potucre , quia mufeuli intercoftales thoraccm comprimen- tes fuo non fimgebantur officio; nam , propter illam inflamma- tionem fpinalis medulle , ncrui didis mufculis inferti a faculta- te animali non fucre irradiati: Crura candcm ob caufam mouebantur. nerui n. cruruin mufculis ( a quibus crura mouen- tur) inferti, eadem facultatis animalis radiationc priuati funt: fi- cuti ctia nehii fenfitiua potentia tribus digitis minus deferences, in illo qui ex vchiculo autcurru cecidit, du Romain cotenderet. Tertid, quando partes aliqiif facultare fimul, & fpiritu pri nan- tur, vt oculi, quoties nerui optici obftrudionc laborant. His fic pnrpofitis, dicimus nunquam Icedi adioncm alicuius partis, quin pars ipfa qua: adioncm edere folcbat, afficiatur ali- quo morbo . Hxc dodrina ab ipfo Argcnterio vix abnegatur in parte proprio morbo affeda: nam partis fic affeda1 adio lefa a morbo quo afficitur manifefte Ja?ditur.Dum etiam adio alicuius partisper cofenfum hcditur,Ia:fio ab affedu eiufdem partis pro- ucnit. Hcc dodrina ab ipfo Gal. admittitur in ijs partibus, que alienu quid recipiutrait n. has affici magis qua partcs,qu£ ob dc- fedu rci debite laborant. Si n. morbo in fado effe non laborat, fake morbo in fieri: imd morbo in numero addito. Patct etiam partes re aliqua deftitutas, morbo in numero deficiere laborarc. Oculi v.g. facultatem vifiuam,& fpiritus a ccrebro, propter ob- rtrudionem neruorum opticorum, non accipientps,vere deftitu- untur re aliqua ipfis debita ad fuas obcundas fundioncs.Natu- raliafiquideminrtrumentaconatam virtutem edendi fuas adio- nes habent.-animalium v.adionu inftrumeta talcm virtutem fibi infita non habent, fed aliunde, a cerebro videlicet (inftar Solis fplcndorc fuppeditantis) mouedi fcnticndiq;vim accipiunt;vt n. lapidi magneti vis inert ferrum attrahendi, ita partibus naturali- bus vis inert natururalis attrahendi alimentum:feciis fit in inftru- mentalibus; vthabetGal. lib. 2. de Joe. aff. c. vlt. qui idco, turn ibi,tum lib. 1. dc Joe. aff. cap. 6. dicit adionem partis Jcdi iJJcfa eius ertentiaj contra quam fit in partibus fimilaribus. Sed codcm cap.6, affirmat Galen, akeram opinionem, quam—» Solution D E DIFFER. M O R B! 6? propofuimus ficuti banc 3 effe probabilem. Quanquam verb dixerat Galen, adionem partis inftrumentaria? Ixdi, illsefa eiuf- dem partis effentia 3 nomine effentia? inftrumenti rcqixiiitam or- ganizational! cum forma partium intellcxit: non_* verb totalc compicmentum organi: Nam vt brachium vcrc or- ganum ccnfeatur 3 debet pofte moueri > atq; adeb vim mouendi poftidere 3 quam non ex fe habet., fed aliunde recipit: Sc hare vir- tus perpetub in ftatu naturali e cercbro5& fpinali medullaad mufculorum neruos Aliens 3 vltimb inftrumentum pcrficit. Laj- fio tamen per confcnfum eo diftinguitur a Jadione partis per fe lade, quod ftatim emendetur* & ceffet j ccf- fante Jadione, qua? per fe fit a morbo & per fe. Affedus ergo per confcnfum curatur ad curationem affedus per fe. Et concludcndiim contra Argenterium 3 nullam adionem Lvdij quin pars 3 qua adionem edit, morbo afficiatur per per confenfmrL-j». Obijcit nonb Galenum male per Jadionem adionis, tantum definiuiffe morbum; quia non folum adiones, verum cxcremcnta3 & affedus corporis Jadit: Quod patet: quia mor- bus non folum adiones ledit 5 fed naturalia excrcmcnta* imb Sc ip fa alimenta * in aliena , & prater naturam mutat, generatque: Sc fic excrcmcnta aqueac adiones ladit. Similiter alienas qua- lit arcs a naturali ftatu rccedentcs corpori conciliat morbus, Vn- dc tria fymptomatum genera* vt lib. 3. demonftrabimus * com- muniter ftatuuntur: Adio lafa : Excreta : & qualitas mutata. Rcfpondco * concedendo morbum non folum adiones re j, fed ctiam excrcmcnta * Sc affedus corporisj qualitates muta- tas didas*infuper ab eo produci: optime nihilominus Galenum definiuiffe morbum per adionem Jafam3 tanquam per fympto- ma pnrcipuum* & magis oidmanum* nobifq; magis conlpicuu. Addc quod adio Igfa videaturfemper reliqua duo re- iata fymptomatum genera* tefte Galeno * libro de oculis * Gale- no digno. Infuper qualitas mutata aliquando mutatur ab alia caufa * quam a morbo; vt dum cutis ex ardore Solis nigre- feit i ex nucum viridium contredatione mantis non rare ni« grorefaturapercipitur: excreta fimiliter a naturali ftatu diftita videntur* nullo interueniente morbo; fed quia alimenta antoL*> Qucmods Ufio pet fed lafle* m per ci~< fenfunt di tur. Obtcffii ftona, Solrttit] 66 LIBER P R I M V S. jiElio U: fa morhu frodit, dr morbus •vice uerfa aflionem Ufam d&~ notato ingefta ex fua natura corruptibiJia fuere ,• vt funt olera Sc {imiJia v At veto adionis lafio nunquam 3 nifi morbi inter- uentu accidit: ita vt adioJacli nequeat3 quin ponatur mor- bus* nec morbus effe poteft fine a(5tionis 3 autadlionum Jafione: Sc ablato morbo3 adfionis lafio aufertur/ablataq, axiom's Mo- no necefTario morbus demitur * Propter hanc morbi 3 Sc adb’onis lff. morbum defcripfit.Libroautem cit. de oculisjait alia duo gene- ra fequi Iffionem adfionurn: & lib. de differ, fympt. c.2. mani- fefte docet genus fymptomatis in cxcretis a Sc retentis fequi ad adtioncm l^fam. Hac funt magis acuta Argenterij tela, infulfts &malignis ca- uiJlis ab ipfo congefta. Sed quidquid illcgarriat comment, in-* artem Medicam, fanitatis & morbi naturam inueftigans infadi- citer Sc maligne multa congerinNam cum ex fc nullam habuerir,. quamexhiberet dodfrinam, necefTario ad Gal. lib. 1 ,c.S jneth.re- currit. Sed vt nouam dodtrinaminueniffe videaturaqua: Gal cit., 19m cap. habet, ilk inuertit, confunditadetruncataj&qua?dam-* aiiena verba detradf is fubflituit . Ait itaq, morbum die vitium prater naturam naturalis conftitutionis. Qua dcfinitio ex GaL dodfrina erura eft , plurimurn tamen a definitionibus; a Galcno- rraditis remotaEft enim ita impel fedfa,vt nullas habeat bone definitionisconditiones; Verum quidem eft fanitatem in perfe- diione coftitutionis naturalis confiftere,& morbum efte eiufdem perfedtionis vitium prater naturam* fed hoc non eft morbum-* definite* fed morbum effe aliquid prater naturam > ftcuti morbi uirgente- rtf imbe- fillitas. D E DIFFER. MORE. 67 causa, & fymptoma, qua? ab omnibus Media's diciihtuf res pra- ter naturam, Optimo ergo duci Galeno ha?rendum, hoc cauil > latore Fpreto. Fernelij opinio preponitur, Gfreijcitur. CVm vidiflet Fernelius, inquic Comes Montanus, deffni- tionem morbi a Galeno traditam tot vrgeri incommo- dis 3 vt ea dedinarct , pukherriinum rtiachinatus eft co- mentum : Aliam cnim inuenit , que verbis diuer/a viderur £Ga~ Jeni definitionc, retamen cadem eft, eos imitatus,qui depreheft m utatis veftibus conantur efFugere . Hie lib. i. Fua? Pathologic c. i. dixit, morbum dFe afFedum prater naturam corpori infide- tem. Cap.2. eiufdem lib. diftinxit affedus, vt alij fint naturales: ali; no naturales ;non naturales efte aut prefer natura, aut contra natura; acafFedus,c6ftitutioneFq,* prefer natura dFe ait,qiif tarn- etii ex nature prpfcripto no fintiilli tamen nulla vim inFeruntive - luti Fa?dus idcricoru color, & qui Solis ardore contrahitunfic vl~ cufculum qilod neque FcnFum moiier, neque Fundionibusobeft, prater naturam did ait. AfFedum contra naturam dFe pronun- dat, qui non modo nature limites excdTit, Fed & illi vim inFert, eiufqi vires, & fiindiones interturbat, atque id modd proximo, modd alterius interiedu facit. Quod igitur contra natura vnum atqjidcm eft,atq$ prefer natura adionem ledens. Ex hac Fernelij diftmdione,atqdnterprctatione idem eft dicere,morbus eft afFe- dus contra natura corpori infidens,ac morbus eft afFedus prater naturam adionem impediensrquare eft eadem re quf Galeni de- finitio. Cum verd alijs verbis, fit explicata quam Galeni defini- tio, FubterFugit Argenterij calumnias. At fi pauld ante ftatuit, quod prftcr natura eft vim nature non inFefre, nec ledere adio~ ncs, implicat controdudionem, ftatuere, dFe aliquid prater na- turam & adiones ledere dFe aliquid contra naturam, quod etiam prefer naturam fit: quomodo enim ftare fimul poftunt,qu£ lfdunt,& no If dunt adiones,& qiif vim inferunt,& no inFerunt? certe nullum vidi Scriptorem,qui primo aFpedu maiorem pra Fe ferat grauitatem ,&re ipFaleuior reperiatur, atque inconfidera- tior. At fi contra naturam per k idem eft, quod prefer naturam adioncm l#dens5cur obfcure profert quod planius pronundare poterat?certe nullam aliam ob caufanviifi quia timuit Argente- rij obieda .Veriim ft hec dcfinitio eadem eft cum definitions A Galenijijfdem eft obieda criminibus5& fuis ctiam proprijs: nam Argcnterius in comment, in Art. Medic, vifa hac cius ita cum interrogat: dicat mihi quo quaue rations de his nominibus ftatuat: Sc optimo iurc fic inter- rogat: nullo cnim authors > fed de fuo contra Vcterum vfum hec finxit Fernelius, & prfcipuc contra Galenum, ad longum dcduxi,non vt aliorum verbis meas implcam mihi mca verba fuificiant, vt mcos cxpiicem concc- ptus/cd vthuius viri dodiftimi opinio de Fcrnclij dodrina om- nibus apparcat, ncq, folus ego videar multa Fcrnclij inuenta er- roribus paftim in/perfa deprchcndcrc. In mca autem Phyftologia me abftinere non potui 3 quin aliqua ex ijs que quadam cum fa- dantia,& in aliorum contemptum cxarauira pluribus author ita- tibus & argumentis diluercm. Malignus idco quidam. in quoru- dam Bononienfium aures garriens id mihi paflim crimini vertit, quod male Fcrnelium tradaucrim; quaft mihi iJlicitum eftet ni- hil contra Fcrnclij dodrinam,proferre. Sed longe pofthabito> Sc fpreto hoc definitional! a Fernelio tra- ditam efte cenfura dignam,dupliciter. Prirn6,quia codem vitio, quo dcfinitio ab Argenterio propofita, Jaborat: non cnim eft de- finition fed infinuat tanturn morbum efte rein prater quod idem dicere pofliimus de caufa morbi & lymptomate,que paritcr res funt preter naturam corpori infidentes 3 £que ac mor- bus.Secundd3quia fiiigmatico velamine rem a Gal. planedecla- ratam contra promiftiim obfeurat: in exordio a. cit. lib. iadan- ter ait: Obfcura illuftraui jCtft redius diceret3clara obfcuraui3co- tra leges bon# definitionis,. quf definito clorior efte deber, vt ex Arift. colligitur lib. z.poftcr, tex.83. Flic ergo Author, vt mira- bilis videatnr, obfeuritate in dicendo femper affedat: quidquid boni habet y ex audoribus (non nift rariftima horum fada men- tione)hauftt3& fua fecit:vana quadam Sc futilia ex fuo capite fin- git,vt nouaru reru inuentor videaturded I19 nouitates funt veluti , res claras obfeurantes. Quis obfccro mortalium poftit naturam morbi, ex eins allata defimtioac couciperc £ Ad Gale- 68 LIBER PRIMVS. HFernelius ferftrin- D E DIFFER. MORE. eg num ergo dodiorem, clarioremq; ,tanquam ad interpretem op- tinning acccdcndum j qui morbum peradionem lafam, tanqua lignum manifeftiflimum, non foliim Media's, fed agris notum, tradidit. Pulcherrima ergo , completillimaq; definitio ab illo tradita, fola Yin's Media's, ali;s omnibus pofthabitis, ample* dendti^. t*~ V era Sentent'ia4 I~*W Adenus grauiftimorum Virorum varias fententias ex- —I poftiimusj & quibus potuimus arguments., refutaui- mus : concliidendiimqi non morbum efte qualitatem in folo Qualitatis predicament©, eiufque fpccie collocandam. Hanc fentemiam amplexi funt Viri dodif- iimi 3 Frandfcus Valleftus lib.4. Controuerf. Mcdic.dc Philof. c. 1. Ludouicus Mercatus lib. 1. dc fcb.cftentia3& ali; quamplir- rimi: camq; ego Tyronum captui faciiiorem 3 & rci nature ma- rs co n Ton am efte exiftimo, Nam cum morbus, prafertim in- temperici* vi pollcatadiua ( quod noftro damno frequentiftime experimur noftras Lrdendo fundiones ) neceftariodebet fubftantia* aut qualitas :quia ha’ folx vim habent agendi. Scd non eft fubftantia 5 vt contra Tubingcnfem afteriiimus. Supereft t ergOjVt fit qualitas in prima qualitatis fpecic 3 vt ab initio dixi- < mus > pofita, licet fub ratione agent is 3 & lademis adiones ma-l. gis 3 quam ratione difpofitionis > in tertia qualitatis fpecie fub [ patibili qualitate collocari commode poflit. Authoritates va- ria:, & rationes banc fententiam aftruentes > & roborantes y in_* morbi interpretatione> & aliarum fententiarum reiedione fuftf- fimea nobis dedudeefunt. Ex hademis dieftis fan's conftat morbum non efte quid priua- iiuum>contra qudmquibufdam infenfatis MedidspIacuit.Quo- ' modo autem qua? negatio quadam eft 5 ach’oncs Itedc- re poifet ? A ratione quidem prinationis longe diftitus eft calor febrilisj qui potentiftirae adiones naturaJes ftmul & vitaks la> dit. Eft ergo morbus qualitas vt didum eft 3 & quatenus con- trarij rationem inubluit, fanitatiq, ftc opponitur, fluid 3 fed improprie nimis, did poteft: codem ferine modo>qud At orb lit in prima dT fecuda qualitatt s fpecic coir locandas. Alorbu? non el} prc natio* 7o LIBER PRIMVS. OhieSho. frigus dkkutcaloris priuatio, & nigredo albedinis. Scd dfcet aliquis foJutionem continui efte morbum_i, eandemquc nihil efte aliud prater vnionis priuationem. Ex quo liquefy ft non omnes 5 faltem quofdam morbos, die priuationes. Rdpondeo folutionem continui non kedere adiones fub ratio- nepriuationisj fed Tub rati one difpofitionis prater naturam_* in parte affeda introduda. Sic pauJo prolixe agitatis i;s opinio- nibuspra?cipuis3 circa morbieffentiam>& definitional! pro- ponuntur, nunctempus eft eiufdem morbigenera & jbita ferie dcducamus* Solmie. CAPVT IV. Demorhorum generthus* PRaffupponenda eft Galeni dodrina Jib. dc differ, morb. c.j.in quotriplicem in nobis compofitioncm admittit. Prima compoftrio eft partis fimilaris ex quaruor demen- tis . Secunda compofttio eft partium diflimilarium ex fimilari- bus. Tertia compofttio eft totius corporis ex ambabus: ctfi re- fills dicatur, corpus ex difllmilaribus immediate coalefcere , fi- cud diftimilares ex fimilaribusj &has ex elementis.Quid fit pars fimilaris, quid diflimilaris, in noftra PliyfioJogia fufficienter ex- pofuimus. Si due prini£ compofitioncs rede fe habeant, tertian compofitio totius corporis bene & integre fe habebit. Quaquam ergo homo dicatur egrotare, quoties oculus, aut auris, aut pes, -aut alia pars corporis morbo denominationes fint .fuppofitorum, Medici tamen tunc de partium morbis peculiari- teragunt. Ided Prjcfuppondum fecundd in didis partibus nonnulla perpen- denda. Pars n. fimilaris, vt in Phyfiologia plene expofuimus, mediantibus quibufdam tranfmutationibus ex quaruor elemcn- tis coalcfcit. In parte ergo fimiJari duo requiruntur. Primum, vt fit vnum quid ex elementisrefuJtans. Secundum, vt id vnum ex quatuor dementis refuitans fittemperarum quid in quatuor primis qualitatibus. In parte fimiliter diffimiJari duo confidera- da veniunt, vtfua fortiatur effentiam. Primum,vt Jit vnum quid. 7“ riplex in corpore. copofitio. DE DIFFER. M 0 R B. 71 Secundum 3 quia ex fimilaribus concrefcit 3 vt debitam habcac compodtioncm, fecundiim conformationem> magni- tudinein, & fitum * Quamdiu has dotes in prima hominis con- formarione vtri fq, partibus conceftas, retinuerint 5 homo fan us fubftftit. Ex contrarijs ergo difpofirionibus morborum genera venanda veniuntddonee igitur morbum in fex gene- ra diuidit Gal. lib. 2. meth.c. 6. Primum genus eft partibus fimilaribus: & intemperics nuncupatur . Quatuor funt genera propria partibus dillimilaribus. Primum in conformation ne: Secundm in numero: Tcrtium in magnitudine: Quartum in firm Scxtum genusnulli partium proprium eft3 fed tarn ftmilari, quam diflimiiari commune: ideoq, commune dicitur. Eandem dodrinam habet Gal.comm, 4. de aliment. Breuiiis morbusin eommuni partiri poteft in morbum partis fimilaris 3 &morbum partis diftimilaris 3 ac in folutioncm continui vtrifqj communcm: de quibusferiatim in fequentibus. sect 10 L Tie mo rhis proprijs part is fimilaris. DIximus in Phyftologia 3 experientia , & authoritate, ac ratione* mixtum ex quatuor elemetis c5poni>& quod- uis eJemcntum quandam qualitatem primam ftbi pe- culfarem poflidcrc: terra3verbi gratia, ftccitate in fummo fruitur: aqua frigore: aer humiditate;& ignis caliditate, Ha quatuor pri- qualitates in mixtioneretinentur,franguntur,& contempera- tur; vt ex ijs vnum quid,temperamentum n unc upat urn ,exurgar. Si aliqua harum qualitatu fola vltra ftatum naturakin aut cum aliqua intendatur , tunc pars ftmilaris, cui primario, proprie,& per fe temperamcntu araplius tempera- ta dicctur* fed intemperata > quia temperies in intemperiem tra- £jt. Cinn itacji prirais quatuor qua! itatjbus rcfra&is Sc contem- peratis conftet temperamentum 5 quod eft forma accidental quatuor modis teperamcntu vitiari poteftdc in intemperamcntu ftue intemperiemmutari. Nam vel folus calor nature Jimites ex- cedit > ica vt reliquas qualitates. Sc fc ipfiun exuperet, & fic into- yz LIBER P R I M V S. Vuatuor morbi pro prij partis (/mil arts. peries callda dabitur,qua? morbi rationem induit. Si verofolurrt frigus excedat,tunc dabitur alter morbus,intemperies frigida di- dfus.Si Tola humiditaSjinteperies hmnida. Si fola ficcitas,intem- perics ficca. Et fic poll Hippocratem quatuor primas, fimplices. Sc proprias morborum differentias partis jfiinilaris colligit Gale- nas lib. de differ, morb. c.4. vbi ait tot effe pr imos morbos par- tiu fimilarium,quot funt elementaftuxtaHippocratis fententiam. Dc his ijfdcni fimplicibus mbrbis agit Galen. Jib. cit. de dif- ferent .morb. c. 5.vbi inquit,intcmperietn quameunque fiuc calf- dam 3 fine frigidam , flue humidam , fine fkcam , effe in dnplici differentiarvna eft vniuerfalis,altera p eculiaris.Intemperies caii- da vniuerfalis eft ilia , qua? vniuerfum corpus occupat , & febris dicitur: altera intemperies peculiaris diefta, eft, que aliquam oc- cupat partem; veluti in cruribus accidit , cum quis nimium ca_j» ambulando fatigaueritj aut in manibus ,ciim remigando,aut agrum fodiendo, fine aliquid talc facicndo,ad laffitudiacm vfq; peruenerit; tunc enim & ijs iptis, qui labore opprefli funt. Sc alijs tangentibus, feruidiores fentiunturj vt experentia conftat, Sc vt loquitur Gal. lib. de different, morb. c. 5. Manus enim & pedes ob motura violentum plurimiun incaldcunt, adeoq; callda inte- perie laborant: Sc tunc laftitudo adeft. Ex hac Gal. do&rina colligere poffumus, calidam peculiaris partis intemperiem febrem etiamappellari poffc: nam febris a ferueo dicitur, &manus ac pedes, laflitudinc affeCri, feruidiores fentiuntur,& quidc ab omnibus perfonis,& aftantibus at tingen- tibus. Ex eodem denique capite coftat calorem,fiue ealidkatem prater naturam, Sc intemperiem calidam, idem effe: At, inquit Galcnus, quos morbos fola intemperies primarum qualitatum eommittit,ij non omnibus ita patent, nifi cum plurimiim a natu- rali habitupars recefferit: tunc enim facile affectus ipfeab omni- bus deprehen dituri veluti, qui, fuperante caliditate, ac obftdente animalis corpus, febris nuncupatur. Eadcm v. calidk tas quandoq; in fingulis animalis partibus fenfui fubijeitur , ve- Juti in cruribus See. qua? paulo antca produxi, Hanc n. Galeni dodrinam animaduertere prodeft, propter quorundam errore, qui calorem prater naturam (idem de frigorc,humiditate, &fic- citate dicendum) non iatemperiaji calidam, fed caufamcon ti Intempe- ries eft vniuerfa- Us» an[ peculiar ris» Feculia- ris into - p erics. Jntempc- ries pecu- Urns-, id- eft vnius partisj fe~ hr is did pot eft. Calor pr£ter natura, & inte- peries idc funt. RcmiJJa in t impe- des vix dignofci- tur; Jo/a-> intenftu, facile. nentem intemperici calida? efte volunt. Sed de hac re fu fiiis fe- quenti libro. Quod di talis firpe accidit difpofitio,ideft, intcmperies frigida totius cor- poris.Kam & ij3quosin itinere vfque ad mortem frigus oppref- fit , talibus rigoribus corripiuntur , (hinc manifeftum euadit, ri- gorem 5 qui eft vniuerfi corporis concufllo , pofle fine febre con- tingere) quales Greci Emprofthotonos, Opifthotonos, ac Teta- nos appellant: quoniam modd in anteriorem partem , modd in pofteriorem,modd in nullam flecHtur, fed re&um,atqj immobi- le corpus intenditur, Nonnulli autem his , quas congelationes nominant, affliguntun alij fimile quid ijs3qui morbo attonito ki- borant , patiuntur. Hax limt exempla intemperiei frigid# vni- uerfalis totius corporis a Galeno cit. cap. expofita: in apoplexia autem vniucrfum corpus, faltem exteriiis, impense refrigeratur: in cpilcplia pariter, fine morbo comitiali,fiue Caduco, hue faero3 hue Hcrcwieo: in omni pariter conuulfionis fpccic 3 vt in empro- fthotono,in quo caput ita curuatur versus peftus, vt mentum ip- fum peproptcr obftru- D E DIFFER. MORE. 75 fine febre ‘ conti ngit. Kmpre* , jihotoms quid. ' Quid opt* 'Jihotoms* , Quid tf- tanus. Catalep* [ fis quid* Quid apO~ * plexia.d 74 dionem, interceptum, itain impcnse rcfrigeratis fit etiam fenfus motufq; priuatio, non propter obftrudionem * fed propter calo- ris natiui,& fpiritus infkrentis ac infiti extindioncm,fanguinifq; veJnti congeJationem, & neruorumaac omnium duduum codcn- fationem: itavt pereas ampliiis animalis fpiritus recurrere nc- queat. Propter fimilem condcnfationem, tam fpirituum, quam inftrumentorumdpfifenes ad fuas fimdiones obeundas fegnio- res vifuntur* Vnde morbis frigidis pra?fatis obnoxi/funt: Addc, quod paucos contineant fpiritus. Tremulis , inquit Gal. id eft timidis , Sc metulentis 5 contingit non rard corpus fiigefierii quia fciJicet fpiritus, inffuens fcilicet, & fanguis, inte- rims recurrunt, &habitum corporis maxime deferunt^ Quod attinet ad intemperiem frigidam parti urn, fat is confiat, pra? fngore manus,& partes corporis ,fri- gidaintempericlaborare.Citato capirc Gal.aitr In extremis qua- doq; partibus;y vfq, adeo patens difpofitio contingit , vt ipfa? emortua? decidant: Pro extremis partibus pedes pr£cipiie,& ma- nus intelligit GaJenus. Vidi enim nonnullos ex equitibus excr- citusPl'incipis Hugonis Odoneiii, cognomcnto pe- dum pollices prorfus refrigerati , Sc amifll rurfus funt , quod media hyeine,iam a 48..annis>aut circiter,e Tirconailia, parte Vltonie 5 Septentrionalis Meridionalem Kinnfaliam vfque oppidum maritimum Hifpanis aduenientibus auxilium allaturi contcnderent. Germanorum Galenus in com- mentario fupra Galenum , aliud affert excmplum cuiufdam mi- feri in vinculis diu,infcio Magiftratu , a CJauigcro fiue Cufiode detenti 3 vt idem Clauigcrmiferi iJJins vxore potirctur .. Caro a. crurum vniuerfa iftius miferi , iam ob calorem natinum vi fri- goris extindum, fpontc decidit* Simili modo, quo intempcric calidaj&frigidajpartes humi- da, Jiccaqi afiiciuntur: etiam fine affluxu bumorisad partem,aut corpus . Qiiadam enim corporis partes alias funt arid#, vt falite, aut JaJc condit£ apparerent. Sic ofiium quoqj marcido- rum qU£darn,fabuJi inftar (pr# nimia ficcitate) apparent, talker, vt lignis vetuftatc corruptis, quecaricm contrahunt, aflimilen- tur.Quedam etiam corporis partes adeo mucidf,& Jaxc,humidg- que non foliun cangentibus/ed Sc infpicientibus apparent;, vt fi LIBER PRIMVS. 7~ imidi refrigcrZ- fur. DE DIFFER. MORE. 75 aliquas ipfarum partkuJas maniblis tradare tcntauerls, iJJico cf- fiuantj & e digitis, hand alirer qudm aqua3cxcidant. Huius rci cxcmplum affcrtRueJJius Jib. i. dc naturaffirpium 045. vbi di- ck, fe vidiffe milircm lue venerea laborantem, cuius crurum, ac brachiorum offa in tantam perucnerc moIJitiem 3 vt inflar cere obfequiofa fledi poffent, in quam Jiberet paitcm. Galenus diffinde quatuor fimplices intemperies, < {implicesmorbosjcitatis c. expofuit:alias verb quatuorcompo- ‘ fitas intemperies, ctiam proprios morbos partis fimilarisj diluci- de propofuk cit. Jib. dc differ, morb. c. 12, Quatuorcnim huntj primarum qualitatum poflibiJes combinationcs* vti inPhyfiolo- | gia diximus. Ergo cum quatuor dementis corpus conftct, qua- j tuorcompofitis intemperiebus laborarc potcrit;& reucrahis fre- quentiflime Jaboratj fimplki v. non niff quafi teporis momenro. Primus ergo morbus compofitusjcrit calidus & ficcus; Sccundus calidus &humidus: Tertiusffigidus Sc humidus: Quaitus frigi-* dus Sc ficcus . Libro 3, dc ioc. affed. c. 4. odonarium morbo- rum propriorum partis him laris numcrtim his verbisinnuit:Sci~ ens itaque odo inremperantie genera in quaJibet particula pofle confiftcrcj quatuor fimpjiccs, &quatuorcompofitas. Gapite cit. 5. lib. de different, morb. docer Galen us3morbos partium fimi- lariumcffcin duplici differcntia.Nam aut partes alterantur dun-- taxat foJis 3 &nudis quaJitatibus 3 aut ad cafdem partes aliquis humor confluit3 primas qualitates contincns 3quas dcinde parti communkat. Hie fecundusanodus-, quo pars fimilaris intempe- ric Jaborat3 tumores caufat prefer naturam: Vnde a Ncotcricis communitcr dicitur morbus materialis; ficuti primusmorbus, immaterialis . Galenus verb paflim primos morbos,intemperies. nudas vocat: Sccundi generis morbos 3 id ed tumores prefer na- intemperies cum affluxu humoris. Capite 12. cit.lib.de different, morb. docct Galenus dari quatuor intemperies com- poiitas cum affluxu humoris-, ccquc ac fine humoris affluxu. E- runt ergOjiuxta Galcni computum3fcdccim morbi proprij partis fimilaris; odo intemperies fine affluxu humoris 3 Sc cdo cum—a affluxu: Sc vtrcrqi odo in quatuor firapJiccSj Sc quatuor, compo- fitas fubdiuiduntur. Sed Galcni dodrina fimo modo intcJJigenda eft3 quando ait3 Rnelliur. Otlo in- temperiei fpectes » quatuor fimplicet'» & qua- tuor conw- pofit4. Sedecirn fpectes in- . teperiei > . otto cum ' affluxh * humoris» . & of to fi- ne ajflu- xu. 7 6 LIBER PRIMVS. partes fim Hares proprio morbo laborare , dum humorcs ad eas flaunt, & tumores prater naturam generantur,* vt qux a fanguineprocrcatur: Eryfipelas, quod a bile: Oedema, quod a pituita: & fcirrhus, qui a melancholia. Nam hi morbi, qui tumores prxtcr naturam appeJIantur, funt potiiis morbi par- tium diflimilarium, quam fimilarium,fi quantitatem fpedcmus, quia morbus inmagnitudine adauda eft morbus in quantitate. Sc confequentcr partis diftimilaris; vt dcinceps dicemus. At verb in eadem PhIegmone,prxter tumorem , adeft intemperies, qua? ab humore gcncrata eftj& in hoc tantiim ha?e int cmperies ab in- temperie,qux a caufa externa,aut ab cxtefione caloris procedir, ciiftert;qu6d hxc cxtcnfio non habeat pro caufa humore fluxum: ilia verb,qux eft intumoribus,ab humore fiat. Sc foueatur. Galcnus cap;5.cit. dicit difficile dfc morbos intcmperici nu- dx deprchcndcre atqj dignofcere, nifi ciim pars plnrimum in id, quod preter naturam eft,deflexerit,vt ipfc eft,nifi in- temperies notabiiis fuerit, &pauliim intenfardum enim qualitas aliqua prima, aut qualitates,alias plurimum exced tint, tunc pars aliqua aftcda, aut totum corpus, manifefta intemperie laborat, qu£ ab omnibus nullo ncgotio dignofcitur y. quia manifcftc fen- fibilis eft. E contra ,.inquit Galen. fecundus modus,quo partes ftmilarestumonbus prater naturam affiduntur, facile dignofci- tur, Sc a nullo Mcdicorum ignoratur„ Neminem enim pofllmt pdemata, feirrhi, fcabics, ftru- ma, &c. nam oculis patent. Sc radui. De tumoribus prater na- turam fuse Galen, lib. 13. & i4.meth. med. Sc lib. de tumori- bus prater naturam, nec non lib-2 .de arte curat, ad Glauconern. Poftta hac dodrina Hippocratis , Sc Galeni, iuxta corundem principia, qui quatuor elementa tranfmutata, & eontemperata in mixto pofuerunt, nonerit extra iuxta Epicuri, Sc Afdepiadis principia proponere. Hi autenu* duas tantiim morborum fpecies, flue genera,admittebant, Sc in partibusquidem diffimilaribus, non verb firni lari bus: atqjadeo lime morbi in compofitione, iuxta iliorum fententiam; quamuis ncceftarid hi morbi ab illis conftituti ,.partibus , quas ftmilares appdlamus, conueniant, tefte Gal. lib. de differ, morb. iicud'fequentican-i-debkmorbi foeciebus agit. Hx duxmor- Quatuor genera tu. ntorum frater na tu ram. ISlon nifi manifefta intempe- ries a no- bis digno- fet potefl. Duo ge- nera war horum cx KpU'f.ro, CrXfiLe- Piade. DE DIFFER. MOR B. 77 borum fpecics in latitudine & anguftia rcpofit# funt* Vnde caro3 os3 ncruns; ligamenta, &c.rariora quam par cft.,morbo in latitudine meatuum affici dicentur; mor- bo in denfitatejiuic aduerfo., ccedem partes laborabunt, queries denfiores euadunt: nam fie morbo in anguftia meatuum afficien- tur: ficuti morbo in latitudine 3 aut ampliatione 5 quoties rario- res euadunt 3 vt ram antca didum eft; Has folas morbi fpecies praefati authorcs admittebantj quia non alia in nobis agnofee- bant elementa, quam Democriti atomos: in quibus, vtpotc incomiptibilibus 3 vt aiebant 3 nullus datur morbus, fed potiiis in eorumdem compofitionc: quando nimirum vcl inter fe arde coherent, vcl a fe inuieem longiiis3 quam decet y remo- centur. Et fane Methodiei illi Roma?>Plini;5& Galeni tempori- bus Medieinam exercentes banc dodrinamamplexifunt. Nam duo in mcdcr.dis me] bis ftatuerc remedia; conden- fatas immodice panes Jaxaret; aJtcrum3 quod ex aduerfo partes prefer naturam Jaxatas eonftringerGr. Vtraq; harum fpceierum duplex (cx Gal.c.5. cit.) ab Epicure ftatuitur: nam conftridio fit in toto corpore , quando vniuerfum corpus in fe conddir, aut contrahiturj aut quando corporis pori tantum obturantur. Parker latitude* duplidter fit rvel quando vniuerfum corpus fe- cundiim omnes partes extenditur: aut quando pori tantum.. Ve- riimy eiun experientia compertum in nobis contineri primas qualitates 3 farms eft fubieda harum elemental quam atomorum confidum accruum admittere. Propter varias autem alteratiorres priraarum qualitatum in eorporibus noftrisj varia percipimus quoridie nobis illata damna. Vt ergo ianiora ampledamur principia, nobis neceffum fuit y diuerfaSj plurimo- rum de dementis opiniones in noftra Hippo- cratis, Galcni ySc Ariftotelis methodum y examinare. Quod ft inteilexiffer quidamy non inter fuas contumelias protu lifter 3 ad Medicumrdum fuadocer, non fpedare de rebus Phyficis deccr- nere. Ha?e enim prolatio5ex rciyde qua ignoranbia pro- tect. Nam ablata Phylicay nuliam prater imperfedim Empiri- am haberemus. Quare redius Ariftotclcs 3 vt in noftra diximus PbyfioJogid? Medicos diftcrtosfolere de naturd agerc- Duo fan- genera iU j0lloU Afetho- did cum Epicuro tur. 7S LIBER P R I M V S. SECTIO II. DeMorhis P/irtium difsimiUrium H Anc do&rinam fuse profcquitur Galenus Jib. de differ* morb.c.4.6.8 9.10. Poftquam enim numerum mor- borum propriorum partis fimilaris, iuxta Hippocratis, & probatiftimorum Mcdicorum opinioncm, ftatuit* Parti um dif- fimilarium proprios morbos3 par i inucftigationc venatur. Dicit igiturcap. 4. cit. nullum inftrumcntumfortuitd ex quibuslibet rebus copofitum eflc,fed cxquibufdam a natura red e coordina- tis. Inftrumentum ergo., quod hie idem eft3ac pars diilimilaris3vt idoncum fit ad debitas adioncs obcundas 5 quatuor ad fui per- fcftionem continere dcbct,tanquam ca3 quibus perficitur.Primd enim in inftrumcnto certac oformatio3 aut delineario requiritur. quidam numerus. Tertio 3 dcbira magnitude, Quarto,certa quidam paitiumcomponcntium inftrumentum—> connexion & fit us. Expericntia patet quamlibet partem inftrume- a natura obire fundioncs . Quoties ergodus conformatio 3 aut numerus 3 aut quantitas 3 aut fitus & connexio 3 aut hec omnia3a naturali ftatu recedunt naturalis cius conftitutio vitiabitur 3 & conftitutionc prater naturam afficietur. Morbus ergo partis diflimilaris qua- druples eft. Prima fpecies diciturmorbus in formatione 3 qui ni- mirum accidit, quando debita inftrumenti dclineatio a naturali ftatu recedit. Secunda crit morbus in numero5quado nimirum numerus completus eorum, quf ad partis diffimiJaris coftitutio- nem concurrunt 3 non eft ex prfferipto natura? 3 fed augetur, aut diminuitur. Tertia fpccics morbi partis diflimilaris emergit ex quantitate eiufdcm partis diffimilaris,veJ au ne forma . turn. 8o LIBER P'RIMVS. Qaput re- tro & an- te cblongu in [tar no- ni mallei* & reliquo corpori correFpondens. Caput retro , & ante, id eft,' in occipitiOj& anterior] eius parte pauliim oblongum inftar mal- lei, prouidum & circumFpedum hominem indicat. Malleus e~ nim,cui caput ita aflimilant Phyfiognomi, eft ille quo fabri Ferra- ri) fupra incudem ferrea inftrumenta tundunt: talis malleus in vtraq,extremitate planitic habet no perFeda(Faltem in principle, antequam vfu complanentur extremitates) led prominentem. Caput ergo in anterior!, & pofteriori fui paite ita prominens, cum debita figura eius verticis,hominem iudicio plenum arguir. At verb cap at in lyncipitc deprelTum, FcnFus & imaginationis lignificat. Cerebru enim inibi deprelTum non perfe- dc return imagines Hue Fpecies comprehends. Adde, quod antcriorcs, liue Fuperiores vetriculi non Funt ita capaces & libe- ri, vt Fpiritus animaiis in ijs conficiatur. Imaginatio enim & se- Fus communis, vt quibuFdam placuit, in anteriori cerebri paite Fcdcm habent. Caput in media Fui parte luperiori deprelTum— rationis &cogitationis dcFedum indicat: nam in media cerebri parte ratiocinationem fieri multi credunt: quare dcprelTo capitc iuxta medium, cerebrum pariter comprimitur; nec tanta eius portio in medio contine tur, quanta conrineri deberet. Caput in occipitio deprelTum $ hominem indicat inftabilem, vitioFum, timidum, luxurioFum, iracundum , enerucm, immemorem—*, vanu, imprudentem, incoftantem, pertinacem fine obftinatum. Caput depreFsu inFyncipite finlul Sc occipite,hominem denotat FenFu, imaginatione, intelleftu, memoria , virtutibus, & viriP- bus,quafi, vacuum. Caput vna cum lata Facie hominem indi- cat fiupidum, & obtufi ingenij, aiiarum tamen fiuecupidum— infidum, male morigeratum, ignarum liueinFciu, FuFpitioFum, animofum tamen . Caput grolTum & defonne fiuc male forma- turn & delineatum, cum collo groflb aut crallb, hominem indi- cat hebetis ingenij, imprudentem, atq$ adebparum prouidum, incoftantcm liue varium, moribus rudem,ad vitiaquam ad vir- tutes magis procliuem.Caput habens tepora vtrinque caua,peF- fimum hominem lignificat, vtpote doloFum, liue vaFrum, perti- nacem, trucem, & maiignum vltorem. Caput, in cuius tempori- bus vena? Funt fite ita ample, ac Fanguine rcFcrtg & turgid^, vt maniFefte appareant, hominem denotat iracundum, Sc Femiin- Caput in fyncipite deprefsu. Caputin fuperiori parte de- prejfatn. Caput in occipitio deprejfum. Caput an- te & retro depreffit. Caput cu lata facie. Caput pro J]u Cr de- forme. Caput re- ports ha- hens coca- tia% DE DIFFER. MORE. fanum, vanum , fuperbum, impatientem , inftabiicm, infolen- tem , parum iudkiofum , imprudcntc, mordacem, libidinofumj voracem. Quotiesin collo aJicui vena? ita tument, homincm de- fignant implacabilem,& ad vindiftam fummeprodiuem.Capuc in fuperiori fui parte humile adeo, vt quafi planum appareat, hominem denotat in/oJentcm,&penitiisdilfolutum:adeoq; per- modice , auc nullatenus circumfpedum. Caput incpte oblon- gum, fine proJixum, & in organis fuis obliquum , homincm fi- gnificat impudentem, fimul &impudicum. Caputprolixum_* hue oblongum vna cum Jongd facie, magna, fimul & deformi, homincm ctiam & impudicum denotat. Quod fi caput magnum adeo fuerit, vt prse fui magnitudine & ponde- read hameros vcrgat,hominem pra? fef'ert impcnse ftolidum, flultum 3 improbum, fenfu vacuum 3 ficut omni virtutis vfu, fe- gncm & fomnolcntum. Magnum caput cum Jatd fronte,atqj th ganteo ferme vultu, hominem indicat indocilem 3 pertinacemq;, inertcm, infcium3fi:olidum,ad adioncsparum ficum tamcn, & fortem. Caput magnum cum diuerfa figure aut delincatione, 8c cum collo,tam quoad quoad car- nem, gracilifiue fubtili, 8c viuido, homine fignificat improbum, mendacem3 varium, fenfuq; carente, feu vt communiiis loquun- tur, male fenfatum, Caput magnum cum paruo collo j fatuum, ftolidumqi indicat: non enim feruata eft proportio virtutc formatricc ob inobedicntem materiam, aut ob fui imbecillita- tem 3 & impotcntiam : aut ob vtrumq; fimul, Caput magnum, fed concinnerotundum, id eft, debite delineatum, vti fuperius diximus, & non omninb rotundum, homine denotat difcretum, (labile, officiofum,fecretu,fagacem, magnanimu, prudence, vir- tutibus omnibus idoncum, vtpote ingeniofum , 8c optima ima- ginationis,ae tandem laboriofum, pads amatorem, modefium, 8c vere capacem rationis: maxime verb fi tale caput reliquo cor- pori correfpondeat,ita vt collum mediocriter grolfum fe debeat, & fiuis validis gro/fifqi neruis munitum. Vcriim fi ca- put magnum collo & corpori unproportional fuerit, ftolidum, eneruem, infcium, imprudentem, 8c male morigera- tum fignificat. Caput valde exiguum* aut minimum 3 hominem arguit male Fent col li tumen- te<. Caput m fuperiori parte pla- num,. Cap fit ob-* longum. Caput Ion gum cum longa fa* cie. Caput ma gnum ad humeros declinaf. Magnum caput etc lata fr on-5 te. Caput m4 gnum di* uerse ratum. Caput ntd; gnum ch paruo col- 1°. Caput ma gnum be* ne forma* turn. Caput ma gnum cor* port imprt portiona* turn. Caput mi nimum* omninb fcnratum,& ad rnunia rationalia obcunda minimi ido- neum. Caput parti urn, indicat hominem indocilem, impatien- tem, irafeibilem, fuperbum , Juxuriofum, cneruem, feu inuaJi- dum, infidum, inftabilein, pufillanimem, dolofum, bilingucm, mendaccm, inuidum, imprudentem> malignum, maiedicuni-.*, infipientem, obliuiofum nifi in malis: nam recepta? offenfa eft vaide memor: vt res male imaginatur, ita Sc conecptus fuos Je difponit jtemerarius eft, Sc inconftans * ac fumme malignus* Ab homine tali, tanquam ab hofte & pefte, fugienduin praci- piunt Phyfiognomi: maxime verb fi carera membra minuta ha- beat, & cxilia nimis. Caput parnum cum gracili gula, in mulie- ribus fignificat folers Studium Palladis, Sc Veneris: nec non ad omnia obeunda, promptitudincm. Tale caput cum tali gula in maribus fi adfit ,vt aiunt, mores decernit: nam ad fu- pradida ia ftudia inclinat homo tali capite & gula prarditus. Ca- LIBER PRIM V S. Caput par mm. Caput par stum cum tollo gra- Cils. Caputpar no mains. Caput mu ins me- dtocri. Caput ni- ifti s mobi- le inter hquendu' Caput im mobile i • ter loque- dum. Caput nu. it pin a fi~ mile. put paruo paula maius , hominem indicat ingeniolum atq; pm- dentem. Caput paulo maius inediocri yfcu commenfurato , vt aiunt, hominem denotat fortem,rnagnanimum,probc fenfatum, & acri vigentem ingenio.. Caput frequenter motum ( fiend & vniuerfum corpus)in loquendo,hominem indicar mendaceni_*, deceptorcm, immundum ,loquacem potius quam eloquenrem. At verb caput immobile inter loquendum,vel non inordinate aut frequenter cum reliquo corpore motum, hominem fignificat; optimi fntellediusj, bona: difpofitionis,faniqj confilip CaputobJongum & pineatum,,feu fbrmampomi pineirefc- rens, hominem indicat fuperbum* vaniloquum, iniuriofum, ar- rogantem, impudentem,imprudentem , impatientem , irafeen- tern y indocilem * falacem , rapacem ,temerarium, gulofumrin- quietum, & prorfusmale validos adhibeat co* natuxad fua vitia refrynanda, alias enim eius, tanquam peftis, eonuerfario vitanda eft, ni quis rixas amet . Caput in fyncipur prominens y hominem indicat fenfiduum , Sc imaginantem , fed infolentem & vecordcm. Caput in medio prominens, fignificat hominem optime cogitantem, & conuenientem. Caput premi- nens in occiput x hominem prodit vaide memorem, fapientem, prudentem, robuftum* & non timidum* Caput in & iynciput prominens,hominem arguit memorem, prudentem* Caput inu jynciput promt net * In medio prembies. In occiput promines\ In occiput & fynci- put. DE DIFFER. MORE. ingeniofum, virilem,atque rerum rcpertorem, fiue inuentorem. Caput aded rotundum, vt fphfricum videatur, hominem in- dicat fuperbum,infidum, auarum, iracundum, impatiente n_*>, inftabilem, fiue inco (lantern, immemorem, multa polliccntem, & e conucrfo fe habentem, importunum, inuidum, malignum, procacem,de tantiim cogitantem,exigui verd iudicij & difcretionis: cui tanquam vere perfido, nihil confidito , prefer- tim fi cholericus fuerit, aut melancholicus. Homo tali capita* praeditus,fi dominium haberet,tyrannus tor rapaciffimus, & homicida. Caput volubik bine & illinc,ho- minem indicat fallacem,inuidum, mendacem,malignu, vanum, mordacem, inftabilem, ftultum: & parum fidum. Phyfiognomis ad longum produxi, vt his indicem, naturalem etiam defedum delinearionis aut cofigurationispar- lium, dfe caufam defeduofarum adionum. Ncc minus adhuc adiones a morbis poll conformationem fetus vitiantur , turque. Alia exepla vitiatf figure proponit GaknJib.de differ, morb. c.7. Qui enim Grid's Latinis Valgi & Vacfe dicuntur, inorbo laborant in figura, quia in his crura, qii£ redam obfer- uare deberent figuram, obliquam habent; Valgi cnim crura ha- bent contorta verfus partes externas. E contra illi qui p qSot ,& Latinis Vari nominantur, verfus partes internas, igna- uoru more, crura habent contorta,ita vt genua ipfis inter ambu- landumfefecontingant. Hi deniquc,quiPlanci appellantur,pe- dum figuram vitiatam habent: nam planci dicuntur qui pedes habent prefer modum pianos in modum tabellarum planarum , qiif plance Latinis appellantur. Ploti etiam & Plauti vocantur: Vnde propter pedes pianos ,quos habuit Poeta Comicus Mar- cus Adius Sarfinates, primiun vocatus fliit Plotus,dcinde Plau- tus, vt referunt annales virorum illuftriumJFiguram etiam vitia- tam habent multi, quibus offa frada lucre, & rursiis male rcco- cinnata; qui enim ita affedi hint, tali membro , ad debitas adio* nes obeundas, vti,minime poffunt. Perperam quoq,* agunt illi, quibus ob vehementiam doloris arthritici membra luxata funr, & diftorta feu euerfa. Similiter & male agunt illi, qui luxatos habent articulos propter offium fuperciiia(fupercilia ofiium func Cdpuf valde r*~ tnn/inm- Cdput quod per- vetno 7m-rn uctur. V4lgi fte*. * Pari qut. Plartci qui. PI MUti qui. LIBER PRIM v S. labra omum cauitatem extremam augentia) iam fra iam nato homini aduentitiafunt, inquit Galenus. Nonnulh tamen vitia a prima gcneratione homini connata funt. Secunda fpccics morbi in conformatione eft morbus in caui- tate5 qui fit propter vitium multitudinisj aut magnitudinis. Vi- tium magnitudini cauitatum accidere dicitur 3 vbi cauiratcs am- pice funt, & afficiuntur: cuiufmodi funt eauitates ventricuJi,inte- ftinorum , veficar , vteri.. Vitium in muJtitudine accidit mu Iris cauitatibusi vt contingit cauitatibus 5 ftue ventriculis plures funt. De morbisin cauitate loquens Gal. c.7. cit.ait: Iam verb cauitatum omnium debentur 3 turn magnitu- de, turn multitude, nift feructur,neceftari(> comm occafione \xr detur adrio. Cuiufuis cauitatis vitiumduobus modis accidie vel quando laxatur cauitas, veJ quando anguftatur. Qu inq$ mo- dis cauitas anguftior lit: Primb* quando cauitatum Jatera pra- ter naturam coaJefcunt: vt quando oris Jabia ob vkera quadam eorundem labiorum vcluticongJutinantur vtrinq*: Simile quid mulicrum pudendis vimlentis vkeribus a lue venera ortis ebtin- git; in ano etiam, ob vkera quadam ibi indu IEEE R. M6RB. nem, vnicus tunc erit illius morbus, obftruftio videlicet: nanu> tumor erit illius obftnuftionis caufa,non morbus. Si v. pars ilia, qua? in tumorem attollitiir, veram, & proprfam habuerit adio- nem, tunc in eadem parte duplex aderir morbus, ciim duplex adftta&iolffa diucrfarum faciiltatiim rdupkxille morbus eft obftrudio, & tumor. Rem duobus iJJuftrat exemplis idem Ga- Jenus. Si enim ita contigerit vt patiente tunica vena?, qii£, cxe- pli gratia, eft in concaijis heparis partibus, is meatus, per quein ad ea qua? in gibbisreceptacula, mittitur fanguis, reddatur an- guftior; dud hac raticne erunt morbi $ alter ipfius vena? affedus, alter meatus obftrudio . Impedit autem vena? quidem affccius saguinis cptimi generationcm ofcftrudio vero diftributioncm: vtraq; verd operatic animali eft neceftaria . Nam pro confcfto habetur, quod qua?cunque difpofitiones prime la?dunt operatio- nes, morbi nuncupantur. Si verd nihil ipfa patiente vena , Jenti tatun crafti humores irrpa Litnttria quid*. D E DIFFER. MO R B. mcnta enim inco fed alium morbum«j inducit; & quia tunccauff rationem habet, vitium illud in figu- ra , morbi, fimpliciter loqucndo, rationem habere non videtur: nifi dicamus morbum efte morbi caulam. Mtrhiii in figure cauft ra- tionenu nUquande habet. LIBER PRIMVS. De morho In numero. Quid mer but in nu- mero. HO c eftfecundum genus morbi partium difUmilariuirL-* de quo diflerte GaL Jib. de differ, morb.c. 8. Morbus in numero eft affe&us prater naturam adioncsledens propter fedundantiam 3 aut defe&um numeri partium compo- nentium inftrumentum . Eft igirur morbus in numero duplex: Vnus in numero addito; alter in numero deficiente . Vtrumque hoc genus in diras fpecies dinmitur;& primum quidem genus in numero abundant! eft ilJtid, quod eft ex genere eorum 3 qua fe~ cundum naturam funt3vt fextus digittis3aut feptimus* & oftauus ftmul: dua manus in eodem brachio &c. Sextus autem digitus cfteiufdcm narura cum reliquis. digitis; cum carne3 neruis3vcnis arterijs* oftibus3 & reliquispaitibus3 quibus alij digit!fruuntur, conftet: eandemqj fortiatur compofttionc3 ac ill!. Sextus autem digitus comprchcnfionem rerum3 qua eft manus atft!o3Jadir,fcu potius difpofitio inde refultans eft qua vere Jadit, Idem dicen- dum de vngue3 fine pterigio in oculo.Eft cnim vnguis membra- na quedam 3 adnat£ f!milis3qua in eadem tunica adnata fuper* crefcens a maiori oculi angulo ad coronam* feu iride ita aJiqua- do extenditur3vt pupil lam cooperiat, & vifum impediat.Germe parirer* feu tuberculum3feu aut narem obftruens* eft morbus in numero addito * feu potius caufamorbi* obftru- (ftionis fcilicet: Eft tamen fubftantia naft perftmilis. Caruncula etiamin vrethra/eu meatu vrinario3huius eft cenfus3id eft mor- bus in numero addito* & caufa obftrudionis. Caruncula etiam vera in nafo3, a polype diuerfa*eft etiam numerus additus. Secunda fpecies morbiin numero redundante oritur ex add! tione alienarum rerum 3 quibus nihil ftmile in corporc natural!- ter exeat .Et res tales numerum augentes 3 dicunturrestoto ge- ncre prater naturam a Gal.quia prater difpofitionem prater ira- turam3 quam in paite3cuiaduenrunt3 efficiunt3 in fe funtres om* nino aliena a natura hominis. Lumbrici in inteftinis3ventricuIoy autalijs parti bus geniti* hint huius tribus;Afcaddes pariter3ver- mium minutorum genus: Meliceridcs * fiue tumores ill! toto ge- nere prater naturam* in quibus materia-quadam melli non abft* Morbus in numero duplex. Aiorbus in numero addito,du. flex. Primum tins ge- nus. Pterigiu. Polypus* Caruncu- la in mea- tu vrma- rl o. Secudum genus mor hi in nu- mero rc~ dundan- re. Lumbri- ei, Mdice- rs:. DE DIFFER. MORE. Athero- ma. S teat 9- ma. miliscontinetun Atheromata, feu tumorcsinquibus puJti ftmilis reperitur rSteatomata tumores,in quibus aliquid fe no ftmile coduditunLapisin vefica,renibus,vreteribus,aut alibi Grando,& fuftiifto in oculis: Pus,& cunda qua in abfedlibus re* periuntur, vt funt pili, ligna, lapides, limu s, carbones j vl habet Gal .lib. 14. metb. med. cap. 12. Acrocordones parircr; flint enim verruca? pcnftles , feu pendentes , fic dida?,qubd pen- deant ob c oJJi aut ped iculi longitudincm. Vitiligo etiam, qu£ eft affedus quidam in habitu corporis, ortus ex deprauata alimenti aflimilatione. Duplex autem eft: vna vitiligo alba nuncupating quia color albicans in cute percipitur, propter praufi humorem, quo partes fubcutanca? nutriuntur . Vitiligo nigra eft nigricans cutis color, natus ex prauo etiam nigricanteqi nutrimeto. Lepre funt in hoc ordine; idem enim ftgnificanr apud ac fca- biem. Vnde hac lepra diftat longc a lepra Arabum, qua? EJephantiafts comm uniter dicitur. Calli etiam funt res to- to genere prater natura, & morbum in numero addito efficiunr. Qua’ autem ex didis omnibus adioncm primd J^dunt3aut im- pediunt, ftcuti vnguis crefcens immodice (Gracisprcrygion) Sc pupillam obtcnebrans,fuffufto etiam, morbi cenfendi funt. Quf autem adrones non la’dunt,caufarcdius,quam morbi dicun~ tur, vt loquitur Galenus. Vnde polypus, vel carneum germen_* nares obftruens, caufa dicitur, quia obftrudionem parit: Sc hac immediate adionem refpirationem fcilicet. Secundum genus morbi in numero dicitur illud,quod ex de- fedu nafeitur: communiterqj morbus in numero dcficicnte nu- eupatur: Sc hoc genus in duas diuiditurfpecies . Vna eft 3 in qua pars aliqua integra inftrumenti fiiblata eft : Altera in qua pars fclummodd partis ablata eft. Deftcien ti umautem partiu nonnul Ja quidem funditus abolit£ funt, nonnulle verdex dimidio pr£- cife, ac mutilata,vt loquitur Gal. Ncq; autem obfeuru eft muita taiia vitia animantibus in ipfo prdtinus aero y primacy fui con- formatione folere contingerc;Nam mutilatos multos uaicivide- mus.Iamverb in lucem editis atqj perfedis animantibus, quidem fapiiis teta eximunture digicis, Sc artubus. Sc capite, & coftis. Nonnunquam verb Sc digitus aufertur, & pes. Sc extre- ma man us, & tibia. Sc cubitus. Bxtrahunmr etiam vena varico- Acrocor* dones. V itiligo duplex. Polypus. Morbus in numero deficientc in duas [pedes di~ uiditur. LIBER PRIM VS. f£,& glandule indurate, & dentes cxeh. Aurertur panter 6c gur- gulio, & omentum, & praputium , Sc aliqua verendorum parti- cula: nonnunquam Sc penis integer, quemadmodum & teftes. Quidam cnimcouuIfione,feu diftentione neruorum,feu fpafmo laborans{ vt notauit Galenus ) lingua? partem antcriorem mor- diciis abfeidit: qui demum ex fpafmo fanitati reftitutus, minus facile fermonem potuit explicate. Huius generis funt ea omnia, qua? miitilationesappellanmr, labiorum,narium, aurium:& que- cumq; partes carnulcnta?, vel vi auulfc, vcl putrefa(%,ex toto re- fc nifi quote nos fimi- laresfanty afliones rio edam- LIBER PRIMVS. ma prccipuaq; caufa, rcliqua?oculi partes tanquam vfum prebk tc.s , totus oculus vifionem edere dicitur: quia cryftallinus , fine aliamm oculi partium adminiculo, vifionem non edcret. Inftru- mcntuinautem eft animalis pars,qua? perfedam edere a dionem poteft,veluti oculus vifionc , crura itionem,& lingua loquelam, vt loquitur Gal. lib. i. meth. cap. 6, Scicndu infuper duo cfie peculiaria parti pra?cipiif inftrume- qLl^edit adionem: Primum eft,vt nullam in corpore confimb km habeat partem, vt habet Galen, lib. 4. de vfu part. c. 12. Sc lib. 6. dc decretis Hipp. Sc Platon, c. 8. Secundum , vt ilia pars prccipua inftrumenti proprium Sc adfquatum temperamentum ad actionem inftrumenti accommodatum habeat: vtdocetGal. Quid in- firumetm. Partisp™ ftrumtti dn& ccnii uones' lib. 1. meth. c. 6. & lib. cit. 6. de decretis. His pofitis Dicit Galenus, quod affedus 3 qui veram inftrumenti adio- nem Lvdunt, morbi bunt: at verb affedus , qui vfum aliquem_* {ubtrahunt tolluntue , non morbi, fed morborurh caufe cenfen- rur' anc dodrinam fuse expofuit Gal. lib. dc differ, morb. c. 6.vbicxemplo rem perluftrat. Si autemhumor cryftallinus mor- bo afftciatur3 vifio neccffarib J^ditur:Si verb rcliqugoculi partes ujjfcElus worbusy c4ufcHS vehementerfgrotaiicrint,a morbi rationem habebit j cum dupliccm led at adionem, Idem de ventriculo dicendum, prout ctiam eft inftrumentum: quatenus tale, vim habet attrahedi ex oefophago, & ore alimen- tu: alia habet vim rctinendi alimcnta iam attrada: habet infuper iJlam adionem 3 qua altcratio , &concodio alimentorum ingc- ftorum dicitur; ac tandem vim cxpcllcndi idem alimentu-m 3 Sc excrementa ad inteftinajn Phyhologia diximus ipfum attrahcrc mediantibus redis hbris j retincrc mediantibus obliquis3 conco- querc vi peculiaris temperament]’, hgurf,ac reliquarum eius dif- pohtionumiexpellcrc vi tranfuerfarum hbrarum. Quoties ergo morbo aliquo ventriculi corpus omnes ac- tiones lfdcnturi& talis morbus quadruplicis morbi rationc fubi- bit.Quod de corde,& ventriculo didum eft,ide de reliquis parti- bus inftrumentarijs diccndu. Partes duplice prf bent vfum5dum afheiuntur 5ca uhim continent morbihea duplicis ca li- fe rationc habentem.Trachea v.g. artcria vfum prf bet partibus, qucloquclam cdunt 3 partibufqi infuper refpiratione efficietibus. Vnde hac affeda,aut excisa'(nam de morbis in numero dehcicti- bus hie agimus) vna adcrit caufa duplicis cauff rationem obies. Idem dicendum dc dentibus inciforijs amiffis, qui vfum prebeat partibus que loquelam cdunt. Sc concodioni ventriculi. His er- go exemptis, vox Sc codio If duntur. Partes jut dam plures e - dunt aft it nes. Quadra* plex'ven* triculi dc tii* Aforbui vnvs vc n* triculi quatuor aftiona Uditj imi ipfam dc* mum nu* tritioncm* Diximus adhuccum Gal. dan partes aliquas , que actionem cdunt 3 Sc vfum ali;s partibus prabent: quibus abfeilhs refulrat affeCtus adionem if dens , Sc inftar cauff morbuin in alijs parti- bus his vfum prf bebat. Exempli gratia dc gur- gulione loquuri fumus,qui cradicatus hue vna cum alijs voeem edebat 3 morbum poft fc relinquit; quatenus aerem inlpiratum prf para bat, calcfaciebatqi ante eius ad pulmoncs in- grdfum, tunccaufa intemperiei frigidee pulmonu ccnfetur: Nam non amplius aeris frigidi ingreffum non FIBER P R T M V S. Tbtips, amplius adfit. Talis autem aflFedus mukis Phtificis accidit pro- pter aeris, falfiue humoris e ccrcbro intracha?am artcriam aflfi- duam fluxionem . Nam humor huiufmodi continue fluensgur- gulionem corrodit,confumitq; no rard: inde vocis defedus mill- toties contingir., Quoniam aliqui dicere contenderent morbum in numero de- in parteablataconfifterc, non verdin reman entej Ga- len. c.8. cit.Jib. dc diflFercnt.morb* docetmorbum ilium in parte remanente contineri , cxcmpJo gurgulionis , & amiiTorum den- tium. Gurgulio autem feu columella, feu vua (vuam vocat Gal* cit.cap. ctfi tunc rationemorbi euiufdamad vutc fimilitudinem. introdudi, ita dicatur , ficuti columella propter alinm afFcdum: quando nimirum a qua! iter inftar column# inflatin') gargarcort Glacis nuncupatur: Eftq,- caro fungofa oblongaq-j ,e palate iux- tanariummeatum in ospropendens; & fuperiori quidem parte iuxta radieem latior , inferior! verd in modum pyramidis acuta. Sc miiltd fubtilior. Hinc liquet gurgulioncm cfle partem quan- dam lad fpatij oris* quod fpatium palatum communiter appella- tur.. Vnde excifo gurgulionc aliquid palato deficit. Ergo exci- fa columella morbus in palato extat, & non in parte decifa, fed mutilata. Nam morbus eft idquodhedit adiones. Scdadio ( vox nimirum) tunc in palato Iseditur. Ergo in palato tunc (ab- feiflfanimirum columella) eft morbus .. Palatum autem,defi- ciente gurgulione * eft pars mutilata, Sc viuensQuare im_* hac,& non in parte abfcifta , Sc iam demortua, morbus confiftit. Similiter & refpiratio Lrd'tur ab intemperie frigida pulmonum can lata, ob defedum gurgulionis in palato, proinde mutilate . Simile dicendura de dentibus qui decidunti nam tunc voxkcfa in ore, non in amiflis dentibus, vt cuiuis conftat, percipitur. Si autem molaris dens, qui ad mandendimunus idoneus eft, defi- cit,mandendiadio neceftaridhrditur. Si ineiforij dentes defi- dant,mandedi,fimul Sc Joquendi munus offenditurmam ad has ambas adiones,,diuidentes illi dentes conducunr. Idem diccn- dum de lingua ,totaliter, aut fccundiun. partem abfeifsa i ficuti, dereliquis omnibus vnitierficorporis deficientibus partibus.. Occurit praterea Gal. alteridubio, quod alicui diftkultatcm parcret* circa eaqu# dida funta. Nam raorbi in numero defi- V ua. Columel- la* Carfare o> {eugnrgu- lio quid- Dubio oc- itirritwr. Inciforij dentes. D E DIFFER. MORE. cientcvidenturcontineri ftibmorboin quantitate diminuta: de- £ciente cnim parte alicuius inftrumenti, videtur ciufdcm infirm menti quantitasdiminui. Galenus hoc dubium fic diluit: lingua, omento, obfegnis partibus, arterid , vend , neruo , cute, adipe, membrand, came, vud, venis varicofis, ex parte amputa- tis,aut abfeiflis, ficut in ipfis inftrumentis ex parte etia mutilatis, reperitur aliqua magnitudinis diminutio; Sed proptereatotum animal diminutum non adco cenfctur, vt mutilatum die dica- tur: id eft, quamuis a parte inftrurnentarid aliquid tunc abftra- dum fuerit, quod iJJam antea augebat, talis defedus propter fui cxiguitatem non mcretur nomen morbi in quantitate diminuta* quia totum animal tunc mutilatum, aut notabiliter diminutum non dicitur: fed inftrumentum tantum illud, a quo deciditur ali- qua pars fimilaris totalitcr ,aut fccundiim aliquam fui portio- nem , diminutum dicctur: ficuti quando ab codcm inftrumen- to, lingua v.g. aliqua eius portio demitur. Tunc cnim aliquis numcrus partium componentium inftrumentum ci it ablatus, in* quit Galenus. Rcdiiis ergo pra?fati affedus morbi in numero dcficiente, qudm in quantitate diminuta appellandi hunt. Si ta- mcn inflrumentum aliquod magnd ex parte dcliciat,vt crus,bra- chium, mantis ,& fimilia ,tunc morbus aderit in magnitudine, iimul & numero: in numero; quia partes conftituentes inflrume- turn dcliciunt, quales hunt fimilarcs, in magnitudine ,• quia in- ftrumenti debita moles deficit, ob quam animal meritd mutila- tum dicitur, ciim defect us ille/cnfibilis, & magnus fir. Tannic efthorum morborum in numero, & quantitate deficientibus co- gnatio, vt in eodem predicament© collocari poflint, vt Galen, refert. Non enim vult morbum in numero deficiente,& in quan- titate diminuta,poni abfolutc in predicament© quantitatis* cirm omnes morbi participatione vnius generis, vnum finr, & in pre- dicament© Qualiratis collocatum. Sed dicit tantum didos mor- bos ratione rnolis deficicntis, & numeri, poffc in predicamcnto Quantitatis collocari. Hinc liquet Argenterium fan's infeJiciteraffcrere, membnnn diminutum non effc morbum in numero diminuto, fed in dimi- nutd quantitate j quia, inquit lib. de morbi generibus cap. 9. nulla tunc pars fimilaris integre deficit, fed ex parte tantum_*>, Dubio ec* carritur* jfrgen'e* rius c9/u uellitur. 100 LIBER PRIMVS Parum, inquam, protulitjquia Gal. morbum in nume- ro delicicnte duplicem pofuit: Vnum qui rcfulrat ex parte inte- gre ablata: Alterum *quiex ablata particula partis: Et fic duplex emergit morbus ex inftrumenti mutilatione: veJ vnicus morbus duplicis morbi rationem habens. P ra?terea * vt defe&us partis magnitudinis inftrumenti morbum in magnitudine conftituit j fic defeftus partis numeri morbum in numcro defi- ciente: Sed defedhis partis aut portionis inftrumenti efficit in quantitate diminuta; Ergo defeftus portionis numeri morbum efficit in numero deficiente. Par cnira eft vtrobique ratio. De JMorho in Magnitudine. MOrbus in magnitudine dictur affcftus prater naturam, abiiones primb If dens, qui ex vitio quantitatis emcr- git. Duplex eft: Vnus qui ex quadrate adau&a rcful- tat; Alter ex diminuta. Morbi in quantitate adau&a pueris , vt- potecrefcentibus, & rarione calidi innati vegetioribus, frequen- tius, quam adultis acddnnt: Scd his quam pueris moibi in qua- drate diminuta j vtconftat ex ijs qui frequenter atrophia labo- rant. Atrophia autem, id eft alimenti defe&u (Phtiftn, ideft ta- bem nonnulli nuncupant) totum corpus, aut aliquod membrum non rarb laborat, vr quotidiana nos docet experientia in multis, quorum corpora, aut membra aliqua ita marcefcunt, vt omni came exuta videantur. Et hoc eft cxemplum morbi in quantita- te diminuta,&in corpore toto,& in parte. Adders poftumusJin- guam fuifte alicui ita diminutam, vt non potuiftet pra exiguita- tc ad omnes oris partes extendi,. Varia morbi in magnitudine adau&a exempla proponit GaJ, lib, de differ, morb. c. 9. Nicomaeho autem Smyrneo ,inquir, ad tatam molem corpus increuit,vt loco moueri non poftet: Sed hunc aiunt ab curatum. Nos autem vidimus, inquit, cuiufdam Jinguam fupra modum abfqfvllo doloris fenfu cxcre- uifte, fubftantia eiuidem Jingu# nullatenus vitiata. Nam nullo afficiebatur dolore prater naturam: non oedemate > quia nullus adiuittumor albicas, quo digitorum impteflbrum jMorbui In magni- tudine du [lex* jitrophi a eft morbus in quanti- tate dimt mita. Smyrrui magna~> moles. D E DIFFER. MORE. veftigia remanebant: Non afliciebatur fcirrho j quia non aderat duritiesj aut infenftbilitas3 aut Jiuiditas: Nec affidebatur phlegm monej quia millo torquebatur dolore 3 nullaque adfuit reniten- tia. Fuit ergo lingua folummodo adauda rarione verarnutritio- nis coproff, & non aliter, ftcut creuit Smyrna:us_, & crefcuntin dies rations ocij,& alimcnti boni fried., muliercufte muka?3 mul- tiq; ex Epicuri grcge luxui3& delicatulf vitf addidi.Partes vice- rara?5 dum mundantur, augentur propter carnem fuperfluecre- fccntem. Priapifmus fimilitcr, feuinflatio & inuoluntaria tenfto membri viriJis , eft morbus in magnitudine adauda iftius par- tis. Struma? ctia3 fen fcrophula? flint ex hoc genere, ftcuti tefticuli audi.,& manning feu vbera impense auda3vt adioni incommo- dent. Et ex eodem etiam funr gcncrc angulorum in oculis im- modcrationcs > feu fedus ilk, qui Enchantis appellatur.Ex diminutione eorundcm angulorum nafcitur rha?as dicirur. Tumorcs prater naturam in hoc gcncre morbi in magnitudi- ne adauda collocantur3tametft in ijs fit aliquid in numero addi- to3 materia fdlicet purulenta* ft ad fuppuratione., aut abfceflum3 aut mortificationcm partis terminentur . Ad pleniorem huius dodrina? intelligentia noranda eft Galeni dodrina3cit. c. 9. lib- de diffcr.morb. in quo inquir,hoc dfe difcriminis inter morbum in magnitudine, & morbu in nuraeroj quod in magnitudine no muteturnaturalis figura, in morboaute numeri ftc, H^cveritas manifefta cuadit in exempts iam allatis d Galeno. Nicomachus autcm Smyrnpus in tanta moJem crefccns, corporis humani figu- ram non amiftt.Lingua ftmiliter immoderate diminuta morbo laborat in magnitudine adauda,aut d im in uta ,figuram_-* ramen non mutat,ficuti nec virile membrum in priapifmo.At ve- rb vbi adcft morbus in numero, figura necdfarib viriatur* Quare ab inuice manifefte diftinguuntur morbus in quantitate, & mor- busin numero;& rede quide: na morbus in numero fundatur in quantitate difcreta;morbus in magnitudine in quatirate cotinua* Sed hoc diferimen a Gal. poftrum inter didos morbos,debet intclligi de morbo in magnitudine tantum i qui reuera feorfim a morbo in numero reperiri poteft- Vcrum quoniam plerumque morbus in quantitate anneditur morbo in numero A vt fuperiiis Priapi/- mus. Enchan- tit. Rhxas. T nmores prater tut turn funs worbi in' magnitu- dine ad- ancla. LIBER PRIMVS. agentcs de morbo in numero cum Gal. docuimus, quidam mor- bi in quantitate, morbo in numeroannexi, figuram partis muta- tainlubent anncxam: v.g. vbi adeft fextus digitus in manu,mor- bus adeft: in numero addito,fimui &quantitateadaufta,vna cum naturali manus figura vitiata: deficiente quinto digito adeft: morbus in numerd deficiente, quantitate diminuta , & figure fimuL Tumorcs omnes prater naturara funt morbi in quantita- te adauda, in quibustamen partis iiguravitiatur: fed a deft tunc morbus in numero addito: imd ipfacarnis excrefcentia, quse in vlccribus non rard com i ngi t, & q uam,t aiiq u am excmplum mor- bi in magiutudincadauda,aiFcrt ip be GaJ. iiguram partis vitiat. Quando ergo Gal. dixit morbum in magnicudine non comitem figuram vitiatam, inteiligendus eft3pctiflimiim dc qua- titate adaudaratione nutrimenti, & diminuta ratione atrophia?,- Scd Priapifmum excipe, qui a flatibus, aut ab arteriarum dilata- tione dependet: dequo Gal. lib. 6. deloc.afted:.cap.vltimo: Li- cet autem tunc non nutriatur immodicc virile membrum, natu- ralem ramen non amittit figuram. De Morho in Compofitione, HOc eft quartum, & vltimum genus morbi partium difli- milarium: Et duplex eft ; Primum genus dicitur in li- tu'feu pofitu:Secundii genus conftituit morbum in con- fenfu, feu connexu. Morbus inftru nakitur, quando inftrumen- ti pars aliqua naturalem fcdem mutat; vr fit in oflium luxatioae, &commotione: In hacenimfedem fuam omnino articuli non mutant, kd modice tantimi: in luxatione vero ofta fuam fcdem, vel integre, vel ex parte mutant. Omentum in factum cadens ledem ftmiliter mutat , & tumorem infuper in feroto gcncratj quern Epiplocclcm vocant. Inteftinum pariter iJeon in ferotum defeendens propriam mutat fcdem ,& aftcCtum generat, qui En- teroceJe nuncupatur; tunc peritonf ura rumpitur,& nafeitur alius morbus, in folutione continui didus, de quo mox. Morbus in confenfu fiue connexione fit,quotiesaliqucd vin- culum, ku Jigamentum, quod partes nedit, vitiatum eft. Hoc vitium in ligamento tripliciter accidie: aut quando Jigamentum Luxatio Epiploce- ie. Enteric e le. Morb us in cormem A U. D E DIFFER. MORB. indnratum eft , aut quando e contra nimis Jaxum j aut quandc omnind ruptnm eft3& decifum. Ligamentum verd quod fub lin- gua cft3 quando a natiuitate eft tcnfum, aut etiam poft natiuita- tem induratur Sc tenditur obcicatriccm ervlcere reli Sc confcqucnter breuius fadum> virile j mcmbru cunuim efftcitur : propter quam per quern femen eiaculatur_, contortus rcdditur: Ideoqi nonpoteft3 qui ita affcdus eft ..tempore coitus femen direde in mulieris vte- rsm traijccrcj ncc per confequens gcnerare: Vndeftc aftedi3Spa- doncs Latin is, & Grarcis nominantur. Ad bane fpeeicm morbi in coalitu atrinet labiorum oris3 aut vteri connexio pra?ternatu- ram fada, propter prorcedentia qupdain vlcera. Ob qua?dam pa- ritcr vkcrajpalpcbras, digiti3fedes feu anus/arpc coalefcunt; eo- tra quamftt jdum olfiam aliaiumquepartium vincula prorsus difmmpuutur* Ligamen ti v it turn tr (pitcher accidie. Spadones* SECTIO in. De Alorbo Com muni. HA den us cum Galen o duo prima morbi genera, eaque propria partibus fimilaribus , ac diflimilaribus , fuse fan's expofuimus.. Dxximus enim intemperiem morbum proprium parti ftmilari,cuius (implices, compofttafque fpecics fuffkienter entimerauimus. Morbum proprium parti dif- - ftmalari,qui in vniuerfummala conformatio,aut morbus in ma- la conformatione commode did p or eft, in quatuor adbuc gene- ra fu bake rnata, malam conformationem, vitium in numero,vi- titim in magnitudine, & vitium in fttu,diuiftmus , iimulqi expo- fuimus . Nunc denuo tertiu genus morbi,nulli parti proprium, fed ta difliimi laribits ftmilaribus commune, cxplicadum: vt ftc complete omnia motborum genera innctefcanr.. Galenus lib. 9*meth. cap. vlt. air, fefuilfe primum, qui hunc morbum communem, folutioncm continui appcllaiut. Et lib. LIBER PRIMVS M orb us vrnunis i lutioca- timn up- pdlatur, 13. meth. c. 1. repctit , fc dediffe huic morbo nomen folutionis continui. Capite 88. Art. med. hanc folutionem continui, com- muncm morbum vocat: Rcliquum igitur,inquit, adhuc id mor- bi genus eft, quod & fimilaribus, & inftrumentarijs partibus c5- mune cxiftit, folutio fcilicet continuitatis, Et alibi: Nos genus id lucidioris dodhin# caufa vnitatisfolutionem appellauimus; necrefertfii continuitatis folutionem voces. Lib.de diffcr.morb. c. 1 r. continuitatis fimilitcr folutionem appellat morbum com- muncm. Morbus communis , vtconftat, dicitur ,quia partibus fimilaribus, & difiimilaribus coucnit: non quidemqudd femper Vtrifquc fimul , fed quod nunc vni pa rti , iam vtrifq, fimul con- ueniat. Queries arteria. aut ligamentum diuellitur , morbus vt- rifq, communis nafeitur. Adcft tunc inftrumenti morbus > quia ligamentum , aut arteria omnind (idem de reliquis inftrumenti partibus dicendum) laccrantur.Et fie morbus hie inftrumcnto,fi- mul ac fimilari parti conucnit. Diuulfio eiufdcm ligamenti, aut arteria fccundum partem, dicitur morbus partis fimiiaris; In—-» p: affata ergo Jigamcnti alicuius, aut arteria, aut alterius partis inftrumenti integra diuulfione duplex inuenitur morbus, partis diflimilaris vnus; alter fimiiaris, Datur folutio continui in parte iimilari tantum, queries non integre, fed fccundum aliquam fui partem fccatur; vt fi media pars vena? fccarttur, quod firpefit, dura infill Medici vena agris feinditur, non maiores vena?)fed fecundum vnum tantiim Jatus.Turn a. folu- tio continui eft morbus per fc partis fimiiaris, vt docet Gal. cap. 11. lib. dc differ, morbor. & lib. 2. method! c. 6. Eft autem per accidens morbus partis difiimilarisj in quantum fcilicet vena eft cx numero partium componcntium infti umentum, Libre de differ jnorb.c. 11. varia nomin a folutionis conti- nui pr o varietate partium proponit Gal.Solurio continui in cfie, quod in fua natura durum eft wtayfAc/ Grace, Latine ftadhira dicitur,qiur quidem rebus durisconucnit,ed quod in partes ma*. gnasmultafqj rumpantur : vt docet Arift. lib. 4. Mctcortcap. 9, b’olutiocontinui in parte carnofa feu came, communiter vlcus nominatur, Greeds e akoc . Idco addit Galen, particulam (com- muni ter) ; quia folutio continui in parte earned, propridloqucn- do, eft vu Jnus, Greeds 7puup aj quod tamen,quia no diu tale re- AI or bus comunis cur ideo ditlus. Varis. Jo- hn ionis CO ■nut jyc- t ies. FraUura. Ficus. F firms. D E DIFFER. MORE. man ct 3 led Itatim in vicus definit 3 lub vlccrc vulgo continent atq;comprehenditur: prout indicauit Gal. voce ilia 3 communi- ter: Vnde apud Hippocratem & GaJenum vlcus3& vulnus velu- ti confunduntur communitcr.Solutio continui in carnofis parti bus fine vulneratione fada, quando videlicet fibr£ diuelluntur. aut diuiduntur a violenta aliqua attritione3 collifioneue, aut re- pentina &confertim fada tenfione, pvy/ua. Grxcis 3 Latinis ru- ptio vocatur. Diuifio partium ncruofarum fine vulnere fada5co uulfio communitcr3 Grads quatuor. Quoniam folutio continuieft morbus communis partibus fi- milaribiis,&dilfimilaribus, morbunt eflicerc poteft: compofinim in vtrilq; partibusfi morbisproprijscarundem partium impli- cetur, vti ffpilfime accidit. Pars enini aliqyta vkcre laborans,af~ fid poteft fimplici inccmperic hnmidd,aut ficcdraut etiam compofica j vt fiepiiis contingit. Vnde pars vkere, fimul & inflammatione laborans, tribus modis a naturali habitu reccdit; Nam propter vkus pars fuam vnitatem amittit j ob in- flammationem pars calidior humidiorqiredditur:& fic vna aim vlcere duaadfuntintemperies pv nacalida, altcrahumida* Dd~ nique fi tumor., qui cum inflammatione eft, in tantamattollatur magnitudincm, vt propter earn membriadio , iam mor~ buscenfcri debet.Si verd idem tumor exiguus fucrit/ymptoma, & pathos dkendus. Si vero tumor ille in magnam molem excre- njt. acje{| adhuc quintus morbus,in figura didusj quia membri figura vitiatur* T umor pathos r& morbus. DE DIFFER. MORE. Precedent! difcurfu inflammationem non accepimus eo fen- fu, quo Antiqui earn accipere confucuerunt: id eft , pro feruore in corporis partibus,aut parte aliqua acccnfo, qui Phlogofis il- Jis dicebatur 5 & nobis febris totius, aut partis; fed pro tumore calido,rubefcente, renkente,atq; dolorifico,qui per confcquens inflammatio feu PhJegmone cum affluxu humoris communiter nucupatur. De qua exprefse Gal. Jib. 2. de Arte curat.ad Glauc. c. 2. vbi duplicem phlegmones fignificationem exponit, veluti 13. meth. fufiflime. Ad rem redeuntes , PhJegmone & Eryfipelas fimul cum vice- re, partem aJiquam infeftare poftlmt; fed rare eryfipelas foJum cum vJcere,- quia %>ius fine vlcere cft,teftc GaJ. Jib. 14, meth. c. 1. Licet autem eryfipelas fit tumor ardens a biJis fluxu ad partem aliquamcaufitus,vix,fi foJum eft,& fine annexa phlegmone,tu- morem,aut vlcus park; quia biJis potiffimiim in cute ftabulatur, & ob fui tenuitatem facile refoluitur, & in pus fola non conuer- titur: quare nec abfccftiim park, nec vlcus, nifi fincera. Carbunculi funt morbi compofitirNam carbunculus eft vlcus cruftofumcum magna partitim vicinarum inflammationc,vt do- cet Gal. lib. 6. aphor. comment. 45. Vel carbunculus eft tu- mor d fanguine vehementer feruefeente ortus : in quo ideo mul- to intenfior feruor quam in Phlcgmonc, repair ur; quoniam sa- guis veluti aduritur. Vndc ad partem fluxus, & tumorem in ea efliciens, in ipfotumoris augmento ka feruet, vt partem adurat, veficulamque in medio tumoris exciter; & fub veficula cruftam. Veficula enim rupta , liquor exit biliofus Sc calidiflimus, qui in humoris ebullitionead fuperficiem eleuatus eft,& veficam qua- fi ignis alter excitauit. Craflior autem fanguinis pars, inftar ar- dentis car bonis, partem carnofam cuti fuppofitam ita adurit, vt in cruftam duram aut fcaram eadem pars degeneret: Sc fic vlcus cruftofum inducitur . Carbunculi in Peftilentia numerofiflimi funt. Vidi autem hominem qui vnkierfum dorfum carbonibus quafi afperfum haberet, dum peftiferos aggros acftu inuiferem,& tangerem iam a viginti annisi* Gallia, Anno nimirum 1628. 1629. 1630. & 1631. Carbunculus kaq; eft morbus compo- fitus: nam adeft folutio continui, adeftq; inflammatio vchcrae- tiflima, orta, turn ab atra bile, Sc flaua fimul. In hos enim duos Febtts partis eft eius wtc- peries. ?hhgm9~ nes du- plex acce- pt atio. Eryfipi* las quid C arbiters* Ins quid. Carbones m pefttle- tiafreque tes. humores fanguis vchemeter feruens tunc dcgenerat & conuer- titur. Vterq j ergo humor intemperiem calidam., & ficcam intro* ducit: & ficprater morbum in magnitudine 3 qui partibus dilfi- milaribus com petite adfunt intemperies calida fimul 3 &ficca_j3 ac continui folutio; imb & morbus in numero addito 3 propter cruftam .* & morbus in numero deficiente 3 Sc in diminuta3 ratione deficientis carnis3 aliarumqj qua: demortua? in cruftam degenerdrunt. Sed de Carbuncuio fufiiis iam a nouemdecim annis in meo de PefteLibro peregi. LIBER PRIMVS. Canter quid. Heroes quid. Cancer qui eft tmnor dams ab atra bile procedens 3 ftcuti: Herpes tumor biliofus., vtpoteex nimis acri, Sc fyncerd bile pro- ueniens .> fa’penumerb vleera fibi annexa habent: teftc Gal. lib,, detumorib. preter naturam. Poftquamenim cap.6. de Carbun- culo egit 3 fequenti cap. 7. de Cancro verba facit, aiens: verb fine feruore atra caneros efficit 3 eofq* cum vice ft acrior fit, Eodem lib. c. 9. de her-pete, Sc eryftpelate loquens, ait: Ciim igitur biliofus ftuor decubuerit 3 qui exadus quidem cutem vkerat: qui verd aquosa fanie 3 fanguineue mixtus3 minus eft acer 5 magifqjin tumorem attolit partem 3 quarn vice- rat; hoc quidem eryftpelas nominatur: alteram , Herpes. Vulc ergo Gal. herpetem a fyncero humore biliofo fieri, qui ideb par- tem3 ad quam ftnxit3corrodit: eryftpelas a dilution bile, aut bile, ac modico fanguine. Pofito tamen 5 quod omnes nominati habtenus morbi vkere infeftarent, corapoftti meritddici poffunt,tcfte Gal. lib. de differ, morb. c. 12. Primb 3quia quilibet tumorum fit ab hu- more habente duas qualitates excedenres. Phlegmone videli- cet a fanguine, calido, & humido ; Eryftpelas a bile , calidd , Sc ftcca: iEdema a pittite, frigida & humida r Scirrhusa melan- cholia, frigida, Sc ftcca. Bina- autem qualitates excedentes mot- hum compofttum efficiunt :inde communiter intemperies cali- da, & humida realida , & ftcca .- frigida. Sc humida j frigida , Sc ftcca. Secundd, tumorcs prated compoftti did poffunt, quod ab humoribus ftant adu calidis, licet nonnulli ftnt poteftate licci, vc vtraqj bill’s j melacholia, Sc pituita poteftate frigida?.Terda ratio, propter qua dibti tumorcs morbi compoftti dicuntur,eftjquia vix vllus ex ijsafyncero humore fit x quin humori aliquis Eryfipe Us. Caufa tu- mor urn. D E DIFFER. M 0 R B. alius fucrit commixtus. Sic rara eft PhJegmone, qua? non fit ery* jfipelatofa, aut feirrhofa 3 aut oedematofa • Idem de relfquis tu- moribus dicendum. Scire iuuat, Galenum non negare in didis tumoribus prater naturam3 alios morbos 3 prater iam didos: nam manifefte mo- km nonnaturalem 3&alienam ftguram in parte tumida perci- pimus. Sed quoniam morbus in magnitudine 3 & morbus in ftgura parti diffimiiari perfe 3 ftmilari verd per accidens conue* niunr, hos meritd omiftt. Deniq; 3 etii non appareant in tumo- ribus folutiones continui man occulta? a nobis non pcrcipiuntur, neceftarid extant: nam humor extrauafatus in parte harct 5 neceftarid locum ftbi vi facit j ciimnon detur penerratio corporum y nec poflint naturaliter diuerfa corpora in vno codemq; loco confiftere. Proinde pars tumet i quia immo- dice dilatatur. Congruc ideo Guido de Cauliaco in tumorispra- ter naturamdefinitione ait: Tumor eft morbus eompofitus ex triplici gen ere morborum Sec, Vult cnim3 & om- nem habere folutionemcontinui. a intemperiem y & magnitude nem faltem. De Mod is compofttis Injlmmntorttm. PArtibus diffimilaribus a?que,ac fimilaribus, compofiti ac- cidunt morbi. Gaknus lib. de different, morb. c. 13. St vIt. nonnulla exempla hac de in medium dedueit. Con- tingit enim non rard membris quibufdana, vt pedibus, manibuf- quc luxatio feu demiffio articulorum extra propri u fitum., fi non inrcgre jfaltem moderate. Luxationem fcquitur fa?piffime fiammatio y ideft aut intempcrics feruor ar- ticuli, partiumqiarticulum ambientium. Inflammario eft mor- bus inftrumenti per accidcns; quia eft morbus per fe partium fi- ofiiurn, ligamentorura, &c. Quare inftrnmento cd- petit3 quatenus partibus fimiJaribus eonftat. Luxatio veto per fe infti umento conuenit. Et fie poteft inftrumcnrum morbo com-* pofito infeftari: Verum fi phJegraone ilia 3 qua: pblogofis eft5 fluxionem aecerfat, & in veram phlcgmoncm tune e- tit morbus inftrumenti per fe>quia non foltira fimilares partes in: - r\ JnfLimm# no. LIBER P R I M V S. ftrumenti intemperic calida tunc laborant; verhm etiam inftru- iricntum mole immodica infeftatur. Tumor autem fua infeftans,morbus eft in magnitudine adauda,& per confequens iilftrumentij vt innuit Gaiertns excmplo ftrumx immodice crc- fccntis, lib.de differ, morb. c.f. Lib. deniq; de intern- perie c. 3. Phlegmoncm mufcu 1 i morbum appellat: mufeulus ve- jnftmmentum eft. Quippe, inquit, calida fluxio , vbi in mu- fculum procubuit, primiim maiores arteria? , venarqj opplcntur, at diftenduntur: ab ijs minores: atq* ita res procedit , donee ad minimas fit peruentum. In ijs vbi valentcr impada fluxio eft. reneratil ms Fhleg- ments. nee amplifis contineri poteft, pars cius per ipfarum ora,pars per tunicas colata foras tranfmittitur: turn verd fpatia ipfii qu;e inter prima (id eft inter partes fimilares inftrumenti) funt corpora, fluxione implentur. Sic omnia ab humore, omniqj ex paite incalefeunt, ac perfunduntur. Ea funt nerui, ligamenta, membranar, caro ipfa; anteq; hare vent, & arteriar, qua? fcilicet, Prima’ 5 & prefer cetera vario doJore afficiuntur, Quippe in- terius a fluxione turn excalfiunt, turn diftenduntur , ac duicllun- dolor™™ tur: exterius non modd excaliiunt? fed etiam premuntur, ac de- grauantur. Reliqua? particular alise incalcfcendo com- primcndoj alia? vtroq; genere Jaborantj appdlaturq,- morbus ip- fe phlegmone: eft autem inarqualis intcinperies mufcuJi: fcruct cnim iam qui in co eft fanguis. Ex his Gal. verbis conftat phJcgmone verd 3 id eft intemperie cum affluxu humoris 3 duos comprehend! morbos: intemperiem fcilicet partium fimilarium inftrumcntij ipfiufqj inftrumenti molcm adaudam. Dum cnim fpatia valde inter partes ftmilarcs inftrumenti extat, nimium rcplcntur, pjlrtcs diftenduntur 3 & in molcm tolluntur, nam humor extra vafapofitus eft. Et lie nafeitur triplex ilk_j> morhus3 ex quo tumor componitur 3tcfte Guidone de CauJiaco: intemperies calida partium., fed primd venarum 3 & arteriarum ex quibus feruens humor in ambientes partes dfunditur j fecun- dd rdiquarum partium ambientium vafa ; Solutio quardam con- rinui,& moles., feu morbus in magnitudine; quibus adders* poftiunus morbum in figura . Galcnus cit. cap. 15. Jib. de differ, morb. in oculo morbum compofitum ftatuic. Lippitudo > inquit 5 eft: inflammatio mem- Vhlcgwo- ne> quid. DE DIFFER. MORE. brana? 3 qua? adnata eft tunica? 3 ex accident! veto eft te- rms cculi morbus. Contingit verb nonnunquam, vt tunica;, cor- nea appellata,profimdum habcatvlcus,qua tunica deincepsexe- fa tota, aliquid cx ea tunica procidat,qua? fecundo poft corneam ordine ftta eft, vuea appellata: & ipfa pupilla vna diuulfione pa- tiatur. Atq;cx his tribus omnibus qua?libet paffio oculi exifti- matur,qudmuis vlcus, & erofto ad folam cornea pertineat, pro- cidentia ad vueam, Sc diuuJfio ftue diftorfto ad pupillam. Sed, vt diximus, ftmilariu partiu morbi,ex accident! toti inftrumento artribuuntur. Hisexemplis Gal.morbos njultiplices partiu fimi- lari u inftrumcntivocatmorbricompofttu eiufdem inftrumenti* licet per accidens.Nam ciim inftrurnentum quoduis ex partibus ftmihiribus neteftarib componatur , ftmilarium morbi fecunda- rid Sc per accidens toti inftrumento adferibi poflimt;primarid aurcm,& per fe ijfdem fimifaribus affcdis.Inftamatioigiturocu- li, ftue ophtalmia,ft folam conftdcrcmus intemperiem, non verb tumore manifefttirn,eft morbustuniccadnata?:Vlcus ab humo- re corrcdenre in cornea tunica fadhun ,eft folutio continui cor- ner. Exefa autem cornea tunica ad internam vfqj partem , vt vlcus candcm corneam tunicam pcnctrct, neceftarid ad illam aperturam ddabitur vuea tunica, que pro fuftentaculo corneam habuit ► Ex hoc autem tunica? vuea’, ftue ragoidis, Japfu , nafei- tur neceftfarid pupilla? ditmlfio ftue diftorfto. Pupilla autem eft ipftus vuea? tunica? foramen: quando ergo vuea ad vlcus kbitur,diftorfto fit: vlcus autem & erofto font morbi corner tu- nica?: procidentia ftuelapfus, morbus vuea?: diftorfto, morbus pupilkrinflammatio, morbus tunica adnata?.Inflammatio verb, vlcus,.& erofto, lunt morbi partium ftmilarium i qui toti tamen oculo attribuuntur. Procidentia vuere eft (vt exiftimo ) morbus in fttu: ftcutr diftorfto ptrpilla?, morbus in fttu, aut in figura.. Si verb alrquando contingat vnam partem duplictmorboaffi- ei, duplexille morbus inftrumento tribuetur: vt ft tunica adnata ophtalmia, ftmui & vngue, aftkeretur, dicctur morbus compoft- tus oculr . Slue ergo ftngula? inftrumenfi partes diftin&is rrror- bis afficiantur,ftuevna pars inftrumenti pluribusmorbis, inftru- mentum rnorbo compoftto laborare dicetur., Monctq; Gal. per- inde efte hos oranes morbos voeare compoftciim,& veluti vnum Tupilla quid* LIBER PRIM VS. oculi morbum, a c plures morbos , dummodo exa&e & diftin&c varietasindicationum carandi morbos obferuetur; cuius rei gra- tia,omnia qua? in hoc iibro continetur,ita curiose inueftigantur. Probabile enim eft dicere prcdidos omnes ocuii morbos3 morbum compofitum. Probabiliter ctiam dicere poftumus, eof- dcm efle plures oculi morbosrvt docet Galcnus.Pra?cipue tamen obferuari debet varietas indicationum curatiuarum: nam vnuf- quifqj di&onun tolli per fua contraria indicat j vt fuse in meth. mcd.docet Galenus. Ex ia didis facile vnufquifq; morbos quof. uis compofitos partis fimilaris , fimplicibus prfcognitis, feipfo coliigct, dignofcetque. In fine citati cap. i ?. Sc vlt, lib. de differ, morb. Galenus Ja Medicine amatoribus expoftulat , ne ofcitanter, qua? in hoc lib. continentur, addifcant: quoniam ex ipfius leui, &parum atten- ta IcCfura, parum, aut nihil vtilitatis fru&ufue reportabunt. eius accipe verba: Proinde fi femel duntaxatea qine in hoc ope- re confcripfimus,pcrlegeris, nihil vtilitatis reportabis, nifi cxa* demunt. DV’BIV’M I. PR;ecipuus affertor pluralitatis fpecierum , aut generum—3 morbi ,eft loannes Fcrnelius, Vir eloquentilfimus , qui pricer morbos inteperiei, parti fimilari proprios, alia ad- huc duo genera eidem parti pectiliaria ftatuit: Vnu nimirum ge- nus, quod morbus mater ip ab iilo nuncupatur : alter urn morbus forma". Itaqj non vnicum genus proprium morbi partis firm la- ris, vri Galeno placuit, admittendum eft, fed triplex; vnunvin- temperiei; akerum materip: tertium forma. Hanc fuam fenten- tiam prolixa feric Dialogiftica pro vinbus roborare conatur lib. i. de abdit. rer. caul. cap. 9.1 o. & fcquentibus: nec non lib. 1, fuas Pathologic cap 7. vbi haclerie loquitur :Horum(id eft, morborum) vei 6 inieriora genera fpeciefue verp ac propria , ex vitiorum qup contra naturam parti infident , ducuntur gencri- bus, feu ex modis quibus pars vnaquaqj de optimo & natural! ftaru dccedit. In parte fimilari tria Ipectantur, materia, tempe- ramentum, & forma, quo? totmseft fumma perfcclio. Horum Tretpr»~ P morhi cundum-t fernelM* LIBER PRIMVS. tnum natural]*conftitutio & lymmetna lanitas eit: vnuncumi- uis igirur immoderatio & ametria , quit contra naturam euafe- fit, morbus cenfeatur. Materie morbus, eft immoderatio, tem- perament , intemperies, formc,corr upteJa: atquc hfc in ftmila- rem partem incidunt. Huius pi oinde morbi n es exiftunt, ma- terie immoderatio ,intemperies , & forme feu totius lubftantia? corruptcJa. Tria quidem in ftmilari parte diftin&a contineri, to- tamqi fubftantiam a materia,& a temperamento fecerni,propria efte vniuicuiufq; vitia,trcs hincoriri ftmilaris morbi diftcrentias, alio opere(id eft Jocis citatis de abditis rerum caufts)plunbus de- monftraui. lam verb intemperies o qua? vi primarum qualitatum agunt * morbifq* ided intemperiei medentur. Alia medicament! vi fecundarum qua- litatum operantur 5&immoderationi materif fuccurrunt. Alia medicamenta qualitates habent, tertias, & quartas dittos y qu« morbis former, due torius fubftantiar3raedentur. Sequent! autem capite 1 o.Iib.2. de abditis rerum caulis,mor- bos totius fubftahtiar admitcendos probat: confequentibufqj ca- pitib. varia genera morbi totius fubftantia? prolixe fatis expOnit: qua: fufficientcr paulo ante ex cap. 7. lib. 1. Pathologiar Femelij produximus. Veriim, licet plurimiim glorietur Fernelius fc huius dottrina? authorem primum extitifle, eamque prorfus necelfariam Medi- cis elfe contendat, parum tamen, aut nihil, port longos difeur- fusj probauit. Nam fatis fuperq; contra ipfum, & contra Tubin- genfem probauimus* morbum lubftantia? no efTc admittendum. Fernelius per[trm~j &tur. DE DIFFER. MORE. Forma enim fubftantialis3 aut futftantia3non potcft intendi3aut remkti; nam mum eft'entia eft veluri numerus 3 qui in indiuifi- bill confiftit3 ex Philo/opho. Quare forma auferri nequit, quin rotum auferatur3& corrumpatur. Ergo non datur fubftantix formam 5 aut materiam corrumpens: Quoniam corru- ptio ilia* qua? ponitur a Fernelio., vel eft in fade eftc3 vel in fieri: 5i in fado cfte3 iam non eft morbus 3 vt ipfemet FerneJius loqui- tur led interitus3& Integra deftrudio3vt patetin Gan- grene y & fimilibns: in parte autem viuenre, & non mcrrua3tunc tft morbus, non in iubftantia, fed in numero, aut quantitate, deficknte; aut in ambobus fimul. Si corruptio eft in via, feu in fieri , mhil aliud eritquam alteratio , qua: corruptionem prace- dit yvt habet Arift.lib. i de Generat.& corrup.ac alibi Alteratio vero eft metus qualitatiuus/eu motus inter duas qua- litates contrarias, aut extremum, & medium. Qnalitas a. qua per alterationem iftam a quaiiratibus primisinducitur , eft mor- bus intemperiei , & non vera corruptio , fed via & difpefitio ad con upticnem. Vt Fernelij argumenta diluantur. Notandum eft,rerum compcfitionem y &conftitutioncm3 ef- fe in duplici differentia; Aut enim eflentialis eft,aut accidentaiis. Elfentialis compofitio eftjlla, qua fit ex paitrbus phyficiscom- pofitum componcntibus , ex materia videlicet , & forma vnitis. Accidentaiis conftitutio eft ilia, qua? ccmpofitam fubftantiam_*> adornat, munir, & ad agendum efncacem reddit. Sanitasvero & morbus non ponunturin prima conftituticne, feu effentiali, fed in accidental tantium quia fanitas, & morbu s funt acciden- tia conn ana, quf pofiunt adefie, & abe/Ie fine forme corruptio- ne ,fi fuerit animal: aut fine leparatione forma?, fi fubiedum fit homo.V idemus etenim quotidie vnum hominem iam fanum_*, mex fgrum : talis tamen homo, ita variemutatus a ftatu contra- trio accidentali in alium ftatum fibi contrarium,manet integer:& vice veila, dum amorbo ad fanitatem fitregreftus. Sanatio au- tem metus quidam eft, & tanquam alteratio quardam . Vnde Gal. bb. 9. meth. med. cap. 14. ait; Kequeenim aliud eft ipfa iana tio, quam prf fentis rn coipore vitiefi aftedus in naturaiem habitum mutatio; cum autem contrary hi alfedus fint, necefle eft per conttaria fiat eorum akerius in aiteurm translatio. Atq; Alter at i« quid. Duplex eft comp«~ Jitioivna eft et tali s > & altera accidenta Us, Sanatio quid. LIBER PRIMVS. Vnka da tur gene- ralis indi- catto ettra tma. ita rursus vnafola erit curationumaximc generalis indication nc- pe contrarietas. Sanatio crgo,& egrotatio, funt alterationes qii£- dam,iuxta Galeni fenrenti.un, & rei veritatem. Alteratio enim ex Arik. lib. 2. de Generate Corrupt.c. 4. tunc fir, quando alte- ratur fubiedfum mane ns integrum. His pofttis. Ad minorem primi atq; pracipui argument! refpondeo,ipfam negando:Nam quamuis verum firkin parte vnaquaq,* fimilari tria reperiri , matcriam videlicet, for mam , & temperamencumrnon ideo fequitur, tri a dari morborum genera parti fimilari propria; quia fanitas & morbus funt in conftitutione accidetali corpori s, nec ad fanitatis efTentia attinet materia & forma vnitf,quecorpus human um no fan tat em: non fee us ac albedo non eft de efTentia Tui fubiedbi , quamuis lubieftum aliquod requirat, vt infit,aquo poteft abeife, adueniente fuo comrario,nigtedine: quarum vnaquieque aliam expellere poteft ratione difpofitionis corporis, cui inheret. Quod attinet ad ilia omnia a Fernelio propoftta, vt morbos form£, aut totius aftruerct, inania funt, atq; futilia. Naqufiiis ab eo cogefta probant dari facilitates occultas,qu£to- nus iubftantieproprietates dicuntur &perconfequens morbos occultos efleadmittendosiquodnos etiam vitro concedimus: il- ia tamen proprietas non eft forma fubftantialis,fed faculras qu£- dam occulta, & omnibus hadfenus incugnita3qua? mixti alicuius fubftantialem formam , & peculiarcm ciementorum mixtionem cofequitur; non (ecus ac a fbrmis elementorum dimanant,pro- ceduntq,-qualitates manifefte • Occults autem hai proprietates, qua? qualitates lunt, faciunt vt res permulta? dicant,& habcant ad inuicem antipathia& fympathiamj non aliter ac ignis aqu£ aduerfatur ratione qualitatum manifefte contrariarum; terra au- tem cu aqua quadam habet fympathiam ratione frigiditatis,cum igne ratione ficcitatisiaercum igne ratione caloris conientit,cum aqua in humiditate: fed terreis qualitatibus omnino contraria- tur: veluti ignis aque. Quod demur facilitates quxdam medicamencoi am, patet ex Galeno paffim in lib. de fimplicium medicament, facuit. & piecipue lib. j.cap. 18. vbi ait,omne me- dicament um purgans duplici viitute cuacuare,& ratione caloris, & ratione facuitatis occult^. Idipfqm co.nhrmat Galenus lib. 1. Soluitur pracipuu Feme Of argument turn. Vnde fym pathia, CT amt pa- tina. DE DIFFER, MORE. de lemmc c. 16. dum ait, minimam particulam humoris letha- Jium venenorum 3 qua? deleteria appcIJantur 3 vbi animalis cor- pus ingrelfus fuit3 totum id momento temporis immutarc (quod enim vcncnofum eft, intcndit reliqua in fui naturam mutate 3vt alia omnia, qua? antipathiam dicunt), libiq,- limile alterare. Hippocrates etiam lib. Epid. Sc lib. de Acre, Aquis, Sc Iocis,eandem dodrinam non raid innuit: Vndc quid Diuinum in morbid die docuit, quod ille xo appellat. Verum igitur eft dari t.Qcs morbos venenofos &occultos j qui tamcn qualitares funt, led occult^; de quibus ided non egit Galcnus j quia norL-* tam methodo, quam experientia curantunnam huius ope medi- camcnta, occulta quaiitate pra?dita, ad talium occultorum mor- borum depulfionem adinuenta funt: ciim tamcn omnem McdL corum, mcthodice curantiuminduftriam,tales occulti morbi fu- giant. Quod fa?pe compcrtum habui, dum peftiferos a?gros iam a viginti annis in varijs Gallia? Prouincijs, & Ciuitatibus, fed pre* cipue Tolofana,tradarcm . Cum autem remedia ab inn umeris authoribus pro pcfte curanda experiri volui, ne latum vngucm a dodiflimoru Virorum pra?ccptis difccdcre vidcrcr, quaplurima, fed incafllim, propinaui, Vnde nonnulloru remedioru virtutem probate volens,aliqua inueni ad meum fcopum pertinentia,pro- utin libro meo de peftcptflo commiftb Tolofa? Anno 1629.de- claraui. Et quoniam peftiferos tunc a?gros «que familiariter per triennium, ac alios alijsa?gritudinibus laborantes, inuiferairu*, incus pra?fatus Liber Latine confcriptus, a diuerlis Mcdicis in_4» vulgareidioma translatus eft, &pra?lo alibifubadus. Vidi ipfc. Sc emi nonnulla exemplaria Lemouici-. Ferndius lib. 2. de abditis rerum caufis cap. 2. ex Gale-* no pro fe citat, nihil contra nos, fed noftram potiiis fententiam conlirmant. Ex cap. 2. lib. 1. de limplic. Medicament, facultat. hunc textum deduxit, inquiens: Oftcnfum eft medicamcto natu - ram dfe alterandi ,aut vna quapiam qualitate, nempe aut cale- faciendo, aut refrigerando, aut humedando, aut exiccando, aut didorum coniugatione quapiam: auttota fua fubftantia , licuti complura lethalium venenorum, ncc pauca alcxiteriorum , feu amuletorum, & purgantia omnia,& multa qua? vocant attrahen- tia. Nihilenim in hac dodrina cotinetur.auod nobis renugneu ciira omnia nobis lint cofona. Cur deocm cult is mor bis fufett'i egit (JaL Indnls Vcruel ij obiettio. LIBER PRIMVS. Fervelim -A rift o te- ll, & Ga- lena cotra rim* • Nunc par eft refpondcamus ijs ,. qua? de moi bis materia pro- pofuit Fcrnelius , qui a. Philofopho y Sc Galeno deficiens , fecun- das qualitates materias vocat: cum tamcn quaJitates fint apri- mis dimanantes, tefteArift. lib.4. Meteor, rex. 10. enim eft, inquit,quod ex humido, & ficco, aut durum efte, aut mollc. Vult enim durum fequi ficcitatem, Sc molJitiem confe- qui humiditatem * In di tra nos,qui id operationis ad facultatem occultam referimus. Quod deniqj. aftringentia partibus apponi iubcatGaJenus, vt carum virtus(ideft caior natiuus,& fpiritusinfluens)confcruetur, quid ad rem c Anne ob hoc placet FerneJio laxitatem,& denfita- tem effe iininodcrationes materia:?qua1 tamen qualitates funt fe- cund?. Si aiitem tale quid eifet materia? immoderatio,nos quoti- die materiam immoderatam eiiccremus ; quod ab omni veritate remotum eft, cum materia ingeneiabilis ft, & inconuptibilis. Tandem pra?dido? qualitates fecund#, morborum caufa? all- quoties effe polfunt. Vnde qui denfo corporishabitu pra?diti funt, morbis procedentibus a cau/is internis multd magis obno- xij funt, quam hi, qui corporis raro gaudent habitu: Nam in de- fis,& conftipatis corporibus fuliginofi vapores,prout vfus requi- fitus cxpoftulat, non euacuantur. Quare detenti in corpore va- ries precreant affedus, pr#cipue verb febrera. In corporibus ve- rb raro? conftitutionis contrarium accidit: quoniam hjeca fuligi- nefis iftis recrcmentis bene expurgantur. Scd quoniam taliacor- pora porofa funt,& aperta,externisiniurijs facile contaminatur* Parum ergo rede raritatem, aut denfitatem,materi# immodera- tiones vocat Fernelius, cum tint qualitates quondam. F ermlio Jktisdt. Qualita tes Jectin/- do Jhnt wcrborvu catifa.. DV2IFM 11. ■'■n Handfuls Valkfius Jib. 4. Courrouerf. cap. 2. conattis eft, ■H prater morbos a Galeno defcriptos 5 aliquem alium ab eis JL diftindum effc admittcdum: & He contendit,omnes raor- bos non fuifte a Galenocomprchenfos, Exiftimat Vallefiusco- lorem prater naturam humoris aquci, qui inter humoremciy- ftallinum, & tunicam corncam, fitum habet, efte morbum, quia codem quo afficitur prauo colore, omnia obieda hoc eodem co- iore veluti tinda & imbuta videntur: Eftq; hoc fymptoma adio- nis lafy nam vifio eft deprauata. Claritatis gratia exemplo rem illuftrcmus. Iderici vniuerfum oculum flauo colore tindum ha- bentjpropterca omnia que ab illis confpiciuntur,flana apparent. Quod autem talis color morbus fit, & non comprehendatur fub vllo ex tribus generibus pradatis morborum, probatur ex lib. 1. dc fympt.cauf. vbi prafatum vitiofum colorem inter morbos re- ponit GaJenus. Non eft tamen morbus in intemperic, neque * in formatione, ncqi in fitu,neq; in folurionccontinui. Ergo n5 continctur fub trimembriillo morborum gencred Galenopro- pofito. LIBER PRIMVS. I'al leftus p'erfiringi tur. Sed ad hac facilis eft rcfponfto. Falfum cnim eft, colorcm_j ifturn deprauaturn ocuJi a GaJeno inter morbos reponi: imd ve- rb Jib. cir.cap. 2. (quod non eft aufus citare Vallefius) exprdle dicit GaJenus, eftc fymptoma , & quidem intemperiem , aut ob- ftrudionem confequens. Quare & Vallefius, & Argenterius Ga- Jeno nimis audader imponunt. Sed dicet adhuc aliquis , Galenum Jib. 1. de vfu part.cap. 9. docuifte partes ftmiJares (quibus adiones debentur) interdum** cxcrcere fuas adiones propter temperament urn , interdum verb propter id , quod confcquiturtemperamentum: ftcuti in ocuJis adio viftua fit propter colorem. Iraqi fi ocuJus videt propter co- Jorem, color deprauarus naturali contrarius , erit caufii adionis fyfy, & per confequens morbus. Refpodco Galenum citato loco voluiftc quafdam die partes, qua lolo temperamento, vtplurimiim, fine qualitatum fecunda- rum iuuaminc , fuas adiones edunt:Renes v.g. ad fuas adiones obcundas nullo egent colore. Alia autem repcriunturpartes,qii£, prater fuum temperamentum, alijs mukis qualiratibus fecundis ad fuas adiones edendas egent. Sic humor cryftallinus vifio- nem quidem edit rationepeculiars temperamenti:perlucidus ta-* men, & purus color in eodem humore neceftarius eftj vt docec Gal, lib, 1, meth. c 6. Color ergo deprauatus non eft diccndus OhitUio. Selutio. D E D I F £ B R. M ORE. caufa vifionis Igf?, fed inwmpericsproprie&perfe vt optimo excmplo Socratis lapiucni baeulomouctiscommonftratFabius Pacius lib. 2. merhodi 3 Difputatione de different! js morborum. Dc hoc argumenti gcncre quamplurima propofuit Argenre* rius, ad quorum fingula rcfpondere prolixum nimis eftet. Ex di- (ftis tamen facile cuiuis innotefcctmodus refpondedi adquaeuis eius contra Galcnumdeliramcnta. quia rciatianec adiue dit adiones* nec adionibus impedimento eft. Ohieffia. Solatia, BV'BIVM iv. NOtmuHi autumant > vt eft apud Valleftum lib. 4. Coni trouerft c. 2. morbum nullas habere fpecies: atqj adeo morbum in genera, aut fpecies non poffe diuidi . Ratio illorum eft; quia morbus fuo contrario,fanirati , correfponderc dcbet. Sed fanitas non habet fpecies. Ergo neqr morbus er con* ttarius* Probatur minor* Medium in plum media * tanquam Ohicfti* LIBER PRIMVS. in fpccies, diuidi ncquit. Sed fanitas eft medium. Ergo fani- tas in plura media, tanquam fpccies, diuidi nequit. Refpondeo negando minorem argumenti: negandoqj paritcr maiorem probations, aut fccundi argumenti. Sanitas enim-* a?que late patet, ac morbus , etiamfi medium fit. Quod autem fanitatis, & morbi fpccies fint sequales, patet ex Galeno, in Arte mcdicinali,cap.8. fub hac verborum ferie; Vitiorum verd ge- nera eadem funt cum his, qua? virtutem pcrdciunt: temperatura quidem in fimilaribus; numerus autem , & fbrmatio, , magnitudinem, fttiun , & maid conformationcm, noneflemor- bos, fedmalas difpofitioncs>& vitiaex hiscontingentia ,&im- mediate afti ones Icdentia, morborumqj rationem habentfa, Denique ipfe Argenterius flbi contradicit: Nam lib.de morb. generib. c. i. vbi morbi dehnitionemtradit, conftitutionem, fine compofltionem prater naturam,& hanc co- pofitioncm non efle rem compofltam , fed qua 1 iratem quandam ex rebus compofitis refultantem.Hec eius funt verba : Catci um conftitutionem. hoc loco intelligere oportet , non. pro quarto ge- nere conftituente partes inftrumentarias (id eft,conncxu feu co- iundionc) quemadmodum dim diximus cas ex contbrmationc , nugnitudine, numero, &compofinone flmilarium conftituiifed generaliiis pro. conftitutione ipsa,& vt compofltionismornerL-* omnibus fignifleat £ormam,& qualitatem quandam,qu£ exmix- tione componentium noftrum corpus rcfultat.Hx his conftat Ar- genterium contcntionis* nonveritacis ergo, plura contraGale- numiufeitare*. Argent*- ti us fibt cotrarias. D E DIFFER. M O R B. DVVIVM VI, GAlcnus lib.de different.morb.c. j.vifuseftfimplicem intempcriem cum affluxu humoris admittere : qua: do- (ftrina dubitandi anfam multis prabuitj quoniam c. 12. eiufdem lib. dc different, morb, ex fententia Hippocratis,docct, admittedas tantu quatuor intemperiescompofitascummateria aut affluxu humoris. Hinc nonulli colligunt, nulla dari fimplice intempcriem ex humoris fluxu procedentem. Ratio eorum eftj quia vnufqujTqj quatuor humorum duas habetqualitatescxce- dentes,vt in noftra docuimus Phyfiologia: Sanguis ideb calidus humidufq; dicitur; Pituita frigida & humida: Bill's calida & fic- ca: Melancholia ficcafrigidaq*. Ergo quotics aliqufs humorum ad partem aliquam fluxitfin tali parte,non fimplicem, fed compoficam neccffaridgenerabir intempcriem^. Refpondeo, concedendo anteccdcns, & diftinguendo confe- quentiam. Verum quidcm eft, quemuis humorcm duabus quali- tatibus alias duas excedcntibus frui. Verum etiam eft, humorem fluxum, & alicui parti ha?rcntem,tiimoretnqs dficientem, copofi- ram intempcriem generarcjvt docuit Gal. cit. cap, 12, vbi ait,in tumoribus prater naturam compofiram intempcriem reperiri . Sed fieri tamen poteft, vt fimplcx intemperies, fine exceffus V- nius qualitatis prim#,inueniatiir in parte,ad quam humor fluxir. Datur enim fluxus compofiri humoris, fanguinis v.g. & pituitv, qui ambo humores humidi flint; fi verb cotingateos gequali por- tione ad partem aliquam influcre, pituita? trigiditas fanguinis calorem temperabitj atquc adeb fola humiditas fuam contrariam qualitatem liccitate excedetj &tunc dabitur fimplex intemperies cum affluxu humoris. ■ OhitEUi* Sot mii u AJio exemplo rem illuftrare Jubet * Habeat aJiquis ventricu- lum ficco fngidoqitemperamento praditum, quale familiare eft melancholia's, & fcnibusrdefluat rursus humor pituitofus exca- pite ad ventriculum, vt non rarb accidit. Ex humiditate humo- ris ecerebro in ventriculum lapfi, & ficcirate ventrkuli>refultat qu*dam temperatia, & fcqualitas. Supereft ergo, vt tunc fiat fo- Uus frigid itatis excdfus in eodem vcntriculo, quamuis ad eum LIBER PRIMVS. fiuxcnt humor. Ergo cum arfluxu humons repenetur exceiius vnius qualitatis prima? , feu intemcpries /implex : frigiditas hu- moris fluxi e cerebro, & pnrexiftcns frigiditas ventriculi fuum_iS contrarium calorcm excedens, permanent, caloremqj ventriculi vincunt: 3c reliqua? due qualitates, Accitas,& humiditas, tempe- rate manent. Ex duobus enim temperamentis iramodkis vnum modcratuin refultat , ex Galen, lib.3. Meth. c.2. Vnde illi , qui ardente febre laborant,etA ventriculi orificium calidum habeant & Accum, vnde /ids* nequaquam tamen aliquando Admit j quia humor quidam aqueus e cerebro, rods ritu, delabens,os vniuer- Aim., efophagum , & ventrkulum irrigat, Atimque fic fedat. Si- tis enim ex Accitatc prouenit,veI ex calore,& Accitate Amul. Hu- mor autem dchbcnsaqucus, frigiditate, & humiditatc cxcedcn- tibus, gaudet. Ad propoAtamobieftioncm itcrumhac via refpondcre poffu- mus: Quamuisquiuis humor duashabeat qualitates exceden- tes fuas contraries,, vna tamen harum qualitatura excedendum, citiuSjfaciliufque in parte introducitur , quamalia, Bill's v.g. ad partem fluens, priiis calefdcict partem, quern exiccabit; quod cadem bilis acftu, &poteftatc calida At, Ac ca vero poteftate tan- turn. Siccitas pretcrca qualitas eft pigra, 3c lente agens. Vnde ab Arift. 2. de Generate pa Aim, paftiua qualitas dicitur; quern- uis, inrigore loqiicndo,adiue At, vtin noftra PhyAologia do- cuimus Em du&~ bus inte~ periebus , temper a - turn quid refultat. Solatia i Quod attinet adGaleni dodkinam,non folum citato loco ba- betur, fed etiam lib. 2, Merhodi c. 6. vbi aduersus Erafiftratum,; ex Ariftotelis filaa natmn, manifefte probat, dari odfo intempe- ries fine affluxu humoris:. o&o verb cum affluxu>-quatuor fimpli- ccs, & compofitas quatuor „ Ha?c ipfius funt verba 1 Siquidenu* vbi fanguisin finibus arteriarum irnpadus a&ionem vitiat,id ar- terias ipfas, quatenus inftruraenta funt, malehabet: vt verb fimi- lares particuJa funt, oSto quidem fecundiim nudas, qualitates intemperies habent, o&oq; rursus cum fluxione- Ad hunc Galeni contextum aduerfari j refpondent, eum efle deprauatum, Scdhocefto,nunquid idebaliaomniaGalenilo- ca erunt deprauata ? nequaquam , opinor. Quod autem citato hm loco de mtemperierum numao docuit f alijs in locis confiiv D E DIE? E R. M ORB. mat. Nam lib.8. de Medicament, fecundum locos c. i ♦ ait: Cum odofintin fingulis partibus corporis intempetatura?: jatq* has omncs aut circa foias nudas qualitates3 aut alicuius humoris co- plcxu fiant j intcmpericm quidem ficcam humedare opottet. Eandem dodrinam habet Jib.y.Meth. cap. 1i.& lib. dc inxquali intcmp.Ergo dim hcc omnia Galcni loca3citatoloco lib.2.Meth. congrua fint, citatus hie locus verus erit. Exiftimo tamen fimplkem intemperiem, tarn line affluxu hu- moris3 quam cum affkixu3efte momentaneam3fi datur,- quoniam non folcim humores quatuor habent qualitatum coniugationes* veriim ctiam elemental & licet vna qualitas fud focia 3 & coinitc qualitate manifeftius eluccat3vt exemplo, bill’s oftendimus3 6c vt in quolibet elemento compel turn eft, vix exuperat 3 quin focia_ *•> qualitas excedat. Proindeque 3 quamuis calor cum humiditate naturalitcr efte poflrt,in corporibus noftris, fi idem calor eft pre- fer naturam3 & jgneus3 vt fsepc contingit 3 fine acquifita ficcitate eftenequir. Quaredumht tranfttus caloris ab humiditatead ficcitatcm3 veluti momentanais? aut imperciptibilis eft. Humk ditas enim3 & ficcitas 3non ita dm aqualitatem quinftatimaltcrutra alteram excedar. Idem de ficcitate3qu;e frigiditatij Sc calori copulari poteft 3 dicendum. Calor cnim—»y & frigus ratione maioris adiuitatis3 qua poffident 5 minus adhuc aequalitatcm, quam humiditas* & ficcitas compatiuntur . Quod de ficc irate didnm eft3 idem de humiditate did debet. Sednmvj metmts' . Siwpb* yer[eue~ rau dvzivm DVbitandi anfam dat Galeni do&rina lib. 7. raeth. C. 6* & lib. de different, niorb.eap. 5. Nam vtrobiqi intern- periem humidam fine afftuxu humoris ftatuit; Contra** ri urn enim quibufdam vifum eft. daretur, da intemperie* humida fine affluxu humoris , inde fequeretur, quod marafmus , feu ingens ariditas corporis, emendari pofict, pofletqi per confequens retardari fenedus , cum ficeitas fene&u- teacquifita hoc dicere eft abfurdum. Ergo no datur intempcrieshumida fineafiluxu humoris. Refpondeo negando fequdam raaioris. Licet enim humida^ Qo idlin'. 134 LIBER PR IMVS. in temper ies,eo modo quo precedent] dubio diximus, deturjnon proinde marafmus,aut ficaias fen io acquiftta, fanari poftct.Ra- tto eft jquia humiditas,qu£ in marafmo,& fenedute abfumitur,eft natiua partium, qua? origincm ex principles generation]*, femine nimirum, & (anguine menftruo, traxit. Vnde, quamuis partes folide humida intemperie afticerentur, non inde fequitur, ftccitatem illam extrema, in qua humidum radicale abfumptum eft, pofte fanari: quiahumiditas ilia natiua non poteft ab intem- perie humida, que res prater naturam eft, fbueri aut regenerari. Rede ideo Galen. Philofophum ilium Sophiftara irridet, qui li- brum de vitce, non foliim propagatione, fed perennatione, feri- pfir:Nam ft modum feiret perennandi vitam, fuam pr£ alijs per- petua feciftet. Sed ftatutum eft omnibus hominibus femelmori: & rede quidemjcum a priuatione ad habituni,Humana induftria, non detur regrefliis: In locumenim humidi radicalis in dies de- perditi, no humor radicalis,fed radical] muko imperfedior fuffi- citur. Humiditates alie a radicali diftinda? quotidie rcficiuntur; humiditas icilicct carnea,& adipofa,ros, & fanguis in exiiibus,& eapillaribus venulis contentus: dejquibus nos fuse cum Galcno in noftraPhyftologia tradauimus. W%IFM Fill. DVbitandi dodrina lib. d<_# different. morb. cap. 6. vbi de morbis partis diftimila- risagens,ait, in quolibet inftrumeto inueniri aliquam partem ftmHarem, qua? eft pracipua caufa, & author adionis ta- bs inftrumenti: alia* autem inftrumenti partes vfum prebent ifti parti prfdpu£, vt melius & facilius adiones edat. Hinc duplex nafeitur difficultas. Primo enim, vifus eft Galenus parti ftmilari praecipua? inftrumenti, adionemtotius inftrumenti tribuerc-*: vt humori cryftallino in oculo vifionemiadeoqj humoris cryftal- lini temperamentum, ex Galeni fententia, erit viftonis author:& dum latditur vifto, ab intemperie temperiei contraria Ifdi debet. Ergo morbus partis fimilaris eft morbus partis diftimilaris . Et quide ex aduerfo conftat,cutcm, partem ftmiIarcm,obftrudione l«di, ciim obftrudio partis diffimilaris morbus fit. D E DIF F E R. M O R B. Sccunda difficultas, quit ex praefato Galeni loco, rum cx ali/s oritur, eft, quod debeamus admittere morbumvsus. Nam lx* its partibus vfum partipreeipue inftmmenti,leditur vfus . Ergo dabitur morbus vsus. Patet antecedcrts: irt ocul6 enim, ft ladatur aliqua pars a cryftalJino humorediftinda,l^de-: tur vfus . Pariter cute, qua? eft communis fentina corporis, per quam fuliginoft vapores cuactiantur,la?ditur vfus corporis:Ec eonfequenter admittcndus eft morbus vsus. Ad prima diffteultate refpondeo,cocedendo temperie humo- ris eryftallini eflcquodamodo viftonisauthore, fed n5 folitariur Nam & figura ciufdcm bumoris, & confiftentia, & reliqua? par- tesoculi, qudifcct fuo mode, ad viftonis produftionem concur- runt. Inrempeiics ergo humoriseryftallini fxdit viftonem,totius ©culi actionem: quamuis enim per fe ftt morbus partis fimilaris; per aceidenstamen eft morbus totius inftrumenti: quatenus ni- mirum conucnk parti ftmilari,non prout ftmpliciter ftmilaris eft, fed prout humor cryftallirrus eft inftrumenti pars,. Pari pad© c b- ftrudiio cutis eft morbus , non quatenus cutis eft ftmpliciter pars ftmilaris/ed prout eft magniinftrumenti anima?, i. totius corpo- ris, pars. Dc copofttione corporis ex partibus. vniuerfisJoquutus eft Galen., lib. de differentanorb. c.3, Adfecundam difficultatem refpondeo,negando dari moibum vsus: itaq; queries pars aliqua*vfum prebensjaeditur , a&io tunc kdi diciturjquia omnes inftrumenti partes ftmul ad adtionis pro- ducb’onem concurrunt,& vfum adiioni omnes prabent ita vr adb’o ab omnibus ftmul fumptis dimanct. Partes inftru- menti, qu£ vfum adiioni exrribus modis eundem vfum pra?ftant: aut primd, ratione temperament]’:: aut fc- cundd, ratione eorum, qua? temperamentum fequunturv.g. du* ritics olfts magnum preftar vfum deambulationi: aut tertid, ratio- ne comm ,qii£ parti accidunt, cuiufmodi eft debita compofttio,, £cu conforraatio, quequatuor euadat: decen- tern niixvirum partial! arum n umerum :ear u n dem parricuJarum_j debitam magnitudincm : dcccnrcm formation emrdtbkamqj co- pofidonem,feuftrum Stconncxu. Vifto v.g. cii£ in oculo poteft his omnibusjnodis, vt fuo loco fupcriiis diximus. j vbiin- nuimus inftrumeti adlioncm Jcdi, queries partes vfum prgbentes VrintA. difficulta- ti fatisfiu I Secunda. difficult#* dtlMttttr. Partes in- ftrumenti ttjur/i pra- hem triple citer. LIBER PRIMVS. Igdumur, Inftrumcti autem adio Jseditur ab affedibus partium vfum prpbentibus, mediate,vel immediate, Diximus cum Gale- no cap. 6. lib. de different, morbor.maximc, & praxhpue inftru- menti adionem Isedi, quado pars inftrumenti #grotat: v.g. heditur maximc,& immediate vifio, quado humor cryftalli- nus male afficitur.-reliquf vfum a<5fioni tribuunt, {i vehementer argrotaucrint, vifionem impediunt. Et quidem du- pliciter harum partium vfualium affedus candem vifionem lar- dunt:vel prout caufae funtjvel prout veri raorbi;v.g, fi Mamma* tio adnat£ humori cryftaliino communicetur, ita vt vifio propter cryftallini intemperiem tunc cadem Mamma* tio tunic? adnata? fehabebit,tanquam mediata caufa lefionis vi- fionis. At verd aliquando aliarum partium oculi morbus, ill?fo cryftaliino, vifionem per fe, & immediate J?dit; vt viderc eft in vngue adnat? , & cornee tunic? morbo: pupillam enim_* vnguis f?pe cooperir, & vifionem confcquenrer impedit • Con- cludendumigiturnullum dari morbum vsus partium vfualium, fed morbum adiones, kdentem j quia partes inftrumenti vfum fui gratia non funt fortit?3fed gratia adionis totius inftrumenti. DVVirM IX. NOn kue dubium oritur ex cap. 7.lib. dc difoent.morb, vbiGalenus vitia , feu morbos in figu- rd, efte aduentitios, alios verd natiuos, feu congenitos. Vndccx GaJenifententidmorbicongenitij ha?reditarij vulgd di- &i, admittendi funt. Scdrefponfto facilis eft. Cocedimus cniin morbos illos,quos vocant, admittendos: veros tamen,propriofq,- mor- bos 5 non efte congenitos, prout morbi communiter accipiuntur, Na verus morbus eft affe&us pr£ter,aut contra natura.,primd,per fe , & fenftbiliter a non eft connatum, Scd morbus verus eft cotra naturam.Ergo morbus verus no eft eonatus.Mor- bus ergo ille,hereditarius di&us, eft prater naturam communein hominis; non verd prater naturam cius3 cui congcni tus eft. Ar- Vubio oc citrrkur. D E DIFFER. MORB. thntis ergo a natiuitate non elt prater naturam pcculiareni eius. qui ca afficitur j quia eft illi quid proprium. vtpotc dimanans a natura feminis decifi a parentc arthritico.Similiter fextus digitus a natiuitate.de quo Galen, lib. 14. Mcth. cap. 14. eft morbus fo- lummodd prater naturam communcm; quia.fi alter! talis digitus fuperuenirct. difpofitio indc refultans a&ionem Jaderet: at verd propriam natura cius. qui a natiuitate fexto fruitur digito. mini* me Icedit j quia talis difpofitio ei naturalis eft} ctfi. ordinaric lo- quendo. morbus dicatur. DV3IVM X. DVbitandioccafioneiti dedit dodrina Galcni lib.tic dif- ferent. morb.c.7. & 8* quibus in Jocis Japidem in vefi- ca, humorem impa&um dudibus. meatibufquc .quos obftruit , tuberculum in naribus. morbos vifus eft appellare.Tu- bingenfis.&alij, quibas pJacuit.morbum efie nunc fubftantiain, nunc qualitatem . cxiftimantimpadtum Japidem efteobftnuftio- nem. non verd obftru&ionis caufam. Quod probant $ quia ab- late calculo. aut humore obftruentc. ant narium tuberculo 3 fta-. tim ceflat morbus; qui tamen. cum fit ens permanens. non cefia- rct 3 fi eftet quid diftimftum a calculo . humoribus, & nariunu* tuberculo. Refpondent aliqui . humorem impaftum . calculum fimilitcr impadum. & obftruentem. cfie morbos in obftruftione; humo* res confidcratos, quatenus funt vifeidi , craffi , aut multi. obftrudionis caufas. Vnde abJatis humoribus impa&is aufertur morbus:quia humores impafti meatibus.quatenus impa&i.mor* bi rationem habent: non verd fimpliciter . quatenus vifeidi . aut craftf aut multi funt j quia humores confimiJes efie poftunt abfq; co, quo d impa&i fint. Licet hcec rcfponfio non fit inepta . fi rem attend us confidcre* mus. lapis. & lumbrici. & confimilia.morbum efficiunt in nume- ro addito.coq; toto generc prater naturam.Quare Galeno tes. mcliiis forte dicemus . calculum . vt impa&um. efte obftru* & diflimilari parti. Ar- genterius folito more Galenum mordct3dicens cx code Galeno3folam intemperiem Ifdere partis fimilaris adioncs;quia omnisadio partis fimilaris a temperamento prouenit. Ergo om- nis Iffio adionis partium fimilari um ab oppofita intemperic. Refpondeo, vnitatem partium ad adionum dfc neccflariamidc talker, vt fine hdc temperamentum non pc flit die adionum author, aut cas vllo pado cderc. Quare cum tem- peramentum vnitatem partium pra?fupponat, vnitatis fclutio crit neccflaiid morbus. Idem Argenterius cap. 12. lib. dc gene- rib. morb. eonfitetur adhuc folutionem continui partis fimilaris aliquo modo eandem-fimilarem offenderc. Olim in Scholis proponebam quandam difficultatem folutionem continui inpartibus diflimilaribiiSjhdc ferie: Solutio contigui no eft folutiocontinui. Sed folutio couenicns parti dif- fimilari eft folutio contigui. Ergo folutio conueniens parti dif- fimilari non eft folutio continui 3 fed cohtigui: atq;adeo erit Galeni dodrina ftatuens , folutionem continui morbum co- munem, tarn fimilari, quam diflimilari. Quod attinetad maio* rem argument!, ad earn aliqui refpondent, diccntes , folutionem continui comprehendere non folumrcri continui fed infuper contigui. Sed meo iudicio Philofopho hoc refpon- fum parumconfonum eft: Nam continua3iuxta cius dodrinam, funt ca,quoru extrema funt vnu: Cotigua v.fcu tangenria,e con- tra ea 3 quorum plura extrema funt fimul. Ergo ficuti album—* non comprehendit nigr um, fimiliter nee continuum contiguum. Patet confequentia: Idco album non comprehendit nigrum— quia album & nigrum funt oppofita. Sed continuum 3 & conti - guum funt paritcr oppofita. Ergo ficuti album non comprehedit nigrum,pariter nee continuu conriguum.Patet minoriQtif oppo- fitas habent definkioncs3funt oppofita. Sed continuum & conti* guu oppofitas habent definkiones.Ergo continuum., &cotiguum funt oppofita.Facet minor Nam continuum per vnum definkur. SotHitio Difficul- ty* Inept a quorwidd refponfio. D E DIFFER. M O R B. contiguu per duo,autplura, Ergo oppofttas habent dcftnitioncs. cum vnum, & plura,opponantur cx Philofopho in metaphyftca. Hinc patct veritas Minoris fuperioris primi argumcnti , qii£ eft; Sed folutio conucniens parti diffimilari, eft folutio contigui. Quod cnim eft taquam aggrcgatumquid ex rebus diuerff natu- ra?,non potcft cffe continuum, fed contiguum. Ergo folutio tails aggregati ncquit efte folutio continui/ed contigui tantum.Et fic concIudendu,morbu in folutionc continui foli parti fimilari, qua fola in nobis cotinua eft, conuenirc:& morbum folutionis partis diflimilaris effc morbu in fttu tantum. Atqfadcd folutio continui erit morbus propriiis parti ftmilari. Solutio autc cotigui erit mor- bus partis diflimilaris,& quidc ei proprius: quia folutio contigui, aut fcparatio partium fimilarium,cx qiiibus conftat inftmmentu, eft morbus in fitu,& no in folutionc cc ntinui/Sed morbus in fitu eft proprius parti diffimilari. Ergo & folutio c5tigui,qua eft mu- ratio fttus partium ftmilarium componcntium inftrumcntum_^, Hcc fane omnia mihi facile pcrfuaderent,folutioncm continui non cffe morbum communem,nifi valdc improprie,fi fola Gale- ni authoritas non mihi, remorf inftar,dfet: Namipfemet c.11, lib. de different, morb. vbi exprefst* communis morbi, quern co- tinui folutioncm appellat, naturam examinat, veram cotinui fo- lutioncm communem morbum vocat; vt hfC cius verba dilucide demonftrant: Cum cnim diucJJitur ligamcntum,vcl arteria, co- munis eft,& totius inftrumeti,& diuulfa: particular morbusmam vtriufque foluta eft continuitas: totius quidem inftrumeti,cum partes non amplius coherent, neque vniuncut: ipftus verb partis aila? diuulfa:, quoniamnon amphus eft vna, fed in duas diuifa eft partes.Quod ft non ex toto diuulfa fucrit,fed parte aliqua taiv turn, non erit totius inftrumenti morbus, nift ex accident!, quo- niam videlicet aliqua ipfius particulapatiatur;fed ipftus tantum patientis particular proprius, ac peculiaris erit morbus. Ex his Galeni verbis conftat, non Jenifer erraffe illos, qui ad obiedioncm propoftra non a liter refpon dent, quam folutioncm contigui effe folutioncm continuiapud Medicos. Mirorfanc quod auft fucrint nonnulli Medici, vt fuam protegant ignoram tiam,hanc ineptam dodrinam Mcdicorum erudite Seda: tribue- re: cum hire interpretatio longe a Galeni dodrina diftet>qui ma- Inept4 refyonfie. LIBER PRIMVS. Gale hus fauet no- fir a fente- nifefte pronunciauitj diuulfionem Jigamcnti incr- bum communem parti fimilari., firnul & diflimilari. Si enim Jiga- mentum3 aut arteria, diuidatur intcgrcjtunc3 inquir, adcrit mor- - bus communis parti fimilari.,& diflimilari firnul. Hie autem mor- bus communis eft vera continui folutio; alioquin perfe non co- uenirct parti fimilari.Loquutus enim eft Galcnus de mca conti- nui diuerfimode confiderata 3 clicitur morbus par- tis iimilaris, atq; diflimilaris firnul. Solutio v.g. Jigamenti vioJe- tcr fraeftij & aut aJiqua re acuta verus morbus li- gamentbquod eft pars fimilaris. Eft etiarn morbus partis diflimi- laris; quia omnes inftrumenti partes non coherent j ftcuti antea. Si verb Jigamentum fccundum aJiquam fui particulam fiierit fo- lut um3 aut diuifimi; ita3 vc inftrumenti partes adhuc ftbi coharc- ant,tunc tanquam pars fimiJaris3& non tanquam pars partis dif- fimilaris 3 folutionc continui Jaborat. Sententiaergo Galeni cft3 veram continui folutionem efte morbum,non autem folutionem continui aedpiendam pro vera folutione continui j qua fimilari parti competit & fimuJ pro folutione contigui 3 qua’ parti difli- milari : Soiutio autem contigui eft morbus potius in fitumutato3 qudm morbus communis. Stetergo argumentum a nobis pro- pofitum., tanquam optime concJudens; Eft enim AriftoteJis 3 & Galeni doeftrina prorsus congruum. Sed inftabit aliquis3 folutionem continui effe proprium partis fimilaris 3 perinde ac intemperiem; Atq* aded per aeddens/oiutionem continui dfe morbum partis dif» ficuti intemperiem. Refpondeo negando paritatem: nam valde per accidens in- temperies dicitur morbus partis diflimilaris : quia poteft adefle, abfqi eo 3qubd partis diflimilaris flindio ladatur : at verb inte- gra folutio continui alicuius partis fimilaris nunquam fit quin toti inftrumento damnum inferamr. Quare folutio continui meritb partis diflimilaris > aque ferine ac fimilaris 3 morbus di* cendaeft. ObisSliO. Sohttio. D E DIFFER. MORE. CAPFT FT. De Accident dibits Morhoram Dijferentijs. SAtis fuse cum Galcno genus morbi ad infimas vfquc fpc- cics diuifimus . Sed quoniam effentiales morbi different tias3 vtpotc a natura rei lib. de dif- fer. morb. inueftigauit Galenus ; aliquid nobis dicendum accidcntaJibus, & vfualibus quibufdam differentijs : qua? qui- quia ad faciliorem dilucidioremq; curandi method plurimum conducunt3vfuales mcritd dicuntur: Huius enim rei gratia a Medicis adinuenta: flint * Sc iuxta hanc legem de accidc- talibus morborum differentijs diffuse Galenus libris Method! Medcndi , & libris dc locis affedis 3 & libris de medicament, fe- cund. loc. peregit. Accidcntalcs enim differentia dicuntur3quia vel a fubiedo 3 aut causaiic, aut alijs cofimilibus defmnu- tur. Vfuales verb appellantur propter allatam paulb ante ratio- nem. Calor enim prater naturam ex fc 3 & natura propria 3 eft infima fpecies: at verb diuiditur in febrem, qute eft intemperies calida totius corporis 3 Sc in peculiarem vnius partis inteperiem : Et rursiis febris diuidi folet in febrem hcdicam 3 diariam 3 & humoralem. Intemperies calida part mm3 iter um diuiditur in_u» intemperiem cum affluxu humoris; & in intemperie fine humo- ris affluxu. Et intemperies calida cum affluxu humoris diuidi- rur in eryfipclasi& hi rurfus tumores in alias fpe- cies ; Sc htC in fua tandem indiuidua. Phyfice loquendo 3 intem- peries calida in vniuerfum 3 eft vnica fpecies fpecialiffima, indi- cans reffigerationem: Sed quoniam hax refrigeratio 3 non nifi circumfpede, & fieri debet3plurimum iuuat eandem intemperiem in plures accidentalitcr diftindas'differentias dif- pefeere . Nam licet phlegmone, & eryfipclas 3 firit intemperies calida: cum humoris affluxu 3 diuerfo tamen mbdo curantur, vt dccct Gal. lib. 13. Sc 14. meth. mcd. Similiter, licet phrenitis fit inflammatio , & plcuritis paritcr inflammatio 3 diuerfimode ta- men curantur. Proinde Pathologia panicularis, id eft ilia 3 qua; de morborum curatione agit 3 non folian eftentialibus morbo- A1 orhi vf tales cur it a di 'Hi. jl/Iorhi acci deta- ils. Integer id Cali da va ria dim** Clones, Jnteperies calida eft fpecies fpe cialijjlraa Phyfic'e lo opuendo* 142 LIBER PRIMVS. ruin diffcrentijs con flat 3 verumetiam accicicntaJibus, Sc vfuali- bus didis. Dc quibus omnibus prolixum dfet hie agcrc3 ad meram praxin pcrtineant. Quafdcm ergo differentias fpar- fim ab Hippocratc 3 Sc Gal. in fuis operibus traditas hie exarabi- mus : vt fic facilior ad praxin detur aditus. Morbi itaqjquidam diftindi dicuntur ■> qui feilket in diuerfts corporis partibus fedem habenr. AJij dantur morbi complicate quando fcilicct in vna eademq; parte plures extant morbi. Morbi quidam hunt fimpliccs: alij verb cornpofiti; dc quibus fuse in fuperioribus cum Galcno. Aliqui morbi dicunturconfequentes: quandonimirum vnus in aJium d dinit; vtplcuritis in empyema: apoplexia in paraly/in. Coneximorbi dicuntur qui quafi needfarid coiunguntur: vt plcuritis 5 & febris. Ha?c cnim,quia plcuritidem confequitur* tanquam fympeoma, morbus fymptomaticus appcllatur. Scd accidcntaliorcs morborum differentia? a morbi accidcn- tibusneedfarid eiusdfentiam con/equentibus., defumendse. Ac- cidentia needfarid confcqucntia funt magnitudo 3 auc paruitas, motus3 Sc mos, ac futurus euentus. Morbus magnus eft ille5 qui magnum nature damnum infert: feu eft magnus a naturali ftatu reedfus. Et tripliciter magnus morbus dicitur. Primdj quia ex fua naturi tab's eft: vt magnum vulnus3 & ftmiles. Secundd 3 quia fympto- mata magna funt. quia caufa maligna eft. Vndc peftis3 Sc morbi a veneno 3 magni dicuntur. Sic enim placuit quibuf- dammorbum magnum diuidere. Sed Galeni dodrin# confor- miiis morbos magnos ratione fymptomatum ad ma- gnos ex propria dfentia reuocabimus: Sc tertiu genus morbi ma- gni conftituemusjmorbospartiumnobilium. Morbus paruus eft magno opponitur. Motus morbi nihil eft aliud 5 quam morbi cuiufuis pcculiaris duratio : qua? quidem in quatuor tempora tanquam in quatuor a?tatcs3 diuiditur. Primum tepus3 fine atas alicuius morbi 3 prin- cipium dicitur; cftqi totum tempus cruditatisj, id eft in_* quo vix vlla apparent ftgna codionis in excrementis. Alij princi- pium morbi accipiunt pro toto quo nulla fym- ptomata. Vnde Hippoc. Jib. 2. aphor. 3 o. In principio 3 & fine M orbi di (Jin Pit. Coplicati. A4 orbi co/jfequen tes. Crnnexi. Morbus magnus. Morbus partius. Mot us morbt. Quatuor tempora worbi. Principiu quale. D E DIFFER. MORE. omnia flint imbccilliora: id eft 3 in principio morbid & fine , feu dedinationc, omnia accidentia flue fymptomata funt mitiora. AJij fic aphoriftnum vertunt: Circa initia, & fines morbomm re- miftidra font omnia: vigen ti bus verb vehementiora. Augmen- tum morbi eft illud tempus,quo fymptomara fguire incipiuntt&, ft morbus faluraris fit, aliqua codionis ftgna apparere. Status,fcu vigor morbi eft, quando morbus maxime intenfus eft,& feuit ta- liter, vt tunc fymptomata qua?uis magis, quam alijs temporibus, cluceant: tunc enim nature Sc morbi maximus eft conflidus , Sc, ft ligna cruditatis hoc tepore perfeuerant, erger in manifefto ver- fatur diferimine. Qiiartum morbi rempus eft dedinatio: quando nimirum fanationem fufeipit arger. Omnis quidem morbus hare quatubrtempera non habct3fcd iile folus, qui fanabilis eft: Nam in lethaJibus morbis ggri moriuntur, velin ftatu, velin augmen- to feu afeenfu , feu incremcnto morbi •, aliquoticsin ipfo princi- pio: vt lib, dc criftb. cum Galcno docuimus . Hare quaruor mor- bi tempera 3 vniuerfaJiadicunrurracccftionum verb tcmpora?par- ticulariarv g. paroxifmus febris tertians quaruor habet temp ora, principium, incrementum , ftatum , & ded/nationem, que parti- cularia tempera dicuntur: non foliim in febrilibus accef- ftonibus, fed in apoplcdicis , Sc coniimilibus alijs re- periuntur. At febres intermittentes , prater particularia ilia tem- pera, fua habent vniuerfalia. A diirarionevniucrfalis motus morbi dua accidentales difte- rentig defuimintur: quarum vna in quantitate durationis conft- ft itialtera in mode durationis. Propter quantitatem, aut dura- tioncm temper is, morbus dicitur breuis, autlongus,feu chroni- cusjfeu diuturnus.Morbus breuiseft ille,cuius motus aded velox eft, vt breui tempore finem, feu dedinationcm, attingat. Huius nature eft febris ephemera, feu diaria, feu vnius dicij quia, vt- plurimiun, fpatio vigintiquatuorhorarum fuumcurium perftcit, atqsterminanir. Diuturnus autem morbus eft, qui in pluresme- fes, Sc non rardannos protrahitur: cuiufmodi eft phnfts, poda- gra, quartana, epilepfta,& alij conftmilis naturae morbi. In tali- bus autem tardus eft motus, Sc lente ad i.nem fit progfcftus: vt a it Galenus lib. 2. de Criftb. cap. 12, Qupties morbo vclcci, feu ederi 3 noraaliqua magnirudinis Aligmtil- turn. Status. Decline- tio. Quatuor ter/ivoYn-j yecuLa- ria. M orbit* brevity & longus. LIBER PRIMVS. Morb us arutus. (qua? cx fymptomatum fcuitia colligitur) additur, non foluiru* vdox/cd acutus dicitunNa acutus,&breuis,& acutus eft.Omnis enim acutus breuis eft , fed non omnis breuis acutus: vt exemplo ephemera: febrisoftendimus, qua: nequaquam magnus morbus, nee acutus, did debet. Morbus acutus eft morbus cu eeleritate pcricu!ofus:& in mor- bum pcracutum, & acutum diuiditur a Gal. lib. 2. de dicb, de- crct. c. 12. Vterque in duo adhuc membra fubdiuiditur. Mor- bus peracutus veleft exa qua? a purd bile. Si verd a fua ordinarid causa totaJiter no generetur/edab lucySc ab alia flmuJ, fpuriusvfcu noth us, vocatur. Idcircd tertiana no- tha dicitur iJkA qua5 a fimul & pituitd >aut melancholia ge- neratur * Morbus Materia- list tm- materia- lis* y Morbus hgitirm-s. N othus feuff/urius Afdtitius nmbtisT at*one caufa? congenita?*autafeititia? *nafeuntur morbi h£~ reditari|5 & afcititijL Ratione fubie&i 3 morbi quidam dicuntur vniuerfalcs y quod vniuerfum corpus occupcnt i cuiufmodi funt febres* Sc a lice in- DE DIFFER. MORB. temperies vniuerfales: Quidam particulars 3 qiii vnam tan turn partem occupant. Quidam differentia? morborum abxTtatibuSj fexu, & tempo- ribus defumuntur .* quas videre licet apud Hippocratem lib. 5. & 4. aphorifm. & alibi. A partibus,& defumuntur: vt PJcu- ritfs d pkura:Phrenitis a mcte;Podagra a pedibusrGonagra a ge- nibus : Arthritis ab articulis: Enterocele ab inteftinis lapfis in_j fcrotum: Ophtalmja ab oculo i eft enin> inflam mado oculi 5 feu potiiis tunic* adnatc.Non foliirn has differentiae a fubic&is par- tibus defumptas3 fed alias a rebus externis Galenus accurate dc- ducit lib, 2. cit. Meth. c. 2. Quatcnus morbi in corpore prodiufti funt, vcl femlptodu finis efto. Morbi vniuerft*« Us & par ticuUres, Differing fix morbi k pdrtibas defumptA% Morbi fa»i dr fientes. Protop a* thin* SympA* this* NELLANI GLACAN TIRCONALLIENSIS HIBERNI FATHOLOGIA LIBER SECVNDVS Dc Caufis Morborum CAPFT I. Quid., (5 quotuplex efi Caiefa ? SAtura? ordo pofiulabat morborum caufas pnus, quam ipfos morbos, examinarerciim caufe fint tanqudm fontes ,e quorum gremio , & virtute res omnes emergunt. Vnde Philofophus , fci- rb,proprie ddcripfit, rem per caufam cogno- fccre. Et lib. 2, Phyfic, c.3. ait: Scire autem_*> aliquid non priiis putemus, quam propter quid vnuquodque fir, fumamusiquod quidemaliud non eft,quam caufam primam fu- mere. Nomine caufa? prima?,non primum motorem,aut pri- mam caufam, Deum,vt Jib.8. Phyfic.& in Jibris de Ca?lo,& Me- taphifica , fed proximam ac immediatam cuiufuis rei caufam-* inrellexit Ariftoteles. Attamen dodrina? ordo expofcit,vt a ma- nifeftioribus ad minus nota procedamus, Vnde ipfe Arift. inter quatuor illas qiif circa rem quamq; verfantur, vide- licet, an fit res, quid fit, qualis fit, & propter quid fit, qua?ftio- nemquid fir, pra:pofiiit quccftioni propter quid fit, Re&e ergo cum GaJeno,priiis inquifiuimus, an cffct morbus, quid elfet , & qualis, anrcquam eius caufam inueftigaremus. Ex Antiquis aliqui caufas dcnegabant, vt habetur apud Ari- ftotelem lib. 2 . Phyfic. c.7. Ex Medicis verd Erafiftratus, Hero- phylus, caufas procatarfticas prorsus cxdudebant,quos ided acritcrperftringicGalen.lib. dccaufis Procatard.cap.i, 2.3, Scirtj quid* Can fa frima •Hut, Quatuor quaftiow nes* JMutti caufam^ mgabant. DE CAVSIS MORB. oc 4. Et re&a quidem cum ratione: Nam fi non effent caufa* pro- catardlica? 5cur nofmetip/bs rantdcum fedulitateab externis in- iurijSjVt ardorc Solisjhyemifque defenderemus ? Non cnim opus eftet veftibus3 Sc calceamcntis 3 ac piJeo 5 ad varia ae- ris incommoda arcenda. Neceffarid ergo caufa concedcnda eft: ciim non fed propter aliquamcaufam omnia euenianr. GaJenus 3 quam quifpiam 3 caufte definitionem melius exhibuit lib. de differ, fympt. c. 1. Caufa,, inquit , alicuius rei eft id 3 quod fuapte naturd inducere poteft ei 3 quod fit 3 aliquam fua* genera- tionis partem, Panicula (fuapte naturd) cxcludit caufas omnes per Sc caufas per fe comple&itur. Caufa per fe prime, feu fua naturd 3 Sc viy aliquid producit; vt calor calorem, frigus frigiditatem. Caufa per accidens eft, quae fecundarid 3 & indircde3 feu alio mediantc 3 rem producit: v. g, frigus faepenu- merd eft caufa caloris; nam licet ex fua naturd non nifi frigus ge- nerate quia tamen corporis fuperficiem conftringit 3 po- rofqi ided occludky fuliginum enacuationem impedit; fuligines in corpore rctentaeiuo calore fpiritud& fanguinem y ac deinccps vniuerfum corpus calefaciunt. Ex aduersd res calidae frigidum affe&um per accidens procreant. Vnde Rhabarbarum ex fua na- tura calidumftccumqj, febrern biliofam, calidam ex- tinguere poteft j euacuando nimirum humorem biliofiun 3 talem febrern fouentem: etiamfi id * quod refrigerandi poteftatem ha- bet3 folum potens fir per fe febrern compefcere. Caufa ergo 5 per fe 5 erit id 3 quod vere fluir in effeftum 3 producendo fcilicet ve- ro influxu eius aliquid : quod caufte per accidens nequaquamu-* faciunt. Caufx de~ finitto. Can fa vey fi- r ‘ C twja[>er accidem. Ariftoteks lib. 2. Phyfic. C.3.& 7. quatuor genera caufaru fta- tuit, efficientem , formalem, materialcm, & finalem.Gaienus lib. de Cauf. Procatarft. & Lb.de Sympr.diff.matehalem3mftrurnen- talem, finalern, & dficientem admifir. Libro ante de Cauiis Pro- catardi finalem ponit duplicem,vtiiitatem fcilicet,& feu porius finem3& fcopum, vt idem loquitur Galen, qui c. 1. lib. de Sympt.difF.caufas lie enumerauit ;Pond huius,ideft caufa,com- plura funt genera,nempe materia, & vniitas3& fcopus 5& inflru- mentum , & vndc principium motus (idefl caufa efficiens). Vix tamen didert Galenus in enumerationc caufarum ab Ari- Quart®*' canfaritm ex ylrifto tele. Nwnerki caujkrum ex Gale - na. LIBER SECVNDVS. hiftrmne- talis cau- fa ad eff- ete mem reducitur. ftoteie. Nam mftrumentalis, quam Galenus ad mi fit, ad efficien- Kia in dodrina Ariftotelis rcdndtur, Eft tamen ita cfficiens in- ftrumchtum quoddam, \t quafi omncm agcndi vim a principal! agcnte fufcipiat. Aitcria v.g. eft inftrumcntum facukatis vitalis ex Gal. lib. i. de Cauf. Pulf. vbi eandem arccriam inter caufas pulftis cnumerat. Ariftoteles rerb,inftrumentariam caufam inter Veras reeenfuit; quia, vtplurimiim , fuam vim agendi , qua in cffedum fluit , vere, Sc per fe ab cfficicnte precipuo mutuatur: vt iamin aitcria comprchenfum eft; licet caIor,lubftanti# inftrume- tum, per fc, & vi propria agat. Formalis verb caufe non meminit Galenus; quia exiftimabat ipfam non diftingui ab eftentid rei,qii£ conftituitur. Vnde fi-* Metaph. caufas exade fatis perpendens Arift. forma principium potiiis, quam caufam rei, qua? fit, nominat. Caufa enim a re, cu- ius eft caufa, diftinguitur. Prartcrea idem Ariftot. lib. 2. Phyfic. cap. 7. teftatur, formara. Sc finem rci, clfe vnum & idem. Nos fuperiori Jibro fuse fatis cum Galcno demorborum formis, ideft effentijs, feu different]js, feu fpeciebus, egimus. Quod attinct ad vtilitatem. Sc fcopum, ad finem reducunturj cum vrilitas fit bonum aliquod, faltem apparens, quod fufticit,te- fte Ariftotele lib. 2. Phyfic.vt agens moueatur ad rei vtilis acqui- fitionem. Galenus Jib. de Cauf. Procatard. fcopum,& finerru*, non dirferre docet,fed vnam eandemque rem iftis varijs nomini- bus donari. Nam prout res mentc concipitur, poteft dici propo- fitum, feu intentio, : quatenus verb eft res, agens ad fui acquifitioncm alliciens, finis appellatur.Finis autem duo- bus modis confideratur, aut in intentione, autin executione. Fi- nis in intdione eft prima inter omnes caufas: in executione verb eft vltima omnium. Et tamen tarn in intentione, quam in execu- tione , eft vna Sc eadem res, diuerfimode tamen concepta,du£. Nam,vt eft in intentione,fcopus dicitur: quamprimum fcopus il- le completur,ac acquiriturfipfius acquifitio,finis a Galeno appel- latur. Vndc fcopus, & finis, vix inter fc diferepant: videntur ta- men inter fe differre, tanquam propofitum, & propofiti finis : quo in fenfu loquutus eft Galenus libro de optima Seda ad Thrafybul. cap. 5. dum ait, fanitatem effc propofitum, feu fco- pum Median fine verb ejufdcm fanitatis acquifitioncm. Vcriun Form alls usCJ ejjen- ua. J VfilifM & Scopus ad finem rtuocan~ Scopus,& fims con- - u ur‘ DE CAVSIS MORB. prafata diftindio Jeuis cft;cum ipfe fcopus, Sc finis>vt dixi, con- fundantur; vti fecit Ariftoteles lib* 6. Ethic, vbi fcopum , hue .% propofitunv»*cp3id eft fine, manifefte nominat.Rede ergo Gal. iib.de Cauf.Procatard.c.i .fcopum cum fine cofundit, Ibide ma- nifefte caufas a fe propofitas cxponit.Ex didis liquet, Ariftotele, & Galenum, vix in caufarum conftitutione a fe inuicem differ re. CAPVT II. Vtrum qnatuor CaufarumgenerA morbo competant ? Morbus dupUciter ucciyitm. PRaefdendum eft 3 morbum duobus modisaedpi: Primo, prout eft ens cum bono conuertibilc: Secundd, vt eft ac- cidens quoddam nacura i n fefta n s3d eftr uenfq;. His pofttis. Dico morbqm primo modo ftimpttim formaii caufa carere; quia3 cum fit qualitas, forma: rationem habct.Ciimitaqi non_* detur forma forma?, morbi non dabitur formalis caufa, Caufam tamen babet mater ralem, fubiedum nimirum, cui babet caufam; quia, vt docet Arift. lib. 2.Phyfic.cap.8*& p.quod- bbet ens naturale agit propter aliquem fine * Humor ergo putri- dus in corporibus noftris gencratus 3 alios quofuis humores in_i> fui naturam contiertcre nititur. Calor febrilis a tali humorc_$ genitus, calorem natiuum in fui naturam, frigiditatem quameu- que vincendo, conuerterc conatur.Vnuquodq, enim ens natura- le fublunarc fui propagationem3conrrariumdomando3procurat* luck quotidiane generationes3&: corruptioncs.Quod morbus ek ficicntc habeat canfam, per fe manifcftum eft, ciim nihil a fe fiat* Morbus in fecund a fignificationc propoiita acceptus , final* caufa caret.. Quod patetprimbr quia id quod temcre3&cafu co- tingit3fine caret,ex Galeno lib.de Cauf.Procatard. & Arrftote- le lib. 2. Phyfic. c.p. Atqui morbus, prout malum quoddam eft, temere, & cafu fit. Ergo, prout malum quoddam eft, fine caret. Patet fecundo; quia finis eft perfedio quada.Ergo eafolum3qug propter aliquam perfedioncm fada flint, finem habent: vt fani- fcts, que eftprimum boiuim in nobis, fccundum Platonis placi- ; vt mli frni- tur cauft. Aforb us* vt maluy fine caret* Sanifas e[i yrtmu bonum. LIBER SECVNDVS turn lib. 6,de Republica , & lib. i. ac 2. de Legibus. Morbus ergo, qui imperfecta reseft,& malum queddam, fine caret. Vlti- mum vero cum fineconflmdi non debet. VndePhilofophus lib. 2. Pbyfic. cap. 2. Pcetam (Euripidcm fcilicet , vt quibufdam vi- detur) non immerito reprehendit, qued diccret , aliquem habere finem, ideft mortem 5cuius gratis inquitffiomo genitus fuit.Ari- ftoteli, inquam, ha:c doCtrina minime placuit, vt ex his eius ver- bis liquet: Non n. omne,quod vltimum eft,finis eft,kd id quod optimum. Ex his Ari/Eoteiis verbis minore fic inferre poftumus: Atqui morbus non eft quid optimum* ciim hominis naturam de- ftruat. Ergo fine caret: feu, dum in homine gencratur , non ob vllum bonum finem producitur: Sanitas vero,morbo contraria, confcruatur, & introducitur , vt animal diutius viuat . Sanitas ergo fine non carets ficuti morbus. Etfienimvftionem,aut feCtionem in corpore procurer Medicus, non tamen fub ratione morbi, fed tanqua remedia, talia &bono fine. Morbus caufa material] carets quia qualitates , inter quas rc- ponitur morbus , nulla conftat materia. Morbi enim omnes ac- cidentia funt, & non corpora , vt loquitur Galcnus lib. de tem- porib, morb, c, 1. Pro materia ergo habent fubie&um corpus, cuiharrent. Obftabit aliquis, Morbos communiter in materiaks , & im- materiales diuidi. Ergo dabuntur aliqui faltcm morbi mate- riamhabentes. Refpondeo, diuifionem illam lubens admittendo : fed nega- do morbum vllum includere in fe matcriam. Quidam tamen_* morbi rede materiaks vocantur s quia ab efficiente caufa mate- rial] procreantur: Fcbris putrida v.g. ab humoribus putridis ef- ficitur: Morbus in magnitudine adaueba ab excedente mok >1 carnea; &ita de reliquis morbis, a material]’, & efficiente depen- dentibus, dicendum • Nonnulli morbi immatcriaks appellan- tur, quod a caufa efficiente immateriali generentur: Febris v.g. ephemera fape a folo ardore Solis, aut ignis, gignitur. HeCtica pariter a folo calorc externo generari poteft. Paulo antea diximus, morbum non habere caufam formalem diftindhm a propria eftentia * quia morbus eft qualitas, & confe- quenter forma. Quare ciim non detur forma forma?, nec dabf. tur forma morbi, qui forma qnardam eft. No fra- tut mortis homo gem tns eji. M orbns caufa ma- ter tali ca- ret. Ohieftio. Solatia. Morbus materia- Its. M orb as immate- rial is. Formali caafa ca' ret msr~ bus. DE CAVSIS MORE. Sola effe- ct eti cauf* morbus, fruit ur Supcreft igitur , vt , proprie loquendo , morbi habeant folam cfficientem caufam: dequa idco predpue egit Galenus caufis morb. & lib. dc Cauf. Procatard. quamqi folam mu'ti ex antiquis Philofophis admittebant, vt videreeft apud Senecam Epiftola 66,3capudPlutarchum DialogodePulchro. Caufa dfidens morborum folemni diuiftone in Procatardica, feu pradndpietem, feu primitiuam; & in internam diuiditur.Pri- iniri ua, vt nomen ipfum indicate eft primitiua, & externa caufa: v.g. Solis, aut ignis ardor,eft caufa primitiua,aut externa fcbris. Caufa interna cft,quscin ipfo ccrpore nata eft: vtpienitudo,feu ingens ccpia fanguinis ad vafa, aut ad vires, caccchymia, feu prauus fuccus, 3c Emilia: dequibus dariusin fequentrbus. Caufi morbidity \>le x» capvt in. DeCaufa Procat arttica. 'W Kter Authores dubitatur, in quo cqnftftat caufa procatardf- j| ca; quia Galenus inter procatardicas, ftue externas, resin- JbL ternas corpori enumerat: vt bubonem3ma?rorcm, iram,vigi- lias, cibi rcpletionem, Sc ftmiiia, qua? in corpore continentur. - Duas hac de re inuenio opiniones. Prima eft Chriftophori a Vega, que fequitur funs Difcipulus Vallefius Jib. 3. Controuerf. trap. 3. qui ambo,fequuti Cornelium CelfumHippocratemLati- num, exiftimant caufas procatardicas non efte illas, qii£ extrim fecus tantiim adueniunt, fed alias adhuc in ipfo corpore content tas. Nomine ergo cau/arum procatardicarum apud illos intelli-. -genda? veniunt qua?uis caufa? m an ifefte & cuidentes,fiue fint ex* tra corpus, fine in ipfo corpore. Internas illi caufas appellant 00- cultas Sc abditas. Suam hanc opinioncm conformant ex Galeno, qui lib. 1. de different, febr. c. 7. docet, infeparabile ftgnum_3 febris diarize efte, vt fiat a causa procatardica. Atqui {gpe fit a bubone, ira,triftitia, vigilijs, cibo & potu aftlimptis ; qua? caufa? , interna? funt. Ergo ha?c omnia funr caufa? procatardica?. Quare caufa procatardica non debet accipi pro fola externa, fed pro euidente, & manifefta, ftue h^cinterna fuerit, fine externa. Sed meo iudicio altera fentetia, ftatucs ira,triftitid,cib u Sc po* Opi nit VcgA, SecmuU fententia. LIBER SECVNDVS, turn, & fimilia, cffc caufas prccatardicas, & extcrnas, verier eft, Hanc acriter defenditFabius Pacius Jib. l. Method!, difput. de Caufis morborum. Et quidem pro hac fententia ratio plcnc mi- litat. Nam quamuis caufa manifefta & procatardicf a GaJeno lib. i. cit.de differ, fcbr.c. 7. confundi videantur , reuera tamca procatardicg caufa non Temper manifefte funt, fed vtpJurimmn, & frequentiffime: in quo i'enfu loquutus eft GaJenus. Aer enim eft caufa vcrc procatardica , & externa: no tamcn adeo euidens eft3vt oculis percipiatur,ficuti nec ira percipitur: imb multa cau- fa? procatardica, qua fenfibus manifefta funt, occulta & ignct£ nobis fapenumerb exhibentur. Afficiatur, cxempii gratia , Pe- trus febre diaria/cti vnius diei naturalis,pcft magnum, celerem- que curfum, Sc poft perpeftum frigus,& poft iram : pcrarduum_j fane, atqj difficile eft diuinarc, quana ex his manifeftiflimis cau- fis procatardicis, fit caufa diaria? febris,qua Petrus infeftatur. Ex aduerfo.multf caufe internefunt manifeftiftime: vt apparet in-j defluxu humoris fidii a capitc ad pulmones, a quo, decurfu tem- porisjcorumdcm pulmonum vlcus flue Phtifis generatur. Lapis ctiam in vefica cbftrndionem pariens , luculenter ab co, qui ob- longum digirum, in agri , Sc prffertim pueri , anum indit,perci- pitur. A Medico, alijfqj aftantibus , fapiffune fonus aqua? ,hy- dropem afeitem caufantis, perfentitur. Vndc fi pro caufa proca- tardica inteJJigerctur caufa ilia qua? eft euidens, Sc pro interna, ea qua eft occulta, profedb multc caufik effent procatar- dica feu externa , & vice verfa multa externa client interne,, quod effet abfurdum. Concluded urn ergo, pranomihatas caufas, iram videlicet,tri- ftitiam,vigilias,bubonem,&c. qti£ in homine rcperiuntur,& pro- catardica a GaJ. appcllantur,ciTe veras caufas externas: Sc exter- nas caufis effe illas omnes,qu£ extra corpus funt, .i. effe illas, in quibus reperitur externum principium motus.Si v.g. triftitia, bu- ira,a caufa externa cxcitcntur,tunc caufa externa rede ap- pellantur. Rem manifeftauit GaJJib.^aphor.comm.5 5. vbi ait, tebres diarias (.i, qua fui ratione vna die duranr) ex bubonibus,. CX cau^s externis na£cuntur,generari. Bubones autem ab ex- tends caufis aliquado in inguinenafeutur i baculi idu. Sc rei ali- cuius dura viokoto eotadiuTune a.glandtikin tumore eleuata. Febris trLo/Je d DE CAVSIS MORE. dolorem aUquando, & febrem diariam generat. At verb ft bu- bones non ab illis externis, fed ab intends, vt a vifeemm inflam- mationibus, gignantur , febres indeort# non diari#, fed mala?j quia putrid# , eeq; continu#, oriuntur. Idcoqj rede aphorif- mum fic pronunciauit Hippocrates: Ex bubonibus febres omnes mal#, prater diarias. Vigili# pariter, qu# propter aliquas occu- pationes , immodieg contingunt , funt vera caufa febris diari#: nam principium cafdem vigilias excitans eft caufa externa. Veriim ft vigilie ab interna caufa, vt doloribus, ardore febrili, corporis ariditate, & fimilibus, proueniant, non ampJiiis extern# caufa? rationem fubeunt.De ira, ac triftitia idem protiniis pronunciandum. Quod attinet ad cibum Sc nullatenus dubitandum, eos inter caufas externas coJlocari. Ani- mi pafliones &motus, externas caufas aliqui ideo nominat,qubd ab anima, qu# non eft de corporis effentia, proueniant. Scd hec i nterpretatio frigida fatis videtur, ciim Medici non decadauere, fed animato corpora femper agant: ciimq; anima fit multo in- timior corpori quod informat, quam humorcs vitiofi iquita- men cauf# interne ab omnibus cenfcntur. Rediiiscrgo tenen- dum contra Vegam, & Vallcftum, iram, triftitiam, vigilias, & bubonem 3 non foliim effe caufas manifeftas , fed infuper exter- nas quoties nimirum a caufa externa cxcitantur. ProJixum force, ea,qu# ab Argenterio hac de re immodice proponuntur,referre. Febris a, b About procedere d caufa in terra. Cur ant* mi paffio. ncs inter externas caufas all quando enumerate tur. capvt iv. De Caufa interna, tSprxcipue Continente, POft caufam externam interna nobis inueftiganda eft. Can- fa interna, vt antea comprehenfum eft, diciturilla,qu£ in corpora eft,& generator. Et eft tripJex Prima,antccedens, communiter nuncupatur ,qii£ fa licet, ni fedetur, morbum gene- rare Sc fouere valet: cuiufmodi funt plenitude fine plethora ad vala, Sc ad vires, cacochymia, Sc Emilia: qu#, quamuis aliquo tempore in corporc eife poftint antequam morbum inferant, diu tamen perfeuerantia ncceffario aliquem producunt. Cauf# qui- dem antecedences ideo dieutur,quia in poteftate vim habent ge- Caufa & quotuplex Caufa LIBER SECVNDVS. Caufa ci- iunlia. ■ nerandi morbum. Secimda fpccies caufe interna?, coniunda co- munitcr appellatur ,• quia ira immediate morbum fouet , vt inter earn, & morbura,nihil intercedat:vtputredo,feu potiiis humor, vaporuc putridus ad cordis ventriculos fublatus, putridam fe- brem adugenerat, fouerq;: &quidem tarn diu,quam diu alium de tales vapores ex putrefadis humoribus eofdem ad ventrieu- los transferuntur, eadem febris putrida perfeuerat. Euidens eft exemplum in febre tcrtiana,cuius accetfiones,fiue paroxifmi,na- feuntur a prouentu humorum bilioforum,putridorumqi, in foco> putredinis, hepate feruentium, & iliinc ad cor tranfeur- rentium, in quo fcbrcmaccendunt,fouentq; donee integre dilli- penrur, abfumanturqj. Tcrtia fpccies caufa? interna, continens caufa nuncupatin', cui non foliim competit, quod inter illam,& morbum nulla alia intermediet caufa, qiif eft coditiocaufg co** morbi eftentia cotineatrita vt auferri nequcat,: quin morbus auferatur,nce poni poflit, quin dfedus, ideft mor- bus,po.natur:in quoru primo a caufa coniunda diferepat . Nam coiunda auferri poteft morbo adhuc permanete: vtin putredi- ne,aut humore putrido confpicuum eft:Humor cnim putridus in acceffione v.g.febris tertiana?,ctiam diffipatus,& refolutus,mor- bofam intemperiem caJidam adhuc in partibus poft fe relinquit: quidquid cum Argenterio dixerit Daniel Sennertus cap. i.part* lib. 2. Inftitution. Medic, qui vitro confitetur, poft ablatio-' nem putridi vaporis calore adhuc extraneum in corpore rema- nere, cum temporis mpmento fedari nequeat: negat tamen eun- dem calorem habere vim morbi. Sed meo iudido pariim rede: Nam quamuis febrilis acccflio tunc fit in fua proinde morbi, feu intdmpcriei calida? rationem excludit $ cum ipfa declinatio fit pars febrilis acceflionis, no fecus ac principiu imbecillius,aut faltem a?queimbccillc, acipfa declinatio. Prin- eipium verb, & declinatio, funt vera? partes acceflionis febrilis. Vniuerfus fimiliter morbus, principium,-& dcclinationem,tan- quam veras fui partes, poftidet.. Ergo caufa coniunda, qu £ ill morbis humoralibus pr^cipuereperitur, poteft toll! permanente adhuc morbo: Atqj adeo caufa ilia coniunda, putredo videlicet, no eftcaufa continens,contraquam voluere Argenterius,& Sen* Eodemmodo refpondeudum ad id ,quod dehumoribus Caufa co- tmens. \ Cpntwcn tis a con- imtla di - fcrm.cn. Sermsrtus conuelli- tar*. Difficult#, ti occurri- tmk D E C A V S I S MORE. quibufuis3 intemperie eflicicntibus, opponunt: Nametiam abla- tis humoribus3imprefla ab eis inteperies adhuc fuperftes vifitur* Tanta eft orta lis inter fuperioris fteculi viros dodos 3 vt non- nulli libros integros de caufa contincnte feripferint. Profeftbr ib le pcrcclebris Scholxe Tubingenfis3 Germanorumq; dodiflimus Galenus, librnm feripfit fingularem 3 in quo caufam antecedent tem rant urn dari iudicat 3 continentem verb , quatnconiundam appellat, prorsiis repudiat; contra quatn funs conteraporancus Francifcus VallerioJa fecit 3 qui in omni morbo caufam admifit continentem. Francifcus Vallefius Jibro 4. Controiierfiarum_*9 c. 3. quadam vtitur non contemnenda diftindione : ait cnirn_^3. omnem caufam proximam &immediatam 3 coniundam vocarft Vnde omnem caufam co ntin ente ra 3coni u ndam effe vult; non-j tamen e contra3omncm coniundam3 continentem; quia coniun- da ablata morbus adhuc manct:at verb cotincnte fublata tollitur neccflarib morbus. Tubingenfts verb 3 &Sennertus 3 nullum in- ter coniundam3& continentem 3pon tint diferimendn hoc tamen difcrepar3 quod T ubingenns nulla talem caufam admiferit jScn- nertus verb earn in omni morborugenere3 no tamen in fingulis5 admittit. Sed vt omnis dirimaturcontrouerfia, caufte contmen- tis nattira3aliqua cum fedulitate3nobis inueftiganda eft. Gal.lib.contra lulian.fub fin£cap.8.& vlt.caufam continetem hac ferie defcribit:Eft caufa confines ea3 a qua aliquid fit3ac cum ea pariter ceftat. Alia definitio ex hac emkur3 eftq,- de- finirionis explicatio; qua?q; fie fc habet: Caufa contiaens eft illa5 qua pofita ponitur effedus3 & qua fublata tollitur effedus. Ha?c definition ab omnibus ferme recepta5 Vallefio3lib.4.C6~ trouerf. cap. 3. non arridet: qui exiftimat fufficere ad conftitu- tionem continentis, vt ea fit3 qua fublata tollitur ftatim-* effedus; atq; adeb alia definitionis partem dfe ftiperfluam; nem- pe qubd ea pofitaponatur effedus. Vailcfij fundamentum defu- mkur ex lib. 1. de cauf. Pulf. c. 1. vbi Galenus tres caufas conti- nentes pulsus conftituit; Primam3inftriimentafcu arterias.-Secu- dam3vitalis facultatis fpeciem, fphygmicam Gracis, Latinis pub fificam didam: Tertiam; vfum3cuius gratia pulfus fit: Atqui po- .fita harum aliqua non ponitur pulfus. Ergo fruftra i n definitio- $£ caufe continent!* collocatur- hox verba (qua pofita ponitur cf- Omnif caufa exti runs eft co inn I ter,fed non e con- tra* Can fit co~ tin eels dc finitio. Waller if obicftio. LIBER SECVNDVS. fcdtus)cum hac conditio non fit de cfifentia caufa continentis. Minorcm probat; quia pofita arteria non ponirur pulfus* vt in dcmomiis viderc licet, in quibus fuperftes eft arteria * fed fine pulfu. Scd hoc Vallefij acumen facile diluitur. Nam Galenas tres prefatas caufas pulsus* copulatiue * non vero difiun&iuc propo- fuit:Vnde pofitis*facultate*arterijs*& vfu fimuI*ponitur pulfus: quamuis non e contra * pofita foia arteria ponatur pulfus; quia malum fequiturcxquocunq; defcdai j bonum verb ex Inte- gra causa; Piaterca cadaueris arteria'* nonnifi impropric valdc* Sc mctaphorice, arteria: diccnda. Nam cadauer non eftamplius anima inftrumentum: Atque adeo ncc ilia: cadaueris artcria*in- ftrumenrum* autcaufa pulsus. Itcrum contra allatam definitionem cauf? continentis* aliqui fic inftant: Pofito rifibili poniturflebile * & lublato adhucrifibi- li flebilc aiifcrtur*& tamenrifibile non eftcaufaflebilis.Ergo de- finitio allata conucnit alijs a definite. Rcfpondco* pofito rifibi- li poni flebilc* vt oppofitum: at vero pofitd causa continentc po- nituraliquid vteftedus * non vt oppofitum_^. His prehabitis* inueftigarc par eft vtru detur caufa continens in mortis? (hie de caufa continentc formali, qua: eft ipfius mor- bi effentia conftitutiua* ncc de material]’ * qua carer* fed de effi- cientc* fummd*prima* & proxima didd*tantiim agimus.) Primaopinio fuit Profeftbris Schola Tubingcnfis* qui in fuis comment, in librum Galeni de Caufis morb. & lib. 2. Parado- xoru Medicine* prorsits exterminat* abncgatqi caufam contine- tem * quam coniunftam vocat. Suam banc fententiam aftruere nititur. Primb* quia Galcnus nullibi huius caufa: mcminit;Liber autem introdu(ftorij,qui Mcdicus ctiam dicitur*in quo huius cau- fa fitmentio* non eft Galeni* fed Hcrodoti. Secundb fuam confirmat fententiam adamantine * vt ait * ar- gumento* defumpto ex Galeni dodrind cap. 88. Artis Medicin. vbi hac habentur. lam cnim fa&am, atqj cxiftcntem agritudinc curareoporcetjfed qua nodum quidem eftj fed futura eft*prohi- bendum eft ne fiat ab ed qua eft in corpore dilpofitionc . Eius autem qua adhuc fit, quod quidem faftum eft * curare opus eft, qued autem futurum cft,prohibcrene fiat. Prohibebitur autem t'allefius psrfiringi* tur- Oh i ell io nuoruda. Solutio. Prim a opi mo Leo~ nardi. Vrimum cius argu- ment urn. Secudum Arvumetu. D E C A V S I S M O R B. fublata ea difpofttioncjquam fcqui natura apfa efbralis verd dif pofitio 3 caufa anrecedes appellatur.Fada autem sgricudo cura- bitur folutd ca difpofttione, a qua primum ca3 quce fecund naturam cftj operatic i quam quidem & ipfam morbf c f~ fentiam dicimus &c. Tubingenfts bine ftc arguit. Morbus curatur ablata ipftus effentia, Morbus etiam curatur caufa continente. Ergo3pofito quod dareturcaufa continens3ni- lu’I aiiud effct>quam ipftus morbi effentia. Sed hoedieere abfur- dum eft: Nam caufa aiicuius rei a tali re diftingui debet, Tcrtid 3 ratione fuam fententiam corroborat. Caufa confines rei a fe produde effentia continct.Sed hoc non contingit multis faitem morbis, qui eorum proxima causd/upcrfti- tes vifunturj vt in febribusputridis videre licet3 qu£quidcm_* peraliquod tempusj ablata proxima atque im- mediata causd>pcrfcuerant. Ergo caufa eontinens, feu prima, feu fumma feu immediata & proxima 3 in moibis non 1 emper faitem reperietur. Quarto: Morbus eft res conftans, ftabilis, acpcrmanens.Sed non effetrail's nature ft daretur eius caufa eontinens, Ergo non dattir. Quin to 3 T ubingenfts fequaces ftc arguunt: Si daretur caufa eontinens morbijinde fcqtiemur3d moi bo curatricem indicatio- nem non effe defumendam. Sed hoc eft falftm , Ergo non da- tur caufa eontinens. Probatur fequela maioris ex lib, method! mcd. paflim.fndieatio enim curatiua nunquamdefumiturabeo, cuius effentia pendet omnindab alio . Sed ft morbus haberec caufam continentem, cius effentia depcnderet abjilio , Ergo non haberet curatricem indicationem per fe, fed per accidens tantum . Maior patet , ex eo quod a fymptomatibus ided non defumantur indicationcs curatiua:,quia omnindamorbo de- pendent , G;tlenus lib. 12,Method! cap. i. hanc dodrinam ftc confirraat; Vt enim in fumma dream, nullum fymptomaeft, neccurationis rationera primum im- mutat:monftratum enim eft exmorbis ipfts curationis. indication nem praftari, veluti ex caufts jpfts,proiiidcntia?. Libro 2. meth.. cap, dicit primum ae maxime id Medicos ftuderc 3 idquefere Goriunpropriunimunus dfe,. vt morbos adimant: quippe ftmul Tertium argumen* turn. Quart un* argumm - turn. Quintan* nrgumert* turn. LIBER SECVNDVS. cuhoc no a&ionis modd vitiu euanefcit , fed etia reliqua omnia fymptomata tolluntur. Et paucis interpofitis ait: Cteteriim non fundHonis vitio, fed morbo ipfi, id eft , affedfui prater naturam, qui adh’oni incommodat, applicamus remedia. Ex his omnibus facile colligitur, curatiuam indicationem a morbo no efte defu- mendam , fi a causa continente , qua? eius eftentiam contineret, cmnind dependeret, eo medo , quo fymptoma a morbo: ad cu- ius curationem fymptomatis curatio fequiturrid eft ablato mor- bo, fine nouis remedijs, fymptomata definunt dfc,& veluti fpo- teceftant. Sccunda Cydlerio I'* Secunda opinio3 precedent!, veluti e diamctro 3 oppofita 3 eft Francifci VaJieriole Commcntario capitis fccundijib. de Caufis morborum 3 & in cnerrationibusMcdicinalibus., Chriftophori a Vega lib. i. de different, febrium c. 4. & alibi jloannis Argen- terij lib. de Caul. moib. c.p. aliorumq,* mukorum ponentium in omnibus morbis caufam contincntcm. Potiflimum Argenterij argumetum defumitur exprincipioj a femcripfoconftituto.Sta- tuit eninij vt luperiori iibro plenc expofuinius, morbum compofitionem vitiatam parti iun;& fie ipfius matcriale eritcau- facontinens. Teniase tecia Val lesfyeaque venjjiva. Tcrtia fententia eft Vailefij lib. 4. Controucrfiar. cap. 3. & Thoma: Roderici a Veiga lib. 1. deloc. affedE pag. 200. alioru- qUe mukorum,admittcntiiim caufam continentem in morbis ta- t'im partium organicarum, qui ex additione hunt, vt in morbo in numcro addito,in magnitudine,& in cauitate, &c. Et hec fen- tentia inihi verier ali;s antea prepofitis videtur. Quod non de- tur caufa continens in vllis alijs morbis,nifi in ijs qui ex additio- ne hunt, per fe conftat. Et quidem quod non detur in morbis partium fimi lari urn, hoc argumento probatur. Nulla qualitas, qua: per mot 11 generatur ex remiftionc contrarij,& habet fadimi aiiquid, poteft ex caufa continent! pendcre. Atqui omnis mor- bus in intemperie eft tabs qualitas, ddiabct aiiquid fadtum_j. Ergo nulius morbus intemperie! poteft dcpcnderc a continent! caufa. Probatur maiorj quia quando adeft motus alterations, aiiquid neceffarid factum eft in re que altcratur: illud autcm-*» quod radhim eft:, etfi minimum, debet etiam motu alterationis auferri.Hic autem motus in tempore fit,etiam dum qualitas cor- Vahdu n D E DIFFER. MORE. rumpitur . Ergo fublata causa durabit effcdus per aliquod tem- pus. Si enim Dcustollerct omncs caufas febris , febris tamcii-j durabit, quamdiu durabit motus corruptionis caloris, antca vi imprefli. Ergo in intemperie bus nulla datur caufa conti- nens , contra quam placuit ValJerioLe , Argenterio, Vega?, Sen- nerto, & alijs, qui exiftimant febrem faltem putridam habere caufam coniundam, feu continentem. Authores cred tint calorem e/fc caufam contine- tem febris, & ilkid, prater naturam,fe habere inftar forma? eiuf- dem febris , vel intemperiem calidam e/fe morbum , Sc calorem prater naturam efte caufam morbi,qui intcmperics calida nuncu- pate . In quo fane decepti funt. Nam ipfe aduentitius calor eft febris , Sc qui adioncs Ja’dit i vt dilucide teftatur Galcnus lib. 2, de facultat. natural, cap. 8. aducrsiis Eraftftratum: At,inquit, ft nocet adioni calor qui pra?ter naturam eft, nec id facit ex acci- dentia fed ipsa fua fubftan tia, ac vi, vtiquccum ex primorum_* morborum /it numero. Atqui dc numero primorum morborum e/fc ncquit immodicus calor , nift adio ex commoda nafeatur temperie. Neqj enim al ia de can fa poreft intemperies primorum morborum die caufa , nift quod commoda temperies eft corru- pta. Cum enim ab hac manent adiones , needfe eft prima earn vitia ex hac dimanare corrupta. His enim dare demonftrat Ga- lcnus ? calorem prater naturam , feu intemperiem calidam , effe Jnorbum3 & caufam adionum * ftcuti viccuersa, tempe- riem naturalem, adionum caufam , & Authorem. Dicit enim, calorem prater naturam fua fubftantia, id eft fua cifentia, icede- re adiones. Ergo ipfe calor exccdens eft morbus. Sc non morbi. Patet confequentia ex morbi deftnitione: eft enim affe- dus p.n.perfe,& n5 per accidens,adiones calor illc eft affedus, per fe, & non per accidens, adioncs l&dens,vt patet ex iam allatis Galeni verbis. Ergo calor ille eft morbus,& non_* caufaxum ha:c non nift mediate,morbi fciJicct interuentu,adio- Occttrri* tnr diffi* QfiltAtt, nes Isedat. Quare cum calor fir, cjui vere Jxdat > morbus eric di-* cendusj & non caufa morbi. A multis tamen annis quidam Profeflbr dum in viuis effet 3 CoJJega digniflimus, contra quern in publi- cs SchoJis/ium publics di/putationi T olof? prsccffct, argumcn. LIBER SECVNDVS Catus Turn, Valleriola? fentcntiam tuitus, refpondebat , Caforcfl* prater naturam efte caufam continentem intemperiei, intcmpe- riem verd ipfam efte morbum. Scd dum Galen um, conf unden* tern calorcm prater naturam cum intcmperie,ei manus dare coadfus eft. Galeni verba Jib. i. de different. febr* c. 3. fic fe habent: Sunt igitur fuppofitiones he: calidum, fiigi- dum, humidum, & ftccum , efte corporum elementa, primafquc ex eorum intemperaturis coftitui £gritudines i ex quarum nume- ro febris eft vna, quando in corde quaedam prater naturam ca* liditasgencrarur.Libro etia 9.Method! cap, 14. fie loquitunEo- rum igitur, qua? in fimpliccs incidunt partes, vnum eft intempe- rics ca,quae in calido confiftit: ha?c3cinn in totum diftufa eft cor- pus, febris nominatur . Loco citato contra lulianum inquit: Et quod minime vult, caJidum efte morbum aliquem, & frigidnm, & ficcum 3 & humidum , dicere cogctur. Ex Ids, & alijs Galeni locis a me precedent! hbro citatis , conftat calorcm prcccr natu- ram , & intemperiem calidam ,efte vnam & eandem remrficuti calorcm excedentcm , & calorcm prater naturam. Calor enim cxcedens, ant prater naturam, eft qui ladit adiones:& illud,pr£- ter naturam, nullatenusa calore ladente adfiones diftinguituiv V nde ncceftarid calor ille,qui ladit a<5liones, erit morbus,& non moibi eaufa, Concludcndum crgo,in morbis intemperiei nul- lam inueniri caufam continentem: ficuti nec in folutionc conti- nui iam facta, fakem ferro, aut re confimili - Quod dc intem- perie calida,& calore divt vidcre eft cap. vltimo Jjbri contra III- lianum iupcriuscit. Nunc ft, rti e ft3 fatisfaciannisProfefTori ill! Tubineenfi, Ger- manorum merit iftimo Galeno: cuius argumenta vt diflbluamur, Norandum eft, res emnes, vel efte permanentes, vel fuccdliuas. Res permanentes funt ilia? ,qux 3 poftquam a fuis caufisprodu* defunt 3 fua fc tucncur conftitutione , abfqj eo quod ad fui co- feruationem, vel durationem, opealiena indigeant. Res verd fucccffitur dieuntur ilk?, qug non folum, dum generantur 3 aliu- de manant, fed & 3 nifi perpetuo caufe defluxu conferuentur, Ce- ded funt ffagiles, vt confeftrm abolcantur. Succdfiuaru rerum ratio & natura duplex eft: Alia? enim ided conrinua Gaufxadio- ne egent, quia parte S3 & dfentiam, fimul non obtinent: vt mo- tus,Icquutio 3 ambulatio. Cum enim huiufmodi res omnesfuas partes non habcant fimul iundas, fed vnam acquiranc, alia pre- cedcnte vt vna pars iam lapfe fticcedat jtamdki du- rant,quamdiu caufa eas producens eft in efficientia, & adionc: Vnde ceftantc caufa ftatim abolcntur. Alia datur entia fucceifiua, qua? fuas partes fimul iundas habent 3 temporis tamen memen- to 3 nifi 3. quamdiu caufa ca fouens adeft, non durant; fed con* feftim ablata caufa abolcntur; vt extenfa, aut flexa manus 3 lux, & alia confimilia * His ita pra?pofitis* Humor no e(l pars tsmoris. rJU Ar~ getcrium. Entta qua ui s sut per m anemia, tintJncceji. fitta. Entia p cr mane mi a qua. Ens fucce( (iunm du- plex. DE CAVSIS MORB. Ad pritnum Tubingenfts argumentum refpondeo , negando Galenum non meminifle caufte continentis i vt excitatis a nobis varijs Galeni locis conftat. Libro autem de Plenitudine cap.3. ak,nomcn caufe continentis a Stoicd Sc&A prius fuifle. Ponebantenim in vniuerfo,rcbufque omnibus,duo: cau- fam videlicet continentem, ne omnia perirent,eamque fpirkum, feu fpirituofim fubftantiam appclldrut; alterum quod ponebat, matcriam, &contentum nominabant.Quocirca aerem & ignem, caufam continentem vocabant; terram,& aquam,contcnta.Nam vi ignis, & aeris,qui has ambiunr,cafqj peruaduntjConferuatur, Sc vnitx fecund u fuas panes permanent. Dilabcrentur autem ac difflucrent aqua. Sc terra,nifi aliquid efset, quod cas contincrct, atque compefceret.Hax fads perfpicue oftendunt, Galen, ca life continentis naturam perferutatum fuifle; vti c.i.citato Jib. i.de Caufts Pulfuum,alijfquc locis a rnccitatis, manifeftauit. Ad fecundum argumetum ex Galemauthorkate defumptum refpondeo,GaIcnum cap,88.Aitis Parii£,re non mirum ft eius mentionem non fecerit Galenas ,qui eurfim Sc compendia- se tantum flofculos quofdam exfacultate Medica in vnum opu- fculum reduxit. Scd proprerea non rcdteinfertur caufam a fuo efleftu non diftingui: nam reuera humor obftruens,quatenus vifcidus ? auc crafllxs , aut mukus , ab obftrufdone diftinguitur. Nam licet humor 3 vt obftrucns,cum obftru<5tione confundatur.,, fub iara diciis rationibus diftinguitur: quoniam, humor , ante- quam obftrueret , crat vifcidus, autcrafllis, aut copiofus. Cal- culus pariter,antequam meatu vrinarium obftr U it, fu it talis,qua- lis eft ctiam obftruens. Ad tertium argumentum refpondeo, concedendo, caufam_> continentem, quafi rei a fe prodafia* eflentiam continere:& earn nonnifi in morbis ex addkicne tantum reperiri , vti antea expo- fuimus. Ad$.Ar gum. Ad Quartum argumentum refoondeo morbum efle rem pcr- < 4 LIBER SECVNDVS. tnancntcm, vt bene monuitGalenus Jib.de dHer.fympt. cap. 1. alijfqucmukis in locis;morbum tamen ex additione efte rem__* permancntcm , fed fucccftionem ant continuationem notantem; adeoq, effe in fecundo genere rerum fucccfliuarum,modo fupc- rius a nobis expofito. Ad quintu argumentum rcfpondeo,ncgando fequelam maio- ris. Licet enim caufa contincns dicaturcontinere morbi effen- dam, hanc tamen continet dependenter tantum, non quod eius clTcntiacom efientia morbi confundatur,ciimipfa fe habeas tanquam effidens caufa, morbus verb, tanquam effedus ab ilia protinus diftindus.Lapisenim meatum vrinarium obftruens,ab obftrudione diftinguitur; Etab obftrudione rcucra fumitur cu- ratiua indicatio: na obftrudio deobftrudionem indicate quiara- mcn femora caufa continentc, calculo v.g.confcftim toJIitur ob- ftrudio 3 videntur caufa conrinens 3 & morbus , habere vnicam indicadonem curatiuam , eo fermc modo , quo moi bus,& fuum jymptoma: Hoc tamen eft diferiminis inter morbum dependen- tem a causa condnente, & fymptomaj quod fymptoma ftr res fuccdliua prime modo, &habens fuum efte in fieri, morbus ve- rb ex abundantia, res fucccftiua fecundo modo. Obftrudio au- tem, a cakuJo v.g. fada, habet fuum efte morbiftcum complete, tamerfi a calculo foueatur, qui morbus eft in numcro addito,&, vt fic, ab obftrudione plane diftindus. Obijcict tandem aliquis locum citatum Galeni lib. i.de cau- fis Pulf.vbi ait, non in pulfibus modo, fed inalijs cundis repe- riri caufamcontincntem; atque adeo in morbis Refpondeo, conccdendo earn reperiri in pulfibus,& alijs cundis puifui fimilibus j qua? nimirum habenr fuum die in ge- Derationed motu, fiend pul/us.Et hare de Caufis io communi. Ad quin- turn argu /Kent urn. Obietiio. Siltitio. capvt v. De Caufis Intemperiei calida. DE Caufis in genere hadenus; nunc verb caufa? cuiusli- bet ipeciei morbi peculiaritcr lunt cu Galc- no Jib. dc Caufis morb.qui capite 2, i caufismorbi ca- DE C A V S I S MORE, fidi fumma cum ratione aufpicatur: quia intemperies calida fre- qucntiusjquam reliqua?, a?gros torquet, Medicofqj ideo freque- tius follicitosreddit. Pra?rerca,caIor inter quatuor qualitates pri- mas primatum obtinet.Ciim ergo ordine dignitatis reliquis pr£- latus fit, eius can fa? primo loco tradenda?. Quinq; exccdc- tis caloris, fine intemperiei calidte, tarn in animatis, quam in—* inanimatis mixtis j aliji’quc feipfis plus fads feunt, aGaleuoproponuntur Jib.cit.de Cauf.morb. cap. 2.Pri- ma, eft motus. Secunda, putredoTertia, viejnia rei calida: Quaita, ftipatio, feu conftipatio,.fcu occlufio meatuum.Qiiinta, afitunptio, aut permixtio rei calida?. Vt autem do&rina cla- rior euadat,de omnibus recefitis Caufis figiUotim diiputabimus, Ouinqu-t funt canftt intepetiei caltda. Motus cauf% caloris* GAlenus libro citato de Caufis morb.cap.2. & lib. i. de different, febrium c j.motum inter caufas caloris e- numerat. Vnde inter caufas febris diarif, cir, libro,& lib. de cauf. procatarft. cap.i. laborem, & motum repo- nit. Plato autem in Thereto minime dubitat, motu efle caufam caloris . Ariftotelcs eandem fententiam amplexus eft Jib. 2. de Ca?lo c. 7, tcx.42.Lib. 1. Meteor.cap. 3. Sedione. 5,Proble- tnatum queft. 13. & 14. Loco autem cir. de Ca?lo,ha?c habet: Caliditas autem ab ipfts (ftellis fcilicet,de quibus inibi loquitur) lumenq; ideo fit ,quia aer ab illarum motione fricatur: motus enim, & ligna,& lapides,& ferrum, ignite folct. Et paulo poft: Quale fit & in fagittis 3 qua? feruntur; he namq$ adeo igniuntur, vt ipfum plumbum, quod eft in ipfis,Uqucfcat , in ipfis hoc fiat,circumdans etiam ipfas aer hoc patiatur,necelfe igitur ideo calefiunt; quia in acre ferutur j qui quid an ob i&um motione fit ignis. Manifeftc docet Ariftoteks,ftcllas rationed motus, & luminis, calorem in aere igni propinquo Idq; exemplis probat: Nam ex attritu, confiiduque vehement! durorum corporum,ignis quotidie chcirur,vt videre eft in duo- bus lapidibus durionbus, qui, fi ftequentibus klibus confnccn- tur,non folum calefient/ed igneas fcintillas producent.Ex afFri- &upariterfificisJ&chaiybis>quotidie ignem excitari confpici- yarijiexe pits coftat motu ejjc caufam ca lorn* LIB El SEC VNDVS, mus. Ipfa ctiam ligna non folum incalefcunt3 fed aliquando m~ mio motu aduruntur: curruum enim axes fa?peigniuntur. Oifa etiam Leonum ita dura funt3vt ex ijs cocuftis ignis elidatur3 per- inde ac e filice : vt habet Ariftoteles lib.j.dehiftoria animalium c, 7. Sagittas motu incendi compertum eft; & aded3 vt pJubum eis annexum liqucfccret3ftcuti plumbeos globos c tormentis be! lids explofos; & molas farinaceas inardefcere; equoruq; foleas cum lapidibus confricatas fcintillare. Serra ctiam3 dum ea ligna fccantur3 impcnse incalefdt. Ergo cum bare omnia moms ope- ra inccndatur, aut calcfiant3 pari mode aer igni i mmediate flip- pofitusob motum fphfrse aftri3 &prednuc SoJis3incalefcir. Nec foliim aer 3 & praftdta cnumcrata corpora motu in- calcfcunt 3 verumetiam humanum corpus: quod quidem locali motu (de hoc autem folo nobis fermo eft)quotidie incalefcitjvt experientid compertum habemus.Namin motu 3articuli3 ipfiq; mufeuli qui iuxta articulos fedem habent3 calefiunt: niufcuJi et- enim 3 & articuli 3 funt motus voiuntarijinftrumentajquare pri- me loco incalefcuntarticuli3 fine capita oftium3 propter attritio- nem: mufeuli propter motum extenfionis3 & reflexionisj & qui- dem facilius quam offa frigida3quia in fe fpiritus, & fanguinis, qui facile accenduntur3 copiam continent: offa verd permodico fpiritu illnftrantur. Si calor hie a motu cxcitatus, in ipfts articu- lis3& circumambicntibus mufculis3 partibufq;3 fiftat; ita vt vlte- riiis per corpus non difpergatur3 aut diffundatur 3 antequam in totum foluatur3 aut effe definat3 Laflitudo appellatur. Si vero calor illc in articulis ex motu concitatus 3 per vniuerfum corpus fucrit diffufusj vniuerfalis in corpore aderit intemperies calida, que febris nuncupabitur. Calorem enim vniuerfalem corporis intemperiem vocat Galenuslib. de Cauf. morb. c. 2, FcbreiTU* n. ibidem exprefse ddiniens3diciteam nihil ciTe aliud3quam to- tius animantis3immodicum quendam calorem.No tantum exer- citium3 aut immodicus corporis motus,fed infuper rem cfticir. Vnde varia? amine paffioncs febrem inferuntj vt ira3 tefte Galeno Jib. 1. de different, febr, cap. 4. & 5. merer fimili- tcr3 & metus fiquidem irafeibilis pafIioncs3fanguine3 fpiritumq; mouent 3 agitantque; ex qua agitatione manifefte in- caiefcunr. Calor ilk cordi commiinicatusrursiisin vniuerfum Corpus hn manum-j wont calc ft. Articnli’i O mufcn h e is vici ni rnotu calejiunt' Laffimdo quid. Fehrts & calor v ni- ls erfi eor~ parts coin cidunt. Aiotus animi fl- ue ptiffio- nes ems cnlore ex- citant* DE CAVSIS MORE. torpus diffunditur,& fic febrem parit j calorem videlicet prater naturamin vniuerfumcorpus,ni quidpiam prohibeat,difFu/um. In ira enim totus fanguis , & fpiritus circa cor , propter appeti- turn vindi(%,feruent: indefebris excitatur, non folurn fed hedfica; vt ex citaris conftat capitibus. In timore paritcr,& triftitia, febris acccnditur; quia fpiritus influens, & fanguis , in- tcriiis ad cor, tanquam ad principium nobiliflimum,atq, tutilfi- mam arcem , recurrunt , ibiq; conculcati fumum edunt, &poft- modum incendium , a quo febris fufeitatur. Gaudium febrem aliquando, fed aliter ac timor,parif.Motus fimiliter ani- me concupifcibilisin hepate rcfidentis,qui circa cibu, & potum, arqi res Vencreas verfatur, calorem adaugefi Conftat omnibus,motum dfe caloris caufam: fed quomodo calorem producat, non omnibus nctum eft. Vnde in varias se- rentias, eafque quamplurimas, Authores diftra&i funt. Prima fententia eft S. in cap. 7. lib. 2 de Celo; vbi ait, motum localem habere producendi calorem; quia eft omnium motuurn primus : vt docet Ariftoteles lib. 8. Phyfic. cap. 7. tex. 5 5. Id autem quod primum eft in quolibet genere, reliquorum caufa cenfetur; tefte Ariftotele lib, 1 o. Me- taphyfic. cap. 4. tex.7. Ergo motus localis debet efte caufa alio- rum motuurn: Et confequenter alterations, ac primf, ac nobiliftime: cuiufmodi eft calefa&io. Sed hec do&rina non exponit modum, quo motus calorem efficit: Etquanquam motus localis fit prior alijs motibus, tamen proinde eft aiioru motuu caufa. Ariftoteles enim Joquu- tus eft de primo efficiente, & de eo qued eft primum in genere caufalitatis. Motus verb Jocalisin calu noftro non eft primus in genere cauff efficientis: ficuti nec temperamentum ad pondus. etfi dignitate alijs temperamentis prfferendum fit,horu eft cau- sa . Preterea fi motus ideogignat calorem,quod fit primuSjatqj omnium motuurn, diceretur fimiliter caufa omnium qualitatum in quouis genere: v. g. dulcedmis in_j genere guftabilium, ciim fit inter has quahtates guftabiles prima atq; Viriditatisin genere colorum, & fic de re- liquis. Sequela ilia patct;quia non eft potior ratio,cur motus fit caufa potiflimfqualitati5taro duett. Refutatii i. setetu^ LIBER S E C V N D V S. bills, odorabilis, & audibilis. Vel certe, ft non eft caufa harum qualitatum, quia his prior eft, ftmi liter nec caufa caloris, quia_* calorem antecedit. Sithia i Secunda fententia eft* ex attritu chalybis* & fiJicis v.g. calo- rcrn concitari* & ignemj quia vi talis attritionis, ignis intus in_* iftis corporibus delitefcens foras moru illo attritionis cxtrahi - tur. Ita Thomas Garbius in Siimma Medic. Jib. 2.trad.2,q,6. Sed expofitio veritati minime congruit; quoniam fuppo- nit prffatus Author* ignem* & reliqua elementa * adu in mixto permanere: quam opinionem nos lib. de Elementis in Phyfiologia diffuserefutauimus. Tertia fententia eft Durandi in 2, diftind. 15.qua?ft.:$. quern ex recentioribus nonnulli fequuntur, Vult cnim calorcm mom excitatum a calore virtual!* corporibus quf fricantur oriri. Reijdtur, SitetU 5 Jteproba tur. Hec fententia in mixtis corporibus no efletabfurda. Sed cum corpora fimplicia, fiue elcmenta, calorem vfrrualiter non conti- nent , in ijs nullo modo eft admittenda. Glacies autem durifft. ma 3 &quidem , ftquid aliud , frigidiffima , dum equorum fo- Jeis 3 aut lapidum idibus vehementer percutitur, calore aliquali afficitur: aer pariter motu ignefeit in fulgure, & tonitruis. H$c ergo fententia non eft vni uer fa liter vera. Quarta fententia eft Alberti Magni lib. i. Meteoror. traft. r. cap. 2. qui ait, motum excitarc calorem , quia colliforum, & at- tritorum corporum partes diftrahuntur,&rarefiunt. Vult cnim rarefaeftionis interuentu calorem excitarhquia rarefadio eft pr£* uia quedam difpofttio ad calorem introducendum. Si Albertus Magnus pro corporibus rarefa&is intellexit ilia corpora dura colliduntur,vixcapio, quomodo tem- poris mometo talia corpora cakfieri poftent, aut in ignem con- uerti. Silex autem, aut alius quiuis durus lapis, & ferrum, funt corpora ex fud naturd frigida,denfaque. Quare non video,quo- modo ex vnica attritione,eorundem partes aded attenuarentur, vt in ignem illied definerenr. Mallem ideo dicere, aerem viole- ter motum, & rarcfidum, calefieri, & in ignem conuerti. Nam cum ex ipld acre per fc calido facile excitetur ignis, turn in ful- gure , ac tonitruis , turn in alijs violentis eiufdem aeris motibus. Setetia 4. Exponi- tur Al- berts AiAgntis, DE CAVSIS MORB. credibile eft, aerem impensc5ratione motus3rarefadum, adeoq$ ad naturam eJemenri ignis proxime accedentem, calefieri, & in ignem conuerti. Morus enim localis, ex fe, & formatter , non cfl calidus: Nam quatenus localis, non ad calore, fed ad,Vbi, terminatqr: vtconftat ex do&rina Arid, lib, 3. Phyfic. c. 3, Mo-, tus enim alterationis, qui calefaftio dicitur,eft qui per fe ad ca- Jorem terminatur, vt ex cir. iam cap. conftat. Quare fupercft, vt mediate attcnuatione,& rarefadione, producat, Obijciunt tamen aliqui, rarefa&ioncm aeris effe qualitatem fecundam: atqueadcd ignauam , & impotentem producers .1 qualitatem primam, calorem: cum a calore raritas procedat. Refpondeo , rarefa&ioncm non effe caufam caloris, fed di- fpoiitioncm quandam; qua? calorem aliquandoantccedit, alias veto eundem fubfcquituneandemquc rarefa&ionem non folum ab igne, fed ctiam a motu dependere. Obijciunt fecundd, liquida motu refrigerari. Ergo moms non erit caufa caloris. Obieftii i. Silutii. Obi eclio i. Refpondeo, liquidamotu aliquando refrigerari) quia partes calidioresrariorefqi liquoris tunc euolant, & parnbus permanc- tibus frigidioribus aer frigidior commifcctur. Videmus pari ter aerem flabello refrigerari, non quod motu aer refrigeretur, fed quia vi flabelli aer calidus nos circumambies a nobis amouccur, & remotior ac frigidior ei fuccedit. Obijciunt tertid, Aquas quietas paludum,& ftagnorum,me- Jiiis incalefcere, quam aquas pmerlabentes fluminum , quit ta- men perpetuo motu agitantur. Refpondeo,aquas immotas no a quiete caleHeri, fed a radio- rum Solarium continua rcdexione:qute quidem maiorem virtu- tem in aqua quieta, quam in fluentc, product* quia aqua quieta in eodemloco eade Temper manet: leciis in fluminibus fit.Quare citiiis faciliufq* aqu# immota?, quam fluentes, caleliunr. Sed, vt dixi, a quicte non proccdit cakfadio* alioquin hyemc a?que, ac fftate,immobiles aqii£cakfiercnt;ciim tamen citiiis faciliuiquc* quam mot£, concrcfcant, & in glaciem degencrent. S olutiix Gbietit9 h Solutio, LIBER SECVNDVS.' Put re do caufa PVtredo apud Ariftotelem lib.4. Meteororum cap.i. hunc in tnodum definiturrPutrcdo autem ( qua? forte putrefa- vt aliqui bene vertunt 3 ciim in textu Gra?co reperiatur vox w is/eft corruptio proprie 3 & natu- ralis caliditatis in vnoquoque humido cxtranea ca- liditate . Hire autem rei continentis eft. Galenus libro 11. Method! medendi, capite o&auo , putredinem his verbis de- feribit ; Putredo eft mutatio totius putrefeentis corporis fub- ftantia? ad corruptelam 3 a calido externo • Non enim pro- fe<5lo a proprio calore 3 inquit 3 corrumpitur quicquam } imd contra prorf us, quicquid in rebusdlibfiftit y id glifcit (feu auge- tur) roboraturfanum eft , ac viuit 3 dum proprio calore regi- tur. Veluti nimirumipfa animantium corpora , tametft pluri- mamfubftantur fua? portionem & calidam flint forti- magnum tamen annorum fine putredine3 ac fana, viuaque cxigunr, fi feruetur (vt monftratum eft ) eorum proprius calor 3 in cordis quidem corpora, per refpirationem: in reli- quis omnibus partibus 3 turn per communitatem , quam habent cum corde ;tum per aliam quandam refpirationisfpeciem 5 qua: per totam agitur cutc3& tranfpiratio , perfpiratioue dicitur: His verb lefts 3 vna & naturalis caior la?ditur. Alter verb alienus 3 ac pra*rer iiaturam 3 in corporibus excitatus 5 quidem ipfosfuccos, propter humiditatem, & putrefacit 3 & cor- rumpit; Ipatio verb turn adipem inuadit 3 turn etiam Tanquam igitur in ijs corporibus, qua? non viuunt, ac putrefeut, primum quatum eorum iamcomputruityfeparant; dein ei quod reliquum eft, in frigidum acrem fublato, perfpirationcm refri- gerantem moliuntur: it a vtiqiie & putredinem, qua? in viuis eil orta 3 fimabimus 3 id fcilicetquod iarn corruptum eft, omni ra- tione vacuantes, quod reliquum eft 3 modcratis metibus re- frigerante perfpiratu, ad exaftam fymmetriam reducentes. Ex his Galcni verbis conftat, putredinem in animantium cor- poribus non a calore natiuo jqui omnia conferuat, atque guber- nat, tanquam praxipuum , led a calory Difinitio putredinis €x Ando. T>efnitio Galeni ca. Calor na~ ti cm s nihil eorrumpit fed omnia fenet. JLtfpiratio nc,& trd~ fpiratione calor nati ms confer ttatur. *T extus Galeni ex fsfitio. DE CAVSIS MORS, prater alieno 3 fieri. Et quidcrmquoties aer purus non probe in (piratin'; & fumofus vapor ampliiis inutiiis non ex- quotiefque perfpiratio , feu tranfpiratio fieri nequit. Refpiratio autem eft motus mufculorum thoracis 3 ac fepti tranf- uerfi, quo aer ambiens interius per os 3 Sc narcs, aut per alteru- tram viam attrahitur , Scfuliginofus vapor re/jcitur. Conftat q; duplici motu 5 quorum vnus infpiratio dicitur 3 Sc fit potiflimum auxilio fepti tranfuerfi 3 feu diaphragmatis; alter ? expiratio nu- cupatur 3 qua? ope mufculorum intcrcoftalium ? thoracem depri- mentium, efficitur. Infpiratione itaque aeris ambicntisjcalor na- tiuus a fuliginibus in corde femper aceenfus 3 attemperatur, & eius pars j quae fuffocationem patitur, ventilating Sc antequam__» extinguaturjveluti reaccenditur. Eiufdem aeris infpirati aliqua portio ad fpirituum vitalium generationem confert; Medianre autem expiratione 3 fumofus 5 feu fuliginofus vapor 3 calorem natiuum , Sc omnern fuccum inquihans, cuaaiatur. Verum quia aer infpiratione attradus vix vniuerfo corpori communicatur, prouida natura 5 ne homo fingulis momentis iaduram patiatur3 alium motum 3 refpirationi corrcfpondcntem3 vniuerfo corpori conceffit: Et tranfpiratio 3. perfpiratioue appellatur ; quia trans3 aut per ipfum corpusjattrahentibus arterijs ad cutem terminatis, mediante earum diaftole 3 fine dilatationc9& corporis calore3 externus aer pertrahitur, vt fanguis artcrialis 3 Sc fpiritus vita- les 3 contemperentur 5 &calor natiuus partium ventilctur 3 reac- ccndaturquc* Aer autem attradus per exiles cutis meatus pri- miim fubintratjfcfeq, arteriarum dilatatione facile infinuatcrur- sirs ad intimiora recurrit. Et hie motus infpirationi correfpon-* det. Alter motus arteriarum huic fuccedit 3 & eft excremento* rum habitus corporis ad cutemjmediante potiflimum arteriarum compreflione 5 expulfio. Refpirationis ergo 3 Sc tranfpirationis libera? minifterio 3 alijs euacuationibus 3 qu# per aluum 3 Sc vrina? dudus fieri confueueruntj calor natiuus purus, fyncerufque in corpore feruaturjideoque potent regere mixtum, cui pra?eft> Sc a calorisextranei infultibus detendere. Quamdiu enim corpus tranlpirabile manet, putredo nullum in corporc_j> fufeipit incrementum. Nam licet humores corporis, vtpote ca- lidi , Sc humidi ,-putredinem facillime conciperenr 3 a putredinc Ref-nratie quid. (hiomodo fit re fair at tie. T ranfpl- ratio quo - mode fit. ; Sine oh- (irncli»nc non fit pit? * t red.e. LIBER SECVNDVS. liberantur, donee tranfpiratio aJiquaJiter prohibeatur. Qetc- riim 5 refpiratione & tranfpiratione tefis, calor natiuus non ido- ncc reficitur ,ventilatur, aut a recrementorum impurp commer- ce liberatur. Quare tunc in corpore aJienus calor vires acquirit, & humidum a ficco feparat , & vtilcsfubftantias contaminate at- quc corrumpit: & fic fit putrefadfio , iuxta GaJeni dodfrinam. Ex ijs , qua? Galenusin definitione dixit, coJJigcrc poffumus, cum ab Arift. minime diffentire. Definitionis igitur Ariftoteli- ca? partes, vt putredinis natura elucefcat, examinanda? funt: Pu- trefadfio dicitur corruptio , qua? particula generis Jocum occu- pat: Nam licet putrefadtio fimplici generationi fit maxime com- mune contrarium,vt loquitur Arift.cap. i.drJib.4.Meteororum, foia tamen putrefadfio non eft corruptio , fed infupcr aduftio, & alia confimilia , vt optime per paiticulam (maxime)fignificauit Ariftoteles, quemadmodu in cirati iam textus commentario ex- pofuit antiquus ille Philofophus, Olympiodorus Alexandrinus, hac verborum feric: Generationi eiqua? fubftantiarum eft,maxi- me opponitur qua? a putrefeendo corruptio exiftit. Probe autem addidit Arift. vcrbumiJJud,maxime(inquit 01ympiodorus)pro- pter interims, Sc corruptiones corporum, qua: de repente fiunt ab igni, a fufpendio, & a gladio: ip fa enim perraro cueniunt: in vfu autem magis eft, Sc communior apud naturam* qua? a putre- dine , Sc a fenio , naturaliter ad animantes profidfeirur, Hanc Olympiodori expofitioncm Ariftoteles ipfc in contextu admifit, dum ait: At fimplici generationi contrarium maxime commune eft 3 putrefadfio. Omnis namque interitus , qui eft fecundum na- t uram, via in hoc eft; velut fenedfus, atq; exarefadfio.Nam cetc- rorum omnium fin is eft , putredo; nifi forte vi intcrierit aliquod dc ijs3 qua? natura conftant. Siquidem licet, Sc carnem, Sc os , Sc tale quidpiam exurere, quorum finis interims, qui eft fecundum naturam,putrefadfio exiftit. Interface Ariftotelis verba notanda funt h£c(nifi forte vi interierit aiiquid de ijs,qu£ natura coftant.) Vult enim Ariftoteles, omnem interitum, qui eft fecundiim na- turam, efte viam ad putrefadtionem, veluti in animantibus feu animalibus fenedfutem, exarefadfionem autem in plantis. Vtra?- que enim, id eft fenedfus. Sc exarefadfio feu ariditas, funt fadtiones, vt in comment, teftatur Alexander. Galen: on deftnitio ah Arifto. ve dijjert. An ft ot eh ca putredi nt, de{ini- tio exponi. tur. General to ni contra- ria eft pn- trefabito. Interims eft via ad putrefa— ihonem. Corrupt io interitum naturale > qua eft pu- rrefaUiOt & inters— turn viole- tum com- prehendst. DE CAVS1S MORB. Pro certo ergo ftatuendum3 corruptionem habere plures fpe- cics3 feu corpora naturalia mixta dupliciter corrupt: naturaJiter3 vel violecermaturaliter corpora corrupuntur*du infenfibiliter*& fine violentia a principijs intrinfecis*& fex rerum nonaturalium vfu3ita cofumutur*doncc fbluantur3& in quatuor elementa defi- nanr.Et huiufmedi corruptio3putrcfadio nominatur.Corruptio verd vioIenta3a putredine diftinda3eft qu£ vi quada & violcntia fitrEftqj ha?c muJtipJexmam vftio3violenter*& breui tempore*rc deftruit; incifio pariter3 contufio3 fufpcnfio* aliaqi varia genera vim habentia deftruendi mixtum ante debitum terminum. Poft particuJa(corruptio)fequuntur h.TC vcrba(ca Joris pro piij & natiuij)quia natiuus eft qui primd rcfoJuitur & diffipatur:Vide turq;in definitione3materi# locum occuparc.Nam circa hue pri- md corruptio verfatur3vt delude faciliusmixtu corrumpatur*& in elementa trafmurctur.Mox modum corruptionis exponcmus3 dumodo prius dicamus conucrfionem mixti in elementa.efte a finalem caufam* a natura intentam, fifas eft3 corruptionis* qua? deftrudio qua’dam eft* finale caufam conftituere, Nam rem de- ftruerc vix intendit natura. Bifariant mixta cor nmpntur. Ante om- nia calor natium corrupuur In prafata dcfinitione habentur hfc verba (in vnoquocji hu- mido:)quibus oftendit Ariftotcles*caloris iubicdhim eftehumi- dum3 & corruptionem naturalem* feu putredincm3ficri circa hu- mida3 circa ficca verd vix. Rede idco Galenus Jib. i. de dirfer. febr. alijfque in Ida’s paffim* air, corpora calida 3& humida efle maxime putredini obnoxia. In noftra Phyfiologia 3 Jibro Tempcrametis* banc eius dodrinam contra quofdam Antiques* qui pro temperamento ad pendus, calidum &humidumtempe- ramentum admittebant, produximus. Lapides enim in loco dc- bito3 id eft ficco* feruati* non putrefeuntj quia paucam humidl- tatem fortiti funt: MetaJJa ob hanc rationem ggriiis, quam rdi- qua corpora* putrefeunt. In dcfinitione tandem pofita funt (ab alieno calorc); quibus verbis efficientem putredinis caufam enucleauit Ariftoteles.Ca- ior enim, aut naturaJis eft* aut prater naturam: Calor natural lis dicitur cuiufuis rei3 fine animate, flue inanimate, temperics calorue moderatus & familiaris3cuius munus eft paffiua coerce- ‘ re, Sc vnitaconferuare. Paffiua autem dicuntur*humidum*& fic- \ Cater is na tiut fubte- ciu eft h ft- midum. Lapides vix putrc- [cum. Calor aite nns el} can fa efficient pHtredims Duplex eft calor. Quid natk ralis. LIBER SECVNDVS 11 umidth & fi ccum paffma font j cali- du & frigi dti aHitiOf cum Ariftotdi libro 4. Meteororumcap.r. adiua verd,calidum, & frigidum. Hanc dodrinam ipferepetitcap.8. ciufdem libri in principio, hac ferie: Ex his autem manifeftum eft, quod a calido 8c frigido coguntur corpora, & ha?c autem incraftantia,& cogcn- tia faciunt operationem fuam. Propterea autem quod ab his co- dita funt, in omnibus ineft caliditas, aliquibus autem, & frigidi- tas, qua deficit. Quarc, quoniam quidem infunt, propterea quod faciunt; humidum aute 8c ficcum, propterea quod patiun- tur: participant ipfis communia omnia. Ex aqua igitur,& terra, fimilarium partium corpora conftant, 8c in plantis , Sc in aniraa- Jibus. metalla funt, vt aurum, 8c argentum, 8c quoxunqj alia ralia, 8c ex ipfis, & exhalationc ca, qii£ vtrifque inclufa, fi- cut didum eft in alijs. Alia verfio textus Ariftotelis fic fe habct: ylqua, & terra funt mixtoricm materia. Ex his manifeftum eft, a calido & frigido coagmentari corpora. Hgc autem craflitudinem induccndo,& cogendo,opus fuu pera- gunt. Quoniam verb ab his formantur, in omnibus eft calor: in quibufda autem Sc frigus, quatenus deficit. Quare cum hec fint ad agendum, humor autem Sc fiedtas ad patiendum, participa- bunt illis omnibus ea, qua? communia funt. Ergo ex aqua Sc ter- ra,fimplicia corpora conftituuntur. Sc in plantis, & in animanti- bus*& metalla,vt aurum Sc argentum,& omnia alia huiufmodi, qua? ex eifdem coftant, Sc expiratione quadam ab vtraq* expref- fa,vt alio loco didtum eft. Quoniam Ariftoteles libris de Generat. & Corrupt, qimiis ex quatuor dementis coalefcere ftatuit,hoc in textu, que- admodum cap. i, lib.4. Meteor, quatuor denientorum in gene- ratione mixti varia cftendit officia. Capite autem proxime cita- to dicit, fe quatuor elementorum caufaspropofuiftc alibi , id eft Jib. 2. de Generat. & Corrupt, cap. 2. & 5. Caufas dementoru intelligit Ariftoteles quatuor primas qualirates, calorem, frigus, humiditatem, & ficcitatem; quia harum qualitatum adminiculo dementa agunt, atq,- patiuntur,cauf*qi funt cur elementa in fe- fe mutuo tranfmutctur, & mixta ex ijsgenerentur; Vel caufa? di- cuntur, iuxta AJexandri expofitionem,quia dementa in fua fpe- cie conftituunt, tanquam eftenteorundem elementorum format Caliditas v.g. & ficcitas funt, qu«e ignemfpecificant , aut talem fpeciem conftituunt, 6c fic de ceteris, Harum caufarum duaspo- Amorim dicuntur quatuor Jriftoteli. DE CAVSIS MORE nit efficientes3 calidum videlicet3& frigidumiduafque patibiles* humidum 3 & flccu . Quod autem ex quatuor id didis caufls qu£- dam.lint efficientcs3 calor nimiruro, & frigus: qusedam patibi les, humiditas rcilicet3& ficcitas,probat turn cx indudio- ne3 turn cx ratione definitiuaydefumptis . Ex indudione autem lie: Apparet enim in omnibus (rebus naturalibus, feu compolit is phyficis) caliditatcm3 & ffigiditatem terminare3coalerc3 vcl con- glutinare3 &mutarertam quce eiufdem, quam qua diuerligene- ■ ris exiftunt: itidemque Sc humedare3& liccare3 & durare, exafperare, & emollirc. At ficca 3 & humida terminata 3 flue cir- cumfcripta j Sc reliqtiaspaflGones &afFediones 3 qua dida funt3 patientia ipfaqj. Et quacunque communia tx ambobus corpora jconftituta funt. Ariftoteles per, terminare 5 hie intelligit ( vt Ale- xander loquitur) colligerc 3 & condcnfare 3 vel concrefccndo ita cogere3 vt ea3 qua? antea forma propria 3 figurdque carebant3 ob fluentem humiditatem 3 femperq; a folo circumfufo acre forma- bantur, propriam formam iiguramq;, recipiant 3 proprijfque £- nibus terminentur. Vocantur autem ea 3 qua nullo termino pro- prio circumfcripta funt propter humorem fluitantem 3 Sc exorbi- .tantcm3 Grads dopi?#: veluti ea3 qua* terminata lunt3qua? nimi- rum propriam fdmiliaremque formam obtinent, & non a circa- dantc tantiim acre Quod autem calor & fri- gus res Hgutent, Sc finibus rerminent3 ealq; coagmentent3 & mu- tent3 quotidiana docet experientia. Aqua enim3 qua? ex fe inter- minata Sc indeferipta eft3 terminatin' atque a fri- gore coagmentata percipitur: & fic propriam quandam a frigorc capit figuram. Vnde Olympiodoms in Commentario rede ait: Cateriim, Sc frigid! vis terminat ipfum humidum3 dum coadum Sc concretum cry flail um facit. Calor etiam res coagmentat3figli- ratq,- 3 ita vt proprijs termini's fe continere J queant. Ita ouum 3 ex fe fluidum 3 vi caloris concrefcit 5 Sc condenlatur 3 vt fine cortice ampliiis dare poflit.Calor etiam mel cogit dum coquitur3ctd mel fluidum ex le lit. Nec folum hec3 fed alia quauis conlimilia qug per elixationis opus confpilfefcunt, formam propriam rccipiunt* vt ipfa non amplius a dreumdonte coligurentur.Videmus autem quotidie gelatinam;)& confummatum3vi elixationis a calore pro- cedentis, ex brodijs.fiue iuribus carnifi ita concrefcere3 vt cultro Vrobai yfrtjl.cali du & ft- gtdwn ejje cattfis efp, cietes nudum & ficc.um ejjc paJfiHMri Frigtts res cogit raty& rtm tat: calor fma liter* LIBER S E C V N D V 1 fcindi qucant, Sc per fe poffe confiftere abfq; vlJo externo Conti* nente. Rursus caloris Sc frigoris virtute res muJtas coha?rere Si concrefcereperfpicimus; quanqudm tamen ipfius calidi viseffi- ciat, vt ea fola fibi eadem fpecic cognata inter fc funt>atque familiaria • Qua? vero diflSmili fpecic fimul cxiftunt, vtconcrefcant, & in vnnm coeant, facere nequit. Ratio eftj quia quorum diflimilis fpecies eft dubfid tint, &in aliam partem incli- nantj neque in vnam naturam concrefcunt, Hinc eft quod arge- turn ab auro fccernit Sc deduck caJor: ncc folum argentum , fed %s3 aliafque res omnes aliens diuerfkque nature ab eo amouet, feduditquc'. Frigidi vero vis3 tarn ea qu# eiufdem funt fpcciei, quam diuerfe, conglutinandifacultatem habet. Vndein_u» nine feftucaequoq; concrete inueniuntur: in glacie3& gelu3aqua, & terra, Sc Ijgna, Sc Japides , Sc pili, Sc fcftuca? , aliaq j quamplu- rima difcreta , qu£ fimul funt ante concretionem gcJu &glaciei, . funt diuerft gcneris,in: Scd hfc omnia in vnu ccgit frigus. Concretione enim y vt iam dixi ,qu£cunque fimul aJiud alij ad* , pofita iaccnt3vnir3coagmentatquc vehemens iliud ffigusficcum. Denique calidum , frigidumqj, mutandi facukatem habent, vt euiuis3ducc experientia,conftat.Etenim humei liquefieri confpicimus. Calor etiam,aperiendo meatus corpo- Him,humcdarc poteftjquia referatis duftibus quiuis humor co- tcntus facile difftuit. Frigidum vero humc&are dicitur , bumorcm intercipit, & intercludit,omnia nimirum cogendo,& eonftipando. Calidum vim habet exiccandi, vt patet in humidis veftibus3quf Solis,& ignis calore quotidiecxiccatur..Frigidum quoque idem pr^ftat: nam veftes humore grauatasin ipfo frigo- re ficco,& flame potiflimum Aquilonari Vento,cxiccari conlpi- cimus. Quod autem calidum cxafperandi vim habeat, patet in_* ouis elixatis : patetque in corponbus febrc ardenti ad Hedicam tendentc, Sc multis alijs igni appofitis, quf exafperantur, Sc cor- rugantur. Frigidum etiam in cryftallo viderc licet. Calidum demiim emoJlir, vt videre eft in lignis, Sc cornibus ex ingenito humore diffufojrigidum quoq? eadem habet vimjquia hmniditatein imerfeptam tenet. -Calor fola homage- pea cogity di/fini lia fep»rat. Frigtis he terogenea cogityVmt $ue. Calor &' frigns vim habent mutamii corpora. D E CAVSIS MORB. ft rede omnia, qua? ab Ariftotele dida flint de etti- cienria calidi & frigidi, perpedaraus, dicendum neceffarid, om- nes pntfatos effeChis ab eis fecundarid tantiim produci: quonia primaria effedione calor calorcm,frigus frigiditatem,procrcat, Poftqudm indudione probauic AriftoteIes,calidum, & frigi- dum, efle efficient es rerum cau fas, probat vkcriiis humidum,& ficcum, effe paffiuas, atqi vcluti materiales caufas. Nam quern- admodum calidum& frigidum terminate, & in vnam naturam rescogere videntur, itemque ipfas rursiis mutare: ita humidum & ficcum hofee effcdus/concrctionem nimirum,con- figurationem,& mutationcs varias in craflitudinem,tenuitatem, exiccationem, humedationcm, & ftmilia) perpeti videntunob hanc fcilicet caufami quia hare, quiim paftiones antea propofitas patiantur, fuo queque termino circumfcribuntur, ac terminan- tui*. Terminatur enim humidum denfatum atque concretum_-»>, EmoIIefcit porrd durum & aridum, quiimipforum vis remittitur. Concrefcit autemhumidum, atqj coagulatur. Nec folum ip fa clone ta paftiua ita vi caloris Sc frigoris didas paftio- nes patiuntur, fed mixta ex his cJemcntis compofita. Tandc cxdefinitionibus calidi, frigidi,humidi, & ficci,pro- bat AriftoteIcs,calidum, & frigidum habere vim cfficicndi; hu- mid urn,& ficcum, vim patiendi. Calidum enim eft quod habet vim cogendi. & concrefcendi res aftincs. Sc eiufdem nature Fri- gidum etiam eft id,quod tarn ea que funt eiufdem nature,qiiam que diuerfa?, congrcgat. Cogerc autem. Sc difgregare,eft office- re. Ergo caJidum & frigidum funt caufai cfficientes. Humidum denique eft, quod a?gre fuo, facile alieno termino terminatur. Siccum, e contra, quod difficuJter ab alio terminatur. .Egre au- tem,& difficuiter terminari, eft pad Ergo ficcum Sc funt materiales Sc patibilcs cauf£. His fic pofitis, ftatuit Ariftoteles cap. r. cit. lib. 4. generation ncm fieri, vbi Sc agens caufi, & patiens, modo Sc rationc inter fe conueniunt: ita vt hoc quidem agat, illud verd patiatur, & hoc fuperet, illud verd fuperetur, vt loquitur Olympiodorus in commentario. Agentes autem caufa?,funt calor Sc frigiditas, vt iam expofitum eft; patientes,humidum Sc ficcum. Queries ergo inter agenda &patientiaprcfata, tab's feruatur proportio, vt a- &ot* usfin%T & 'fheum funt ua' ca^ Frigidum * Siccum W1*' Quomoda fit gentr4 tl°• jgo LIBER S E C V N D V S. gentia fuperent paticnti a3 & hare omnino patiantur/ubigantur., vincaturq; ab illis, generatio mixti commodiflime & naturaliter perficietur; vt ipfe Ariftoteles his verbis fignificat: Generat au- te,m & frigidum3quum fuperant materiam ipfam. Vbi verd non fuperaueri nt3particulatim quidem fidatio & immatu- ritas oritur. Pro materia3intelligit Ariftoteles humidu & ficcum; qua?, fi comini feeantur , caftigcntur ? & omnino ab cflicientibus vincanturjbcnc res inquauis generatione procedctrSccus veto, ft contrarium accidat ; id eft , fi humidum & ft ecu m ac°ti- uas caufas fuperent: Nam inde varia nafeutur incommoda; quia res tunc corrumpi in choant:vt teftatur ill is verbis: Vbi verb non fuperaueriiu , parrieulatim quidem frdatio & immaturitas ori- tur . Nomine firdationis, contrarium clixationi intelligit 5 tefte Alexandre in Comment, qui ait:At fa?dationem quidem intcllft git, qua? in rebus clixis eiftcitur, quotics non vincit5neq,- fuperat ipfe ignis Fred atur enim, neq; clixatur, vt pauld peft deccbit. Cruditatem, pond accipit cam,qua? in aJimcntisani- mantium efficitur: quoticlcunqj a calore ,qui ineft, ad hoc mu- nus,fubftitutus , non fuperantur, ncque debelJantur., fed porius corrumpuntur. Vult enim appoftte,carncmv.g. in olld,aut alio vafe igni appoftto, imperfedte elixam, ilium pati, qui fedatio dieitur: que quidem nafeitur ex languor? ignis no potentis fufficictem calore humori &carni comunicare** Vt autem humore, cui calor immerfa eft, ipsaq; cofcquentcr car- ne, domet ignis, vtruq, examinare & permeate fuo calore debet: idque complete quotics cius virtutc ca, quae in vafe includuntur, impenseferuent ,& quidem fufficienti tempore. Quotics autem ignis cxiguus eft , cius calor contends communicatus , feu in ijs produdus, ita langufduscuadit, vt aquam frigidamhumidam- que ncquaquam vincerc queat. Cum ergo humidum frigidum tunc vmcat, impoflibile eft probam celebrari carnis elixationemj ftcuti nccco&ionc debita alimentoru ingeftorum,ft vcntriculi ca- lor languidus fiierit, vt quotidiana docct experientia. Magna enim eft analogia inter clixationcm , & concodlionem ex Philo- fopho lib. i ,Meteor.c.3 .vbi ait: Aftatio quidem, & elixatio hunt quidem arte jtamen hie fummatim genera , vt ftatuimus, fimilia funt ijspafTionibiis 3 qua? per naturam hunt 5 fed fine nomine? Foedatio Quid C ruditas quid. Qnomedo fitjadatio Crudi/as. y D E DIFFER. MORE. funt: Arsenim naturam imitatur. Nam &cibi in corpore con- codio elixationi fimilis eft ,etenim acalore in humido &ca!ido fit: Et quardam cruditatcs Jeui concodioni funt fimiles. Vuk cnim Ariftoteles., ingcftorum alimentorum concodionem in_> ventriculo efte naturalem qiiandam elixationem. Nam qucm- admodurn elixatio eft concodio a caJore humido proccdcns 3 ita & concodio in ventriculo .> imo & reliquo corpore 3 fada. Quo- tics ergo caro v.g.ncn probe cJixatur defedu caloris * fadari & pollui dicitur: quoniam periJJam imbellemelixationem norL_* fufhcientcr emolliturnec ftiauem dulcemue faporcm debito mo- re acquirit: Similiter ncc aJimcnta in ventriculo Jcuiter coda in ftiauem 3 dulcemue ftmguinem conucrtuntur : adeoque ncc hu- iufmedi fanguis vniuerfocorpori grains futurus eft 3 nec corpus probe nutriturus;quia excrudo, ant modicecode chylo nonnifi improbus fanguis cfficitunNam cruditas concodionftfcu confe- dicni alimentorum in ventriculo comrade eft 3ex Arift.c.2.1ib. 4..Mcteor.Eft.n.cruditas3inquit3imperfedio ob defedum proprij caloris. Elixationi paritcr contraria eft ficdatio3ex eodem Ari- ftotelecap.3.citati libri 4,Meteoror.vbi ait; Leuis clixatio crudi- tes quidem eft 3fed elixationi contraria. Cartcrum 3 erfi ha:c, a- liaquecunda, dc quibus Ariftotcles citato Jibro 4. Meteororum, Medico protinus needfaria videantur , ad inilitutum tamen re- dcundumu. Concetti* elixatio qaadanis e(i» ni Qomm ria. Diximus calidum & frigidum habere vim cfficiendi 5humi- dum & ficcum illorum adiiones reciperc , & in his ab illis paffio- ncs fieri; Atxjui caloris potiffimiim rcgimine mixtionem perficij mixraque cundla , quamdiu calor in cis viger, vnita , atque Inte- gra leruari: quoniam huius patibiJia, in ardto pcrfe- dtoquc commercio edomare , atque in ordincm redigere. Alter enim calor , qui viuentia ad corruptioncm difponit, prater natu- ram , aut alienus , ant extraneus appelJatun Et efficiens putredi- nis caufa-j tain ab Ariftotele , quama Galeno ,flatuitur: nam effect us contraries efredi ibus caloris natiui femper prod licit. Ca- lidum enim in mixtionceft id , quod primario, Sc potiffimiim.-*, monet , mifeetq; omnia : frigns verb non tot oliicia , ac calor, in- ter operandum fubit. Qua: ante n in mixtione praxipue rnouen- air, fum humid urn ySc (iccum. Calidun ergo per fe penctrat, Cal or pr qui prime calidum innatum 3 mixti veluti cogens vinculum 3 & restore 3 diflbluit j Sc confequutiue humidum a Ecco feparat. Ca- ior enimimmodicus aeris ambientisjquofuis meatus 3 etiam an- guftiorcs 3 corporis 5 immodiceaperit ; Sc redori corporis calori natiuo patenrem exitum praparat 3 calorque tandem natiuus fu- perftes adeb imbcllis euadit, vt non amplius pafliua cogat, coer- ceatuc. Palliua ilia duo, humidum Sc ficcum 3 molem corpo- ream pracipue componentia3 cum aftiua3& maxime calorem natiuum 3excedant fuperentque, ab inuieem fegregantur jfece- duntquc: Humidum enim rcfolumm calorem natiuum confer quitur, Sc extra corpus conrendit: Et quod Eipcreft tandem pu- trcf'adti corporis 3 ficcum, aridumque apparet. Et lie d um pati- bilia vincunt3& no vincutur ab acliiiis3necdrarib mixti veluti na- turalis putredo Sc interims fuccedit. Hanc dodrinam pofuit Ariftoteles lib.q.Metcor. cap. i. vbi poll: h#c verba ( quibus finis naturalis interimseEputredo)confequutiuehoc ritu loquitur. Quamobrc qua? putrefiunt3 primiim humdeunr, demiim Eccita- te contrahunt: Exhisenimformata flint, Sc ficcitas humido cir- cumfcribimr, vim agendi habent, operantibus . Interi- ms quidem concingit, ciim id quod iinibus deferibitur 3 id vice- rit 3 quod finibus deferihit, propter ipfam rem continentem.His . verbis Arift, generationem fimul Sc corruptionem mixti innuit, Vult n. putrefeentia corpora primiim humefccre5demum Eccita- temcotraherc .Non n.particula (primiim)intelligit putrefadio- ne a feparatione humidi a ficco fuu de/umere exordium: fed di- cit3 humiditate exorbitantem3 Sc manifcflc pri- mu indicium3fiue Egnu putrefadionis; Eccum vero3quod tadem poll: humidi feparatione fuperftes apparet 3 efle fecundum 3 vlti- muq; perfeda? putrefadionis Egnu. Quod in putrefabtione fecu- diim rei no fenEbus appareat3pnmumlocu occupat3 Caloris of ficia. Frigoris off da. J\{odus quo fit in. tirjjus. jExponi- tur Arift. DE CAVSIS MORE. eft diflipatio caloris natiui fada ab ambientis aeris caJorequia cum hie domcftico calore fit vehementior,quod eo intenflor,il- lu ad fe allicir , eo modo quo Solis ardor in aereprodudus exi- gui ignis aut flaming calorem ad fcattrahit.Hinc oritur & ftam- m? & igniculi citiflima extindio , ficuti iuxta ardentiftim urn Juculentiflimumqdgnem. Didum enim antca eft calorem natiuum pcculiaritcr commifcere,effbrmare,& circum- feribere mixtum exhumido Scficco coalefccns , frigufq; aliquid ad opens complementum conferre: humido enim , tamquam_j gltitine,fieci partes coiligantur, 8c terminantur j fed caloris ope- ra poriflimum id fit. Quare caloris natiui parte diflipata per cu- tis poros, portio eiusadhucinexiftens, ficcum, &humidum fe- cundiim primam fui deferiptionem & termination em non fufr cientercohibet , aut vincit,fed viceucrsa ficcurn Sc humid uin_*s, agentem caufam,calorem, vincunt: idedqj non ampJius feparanrur.Propter hanc partium mixti, ideft elemcntorurn , fe- paratione a fefejinquit AriftoteJcs: Enimuerd putredoin ijspro- prie dicitur, qua: per partes comunpunrur,cumfuaipforum na- tura diftrada funt. Idcircd reliqua etiam omnia, vno igneexce- pto,in putredinem ddabuntur. Loquitur enimhicde dementis non pun's, fed impuris,&aliquo modo mixtismam demixris,& non de dementis, exprefse Jibro illo 4. Meteor, difputat. Ve- piitn,cum ignis fit calidus &ficcus,etiamfiimpurusapud nos fit, putredini mimme obnoxius eft. Poftquam Ariftordesputredinis definitionem tradidit, aitq; earn effe paftionem, turn proprij f rigor is, turn caloris alieni, mo- dum quo fit putrefadio, iterum inculcat, aiens: Ob earn rem putrida omnia ficciora hunt, & tandem terra, & cinis. Pro- prio enim calore exolefcente naturalis humor vna cum eo per vaporem emittitur;neque poftea res,qua? humorem allicit, adeft: allicit enim trahens proprius calor. Doeuit -Laden us Ariftotdes, res quafuis, qua? in putredinem abeunt, propter innati familiarifqj calorisinopiam corrumpi, & corruptionem ab externo efficientc,perfkr. Dumenimhuiusvi domefticus calor I'oras euaporaf, atque in-* auras difflatur,cum ipfo fitniil humidum quoque infitumeduci- tur & expiratur jneque ampliiis vlluin aliud incus in corpore re- Optima coparotid ExponA tur adri* I} otdes. Jgnifjqttta cal tdus CT flCCUSy turn pntrc fat. Omnis. putrefa- ftiaob n& tint calo- ris penu- riam ori- tur• Afodxs putrefaci? du LIBER SECVNDVS: manet, quod in fe humidam auram trahat. Namque domcfticus in quaqi re calor, humoris extrinfcdis attrahendi poteftatem_-» habet: vtintcrpretatur Alexander: attrahit enim, humoremque ad fe adducit fimih'ariscaior, vtipfePhilofophus incontextu loqiiutus eft: Nam calor natiuus line humore die nequit. Cum ergo natiuus calor diftipetur,no amplius partium hmnorem vnx- turn feruat, nec externum aerem per cutis poros attrahit, fed po- tius vna fecum extra corpus,dum diflbluitur, humidum radicale rapit. Quoniam ab ambientis aeris ardore natiuus calor corrumpi- tur,citato c. i.lib 4.Meteor.docct res omnes putredini minus ob- noxiaseffeinfrigoribus,quam adtiuo tempore. Nam hyeme in circumdantenos acre, & in aqua.paruum calidum exiftit;qua- re 5 inquit, nihil pollet, id eft aer frigidus, aquaque calorem natiuum extra corpus non eliciunt, fed potiiis in intima corporis conccntrant, coguntque. Atvcrd in ceftate calidum vberius graftatur. Quare tunc mixta corruption!* magis obnoxia funt. Caxeriimnon omnia hac tempeftate putrefeunt: Non gla- des v.g.quia magis friget, quam ambiens aer caleat: vt aer calidus aliquid putrefaciat, eius calor virtutem rdiftetis cor- poris fuperare debet. At verd nullus calor glaciei frigus fuperat, cum hax frigidiffima lit, & hac ratione calorem ambien- tis vincat. Quod etiam feruet & calidum eft, pari pado non pu - tret; quia aer ambiens multo minor! caiore, quam res feruens & pracalida, aff'cctus eft. Quare aer calidus in tali cafu non vincit, neque vllius mutationis ad corruptionem caiffa eft, vt cit, cap. lo- quitur Philofophus i qui in fequentibus verbis , ait, ea qux mo- uentur, feu quannotu agitantur, minus die obnoxia putredini, quam caqua? quieta& fixa manent. Plane forte ob caufam Bononienfes communiter fua vina e dolijs in dolia bis in anno* circa Feftum fcilicet Diui Martini, & menfe Februarij, tranf- mutant : Cum autem omnia vina apud illos cum aqua con- ficiantur, timendum ne ex eiufcemodi commixtione, ajftiuo ardore accedcnte , putredo oriatur. Aquofa quidem non ita fuo caiore natiuo tuentur ab q uemadmo- dum vina generofa, qua? ob intenfiorem calorem extraneo pa* tenter renituntur; Vina ergo jmbeiJia 3 humana corpora 3 alia- Non om- nia £(}ate yjftrefcHrtt Bononie- $um mot. DE C A V S I S. M O R B. que cuncla 3 motu , quam quiete,tiitius a putredine conferuan tur -f quia in motu res diJatantur , aperiunturquej adebque ven tilatc, putredinem declinant. Addamus & his ambientis aeris aftum rebus non fixe harentibus , minus communicari. AquarC fluentium exemplo hanc doftrina confirmare poflumus; he eniiti vix purrefeunt , paludofa autem , & lacuftres , quia immo- ta , 8c ftabiles, multo facilius , quam illa,corrumpuntur : Pro- pterea quod , vt loquitur Alexander, in aquis agili curfu laben- tibus calida vis cxiftcns, cum ex motu vigeat , 8c vitam babe at, in acre dominans vix inualefcitcalor. Confequutiue adhuc ArifL inquit: Hac cadem caufa eft3cur magna ctiam res minus putre- feat 3 quam parua rmaiori cnim in re ignis propri; 3 & frigoris, continetur plus : ob eamque caufam facultatcs in circumie- igne proprio compoftti loquutus f'uerit Ariftotelcs 5 id non pro- bat ignem a&u in mixto continent Nam ignis nomine3calorem, feu igneam virtutem,intellcxitjquamuis reuera in contextu,ignis mentioncm fecerit, dum ait5 in ootftor, idcft , eft ignis pn> prius. In Capitis tandem cake ait, animalia fieri ex i;s , qua? putre- fcunt, proptcrea quod , qii£ fegregatur caliditas naturalis cxi- ftens confiftere facit fegregata . Quaft diceret , dum calor nati- uus diflipari inchoat, a parte fuperftite caIoris3& principijs pafti- uis, nafei vermes, mufcas,culicefque. Sed hsec dc natura putre- dinisj&expofitione Capitis i ,Iib.4.Meteor, fufficianr. Supercft, vt varia* difficultates,qu«e circa hanc do&rinam verfantur, breui- ter, atque dilucide difeutiantur. Jgftis non eft aflu in mix to* ti* ex rt fHtrejcete pafcHitthT Et K C A V S I $ MORB. Diluuatur Obiettiones, OBijcies primd, CaIorcm,& frigus, ambo effe caufas effi- dentes putrcfadionis 5 vt conftat ex Ariftotelc cap. i. lib. 4. Meteor, vbiait: Quare, cbm caloris defedtu pa- tiantnr. & omne quod ciufmodi facultate id frigidum lit; certc ambo fint cauf# • Atque putredo communis paffio fit, turn pro- prij frigoris , turn alieni caloris. Ergo non folus calor extra- neus, fed infuperfrigiditascftcaufa putredinis ladcdquc in_j putredinis definitione frigid itas interna, a?que ac calor extra- neus, poni dcbuif. Rdpondeo, verum cfie, quod Ariftoteles calorem, Sc frigus, putredinis caufas vocauerit i vt patet extextu Graeco oi cuutetv: id eft > ambae vrique caufx crunt j fed caufam inibi in Jaxiori figniiicatione accepit; prout videlicet proprias, Sc minus proprias comprehcndit. Calor cnim,vt diximus,& frigus, flint caufa? efficientes: Calor tamcn adtiuior eft, ideoque qui ex- rraneus dicitur ,mixtum deftruir: internum verd frigus fecun- dum locum obtinetmam poll caloris natiui cuaporationem,aut cuerfionem, frigus fuberefeens & exuperans,reliquias eiufdera caloris natiui extinguit, nec amplius humidum, & ficcum,mix- ta, vnitaque cogit. Proindeque putredinis caufa, licet minus pra?cipua ? dici poteft. Quanquam mixta ex fud nacurd frigida difficuJrer prout ex do&rind Ariftotelis fuperiiis pro- lata conftat; quame tiam vbique paftim tenet Galen us 3 qui lib. 1. dedifferent, febr. alijfque varijs in locis docet3 corporacali- da3 &humida, Sc non difflata, fine magna mora putrefeere . Vnde e cotrario qua? frigida funt3 Sc ficca maxime putredini re- nituntur. Ad rein ergo redeuntes, frigida ex fua natura, ficuti calida Sc ficca5multum putredini refiftunt; Sc frigida non quod calorem natiuum vehementer renitetem caiori extra- neo habeant,fed quia eorum frigus ambiemis calorem fuperat, & a calore ambientis non vincitur, aut fenfibiliter akeraturpi- fi fumraa cum difficultare; at verd corpora qug putrefeunt, & poft refolutionem,aut euerfionem caloris natiui/rigidiora ided cuaduntjtalia fume; quia jam alterata 3 Sc viefa func ab excraneo Obiettit i Soluttfl Frigida d:fficulter putrejcunt CaitelA humidor facile pH~ trejcunt. & ficcit~j putredin i maxirne ebflant. LIBER S E C V N B V S. Qua putre fount c Mo- re nlieno calenty & * Moris ha tiui defe- flu frig i- da dicun- tur, ylceti ge- neratio Frigus cauja pu- tredtms. Jriumidi- tas verb can fa p ti- er edin is. Obieftio z calore; adeb vt hoc codejtn calore extraneo adhi alterentur, du nariuus calor refoluitur, licet frigid a dicatiir, quia natiuo calo- re deftituta: vt apparet manifefte in aceto, quod cx vino putre- fado oritur. Quanquam cnim cx vino, dum in acetum migrat, vi caloris extranei extradum fuerit calidum innatum , in_* eo tamen caloris putredinofi,& prater naturam aliquid aquea fiibftantia rcmanet : Et fupereft ideo acetum non Jeui quidem acrimbnia. pnegnans. Frigus ergo dicitur , modo d no- bis expoftto, caufa pucrcdinis; & quidcm,'quia immediate,exo- lutionern cdlidi innati confcquitur. Scd ft verum amamus, hu- miditas interna, imb & extcrna,corpora ad putredinem, vt Gai. paftim docet, multb magis, qudm frigus,difponit. Obijcicsiecundb, Ariftofclem male expofuiife caufam pra:- cipuam putredinis, calorcm fcilicct alienum, dum ait , cum cffc calorem conrinentis,id eft acris ambientis,&contincntis omnia, prout Alexander, & rciiqui ferine omnes Grad exponuut,* cum tamen etiam nimio frig ore vigenre res purrefcanr, vt patet in ijs, qui propter fummum algorem quafdam corporis partes, priiis emortuas &purrefadas,amiferiint, vt pedum,manuumq* digi- tos,ipfofquc integros pedes, integrafque mantis non rarb;prout monct Gal Jib. z. de locis aftcd.cap. 2,8c vt cbpertum habemus in multis hominibus, qui poftquam in aquam frigidam hyemc cafucccidere,febre, caqueputrida,non raid afficiebantur. Er- go folusambientis, feu continentis calor non eft caufa putredi- nis, contra qudm vohiit Ariftotelcs. Refpondeo, lubens concedendo putredinem non a foloam- bientis aeris calore cffici: nec Ariftotelem vnquam contrarian* decreuiffe; qui,poftto quod folum calorem aeris ambientis pu- tredinis caufam efficientem diceret, intelligcndus eftet, vtplu- rimum , & ordinarie putredinem inde nafei ,non tamen fem- per. Nam in ipfts frigoribus corpora noftra non rarb conden- idnturadeb, vt ampliiis per cutis poros fuliginoft aduftique vapores, qui in nobis perpetub generantur, in ambientem aera cxire nequeant: Quare, in corpore detenti,natiuum calorcm—* fuffocant, diftipant, & in fuam naturam conuertunt: & pracalidi funt, ac ignei, in corpora vniuerfo calorem pra?ter na- turam fufeitanr , naturalemque popuiaatgr. Atque adeb val- Solutio. D E CAVSIS MORB, uerfum corpus ,calidum innatumpaulatim amittitjquia ab hoc extraneo,& protein at urali calore in auraspartim refoluitur, partim ftifFocatur, partimque in igneam naturam conuertitur. Vnde corpus calore natiuo priuatum , naruraliter friget 5 licet prater naturam calefiat a fuh’ginum aduftarum fumofarumquc calore. Quamuis autem fuligines in corpore procrcentur 3 ca- rum tamen calor a noftra natura nimis alienus 3atque remotus eft; & extraneus alienufquc ideo re&e dicitur 3 ficuti calor fx~ cum 5qii£e manifcfta purredine aificiuntur: vt cuiuis fatis notum eft. Proinde Ariftoteles non dixit ,vt ei abfolute imponitur, calorem ambientis aeris efte caufam putredinis , fed calorem at- tingentem, fiue fit in ambientc acre , flue in ipfocorpore gene- rctur,vt conftatex contextu Graeco in quo ait: ig} fa, 7>i; iv oypea uxetaz %.cnd. Q&ffiv (jipfxo its- ctfoo jpiac Sip/uoimo^: at»7« J’sr/jf M7« mftixovrac: ideft,Putrcfa qute eft combuftio .Ponit igitur Gal.in definitione rem difterentemj at d/Herentiam3qua differt, non ponit :ided in cum quoqueerrorera lapfus eft > quod in de- finitions definitum nomnuuit 3 vt partem definitionis. Galena? u4ri(loreii conformist Zabarel- ta not at Mr V rgtt Za barella. liber secvndvs. Zaharel• fa notatut Zabarella3re reli(fta3Logicum agit, fedparum acute; vt enim Galenum obrnerc videatur 5 tcrminos confundit 3 & figments ad placitum affuit. Confundit cnim abftra&um cum concrete, eoque connotatiuo. Putredo enim3aut putrefa(ftio3cft quid ab- ftraft urn', &putrefeens quid concretum Sc connotariuum, Ga- lenus putredincm definit, &in deftnitione pofuk, putrefeentis corporis j vt manifeftius fignificaret id quod putrefeit, quodque eft putredinisfubieftura. Ciim itaque apud Logicos concretum, idque connotatiuum3ab abftrafto diftinguatur3hifquc terminis Galcnus vfus fucrit,Putrefa(ftione nimirum,pro deftnito, &pu- trefeente corpora 3 in deftnitione pro quatenus fubiedum refpicit 3 in magnum errorem Japfus eft ZabareJLuj, non autem Galcnus. Id erroris ex ZabarclLv verbis dilucidecob ligitur3 dum ait: Sic etiam hie fenfus diet ; putredo eft ilia mu- tatio ad tetius fubftantia? intcritura a calorecxterno3quo? eft pu- tredo. O quam prudentius fuiftet a tali prolationc quam in turpem errorem fefe prxeipkare: ad Logicam confu- git:, & tcrminos tamcn Logicos indiftindc vfurpat. Loco pu- trefeentis corporis 3 qu£ funt verba Galeni 3 ilk vtitur voce 3 pu- uedo 3 qua? vox eft terminus 3 vt Logici loquuntur 3 abftradus. Siniftre ergo Gaknum interpretatur 3 & reprehendit. Nam fa- nse mentis nemo ex Gaknica deftnitione colliget, putredinem deftniri per putredinem, fed per mutationem corporis putrefee- tis ad corruptelam ab extraneo calore. Dcniquc Zabarella Ariftotelem deferuit, qui capitc de quali- tate 3 qualitatcm he definit: Qualitatcm verd dico , qua quaks quidam dicunrur, Ecce Ariftoteks qualitatcm 3 terminum ab- ftradum, definiensper fuum effedum forma km 3 quale : quo- niam effedus omnes3&praftertimeffe(ftusformales accidetium, peculiari titulo nobis magis3qud eorunde cauf^3innorefcut.Quo niam concreta nimirum nobis notiora funt abftradis, tefte Am- monio fuper textum citatum Ariftotelis. Sunt enim ideo notiora abftradis, quia d fenftbus noftris percipiuntur, ab- ftra&a verd ab intcllcdu. Denique compofitum nobis, quam ftmpkx 3 magis notum eft, vt ddeet Auerroes Jibro i. Phyftc, common, 3. Sed ederetum eft compofitum,abftra intereant. Ontm* mi xtx 4 U quali tredine pc veunt. VrgttZx bartlU. Pergit deniqi Zabarella,& ait,Ga!emun perperam conftituif* fc murationem pro gcncrerNam mutatio eft valde commune ge~ nus,ciim alterationem, & combuftionem comprehendat * Equi- dem fummopereadmiror hunc Zabarella? philofophadi modu, vtpote nimis remorum ab Ariftotele , qui generationem, & cor- ruptioncm nomine mutationis comprehendir, vt cas a motu di- ftinguat, Par am igitur confonanter Philofopho loquitur Zaba- rella, dum Galenum Ariftotelice docentem reprehendit :& pa- rum memor do&rina? Ariftotelic# ,alterationc ,qua? motus eft, fub mutationecontineri affirmauit. Mutatio ergo in definitionc Putrediniseft genus; quia competit generation!, llmul & corru- ption] : & ft loquamur de fola mutatione qua? ad corruptioncm tendit, eft genus in ordine ad putredine, vftionem &c, Adhuc magis mirabilem fe prabet Zabarella, dum ait, Galc- num errare in tradendo efficientem putredin is caufam: Ait enim Galena meminifte caloris extranei,qui eft caufa remota ,& acci- detalisputredinis; meminifte Ariftotele caufa proximo , caloris vidclicetcxtranci corrupentis calorem natiuum. Licet ha?c Zaba- rella? cauillatio refponlo minime egcar, dicere tamen cogor ipsu canillantem re&i ratiocinij imm emorem cftc,d um Jaudat Arifto- tclcm ponentem calorem extrancum putredinis caufamjGalenu Verd vituperat, non aliam ob caufam,nifi quia Ariftpteles men- lionem fecit caloris naturaJis,qui ab extraneo immediate eorrft- pitur: corruptio verd caloris natmaJis , eft dfedusjimracdiatus caloris extranei,& hunc efteftu fequitur feparatio humidi a ficco, & hac fade infequitur tori us fubftatif corruptio. Ex hac fua inani loquutione infert Galenum aflignaftc caufam remotam putrefa* &ionis;quia aftignat calorem extraneum,caufam corruptionisto- tiusfubftantif. , : 'i Terftrittgi I hr* VrgtfZx far tit*. ftrfiringi tur% Sed profedo mimm la modiim a re&a ration c, Sc vcro,Zaba- rclla injiis profcrcndis declinauit. Nam fupponit, alterationem D E C A V S I S M O R B: caloris natiui efte corruptionem: cum tamen a fe inuicem long* diftent mutatio, fub qua corruptio comprehcnditur , & aJteratic primarum qualitatum, qua? motus eft. Supponit prafterea falsu, dum inquit, poft fcparationem humidiaficco yinfequi tandem totius fubftanda? corruptione. Hoc, inquam, a veritate remoturn eft: Nam totius fubftanda? corruptio confiftit in calidi a frigido,& ficci abhumido:quoniamhk fa non func Corruptii in quoco* ftfitt. l Corrupts non eft me Mot us ad tria pradi c ament a termina- fur. Corrupti quid. Alter At t* non eft de ejfentia generation nis» ant corrupt** nit. putr ida* Quarc non erit verum, putrefadionem efife finem onu nium natura conftantium; licet Ariftoteles hoc ftatuerit. Refpondet aliquianimata naturali morte definerc, & hanc mortem non efte putrefadioncm:quia ilia animati mors eft cor- ruptio animati 3 vt animati, non verd vt mixti. Mixtum verd poft obitu animati naturali putredine foluituricadauer v.g poft feiundionem anima? fadam per mortem naturalem 3 putrefeit, in elemeta refoluitur. Ariftoteles ergo3vt aiunt3dixit fenedu- tem, &arefadionem 3 ad putredinem duccrc; quia poft interi- turn animatorum 3 putredo corpori mixto ncccftaridaccidir. Sed meo itidicio parum rede huius dodrina aftertores lo~ quuntunNam ex eorum fententia duo feqtiuntur abfurda. Sup- ponunt enim ante morte calorem natiuu a calore alieno no ob- rui: atque aded in fuo vigore femper ad mortem vfque perfifte- re, Si hoc admittant3 vnde 3 obfecro 3 naturalis mors euenirct ? LIBER SECVNDVft Sotuti§ fuorun- filutiorcij &thr. Si idem eaJornatiuus paulatim 3 donee animal natural! morte perieritj minuitur; neceffaridcorpus quod antea regebat, pcdc- tentim putrcfcet3 vt ex Ariftotelica definitionea nobis fuperius expofita 3 colligcre licet. Siue enim velint calorem ante mortem non labefadari 3 fine paulatim decurfu annorum minui 3 in abfurdum incident; Nam fi calor natiuus ante mor- tem naturalem non com min aerctur, homo femper viuere poftet3 quod tamennon eft admittendum * vt in noftris Prolcgomcnis Phyfiologicis fuse diximus. Si verd admiferint fecund um 3 id eft calorem natiuum ante mortem labefieri,necefiaridputredi- nem3 quam ante mortem negaranr3 admittet,. Secundum abfur- dum3 quod exiilomm dodrina fequcretur3 eft3 non dari putre- fadionem animatorum in fienVSi autem dicant putrefadionem cadaueris efle primo in fieri 3 deinde in iado efte j nihil ad terra Nam cadauereft quid diftindum ab aniraato. Mallem igitur diccre iuxta Ariftotelis3 & Galeni dodrinam, corpora etiam animatorum 3 annorum decurfti putrefcerc. Ha?C dodrina dilucideinfertur ex hadenus didis/Nam putredo tunc fit quoties calor natiuus in humido corpore paulatim minuitur a calore alieno •. Sed ineunre a?tate talis mutatio fit; vt videre eft : in iuuemute, & fubfequentibus atatibus. In iuuentute autera calor acquifitus alieau$,maxime acquiritur5qui paulatim VtYA folu no‘ de cavsis more. irna cum rcliquis caufis caJorcm natiuum abfumit, donee tan-* dem in fcne&ute quafi definat. Dico, quad,quia homo, nobile animal, corrumpitur ante integram refolutionem totalis caloris natiui: nam vt anima noftra verc fpiritualis vniuerfnm corpus informet, tantillum caloris natiui non fu (licit. Quod autem qua?dam in fenibusfiat putrefa<5iio,conftat ex expi- ratione, qua graucokns quidam fpiritus excernitur;prout a vici- nioribus allantibus perfentitur. Multa deniquecirca cutem, Sc intus in corpore, recrementa fenes indies colligunt. Conftat er- go, a?tatum decurfu corpus humanum paulatim putrefeere,licet ad integram putredinem no perueniat ante animf feparationem, qua?, vt corpori coniugetur, copiofum, aut fnfficientem calore, vtidoneuminftrumentum, in corpore expoftulat. Obijcies feptimo , Ariftotelem cfic fibi contrarium, dum ait putredinem fieri a causa exerna, calorc nimirum alieno: ciun co- trarium (entire vidcaturJib.de refpirat.cap. jy.vbi duplex mor- tis genus referens, in ha?c prorumpit verba; Eft igitnr omnibus animalibus commune gcncratio Sc mors; modi autem diiferunt, fpecie. Non enim indiiferens corrupt io, fed habet aliquid com li- ne . Mors enim eft hstc quidem violcnca, ilia autem fecundiitn naturam. VioJcnta autem, quando principium extrinfcciis fue- rit: Secundum naturam autem, quando in ipfo, & partis confi- ftetia cx principiotalis,fcd nen aduentitia aliqua paflio.His ver- bis Ariftotcles vifus eft aflerere, pntrefa&rone naturalem, cuius finis eft interims, aut qua? in fufto die videtnr ipfe interitus,fieri a principio intrinfeco, etfi ab cxmnfeco principio, calore iciiicet alieno, cam fieri exprofelfodocuerit cap. i. Jib. 4.Mcteor,Vio~ lentam verd mortem ab cxtrinfcco principio, vtgladio, vftione, fuffocatione, & confimilibus externis caufis caulari ait. Sed faeilis erit horum Jocorum conciliatio. Nam rcuera mors violenta ab extrinfeca causa, vtpJarimhm, prouenit, nulla con- currents interna , Dixi, vrpJurimum ,quoniam aJiquories apo- plexia vioJentam infert morte,lkct a causa intrinfeed procedar. Pra?terea commode Ariftotelem interprecabimur diccndo,ipfum nomine caufa? externa?comprehendifle cuiufuis mortis violenta? caufam: fine taliscaufa lit extra corpus, fiue intrajdiimmodo no fit de intrinfeed ratione ciufdem corporis • Vndc mors d qua- ObieH'J' Salutio, LIBER SECVNDVS, uis a?grkudineorta, violeta eft, & eius ideo caufa,extcrna, ideft extranaturalem corporis conftitutionem rede dicetur. At verd mors naturalis ab extrinfecd causa , fimul & intrinfeca procedit# Extrinfeca eft calor alienus, naturalem, vna cum fex rebus non- naturalibus didis, perpetud euertens. Et fie rede Ariftoteles lo- co cit. Meteor, ait, putredinein a calorc alieno, tanquam a pra?- cipuo efficiente, produci. Eadem mors naturalis intrinfecam ha- bet caufam, frigiditatem fuccedcntem amifid calori natiuo,iuxta dodrinam ab eo pofitam loco cit. Meteor, vel intrinfecam habet caufam, ipfum ealorem naciuum, qui fuum pabulum abfumit,& triplicem fubftantiam difiipat \ erfi naturalis, & congenitus fit; prout in noftris Prokgomenis Medici's in principle iuxta Galeni dedrinam lib. dc rigore, conuulf. See, monuimus. Quod autem calor natiuus fit interna caufa mortis naturalis, pa- tet ex Ariftotcle cap. cit. 17. lib dc refpirat. in quo vita?,& mor- tis caufam dilucide exponit, vtex citatis iam verbis, & alijs im- mediate fequentibus, qua’hoc ordineponuntur, conftatrln plan- tisigitur ariditasin animal:bus autem vocatur ha?c,fenedus.Eft autem mors, Se corruptio omnibus fimiliternon imperfedis, his autem aftimiliter quidem alio autem modo. Imperfcda dico, vt oua, Se femina plantarum, fine radice. Om- nibus igiturcorruptio fit propter caiidi defedum: perfedis aute in quo fubftantia‘principium,hoc autem eft, didum eft priiis, in quo furfum,& deorfurn copulantur, Plantis quidemediu germinis & radicisranimaliu autemjanguineis qui- dem cor: exanguibus aute proportionale.Horu autem po- tentia multa principia habent,non tamen adu.Quapropter & in- fedorum qiif da diuifa vJuunt.Et fanguinc non viuacia valde hunt, multo tepore viuut exempt© corde,vt te- ftudines,& mouentur pedibus adhuc exiftetibus pufillis, propte- rea quod non cbpofita fit natura ipforum bene, fimiliter infe&is. Principju aute vit£ deficit habentibus; ciim no refrigeratur calidu comunicans ipfi;quemadmodum enim didum eft,multotits con- tabefeit ipfum a feipfo.Quandoigitur his quidem pulmo,illis aut branchif obdurefcunt,prcptcr temporis longitudinem deficcati* illis quidem branch! js, his autem pulmonc,&fadis terreftribus, non poftunt has partes mouere,neque deuare, & contrahcre > Omni h de jeftu calo ns corru- puntur. Mult a A- ntmalia, sx empto Horde via urn a? mo nenthr. DE CAVSIS MORE. Tandem autem fada intenfionemarcefcit ignis . Quapropter & paruis pafiionibus aduenientibus, infenedute, celcriter moriun- tur. Proprerca enirn quod pauefi eft caiidum, velut plurimo eua- porato in multitudine vita?, fiqua vtiq; intenfio fiat cxtinguitur,quemadmodum momentanea & parua in ipfo flam* ma cxiftcnte propter paruum motum exringuitur. Quapropter & fine dolorc eft, quf in fenedute mors: nulla enim violenta ip- fius paflione cdtingente moriutur,fed infenfibilis tio fit omnind Et morborum quicunque faciunt , pulmonem du- rum , auttuberculis, aut excrementis, autcaliditatis fgritudina- iis exeeffu , quemadmodu in febribus crebrum fpiritum faciunt, propterea quod non poftunt pulmonem longe tollere furfum,& deprimere: tandem autem, quando non ampliiis poffunt mouc- re, moriuntur expirantes. Preclare,fuo more,muIta notatu digna, hoc cap. comprehen- dit AriftorcJes, Mortem autem violcntam, vocat animalium—• interitum fine corruptionem,qua? a principle extrinfeco fit,ideft, qu# arealiqua noncocurrentead naturalem partium conftitu- tionem, caufatur. Mortem naturalem cx aduerfo appellat earn, qua? a principio intrinfeco concurrente ad coftitutionem corpo- ris. Tale principiu eft calor natiuus, quo corpus confiftit,cuiulqi defedu corruptio in omnibus fit, vr in contextu loquitur Philo- fophus. Calidum enim innatum mukoties a feipfo contabdcit, propter duplicem videlicet motum , quo agitatur: vno nimirum ad humidum radicale,fuum pabulum, interius: altero extra cor- pus, quo triplice fubftantiam noftram,fpirituofam, humoralem, & folida,fecum rapit. In perfedis animalibus calidi innati prin- cipium ftatuit efte cor, quo fuperna?, & inferna? fimui ciufdem_f corporis partes fouentur, & veluri vniuntur. In planris verb in- ti mior fubftantia radicis & viccmgci it Quando naturaliter natiuus calor contabefcit, & ad interitum acceditur, taiis acceftus in ani malibus fenedus , in plantis ariditas appella- tur. Animalia autem ipfa in fenedute arefeunt: fed ha?c ai iditas, fenedus, vt a plantarum ariditate diftinguatui, commodiusap- pellatur. Rursus ait,principiu vita?, in perfedis fcilicet animalibus cor3 in imperfedis id quodcordi correfpondet,deficere* quoties ca- Color ha- tiuus ft ip- sh delimit Senes leui de caufos ob caloris \mbectlli~ tatem mo rimtnr. fenetinti e(i fine do lore rationed terminar i r«r. , Mors vi o lent a^udt> Mors na- turalis ([HA, Diiplicide can/a ca~ lor n at i ti- ns contA- befcit. Cor plan- tarmn. LIBER SECVNDVS, Quoties calor nati nus node- bite vend latur-t pri dpi am vi t& deficit. Ob vitia- tam refpi- rationem calor fta- iiuus defi- cit. \ lornatiuus vcntilatione debita3 & expurgationc fuliginum, noa \ refrigeratur. In fenedute autem refrigerari debite nequitpro- i pter inftrumetorum refpirationis ineptudinemad motum. Pul- \ raones autem 3 & trachea! arterix rami pulmonibus inferti 3 pro- ' pterficcitatcm, quam exquotidiana humidi radicalis amiflionc • contrahunt3ad motu inepti ftunt.duriores cnim in dies euadunt* ‘ atqj adeo ad motum parum fuplices & idonei. Nam qua? dura funt3contrahi&dilatari vixpoffunt. Quare nec pulmones, aut • pulmonum branchiae ftuc tubuli3 per quos aer infpiratur3 & fu- ligo in cordcgenita expiratur, necintcrcoftalcs mufculi, aut fcp- turn tranfuerfum, refpirationis inftrumeta, in fenibus pro rei exi- gentiamoueri poftlmt.Ncc foliim ob inftrumentoru refpirationis , ineptitudincm calor natiuuslabefa<5hitur/ed infuper ob tranfpi- ■ ration is defev5Uim3 qua! ex cutis denfttate in fenibus oritur. Pro- iiijde fuligines per cutis poros non fufficienter expurgantur3 nec aer externus libereper cofdem poros oedufos ob ariditatc3&ad- harentia excremenra3pcrmeat, ingrediturque. Propter dittos re- fpirationis 3 Sc tranfpirationis dcfeChis calor natiuusnon debitc vcncilatur3nonexcernuntur fuliginoft vapores3nec facilitates fuis fun&ionibus rc&efunguntur. Itaiabcfadlato calore natiuo3hu-« mani aedifici; debitum regimen perucrtitur3 & calor alienus po£ fefftoncm iniens3 cun&a deprauat. Hinc pauiatina inualefcit pu- trefa Sc fic continuatione quadam partes omnes viciflim uant,donec tandem cor accendatunquo feme! accenfo, vni uerfo corpori calor prater naturam communicatur. Sad ftbris hoc mdo cxciuu non tarn puucdinem y quam vici- Stercns c& lumbtnu pro. putre* dtne cxti* fit. Curfemi*•' na plant* rum putre dint obm* xia* Turner® putridi* ’ Febrh ec* cap one tu mot um 4C ‘ cwfa . liber secvnbvs; niam rel calid£ (vt mox dicemus) caufam agnofcit. Ex bubor u bus hac vJtima via non rarb diaria , feu vnius diei naturalis, fc- bris nafcitur. Et de hac loquutus fuit Hippocrates lib.4 AphoriC 5 y. du ait: Ex bubonibus febres omnes mate, prater diarias, V u Jt Hippocrates,vt in commcntimius aphorifmi teftarur Gale- nus/ebres qua: vno die durant, quaqj a bubonibus ex caufa ma« nifefta,ortis, modo iam difto dependent, periculo vacare:at ve- rb febres, quasbubonesconcomitantur, aut confequuntur, effc periculofasjquia hx non a caufa manifefta, fed a vifeemm matione hunt, Vnde febres, qua: hahent bubones comites, aut fequaces retro aures (hi bubones, parotides vulgd nuncupantur) dicutur a vitio cerebri procedcre, vt bubones fub alis,(iue in axi 1* lis, a vitio cordis; 3c bubones in inguinibus a vitio hepatis:Nam glandule di&is in locis a naturd conftituta?, dicuntur iftaru par- lium nobilium emund:oria,& veluti fuperfltutitum non fufficie- ter per alias vias euacuatarum receptacula. Sed hac obiter 3c bis Difputwitio de putredineidaudatur. Buhmts, Vicinia rei calida caufa caloris. NEmo vnquam dubitauit, viciniam rei ealidae*feu rem ca~ iidainvicinam,habere vim calcfacicndi,& generandi in corporibus noftriscalore prater naturam Jd quotidie ex ignis. Si Solis vieinid aftiuali tempore experimur. Vnde iramo- dica ignis*&calidi balnei calciadione in febrem fepe incidimus. Ex ambuftione etiam,feu vftione*febre corripimur, Ambuftione exponit Galenus lib. de Cauf morbor. cap. 2 . his verbis ; Cate- rum qui in apricis locis diu morantur, ii nudi funt, tot a interdu cutis calidior redditur. Si y.veftiti*caput dutdtfat cakirt afficitur* Atq; hie affetos, ambuftio vocatur; ealor verb per totum corpus occupans * febris eft. Vult Galenus, corptffE nudi*aut capitis calorem ab ardorc Solis ortum*ambuftionem appellari: calorem verb alicnum,qui in corpore,mediante illa,aut intemperie cutis* aut capitis, procreatur*febrem ncminari.Quibus fane verbis ma- nifefte oftendit, calorem extraneum in corpore vniuerfo prodir- tom non diftingui a febre* Sc calorem ilium extraneum non efle caufara contincntem febris* fed iplammet febrem I quam dofirt- tdmbujfiv D E C A V S I S MOEB. nam IlIeconfirmatlib.8.Methodi c.i,aiens;Eft autem febrilis in- temperanti# exccffus in caloris abundantia. Ambuftio verb eft jpfa capitis, aut cutis, aut vtriufque partis, calefaftio immodica, feu intemperies ab ardore Solis relkta propter diutinai fub So- le moramitalis affedus Typhoides Galeno dicitur lib. dediff. morb. c. 5. Quoties autem ambuftio magna eft, & ad cor vfq; mediantibus fpiritibus, autcontinuatioue quadam propagator, febrem inducit; fecus verb accidit, fi ei cor, 6c reliqu# partes rc- nitantur. Propter viciniam rei calidf dicit Galenus tumores calidos fe- bremincorporibusexcitare,non putredinem tunc cordi com- municando, fed calefaciendopaulatim partes pofitas inter par- tem tumore vexatam, 8c cor. Hanc dodrinam his verbis expo- nit cit. cap. a.lib. de Caufis morb.Qujppe in bubone,ph!egmo- ne, eryfipelate. Sc omnibus adeb calidis morbis, pars ipfis pro- xima contin uaq; inprimis calore afficitur,quem ddneeps vicinaf parti tradit, Atq; hose rursus iJli parti, qui ipfam fcquitur; perueniente intemperie ad fontem infiti caloris (cor fcilicet), non ita multb poft totum corpus principij( ideft cordis; pathe- ma pcrcipit. H#cexpofitione non egenr. Obferuandum cum Galeno lib. 1. dc different, febrium cap, 3. ca!orem,ex vicinia reicalid#,tripliciter,rei,qu#calefit, com- municari. Primus modus eft,quando calefaciens virtualiter ope* ratur. Sc calorem producit.Sic Sol virtute calore continct, quern potenter generat, Sc aeri nos ambienti communicat; feu potius prope fuperficiem terr# in aere ipfo producit.Et aer ita ardens, corpus,in locis potiffimiim apricis conftitutum,fua vicinia&co- tadu impense calefacit. Sccundus modus calefaciendi eft ilk, quo res potentia calid# calefaciunt. Ita fua vicinia calefacit eu- phorbium, pi per, & fimilia j qua: antequam e potentia in adum a calore nofiro reuocentur, nullum corpori calorem communi- ca nt, Tertius calefaciendi modus eft, quo calefaciens, adu ca- lidurn, cakfacit:hoc modo ignis calorem vianis corponbus im- pertit, aut eum in his producit. , Scd obijekt aliquis; Ea,qu# vi rei putrid# calefiunt, id pro- pter viciniam rei caljdf, qualis eft res putrida, patiuntur. Ergo putredo, Si vicinia Kdczlidxs non funtduf diftind#cauf# in- jfmbuflie fen vfii9 an id* T umores caltdi pr» pter vici- nUmfe- hr cm exci tant. Calidim triplex eft ObicSUe* LIBER SECVkDVS,’ temperfei ca hdx3 contra quam voluit Galcnus3 fed vnica & in- diftinfta. $dntio. Refpondeo3putredinem3 Sc vidniam reicalida'jlongo inter-* uallo a fe inuicem diftare:Nam res multarcalidar non funt putrid dxi vt funt ignisj piper, 8c fimilia. Deniq; putredo no calorem tantum, fed putridum calorem inducit; neeputridus calor fern- per ex vicinia rei calid# nafeitur: vt vidcre eft in i;s 3 qui in aere frig ido5 ab omni igne remoti 3 verfantur 3 & nimio otio corpora tradunt 3 in quibus quide copiofaputredo nafcitur:imd & inter- narum partium inflammationes. Refte ergo Galenus putredi- nem a re calida vicina diftinxit: cum ilia fecundam3 hare tert'ianv intemperiei caufam conftituat* Co nflipatio cau/a calor is. fri»f4 ac feptio con fifAtionis N' OmineconftipatiGnis inteUigenda vcnic bcdufib pororS f«perficiei3aut partium immediate foppofitarW alicuias corporis. Hare meritd quarta intepcrieit'alidaj can fa a Gaieno ftatuitur. Quaitum5 inquit cap. 2. lib dc Catii. tnoib. genus corum3 qust infttufn calorem accendcrc poftimt3ir* Conftipatione confiftit. Cotiftipatio in laxiori ftgnifteationf non foliim pororum infenfibiliumcutis obturarioitem 5 fed fculornm capiUarium partium euti fubditarum y imo & ipfarura venarum internarum3 qua? ampJa? font, & fenfibilcs, comprche- dit. Sed venarum arteriarumqjconftipatio3 obftrutlio proprie dieitur 3 vt in noftris commentaries in duos Galcni libros de fe- brib.abundc diximus: qu£ quidem calorem putredinofum quo- tidie generat 3 & confequutiue febiem • Coriftipatio ergo hie a Gaieno accipiturpro occluiione pororum cutis3& aliorum inse- •fibilium meatuum partium curi fubie&arum. Carternm confix patio 3ctiam in hoc contradiori fignificaco 3 non accipitur pro fola oecluftone aut exilium mearuum fubditorumeu-- ti3 prceedente ab humore., ant alio corpore didos meatus reple* te & obturante3 fed infuper a conftri&ione cutis., Sc pororumu** conniuentia. Ideoque conftipationis cutis3& exilium varif extant cauff * Vera enim conftipatio oritur a redundante aliquo aut qualicate indebita aliefto, Gop ia humornm Sicunda <$cct$tio. Ohftru- iile. DH C AV S 1 S MORE. in plethoricis, fiue ijs, qui copiofis humoribus , etiam laudabili- buSjVtpDtefucculenrisjreferti funt,non folum vafa, ideft vcnas, & arteriasmanifeftiffimas,replent infarciuntque, vcrumetiam capillares murculorum, aliarumqj partium prope cutem venu- las, artcriolafque 3 & ipfius cutis infenfibiles poros. Ex huiufmodi c5ftipatione fit vaporum fuperfluorum,qui continua euacuatione per cuds poros egent, retentio. Ex hac vaporum-.* m corpore detenrione calor prater naturam excitatur: prccipue queries ifti vapores fufiginofi funt; qui tunc acri fua caliditate (piritusquofuis inccndunt, & calorem prefer naturam in corpo- reproducing. 6kamen eiufcemodi vapores retenriacrimonid & mordackatcfJcareat,vt in corporibus fanguineis, &pituitofis, frequenterconririgcre folet, talis detentio aconftipatione orta> rtbn febrem, fed vlteriorem plethoram efficict 5 tefte Galeno lib* i.dc different, febr. c. 3. & Jib. 8. Methodi mcd. cap, 2. imd ta- metfi corpus prtuitofum & fanguincumadu pJenitudine non la- borer/dummoefb habitus corporis , autipfa cuds Jenifer conjdi- petur y pknitikio frequenter nafeitur; maxime 3 queries corpora oriofa alimenris boni lucci fiiginari confueuerunt, Tunc autem fanguis frigidiuiculus,& pituitofusin copia generator, 6ccutis paulo frigid ior> defeda motus, eiKidit. Ciim enim pituitofiori alimento eademeuris nutriatur3 pituita? fuperfluitates excrcmetk riasyob motiis defedumydifcuteie nequit: atque adco cutis mea- tus facile &fimulvi frigoris conftringuntur. Non folum d copia humor um, feu plenitudine ad vafa exiles meatus obturantur, fed preeterea a qualitate humoris a craffitie videlicer3aut vifeiditare, Sc Jentore. Humores ideb melancholi- ci3quia craff, etiamfi in mediocri fucrinr quantitate exiles mea- tus, turn cutis, turn partium fubieftarum , facile duntqj-Similiter humor pituitofus, etiam paucus, fi fuerit vifei- dus, ob fui tenacitatem. Sc lentorem raeatibus conftipat. Exigui ergo meatus a quantitate, & craffitie, ac vi- feiditate & lentore humoru obftruutunab his ijfdem caufis in-jj -patentibus vafis obftru&ioncs nafeuntur 3 tefte Galeno lib. 9. Metb.med. c,i.& lib.i i.c.B.Mcatibus, tribus modu occlufis,luliginofa recrementayfiquse fint in corpore, quafi pm nia retinentuid&calorem prater naturam pariunt. Vand CO* (ll pat ionis cau/a. MlihitU' io? craffi- ties, & ill faditas conji. patio nem 3 G* obftruttio- mm jw- riunu LIBER SECVNDVS. Friflio/tc ca, & for- tify caufa oonftipa* tionis. Meatus aliquot ics occafionecaufarum externarum obturati fplent. Friftio enim fortis, & ficca cutis > ideft fri&io fine liquo- re,fii(fta cum fola manu,aut pulueribus quibufdaro,aut pannis li- neis, fi vioJenta fuerit , euacuat quidem humorem in parte con- fiftentem,quia hue attenuat , ratione raotus, porof- que, vt euacuetur, aperit: Scd eius virtute maxima humorura—» copia ab intends partibus ad partem confricatam, & calefablam attrahitur: Hac verb tam magna humoris attra&i copia non cua- cuatur,fed fibi viam piu’pcdiensobftrudionem park in exilibus mcatibus, quos facile permeare nequitj atq5adco meatuum cutis, partium fubie&arum, conftipationem general. Cutis meatus aliquandoconftringuntur abfque eo, quod vilo alieno corpore repleantur.Et tab's meatuum occlufio magis pro- prieconftri&io, & eorundem conniuentia, quamconftipatio,ap- pcllatur. Frigus hoc pa&o cutis poros fiue meatus claudit;nam_* cucem condenfat, & eandem cutcm comprimcndo non foliim—> fuligines euacuari foJitas inrcriiis cohibet, fed intus fuccu quem- uisrepercutit. Frigida.n.&ficcarepercutiedi humores retro, vn- de veniunt, vimhabent, tefte Galenolib.5. de Simplic. medica- ment.facult.cap, 17, vbi de attrahentibus ex ako fiue profundo corporis medicamcntisagens,ait; Igitur attrahentes res funt,qu? ex alto vehementiiiscxtrahunt: repercutientcs verb, qua? in altu (ideft profunditatem) occurrentes fibi fuccos repcllunt.At eften- tia illis (ideft attrahentibus medicamentis,aut rebus) quidem ca- Jida eft,& tenuiumpartium: his verb(ideft repcllentibus fiue re- percutientibus rebus)frigida & craftarum partium. Attrahit enim perpetub calidum, repellit verb frigidumiveriim quod cum cali- ditatc coniumftamhabet partium tenuitatem, trahit vehemetius: quod verb cum frigiditate partium craflitudine , veluti adftrin- gens, id violentiiis propeliinEx hac Galeni do&rina fatis coftat, no foliim frigida ficca,qua* craftarum funt parti um,repell ere; fed frigida humida. Quotiesergo res aftringens, fiue frigida fuerit, fiue calida, cutcm aliquandiu attingit, poros occludit, fulig ines in corporc cocrcet, & calidam intemperiem procreat.Eft quide fuJigo vapor quidam terreftris ex immodicc aflis rebus ortus; fu- mus autem eft mixtio qu«dam ex terreftri, aqueaqi fubftantia, exque rebus femiuftis ortus,vc colligitur cx Gakno lib.8. Meth* Coftrifflo meatuum fitafrigo- re> jdttrahes remedium quid. Repercu- tiens re. medtU*tu quid. Duplex 'virtus at. truhentis remedy: duple xqi n perctt- ttcnns. \aidfuli~ qu.dq; f mns. D E C A V S I S MO R B 207 mcd. cap. 5.Tam fuligines, quam fumi, vt comprehenfum eft* a rebus adftringentibus in corpore coercentur ► Imienis enim ille apud Galenum lib g. Mcth.mcd.cap.2.in febrem fe laucrat in aquis aluminofts(qua? Albula vocant) non longe ab Vrbe Roma. Alumen>quarnquamcalidum fir,ficcumtamen eft, & potenter conftringit. Non mirandum ergo, ft iuuenis ille febre corfeptus fuerft propter natationem in Albulis fadam - Stipant vero cutem (vt ante fincm citaij cap. loquitur Galenus ) tiim qua: adftringunt omnia, Vcluti pauld fupra memoraufmus de Albulis aquis : tiim qua? lentitia, craftitudineue fua, exiguis meatibus in- harent. Hanc ob caufam in fine eiufdem cap.ait,vitanda alimentaglutinofa, &craffa ,qu a? gl utinofum crafTumq; fuccurn generant; qui rurfus paruis meatibus inharens tranfpirationem moratur. Aliquando aute ipfius cutislmmoderatior ficcitas cxi- guos ipfius meatus denfat. Redequidem ficcitatcm,caufam oe- dufionis pororum infinuat > quia reuera ficcitas cutem corrugar, denfioremq; re ddit.Vnde Hedici vix fola hedica febre laborant, quin vJterius puriidiufcula febris in eis foueatur,propter fuliginu vere acrium &mordacium retemionem,His quidem ob caloremr, &manifeftam corporis ficcitate,. cutis aridiorafperiorqj euadit* quemadmodum fenibus obhumidi radicaJis partium corporis amilSoncm; licet in eis ficcitas fola non fit conniuentia? exilium meat uu m caufa/ed pratcrea recremeta craffa,& vifcidacuti fi£- rentia,qua? jjfdem fenibus,ob falfedinem,pruritum firpe excitat. Corpus pulueribus Heels obdndum etiam in fuperficie occlude tur; Solis ardor ambuftionsm fiue vftionem efficiens, cuterru* etiam immodice dcficcar, porofque conftringit. Vndc Galenus in fine cit.cap. inquitr Non folum igitur omnia vitanda ijs funr,qui fumidum & fuliginofam e corpore cxhalant, fed etiam qua? giiitinoftmrfySc qua? craftum gignunt fuccurn; quando ha?c paruis meatibus inha?rentia,tranfpirationemTnorantur.Rctinent non minus (vt didum eft)tran/pirationem,qua? cutem immodice ficcant* Multos fiquidem taiium, ciim Sole vterentur.-alios veto, cum vberiorc nitro: alios, ciim falc, auc excrcitatione multa,aut fridione dura,pratcrea fridione ficca (xerotnbian vocant) & ca- lidis occafione quotannis a?grota- rent. Prater efidaenumerat oleum fcntxfcinum, & oleum Hifpa- A dftrin- gentia ex- tern con- (hpant. A lumen e(i afirin- gertr. Lent ay & crajfa co- (i pant. Siecitns extern jit- pat, Hettic* putrtdafe bricula~j femper la* boranu Semm cu tis flip a- tur, Cofricatm cum pulue ri bus fle- ets c utem (hpat'.fica tt Salts vflto. Frtftio fic ca > ant cum mtro vel jale> caltda fi- menta. LIBER SEC V N D V Olea om* fita ajirin amentia* & reliqna quttuis hu i us natars. cutem de- fine. nicum, omphacinum didum, Eft enim oleum ex immaturls oli- uisextradum: quod ided adftringcns eft.OIeum rofaceum,myr- tinum ,cydoniorum , de abfynthio pontico , & alia cunda ad- ftringentia, quacunq* forma cuti appliccntur , vim habent obtu- randi cutis meatus. / Sed nonnulla adhuc circa dida notanda funt. Primd enim_* fcire oportet qu*dam ex propofitis duplici vutute poros occlu* derc, v tfrigidahumida, quscratione frigiditatis cutem conden- fant, porofq; conftringunt; ratione humiditatis fluiditatifqi fefe in poros infinuant,& lie eofdem conftipant, obftruuntqj. Cafus in aquam frigidam hac duplici via febrem non taro introducit. Olea pariter , & vnduofa quamis-, ftuefrigida lint ,ftueadftrin-t gcnti virtute pradita ,his ijfdem cutem conftringuntj & noros pcrmeant,cute vereobrurant.Pulueres quidam vi adftrin- gentc, & obturante poros occludunt. Secundo fcire decet, Solis,& ignis ardorem duplici etiam ritii intemperiem calidam generate: & propter viciniam rei calida?$ & quia cutem exficcatj &tertid, quia aer calidus infpiratur; Sol cnim in aerecalorem inducit: aer calidus , propter fui cum cor- poreardam viciniam, corpus calefacit.Aer praeterea calidus om* nem ferme huraorem ex cutchaurit,diftipatqjinde cutis ftccitas, bine eiuscorrugatib, & pororum conniucntia. Fuligines ided detente intenfiorem in corpore ex vicinia aeriscalidi stftuante, ealorem effkiunt. Aer deniqjcalidus infpiratus intemperie auger. T ertid feiendum, ipfa medicamenta.calida, tenuium partiu, &qua? attrahentia dicuntur, Inhere vim obturandi poros j quia plus humoris ad eofdem poros attrahunt, quam refoluitur. Pro- indc redemonet Galen, lib. 3. de Joe. affed, cap. 3. topicisiiuc iocalibus remedijs (de attrahentibus ? Sc rcfblucntibus loquitur) ante yniuerfales euacuationes/anguiois fcilicet miflio- nem, &purgationcm vniuerfalem, non vtendum, quia remediu refoluens humorem parti alicui impadum, ft corpus humoribus refertum eft, copioios humores ad alfedam partem attrahit, 8c morbum partis fic aggrauat, minime lenit. Fridiones durst,fiue fortes, fomentationes caiidse, & fridiones fieef, idem npeume* turn code modo pariunt.Facultasexpultrix aliquado cutis ftipa« tionem cfficit: vt patet in ideiiua quibusbilis,& Qu&dam duplici •virtHte Jit pant. . Triplici via Solis ardor calo ris caufa euadit. Locating remedia antevni- uerfaltHtn vfum ad- moueri no debent. Facttltas expul trix ccnfhpa- timU CAH f*' DE CAV SIS M O R B. melancholia ad habitum corporis diiftinditunin tumoribus pa- riterpmer naturam,qui,ob humores obftruentes partis meatus, priuntur. Sed obijefet aliquis contra ca , qua; de cutis cSftriftionc a fri- gore diximus; Si frigus cutcm conftipat,& febrem generat in ijs qui in prato humido , auc vmbratili loco obdormiuere, aut qui in aquam, vel paludetn lapfi funt.-Ergo hyeme omnes febricita- bunt* cum hyeme intenfum vigeat frigus. Refpondeo negando confequentiam. Nam,licet hyemali te- pore fiat caloris natiui ad iatcriora retroceftus, propter maiorc (cilicet cutis conftipationcm hoc tempore, quam alijs, a vigen- te frigore fa&am, nonproindc necelfarid homines febricitarc debentiquiacoftipatiocutishyeme fa&a no eft tata,nec talker fa&a,qu3cpolfet febre accendcre, co quod non fubitd,fed pau- latim, mediantc autumnali tempeftate, qu£ inter ajftatem, Se hyemem,ftbi contrarias, interccdit, accidat. Pori ergo omnes non occluduntur hyeme, fed a prouidd natura partim aperti re- iinquuntur, partim femiconniuent; fatis idea patentes funt po- ri,vtpcreosfupcrfluafiiIigo,autfuliginofus vapor debite ex- ccrnatur: Cuius contrarium accidit in conftipatione (ubitofa- domo,accendcrctUTc Et hjec de quartd caufa intemperiei cali dee. Cthus fe- hre auger, fed fat. is robur ad- Ait. Indicia ft hr is ex Co* fiipatsone SHtiu Cutis ft. - fan pot eft dmultis, traffiSiAt- que vifei- d is humo- rib us. D E CAVSIS MORB. jijfumptio ret calid*caufa caloris. GAlenus cap.cit.2.1ib. de caufis morb. quintam inteperiei calidf caufam ftatuit in nobis, ea qua? pcrosaiTumun- tur: Inter ilia, inquit, qua? immodicum calorem indu- cerc poftunt, quintum locum obtincnt alimentorum qualitates acres,&caJida?:eiufmodi funt alJia)porri,ca?par,& reliqua id gc- nusmara qui ijs immodice vtuntur,febre nonnunquam laborant. Eiufdem generis funt potiones calida?,vt vinum vetus & ft imbccillo corpori liberal! fcs ingeratur. Item medicamenta acria,qualia funt & amuJcra,& qua? febrem exci- tare polfunt. Hoc in contextu rede Galcnus de aftumptis cali - dis, non verd de aftumptis tcm pci atis,verba facit.Nam alimenti tcmperata aftumpta in nutrimctum conuertuntur, &calidum in- natum, ideft fubftantiamcalidam 8c fpirituofam , adaugent: & btrc ad audio tiequaquam vitiofa eft, fed optima >ac falubris. Calidum enim innatum a circumfufo ambietisaeris calorc vnd cum reliqua fubftantia per habitum corporis in ambicntem aera continue? euacuatur, vtteftatur Galcnus comment. 14. libri 1. aphorifmor. At calor, inquit, circumfuftjs non modd fuperfluiw rates, fed a?qua liter omniaeuacuat,matcriam inutilem,& ea et- iam, quae in corpore fccundum naturam continentur,vna diftol- uens earn , qu£ a Medicis occulta difflatio (inlcnftbilem fuper- fluitatum per cutem euacuationem intelligit) nominatur, quam calor innatus operatur. Paulo enim antea ex omnium comma* ni confenfu afteruir,corpora animaliumetiam hycmedifflari,ea difflatione, qua? fit per foramina fenfui occulta. Hac difflatione non folum fuperfluirates, feu fu Jigines,& fumi euacuantur, fed praetcrea triplex fubftantia nos conftituens, fpirituofa, humors lis, &folida. Propter hanc continuam euacuationem , quae qui- dem maior eft vigente a?ftu, animalia alimento egent. Si n. ni- hil d corporibus noftris cffluerct,fed femper aequa moles fubfta- tiae referuaretur, nulla foret alimenti needfitas: & queries diffla- tio ilia, aut effluxus, ad exteriora parcus eft, copiofum alimen- tum corporibus non eft neceftarium, Quoniam tamen difflatio, feu euacuatio per cutem Temper fit, etiam ex denfionbus corpo- u4cria quauisim modice of fumpta fe~ brem exci tat Vtnu pari terge TJerofum in imbeHi bus. T riplicts jubfiantia contmiiu fit effimin tnde alt* memi ne- cefiitas. Pbi par- chs fit per cutem ef- fluxtts par ch a lime ~ tufufficit. Xtfntritio quid. LIBER S E CVNDV & ribus,fimilibus refici corpus debetrideoq; nutritio eft eius5quod euacuatur,. repletioAlimenta probi fticci ckbite a$umpta tri- plicein ftibftandam rcficiunt: atq* adeo caiiduid innitum, quod omnia ob it raunera fnftar diligentis folertifq; Oeconorni, vt cx cit.commenr. i4.conftat. Nequeenimaliud quicquam, ani- mal ab initio ncq,* rurfus adauxit, aut vfque ad mortem enutrimt , pra?terquam ifte calor innatus, de quo nunc habetur fermo. Hie igitur , cum fit omnium operu naturalium caufa, quia copiofior eft hyberno tempore, idcirco cibi appete- tiam intendit, codiones auget, & plus fanguinis accumulate & craflius corpus efficir, & vt luperfluitates excernantur ,prouide- tiam habet. De ijs autem,qu£e calorem innatum adaugcnr,non eft loquutus Galenus loco cit. lib.de caufis morb.quoniam talia naturae robur addunt, &non demunr, fanitatem fouenr, & non frangunt, Ergocomprehendit alimenta quaedam intemperata. 6c pra?calida , ficuti alia confimilis nature , qua? omnia vim ha- bent generandi non fuaue calidum innatum/ed ealorem acrem & mordaeem,ac vno verbo, intemperiem calidam . Idco aJliay porrum , & cjpas , ac vinum vetus, tanquam rerum calidarurru cxempla, nominauit, ad quae reducutur omnes res ealidee qua? per os aflumi poftlint * Ht de quinta in temper fei cal id e in_j nobis causa. Loquendo de rebus inanimatis x ftipulam appofita cumillicd intendit 3 exempli gratia commc- morat, veluti Jigna viridia, qu£ tardius accenduntur, & ficca qr,£ citius, Sed fuo more garrit Argenterius lib. 2. de caufis morb. cap* 2. vbi Galcno obftrepens ipfum reprehendit,aiens, omnes intc- periei calida caufas ab eo non enumerari: Omifit .n. iram, timorem *atqi lalfitudinem 3 qua? febrem non raid accen- dunt. Ob ha?c Argenteiius morbi calidi caufas omnes ad qua* tuor capita reuocandas cenfer, & quidem,vt pucat,cum ipfo Ga- kno>ad facienda nimirum, admouedajediiceda, Sc affumendak Calidi in- nati dotes, Ohiettio Refpondco, Argenterium non intcllexifte Galenum, veL-fola inaledicendi fcabie du&um,in Galcnum excanduifle. Laflitudo cnim fub mom continctur, Nam vel accipitur pro ipfo motu* fine pro motus efFe(ftu,qui eft incemperies articubrum* & mu&ulonjm,ac paruumckcumambientium-^: Seine tv D E C A V S I S M 0 R B. Si primo modo5 ad motmn ncceftarid reuacatur; Si ipfa intemperics calida, qua:caufam habuir,motum. Perfedif- fimbergo fuo more Galcnus pecufiares intemperiei ealida? cau- fas ad quinque capita reduxir, motum fcilicet, putredincm, vi- ciniamrci cal id a*, conOipationem, &perraixtionem calid«firb- ftantia?. Qutnqug caufe inti ueriei caU C AT VT Vh De Caufis Intemper id frigid#* EAdcin mcthodojj qua cap. 2. Jib-, de cauf morb. morbi ca- ll di can fas 3 cap. 5. eiufdcmlibri 3 morbi frigidi caufas rnucftigat Galcnus. In rebusenim euidentibus, & ab ho- minc diftindis 3 primo caufas intend frigoris cxponft. See un- do eafdcrn caufas homini rmmodicum caJorc inierre oftendit • Sex cnim numero proponit morbi frigidicaufas. Primacaufuj eftjfrigidorum/eu rerum refrigerantium vicinia feu propinqui- tas. Sccundacanfa5 eft ciborum., potuumqi quantitas* ac quaJi- ras. Tertia caufa eft ftipado. Quarra, eft raritas. Quints eft o- rium. motus, Quippe eiufmodl occailombus, fine caufis5 ignis ipfe, rerum omnium calidifimiisytxringuitur.- Nam fi cxigua? fen parno carboni ardenti mukum niuis ant glaeiei plurimam aquam frigidam fuper- jufundas, ipfam illicd extingucs . Item fi aer nos ambiens fum- 1110 frigore afficiatur, velnci hyberno tempore iuxra Iftrum acci- ditj videbis non folirni iucernam Tub dio expofitam 3 veriimctia oirmem exiguum ignem3protinus cxtingukatqj fie vindtignem, fine flammam 3 fiuepruuam 3 vicinia Sc contadus rerum prafri- gidarum. Sccunda alimentum* feu materia frigida • Licet .n. feeunda hare caufad GaLalimentum dieatiiF0 commcdius forte materia diceturj quia id quo ignis fbuerur augeturq*, materia-* combuftibilis, qudm alimentum eongmentius appellabitur.Ali- tnentum tamen ad placitum dicarunquod quidem tripliciterac- frigerat. Primo ratione immoderate quantitatis: vcl fecundd propter immodenuum cilis defedwn rvdtertid propter eiufde SexJunt cauu mte per-ei j- guU. c™fexrf [Horns & fin- tempsnei fr&d*.- Secunda caufa, Tnpliei- ger*t*1 LIBER SECVNDVS. alimentl qualitatcm. Exeplomateria ignis hanc do aut inftclicitcr loti > aut per loca frigida ambu- lantes, periculiim fubierunt: quippe nouimus quofdam3qui3pri~ ofquam dbmam reuerterentur, cxtindi funt. Hax enim Galeni dodrina cxperientii comprobatur ab omnibus per loca niuofa, aut gelida, iter agentibus* liquid eft frigida aSlu, vel potcntia* ■Materia frigida caufa frigor's. SEcunda caufa eft materia, a&iij, vel potentia frigida quoties aflumitur, frigidos morbos procreat: vndc cir. c. Gaien, inquit; Pi arterea turn cibi, turn potiones/uaptt-.^ LI BER SECVNDV S. naturafngidiores, ipfi quoq; inter frigidorum morborum can- fas numerantur: cuiufmodi funtpapauer, mandragora,hyofcia* mus,cicuta,quae quidem pra? nimio frigore mortem quoq* in- ducunt: vt etiam confirmat Galen, lib. 3. de tcmpcram. cap. 4. & lib. 3. de fimplic. medicament, facult c. 18. vbi iam •fimplida quantitate deleteria efte docet: ficuti la tes. Potejtate cahda ope :alotts nom tri a flu :alida fi~ unt% ReuocatU frigidoru. cpotent id ad actum* LIBER SECVKDVS. Carter um, fed ulo animaduerti debet,quod in contextu iiinuit Galenus,immodera te frigida drifts ad cor acccdcrc,ft tantiJl um vini eis commifceatur; quia hoc eft inftar vehiculi 5 & eius vi res frigida & craTsa, ex fe ad motum tarda , ad motum habiJis red- ditur,& drifts ad cor euehitur. Propter banc eandem rationem Galen.cap.i8.1ib.3.dc Simplic.Medicament.facult.docet in cor- poribus calidisres frigidas afltiraptas citiiis ad car peruenin* quam in corporibus frigidis * Ha?c Hint GaJeni verba r Sane ad opera eiufmodi non mediocriterconiertinnata corporibus no- ftriscaliditas,quippe qua? intro ad fefe attrahat, Sc cominuendo extcnuet.Hinceft, quod Sc qux natura frigida, funt medicame- ta, nempe qua* deJcteria nuncupantur, vtputa byofdamt femen,mandragora , eius funt generis, citiiis magifqj in calidis naturis vim ftiam exerant reuius &tu,tamctft vnum ex ambiguorum 3 diffidliumq; problematum numero ha- bitum id fucrit,hatid djfficulrcr,moddnon fegnicer ijs qua dici- musaducrterisanimum>foJutionem inueneris. Etcnim cum fit impoftibile , vt tali a interficiant ,nift prifts cor refrigerent, fane intro comminuta extenuataque ingrediantur ncceflc eft;id quod cx fua natura neqaeunt, quippe quo? eraftarum funt par- lium, nec facile moneri po/Tunt: ncc vt minutim conddantur* prorfumque fua natura obtinentiveriim adfeititiani ealiditaterequirunt ,qua? in minuta fecct, extenuet, arquecom- minuat, quae, velut manu ducat ,arque in fubtiles paitium meatus deducat ..Iraque ft quando ca tardantq, in maioribus meatibns ha?renria, & venis atep artcrijs vdut innatantia tac temporis fpatio interim per iongos mores,, ac nmltas ia&ationes ab humoribus,quiin eis .funt,viciflim non* nihil perpetiuntur. Oftcnfum eft enim iam fxpenumcro rin fefe mutud qualitatcs omnesquadamtenus agerernam & lapis ab _ aflidu© aqu# ftilliddio excauatur; gladiufquc ccram fccando £ hebetatur. Monftratum etiam eft,. adioncs d folidis animantium. * partibus perfid: quarceiim ha? nondum a refrigerantibus medf. r camentis refrixerint, animans fupei fit nccefte eft.Ponoreffjgc. rari nequeum prifts,quam illain prepriosiftarum meatus fubic- tints atqui ex fua id natura craflxoribus fngidifqiie medicament c&dotum non eft,, niftfueurrat*quod velut dedUcat * Dcdud* JieS frigid da ingefla titius ad cor in cor- ponbus ca iidis qua frigid! s transfer- l*r. SeU par- tes folidc funt fun Rionum-j anima ej (tttricss. De CAVSIS MORE porrd vt caufa printiaria, arteriamm attra&io: Oftcndimus enim ipfas inter ciilatandum,vieinutn omneattrahere: vt fecundaria vci d , & materials , c fiend se tenuitas: quam cum ex natura fua non obtineant frigidiora, craffiorumqi partimn medicamenta* ijs vtiqiopus habenr, quae Corpora fraquequa?cunque funt temperature tiigidioris , ea artcriarum tnuftum imbccillio- remppffident (id quod etiam demonftratum eft) atqucin minu- tas particuJas medfeamentorum fubftantiam redigere nequeunt* Proinde medjeamentum & ipfum cun»ftando3tardandoqiic tem- poris fpatio illiquid perpetiatur par eft. Iraqueinterim accidir,vt concoquatur, veJut Jaftuca? fuccus: nam & is tempore concoqu.i- tur: at ft integer ad cor pcrgerc propcrarct 3 non fecus 3 atquc ci- cuta, hominem interftcerct. Euenit autem ipfum alijs |quoq> om- nibus admodum refrigerantibus fuccis : nam mficeJeritcr interi- mcrc poflint, fane ex hoc omnino nulJius cffcftus redduntur. At aut crofione, aut putredine enccanr, i;s vt tempore inuale- fcant accidir. Siquidcm temporis fpatio putrefeunt omniajidquc magis humido , calidoquc loco. Merito ergo fir , vt quae fiigorc fuo noxaminferunt3 ijs adtionis celeritas ad pcrnicicm proficiat: quippe qua? alioqui fpatio excaletafta , vim 3 per quam agebant* dcperdantiat quibus adtio coftftit in putredinc3 ijs tempus a&io- nem adaugcr,quoniam fcilicet & putredincm .Nec enim animal vllmn interne poteft 3 quin cor ab agendi munerc ccffet: Fieri port'd, vt ccffet j ncquit,citramaximam intemperiem : fiquidcm no par eft,aut calidius,aut frigidius moueri deft- net :code mod o, ft modiceficcu ,aut humidu cuadat.Miniis enim fuo fungctur3ob hafee quide inteperies, munerc:ca?tcriiin motu non vacabit prius, quilm immenfam aut ealiditatem ,, aut frigi- dicatem , aut reliquarum qualitatum aliquant acceperit * Porrd mcdicamcntis qua? trigore occidunt, vbi ad cor pergere cun- (ftanmr, ft mile quid accidit', quod Jignis humidis viridibus fre- quenter euenitftfec ftquidernfti muka accruatim in igacm conij- eiantur, cum celerrime extinguunt; Sin vndequaque in orb compoftta (fic enim iigna alia alijs coram Sole fuppofita, Sc in quondam congeripn ordine quodam ad tempus congcftayfit perfluam humiditatem arairtunt ) prius ftccentur , ac incale- feam , Sc delude fcnftm inijeiantur, tantum abeft * vt extin- Artint dilotAnds) Vietnam quAuis At* trahynt* Car vlti~ mum mo- nsm. y Irima can [a ex- tine Homs enter is cordis, LIBER SECVNDVS. C tout a cur homi- neenecaty (hirnurtu nutrit. guant, vt etiain aUmento illi efficiantur, Sic hominem quidcm ciciita ftecat, turn ob meatuum amplitudinem, calonTqi multi- tudinem,tumob attradionis arteriarum robur validum etiamnu ad cor pertingens: fturnos verb ob caufas contrarias baud enc- cat, vtpotecum, &retineatur3 & cundctur, ac fete temporis tra- du concoqui pr#parariq; a corde , tanquam a foco , incalefcens finat, non feciis, ac lignacxtrinfeciis. Quare nec id quidem_* mirum dubiumqi relinquitur/ed eft quale laducis accidit,quip- pe qu# moderate efu hominem nutriant; at ft qu i/piam expref- iumearum fuccum largiter hauferit 3 non feciis profedb morie- tur, quam qui, aut cicutam3 aut papauer fumpferit• Sicuti ergo , laduca3fi cor reffigerauit,interimit: ftn concoquatur , alimentu animali cfficitur,ad cundem arbitror modum cicuta hominem_* quidcm edentate diftriburionis interficit, fturnos verb tarditate t ipfti nutrit. Si verb exigutim quiddam fumatur, mortem homi- , ni nequaquaminferet. Id quod anus Ath#nienfts experimenro docuit, cuius apud omnes peredebris memoria eft. Etenim ea a ' minima cicuta portione aufpicata, nullo detrimento ad perma- gnam progrefla eft copiam *. pr incipio enim paucum exiguitate ipfa deuidumeft: at confuctudo naturale reddidit. Pigeraliquis, folidaambi- ens fundamenta , Galen, hanc dodrinam prolixiratis accufabit: ciimtamcnex hac dodrina abfoluta cognitio eorum omnium, qua? per os aifumuntur, hue lint alimenta3& potus, flue medica- menta,dependeat. Medicamenta enim non foliim veramedi- camina, fed h#cfimul, & venena apud Galenum ftgnificant. In conrextu verb docet Galenus, ea omnia, qua? per os aftumuntur3 qu#q; frigiditatc, deleteria funt, interimere, quoties celeriter e potentia in adu reuocantur, vt a nobis fuperius comprehenfum eft: Vt e fua ilia potentia in adum deducancur, aliena caliditate ( cum ipfa parum calida lint) egent, qu# ea difponit, Sc velut manu in vniuerfum corpus deducit. Res frigid# , non folumrationc fu# frigiditatis, fed infuper craflitiei, difticulter ad cor. Sc reliquas corporis partes euehuntur. Sc tranant. Quare ealorenoftropriusinealefeere debent,atque moxeiufdem ca- Ion's robore in minutaspartes diftecari, extenuari,& comminui. Sic bene difpoftta,no foliim per ampiiores dudus ad cor,fed per Lattucd COpioftiS fuccus aj- fumptHf tnterimit, Modicum cicvtt ru wterficit. Vetulrt— theme- fa Laxum tnedtca- menti f- gmfieatu. DE CAVSIS MORE. exiguos meatus partium corporis,idem calor ea manuducat: Et quo calor corporis maior eft, eo cities homines vfu ditftoru fri- gidorum extingiiutur* quoniain in naturis calidiscitiiis magifq; fuam vim excrunt,ed quod vehementior calor non folum citd ea calefaciat, cominuar, exrenuetque, fed antequdm fuas in itincre vires amirrant,ad cor ciridime plenis viribus conducat.Cor ideo mox patirur, & confequutiue reliqua? corporis partes, quarum infitus calor non amplius a corde refrigerate reftcitur. Quo circa facile cuiufuis partis calor exringuiturjinde verd mors. Duasftatuit Galenus caufas celcris dedu&ionis return frigi- darumadcor.Primariacaufa,vtpote efficiens, eft arteriarunv attra&io. Secundaria verd & materia Jis caufa, eft effentix tenuis tas.Res antem impense frigidaeex fua naturacraftarum funtpar- tium: quarc a calore noftrorenuitatem acquirunt, vt iam antea diftu eft: tenuis verd materia facile ab arterijs attrahitur; arterif mediantc dilatatione externum aerem per cutis poros trahunr, & rcliqua qiiiruis corpora tenuia ex internis ipfis partibus. Cor infuper, quod non tarn mediantibus arterijs, quam vena caua a- fcedentc,res per osaftiimptas recipit,in xpias arterias, quod ftbi damnum , aut folamen intulit5euacuat: per arterias rurfiis hoc ipftim ad quafuiscorporis partes citdtransfertur; ex hepate pra?- tcrea per venas ad eafdem corporis partes ret aftumpra? portio qua?dam tranfuehitur. Atqueadcd ambammharum partium—* principum nocumenta plenc quibufuis corporispartieuliscom- municantur: etft velociirs cordis, quam hepatis.Concludendum ergo, difta deletcria drifts ad cor tranfuehi incorporibus cali- dis, quam in fiigidioribus corporibussquia in talibus naturis ca- lor cordis eft ideo magnam habetattrahendi vim, atqi meatus dilatandi.VndedeJeteria cum fua virtute ferine ple- na , ad cor celerirer ferunturj Sc fie hominem calidioris tempera- menti modico tempore iugulann At verdin naturis frigidisco- trarium accidit: diu enim taliain via ad cor permanent; cjuare propter moram eorum deleteria virtus plurimiim hebetatuntum ab humoribus ventriculi, & inteftinomm,tuin ab humoribus ye- n's in anguftis amplifque veni^inclufts. Valadenique omnia in naturis irigidis anguftiora fftnt: qua? ideo celerem tr anfitum re- bus aiTumptis nonconcedunt. Residedftigidf ,maxime verd Duplex- es ufa ve- loctoris tranfitus rti frigid a aflumpt* ad cor. LIBER SECVNDVS. ft Integra afllimantur,-paulatim coquuntur,& intenfam fri- giditatemjantequam ad cor defcrantur,dcponunt: Et fic minus periculofa eft affumptio rerum impense frigidarum in homini- bus temperamento ftigido prajditis, quam in hominibus,qui ca- lidioris naturae funt. Calor cnim imbellis tardiflimc frigida ilia craffarum partium fecat3comminuit3 & attenuat. Verum ft fuc- cus earundem rcrum frigidarum aftiimatur per fc3 vcl cum vehf~ culo 3 citius interim it; quia citius ad cor rranat; Anguftia mea- tuum rci fiigidx aftumpta: delarioncm ad cor moratur: quare ci- cuta fturniscibus eft, hominibus venenum : tardus quippe mo- tusciufdem cicutae versus cor, eft caula, cur paulatim eius frigi- ditas caftigctur3 illaquc concoquatur 3 Sc tandem in Sturni ali- mentumccdat. Dixit denique Galenus3& re t CAVS1S MORB. cflfe dormicndum, fi corpus prgcalidum fuerit,ne rcmcdij cito c potent ia in adum redufti vis ingrata% fimul & noxia,hepar,car- teraque vifeera fua diuturnioriin corpore mora Jardat. In cor- poribus quidem calidis purgans medicamen facile e potentia in a&ii euocatur: quarc cum corpori fit aduerfum , fomno dintius* quim par eft, in corpore detineri non debet. Sed hsec de hk rc fufficiant. • \ Conflipatio maxima, caufafrigiditatis. SVperiori capite cum Galeno docuimus, cutis conftipatio- ncm cfficerc intempcriem cal/dam* nunc verdcum eodem Galeno c. 3.lib. decaujf.morb. aflerimus, conftipadonern dfecaufam intemperiei frigid#: qua?doftrina, vtclarioreua* dat 5 animum aduertere debctis ad varias conftipationis acce- ptioncs. Primd autem conftipado accipitut pro cutis , aut exi- lium mcatuum cutis,aut partium fubie fiainbiens aer arecatur* quo minus illi communicct* vtciim in vaporatorio cubiculo 5 aut cucurbitula 5 autin alio hu- iufmodi vafeincluditur : itaaniraantis calor ocyffime peri bit 5fi ipfiim cohibeas ac inc]udasj& nullam poffit cum circumfufo ac- re habere communicationem. Igitur cordis calor ambienti nos aeri per gutturis mcatum conimunicat :hunc fi oceluferis * illico prakocabis*interimefque animantem* At calor, qui per vniuer- fum corpus in artcrijs per cor ipfu (quarenus fauci- bus communicat) turn per vniuerfam cutem in ambientem nos atrem rdpirat: ac ventiJatur quidem 5 dun attolluntur arterial purgatur verd a fuiigine5ciim contraluintur. Atqui vtroque horn naturalis ipfius modus confcruatur.Nam cum arteria? conftipan- tur* aut a plurimo nuper dixkmis, aut cbfirudis ea- rum ofailiSjVthaudquaqiiam tranfpirarc poflit: needle cficalo- rem quidem extingui* corpus verd ipfum emork Perfpicue Galenus Hippocratisauthoritatcdiidus, Jibmq. dc Vidus rat.in morb«aGurJcnt. 23. dudtium internorum feu vafo- rum conftipationem 3 morbi frigjdi eaufam fiatuit „ Hippocratis enim verba in kripto iam textua Galeno pofita funr3 veluti lib. fine comment., 4. de. vid.rat.jn morb., acut.tcx. 23. iubiiac lerie: Quod autem quis repente obmutdeat* id venarum interceptio- nesocclufionefqj faciunc 3 fi fano abiqj fuipicione 5 vel forti alia, caufa id contigcriu Venarum: nomine Hippocrates cum reliquis, antiquis & venas comm uniter ita nuncupatas inteilexiu Frepterea alibi artedas* venas appellauit? inquiens; Si JMotus ar teriaru a vimia pie. nitudtne prohtbe- tur. Tulfuum vfus. jib ofettle rum arte- riarwn oc clufione y aht earun Aim arte- riaru re- pletions valor na~ tiuus ex- tinguitur. Nomen vena arte, ties: com- prthedit-. D E CAVSIS MORE. oil in cubito vena inultum pulfauerit, is corde calidus eft. On*- nibus enim compertum eft , venas communiter di&as, nec in cu- bito, nec alibi pulfarc, fed arterias elfe, qus pulfant. Ergo Hip- pocrates,more Veterum, arterias fub vens nomine comprchen- dit. Venarum ergo,& arreriarum conftipationes, aut obftru&io- nes, interceptiones vocauit Hippocratesrvel certe arteriarum in- terceptiones ab carundcm conftipatione fumma liue maxima-# prouenire voluit.Et rcfte quidem; quoniam interceptio eft fum-. ms conftipationis vaforum cffe&us .* fumma verd conftipatio vafbrum a nimia rcpletionc oritur. Quapropter attend nimium replerg a fua pulfatione, flue motu di!atationis,& contra&ion is, intercepts funt, & fa&s vcluti immobile*,quia itadiftent£ funt ab immodica humorum copia, vt amplius dilatari, aut compri- mi nequeant: nam adhos motusedendos artcriscontrahi,dila- tarique debent. Propter fummam autem rcplctionem dilatari ncc contrahi libere polfunr: nam diftents vicinis partibus arde coherent, nec amplius fpatium, aut conueniens locus, in quo moueri polfent, fupereft ; nec in fpfls artcrijs locus datur, qui fanguine no lit refertus.Quare,vt pauld antca di(ftueft,nec con- trahi, ncc dilatari polfunt. Ciim enim arteris lint nimio humo- re opplcts, opplentur & ipfiejlimulq,- locus ambiens,vtpote que & esdem opplets implent. Sic ergo difpofits arteris, veluti immobiles redduntur, dicunturque intercepts ob plenitudine,, & defe&um fpatij vacui, turn intra fc, turn circa fe.Venarum ta- men « ideft, interceptiones, appellat Hippocrates op- pletiones, qua? a copia exoriuntur* vt loquitur Galenus in com- ment.cit.tex, 2 3 vift.rat.in morb.acutis. Propter hanc arteriarum imerceptionem calor nofter natiuus externi aeris co- merciopriuatur j proindeq; fulfocatur & extinguitur a nimio o- nere; Inde fenfus, motufq; defe&us: quare vocis priuatio fcqui- tur: aliquoties apoplexia,epilcplia,& lyncops cardiacs. Deficit enim in omnibus corporis partibus calor natiuus infitus, imo 8c influens. Non mirandura ergo, fi nulls partes fuo fungarttur, officio,prscipuoanima* inftrumento deficiente:& li afteftus iam enumerati d Galeno comment.cit.tex.fuperueniant: vt cap. cit. 5Jib.de cauf.morb.confirmanit, inquiens, maximam conftipa- tion em *affieire mues foporcs, ideft carum, & veternum, ideft Sopor grd ms eft C4~ rus'.y tter mit eji ftf- LIBER SECVKDVS coma,& apopJexiam.Libro de morbo facro hanc dodrinamcon- firmat Hippocrates, aiens: Quum vena? pituitadaufa?, fpirjtum aeraue non fufcipiunt, mutum,non fentientemque hominem-a reddunt. Cur autcm obmutefcant illi,quibus vena? intercepta?fint,dc- clararccontedit Galenus exemplo cucurbitularum medicarum, & vaporatorij cubiculi,feu furnuli: ideo inquit:Quemadmoduni igitur fi externam flammam, communicatu ambientis aeris pri- uaueris, aut furnuculo, flue paruo fiirno, in quo funt igniti car- bones, quibus fiunt diftillationes aquarum (quem ideo vapora- torium cubiculum appellat Galenus) in quo (omnimode occlu- fb)carbonesextinguiintur,autcucurbituIa,aut alio huiufmodi circumpofito, confeftim extingues: itaquoque fi calorem,qui in animaiibus eft, cohibeas, ac includas, vt nullam cum ambientc acre habeat communicationem, ftatim perdes. Quoniam igitur fine aeris commercio igniculus nofter natiuus, feu calor infitus, fubfiftere ncquit, prouida natura homini refpirationem concef- fit, &rranfpirationem: Natiuus calor cordis re/piratione fouc- turi quae duplici motu conftat, infpiratione nimirum , &expira- done. Infpiratus ver6 per os,nares,fauces,& trachaeam arteriam aer, cordis copiofum calorem refrigerat, temperatue ne de- fedu mediocris motus paulatim extinguatur , cum ventilat. Ex- pi rati one autem expelluntur fuliginofi fumi per eafdcm vias, per quas aer ambicns, vi infpirationis, introdudus eft;& fic a fu- liginibus expurgatus non fuftbcatur, fed inftar Juculemiffirnj ignis, in corde depuratus viget. Nec fufficit cordis infitum fluen- temque calorem hdc via foueri, atqi conferuari, fed praeterea to- tius corporis infitum calorem: cuius conferuandi gratia, tranfpi- rationem, mommquidemrefpirationi fimilcm, eadem naturae conceffit. Tranfpiratio, non feciis ac refpiratio, compofitus mo- llis eft, ex quadam aeris introdudionc, & expulfione fuliginum: huiufmodi v. motus ab arterijs fit, qu# ad calorem infitum par- dum omnium corporisfouendum conferuandumq, motu quo* damdilatationis &contradionis viciffim agkantur *In arteria- rum dilatauone aer extcrnus in ipfas attrahitur, quo calor nati- uus partium, & fpiritus influens in ijfdem artcrijs indufus, refit- gerantiu* ? & modica commodone corde quideoi Dus pat~ us Yifai~ ratiehis: wtatr° bsurieur, sxpiratio itirnmur* Tranfpt- ratio eft swtpofttus wot as ex dilator to- ne feu dia- ftoie-j & cv troth one * (eufyjiole. DE CAVSIS MORE,' it* pcrmodicum acremartcria?, & corporis partes fufcipiimt; per cutis ergo poros arteriolar ad eandetn cutem terminal!* tes, ambientem aera fin diaftolc, feu dilatatione,feu fubla- tione, attrahunt: quo rurfus, vt dixi, calor natiuus refrige- ratur ,&ventilatur. Ignis porrb, neextinguatur, nonfolo aercmoderate frigido eget, fed ventilatione quadam,vt partes, qua? fumo ,&cinerum iniuridextinguuntur,reigne- leant. Adremaccedens , arterisealio contrario motu, qui fyftole, flue contra&io, aut conftri&io, dicitur, calorem na- tiuum a fuliginofis recrementis ex humorum veluti affatio- ncortis, expurgant:hicmotus conftri&ionis , feu contra- dionis, qui fyftole nuncupatur, expiration! corrcfpondet, veluti diaftolcinfpirationi.Vt cnim non fufficit ignem aeris modico frigorc contemperare, eumq; ventilate, Ted infuper cineritiam &fumofamfabftantiam abco feparare, nc ho- rumcommixtionefuffocaretur,itafi.niliterde igniculo no- flro, calore natiuo,philofophandum; qui fi probe vfu refpi- rationis&tranfpirationisrcfrigeratur,ventilatur, & expur- gatur, tanquam purus & luculentus ignis,fuas debite,& ala- criter, obibit fundioncs: fccus verb fe habens, vcl imperfe- defuamunia profequetur,velprotinus extingueturi & fic homo neceffarib peribit. Cstlor net- turns fer~ uatur, dti mo dice re• frig'eratur venlatur, & d full- ginibas *xpurga~ tur. Hxhis conftat,hommemcxtmgui, quotielcunqueomnn moda rcfpiratio deficit, vt in ijs, qui laqueo ftrangul intur, videre licet: con flat etiam hominem in frigidos morbos lo- bi,quoticfcunq;maximaecontingunt vaforum interccptio- nes,repletionefque. Necex vaforummanifeftorumreple- tionctantiimmorbifrigidinafcuntur, fed ex perfe&a oc- dulione ofculorum arterlarum, feu ex coftipatione exilimn arteriaruin ad cutem terminatarum,vt innuit Galen.cit. cap. 3 .libri de Cauf.morb.inquicns. Namctira artcria?conftipa.« tur, aut d plurimo fanguine, vt nuper diximus, aut obftru&is carum ofculis, vt haudquaquam tranfpirarc poffint; neccffe eft cdoremquidem extingui,corpus verb iplum emari.Co*; ftipatioitaque maxima,&in iaxiorifignificatoaccepts, prout videlicet cxiliura meatuum, & vaforummanifeftoruna oedufionem fignificat, memo raorbi frigid! caufa a Galeno LIBER SECVNDVSi ftatuitur.Etquidemipfiuscutisfumma conftipatio cofdem morbos inferre poteftj^quebene,acarteriolarum occluflof ciimh? adipfam cutem terrninentur, tefte Gal Iib-i.de fim- u plic. Medicamcnc.facult.cap.12. inquientc: Mult* ven*,ar- teria:q; mutuisin fcfcofculisapcriuntur, turn ad cutis mea- tus 3 eiufque fuperficicm, ac mcatuum perforationcs, baud pauca pertingere venarumarteriarumqjofcula, cxiftiman- dum eft j nihiloq; fecius ad extimam fuperficicm quad ofeu- lis finin' , H*c Galeni dodrina dare docet cutis meatus oc- cludi non poftc,quin eodem tempore venularum arteriola- rumq;ad curem terminataru oJfeuJa confeftimoccludantur, Vcrum in vaforum3& prafertim artcriarum interceptione, aut ofcuJorum carumdcm arteriaru obturatione maxima 3 quidpiam fumofa? fuliginis, mediantc tranfpiratione,per cutem exccrnatur ncc nc 3 non mihileuem affert fcrupulum. Etquidem propter Galcni dodrinam lib. 9. merh. mcd. cap. 2. vbi de duabus fpe- ciebus fynoch* febris, putrida videlicet., & non putrida, agens, aliquid decontinua, &intermittcnte commifcet, docetquere- miflionem accdfionum febrilium contingercex feruentiumhu- morumtranfpiratu per cutem: in vehementiautera ftipatione huiufeemodi humores feruentes non tranfpirant: quare tunc ne- cdfario febris ad plures dies coritinud, & fine remiflione protra- hetur.Hac pofira diferepatia inter accclfioncm febris intermitte- tis, vt tertian*, & quartans 3 ac febrem fynocham; paulo poftj vehementem 3 de qua paulo antea loquebatur 3 con- ftipationemhis verbis exponit: C*terum jcum me audis dicen- tem3 vbi vehementer corpora ftipata funt, cohiberi intra corpus febri Jem Valorem 3 non itafadam prorsus denfitudinem putan- dum eft, vt nullum exijs humoribusjqui tenuati admodum fine, foras finat ,• cum nec ,fi de olfibus ita dixeris 5 id vcrum fitj neijum came, & cute. Verum cum a feruentibus humoribus vapor a'ttollatur plurimus,effluat autem foras exiguuSjhunCjqui reli&useftjfebrem feruareeft necefife ineque id modo pr*terea quod ipfe inutilis vapor, vtpotc fumofus,& aliquando putridus, manet, fed etiam propterea, qudd,qu£ proxima funt,adurit. Ec- ce quomodo non foliim ex corporibus vehementer ftipatis ,led ipfis denfiljmis offibus aliquid tranfpirare concedit • Ergo pari* jinaflo mofes. Dubinin, D E C A V S I 5 M $ R B* ter gx corporibus quocunq,- modo ftipatis, flue mcdiante vaford interceptionc , flue ocduftone ofculomm eorumdem vaforutnj ciim nimquam aque perfcdle , ac ofta durifftma occludi queant,. a liquid euacuabitur, & viciflim cxternus aer introducetur* Sed rcfpondeo, negando confequentiam: Nam Galenus loca citato methodi raed. de vehement!’ ftipationc remiffiori , quate- nus capax eft qusefebrem generate poftet, loquitur. At verd c.5, lib. de caul, morb. vehementiflimam ftipationem intcllcxiti quas quidem ffigidospant morbos, & aliquoties mortem i quarque malor eft ip fa denfirate oftium: nam licet denfiflima fint; fuos famen habent meatus, per quos naturalitcr euacuant quod mo-* leftum eft,6c attrahunt quod vtile.At verd in ilia vehementiilima arteriarum interceptionc parum, aut nihil excernitur: quod pa- tet manifefteex ceftatione moths arteriarum, qui pulfus commu- niter nuncupatin' i mcdiante quo fit omnis euacuatio per cutem, dum arteria comprimitur, conftringiturue, & aer extern us attra- hitur, dum diJatatur. Qtioniam ergo in ilia fubrta arteriarum interccptione earundem motus confeftim deficit,perfediiflima adeftftipatio : ideoque natiuus nofterigniculusextinguitur ob rationes repetitas. Quod ftipatio febremaceendens non tanta fir, quanta eft ilia qujecalorem natiuum extinguit ,& frigidum morbum introdu- eft jpatetex fcqucnnbus Gakni verbis capit. 5. lib. deCauf. morborum:Quod ft modica fuerit conftipatio, natiuus calor ob ipfam non ncceflarid afftcietur, Quiimqi in animantis corpore,, veluti fuliginofa quaxlam, aut f'umofa excrcmenta continentur* turn aliud natiui caloris pathema conftftet, aliud verd, ft vapo- ris ftiauis vtilifque naturam referant. Homm verb vtrumque bi- fariam diferiminatur: etenim optimusin corpore fanguis, nub lius vitioft excrementi permixtione turbatus , quum caiefa&us eft, vaporemreddit ui nihil fccum ferat, neqi, igneu, neqj acrci huiufmodi corpus ft modice conftipetur,bi eui vel ple- thoricum,idcft opplGtum;velcaiidiusquam pro natural! habit u, reddetur: plcthoricum quidem, cum per ignauiam( feu otium ) cxercitationem neglexcritdta enim retinentur in corpore ea,qu£ per raotu cxcerni oportebat, Calidius veto, ciim exercitatur cor- pus, vtpote au&oadimotamealorcnauuo, qui ob corporis co- Refpcnsu, Madera- ta confli- patio fi- bre parit. LIBER SECVNDVS. ftipadonem non tranfpirat. At fi corpus fumofo excremento rc. fertum conftipetur, turn aut febris excitabitur ob claufum intuc fuliginofum vaporem, aut praffocabitur extingueturq* calor na- tiuus • Atquc vtrumqi horum confcquitur, & excrementi multi- tudinem, & conftipationis fortitudinem :quippe fiplurimum flierit fumidum excrementum , quod indigebat vacuatione, & conftipatio vehcmcns,nc fub excremento prcefocetur, extingua- turqi infitus calor, periculum eft. Si vero paucum fit excremen- tum, & non ita vehemens conftipatio,febris accendetur, Atque hincperfpicuum eft, quod & naturales ,& aduentitios corporis affe*9 calorcmnatiuumpaitium folidarum plurimum adauget, vali- dioremqj reddit, tefte GaJeno varijs in Jocis ,& prafertim Jibro 3#&4.de fanitate tuenda paffim, Exercitio enim porileuiter conftipati aperiuntur. Sc fit vaporum etiam benignorum cxhala- do, corporaqj fanguinca,biliofiora e uadunt. Vidi tamcn nonnui- Exercitiu cdlorem natiuum imm&u D E C A V S r S M ORB. los fanguineos venatione corpora exerc&es>plethoncos>& craf- fos fades. Et hi funt effedus pritna? conftipationis , quo: per- modica eft. Sccunda cutis conftipatio eft illa,qu* ft t in impuris corpori- bus, idcft , in ijs qua? humorum prauorum colluuione, non ta- men immodicaj fcateut* Extalibusenimhumoribus neceftarid acres ,mordacefqifuligines ad habitum corporis tranfmittun- tur:yiergo conftipationis cutis in corpore cohibita? fuligincs, fpiritus neceftarid iuo commercio calefacient, atq; adcd febrcm in principio efficient diariam,qug,ni corpori confeftim prouifum fit, in putridam fadllimc degencrat. Tertia conftipatio , omniumque pra?ccdentium maxima * eft illa,que fit in corporibus maxima,aut mediocriter fake impurisi Vi.cnim huius vchcmentis coftipationis maxima fuliginu copia detinctur, qnx febrem ftifeitat. Et quoniam conftipatio maxima eft , defedu tranfpirationis Jibcro? calor natiuus partium extin- guitur: Et ficintempcries frigida in corpore nafcitur,etiamfi a In quando vchementi calore prater naturam corripiatur. Ita eru- dite Galcnus, ad omnem dirimendam controuerfiam, tres con- ftipationis cutis.grodus diftinxit. *r. *t Nunc fiipcreft cxponamus3cur flamma,curqj igniculus noften defedu commercij cum acre cxtcrno,cxtinguatur?Hanc rem;fti- sc agirat GaJ. Jib, dc vtiJ. rcfpir.in quo ilJe probat vtiiitatc rcfpi< rationis eft'c c6fcruacion£ caloris natiui , & fpiritus animalis nut tririonc.Poftquam c. u afteruit, deperdita refpiratione nos mo- mento teporis viuere non pofte , plurimoru Authoru fententias de refpirationis ncceflitare hoc ordineproponit: Quod eft igitur illud tam ingens a refpiratione nobiscommodum?Num anima? ipfius generatioeft, vt Afclepiadcs ait?An generatio quidc non eft,verum corroborate qua?dam,vt Nicarchi PraxagorasrAn in* nati caJoris ventilatio, ac refrigeratio qutedam, vt Philiftion, & Diodes dicebant ? An, & nutritio* & refrigeratio, vt Hippocra- tes ? Aut horum quidem nihil eft, veriim arteriarum expletio- nis gratia refpiramus, velut Erafiftratus putat. Tot enim fermc extiterunt Seda? de vtilitate rdpiratioms, etianafi aliquae ex rela- tis non videanturdifterre, velut eorum, qui dicunt innatum ca- torem corroborari a refpiratione, Sc qui dicunt > cundem ventq Secundm c off warn. T erti/ij co[itpatifs Kefpird* t to tut gt- miuut tr« VarUfett ten tit de vfu refpi* rat to mt* LIBER SECVNDVS. lari: nihil cnim diuerfum dicunt hi ab ijs,qui refrigerari fra* dunt. Poft hate fcqucnti cap. a. docct idem GaJenus, refpi- rationcm(idemdctranfpirationc diccndum ) non vtilem aut neccfTariam propter fubftantiam aeris attra- 6ki, id eft, vita non ided in dcfe&urcfpirationis, auttran- fpirationis , aut in defeftu vtriufquc, deficit/quod aeris fubftaniia protinhs neccftaria (it ad clufdcmvitEfuftcnta* tionem. Quoniam infpirata.magni aeris copia > ni Con* feftiminfpirationem fcquatur expiratio, homo fuffoGatio- nis periculumincurrir. At verdnon fuffocarctur vJJopa&o, fi aeris commercium ncccftarium eftet rationefua? fubftan- tiar. Hinc ergo Jicccftarid inferendum, aeris commerciuno rationcAwe fubftantia? non effe neeeflariumrfed potius pro- pter beneHciumnatuio caiori accedens ex qualiiatc aJiqua qua acrirabutus eft :vt probat GaJenus cap. 3. atari iibri, vbi ait: Adquaftionem igitur, an ipfius aerisfubftantiar, an alkuiusquaiitatis inopia animaJia5quar fuffocantur,moria- tur> iam refponfum, ac cuidentcr indicatum cft,aJtGrum_* impoffibilc efle,rrlinquimr itaqulterum,niraimmob penu- mmqoaJitatis alicuius animalia in refpirationis cohibi- lione iuffbeari. Poft bscc feduldinquirit naturam iftius qualitatis aeris ad vi- taf conferuationctn adedneceftariam, vt fine ed animal fubfifte- rc nequeat: in mediamq; adfert pJurimorom ©pinionc , qui au- tumant idedacriscainmerciiimad vitecou/erHatronem efte nc- ccftarium , quia aer fuo trigore noftrum conrcmperat calorem. Refrigeratio ergo eft vtilitas refpirationis,, vt hnic Huius fedx bxc eft ratio: Vbi amplior , quant fecundiim natu- ram , catiditas in locis circa cor , & thoracent fueik congregata (quemadmodum in aftuofts, omnibus contingitmorbis ) ftatim &liiis,folitarefpirarcappecimusSc vkeuerfa reftigeratis eordcy&rciprrationisorganisjininusinfpiramus, quint dutnu* arftu oppriincbamur. Ergo liqitidd conftat, rcfpitacioncm refri* gerationis caufa a naturainftitucam: Aba fcrcfpiratio neccflaria non clfct.Contrarium tamen experimur quotidie. Quantumuis cnim homo refrigerctur3rcfpirare Temper ad vicar exieumauct. Adduntin Tuifauorem di&um Hippocra- tis in Prognoftids; Spiritus frigiduj ex naribus, atquc ore exha- Jans, pcrniciofus iom valdecxiftit. Si verd refpiratio refrigeran- di gratiae/Tct neceflaria, in taJi caTu non fierce > nec Hippocrates Tpiritum frigid u in expirationc emifilim improbaret. Scd his opinionibus omiffis media incedit via Galcnus: 5c vt rem manifefte exponat,ait, omnem flammam duplici motu rao- ucri,altero a materia cx qua accendituriquo quidem furfum fer- tur, & vndiquaquc difpergicur: altcro verd motu huic contrario mouctur cadem flamma , quo nimirum ad Tui principium ac ra- dicetn vergit, quoqiConfidit*& contrahitur. Etenim,fi fads, aut cllychnij Tupcrnam cxcrcmkatcm accenderis 3 confcftim ad in- femamperuenict ignis. Ergo flamma duplici motu prardita eftj & quidem ex necefliratc: Nam flamma omnis vclociflimam ha- bet corrupcionem, quod in ambientem acra Temper diTpergatur, & diflipetur: igkur viccucrsa vdociflimam habet cadem flamma gcncraponcm; alias enim neqi minima momenta duraret > cum illicdfWnoaageneracioneinteriret3durnfurfum ad fpha?ram ignis vergit. Ergo non Tolus motus furfum ad fuam fpha?ram_*> flamma? infir us eft 3 & naturalis 3 fed alter motus deorfum ad fua •matcriam & principium, magis acreum quam aqueum> ex quo perpetud generatur : Generatio enim corpori corrupt]bili natu- ralii eft. Itaquc & corrumpi, omnem flammam neccflarium eft 3 fi materia combuftibili, aut altcro motu furfum priuctur. Ceftante autem vno motu contrario, ccflat 3c alter 3 quoti es ho- rum alter altcrum mutud excipit 3 & conTequiturj vt vidcre licet in pulfu, cuius diaftole feu diiatatio fi cohibeatur, illicdceffabit fyftole, fiue contra&io; & vice contradione ccffac diaftole. Ergo fia copiofo calido3 aut vehement! motu, flamma long? extra fuam matcriam, & radiccra, ac principium extenda- FlammS dtipliCi d~ gitatur morn. FtdmmA cit tjfime eorrnpitur C gmcr* tnr. Vno eon* trariori mot****u ftje mutno txcifieri • tin cojfan* te » cejjst O' 41 tor. LIBER SEC VN D V S. tur , difpcrgaturqj, peribitj quia ita nimis dilatata & extenfa, a fua materia remoucbitur a adeo vt vnita ad mater iamy cx qua ge- nerareturconfeftim, rcgrcdinequeat. Ceflfante ergo mom id matcriam ,nece(Tarid flamma extinguetur: & fk cc/Iabit* motus furfum. Eft cnira flamma in continuagencrationc.-hfic itaq> depcrdita, motus furfum peribit. Contrarium accidir, quoties vehement! motufeu ventiIationc,aut vehement! fri- gore,maximaue conftipationc, flamma immoderate intra ad fuam materiam protruditur.Nam tunc extinguitur cohibito ciusmotu furfum: Ga?terum ex ijs3qua?mo£um immodice in- tra cohibent, eft & cucurbita,& quidquid aliud acrcm eorum, qux ab interna flamma combufta funt, prohi- bet ab extend frigoriscontadu. At veto commoderatio fri - gorisj&calorisaerisjventilatio moderata,& matcriamc- diocrisac difpoflta5funt caufa? coferuatrices cuiufuis flamf. Ex hie dodrinacaufa crukur, cur flamma, extern i acris commercio priuata,extinguatur. Prima caufa eft T amiflio altcrutrius motus, quo mouetur; nam depcrdita.vnaalter amittitur, vt didum eft j cum ambo fint contrarij, viciflim excipiant. Flamma ergo conftipata , fuo motu fursu priuatur,adeoque fuo moth deorfum * Secunda caufa extin- dionis flamma? in maxima conftipationc , eft fuJiginuin rc- tetio. Flamma enim, cum ftt ignis , naturaliter furfum tendir, & hoc fuo motu fecu defert fuliginofam aduftamue fubft qua? rursumin ambientem acra Jongc fupra & extra flam mam expurgatunin fumma autem confti- patione extra flammam hx fuligines non longeeflerumur, fed flamma? commixta? remanent ; Inde flamma? extindio* qua?non ita confeftim fucccdem, ft acris- commercio flam- ma non carcret; vtpote cuius virtute eadem flamma a fulh- ginibus expurgaretur, Fuliginibus autemretentis flamma fuffocatur. Quod de flamma didum eft,idem de calory natiuo in no- bis dicendura, quipro materia ex qua acceirdiw ,fanguinc habet,vt loquitur GaLyeJ humidumradicakfanguincpcr* petuo reftauratum ;a naturaitem infitum principium motus in viramque partem fuwwm, 8c deorfum poffidcc* ita vtvnq Caufa cm | feruatio- nisfiamA) I & ca Ions < itatiui. Jritna fan]a tx-i lintUonis I fama in , fumma co * ftp at tone. ' Secunda ] ««/&, , DE CAVSIS MORB. horuin motuum priuatus ,akero cx neceflltatc priuetur • Et ob jdipfum {iucrefpirationeeum prohibeas,ftue fanguine, aut pro- prio nutrimento, ftatim corrumpitur. Nam & lucerne flammam tolicsfutfocandojautomninooleopriiiando. Simile itaq; in- quit Galen, ponito cor funiculo , oleo fanguincm, organo, flue inftrumento , oleum&cllychnium continent] , pulmonemjqui circumfitus eft forenflcuscordi ad fimilitudine.Veriim quo tempore refpirat animal , aflimilaueris ipfum potius cucur- bits perforata: vbi verb refpiratio vn- dequaq; condufs . Quemadmodum itaq; cucuibita perforata, flammam inter fe, feu intra fe, per foramen refpirantem , extin- gucre non poteft: quae verb contra conclufa eft cucuibita, e vefti- gio flammam fuftbeando cxtingiiit ; ad eundem modum pulmo ardus , & denfus , velut in rdpiratione cohibita eft , extinguit: perforatus & rarus, qualis circa refpirationcm eft, inflram calf- ditatem eonferuat. Inhuius dodrins confirmationem confc- quutiub ad propofltam iam dodrinam, ait GaJcnus: Ego verb dim etiam fomacem viderem 3ob id quod perfpirationcm non habcret,extingui, & poftcaipfam aperiri atq; turn multam fuii- ginem cxpirarc, turn multum purum acremexternum infpirare, atque vtroque fade flammam fplcndorem reciperc,non paruara efte ratiocinatus fum expirationis vtilitatem ad hoc, vt id,quod veluti fuligo fanguiniseft , euacuetur. Fauilla enim,& fumus, & fuligo, & omnis huiufmodi vfts materia fuperfluicas nihilo- Ion iniis, quarn aqua ,ignem extinguere confucuit. Quarecx omnibus potiflimiim rccipiendi fftnt, qui dicut,infttkaIorisgra- tia animalia refpirare, Nam & moderate vcntilari vtile eft, & mediocriter refrigerari. Ambo eniijr internam caliditatem vi- dentur corroborare : ncceflariumquc eft motum habere ad full- ginofum excrcmentum, vt ita loquor, cxtra^uacuanduni, quod a fanguinis vftura redundat. ■ «,ib n m Galen usin hac fua lententiaab Ariftotek non recedit, qui li- bro de refpiratrone cap. 17. tenets principitim vitsc,cor videlicet, ddicere, quoties calidum non refrigeratur. Calidum cnim ro- boratur, dum refrigeratur, ventilatur , & d fuliginibus expurga- Cur, vt ex placedentibus Gakni verbis, alijfque locis conftat. Venciiacio enim iic du aer ope dilasationis attrahitur: hac enim Optima ft mtlitude. Fulige eft [angutni c recrc/Kc- turn, Fanil I ay fumus, 0* fuhgo fid* mam p gr- ind e ac a- qna extin giunu LIBER SECVNDVS leui flabellatione famofa? fuligines,qua?calorem noftrum fuffo- cabant,ab eodcm calore aeris commercio temperate, feparatur, difponunturque, vt raox vi potilTimum fubfequcntis nis exccrnantur. Spirit mm getter 4th, HO c folum fupereft in hac doftrina obfcruandura, Hip- pocratemre&cmonuiffe, calorcm noftrum acriscom- mercio nutririjfimul & refrigerari: & ab Hippocratein hoc minima deficit Galcnus* licet rcfrigerationis , vencilationis, & cxpurgationis fuliginum gratiarefpirationein fieri docucrit turn iocis citatis,tum cap. j. lib.dc vtilkatc refpir. Quanquam-# autemfanguinemtenuiorcm fpirirns vitalis materialem caufam ftatuerit,aercm tamen ad ciusgenerationcm concurrcrc minimc negauit: fanguinem tamen folum, vt prj cipuam marenam, lib. ilio dc vtilitate refpirationis cap.5 propofuit, Capite 4.ciufdem lib. fpiritum animalem ex acre, infpiratione per nares attra confert. Cur potiiis, obfccro,animalis fpiritus cxacre fan, guinea vaporc generaretnr ,quam vitalis ,qui ex acred igne:,q$ lubftantid potil5rnumcondar,lkuti fpiritus in/ituseve lib. 5 no- first Pbyiioiogia’ dccuiinys:& S. TitulodeThoraec, cx acre attrado, & vapore fanguinis* Adhuius rei pJcniorcmintdifgentiam , Galeni verba lib, 7,, de Decrctis Hippccrat.&Platon.cap.j.in medium proferamusr Spirkus igitur, inquit, qui in artcrijs continetur, vitalis,& cft,& diciturrqui inccrebrojanimalismon qndd fubftantia anima: lit,, fed quod primum efteius ibi habitants inftrumencum 5 qualify cunqi fufcftantiapoftea fucrit, Sicur verd yitalrs fpiiitm ,&in artcrijs, Sc in corde, gignitur , materia generation is ex infpira- tfone ,&humorum exhahtione, fumpta rita animalis cx vitaii perfedifcconcodo orirurj quippe cum oporreret ipfum exquifi- tifliinam omnium immutationcm adipifei.Nam G natura, Sc fe- velit exade confccrc,, quamuis animali lint po- teftate longc inferiora , diutnrnam illis in inflrumentis coneo- dionis. raoram maebinata eft: atq? ideired femini, tdbbus anne- xunx anfradum r Jadi ,vaforum ad mammas tendentium lon- ginquitatem prs-parauit :mcritdetiam hic turn in ccrcbro e vi- tal! fpiritu animal em cfficcrc ftudeat,rcticyJarcm hune contex- tual,, quail varium quendam labyrinthum iuxta cerebrum fabri- cauit Hog itaque idem membrorum ipfa tabrica prailctercntc, didicimus fpiricum huncanimaJcm, neque lubftandam anima:, deque domiciliuin cius, fed primum tantinn inftrumencum die: edqudci cum ex vulneratione fucrit euacuatus, illicd animal Spiritkt vifalii ptride AG atre nu~ tritur. 1 Aer irr- - fp>ratusy dr fangui ~ nis hali~ ' tus,June . fnarny-Lu’ fp trims Vitalii- Injlruwe- ■ ta laSiis • Cr feminism generation ni dicata. y SpiritMJ r; ant malts . primum ’ anima in' * jhumetXi LIBER SECVNDVS. quad mortuum collabitur: cum iterum colfigitur, reuiuifcit. Ex his Galeni verbis, & ipfa rei natura, fatis conftat fpintum vitalem ex vaporc fanguineo, &aere infpirato, tanquam ex ma - teria idonca in corde, 6c arterijs virtute vitali, cidcm cordi po- tiflitnum infita,generari. Quid per humorum vaporem aut exha- lationem, intdltgendum fit, diuinarc non eft arduum: ciim in Galeni feriptis nunc pro arterialis fanguinis vaporefiue ipiritu vitali, nunc verb pro fanguinis venalis vaporc fine fpiritu natu- ral!, alias pro ipfo animali fpiritu, accipi pafTirn videamus.Libro S.dc vfu part.cap.i /.fpiritum animalem, txhalationcra quan- dam fanguinis benigni appellat: Et quidem nomine fanguinis, arterialem intelligitj qui purus cfle debet, quod fpiritui animali alimcntum (it fuppcditaturus.Loco aiitcm cir.de Decrctis,idcft, cap. $. lib. 7, protenuiori exhalatione fanguinem ipfum arteria- 1cm, & vaporem fanguinis venalis, acccpit: nam vtcrqueeft vi- tal is fpiritus materia. Vnde lib. 3. dc ficuJr.natural. cap. 14. ait, omne dilatatumex vicinis ad fe illiquid naherc: ideoque omnes artcrias, qu«ead cutem finiuntur, externum acrem,ciim dilatan- cur, attraherc: cas verb artcrias, qua? parte aliqua ad venas fc«j> aperiunt, quod tenuifTunum maximeqjhaliruofurn in ijs fangui- nis eft, ad fe allicere: ac tandem illas artcrias, qu# propinqua? cordi funt, ab ilia ipfo aliquid haurire. Prohalitu autem fine vapore, hoc in loco fpiritum naturalem intellcxit. Galenas. Qmppe in fucceftione ad id , quod vacuatur ex arterijs ( quod enim euacuatur, partim cxcrementitium eft, vtpotc fuliginofum Sc vaporofum, partim vtile) quod Jeuiftimu tenuiftimurnque eft, priiis ei, quod vacuatur, fuccedit, quam id quod grauius eft, & craftius. Eft porrb omnium, qua? in corpore flint, kuiflimum tenuiffimumque, fpiritusifccundo loco halitus: tertio gradu, qui planeabfolutus , arrcnuatufquc eft fanguis. Ha?c igitur arteria? omni ex parte ad fetrahunt; qua? quidem ad cutem pertinent, externum aerem , quippe qui vicinus ijs fit, ac quam maximeleuis. Arteria verb qua? a corde fubit ad collum, & qua? inferiiis per fpinam porrigitur, alixq; arteria? his vicina?, ex ipfomaxime corde aliquid attrahunt.#Qme verb turn a corde, turn a cute abfuntlongiiis arteria, quod fanguinis eft leuiffimuy a vicinis rrahant venis ncceffc eft. Cum cnim ieuiori corpora ar- VapQrtdut cxhalasio fanguinis V»d. SpiritHs leutjjimus fecudo lo- co halitus; terr.o loco' purusatqi { deficatus < [angitis. DE CAVSIS MORE. teria? impleantur , & vix graue quiclpiam in fe transferant , non mirandum , ft ex ventriculo Sc inteftinis,non nifi cxiguum quid3 & quod exquifitiflimc in cibo confcdum concodumue eft ,ra- piant.In noftra quidem PhyftoJogiacum Galeno monuimus, ar- teriolas meferaicasaliquid confedi chyJi in fe proliccre: & cum ha! artcriola? fanguine vacu# fint, & chylo rcferta?,albida? tunic- tefqj aJiquandiu ab afiumpto cibo mancnt: Sc ciim antca vix,aut nullo modo , apparerent , tunc replete manifeftantur. Et funt fine dubio Afelli lades , feu confix ab ipfo vena? a mefcraicis diftind#, chyli delation! ad hepar,vt vulr, inferuienres.Ex ven- triculo autem, & inteftinis , turn attrahunt aliquid , turn rurfum in haseafdem cauitates aliquid viciffim expellunt ,teftc Galeno lib.de vfu pulf. cap. 5. Non mirandum ergo , ft, poftquam ani- mal faturum eft, Sc viuit, di<5he arteriole tumeant; poft obitum, dum nihil amphusattrahunt, fubfideant. Sc oculorum aciem ef- fugianr. Quod ft nobis pro Afello aliquis opponeret, arterias perpc- tu6,quamdiu homo viuit, pulfare, iftas verd venas ladeas nc- quaquamin iftiscanibus viuis apertis motu fyftole &diafto!e nioueri:rcfponfum inpromptu eft,cxilium aiteriolarum motum a nobis minime percipi, quam reuera moueantur. Senftbilcm.n. pulfum non nifi attend notf magnitudes efficiunt, vt cuiuis perito Medico conftat. Ex hadenus propofttis modum gencrandi omnes fpiritusftc accipe. Natural is fpiritus in hepate & venis gencratur.Eft enim fanguinis vena Jis aereus vapor. Acr cnim modicus ex artcriaru vidnarum, cordis ipfius,feptique tranfuerft motu,hepati & ve- nis communicatur, ifque fufficicns, vt exeo, ftmul Sc btnigno fanguinis halitu, naturalis fpiritus conftciatur. Spiritus vitaiis ex praedido iam fanguinis halitu, & acre, arteriarum dilatatio- , ne attrado,in arterijs (arteri# autem vim pulfandi, & procrean- di fpiritum,d corde per fuas tunicas fufcipiunt)gignitur: ftcuti in corde ex tenuiori fanguine venali ex vena caua afcendente in cor eifufo, Sc vlteriiis attenuate, vlteriufq; coda, ac acre per os ingrelfo, Sc in pulmonibus prius pra?parato, conficitur. Spi- ritus animalis ex acre per os, aut nares infpirato, & fpintu vita- h primamelaborationcm ? eamqi non leuctn, in red mirabili, ‘ AfelUU- , clcs font figment** Duhium diluiturj Modus generatio. nis Spirit tus natu* ralis. SplritHS vifalisge* Herat to* Spiritu] animalit ScmrAtifi LIBER SECVNDVS. feuplexu retiformi, fufcipit,teftc Galenolib.p.devfu part. cap. 4.vbi plene huius plexus retiformis3quem admirabilem vocat, naturam exponit: aitque fpiritum diutiflimein eodem plcxu de- tent um, vt fie melius conficiatdr, in cerebri ventriculos incide- re,in ipfoq, cerebro magnameiufdem fpiritus copiam continc-* rij prarcipuetamenin cerebelIo3 vt affirmat Galcn.lib.8. de vfu part.cap. i inquit; Poftea verb quam in toto cerebri cor- pore 3 non in fob's eius ventriculis ( quemadmodum alibi de- monftrauimus) fpiritus animalis multus continetur, exiftimare oportet pluriinum edam in cerebro pofteriore ipfum contineri, vtquod omnium, qui in totum corpus diPribuuntur3nemomm futurum erat principium ; mediaque ilia interualla, quit partes cius conncdunt 3 fpiritus dfe vias. Qui quidem fpiritus a tan- quam fenfus , & motus inftrumentum , ant facultatis animalis delator, per nemos ad vniuerfum corpus defeend't, teik Gale- no, lib.7.de Decret,Hippocr.& Platon, cap. 3. Cirm igitur5 in- quit, nerui a cerebro,cerebrumque operiendbus membranis 0- riantur ,per interiorem partem, qua: a cerebro exit „ fenfus & motus omnibus animalis membris fuppeditatur r reliqua dna? exteriores a membranis cerebri progerminantes, idem officium neruis exhibent, quodipfa? membrane cerebro pradant t Vnde quamuis vtrafque nemo detraxeris y nullam noxam contrahet membrum id 3 quod neruus pertingit. Idem fact etiam cerebro vtrifque membranis denudato. &c. In plexu choroide,feuredformi, dequonoslibro 3, noftne Phyfiologia, Titulo de Cerebro, fpiriru animalem confici, non omnino. inepte aliquis diceret, iuxta Galeni dodrinam Jib. 9«de vfu part. c. 4. & alibi * Verum qui attendus Galeni: dodrinam femtabitur, facile nobifeum confentiet, fpiritum animalem i i_j ipfis cerebri ventdeulis completeperfici .Huiusrei tddmonium habeturlib 7. de decret.Hippocrat. & Platon, c. 3. Cofentaneu igitur rationi eft/piritum huncin cerebri ventriculis oriri, atque idcircb cb coire,& arteriarum, & venarum non paruam multitu- dinem, ex quibus videlicet plexus illi exiftunt 3 qui choroides a feciindamm fimilitudine appellantur: atque ipfum ciindem fpi- ritunteilc pimum atiima inflmmentum. Magis quoque in earn ientendam induccrcris avt credcrcs, fpiritum huncibi generaru Ter cere- bri corpus animalis Spirit us diuaga* ttir* Spirt tus ammalis per me- dullar em Cr veram neruifob- ft ad partes corporis dijfuditur Dus, me- hrana &-> tnenyngi- bus norms concefjd* rib font de natural tint fob- Jidda nerm. riorum. iJtuhia oc~ eurritur* DE CAVSIS MORE. vafts, acpracipue aiterijs3ipfum in cerebro cauas expirantibus, ft reticularem contextum animaduerrcresrqui ex ijs5qua? in caput pertinent., arterijs conficitur; ciim primum caluariam tranfgrcf- fz ad ipfum cerebri fundamentu ftue baftm3 Cic cnim concurrerint. Plura ibidem apud GaJenum viderepot^ris. Cgtcrum hoc in textu non tam in ventriculis ccrebri3quam in plexu mirabili, fpiritum animalem procreari affirmat Galenus. Quare ad manifeftiorem eiu.s prolationem lib. 7. dc Vfu Pai t. c. feriem generationis fpiritus vitalise anima- lisj proponens, hunc inipfts cerebri ventriculis abfolure genera- ri hac via docct: Caeteriim ab afpetis arterijs extrin- fecus pulmonis quidem came primum conftcitur3po- ftca vero in cordcjatquc ijs maxirne,qua? in plexu funt retiformfvltirnum ac perfedtiflime in cerebri ventriculis3vbi vti- que & animalis fpiritus primum exadte efficitur. Paulo poft do- cet3 pulmonis carnem.aerem attraClum concoqucre, Capite 9. fcqucnri de pulmonis dilatatione agens, inquit.-Nam quod pul- monis carnem mollcm , foraminukntam 3 ac fpirituofam fecit, vt externum aerem concoquat, quem. familiarc ipirirui animali alimcntum futiirmn prouideat3 aciminri earn par eft. Hie enim dc prcTparatione-acriseoncurrentiv rursiis ad fpiri- tus vitalis loquitur Galenus3no verb dcacre immediate concur- rente ad cercbru per os cribrofum, vi infpirationis3 ex quo fimul & fpiritu vitali,animalis fpiritus immediatiiis conficitur3de quo jpfelib.2* dc vfu parr. c.7. Licet cnim ex fpiritu vitali plenc alte- rato in plexu mirabili animale fieri aifirmet Galenus 5 ffpc tame, vt ex quibufda fupra citatis locis conftat 3affirmauic eundem fpi- rirum animale externo acre nutriri.Porro ft non eftet fpiritus ani- malis acrea fubftanria vitali dilution vix abhoc diftinguerctur, ncc penetrabilem aded naturam fori ire- tur:ciun tamen cotranu Galenus v biqs aftcrat.Libro autem 9. de vlupart. c, 4. dum anima rationalcm in cercbrohabitare, & per hanc partem nos ratiocinari affirmat, in eadem cerebri fubftatia plurirnum fpiritu animale contineri ait: qui fpiritus ex co&ione, qua in cerebro acccpit 3 qualitatis quanda proprictatem adeptus eft: id acquiftuit, quo ab alijs diftinguitur.Cometario denioue4. iniib, 6« Epidcm. docet fpiritum animalem lumino- Plexus re ’ ttiorrrus* ' /« cerebri • vcntricu- Its fpiritus ammalis ’ gtneratur Spirit us 5 ar/'malis - eft lumin• /«;. LIBER SBCVNDVS. fumacerebro ad oculos proficifci. Libro etiam 16. de vfu p. C, 5. dum neruos opticos fenfibiliter cauos efteaffirniat, ait, feipsu lib. 13. dc demonftratione(quod opus visas inftrumentum habere fpiritum fplendidum atfidue a cere-. broaffiucntem.Proinde opticoruneruorumfab«cam fummope- re admiratur; de quibus ided ita loquitur, Caui enim intiis fuerunt, quo fpiritum reciperent,furfumq; ad cerebri vfque ven- triculum ob eandem caufam pertigcrunt: vbi enim exterior ven~ triculus vterqi definit ad latera, illinc ncrui optici exoriuntur,ip- fc ventriculomm veluti thalamus, propter illos neruos extitit. Propter hanc Galeni do&rinam, aliaqi quce cit. iam cap. haben~ tur,in noftra monuimus Phyfiologia,a ccrebroprocedcre feptem Dcruorum paria, quae fcnfibus communiter inferuiunt. Videntur quidem vere ab ipfo cerebro immediate dependere, quan qu am multis Anatomicis placuerit ea a ccrebello propenderc,vt ex ii> werfo cerebri fitu, vt aiunt,deprehenditur, Ncceftaridha?c de fpirituumgeneratione produximus, vt cir- cnmfufi aeris necdfariu in nobis vfum ad vitas propagarionem demonftraremus , Aeris porrdfrigidiufculicommercium,libe- rum fitatque familiare mediantibus refpiratione,& tranfpiratio- ne: quibus dum animalia priuantur, & praefertim refpiratione, repenteintereunt, monente Galeno lib. 7, dc vfu part, cap.9. dc lib. de vfu pulf. cap, 1. vbi inquit:Nam refpirationem ft cui adi- mas, illicd mortem afferesPrimarius ergo refpirationis vfus, eft caloris natiui conferuatio: Sccundarius, & minus praecipuus, eft fpiritus animalisnutritio, telle Galeno lib. 7. de vfu partium e, 9. & lib. dc vfu pulfuum cap. 2. quo vltimo loco, veluti fequer*- ti c. 3. docet,pulfum praeftare talem vfum toti corpori, qualem refpiratio cordi: Ergo, inquit, cum hoc iam demonftratum fit, nihilque ian> aduerfari videatur, quo minus vnus refpirationis, & pulinum vfus fir, facile promptumque colleen arbitror calo- ris in quaq; parte cuftodiendi causa pulfumeffe conditum .Itaqj quod ex refpiratone vni cordi,id cx puJfu calori illi,qui in totocft animali, accedere: corrmunem autcm vtriufq; effe, Si animalis fpiritus nutritionem, veium arteriarum mag is propria, Qucniam igitur in his,qu# de refpirationis vlu tradidimus,mo- ftratum nobis eft valorem per immifiiiui fpiritum rdrigerari. Norm op- tics c /tut: eorundem srtur. Jtefairtit io ms duplex vfus. D E CAVSIS M O R B. cundemq; per emiffum hunc veluti purgari 3 fumido fclllcet ex- cremento cxpulfo, ambos verb ad eius cuftodiam vtile aliquid cpferre, patet arbitror, & quod de pulfu dicendum erit; nempe in diaftole fine fublatione arteriae fubftantiam quampia attrahi: in fyftole.i. fubmirtenda arteria,quod exhoru deuftione in toto animaJi contradu, velut fumida fuperfluitas eft, id expelli. Hec Ga1enus5qui primiscapitibus lib, dc vfu pulf. paritatem tranfpi- rarionis & refpirationis in coferuationecaloris natiui,& obiedio nes contra hanc paritatem cxcogitatas, dobtilfimeinueftfgat. Modum,quo fingularum partium calor vfu pulffis conferua- tur,proponit Galenuslib.dt.de vfu docet, arte- rias cum fingulis partibus corporis quandam obferuare conti- guitatem, vt earundem partium caiorem conferuent, Quoniam Galeni verba plurimum profunt 5 ca ficaccipe; Numerofi in ar- terijs meatus ,partim veluti Ipiramentain carurn funt tunicis, partim ofculorum fpecie in inteftina 3 Sc ventriculum 3 & excer- nam hanc cutem finiuntur. Quin etiam continuata: turn fibi 3 tu verb cordi, maximis fcilicet meatibus , velpotiiis vniuerfis fuis capacitatibus 3 funt: Venis verb non perindemagnis meatibus, fed ipfarum quidem fynaftomofes fenfum noftrum effugiunt. Vnde,fi ipfis 3 ceu parum conftantibus 5 mcritb fidem abroges, per alia certe, qua: veteribus funt prodita ,cos dfccredas , nc- que in poftremis ex hacrei euidentia. Siquis namque accepto a- nimali quouis ex ijs, quibus amplf manifeftaeq; ven# Sc funt , veluti boue, fue , afino , equo, oue, vrfo , fimia, pardali, homine ipfo, vel fimilium aliquo , magnas multafq; illi arterias vulncret3vniuerfum animaiis fanguinem per eas exhauriet.Hu- ius rei pcriculurn fubinde fecimus: Sc cum femper vacuatascum arterijs venas deprehandiflemus , verum dfe dogma de cornu- nibus artcriarum Sc venarum ofculis, & communi de vna in al- teram peroa tranfftu nobisperfuafimus , Quippe per Jbos tranfi- tus arterijE dilatata: ex venis trahunt,contralto contra,m eas re- gerunt, Sicuci nimirum per ora 3 qua: in cutem finiuntur quid halituofum fumidumue excremcntuin habent > id excer- nunt. Recipiunt autem ex circumdato nobis aere non cxiguana in fe portionem. Atque id eft, quod Hippocrates lib. 6. £pid. fec.&foras introque fpirabile tocum corpus dixit. Pari modo ex Experien. tin pro bv. - nit Gal- dariana* (lomojes Vi n arum & arte- riarum. LIBER SECVNDVS. Amri a cum om- nibus par- ti bus com• mtreium huh cat. e ventre, Sdntcftinis turn attrahunt, turn rursum expel hint: Iti- •_ dem & per tenues meatus, quos veluti fpiramenta per totas ha- bent tunicas, ex circumpoflds fpatijs viciffim trahunt, atque ex- pellunt. A corde verd ipid accipiunt quidem plus, fed reddunt minus. Caufa in his membranis eft, qua? in caruni fuperna na- feuntur parte. Oratio haec per fe clara eft: Vltima itaq; verba notanda funt, quibus videtur Galenus ftgniftcare,aJiquid,licet minimum quid, ex arterijs, dum conftringuntur , in cor refundi, quamuis pluri- mum obftent daudentes aortam feu magnamarte- riam in fua origine &exitu extra cor. Vcrifimile tamen eft, ia- nuam illam nonefte ad vnguem daufam: ciim tempore neceilL tatis profit aliquidex arterijs in cor trans fundi, quemadmodiun continue in rcliquas omnespartes,dum conftringuntur,aliquid tranfmitrunt. Qipod attinetad vlteriorem vtilitatem anaftomo- icos venarum & aiteriarum, videas, ft vis,-quae habet Galenus lib. 6. dc vfu part. cap. 17. aduersiis Erafiftratum. Eruditiftime dehique, fuo more, lib.p.dc vfu part,cap-4.de plexu illo retifbr- mi atqj mirabili, fpiritum vitalem exade pr^parantc, vt ex hoc, Sc acre attrado, fpiritus animalis generctur, difcurrit, ficuti de venis per cerebri membranas difperfis. Torum enim cerebrum, inquit, ijs arterijs ( ex quibus fcilicet plexus retiformis conftat) multiplicitcr diuifis eft pertextuni, multaeq* ipfarum diuifiones in ipftus vcntriculos definunt i quemadmodum Sc venarum ex verticeipftus defeedentium: ex oppoftcis .n. locis arterijs occur- mnr. Sc in omnes, quo modo arteri#,cerebri partes, atque adeo in ipfos vcntriculos diftribuuntur. Porrb, quemadmodum vcntriculum, atque inteftina,arteriae, Sc venae quaplurimae per- ueniunt, bilcin quidem, ac pituiram, rcJiqiiofque id genus hu- mores,in externam capacitarem efftindentes,fanguine autem_^, ’ ac fpiritum vitalem intra feipfas rctinentes : pari modo in cere- bri vcntriculos venae ftmiiitercxcernunt quidem fuperflua, fan- guincmautem retinent, arteriic verb fpiritum maxime omnium refpirant: ha? namquefursu in cerebrum ab infernis partibus fe- runtur, venae autemex vertice in ipfum defeendunt. Quod ad- mirabili quodam artificio a natura fuit comparatum, vt,qme ex ipfarum oriftcijselabunturfubftatiae,totumcerebrum permeent. Optima do tirina, vt retie perci pi at nr mo Ahsquoe \ cerebro in' [nine Has 1 partes ha- mores de {abuntur. D E C A V S I S M 0 R B. PIdra alia notatu digna cit. c. & fequenti c.jr« de venis 6c arteri/s Galenus narrat. Vt hare de caloris natiui 6c conferuationeidcdhiJ na claudaturj pro certo ftatuendum, refpirationem3 aut tran/pi- rationem j oinni animalf, vt eius caJor natiuus feruetun necdla- riam efte •. imd ipfa? plants tranfpiratione 5 vt feJiciter crefcant, egent. Metal Ja etiam ipftjjapides, & fimib'a3 ft expiratione qua- dam n5 cgeant3 refrigerationem ialtem mediocrem expoftulant* Quidquid cnim calidiusadu eft, maiorieget refpiratione, quia copioftori eget acre. Vnde pueri, quam pubercs, maiori freque- tioriquerefpiratione, quia caiidiores, opushabent. Senes qui- dem paiciflkne omnium refpirant;quia eorum caJor non eft co- piofus: frigida enim flint corum corpora;quare paruam raram- querefpirationem edunt. Qui febrili calorc a?ftua-nt5aut corpo- ra plurimiim exercent, magna , veloci, ac denfa , feu frequent! refpirationc egent. Tcmporibus calidis, quam ifigidis, refpi- rationis neccflitas magis vrget. Ca?terum,parum,& frequenter refpirant, qurcibumacccperunt,ac biberimt, ob feptitranfuer- ft coardationem, etiam ft caleanr. Sic & prsrgnantes; In etiam inter cutem* & in hepatis inflammationibus , ventrifque, ac fplenis, confirniliter refpirant propter can dem caufam. Quintal* . ri refyira- donec- £ent. Raritas immodied, O Yalta intern periei frigidaf caufa 3 eft rafitas p quarvbi ddeft manifefte 5 ob leues etiam occafiones nocct. Ex "corporibus cnim immodice rarefadis magna copia tri- plicis fubftantia?3& praefertim caiidi innati,in ainbien* tem aerem refolukur > difeutkur y atque diftipatur. In grauiftima ided mala., propter vaoJentum eua- cuati onem quouismolio fachim 5 incidunt iJJi qui raro corporis habitu pridin' flint* in talibus qaidem corporibus rarisnon rede cohibetur natiuus calonqiiarehoc impense ceffarid ffigidius redditur. Galenus lib. de Cauf. morb.cap.5. docet rarkatem, vel con- ftipationetft in toto corpora aliqua eius peailiari parte fieri. In vniuerfo corpora niraiararkas contingiXpropter circtim- LIBER SECVNDVS. pore, vel lari tat is Caujk. fufi aeris a?ftum , vd ob balneum calidmru vel ob gaudium,aut exercitium, vel laborem immodicum, vel propter fortia,autquid fimile. Pars aliqua ope medicamentorumrefol- uentium bumores fundentium , rarefit. Talia remedia funt calida & ficca,ac tenuium partium.Conftipatio fimiliter vniuer- fo corpori accidit ex vfu balnei aqua? frigida?, vel aluminofe,aut aeris immodcratam frigiditatem. Obhaseafdemcaufaspars aliquaconftiparipoteft.Imdficutitotumcorpusplenitudinr prxfertim arteriarum conftipatur , fic pa**es ipfa? fimili plenitu* dine laborantes confiipantur,vt in partibus gangrf na Jaboran- tibus quotidie experimur, Pars enim aliqua inflammata adeo fanguine repletur , vt omnes eius meatus,tu parui,tummagni.> protiniisconftipentur jindc caloris natiui partis fuffocatio , ac tandem gangra?na,& integra partis fphaodus dicitur.Eft enim gangraena partis mortificatioin fieri,fphac£lus in fadlo efie. Pars deniquear&o vinculo ligata , frigida euadit* quia calorisfluentis ,feu fpiritus vitaiis commerdo, ob ligatas arterias,deftituitur, Ligatureided manuum,pedumque diu detente, extremitatum mortificationem non rarointulerunt. ., . > Confix a- J> Li&tu- rarum ef~ fettus. Odum caufafrigiiitads. OVoddiana experienda docct , homines immodico otio indulgences, frigidiores fieri, & quia caipr eorum na- tiuus non debite ventilatur, & quoniam pituitofi hu- morisprouentusin jjscongcritur, qui rursiis corpus ipfum magis magifque refrigerat. Ideoque otium dicicur quin- ta caufa intemperiei frigida?. Motus imm adieus caufafrigoris. DIximus cum Galeno, motum fortem efTe caufamca* lorisrnunccumeodemGaleno affirmamus, motum vehementiflimum 3 aut prolixiflimum 3 licet non vio- lentiffimum, dfe intemperiei frigida? caufam; quia in tali motu meatus omnes habitus corporis immodice aperiuntur; ideoq; calor naciuus per cos copiose cuacuatur; qimre partes caJore na* D E CAVSIS MORB. tiuo deftitute in fvigidam intempcriem necdlarid incidunt.Qua- re motus immodicus, ant violetia, aut longitudinc, rede intcmperiei frigida?caufa ftatuitur. Scd Galeni prfdpuuscenfor ( Gakni dodrinam fuo more garrit: & ait primd , prater propoli- tas a Galeno caufas intcmperiei frigid^, alias admittendas: vt magna copiamcmdorum pituitoforumq; humorum in corpora congeftorum, qui rursiiscorpus ipfum refrigerant, Re(pondeo,pitu itam,& craflos humores , ad vicinas res frigi- • das reuocari; aut, (i uis, ad materiam frigidam. Secundd obijcit, Corpus rcfrigerari propter immodicam ali- t quam euacuationem,Experimur enim, magnam fanguinis e ua- cuationcm corpus aliquando adeo refrigerare,vt mors,aut mor- tis periculum fuccedat; aliquoties verd ex tali cuacuatione hy- drops, morbus frigid us, oritur. Refpondeo,euacuationcm ilJam immodicam fcqui ad immo- dicam raritatcm, aut apertionem dudUum. Obijcit tertid, male raritatem,& morum, enumerari a Galeno { inter caufas intcmperiei frig idee, cumetiam ficcam intemperiera inducanr, Rcfpondco, hanc obiedionem, vt reliquas,dle nimis imper-1 tinentem, & nullam vim contra Gaknum habere.Nam licet im- modicus motus, & raritas,ficcitatem inducant, id nonimpedit nefrigiditatem Galeni dodrinam lib.y.meth. c, 7. ignorabat Argcnterius . Scire autemlicet, inquit Gale- nus, folidorum corporum ficcitatibus,fi neceifarid frigiditatem. Siccitas ergo frigiditati non repugnat. Obijcit quarto, afpera? arteriie conftipationem non inducerc < intempcriem ifigidam, fed mortem. Refpondeo, didam con ftipationem cfle caufam frigidiratis, & mortis ftnuJ. Mors enim ipfa frigida dicitur, iuxta iilud O-' uidij. Stuke,quid eft fomnus, ni(i mortis imago ? Calor .n.cordis in dida conftipatione trachea arteria? ftarim fuf- focaturj quia non euacuatur fuligines,nec calor natiuus amplius refrigeratur.Calor enim cordis ,ciun copiofus cxtct,copiofo egec acre, turn vt xefrigeretur, turn vta fuliginibus expurgetur. In Obit ft.I. Solutit* ObieU, u Solum* Obicft* $. Solutit* ObieR, 4; Sohtii, t<0 fufpenfis itaque, ob hunc defe&um 3cornigdlumpercipitur, quia fuligines retent# eius fubftanti# h#feruntjeoderppa&o* quo flamm# exrinft# fuligrnes cucurbits Medic# appofitf par- ti corporis interims adherent: ob quas non raro cucurbit# fciun* nigricantes aliqualiter percipiuntur. LIBER 5ECVNDVS. CAPVT vil De Caufis Intemp[tea. NOn tam clara methodo intemperiei ficca? caufas expofuit Galenus, ac intemperiei & calida?. Capite 4- Jib. de Cauf. morb.ait 3 ficcam intemperiem fcquentcs ob caufas introduci, Igitur3 inquit 3 fi aliquis plurimum quidem tranfpiret, fed parce nutricetur3idque alimentis3quibus ficcandi facultas ett, is facile ad ficcum morbum perd ucetur 3 idque ma- xime5fi folici11 idincy vigiiijfque torqueatur. Itidetn aeris nos am- bientis ficc# conftitutiones animantium corpora aridiorared- dere folent. Sic etiam aqua? 5 vel nitri* vel fulphuris5 vel alumi- nis 3 vel bituminis 3 vel alterius id genus qualitatis naturam fe- quentes3 fi quisin ipfisnataucrit.Item medicamenta^.qua? exic- candi habent potentiate fi deuorentur ad extrinfe- ciis adhibeantur3 ipfa quoque exiccant.Atque dehis ampli&sdi- cat* Siccitatii ' quatnor ; gradas. LIBER SECVNDVS. ne tertijhumorisconcreti3qui adipem3&carncm complcdi- tur. Quarta Eccitas3eft amiEIo quarts humiditatis folida- rum &connata Dimcu- patur. Deniquc quatuorcapita3 adqu# falubres 3 aut infalubres caufa? 5pnrfertim man ifeft# 3 reuocantur, ex Galenocum fui temporis plerifqueMedicis3lib.i.de fanit. tuen.cap.i 5, &vltimo3 in medium reuocanda funt. communitcr his term inis nimcupantur: Admouenda3 educenda, facienda3& extrinfeciis incidentia . Admouenda , qua? ab alijs fumen- da dieuntur, funr ea omnia, qu£ per os aiTumuntur.In hoc ce- funon vltimum locum obtinet aer 9qui continue infpiratur: quiqi ,vigcntibus ardoribus, corpora exiccat infpirarus. Aer etiam quorundam locorum,rationc afpcdus ad Orientem__^3 cxiccandi vim habct3qualiseft aer tile apudTabras in Regno Neapolitanoj & aGaleno ad vlcera pulmonum fummoperecommcndatus Jib. j.Meth.mcd. cap,i 2.Alimenta denique ficca Eccam intemperiem inducunt: cuiufmodi funt falfa3aeria3amara3aufterayacacerba. Salfaenim Ecca funt, veluti acria 3 amara , & acerba. Quardam his qualitatibus de- Eituta exiccandi vim habent, vt caro Jeporina, ceruina 3 & a- Jia animalium, qu£ in locis ficcis deguntv Inter legu- mina,faba, & Emilia:Plants multa?vt braEicau beta3hyffopus3 thymus, cncntha, &conEmiles .Inter falfaalr- menta, funt caro Jalfa, pifeefquefaliti: qui , E immodicc affu- mantur, corpus exiccanr, & Eccam fcabiem inducunt. Inter acria3funtallium 3ca?pa,pomrn3 piper3Enapi3caryophylli, zin- ziber3 naflurtium, & alia huiufcemodL Inter amara, funt aloe, abfynthium 3 & Emilia. Siccant enim qua? amara funt3immodi- ce,vt inquit Galenas lib.7. Meth. med. cap,7.dc vinorum na* tura Ioquens,Inter auEcra/unt mala cydoniafeu cotonea3pyra quardam, forba,mefpili.Aecrba>funt frudlus plcrique immatu- ri, Memineris enim velim i turn eorum, qua? in srgris es con- templatus,tum qua? in opere de medicamenris es edodus3nem- pe acerbam qualitatem fua quidem ipEus virtute3 Sc refrigerate & ficcare. Libro quidem 7,Meth. med.cap.6. auEeromm cibo- JUWySc pocuum vfumin ventriculi Ecdtatc plurimum imnrobac. Qadttuor cUjfes can farum fa~ /tut ir/faih briunf. jierfic. txic~ €#. \Alitneta «xiecatta D E CAVS l S M O R B, Adda ctiam qua?uis,quia bumgres fundunt,cxiecahti& maxime omnium acetum* quod potenter maccrat* & exkcat quauispinguioraque corpora. Acuta deniqucy&calida ctiam, cuiufmodi funt vinagenerofa, & .prafertim vetera non leucm cxiccandi vim ha bent, Immodice quidem calidactiamfi humc- dandi vi predita/int, vehcmenter exiccam, tfiftc GaJpUb. 7* Meth.med.cap. 7. Itaque* quigenerofg pnsefcm timmane>calidiores flcciorefque euadunt. Noui quofd am agios, qui,vt vires poft quafdam prolixas 'tegritu di- nes refarcirent ,vippam ex vino maluaticoJiberaJitermanc ie- iuno ventricujo capiebant, demiimque fuperdes vinum poft comdtam vippam (id eftpanem vino tindum ) fuperbibebant: & ex tali viu fadi funt macilenti, & mukd ficciores quam an- tea. Ad fumenda, reuocantur medicamcnta quauis cxiccandi facultatem habentia. Potus fimiliter* Sc omnia quae, per os ingre diuntur, Cibormn etiam penuriaad fumenda reuocatur. Tri- plex cnim fubftantia inedia refoluitur, fed non refarcirurj inde dccitas.Sitis pariter ad fumenda reducitur. Siccitatcm ha?c efficit; quia,quando homo fitim patitur, calor abfumit humidi- tatem quandam ferofam Engulfs partibus infpcrfam, cuius mu nus eft, vt aiunt, natiuamhumiditatem conferuarc; ferofa humiditas naturaJitcr ex aqua, aut aqueo iiquore a nobis hau- Eo, reftaurari foJet. Quia verd vrgente fiti no refiauratur cor- pus, neccffarid exiecabitur, & in diferimen trahecur. Nam calor natinustunc acrior redditus humidum radicale facillimedepo pulatur , & accendit, Hinc liquet, prahnmidis corporibus fids rolerantiam prodeffe, quia omnis fuperflua humiditas lie abforbetur: maxime verd fi aquea fucrit nature. Alia ficcitatis can fa, facienda dicuatur: id cfQmuka qua? fa- abfumunt, aut diflipant,&fic corpus exic- cant, Imnloderata ergo cxercitiaficcitatem corporiconcilianti quia corporis habitus tunc rarefeit, pori aperiuntur, & hinc tri* plicis fubftatia? non ieue difpendium; nam beeper cutemcopio- se refoluitur, Immoderatus Veneris vfus etiam corpora exiccac, & aliquoties aded, vt ad tabem deducat,fiue marafmu , & tan- dem ad exitium,*quoniam humores & fpiritus copiofiper pencm cuacuantur, imd per habitura corporis, rati one morns. Pratcrca Acidte- xiccant, udcutA Vt tynum ve tiis->\&ge~ nerofunuy ac fimilia i txkcant. ■ Sitis cor - pus exk- cat. . Excrcitih exiccAt♦ f Itnmedt* rata vc~ . nnstxk~ X CM. L IB E R SECVNDVS. FriUiofo'r • rationcImbecillitatis facultatumvix alimenta coquuntur, par* tes corporis ided parce nutriuntur. Corporis friftio fortis ficd- tatcm caufati quia mu lens fpiritus, vna cum alijs fubftantijs, per habitum corporis rarefa&um refoluitur , atque difllpatur , Exfacicndis funt animi paftiones, flue pathemata, feu perturba- tioncs, quae corpus noftrum potenter alterant, & d naturali ft am : auertunt ,teftc Galeno lib. de Arte Medicitiali cap. S 5. Cura; autem, & folicitudines, fpiritus continud agitant , calefaci unt, & confumunt; ac vigilias immodicas fouent,in quibus calor na- tiuus extra corpus, vna cum tenuiori hnmidiorique preter modumrapitur, atque.euacuatur: Partes eiufdem corpo- ris male nutriuntur, quia omnes facilitates Jabafcunt: citd ided vi vigiliarumcorpus exiccatur. In ira fimilitcr fpiritus copiosc refoluitur, humores feruidi corpus calefaciunt, rarefaciuntque$ proinde hoc motu ira? corpus nimium languefcit, &exiccatur.In metu, & ma?ftitia corpus etiam exiccatur, turn ob vigilias, turn quia partes corporis parce nutriuntur, ed quod fanguis tenuior, & fpiritus in corde,adquod tuncrecurrunt,concukantur,fumi- di,& acres redduntur.-Et fie partes corporis influence fpiritu pa- rum fore, parciflime nutriuntur, ideoquc/icciores euadunt. Terda ficcitatis caufa, eft id quod extrinfecus incidit, funtqj ea omnia qua?corpori foris admouentur,aut apponuntur,aut oc- currunt, flue fponte nature, fine arte idem corpus conti ngant. Quod fponte nature. Sc neceftario corpus attingit,eft aer,ad cu- ius difpoftdonem difponimur $ vti docet Galenus lib. 3. de locis aftedh Comment, in lib, 1. Epidem. Sc lib. a. Criftb. Siccus er- go aer corpora potentiflime exiccat.Proinde humidis morbis cu- randis eft. Qu| confultd, vcl per accidens corpus contingunt,& rursusexiccant,funt vnguenta, ptilueres, & con- fimilia medicameta ficcandi vim habentia: Balnea ex aquis mc- dicati$,vt aluminofts, fulphureis,nitrofts, bituminofts,& ferreis. Quarta ficcitatis caufa, educeada dicitur. Educenda, in plu- rali, dicuntur ea omnia, qu? extra corpus euacuari debent. Hu- mor ergo biliofus, calidus &ftccus, humorque melancholicus ficcus ffigidufque, &aufterus, autacidus , detenri corpus exic- cant. Si denique ea, qu£ euacuari non debent, immodice eua* cuentur,corporis ficcitas accidie. Vndc in dyffenteria, diarrhaa, minimi pajfiotits. D E/ C A V S IS MOR K. &Iienteria, aut immodico vomitu, corpus macrum ,ficcumquc redditur: quia eius partes parciflime nutriuntur, cum tamen plu- rimum fubflanti# ilia copiofa euacuatione deturbetur. C APVT VUL DeCaufis Intemperiei humid*. INtempcriei humid# caul# , perinde a c intcmpcriei fec£, ad quatuor prafata capita reuocantur; Sumenda nimirum, fa- cienda, admoucnda, &educenda. Sumenda, funt aer hu- midus: Alimentaqu#uis hume&andi vi pr#dira, 3c copiosesu- pra. Potus plurimus, fed Jaftis,aqu£ horded autcornu- ' nis>vel violariimjla&ucf, malu?3borraginis3& fimi- liu. Facienda/unt vita oriofa &ignaua,prolixus fomnus, mollis education & anirai tranquillitas.Admouenda, funt aer humidus,J crebra in balneisaquarum dukium , aut olei, couerfatio aut na* ftatim a cibo, Galenusautem lib.de Marafmo3in , fine ait,balnea adhibita huic, qui nuperrimecibos ingellit,crudi$ j humoribus corpus implcre . Ratio in proptu eR,quia vi balnei pori aperiuntur,& habitus corporis Jaxatur,.& quiuIs humor , ac habitum corporis contendit iideoquecibialfumpti portioncs adhuc crudae invenas veluti rapiuntur, cx quibus probus fanguis nunquam conhcitur. Gibusipfe iamingeftus in . ventricuio maleconcoquitLir, ob defe&um caloris ad habitum j corporis>&mrfus ad aercm circumfufum fumim cum pcrnid- * rate diuagantis. Propter vfum ergointempeftiaum balnei,hu c mores crudi ,• adeoque frigid! & humid! 5 in eorpore accumxi- lantur3ipfumquehumidiusneceirarid reddunr» Ex admoucn- dis/unt oka,vngueta, balnea artificiofa, & alia qua?uiscorpo- ri adhibita ,& vim humedhndi habentia.Quarto loco, funt edu- cenda; Si enim humores pituiroii, aquoliqi in eorpore dint ur J niori tempore, quam par dt: dctineantur, ipfum hue dubio hu- t midius reddent; hydropem aliquot ies, alias paialyfin inducer. Immd, fi contingat calidoshumores, vc iungiiiiam&bikm, copiose euaeuari, corpus reirigeratum fa?piflime humc&atur, quod non rai d accidi t jjs * qui copio&m.hsmorrhagiam* aut Sumpffiu qua huml dam itjt£ pentmpn riant. Eaciendu sldmoue da extriu [ecus. Ral'nei v~ a cihom~ cet. EdaCCilr da. LI IER SECVNDVS. per hsemorrhoidas,aut per vulua,paffi funt:multi cairn confimilcs in hydropem, & quidem anafarcam, inci- dunt* *'• - CAP FT De CaufisIntemptrtei compofita. PRobe percipient! difcuftas hade bus intempcricrum fim* plicium caufas3 non erit operofum caufas intcmperici compofita: comprehcndere fine hare intemperies ex qua Jitatibus non contrarijs, hue contrarijs refultet.Itaque caufa co- iugata coniugatam intemperiem efficiet; vt caryophyllus, cina- momum, piper,Zinziber,caro fahta,& cetera huius nature ca- lida ftccaquealimenta3aut remedia3 paulo copiose afllimpta-j, calidam ficcamque intemperiem inducunt. Frigida veto & hu- midaex aduerfo frigidam humidamque laduca endiuia, viola3nymphara5meloncs3cucurbita?5 cucumereSjCitruL- li3hordeatum3 lac3& confirailia. Calida fimilitcr & humida3fri« gida&ficca3eongeneres intemperies producunt . Caufa: qu« talcs compofitas intemperiesgenerant, vniformes, aut conform! inter fefe concordia conuenientes,dicuntur Galeno hb.de caufis morb.c,6. vbi hancdodrinam ex profdfo perpendit.Francifeus tamen Valleriola3 & LeonardusFuchfius 3 quern vltimu paflitn in noftro hoc opcrc T ubingenfem, & Germanorum Galenum_* appellauimus3foli 3 quod feiam 3 fex librorum Galeni de morb. Cauf. & fymptomar. prsererito faculty interpretes, aliter Galeni verba interpretantur; dum vnanimitcr;pro caufis conform! con* cordia conuenientibus 3 caufas eandem fimplicem intemperiem producentesjintelligendasdecernunt: Verbi gratia3quoties mo- tus3putrcdo3 vicinia rei calida?, conftipatio, & materia calida^»3 communi confcnfu fimul coeunt,calidam intemperiem poin- ter inducent. Sed hare expofitio Galeno diffona eft, qui exprefsecit. c. 6. lib. de Caufmorb. non ampliiis fimplicium intempcricrum cau- fas , quasabunde prarcedentibus capitibus inueftigauit3 perpe- dit3 led folius incemperiei copofitg compofitas caufas animad- I7 alltrio- U & Fu ch ft us no- rant nr. DE CAVSIS M 0 R B. ocrtcndas monet;vt patet ex cotextus verbis: Nempequbd cor- pus fubinde alteratur omnibus caufts conformi inter fcfe cocor- did conuenientibus , fubinde verb ob contrarias facultates inter fefe difcrepantibus. Galcnus enim in hoc contextu plane often- dit/e nomine caufarum vniformium inteJJigere can fas produce- tes compofttas intcmperics, paulo antca commemoratasjcum-j ftatimfubiungataliud genus caufarum gencratium intern pe- rics compofttas contrarias. Dido namque capite, poftquam de caufts compoftra? intemperici fe adurum pollicetur, eafdeni_* can fas in duas claffes manifcfte dirimitiquarum prima intcmpc- ries compofttas vniformes, iam didas,gcnerat: altera, intempe- ries compofttas plane difformes, infuetas, & raras; quia ex con- trarijs qualitatibus compommtur. Tales funt,intempcries calida & frigid a j humida & ficca; qua? ob contrarias caufas in corporc inter fefe concertantcs,homines aliquoties vexant . Exemplo fnntepiala febris,coma vigil,lipyria febris. In epiala quidem fe- brc videtur vnaqua?qucparticukfrigifieri, ftmul& calefieri , vt loquitur Galcnus lib. 2. dcdifferent, febr.cap. 6. Caufa eft pf- tuita vitrca, cuius pars qua? nond um putrefcit, quia frigida, fri- gefacic ; pars verb pucrefada caJefadt partem . In altera mali- gna tebre, iipyxia dida,interna? partes d caufa caJida,vt bile,aut {anguine inflammato , adiiruhtur j externa?- verb a caufa frigida. Coma vigil ftmiJiter a contrarijs intemperiebus cerebri-, contra- rias caufis aguofccntibiiSjdcpendcc: Nam humor pituitofus friv gidam humidamq; intempericra,qne fomnum prouocat,inducit; Humor biliofus in code cerebro extans, vniformem& coguatam jnteperiem,a qua vigiiia excitatur,parit:& fic in cerebro dux co- intemperies a contrarijs caufts inter fe concertantibus in* iroduaintur. Quod ft intemperiei compofit# , ex contrarijs introdada? efficientes caufa? srquaiesfuerint, a?qualiter fubiedum alterabri tur: ft verb ina?quales, ina?qualiter. Caufa? verb fuas contrarias . caufas vincentes tripliciter vidoria m fortiuntur * Vincunt enim, qua? numero plurcs funt, fuas contrarias pauciores: v, g. ft dux caufa? calefacientes ad corpus caJefaciendum coiennt, vnicam frigefacientem fuperabunt: & tres calefacientes, duas ftmiheer ft'jgefacientes vincent; & viceuersa, du« Ingefacientcs vnarru* T ripli ci~ ter can ft, fuas cotrA nas vin- cmh LIBER SECVNDVJ, calcfadentem. Intemperies ergo introduda a vinccntibuscaufis maximam fui partem acccpit. Secundomodo vna caufatempo- re diuturnior fuam contrariam fuperabit: v. g. ficaufa fpatio vnius diei alterat, caufa vxalida fpatio vnius hor£, abfq* dubio frigida tunc calidam adorietur : atque adeo intemperies, vexans,frigida magis, qudm calida, dicenda* Terti6,caufa? ma- iori robore fuas contrariasftiperant. Pofito autem,qubd contraria? caufa?, numero, & tempore, fint a?qualcs., ea tamert-** qua? potentior eft, dc contraria imbelliori vidoriam reportat: v. g. caufa? cal idn? porcntiiis corpus attrahunt, quasi pares idem corpus alreranrcs; atque adco caufa? calidx maiorem in_> corpore impreflionem, quam frigida?, facient; Et {ic intemperies. ex ambabus orta qualitatibus, caJida magis, quam frigida, cua-. det.; , ■■ ■< Hie cum Galeno cit. cap. lib. de caufis morb. feire eportet, intemperiem illam cxcontrarijs quaJitatibus compofitam, ina?- qualem nominari. Sed exadius rem perpendetes dicemus cunt Galeno lib. de inxquali intemperie C i.& 7. intemperiem om- nem efle aequalem, vcl ina?qualem. jEqualis eft ilia intemperies qua? iam fada eft, ideft intemperies,qua omnes partes ex £quo>: ( proportione tamen feruata : nam os non fque calidum cflici- tur, ac caro) afficiuntur,cui ufmodi eft febris hedica. Alia qu£- uis intemperies, Jiue (implex, fiue copoftta, fiue nuda,ftue cum humore, quia inacqualiter partes afficit, ina’qualis diccrur. Ina?- qualis iraque intemperies in hac laxiori ftgniftcationc, eft qua? partibus corporis intemperanter affedisinrequa]iter ineft.Qua terms Verb ina?quali$ intemperies duastantiimillas ex contra- rijs qualitatibus c6pofita£, calidam videlicet &frigidam, humi- dam & ficcam,comprchendit,a Galeno c.6.1ib. de Gauf. mork dicitur ilia, in qua vnum idemqj corpus calidius fimul & frigi- dius ,aut humidius fimul & ficcius ,quam pro natural] habitu* redditur., ■; Poftquam Galen us c. 6. lib. de cauf. morb. in temper ieru nx-** compofitamm caufas expofuit, eafdem intemperies in has, quae nudis qualitatibus conftant, &inillasquaexhumorumfluxu ad partem aliquant nafeuntur, difpefcuitr vti fecit lib. de differ, morb.c. 5.&C, 12. Caufamitaqucintempericicompofitapatv Calorfri- gore poten tier eft. Inttmpt- rieseji £~ qualiswel inttqualis. Intemp** & fine afflu- xu h nmo- ris* D E CATS! S M O R B.J tis ad quam humor aJiquisaccurrit,cundem humorem ftatuit. 5i autcm humorisfluiditas,& adualis humiditascofideretur,qu.i- uispars ob humorem aliquem fuperfluumtumens , humida in- tcmperie Jaborare dicctur : Craterum fi humoris potentiam aut facultatem perpendas, pars tumida ob affluentem humorem-* fanguineum interaperiecalida& humida infeftari dicetur;quia nimirum fanguispotcntid calidus humidufque eft , & tumorem efficit, qui phlegmoneappellatur. Bib's poteftate calida & ficca, tumoremquc efficit,qui eryfipelas nuncupat ur. A pituita frigi- da & humida poteftate,nafcitur oedema. Ab huraorcmelacho- Jico frigido & ftcco poteftate,& ad partem aliquam accurrente, tumor,fcirrhus didus. Si autem humores non fynceri, fed com- mixti, ad partem affluant, partis inteperies calls erit fue- rit aecurrentium humorum natura. Tumorcs prater naturam , &confcquenter partium tumida- rum intemperies , abhumoribus iftis defluentibus generantur. Defluunt enim humores,&in partem aliquam irruunt3quia par- tem 5d qua defluunr, in feftabant. Partem aliquam moleftant hu- mores propter eorum redundantem ccpiam , aut aliquam pra- uarh qualitatem. Vtroque enim modo in partehumorcs redun- dare dicun tur, Quod quantitate redundat , partem grauare di- cituf: quod qualitatc , ftimulare . In impuris ergo corporibus, partes nobiles, vtpote alijsrobuftiores, ope facultatis expultri- cis qua funt , qusecunque & quocunque modo noxam afterunr, ad alias partes propellant *. alie partes , fi fue- rint,ad imbecilliorcs fe:& he ad alias, donee tandem ad omniu partium maxime imbecillam delabantur. Pars tripliciterinfir- ma fit; Primb, quia ftatim in prima aniraalis confbrmatione er-1 ror aliquis accidit, cuius occaftone pars ilia labefadata fuit:Vel 1 iecun do; quia, poftquam animal in Jucem editum eft, pars ali- ‘ qua labem pafta eft: Vel tertib, quia pars fuipte natura imbellis cfle debuit: v.g. cutis, qii£ eft veluti velamentum quoddam, & natiuum animal is tegumentum-.cumqifit omnium partium cor- poris extrema fita, meritb vniuerfi corporis excrementaexcipic, Natura enim multainftrumenta expurgandorum excremento- rum gratia d primer dio generationis protin us fabricata eft. At- que hcc foia ad fanitatem fufficiunt, vbi nequeex ambiente nos Humor'S temperies. • Humor ei , flutci par- tem bi'a- rtam Vfm XjVJt. Pars trim bus modii infirm4- tur, LIBER SECVNDVS. acre noxa animali infertur, nequc ob errorem in vidus ratrone totum corpus immodice excrementis redundat, Quod fi verd imtnodicus aliquis acciderit error,tum naturalia folaad excrement! multitudinem expurgandam non fufficiunt: proindc turn fiuxiones a robuftioribus partibus dcpuJfg3ad im- becilliores cum impetu irruunt. Atque cuenit interdum, vt con- ftipatis meatibus, pci' quosexpurgari confueuerant, ad alia co- fluant loca>vtcit* cap. in fine loquitur Galenus , aiens, tunc et- iam in partibus augeri prffata excremenraeifdem impada y & perfpiratu deftituta pucrcfcunt: turn quidem quiuis humores, qui ad iplas partes tumidas confluuntyfiue fint alime- ritij, fiuc no'n , neccfidrio corrumpcntur. Nam facultasconco drix partis cucrfo eiufdcm partis temperamcntOyVttunc fit. Prfterca pars dcnfata & ccnftipata propter copiam fupei flui humoris iam impadt,libera eget tranlpiratione: neccfium ergo eft, humorem etiaalimentitium ad partem accurrcntem corrupt. Qupam fint inftrumenta naturalia, per partes fefe exo- ncrant expurgantq;,ex Phyfiologif mc£ libro 3. de Partibus hu- man! corporis, difeite. Inftrumenta,pcr qu£ caput fc exonerate funt nates, aures, palatum; imo redundante hum ore, glandule , retro aures pofita’.Thoracisexcreraenta per trachseam arteriam* Sc fauces, ac tandem os, expurgantur. Ventriculi,& venarum_* meferaicarum excremcnta ad inteftina, & anum deturbantuiv Hepaiis fuperfluirates ad cyftim fellis, licnem, Sc rencs. Lienis fuperuacaneaypartim ad ventricuJi fund urn, partim per hemor- rboidales venasy expurgantur. Renum excremcnta per vreteres ad veficam, & rursfis ad meatura vrinarium depclluntur. Vteri fuperfluaad eius coIlum,& exterius os, Excrementatotius. habi- tus corporis per cutis poros excernuntur. Quoties vie, per quas excrcmetaexpurgantur,coftipantur aut occluduntur,al.rd ea re- currercnecefie eft: hinc frequentes hominum querel^; Nam 'vijs dicatis purgationiobftrudis innu- mera fuperueniunt mala:idem de reliquaruin viarum occlufio- ix diccndura* - Obijciet aliquis aduersiis Galenum, non rede ab co prolatft dfe particulara aliquam corporis calefieri fimul &:frigefierijaut bumefieri fimul dccxiccad. ouilura corpus duobus contra^ Congeftio haw or urn in parte ipfa corn* porum efi eattfa tu- mor ts pra ter natn- rxm. Via per quas par- tes corpo- ris expur- tanthr* D E C A V S I s MORE, rrjs motibus fimul moucatutjaut duabusexcedentibus quality tibus contraries aifici atur. Refpondeo, Galenum fecundiim indicium fensusJoquutum ftt i fife: videtur enim alicui fc perfentirecalorc m y fimul & frig us in eadem particular licet reuera in vna parte fit frigus,& in radiftin&iicalor. c a pvt x. De Caufis morhorum partis dffifimilaris. LIbro preceded dc differentijs morborumjafteruimuSjmor- bos proprios partiu diftknilarium in quatnor genera fc- pararirPrimum genus morbos in mala comprehends in numero vitiato:Tcrtium5 morbos in magnitudine; Quartum, morbos in fitu & connexu. Deharum omnium fpccicrum caufis figilktim in fequentibus agemus. Nam ratio poftuJat, vt expofitis caufis morboru rn_-* partium morborum partium diffimilariuna—> cxponanuis. sect 10 /. De Caufis moxhi in mala conformatione. Citato libro dediffei enti js morbi in malaco* formatione differentias autfpeeics feriatimexpofuimus & ternario numero Gomprehendimus.Prima fpecies eft morbus in figura : Sccunda, morbus in cauitate & mcatu; Ter- ri a j in fuperficie 3 qu£ velafpcratur > vel l^uigatur. Figu re vitiatf caufas prirao loco proponemus . Figura vitia- tur-vd in prima bom inis conformatione, vel poftqua in Jucem editus eft. In prima hominisconformatione figura corporis3aut alicuius partis 5viciatur propter vitiofam formationem %ns in vtcro , Vkio/a fbrmatio accidjt, quia feminis naturalis motus impeditur; vt loquitur Galenus c.6. lib. de cauf. morb. Morns wd mumlis femiflis* eft facukatum naturaiium eius3 & pr$ci- Corpmr figura vtl ante par~ turn, vel pifivitia- mr. jS aut diminuta prauam waterta cjuahtate, lbertl for-- watur. ppe fonuatricis a tundam5aut planam5 aut fubmifta., aut aliam indcbitam ei figu- ram conciliar: vel quia figuram alicuiusakerius partis tcnelli pueri d naturali ftatu deducir3 quod non debite r & blande eum manibus tra&auerit* Secunda vitiate figure caufa a nutricum errore dcpcndet. Har etenim tribus modis figuram vitiatam reddunt,Primd3dum , fafcijs inconfiderate infantetn obducunt, inuoluuntqne,Incon- fiderate verd infantcm iiganr, diim ina^qualiter. Idcircd peCca- bant tempore Galeni nutrices 3 qua? pedfora puellarum ardle cCi falcijs adftringcbantj partes tamen infcrnas laxe & molliter 3vt nimirum partes corpulentiores euaderent.Magis corpu- d upliciter redduntur: primd, quia laxe rclidb:3tiimidiores fiunt: fee u da, quia nutrimentnm e partibus fupernis ftridfe via- dlis ad eas veluti exprirnitur. Vnde copiofiori refedfa?alimento inmaiorem attollunturmoiem5& craftiorcseuadunt, Si etiam injequaliter fuperna? corporis partes fafcijs obducentur 3 figura? vitium accidet: na ft circa dorfi vertebras vno in loco ardle cor- pus fafeid obducitur3& in vicinis molliter y inde gibbolitas non raid nafeitur i vel certe H circa pedforis regioncm ]axa ilia colli- gatio fit3 pedlus ipfurn prominentius paulatim effieitur. Propter ardfam crurum inter fe colligationem, & negligcntcm ac laxani colligationem vitiatur: nam tunc pedes ad exter nas partes obliq> vergunr 3 & crura ipfa versus partem domefti- cam3.id eft versus internal* promineUtiora fiunt. Vidinonnul- los pueros hoc figure vitio laborantes 5 quorum crura3 aut fur£, inter ambulandum fefe attingebanr, nee ambulatio d digitorum pedum inchoabar, fed d domeftkarum partium—» antepc/fttione i it a v t aliquoties etiam pedum tali * aut fura? fefe ccnfricarc nr. Sccundd nutrices parrium figura deprauant3quo/ ties infantes non molliter tradfant * Ciun enim non folum ptk- rorum corpora ratione earn is* fed praterca oftium5pre vberi hit- miditate tcnella ftnt 5 & plicatu facilia, ni moliiter, & fumma cum obferuantia tradkntiir3eorundem figuram deprauari necef. fum eft. Oftium verd figura eft3 qua? potiftimum deprauatur 3 cu fcf e pie nimia fmroiditate ad quiduis fequaeia ftnr.Inter ladhndfi - - ided Nittricti errores, liber secvndvs. Simitatis nafi caufa voft partTu ided nafi infantis extremitas furfum fa?pe ab vbere compnmcn- te replicatur* & reforms fitjvel introrfum aded co mprimitur* vt incrementum capere nequcat Copreffio autem ilia nullo pa&o fieret* fi pigra * negligens, & crudelis nutrix infantis corpus a> qualiter fuo pcctori*cruribus debite concraftis*adaptaret*& pro- pria manu* quam diu ab eo lac fugitur * partem iJJam vaccini fui vberis proprijs dfgitis a puelli nafo cohiberet.Ob hanc quide nu- trias incuria non foliim nafus fonus efficient* fed infans aliquo- tics nodurnis horis fuffocatur, ed quod nafus in vbere vnacutn ore vcluti immerfusitaoccludatur*atqiCoftipetur*vtper eius fo- ramina flue nates aer ampliiis * contra folitum morem * ingredi nequeat* ficut nec egredi fuliginofus vapor. Infantium figuram aliquoties vitiant prause nutriccs* dum indebite in cunis feu cu- nabulis * aut ledulo cos reponunt: aurcs enim quibufdam ided versus anteriorem capitis partem replicantur* vel caput in pofti- ca fui*aliaue paitc nimis planum redditur, Manibus etia totius capitis debitam figuram variant; ficuti thoracis * dum ardc fuis ambabus manibus comprehedunt; fic enim peclus non rard im- naodiceanguftius reddunc. Aliquoties feminudos infantesam- babus manibus aded importune comprehendunt* fiirftim deor~ fumque agitant* vttenella crura piicatu facilia inepte plicentjfi- cuti faciunt dum eos ante debitum tempus am buiarc * aut flare cogunt: Nam tunc tenella ac veluti cerea pueliorum crura in ali- quam partem fleduntur,quia vniuci fi corporis pondus vix fufti- nere queunt. Proinde crura in domefticam partem aliquado di- florquentur*& Vari ided nuncupatin': aliquotiesecontra in ex- ternam partem fleduntur diftorquenturuc* & Vatij appejlantur. Non foliim puelli tenerrimi* fed grandiores fafti* ob cafum* auc violentum exercitium * natiuam alicuius partis figura amitrunf, Tertia caufa vitiate figure* eft error a Medico in curatione luxationum* fra&urarumue* commiffus* qui error committitur* quoties Medicus in luxatione articulos ad proprium fitum non reducit* autoffa fra&a nona?qua!iter adunitj vel quoties luxata & fraftaredu&a* & vnita non debite colligat. Medici curantis peccatum*fi parte luxata ante debitum tempus* aut parte frafta, priufquam firmus durufque confliterit callus* 'Vti vcluerit*partes vnitas intempefliuo mom de nouo fegregare Vari. Vatij. Error me did Chi- mrgi. Jegri er- ror. DE CAVSlS MORB- potcrit, atq; adco vitiate figure author erir.Luxatio enim eft ar- ticulorum femotio qua?dam ab inuicem: articuli fu nt capita of- ftum fefecontingentiu. Callus hie eft fubftantia qu :n- durata eft , quacque oftis ffafti partes vnit. Quartacaufa vitiate figure, eft partis alicuius, nafi v.g. colli- fio,contufioue: Oftis excifio, aut confra(ftio,vt in fupercilijs fiue labris oftis coxendicis contingit: Caro quondam immodicem vl- cere mundato fupcrcrefcens. Externis caufis deprauate figure expofitis, ad internas accc- dendum, quarum quardam per it partis figuram vitiant, alia;- v. peraccidens. Qua? per ft figuram deprauant, in dupJici funt dif- ferentia. Prima caufa, eft repletio; Secunda, inanjtio. RcpJetio duplexed, peflima, vel optima: hac ex nimia fanguiniscptimi copia nafeitur, & proprie eft ilia, qua ad vafa, non qua ad vires dicitur. Nam quoties vafa optimo fanguinc refcita funr, corpus otio fruens faginari, atque immodicc intumefeere poteft j veluti Nicomacho 6myrnao audum eft, vt ne meuere quidc feipfum poftet: quern tamen fanitati reftituit Afdepiades. Tunc autem totius ferme corporis figura vitiatur; Ocuii enim,& nafus veluti occultantur ob circumcrefcentem carneammolem. Peflimare- pletio, eft redundans prauoru humorum copia, cuius cccafione corpus intumefeitj vt vidcrc eft in hydropc, pr$fcrtim anafarca, qua prefente totu corpus inflatur. Moibus pariter, qui Elephas nominatur, plane corporis naturalem figuram immutat.Etenim jn Elephatiafi nafus fimus, Jabra crafta , aures acuminate vide- tur; immd in totum Satyris funt Elephantici fimiles . Galen us lib. de tumoribuspreter naturam, c. 14. ait Elepbantiafim ini- tioquidem fieri exfanguine melancholic© in vniuerfum corpo- ris habitum decumbente, deinde verd ex atra bile exquifita__rf. Libro 2. de Arte Curat, ad Glauc. c.io, elicit efte expulfionem fangu inis turbidi ac craftl in venis contend, ad vniuerfamcutem.Sed 4.c, i.re^lecum—» Galeno earn dicit effe vniuerfi corporis cancrum.Ob atram ergo bilem nafus repletur , ideoq; fimus fit, & aliquoties corroditur, Ob cande causa labra craftiora fiunt. & aures acuminate,vel po- tius exefa 3 vt alia verfio textus Galeni habet; harum en jm par- lium jnuerfio ttianifeftiiis, quam aliarum ? noutur .Morbus hie Callus qt**dt d Cauft In* tern LIBER SECVKDVS. Elephas dicitur tefte Galeno lib, 2» methodi med. propter Ele- phantem.SimiJis cnim eft habitus corporis elephaticorum habi- tui corporis Elephantis; Danis etenim efivafper, & craftus vtcr- que habitus, feu molescarnea. Hanc Elephantiafincum Arabu elephantiafi coincidere non male fentiunr loannes Manardus lib. 7. EpiftoJ. Medic. c. 2. & Leonardus Fuchftus( quem pafTim in hocopcrc Tubingenfem, Sc Germanorum paui)lib. 2.Paradoxorumcap. 16, Francifcus ValJeriola com- ment. cap. 7 lib. dc Cauf. morb. Incipientem Elephantiafim Vetcres Satyriafimappellabant, quod hi, qui elephantiafi laborant, Satyris, in vulru faltem_4?, aftimilentur. Piiniuslib 8. natural, hiftor. cap. 8. teftatur Sa- tyros eftehumana facie prarditos: & lib. 7. c. 2. feribit Satyros in fublolanis Indorum montibus inueniri, efteque animalia qu£ furiofa libidinc perpetud trahuntur; Vnde & priapifinum faty- riafin quoque appellarunt. Dicitqj pra?terea, Satyros tanta per- nicitate aut velocitatc pollcre, vt nulla arte,aut induftria capi poffint, nifi a:grotantes finr,aut fenio confedi. Non folum vniuerfum corpus in fua figura propter plenitu- dinem -vitiatur,fcd etiam eius quondam pars; vt apparet in cruri- bus, pedibufque, alijfque aliquando partibus nimi uin tumenti- bus. Venter etiam intympanite , &afcite, hydropis fpedebus, quarum ilia eft tumor ventris magis flatuofus, quam aquaticusj hreex aduerfoaquofus magis,quam flatuofus. Quod de figura vitiata obplenitudine,ta totius,qudm partis, didum eft,idem de figura vitiata totius,aut partis propter alime ti defedu di ci debet: vt apparet in tabe, aut partis alicuius atro- phia. Tabidi enim vitiatam habent figuram,cum habcant narcs acutas,tcmpora collapfa,oculofqj ctia,& bra- chia ipfis alarum more porrigutur,& prominent.Vnde alati dicu tuy Hippocratilib. 6. Epidemic n. Caufa? demum interna?, qua? non primarid. Sc per fe 5 fed per a^cidens tantum, ideft mediante tenfione , figuram deprauant, funt feirrhus, phlcgmonc, paralyfis, conuulfio, cicatrix dura_>*, nferuorum,aut tendinum diftedio. In his autem omnibus affc- dibus pars a naturali figura defledit, Pars paralyfi feu refold tionc laborans trahitur a mufeulis partis vicing; ficuti econcra 69 EUphatia fse*dm. SAtyr'u Tympam nsv afit Tabidoru ji&ia. Canft hi- Ulcidtnl faurAM vhiantes. DE CAVSIS MORB. 4^7 pars conuulfionc laborans vicinam partem fanam ad fe trahit. In vtreque igitur afk&u partis figura vitiatur. Paralyfis enim,** Latinis refolutio dicitur , eftque partis relaxatio qua:dam vna cu priuatione motus, & forte fensustadus. Conuulfio eft rctradfio mufculorum, neiuoruirqj, ad ftiam criginun, pretinus vi mcr- bi fa<5fa. Phleginone ft mi liter, feinhus, dura cicatrix, & rcliqua in vniuerfum huiufmodi pathemata,autaffe, icireoportet, partem dcficere in primahominis conform ati one, vcl poftquam in lucem editus eft. In prima hominis conforma- tionepars aJiqua deficit duas ob caufas.Prima caufa eft materif fetus inopia. Si cnim femen paucura ftierit, fufficcre non potc- HU men Mi- minutt in prim* ho- minis con formatte- ne junt DE CAVSIS MORE. rlt tot tantifque partibus humani corporis efformandis effingcn* difque. Secunda caufa eft facultatis fbrtnatricis imbecillitas,qii9 quidern,etiamfi nulla extet feminis pcnuria,partes omnes exten- der, aut producere nequit. Poftquam homo in lucem editus eft, partem aliqua quatuor ob caufas amittit. Prima caufa , eft fedtio , que quidem a re ali- qua acuta, vtgladio, cultro, &alijs,vim fecandi habentibus fit. Secuda, eft vftio, quc ab adtuali, vel potential igne, feu igneo corpore caufatur. Tertia caufa eft purredo,quam fieri docet Ga- lenus lib. de caufis morb. cap. 8. aut a medicamentis qii£ fuapte naturd putrefacere poffunt, cuiufmodi eft arfenicum, aconitum, fandaraca, pytiocampe, & cetera huius generis, qua? tcneram_» carnem a ideft putrefcere ; dicuntur Galeno lib. 5. de fimplic. medicament, facult. cap. 15. & lib. 3. de temperament, ab excrementis in ipfo corpo- ra genitis: vt videre eft in nome fiue depafcente vlcere , in quo tnalum paulatim ferpit,& partes abfumuntur,de quo Galen.lib.' 5. meth. cap. 4. & lib. 9. de fimplic. medicament, facult. Excre- menta autem diutiiis in corpore detenta putrefeunt, &partem, atquecorrumpunt: aut ab ijs qii£ tran- fpirationem prohibent ,quales funt meatuum cutis conftipatio, & vaforum obftruftioi dequarum caufis fuse in fuperioribus. Vtrum putredo a fola prohibitatranfpkatione , an ab hac fimul & alij-s proucniat,commetarijs noftris in duos Galeni libros de different, febrium fuse a nobis difpucatum eft.Nunc nobis fuflfi. cit partem aliquam prf putredine aliquoties deperdi. Quartan demum caufa morbi in numero deficiente partium, eft infignis frigiditas,qu£ calorem natiuura omnindextinguit; vndepartes emortu? a reliquo corpore in quibufdam decidunt. Morbi in numero adaudto caufa? funt in duplici differentia, quia id genus morbi duas etiam habet fpecies. Nam pars fuper- fiua, vej eft fimilis partibus naturalibus,vt fextus digitusjvel eft toto genere prater naturam, vt vermis. Caufa morbi refultans ex redundatia partis, qua? fimilis eft reliquis artibus inftrume- ti, eft materia: vtiliscopia, feumultitudo, vt loquitur Galenus. Quare caufa morbi in numero audio, vt fexti digiti, in prima ho- minis conforraatione, eft potiffimum (eminis vberrimacopi u* Quadrifa riant ntt~ merus poft quant tft lucent ho- mo editut eft* minni tur. j Cauftt morbi \in mmero • a Adit 9 ~ partiu fe~ . cundu ns turamd* plex eft. LIBER SECVNDVS. caufa vero morbi in numero3 poftquam homo natus eft 3 non_jl alia die poteft 3 quam materiar vtilis, ideft alimenti , magna co- pia: proinde ob fanguinis vbertatem caro vkeribus mundifica- tis fupercrefcit. Caufa morbi in numcro addito toto genera* prater naturam 3 eft praua qua?dam qualitas materia prater na- turam. Lumbrici autem non nifiex vitiofa prorfus materia na- fcuntur: calculus pariter y confimilis generis 3 vt da* re in praxi perhibetur. Licet vnicam propofuerimuscaufam vtriufquemorbLtam_,» in numero fcilicetaddito rei naturalis vt fexti digki , quam_-» rei nonnaturaJis vt calculi 3 aliam vrrobiquecau/am cumGa- Icno adncdcre fas eft: robur nimiru naturalis facukatis. Non enim fextus digitus in primdhominisconformatione ,ncc caro generatrix facultas in prima hominis conforroatione 3 quse fextu digitum dhngit, ro- bufta diet 3 nec in vlcere deterfo fupei uacanea caro > ni conco* drix5 & nutrix facultas validf eftent, Deniq j nec pars toto ge* nci c prater naturam generaretur difpofttiue a calorc prater na- & effediuc a caufa vniuerfaliflima 3 nifi facultas expul- trixfinnadTet3 quse materiam ad dformandam partem illam prete'r naturam ad aliquem locum expel Jit. Dcpon it ,n. pars v- na ad aliam 3 materiam 3 ex qua pars prater naturam nafeitur: Indc ganglion 3 meliceris, fteatoma 3 atheroma, & cetera id ge- nus : qu£ quidera a facultatc naturali vere non hunt* fed vt fiat3 needfum eft facultatem dfe validam 3 qti£ harum return prater naturam materiam ad vnum locum ex alijs rclegat. Ganglium cx Paulo j£gineca Jib. 4. cap. 16. eft qui, quoniam nad- uam partis ftru&uram interturbat 3candem partem a poutione feu fitu fcducit. Secunda caufa quorundam morbo- ruminktu 3cftimmodica articulorum humiditas 3 qu$ corun- dem Jigameuta hume&at feu madcfacit, Jaxat 3 & ob fui vifeo- fttatem3totum articulum lubricum, la?uigatum3& inconftantem, acminiaiefirnium reddk. Quare articuli ita mobiles fafti ad Juxationem apprime difponuacur, Tertia caufa 3 a qua quidam morbiinfttu dependent, eft confra&io fuperciliorum /inuum, feu cauitatum oflium fufeipientium aliorum cflium capita. Su- perciliaenim oflium,funteinineUtiarquaeda n, a natura proui- decoftitutar, vt his mediatibus cauitares quorunda articulorum, alios articulos fufeipientes , augeantur. His etenim fupercilijs oflis altcrius caput in propria fede vixcotineri poteft* Quare tufteprompte oifiu capita a fuis fedibus aberrant ;vt mul- forum dam no in olfe coawe fjcpiilime accidie • Qparta caufa eft, Ntxt m caujt mw hi in fit* confrai LIBER SECVNDVS. quoties in ipfa hominis generationc, aut cflformatione, finus fu- pini incontinences, & omninoin fuperficie funt,vt loquitur Ga* Icnus, id eft quoties partes, quo? ftnuofe cffe dcberent,minima cauitatem, qua aJiorum oflium capita contincre poflent, a fa- :ultate formatrice obtinuerunt. Propterca incontinences a Ga- leno tam ftipini ftnus vcfic appellantur,qu6dftrmiter aliorum oflium capita comprehcndere atquecomplc»Aji dicitur, Sexta caufa, eft peri- tonei fcftio cum re aliqua acuta fa&a.'tuncautem necdfario in- tcftina extra ruunt,cum ampliiis non cogantur. Septi- ma caufa, eft thoracis vulneratio : tunc enim pulmonis fibra fte- pius excidit. Oftaua caufa, eft cornea? tunica? erofto : Nam ob hanceroftonem, vtplurimiim vuea tunica procidif,& fuum na- turalem ftrum mutat. Nona tandem caufa, eft vehemcns cafus, aut copreflio,vi cuius alicuiusvifceris,vt hepatis,aut pulmonis, fibra complicatur, contorqueturqj, adco vt fitus mutetur, velu- ti partisdcbita figura . Huiusargritudinis menrionem kcit Hip- pocrates lib, 6. Epidem. fe& 8. tex. 3 7.his verbis: Cui iecoris fibracomplicara cm, huncconcufli,&confeftim dolorfeda- tus eft. Sccunda fpecics morbi in compofttione,in parrium prauo co- nexu feu confenfu confiftit. Cuius triplex eft caufa. Prima ,eft ineptus Vicinarum partium coalitus . Incpte autcm coalefcunt partes que diftun(% effb debent;vt ft labia coalefcercnt,aut vte- ri, aniue partes , aut in ipfa hcminis generarione, aut poft or- tum. Secunda caufa eft vinculi cuiufpiam, aut ligamenti, immo- dica laxario,aitt tenfio.Laxatio a nimia humiditate proccdic,aut a nimio conatu.Hx valido enim conatu dcijciendi in par- turiemibus vteri procidentia aliquando fuperuenit;quoniam-* Jfltrnig dug. Sola cor- poris con- cujjlone he pat Is do lor quidd ab Jtiipp. fedatus. , T riplex caufa mer bi tn cort~ ntxu. D E C A V S I 5 MORB. vincula illa,qu£ vterum alligant, tunc temporis Ja- xantur ... Similiter & ani procidentia in tenefmo, fine inani fr- ritoue deijeiendi excrementa defiderio .' Ex aduerfo, p'ra: fic- citatc,aut humorc infaYCicrite, ligamentd immodice contra- huntur, & abbreuiantur. Tcrtia caufa, eft ligament! ruptib,qu« ob immodicam tenfionem,aut alitcr accidit. capvt De Caufts folutionis DVm lib. i Juiius operis,morbi varias fpecies enumerate, cuiufquc ferine caufas coniun&im expofui. Eafdem fpecies, & caufas fuse exponit Galen us lib.de Caufis morb. cap. 11 .& vltimo.Inibi varia nornina folutionis continui variarum partium, proJixe fatis,& cxplanat. Teredon autem a tremate, ideft foramine, deriuari creditur; perinde ac (I tredon perfbratio fit. Oritur autem ab acribus humori- bus ofia erodentibus. De forationc autem ofiis,tanquam de fpe* cic quadam folutionis eiufdem, agit citato cap. Galenus. Dixit enim iuxta antiques, folutionem continui in ofie fraduram ,& caricm appellari, in came autem vlcus,& vulnus:Sed folutio,in- quit, continui qua? in ali;s offibus a capite fit, fradlura abfolute Prifcis dicebatur, in ofie verb capitis, fifiio , fifiura ,& ruptura vocatur, Grzcis pary/un , & petite, vt reftatur lib. 6. c. 90. vbi in ha?c verba prorumpit:Fifiio eft caluarif per fumma«# vel in fuperficie diuifio, vd profunda, neque tamen eb vfq;, vt laborans os extra moueatur. Sane PaukiSjin hoc,Hippocratem fcquitur,qui exilium fifllirarum cranij mentionem facit lib. dc vulncrib. capitis. Caula verb omnis fraCiionis oflis, eft corpus aliquod durum, quo frangitur, aut violentus quidam motus • Teredon autem, feu potiiis tredon, ab humori bus, vt dixi,acri- bus &erodentibus nafcitur.Obferuandum tamcn,quodtcredon Latinis caries nuncupatur,-qua? quidemfit,quotiesinofieca- uitasquapdam aut fouea generatur. Verum hoc ordine humores ilii acres in oficmorbosefficiunt:Primo,vitium ofli illatum afpe- fitas dicitlir ,&Icuis quardam perfbratio; Sccundb fit, proprie Tere den caries qne busdd d$ citur. Varia ft* lutionis C9 tinui ciet• Fraliir nis 9 jRt can fa. T erede* nis j fen' carter canfa. tjjls carte prxiedtt' LfBER SECVNDVS. caries; vt citato cap. his verbis monet Galcnus; Ma- icre autem perforatione fa&a , & quadam iam veluti apparente, caries appcllatur. Ait rursfts pigdido cap.Galenus/olutionem continui,quf ab acuto aliquocorpore irruente & incidence fit, incifionem,& dif. feftionem, ac fedem appellari. Sedan forte ,takm foJutioncm vocauit Galenus3qu6d res acuta, dum fcindit,in corpore molli, tanquam in fedc conucnienti. immergkur, Leonard us Fuchfius ingenue confitetur fe non percipcre quid per (fedem ) fignifica- re voluit Gaienus. Vtut fit, incifio & dilfc&io a re acuta fit. Collfio in came, & moJJiufculis pucrorum oftibus, Sc pr$ci- pue capitis, fit:& eft ceflio corporis quod colliditur,fa«fta ab aJi- quo corpore valid© & duro violcnter extrinfecusirruentc. eollifione cauitas in corpore moJliufculo fit;vt vide- re eft in i&ulapidis,autcorporisalteriusduri ,cui ncceffarid mollius corpus cedit, eo modo ,quo digitis noftris caro, aut pars mollis. Vbi igitur partis colli fx externa facies continue permanferir, in profundo autem multa?, & exigua1 diuifiones iiicrint ,huiufmodi >3 AaV^n, & SAdcw, ideft collifio, & con* tufio vocatur. Quod fi cauitas aliqua, qua? parti colliff ab illo corporc,quod icit, indutfaeft, apparcatpoft i&um, t*£AaW9 ideft illi/io, nominari debet * Ncceffarium igitur omnind eft, vt in feipfum fub kftu impellanir, & cauum fiat id,quod coJJiditur* alicqui non collidemonvt verd cauitatem, feriente remoto,re- lineat, non etiam eft neceftariinT).MoJlia enim omnia magna ex parte, feparato coquod percuftk, ad priorem conftitudonem^» redeunt fecundum fuperficiem externam. Si verd non foJbm_* ad interiora os capitis ab i&u recefledt, fed etiam roptura qiwe- dam in exterierifacieaccedat, compofitum hiiiufmodimaJum eft; ex ilMone nimirum, & rupmra: Sed tak compofitum main nomine caret. Ruptjso in came, Graeeispnyua0Sc in ncruis,conuulfio. Gra- tis fuap general] on is cairfam habent3repentinum, tnx- qualem, atque vehementem motura: prsecipue verd, queries ad lalcm motum non fuit corpus preparation. Ad hulufmodi mo* turn, aut exercidam corpora prjeparantur,dum membra quxuis caftfiont pcddcamiii * ac unolimnua , aut ad jequalitaq Inst fie & dtffeShe a re a cut* Ccllifio fu id. C ellifie- ytsssuf*. €$ntufie. jtsptienis fir (ennui fiomS €4U (*■ r> E CAYSIS MORE. tern quondam reducuntur. Pcrfri&io enim pr£- 1 fcrtim cum oleo5aut re pingui,fa&a,corpus vniucrfum ad exer- j citium apprime difponit.Na foiida?partes du molliutur,& cale- Hunt , plicabiles ac mobiles fine difficultatc redduntur, Vndc Galenus libro i. dc fanitate tucndo ait: Turn demum ad exer- citandum prodibunt, qui ad exercitationem fri&ionc pr*epara- toto iam corpore abudeemolliti, excalefadtique funt, Poftquam Galenus caufas fpecierumfolutioniscontinui ac- curate expofuit, de caufis omnium ferme in vniuerfum ha- bet: Atque vt furamatim dicam, omnes huiufmodi morborura cauff, aut extrinfecfis irruur,aut ex ipfo corpore ortum habent* Extrinfeciis 5aUt collidcrepofiunt. Ex ipfo autem corpore, funt inordinati animalis motus, & hu- moresquidam deprauati, quibuserodendivisineft. Vcrum ta intern^, quam externa caufje a Galeno j capita rcduci pofiunt; ad vulnerantia videlicet,frangentia,con- 1 tundentia, corrumpentia, & credential. j Poftqudm fimplicium morborum caufas cum Galeno ha&c- nusexpofuimus,non erit difficile, compofitorum morborum co« pofitas caufas rimari • Hie ergo huius Secundi Libwnoftr* Psw chologif, de Morborum Caufis, terminus efto. Trjtfdrjfr no ad l4~ boram. Quintus cunfit g9~ neralss fa Intientf totinui. NELLANI GLACAN TIR CON ALL IE NS IS HI BERN I J : . 4 j ... ? . . , t j . * ■ : : ' PAT HO LOG IA LIBER TERT1VS DeSymptomatum diffcrentijs. CAPVT I. Quii Symptom* I Viim fymptomata morbosconfequantur, jpfo- mm naturam poft hos/crutaripar erat. Sed Janquoniammorborumnaturaintegre,fine /edu- la caufarum inueftigatione , cnodari nequcat > maioris claritatis ergo Jibrumde caufis mor- borum interponere voluimus 5 quo abfojuto, hoc tertio fymptomatis naturam , atquc diifcrentias cum Gale- no, qua fieri potent facilitate, exponemus. Siquidem non mi- nus needfaria eft de fymptomatum differentijs quam reliquf pracedcntes de differentijs morborum, & caufis, quod fymptoma,tanqudm effee Quid fym f torn a. ' Xymftt- mA efl ca~ [uSy& AC- ' cidens. Sym\)to~ , rputUEty wolegia. Sympto- ** matit defi - nitia. Nemen^ njfetlus trifarisim --accioirur, s A fleets ei-,yrut>n. LIBER TERTIV1 fuuminftrumcnta,quotiesdfuisobie remotiori, accipiatur nomen, affeftus, in eo cum fanitatc con- uenict fy mptoipa: & diftinguecur per ha?c, prater naturamu#. Si autem in genere proximo nomen, affeftas,acdpiatur, in co, vcluti in voculis ( prater naturam ) fymptorna cum alijs rebus prater naturam conueniet, Sc in reliquis diferepabit. In parti- culis(morbumconfcquens)diftinguitur , rad morbo,quant a morbi caufd, Per hare ( velut vmbra corpus ) declaratur fym- ptoma nullam habere permanenriam certain ac firmam,nifi dc- pendenrer a morbo. Morbum enim a fymptomate bi diftinguit Galen. Primd,quia morbus eft res permanens: omne faltern fymptorna non eft tale; aftio v. g. larfa diminuta, Tem- per eft in fluxu feu motu ; licet affedus corporis,color v. g. pra- uus, fit res permanens. Sccundd, quia morbus Jardit adioncs, fymptorna verd minime: & ft contingat ipfum adioncs, morbi racionem tunc fubit; ficuti caufar morbific# vicem gcrit , quoties morbum procreat vtcx Gal. colligitur lib. 11, Mcth. cap. i. Diflfert demum fymptorna d paflione(pathos fiuepathc- ma Grads dicitur) quod paffio fit fluxus & motus, ac fieri ipfius morbi in fubiedo. Eft enim paffio motus paffiuus in fubiedo re- ceptus, ficuti adio motus adiuus,quatenus ab efficiente depen- det. Pathos ergo morbum pracedit, ciim morbus fit cius termi- nus, ad quern definit, fi de paffione prater naturam Joquamur: fymptorna autem ipfum morbum fequitur, & non praccdit • Deindc fymptorna d paffione diftinguitur,quddh#c fymptorna tc latifis patcat * Paffio enim in vniuerfum seque late patet ac af- fedus. Vndc naturales alterationes, tarn animi, qudm corpo- ris, comprehendit; Symptoma autem, flue generatim fumatur, fiuc peculiariter, eft Temper res prater naturam. Res tamcn vna Airbus k fympto- mate bifa riam dt- fiin^uttur. Sympto- ms & pa thos dtfiin guuntur trifsrii. Tufa quid* fub vario rcfpedu poteft eflfe fymptoma,fimul & paflio. Tremor v.g,eft pathos feu pathema,quatenus mcmbrum trcmore aflfcftu patirur: eftque idem tremor fymptoma, quia eft a#io . Tertid tandem fymptoma a pathemate diftinguitur , quod pa- thema proprie fit motus in fubiefto aut materia receptus, ipfa- que rei mutatio,cuius vna pars alteri fiiccedit. Vnde Pathema eft aJiquid in fieri3 & ens fuccdfiuum, fymptoma verd poteft cf- < fc, & quid fuccefliuum, vt a&io J«fa, diminuta faltcm3& depra-1 uata, & quid permanens 5 vt flauus idcricorum color. Galen us ‘ autem accurate fymptoma a pathemate diftinguit, quod aliqui j antiqui bxc duo inter fe cofundcrent. & tanqua eadem pronun-1 darent.-cum tamen fymptoma proprie di vt vidcrc licet in prauo colors ide- ricorum *qui quidem per aliquot dies poft deobftrudiohem_* pori cholidochj, a qua nafeebatur, in corporis habitu remanec. Ergo fymptoma hocinaifedu corporis fine morbo in corporc perfiftit: atqj adco fymptoma non fequitur morbum, veluti vm- bra corpus. Rcfpondco,ncgando antcccdens,quod afebat, fymptoma DE SYMPT. DIFFER. 7/m5T % ***> • dam funt entiafre- / ‘avtri* yermane* tia- Obiett i. Sslut it/ Okieft, 2* siluti*. LIBER TERTIVS. non fequi morbum, vt vmbram corpus,Exemplum autcm i<5lc- ricorum Galen i dodrinam ncquaquamencruat.Nam licet ic5lo- rici primarid bant a!iqui,ob pori cholidochi ( per quem natura- liter bilis ad inteftina ex hepateamandatur) obftrudioncm, ita vt tunc ad vniuerfum corporis habitum humor biliofus diffun- datur, fecundarid tamcn , aut fccundo loco flauus ille habitus corporis color immediate dependet ab exilium meatuu obftru- dione,qu;c colorem ilium pcrfeucrantcm plane fouct.Nam co- lor ille non a fe fouetur,fed humori biliofo cutis meatus replen- ti intime harret. Humor verd prauum ilium colorem conferuat, donee abftergatur3 & ecorporc fcparctur . Color ergo ille fla- uus (idem de nigro diccndum)quadiii in eft,a morbo in obftru- dione fouetur, ncc line morbo fubfiftere valet;teftc Galeno lib. i %, meth. cap. i. vbi ait, fymptoma in afFcdu corporis tolli ad ablationem a tied us a quo pendet,alia verd duofymptomatum generacurationem aliquandoad fe conuertere . At (inquir)ge- nus fymptomatum,quod in afFedibus confiftit,alterius quidem quem curare eportet,afFcdiis eft ftgnum ; jpfum tamcn fcorfum nullam curationem exigit , vtpote cum afFcdu , vndc nafeitur, vna ceftans. Ergo idericorum color, qui eft fymptoma in afFc- du corporis, fequitur raorbum , ficut vmbra corpus. Obijciestertid, nonnulla fymptomata fientem,qui non eft morbus. Ergo omne fymptoma non fequi - tur morbum. Patet antccedens in dolorc qui fymptoma eft, qui- quetunc fit, dum alterafcit, accorrumpitur natura,cx Hippo- crate lib. de Jocis in homine : Sc Galeno lib de inarquali intern- perie cap. 4. Sed alteratio , & corruptio fine folutio continui in fieri,a quibus dolor nafcitur,funt pathemata potius,& fieri mor bi, qiuim morbus.Ergo fymptoma ab hisdependens, no a mor- feo fluit: & per confequcns, fymptoma non femper fequitur morbum__*. Refpondeoconccdendo illam antccedcntis partem, qua? di- cic,fymptoma fequi morbum fientem, negando tamcn aliam_-> partem antecedentis , qua? habet, morbum fientem non morbum, Ipftenim aduerfarij morbum ficntem,moi bum vo- cant. Ergo ex ipforum fententia eft morbus, Cartcriim,fi mor- bi fiends naturam exadeconfideremus, morbus dicetur refpe- Obtebi. i. Volutie DE SYMPT. DIFFER. &u partis iamfa<% & introdu&a? melius 5quam refpedu fien- tis.Dolor autem homini infertur,dum violenter & adu fouctur altcratio & corruptio partis alicuius. Dolor ergo morbum vere fequitur. Obijcies quarto, nonulla fymptomata immediate fequi cau- fam morbificam, non morbum. Palpitatio enim eft motus de- prauatus, & confequentcr a&io deprauata, qua* fit a flatulento fpiritu exitum quarrente; Sed flatulentus fpiritus, eft caufa , & non morbus. Ergo palpitatio causa , 8c non morbum fequitur. Rigor paritcr,qui eft motus concufliuustotius corporis, caufam fequitur,humorem videlicet acrem,partes corporis mordentem. Doloreciaipfe,de quo pauld fupra, a caufa,& non morbo pro- cedit.Syncope fimiliter fequitur caufam aliqua, 8c n5 morbum. Refpondco,nullum fymptoma fequi immediate caufataPal- pitatio.n.cordis v.g. fequitur aliud fymptomain retentis,vapo- rcsfcilicet fuperfluos,prarter nature inftitutum detentos. Vapo- rcs autem illi, quibus.cordis capfula repletur, 8c difteditur,exi-. turn quorum . Quare diftenfio capfuls, due pericardi; , fadbn a flatuofts iftis vaporibus,eft morbus in cauitate, a quo palpira- tio dependet.Vaporcs illi flatuofi ab intemperic frigida nafeun- tur. Rigor in febribus ab humore acri 3c mordente fit, fed me- dianteinteperiecalida,& folutionecontinui fiente: Partes qui- dem membranofe,ncruofa?,& tendinofa*,ab humore acri mor- demur, pungiinturque. Dolor d morbo fit,vt antea comprehen- fum eft. Syncope, eft prfeeps virium lapfus, fymptoma in excrctisconfequitur.Di/Iipanturenim fpiritus vitales abintem- perie nimis calida,vel ijdem fpiritus a nimis frigida extinguun- tur,auta caufa occulta corrumpuntur. Hinc fyncope,qua* mor- bum femper confequitur. Cone ludendum ergo, deftnitionem fymptomatis a Galeno traditam effe bonam, quam in fine cap, 2. de different, fymptomat. confirmat,aiens,fymptoma fpecia- tim acceptum effe id omne, quod eft prater naturam, morbos, &caufas(internas fcilicet; cxcipicndo. Obit ft. 4, Selutit* Sjncw quid* LIBER TERTIVi CAPVT IL Degenerdi Symptomatis iiutfone. Dluidendi mcthodo libris dc Symptomate, «S*morbo v- fus eft Galenus. Quctnadmodum igitur do<5fcrinam_* de differentijs, & caufis morborum hac mcthodo ex- po fuit,ita & fymptoma in vniuerfum diuiditin fuas primas dif- fer&ias, aut genera, & ha?c rurfus in alia, & fie deinccps, donee ad vltimas fpecks deuentum fit.Cap.ergo 2. lib. dc differentijs fymptomat. fymptoma in triadiuidit genera ;a dicitur.Vifio etiapercipiens res omnes circumduci & circumgy- rari, etft tunc quiefcant, deprauata a<5do dicitur: percipit enim res aliter ac funt. A&ionem in vniucrfum diuidit Galen, lib.de diflFerent.fym- ptom, cap. in naturalem, &animalem. Naturalis a&io com- prehends non folum viuentibus omnibus communis eft, vt nutridonem, conco&ionem, attra&ioncm, retentioncm, & cxpulftoncm, veriimetiam vitalem a& principum, par eft nunc proponamuscuiufuis fpc- ciei Jadiones: cirni ob If fiones aut noxas adionibus iliatas, adiones If ft fymptomata dicantur. Docet enim Galen, vti an* tea comprehenfum eft, adionem omnium fcnfuum,dequomm Igfio ne primo loco agit,abo!eri,aut male edi. Abolita adio,am- plius non fit * Adio autcm male fit bifariam , vel quia debilitcr* vei quia deprauate. Vifus ergo vel aboleturjvel diminuitur,vel deprauatur. Vifus abolitus dpatdpa rubra, flauamj 8c viceuerfa rem flauam, aut viridem, rubram putant. In auribus adio abolita/urditas didtur/jracis xa>*mvK. Di* minutaauditio,grauis ?uditio Grads @*puialaentail t8cuao kupaxrt:. Deprauata auditio,. quando fonitusaut fibiluSjtinnf. tus, aut ftrepitus*, aut fluduatio auditur i ciim tamen nihil tak fit prope, aut extra aurem. Symptomata, feu adiones la?fse pari modo alijs fenfibus, o- doratus, guftus ,&tadus ,accidunt: fed proprijs nominibus carent, Defe&us ergo omnimodus faporis in lingua , abolitus guftus did poteft: in naribus, adempta odoratio>abolitus odo- ratus: in omnibus fentientibus pdrtibus, amiffus fenfus, aboli- cus tadus. Diminutus fimilirer, atque deprauatus guftus,odo- ratus, tadus,dicuntur adiones difi&cilcs feu debiles, & adiones deprauata? horum ftnfuum, .. , Poftquam breuiter&dilucidesefuum Iymptomata expofuic Galenus, in doloris expofitioneparumper fiftitididtqj doiorem die infigne fymptoma ftnsus tadus, Tadus autem(inquir)in fua Quern a£ho Ufa, vel efi aba lit a, vel diminuta, vel depra uata. V i ft ones Ufa, Auditi§ Ufa, Alioruto jenfuttm aft tones Ufa, Dolor in* fignefym- ptoma [tn jns taUtts- X IB eft TER « I V Sj fildlionc prater reliquas fenftones proprium & inftgnc fympto~ ma cbtiner, ncmpcddlorcm. Ex his Galcni verbis , & ex dolo- ris dcftnitione libro 2. deloeis affcdlis cap. 2. qua: ftc fe habet: Dolor fenfus triftis eft, facile colligitur, dolorem cfle adlionem Isefairiy Sc veram fenfationem, non verd obiedlum potential ta- diux. Non eft enirn dolor, qui perfcntitur,cumhic fit ipfk adlio vitiata, fed eaufa doIoris,ex Galena libro 2. aphorifm 6. dum interpretatur ilium aphoriTmumr Qmcunqi aliqua corporis para tc defences dolorem non fentiant, ijs mens aegrotat* Dolor fub adlionc hr fa deprauata continetur* quia alfterta-* dlus obiedlum a radlu ipfo percipiturac in feeft. Cum.n. obie* dum taddsdolorem inferens immodicum fit, Sc improportio- aatum, non fimpliciter,vt obiedlum radiis eft, percipitur/ed vt obicdiumprorftismoleftum.Quare fenfatio facukatis tangibi- Jis non natural! modo, fed deprauate fit: abafteratione nimii u vehement!,aUt folutione continui:quarum vtraq; ab impropor- lionato obiedlo nafeitur* '■*' Quod dolor proprie fenfui tadluscompetat, alijs verd fen ft- bus, quatenus fensus radius participes funr, pate t ex Galcni eit, capire 5. lib. de different, lymptom. vbi ait: Tadlus aurem in_* fua funftione prefer reliquas fenftones proprium fymptoma obtinet, nempe doIorcm.Qui licet cateros fenfus oh extern a,eademq; propria fenftlia obturbct,hunc tn fenfumnorr foliim obextema fenftlia, fedmultd magis obincimos corporis affcdlus dilcruciat:idque interdum aded vehemenrer, vt labo- rantes dolorisgrauitate vidli, fe ipfos interimere cogancur.Atqi oculosidentidemdolorinuadit ob lucis fplendorem. Similiter aures, ob vehementem & alpcrum ftrepitum. In ol&dluquoqi, & guftu,alia? quaedam moleftia? cueniunt,prout quilibet horum a proprio fenftli dofenter fueritaffedlus. Maxim i verd dolores in fenfu radius percipiuntur. Etenim vehemens dolor, quo in_* auribus ob phlcgmonem, aut alium afFedlum corqtieimir,non_j ad fenfum audirds, fedadtadlumproprie pertinct jquippequi omnium fenftjum inftrtnnentis eommuniseft rciun aliorum_* quatuor quilibet fuo dunraxat inftrumento eontentus ftt. Itain ocul is fubinde vehemences dolores cxeitanmr/enfu tadlus ipfts Morantc.Huius fymptomatis funt. Sc dentijjm,& craffio* Dolor eft vera act to Multi do ' lore coaCli j esitiu Jeprxciyt ■ < taut. i ‘ nrsy mpt. bifpir. t is Intcftini (Grad *«Ao» vocant) dolor, itidem & pruritus. Ex hoc GaJeni contextu fufficienter conftat, dolorem propfium ac infigne fymptoma fensftstadds,alij$ verb fenfibus conuenire ratione eiufdem fensustadus. Lucisenim fplendor oculum dolerefacit ,quia diffipat, refoluif,nimiumque dilatat oculi fubftantiam. Albedo etiam, vt fplendidum lumen, eunde oculum difgregat, & quandam ei infert vioIentiam.Ex aduerfb quod atrum eft, vifum hedit nimium cogendo, autconftringe- •do5& cofcquenter vnitatis folutionem dfidendo. Grauisfonus, veluti nimis acutus, auditumfimiliter la:dunt; quia ille auditQ nimium cogitjretunditquejacutus verdplurimiim diftbluit.Gu- ftum tedunr acerba qua?uis,& auftera; quia nimium cogunt, & coftringuntlinguam;inde lingua? afperitas port tnanfumfrudu acerbum, feu prorfus immaturum, veluti port auftera, vt mala cydonia feu cotonea. Acida enim quajuis nimis penetrando, & vnitatem continui foluendo, dolorem dfiduntiacm verd, quia penetrant, &corrodunt. Odorabilia pari pado,ft a mediocrita- te ad extrema recedunt* Jdiqualem dolorem triftemue fenfum effkiunt. Id tame difcriminls inter dolores fensus tadus, & do- lor es reiiquorum fenfuumporric Gaienus, quod dolores tad us tarn ab cxtrinfccis, quam mtrinfecis obicdisprouenirequeantj reiiquorum fenfuurn dolores d foils obieftis extrinfecis. Poftqudm Gaienus decJarauit,dolorem efte inftgne fympto- ma fensus tadus, ait quafdam doloris fpeciesnomina habere propria: alias nequaquam. Propria nomina lunt,Cephalalgia, ideft capitis dolor: Otalgia, auris dolor: Cardialgiaycordisjd:* eft oriheij ventrreuli dolor; nam Antiquis ventriculi oriiicium, cor dicebatur, Alijs aiitem dolorisfpedebus no funt inftituta_* nomina, Quare communiter proferimus, veftca? dolorem, pedis dolorcm,genu dolorem, oculi dolorem, renum dolorem, late* ris dolorem. Sc ita de rdiquis. r r J ' • \ Dolor or»~ nt$ efl fym ytomafe* f*s t actus, ■sDtj sefus dolent qua , teKu eorn wftrume~ ra de fen* jit cactus parties- pane. S ymptomata fenfus communis* ' J I M J GAJenus citato cap. 5. lib. de Symptomat.differ. ha?c ha- bet; Atqjhax funt fundi on Q , qua: ad fenfus pertinent, fvmnromai-a? nm'biK duo. non mediocris nor t f R E R TERTIVS; So/m, (y vigilia ex ce dentes funtfym- ptomata fenfus co- m/wit. ta?, addl debent, nempc vigilia & veternus (ideft coma)5 qof m Primo omniura CF communis quoquc dicitur, cofiftunt. Siue fenfiis inprefcntiariim pro ipfo cerebro accipiatur , pro fenfu interno, more Philofophorum, duo eius Symptoma- tacnumeratGalenus,,&immediatequidempoftadiones 1 xfa-s fenfuum externorum: quoniam fomnus & vigilia font adiones IxfzySc infjgncs,ac peculiares primi fenforij, ideft Cercbriique- admodum kafui tadus peculiaris eft dolor, Immodica quippe vigilia, adio eft cerebri deprauata; quia cerebrum aiitertunc a- git, ac deberet: Spiritus enim animales perpetudad rcliquas corporis partes tranfmittit,cum tamen aliquando a tali adione quiefeere deberet, Somnus fimiliscr, adio Jffa eft cerebri ,ciim fit omnium vcluti ligatio* Qui tamen volet cum appellate quie- |em,&: a vigilia ceflationem cum Ariftotele Jib. de Spmno, & :Vigilia,per me licet ;vtut tamen fit,ad deprauatam cerebri adio- nem reducitur, ft immod icus fuerit. Mettts Ufus, SIcuti a&io Jarfa> ita & motus aboktur3 vcldiminuitur yvel deprauatur. Motus autem /implex adiio eft3& feeunda an imalisj cumprima adb’o fit fenfiuim.ExempJum rnorua aboliti fitapopkxiayquae eft totiuscorporis rcfolutio 5 feu fen- sus & motus in vniuerfo corpore priuatio, vnd enm detentions principum fundEontim. Senilis enim, & motus rac principes a- diioncsiahoe aftediu Jethi&roceffant, cum nuila- tenus fiant>toB virtutis motricis, aur fpirituiim ammalium refo- lutionem. RefoJutio tamen noiKantuxn dicitur refpedlu tionis vimins> & fpir jttis, mufcirii neruis infertorum; vemrnet- iam refpedlu denegat# virtutismotricis3denegatique fpiritiis- animalis parti bus fuppofttis cerebro3a quo nec fpirk tus defeendit ipium grauirer aftici concingic 3 ant quo- tiefeunque jpfe mqtus. inftrumenra jnepted i/poftta. fu n t .V n de articuiis luxatis3aut aJjqua mufculi pane immOdic£ aut emojJIta3 motus null© padlo fo.. Apopkxia ergo eft tanqua vniuerfalis refolutio 3aut paraiyfts omnium adionum td prin- idpum,quam animalium... Paralyfts cnima jrapaAo ned-at, ideft jvi otura- ho!etur,cU minuitur» Apople- xui eft re- l obit worn ms attio- nU amma ■tu inmon!* D E SY MPT. DIFFER. rcfolui,dei iuatur. Sed refolotio>vt dixi non foliim pro amiffio* ne virtutis & fpiritus,aut dcbitf difpofitionis partium,qu£ mo- ttii voluntario inferuiunt,accipitur; fedinfuperpronegarionc influxus facultatismotricis,qux vna cum fpiritu in partes cere- brofubiedas ad motum animale edendum non defend itSicuti enim commu niter paralyfis dieitur refolutro neruorum,ita vt ill ea fenfus & motus pereant, quotics adioncs etiam principcs a- boIentur,relblui dicuntur. Paralyfis ctenim variae funt fpecies, cum lingua, & oculus, & manus, & facies, Sccxtetx corporis partes relolui queant r Paraplegia tamen, & paraplexia, & he- mipJcgia, dicuntur refoJutiones partium Tub capite >aut medij corporis, aut Jateris alicuius. Motus diminuti exemplum fit ftupor, in quo membrutn eo affedum, brachium v.g. aut crus, vix eleuatur r Eft enim veluti Paralyfis praludium. In laflitudine etiam motus diminuitur. Motus deprauati quatuorexempla proponitin eontextu Gale- nus: Tremorem videlicet, ConuuJfionera ,Palpitationem, Sc Coneufitonem.Tremor f*cc, erroncus ac de- prauatus motus eft; quia eft motus qui aliter fit ac deberet. No enim a facultate motrice pure emergit, fed partim a facultate imbeJli erigente pro viribus raembrum tremulum, brachiura.* v.g. partim verd ab ipfo membro, fuo ponderedeorfuirL-* tcndcntc. Vnde moms compofitus, ex contraries refu leans, mc- ritd dici debet .Paipitario eft deprauatus motus, quod fiat alb ter ac natura inrendat, chm fir motus , fine pulfitio quardam_> irregu]iaris,nullatcnus debita parti. ConuuIfioautemfeuSpaf- mus,cft motus deprauatus;quia eft neruorum ,,prater impend voluntatis, ad fuam origin em ret radio. Natural! enim mo mi, fi non fecund nm modum/alrem fecundiim efiedum Sc caufam ©pponitur: quoniam naruralis moms fit rctradis mufeulis te- poredebitoad fuam originem,voluntatisimpcrio. Motus con- nulfiims fit quidem propter conrinuam inrempeftiuamque mu- fculorum ad fuam originermpmer volunratis imperium,rerra~ dionem. Vnruerfales*( vrpote toti corpori conuenicntcs)fpeeies conuiilfionis tres communiter a Gal. numerantur, Emproftho- tones, io-qiio vniuerfum corpus, fed caput , in ante- notes partes inclinat, Opifthotonos contra ,.in quo vniuerfum ccrcnsy Paralyfis /pedes. Paraph* gia qu id. Stupor quid. Tremor! Palfitx~ tio. Conutfl*' Trts vaJ Herfales eZ uulfioms flecks. £ I B E R T E R T I V S; corpus, feci’ maxime caput in pofteriorem partem conueIJitur; Tetanoscft, in quo to mm corpus rigidum efficitur.In his autem motibus. ctfi vniuerfalibus, principes a&ioncsjion cerfant.Qui- bufdam placet, nec forte male, conuulfionem iam fa&amnon , efle motum deprauatum j fed protinus abolitum.ConuuIfiones peculiarium partium nominibus proprijs carent3ft cxcipias con- uulflonem cynicam feucaninam,& conuulfionem mufculorum mandibuJarum, in qua dentiuconcuffio & ftridoir percipitur , & airpaGia/uo >, ideft conuulfionem mufculorum-j# oculi. Coflcuffio demum eft motus deprauatus: huius generis eft rigor, tori us corporis concuftio; & horror,cut is vniuerfa? co- cuffio.Epilepfiactiamcft motus couulfiuUs totius corporis, feu concuffio vniucrfalis: qug quidem a vera conuulfione bifariam diftinguitur:Primo,quod in epilepfta principes facilitates Ja*da- tur, in conuulfione neutiquam: Secundo, quod epilepfia fitco- cuffio potius,quam conuulfio: iiliusenim caufa eft in cerebroj conuulfionis verb in neruis. Arqueha? quidem motiuarum aftionum fubt Lefioncsi quo- rum fiquseproprium prater camera nomen non (Leonardus Fu- cWins delet particuiam, non,) habent, non eft quod quifquam eius occafione deceptus, aliquod fymptoma preteritum a nobis purer: veluti nec &c,quehabet GaJcn,cir. cap. 3. Jib. de different, fymptom.Vultenim Galen-us rcJiqua fymptomata, licet non fingulatim recenfita, fub propofita do&rina compre- hends. Namomnis motus la?fus,eft abolitus,vel diminutus,vel deprauatus. Quofdam motus l^fos,propria nomina habentes, adhuc addit. Apnoea eft refpiratio aboiicaiDilpnoea eft difficilis refpiratio: de huius fpeciebus egit Galenus Jib. 1. de difpnoea, feu de difficult, refpirat. & funt afthma,ac orropnoea,dc quibus in Praxi.Rcfpiratio cnim eft motus voluntaries docente Galeno lib. 2. de motu mufculorum capite 6. exemplocuiufdam ferui Barbari,quicohibito fpiritufeipsu interfecit. Voxpariter,aad fympto- mata adionis naturaiis, facultatis videlicet excrctricis,an ad fymptomata facultatis motricis referri debeant£ Verum, licet a re molefta in didis adionibus natura ftimuleturad eiufdcrci excretione; quia tamen mufeuioru adminieulo pcrftciumur,& a voluntatis imperio a Jiquo pado pend ent,mixta fymptomat tain ex la?fa naturali adionc, quam dcbenr.Pandi- culatio, axopJoh ap c(3cft diftenfio omnium ferme pariiu €orporis,ope mufculorum fada, vt excremcnta flatuofa ex ijfdc partibus protrudatur* Ofcitatio eft diftenfto maxilla iriferioris, fada ope mufeuioru os apcrientiu,& propaifantium excremen- ta flatuofa naturam infeftanria. Srernutarioeft mot us coneuffi- uus, quo id, quod cerebro, Sc naribus moleftiam infers opc_jS mufculorum thoracis,& parrium anterionim capi tis,cxcernitun Tuflls eft exfufflatio & reiedio rex noxia ex thoracc > vi mufeu- loruxnpotifftmimi fada* ; . JfchurU, Dttfuria, StrUigur rid. Difficult tatt occur ritur. Alteri difficult/* ti fit I at i s' Padtatla tie. * Ofci tat ie. ' Sterrmta . tie. Tujptm i$6 LIBER TERTIV1 ' Aftionts PrincIt. POftquam de adionibus animali Jffb cum Galeno dt. cap. j. lib, de fymptomatum different, fufficienter difteruimus, confequcns eft, vt earn actio- num ,qu? a prindpe facultate prodeunt , noxas profequamur , incipientesab imaginacione; Qua? quidem, veluti ratiodnatio, & memoria, vel aboletur, vel diminuitur,vel deprauatur, Ima- ginatio aliquando Paralyftm fiue refblutionem quandam pari- tur; & tuncaboiita eft, Talis paralyfis Caros dicitur* & Cata- kpfts. Caros, id eft Sopor, vt nonnull rintcrpretantur (alij enim yAp«;, ideft a capite, Carum dcriuari putant, vc (it grauitas qugdam, & inexpugnabilis dormiendi neceftitas ) eft quidam profundus fomnus, ortus ex humoribus craflis vif- cidifque, & confequenter pituitofts, anteriores cerebri ventri- culos poti/ftmum obftruentibus. Quanquam autem imagina- tio humidirate mediocri iuuetur,immodicd tame aboletur.Ca-* talepfts(qu£ & z* 10aut etiam dicirur )eft compre- hcnfio mentis & corporis fnbito fada,& taliter vt partes corporis eandem pofituram , cum rigiditate, obferuent, quam habebantdum Catalepft correpti funta?gri: manentque ijs ocu- li aperti; & quoniam corpus in catalepft rigidu eft3 qui ita coni- piuntur,quibufdam congelati appellantur, Sc malum ipfuni-^3 congelation Sc ingcns ftupor , qui diutius pcrfeuerans yUraon Grid’s niicuparur,tefte lulio Carfare Scaligero, excrcitat. 312, Catalepfts ab humore frigido ftccoque fit. Sc in ea poftica cere- bri pars potiflimutn afficitur, veluti in caro anterior 3 vt docet Galen, lib. 4. dc loc. affed. cap. 2. Et quamuis imaginatio non deberet forte in Catalepft Ixdi, cii.n poftica cerebri pars in ea praxipue afficiatur, reuera tamen ob intemperiem ilia impcnse frigidam & ftccam , & ob humorem melancholicum 3 ventricu, lum pofteriorem praxipue obftrucntein , fpiritus animalcs im- modice incraffantur, incptiq; rcddutur 3 qui poftent per nemos ad reliquas corporis partes tranfuehi:& ideo non foliim memo- ria. Sc ratiocinatio, fed ipla imaginatio abolcri plerumquecon- fueuit. Verum, in leuiori Catalepft aliquotics principes adio Citrus* Cttalcp- [is feu ca~ tochc. Cengela- tio. Ear & adi nterrogara ref- ponderer, prafentcfquc exadenokcret ,tubicines tamen quof- damangulum cubieuli,in quodecumbebat,occupdk3& aftidue ' tibia canere atq>pulfarc purabat. Sc fe illos vidcre arbitrabaturr alios quidem illic ftantes, alios autem fedentes>ita concinenter tibia canentes, vt neque nodu quicquam imermitterent,nec in- terdiu ne minimo quidem tempore quiefeerent. Exdamabat vc* Lethar- gfts. T>sliriu. jfma fine dementia. Stultitia & fatui- ta*. Di hrinm rationi & rm ap na- il om G- wul & feerfim ac cidit. Sola vna tio m Theophilo de prana- tA. to affidu£3 iubens cos e cubiculo expelli. Atque hanc habuit illc delirij fpcciem. Is vbi pcrfedle conualuit3& morbus abijt,quic- quid finguli eorum5quiipfum vifitabanr,vel dixiflent,ve] egif. font, narrabat: denique vifa(Gra?ci phantafmata vocant)qu« dc Cantoribus in fuaargritudine apparucrant, memoriter rcci- tabar. Suntalij5quibus nuIJa apparent Wfa3fed non redie ratiocina- tur,ratiocinatrici$ an ima? parte ipfis Jaborante;vtPhrenitico illi contigit3 qui obferatis intus ianuis, per fencftras fingula vafa protulit, pra?tercuntcs interrogansduberentne ea proijccre. Hie enimfingu la vafa fin's nomcnclaturis probe nominauit. Vnde intelligere Jicebat, ncque imaginandi funddonem circa ilia efle lrfam3 ncque nominum meinoriam deletam. Ex primahiftoriaconftat3imaginationem in Theophilo fuif- fe larfam; cum illc fads appofitc cum omnibus ratiocinaretur, iuberetquetibicincs3tanquam res ei moleftas, foras eijci. Ex fc- cunda hiftoria altcrum non habuifte imagina- tioncm vitrea vafafuis nominibus appdl arct; vein- ti & pucrum3 quern edam per feneftram proiecit; conftat tamer* ratbeinationempenitusdeprauatam fuiflc, quod vafa vitrei yfui futurapdmd proijceret,fecundd vcrdpuerunl, qiiem male fioccipendebat,«qucac vitra. Huius ddirantis errorem exadlc expofuit Gal. lib. 4. de loc. affedt, cap. a. hac fede;QuumRoittf quidam domi cum lanifici puero contineretur /urgens a cubili venit ad fcneftram3 per quam & ipfe videri, Sc vi- dere potuit. Deindeex vitreis vafis fingula oftendens 3 interro- gauitj imperarentne vt ea proijeeret; illi verd ridentes ,plaude- tefque, vt ea proijcerer3rogabant:tum ipfa deinceps omnia atri- piens eiecit; at illi magnis acclamationibus riferunt. Poftea 3 iu - berentne puerum quoque proijci, cum eos interrogate atq* id illi iutfiftent, iliico ipfum deiecit:quem ab alto cadentem vide- tcs5 fuppreflb ftatim rifu 3 occurrerunt 3 8c confradt urn iam pue- rum fuftulerunt. Ex hac hiftoria conftat delirantem iliumpra- ueratiocinatum fuifie, imaginationctamen intadH. Caetemm communitcr pafllm in Phreniticis vtraque firnul funddo e imaginatio nimirum, 8c radocinatio deprauari folet. Tandem in fine praefatj cap. 3. lib. dc fympt. different, docec D E SYMPT. DIF F E R. Sola ratio in quod* defr*u*r nations il fJiJfori* de Urantis Rom** LIBER TERTIVS. aniina? facukati fymptomata accfderg > poffe: idque probat ex Thacydide Gr#co Hiftorico, qui lib. t. Belli Peloponefiaci, in funebri orationePericJis , teftatur non- ndllos a peftilentia feruatos aded omnium , qu£ pracefterant, fuiffe oblitos, vt non foliim fuos familiares > fed etiara fe ipfos non agnofeerent. ' In nonnullis aftbftibus,omnes prineipes, & animates fu&io- nes kedutur: vt videre eft in apoplexia,qua: eft priuatio fensus & motos in vniuerfo corpora, vna cum ablatione principurri_> a&ionum.ln apoplexia autem vciuci fuJmine i&us homo , tan- quam mortuus facet; ita vt ipfarefpiratio perire videatur jin-* quo d Caro djfFcrt,Giim in hocrefpiratio feruetar,vt ddcct Gate lib. 4. de loc. affe eft internus fenfus, ideddi- fuamhabet fedem ordinariam interiiis ,i n anterior],, vt Philofophiymukique Medici aiunt, cerebri parte ;cum tame reliqui omnes quinque fenfus, externi dicantur , quod exterius- extra cerebrum fua habeant inftrumenta,ftntque tanqudm Ani- mas feneftras, & ordinarij exploratores. Excubant eniniad cu- ftodiara, & conferuationem cotius, ulCi eo foliim tempore, quo fomno ligantur y8c a in unere defatigati quiefeunt , vt hac ope,, vnarcum reliquo corpore >:reftciantur. Cur autem internus, fen- fus dicatur, ratio in promptu eftjquia fenftbilia omnia percipir. Senfus hie internus, communis etiam nuncupatur j quianoa-* vnicum foliim se/ibite, fed omnia omnium fenfuum obiafta,eo mode,quo ab ijfdemfenfibus concepta funt, percipit.Viftonem autem, qu# eftcoloris, & lucis fenfio: Auditioncm, qua? eft fo- ni fenfatio; odorationcin , qua? eft odorati perceptio ; guftatio* nem ,qii3e eft faporis ; 8c ta&ionem qua eft ta&ilis lcnfto,ex tttquo percipir. • .• fiape ob «a«fam>fenftwi| comiiumem punx . cium* 1 ImAiltLi •■ trix'facat i tas qptid. : thfine I pratiiafer.- ,ftis opera fieri nt* 0 quitr ,t I B- E R T E R T I V S. 6ti fpecies recipir, operatur. Senfus communis has eafdem fp£ cies fukipitySc varia obicda componit, ftparatue, Imaginandi facultas, prsterquam quod obiedorum fimulacra, idolaqc a«#; fenfucommuni fufcipit , ca vlterius referuat. Ideoq; rebus ipfis femel conceptis (licet deinceps abfint),eafdcm varie componit, quandoque rede, alias parum confonanter. Chymsras enim, montcs aureos, alatos homines, Hypocentaurum,& cofimiiia, dum vo!umus,confingimus: immofspilfime, nobis noletibus, dum fomno dctincmur. Vt igitur rerum pcrceptarum fimulacra diutiiis ab imaginatricehacfacultate afieruentur, fedem habe- re debet in cerebri parte aliqua, qua* non tato humore madeac, ac ilia pars,quam, tanquam propriam fedem fenfus communis occupat. Decuitenim fensus communis fedein humida tempc- ric dilponi,quod huiufmodi temperies idonek facili,ac prom- pts fpecierum reception! videatur.Chm tamen ad conferuatio- ’ nemineptafit,vtpotefluxa nimis & inconftans,prouida natu- • ra ficciorcm fedem facultati imaginatrici, cui concepts rcrum fpecies conferuands demandats funt, conftituere debuit. Ex his autcm congruentijs colligunt nonnulli, admittendam effc Imaginatricem facultatem a fenfu communi diftindam. Cui ta- men opinioni nos cum Galeno aduerfamur, fola imaginationc • contend: Videmus enim potcntiam vifiuam non foliim diuerfa, fed prsterea contraria percipere. Ergo potentia imaginatrix re- de concipcre Sc imaginari poteft: Sc in toto quidem cerebro, li- cet in anteriori eius parte promptius concipiat, in alijs autem_*> ficcioribus melius coferuet.Nec video cur Galeno tribuant Co- nimbriccnfes, internos fenfus fedibus diftingui. Poft imaginationem,tcrtiam facultatem conftituunt,sftima- tiuam in brutis didam, cogitatiuam vero in hominibus. Res .n. non fenfatascomponcre munus eft altioris potentis, quam fit Phantafia, Agnus cnim lupi nunqudm vifi odium confeftim co- ' prehendens,ficuti matris amicitiam, vitra Pharafiam sftimati- uagaudet, & homo cogitatiua feu ratiocinatrice. Quarto loco mcmoriam ponunt; cuius munus eft, imagina- i trkj & ratiocinatrici fuppetias fcrre. Eft enim imaginatricis, vt aiunt, repofitorium, leu vera feruatrix idolorq ,fimulacrorum- uc ab imaginationc conccptorumiidcoqi in poftica cerebri par- Stnfiti co muni* & imagine- tioni di- ftinftas ft des altqui concednnt Dijfieutta ti etc urn fur. ctnfism- tdntur. jieftintA- ttua in brutisy & GOgttAttHA in homint has. Memtrid vanns, D E S Y M P T. DIF F B R. tc,taquamficciori, cam recddi putant. QuiPhantaRam ab ima- ginatione diRinguunt, aliter loquuntur* prout fuperius opinionem AIgazeIJi,& Alberti rem expofuimus. Ratiocinandi veto facultas incorporca cR, vtpotc fpiritaJis>& a fola rational! anima, nequaquam animali,dimanans, eftque ilia facultas, qua? nunc imaginatione, nunc memoria, vtpluri- mum ambabus potentijs adiuta, res inter fe diuidit, comp on it* & vnum ex alio infert. Vnde non rard memorif auxilio, imagi- nationis errorescorrigit, du veriores nimirum rcrum imagines a memoria quam ab imaginatione (ufdpit * Verum fieri poreR, vt aliquando ha?c facultas cum errore erronea imaginationis phantafmata percipiat, non tamen in difeurrendo aberret j vt Theophilo Medico contigit, qui ob deprauatam imagination nem tibicines in angulo domus extarc putabat. Re&a tameri-* cum rationc eofdem tibicines, tanquam fibi mokRos, eijcerc iubebat. Concedendum tamen, rationem ordinarie Ixdi, quo- ties memoria, & PhanraRa, aut dum hax Quonia verd ratiocinatio eft fpiritalisfacultas, peraeddens dici- tur,quotiefcunqjphantafmata ab imaginatione erronceei exhi- bentur:& quoniam Phantafla & memoria in cerebio fedemha- bent,ratiocinatrix facultas fuos effedus inibi produccre cenfe- turj licet dcrerminato,& corporeo organo no cgcat,nifi quam- diu anima corpori, tanquam comparti totum component!, co- herer . Ratiocinantem etenirn phantafmata fpcculari oportet; vnde commiiniterfcrtur,nihil effein prius fue- rit in fenfu.Ratiocinatrix ergo potentia nonfolum phantafma-> ta intelligit, fed hisinrellediscomponcndacomponit, diuide- da diuidit, & ex his inferenda infcrtJnteiledui demumfnfemit memoria, eius opera rccondcns, Qtiodattinet ad Volunratcm, non eR noRri inRituti de ea quidpiam deccrnere.Hjec ergo obi- ter de Potentijs Animat dixifle fufficiat. m ' , JXjtioci- natricts facultatit mutiny Nihii in inttUeSht quod prius non fuerit in fenfu. DV S / A. QVanquamlonga foculorum fericGalcni dodrinaplc- rifque grata Argcnterio minimeta- men placirit. Quare diui(ioncm a&ionislcfk in aboJf- LIBER T E R TI V & ' tam, dhninutam,&deprauatam,defeduofarn ccnfetiquoniami inquit illc, Galenus audg adionis omifit. Immodica ' autem appetentia ,quas Caninadicitur , Tub deprauata adionc non continetur;& rnulto minus Tub diminuta,aut aboJita.Qudd immodica appetentia, non fit deprauata, patetj quia in ea mul- turn boni alimenti appctitur, Sc plus quidem, qudm concoqui dcbct. Dcprauatusvero appetitus in res abfurdas, Sc d nature alienas fertut: vt viderecft in Pica, Sc Malacia, in quibusegro- tames calcem, gypfum, car bones. Sc confirm Jia appetunt. Refpondeo, immodicam appetentiam no efle proprie adio- nem adaudam, cbm vi facultatfs naturalis non fiat: Nihil enim immodicum a natura fit.Quia ergo nature conatum &ordinem talis appetentia excedit,meritodcprauatadicitur: Excedit vero natUrf conatum &ordinem, quia non debite fit, fed quouis tc- pore,& irreguIariter,Jicet in fe res defidcrata non fit deprauata. Deprauata itaque eft immodica appetentia , eo modo, quo ni- mia rctentio fiicultatis retentrids j & nimia expuJfio, expukri* cis.In fame autem Canini natura irritaturab humore meJacho- Jico acido acerboque, ventriculum velli cante, Sc nimis corru- Scd infiat pmerca Argenterius: Si adauda adio fub depra- uatacontinetur; Ergo &adiodiminuta.ProbaturfcqucIa.C6* traria fub eodem genere confined debent. Scd adio diminuta, & deprauata, funtcontraria. Ergo fub eodem genere contineri debent:Sed adio immodica fub deprauata conti netur,vt affertu eft. Ergo & diminuta. Refpcndeonegando minorempropofiti fyllogifini, Nam«* adio iJJa, quam adaudam vocat, non fit a facuJtatis roborc;di- minuta vero adio a facultate fit: quare non rede contrari# di- centur adicnes,ciim fint tantiim diuerff. Proprie cnim Joquen- do, debili adioni fortis adio opponitur i quarum vtraque a fa- cultatependet. Secundu dubiu eft, vtru Jfdi queat imaginatio,abfqjeo,quod pfiu.vut fimul femus externi? Auerroes, Vega, & alij, cxifii mant, imaginationem nuJJateniis vitiari abfque pramiaa*, uit fimultanea fenfuum externorum J^fione. Suam hanc feme- iam potiflimijm probapt ex co, quod Theophiius apud Gale- Chi: ft. 1 Satutia. Ohieft. r Solatia. Duhium. D I S Y M P T. DIFFER. mim imaginationem dcprauatam habebat, quia tibfciricsin an- gulo domus conTpiciebat (id eodem Theophilo affirmante) cum tamcn nuJlus inibi cxtaret tibicen. Suam Tententiam confirmant prscfati Authores ex lib. 4. de loc. affed. vbi Galenusdelirium fmaginationis proponens3de vitio fensus Temper loquitur. Ergo TenTus3 quam imaginaefo, prius Temper l^ditur, Sed contrariam Tententiam3 qu« imaginationem 3 abfque, pra’iiiajaut fimukanea Tensas Monc3 errare cotendit3veriorera cxiftimo.Qui autem cerebrum mdancholko humore delibutum ha bent, Tc patrem 3 aut matrem mortuam aliquando videre pu- cant; citm tainen non in oculo 3 Ted in cerebro melancholia affe- do vitium latcat. Ergo in mclancholicisTaltem imagination fine fensus culpa deprauari poteft, Et fi vrgeret aliquis 3 melancholi- cos talia obiecla cofpkere propter tetros Tpiritus ad oculos dc- feendentes 3 id Tentcntia? non obefh Nam non eft potior ratio3cur Patrem3aut matrem morrua3quam alia cbieda depra- uate conTpiccrent. Sed nulla alia ob oculos eis deprauate appa- rent obieda: Ergo nec Pater3 aut Mateivqui Tolo imaginarionis3 non visas, errore apparent. Quod attinet ad Theophilum 3vificncmdcprauatam non ha- bebat 3ca?tcroquin alia cmnia quae in cubkulo non aderant 3 a> que bene ac tibkines, deprauate vidifiet rquctnadmodu depra- uate videret cceteros homines in code cubkulo aftantesiquos to- men vel uti camera obieda3rcde Imaginationem crgo3 & non vinonem3deprauata habuit Theo- philus. Quod attinet ad Galcni dodrinam, lib.4. de Jocis affedis.c. a.nihil prorsiis contra nos vrgct.Nam inibi de Tuffufione verba faciens Galenus3 dkitPhreniricis quibuTdam accidentia quteda fulfufioni fimilia cotingere, & ea qua; talem apparentem Tulfo- fionem generabant, in imaginatione errorem caufafie. Quam—» dodrinam noslubentercocedimus 3 qui nullo modo negamus* fenTum3fimul & imaginationem, decipi poftc.Afierimus tamen interdu ipfam imaginationem deprauate Izdi abfqj vlla extern] fensuspraeuia, aut fimukanea Iffione. Hzc dodrina Galeno co- fcntanca eft, vt cx Tequetibus dus verbis cit. cap. 2. lib.4.dc locv affed* vnicuiquc daic conftabit; At fimilia quoqj fulfufioni a<> Soltfttii Solutiit Sel Ht is* LIBER TERTIVS T>ua Threniti* dis dijfe- remit* vna ima- ginations altera ra tionis;ex-■ quibus ad hue amba bus, ft Ji~- mul ad-• fm, ter- tia reful-- tat. cidentia m quibufdam phrenitidis fpeciebus, affeda fcilicet ce-r rebro, fiepenumerd euenire folent: nec refert, vtrum fpeeies y an differentias fimplices quidem duse inueniun* tur,ex quibu&dcinde tertia componitur Quippe funt pbreniti- ci. quidam, qui de ijs, qua? oculk (quantum ad fenfitiuam notitiam pertinet) iudicantr3cogitando veto a natura- li indicia aberrant i alij rvrsiis cogitatione quidem falluntur mi- nime, fenfibus tainen difformiter mcuentur:funt prarterca, qui defensus fimul,& cogitationi&ritio laboranultaque vtriufqi 1c- fionis modum fie aedpe. Quum Roma: quida cum Janifici pue* ro continereturJurgens acubilivenit ad fenefltam, per quam & ipfc videri3& pratereutes, videre petuit k Deinde ex vliters va- iis fingula oftedens, interrogauit3imperarentne,vt ca proijcereti illi verdridentes, plaudentcsq;, vt ea proijeeretrogabant: turn ipfeddneeps omnia arripiens ciecit: at iili: magnis aedamatio - nibus riferunt . Poilea3 inherentne puerum quoque proijci,, cum eosinterrogaflet3atque id iJJiiufliflentJllicdipfum deiecit; quern ab alto cadentem videntes, fupprcllb ftatim rifu3accurre- runt3 & confradumiam.puerum fuftuleruntAt contrariam af- fedionem non foliim in alijs, veriira in me ipfo , quum adok* {ccns adhuc e/Tem *expertus TurnQuum enim per afiatem ar- denti febre Jaborarem,& feflucas atro colore ex cubiJi eminerc* &floccos fimiliter in vefiibus cfle putarcm3quos auferre ietans3i nihiJque fub digitisodudum inueniens vehement tiufque id efficere conatus fum , Audiens itaque duos ex amicis* qui turn aderant, dicentes3videfne hunc iam & fioccos euclkre, & feftucas inteJJcxi3idipsu3quod dicebant3 me feeifie. Quum verd fie animo conftarem y vt ratienalis in me fa* cultas non 3 inquam 3 dicitis: proindc nc phreni- tis me arripiar,auxiiio autera3quum idoneis rigatio- nibus caput fouerent, tota die, fcquentiquenode grauibusin* fomnijs turbatus fum, vt interim, & clamare3 & cxilire videren veriim poftero die mitigatafunt omnia accidcntim^,. Ecce Gaknus praclaic expenens qua a nobis dida funt: in quadam nimirum Phrcnitidc, & imaginatione deprauata vifio- . nem deprauarf 6c quidem in fe ipfo: in alia verd delirio nequa- quam Jadi vifionem>aut aliam alter i us knsus adtionem.. Mink tfifioriA* DE SVMPT. DIFFER. me quidem dubitamus, quofdam a?gros ideritia Jaborafttes ha- bere vifionem,fimul & imaginationem Ixfamjdum affirmant fc omniavidereflaua.OcuIusautemflaucdine infedus talem er- rorem in vifionc pant: vifio aute deprauata,caufa eft dcpraua- tse imaginationis.Sed tam vifus,quani imaginations hie error, a principe & fupcriorifacultaterariocinatrke facileemendatur veluti error aliorum a?grotorum, quibus omnia alimenta amara iudicantur, quod Jingua bile obduda fit, Tertium circa prsefens caput dubi urn eft, vtrum memorial tripliciter, more imaglnationis, &ratiocinationis, la?di queat ? Ratio dubitandi ex Galcni contextu defumitur, qui abolita? ta- tum memorhe mentionem fecit. Nemini in dubium venit, me- moriam di minuficum non folum aboleatur, fed in dies minua- tur. Dubium ergo circadeprauationem verfatur,Mercurialis in fua Praxi Medica cap. 17. tenet memoriam deprauarhidq; pro- bat authoritate Ariftotdis Jib. de memoria & rcminifcentia3vbi ha?c habet; Contraque fit nonnunquam,quemadmodum Anti- feronti Orita,;& alijs,qui extafim patiebantur:Phantafmata,n. diccbant vt fada,& vt qui meminiftenr, Veriim ex hoc loco no fufficienter inferripoteft,memoria eftc deprauata; quinimd congrucntifis infertur, rationem, aut ima- ginationem iuifle deprauatam , Equidem quando Petrus pro Paulo dignolcitur, tunc ratio, aut imaginatio vitiatur, vel cer- te memoria diminuta eft, Si tamen deprauatam memoriam id ipfum vocareiubet, quotiefeunque vnum pro alio commemo* ratur, per me licet. T ertium Soluttei* CATVT De dtfferentijsSymptomatum naturalis. NAturalis adio triplex eft; Generatio , Audio 5 & Kutri- tio, Famuldtes fac ukates naturales fuas habent diftin- fecit, dequdre Dominicus Sala Patauinus Profeftbr,in fua Ar- te Medica non immerico conqucritur. Immodica in Boulimo, Sc Caoina appetentia apparcr.Rerum abfurdarum appetentia in t'ma, , &A4aAax/a vifuntur : ciim hi duo affedus. lint deprauata appetentia? rerum diuerfifaporis., abfurdarum.Kina feuPica,& Malacia dmultisconfunduntur; Aliqui tamca Makciam ad pragnantes-coardant, qua- alimcn- ta fblira rati cum auiditateappetunt , vt,ni eaeis cofcftimcon- eedantur,danmum aliquod nauft imprimendi fa tub jippttims infer i a n UiitHu. Senertu-s notatnr* fiCA & AialactJi (UjhniUe. D E SY MPT. DIFFER. Quod de appetitu alimcnti di&um eftiitidem dc potu profe- rcndum. Nd appctituspotus aboletur, aut diminuitur 5 aut de- prauatur.In conco&ione ciborum in vetriculotria paritcr fym- ptomatacontingimt:abolitio nimimm eodtionis3Latinis crudi- tas. Gratis aV«4nucupataiConcodio tar- da concocftioy Graxis Grid's <&-, caref** . In chyli diftributione fine digeftione 3 & fanguinis gc- neratione abolitio accidit,& difiicultas, Si autem chy.Ius nulJa- tcnus per venas meferaieas diftribuitur, fed per vomituin 3 aut feccftum exccrnitur3diftributiuatunc abolita fan- guificatio; quia nullarenus fit $ turn quando alimentunvndn /li- fe ipit bepar,aut fi fufeipit, non mutat. Diftributio difiiGulrer, & deprauate ctiarn fieri poteft. Sanguificatio fimilitcr diminti- te fit* quoties ex chylo femicrudus fanguis g,cneratur:Sanguifi- cat io d eprauatur,queries aliquid alienu Joe® saguinis proerca- turrHuius generis fymptomata funt tres hydropis- fpccicSj Ana- farca, Afcitesy& Tympanites. Anafarcafeu Lcucophlegmatia:, eft vniuerfi corporis tumor mollis Scalbicxs, onus cx piruitofo aquofoq; humorc 3ex hepate in vniuerfum difperfo. Inde carofpongiofaflaccidaqi crudity ita vt in ca im- prdli digiti veftigia diu reman cant: /defied urn digito caro com- primitur , comprimentis digit! veftigium , fine fouca .quondam, aliquandiu fublato digito remar.et: nec cito caro comprefia ad fuum externum fitum redire valet, Sccunda hydropis fpecics, eft ventris infer]oris.potiilimuni tumor 3.qui afeites dicicur* quia vtris femiplcni aqua fpeciem refert: Nam quemadmodum vrex in akerutrum. iacus commotus fonicum fiuduantisinfe aqua exprimrty ita & ilk, qui afeite laborat, dum in akerutrum latui fc voluitj effliufluationem -aqua? inter peritonaeum & content#, tumoremquc gcnerantiSy a?gcr ipfe3& non rarb aftan- tes 3 percipiu Tympanites eft eiufdem inferioris vetris tumor di- gitis comprimentisyob inclufam aquam, & maximum fl atrium copiamy aded renitens, vt manuleuiter percuilustympani feni- turn cmittat.. Ha: tres hydropis fpecics orturn habenr cx vitio hepatis gcncrantis prauarnateriam aqueara loco fanguinis.Nu- qudm autem hydrops fine hepatis vitio nafeitur 5 teftc Galeno, Comrnentar* 2. Prognoftic-tex. 1, vbiha:chabet:Ira- . Jlppeti- tus poms ' trifariam • Uditur. . Concojiio tnfartam Uditur, Tres hy* 5 dropis fpe ) cics. * Hydrops -finehepa* >th vitio non erncr ~ \v*~ LIBER TERTIVS, quc cuiufuis aqua? inter cutcm genitura (due gencratio) eft,vbi fanguihcationisofficium intercidat, Etenimquemadmodum«* in ventriculo concoquuntur efculenta, pari ratione in & venis praxonco&um in ventriculo alimentum. Quinetiafn,vt in ventriculo inrcrdum minus intercidit conco&ionis offkiura, interdum magis,itain iecorc: nonnunquam cnim iecur affi- dtur per fete primiim, qucmadmodum etiam ventriculusrinter- dum perconienfum aliaru partium.In reliquo Galeni contextu videre licet, hepar per conienfum lienis, venrriculi, &intefti- norum, aflki j quia per magnas vfenas his partibus copulatur, Libro 6* de locisaffeft.cap. i, licet hydropem morbis acutis, obhepatis intemperiem calidam ficcamque, fuccedereafferat, pauld poll tamen ait: Vcriiin nili ad iecur frigus tranfmittatur, aqua inter cutein fequi poteft minime.Appofitcfane hare veiba primisftibiunxit Galenusjquoniam hydropsardenti febri fuc- cedcns , ctiamfi calidi ficcaq* intemperie hepar ipfnm laborer, ab intempcrictamen frigidd hepatis nafeirur: nam calor febri- iis naturale ira dcpopulatur, vt natiua hepatis temperies re fri- gida fit, licet adu calor c prater naturam infeftetur. Non foium aquosa fubftantia locofanguini? hepar aliquo- ties generat,verumetiam biliofam valde,& melancholicam, Sc variam, ex qua deinceps corpus praue nutritur, & varia emer- gunt morborumgeneraj vtScabies, lepra quardamGracorum, qua?Pforadicitur,qu;equecftnotabiJisqua?dam fcabics: Elc- phantiaiis, Sc varij affe&us in habitu corporis Sc cute appa- renres. Quanquam hydropis fpecies ad deprauatam ha?matofiirL_.j, hue fanguiiicatione in hepate fa$u|i*3&fumma fyncope3 vtpotc mor- ti proxima3appeIlatur.Hacfyncopc minus grauis aliquando quofdam prehendic • In Lipothymia 3feu Lipopfychidy motus adhuc minus Ja?ditur3quam in fyncopej ftcuti in Edyft feu Jeui animi deliquio 3qudm in Lipothymia. Pulfatio enim cordis 8c arteriaru in his vltimisafFedibus eft parua5tarda3atquc rara_j?; in fyncope vix9 aut nulJatenus perfentitur. Syncope autem eft praceps atque fubiraneus virium Japfus 3 ita vt fenfu & motu protinus priuctur homines fyncopc correpti 3 ft maxima fuerit. Oritur aurem ex Jadione facukatis viralis 3qua? tunc ad ccrebru* reJiquafquc corporispartes3vitales fpiritus non tranfmittit. Motus deprauatus Cordis., palpitatio appeUatui: qujr quide eft inordinatus eiufdem cordis motusA ex craftb vaporc ortus. In pulfu artcriarum prafata? manifcfte perfeatiun- tur . Vndeinnumcra?eiusdifferentia;in dodrina dePulftbus traduntur. Inter deprauatas pulfationes non vltimum locum obtinetpulfus dicrotus, feu bis feriens9ftcuti pulfus caprizans* tremulus, vermicularis* formicans, 8c alii confimiles. Vitalh facultas duplex. idpncea, difvnxth afthma,& ortopncca. Ajfhyxia Lipothy- mia. Lely [is. Syncope. ftlpitAtU D E S Y M P TV DIF F 1 RJ iSt&merus afttontitn Ufarum. QVanquam* qua? hadenus dicla funt0 fufficercnt ad in tegradignotionemlajfionum a&ionum naturalium, diligentiffimustamen Galenus tlarifllmam methodu riobisproponit, qua admti numerum larfbru aftionu in quauis parte colJigcre,fine magno Iabore,poHi!mus< Mcthodus autem ilia 3 feu via & ratio , eft huiufmodi.Pra?fup- poncre oportet, cuilibet parti corporis infitas atque connatas indie quatuor naturaJcs facultates, attradricera 3 retentricem* alteratricein 3 &expultricem . Hoc fuppofito, didhim eft cum Galcno, quamlibet facultatem aut adfionem, aboleri, vel male fieri, Siftendo in hac bimembrl la?fione 3 abolita nimirum 3 Sc mala, dicemuscuiuis natural/ parti aut inftrumcnto, o qu\nde~ cm fym* ptomata patitur. Pars fimi laris sefu9 motuqipol lens, oth* dtcirru jymptoma ttbus ob• ntxm eft. LIBER T E I T/I f S. Ammadueitendum feduld 5 Galenum non fuifle loquutum de nutritione jpfa vna cum quatuor famuIangbiTs adtionibus; quia poftca fub finerii citaticap. de ea agit* turn quiaconccdio qua?dameft, vt iiJc tcftatur Jib. 3. de Symptomar, cauficap* 5. velcap* 2. iuxta impreflionem Venetam, vbi bare habct: Natu- raiiumadionum prima, & propemodum omnium maxima ne- ceflariaeft nutritio ,qua? aJterarrids a&ionis quardam fpccies eft * Eft ,n. & concc&io qua? in ventriculo fit 5 alteratio. Iridem ea qua? in venis* & qua? in qualifier parte: pcft quam quarta eft quam aflimilationem vccant adiuerfum a nutritione idem. Ad rem redeuntes a Galenus propofttam a fe mcthodum de- monftrare voluit exemplo ventriculi3 eft prin a?c6cc&io- nisinftrumentum *famrliare alimcntum ad fe trahit j exeernit quidquid alienum eftj retinet id* quod attraxitj. & alterat, quod retinuit. Ha? enim function cs ventricuJoavt inftrumtnto, fami- Jiarcs funt; cum vetriculus fit velut promptuariunr alimeti quod primumfubit indbarijs fine quo aJimenta nutriendo animal! inutiEa forenti vt loquitur GaLlib. 4. de vfu parr. cap,. 1, Duodecim ergo* fymptomatibus ventriculus obnoxiuseft* quatenusco&ionis inftrumentiimJPrima cius fun&i©, cftattra- dfcio aliment*, qua quidcm attraftio triplieiter Jarditur, abol'ite* vel diminutei veldeprauate. Abolita dicitur nihilcxoreinventriculum attrahr poteft. Diminurafeuimbel- lis attraftio dicitur, quoties vix y aut difliculter3& mult© tempo- ie5aliquidattrahit : quo affetfu quendam VilJrci.m , pra?teriro MenfeMaiOjpradehtis Ann! 1647. Jaborantem deprehcndi;& qui dem aded grauiter, vt tandem perierir. Gu la aucem Oefophagu&intemperie aded hutnida, ob affidnam fluxionem. humoris pituitofic cercbro delabcntis> infeftabatur x vt ventrl- cuJumin fui confcnfura attraheretQuare pra? nimio madore trafuerfi villi feu fibre oefophagi ad deglutiendum vix contra- hcbanturf ficuti nee re\ tremit, ob tremorem quo moleihrurrvel quia concuticur feu vi- bratiirySc concuffiuo motu attrahk, vt contingic, dum vniucr- \ fum corpus in rigoreconcutitunvcl tandem quiaconuelliturjvt dum fingulru afficitur, & tunc con uulfiuomotu attrahit • Nam ; fingultus eft couulfiuus vetrkuli motus. Deprauata ergo attra- ftio quadrupliciter fit j quia inter attrahendum vcntriculus ali- quotics palpitat, trernit, concutitur, conuel Jiturue, Alteratrix fine conco tempori c tetentio non Alteratri its vitia. Apepft4 feu crudi-* tAS. Bradyfej? ft a. DyfatfiA Ret entri* as vttht. h'i€nt€H4t . DebtU re ’ tentionis codittonet cxa&e fieri diccturiicuti nec debited iuxta legem ties non tanto tempore cibos retinct 3 quantum neceflarium eft ad perfe&am ciborum co&ionem. Tempus .n.comprehenfionis correfpondere debet tempori rcquilito ad coftionis perfe&io- nem. Quippe debilem retentionem alia fequuntur fymptoma- ta. Et quidem> ft rctcntio debjlis fuerk> quia non anfte vndique alimenturn complc&itur vemriculus 5 hunc debilcm complcxu h£C fequutur fymptomata, nctnpe flu ita vc vcntriculus cibum non .contingat: quare copiofus liquor ventriculi parictcs cum iinpetu contingens , iterant in ferdiliens, dum corpus mouctur, flii(ftuationeni^j> flue murmurillum, aut ftrepentem mo turn inundationi ftmilli- mum, quemGra?ci appellant, cxcitat. Si ante id, quod inter alimenta ingefta, & corpus vetriculi intcrcedit 5 flatuofuin fuerit>iadatio> diftendoque wwfJutxMux, li- ne inurmurillo fuccediu Brcuioris denique remporis coplcxum quondam fequuntur fymptomata: Fcftina nimirum deie&io ali- mentorum fcmiconcoftorum , aut ciborum in inferior! ventre, kieftin inteftinis.,corruptela. Licet enim alimenta debito mo- re complecLiturventricuIus, Iktamen debito tempore non con- tineantur, retentio Lvfa dicctur,& alimenta non probe tanqaamquid inutile, ad inteftina proJabuntur, in in eorum fpiris 5c circu miolutionibus diucontincantur 7 cor rum- pentur icii utanta vi, quanta ad concoquendum aliraentanu* necdTaria eft, nequaquim fruantur. Vel certe aiunentiimillud, femicrudum, tanquam aggrauans & inutile, abexcretrice into- ftinorum facilitate confeftim ad podicem > Sc demum extras, detruditur. Poftquam duplicem ilium imbecrllum complexu propofuft Galenus, fcquentiaprofert rAtque hie iJlud animadu«rtasbor- coryq-udd alterum fymptoma alter um fequarur.Na jmbccillum complexu m3 modo flia&uatianeS'* madd inflationes fcquunmti Bceuioris verdremporis compkxUmomnind im- pcrfe&a fcquitur conco&io* Deiet vel ecler ciborum exims, feu deie£do>veleornm in inferiors ventre corrupted* Atqui celeris liber mnvi TtuStun- tia. ' Inftntlo Cr dijiett fo ventri suit, JireuerrLt nut mali cibo/it re- tention on Pf'mntitr feflina de ■ H'CiiOt A it co rrupte- U* DE SVMPT. DIPPER deiedbonis infeparabilia fymptomata lunt, excrementoru n_* humiditas, & dbi per corpus deficicns digcftio fine diftributio. Ciborura verd corrupted fcquitur necc/farid quidem excreme- torum fartor,non neceilarid verdmordicatk>,aut inftatio.Quip- pc accidit interdum,vt neutrum confequatur,interdum vt alte- rum, nonnunquam vtrumque. Vtilcm fane dodtrinam his verbis nobis reliquit Galcnus. Si- gn# quidem proponit, quibusdignofcere poflumus,an alimcn- tadmbedllo complexu detcnta fcmicruda fine, an verd corru- crgo& feftinar deicdb'onis duo infeparabilia figna proponit: vnum eft cxcrementorum humiditas : quia alimenta in ore comm in uta, & in ventre comixta ,fluida neceftaridfunt, & minime vi caloris modico tempore incrafiantur,concoquun- turue. Quare nec cxcremcnca compadta aut coh amentia crunt: atque aded qiiod eijcitur, iiquidum erit, fluidumque, Altcrum fignum, quo dignofeimus alimenta cruda per anum eijci ,cft, quia non fiteorum diftributio per corpus. Vnde confimilis alui fluor fpatio vnius diei naturalis corpus faepe maciletum reddit, vultumque Hippocraticum agri ita laborantis vultus armula- tur, teftcHippocrate fub principium prognofticorum.Ciborum verd corruptionem in inteftinjs fequicur necdfaridfietor,qui veraputredinis indicia eft: quam putredinem fequitur aliqua- do mordicatio a calore acri proueniens; aiiquotics inflatio qu«- dam^». Celeris deieciio- nis ciha- rum infe parabit it figna. Deprauatae retentionis ventriculi fig na poft ha?c exponit Ga- lenas. Qua igirur cibos ventriculus ample&icur, fed cum quad! palpitationc 5 vel tanqua couulfione, & trcmore,& concuffione, deprauatahuiufmodicomprehendendi adlio fuerit . Ac palpi- tationem quidem ventriculi baud obfcUrc fcnfu pcrcipimus,ite- quecdnuulfionem} fingultus cnim hoc fymptoma nominatur. Ac parhcma,quod veluti tremor eius eft , non aded dare perci- pitur,tamen fi diligenter animaduertas , neipium quidem dft- iiculter deprehendes;Ergofi pofteaquamcibunvfumpfifti, nec fludhiatio ajiqua infeftat, neq,- inflatlo,neque paipitatio vliliLai neque fingultus, fed ventriculus prater confuetudinem3 dubia perplcxamq ue moleftiam fentit, & veluti grauatur5 & laborat* copkquc cekriter onus , quod grauat * vd per infernas, vcl pet PetriatU palpitd- tioiconuul fiotconcuf [toque qnA in rigors ft* ; LIBER TERTIVS. lupernasparrcs cmittit jieqmturq* refpiratiomolefta , ac difficilis* & qu£ vix tolerari poflit j ( quia tunc fcptum tranfuerfum, vnum ex refpirationis inftrumentisji ventriculo rcplcto 3 6c male difpofito comprimitur aded j vt li- bercmoueri nequeat)tum exiftima ventrem, ideft ventriculum amplctficibos, fed quafitrcmulc. At motus veluti concutiens* per febrium rigores potiftlmum apparct, vniuerfas animantis partes occupans. Si omnia j2eque ac hxc, cadem daritate expo- fuiflet Galenus 3Interprete nullo egeret. Depalpitante3ite- mentCjCoacufTiuOj&finguJtiete feuconuuIfiuo.ventricuJi mot# clarcjdum dedeprauata attra<5^ione3in praxrcdcntibusJoquutus fum. Quare ad expultricis ipftus expulfionis fym- ptomataaccedamus. I Expultrjx feu Propulrrix ventriculi facultas, '/ ?/**,& 'rpais’/mwj aut ipfa cius fundio3qu;e expulfio pariter& propulfionominatur, in IleofcuVoluulo perniciofiflimo affe- &u 3 abolctur. In hoc e nim affedu nihil prorsus per inferiors cxccrnitur 5 quia gracile inteftinum ileon validiftimeobftruitur5 & quidem frequenter ab inflammationc flue phlegmone: qua dum inteftinum laborat, nec pondusjiiec acrimoniam excreme- torum tolerare poteft, vt docet Galenus lib. 3. de facuIt..natu- ral Quare furfum ad ventriculum 3 3c os tandem excernuntur.In voluulo fortaffis ab alijs caufis proueniente .■» talis exa&a obftru&ioj &abolita excretio non contingit, prout cap. 4 cit. lib. de fymptomat. different, innuit Galenus 3 dum inquit;Huius(ideftexpuIfionis)priuatio in quibufdam ilei* id- eft Voluulbfpeciebus depreheditur. Imbecillitas verdjfeu dimi* nutiodeiedionisaintardiufeulis quibufdam excrementorum quamplurimis morbis3& fine his apparet.De- prauata eftexpultrix facultas5& eius a qua? nntrfuntur r nam quxlibetpars , etiamos, conueniens ad fc alimcntum inienfibiliter attrahit, retin et,concoqu it, fibiqj quod codum eft, eiq* famiIiare,aiftmiIatiquod veto fuperfluum ell, expel lit. Hoc tamen eft difcriminis inter facilitates, hasinfi- tas,&illas ventriculi quatenus eommtmis inftrumeti ration em obtinuft, quod virtus attradnx ventriculfprout inftrumentum eft, vtplurimum pcrfTciatur minifteriofibrarum redarum*vir- tus retentrix fu nm obit munus beneficio fibrarum obliquarum: expultrix auxilio fibrarum tranfuerfarum- Verum, quatenus ft- bi immediate alimentum elaboratum ventriculus (autquamis alia pars) apponerc contendit non eget fibris , fed occul- tis iftis facultatibus, 8c temperamentis i n ft r udu s,alime at urruj perffeir, 8c in fui fubftantiam conuertir* Non eft quod ex dida Gafeni dodrina aliquis inferar, ven- tricufum o do fruifacultatibus naturalibus,duplict nimiruraLj attr adrice, duplici rerentrjce,duplicicodricc,duplieiqi expul* trice:. Vna enim eft attradnx eius facultas(idem de ca*terisdke- dum)q uar diuerfas fpccie adioncs non exercet, fed diuerfis temporibusdiucrfas numera adiones; licet cadem fit ilia , qua alimentum nranfuni ad fe prolicit, & ilia, qua chyJum iom con- fedum,,vt eo ventriculus nutriatunQuia verd diueriis tempotf bus ha? ftunr, rede vtriufq; memink Galenus ,qui nuquam eogitauira diueriis facultatibus attradrieibus eas ema. nare. Vtraurem melius, perfediiifq; publico munere fungeretui ventrical us,ad maiorem eius firmitatcm,& vt validius alimen- turn ex oefophago actrahat, natura ei facile conceflit redas illaj fibras, quibus non multura amplius eguit> vein fuum corpus alimentum confedum haunter* 3*9 Dantur quatuor fact*! rates natmalct ventncu- UrZ't /. wi laris eft & nutri• Fibrt funt admi nicula afltCKHP’J vein cull, vt c*n/u~ nis in fir a mtnti co~ Elion is - Difficult* ti occur ri tur. LIBER TESTIVS. Qucmadmodum ergo ventriculi, vt inftrumenti, facilitates naturalcs !a?duntur, fie fimi liter quatenus fimilaris eft,& nutri- tur,eiusadionesla:duntur.Atfradioergo chyli in vctriculi cor- pus , vt eo nutriatur , aboleri , diminui , & deprauari poteft. Similiter dumnutritur,reliqu2etres facultates aboleri, dimi- nuij & deprauari poftunt. Et has Jadioncs fequitur nutritio lie- fa, eaq;abolita, diminuta, & deprauata : pro rationc nimirum Jo:fionis facultatum famulantium: Et Ja:fam nutritionem alisua fequuntur fymptomata. Propter hanc fymptomatum fequela, in contextu ait Galenus , fymptoma fymptomatis efle caufam: Nam5 inquit, Atrophiam, licet vnicum fit fymptoma, fiue in vniucrfo animantis cor pore accidat, fiue in quada eius par- tial la, complura prsrcedunt fymptomata. Paulo antea dixi- mus , ipfum vcntriculu non nutriri, fi non fucrit fada alimenti attradio; retentio, codio, Sc excrcmenti depulfio. Idem pro- tinus de reliquis partibus dicendum. Atrophia enim cuilibet corporis parti accidere poteft, cum omnes nucriantur, ipfaqhe nutritio Jxdi poifit • Eft quidem atrophia defcdus.nutritionis , aut deficiens nutritio partium qua: nutriri folennquam deficit tern nutritionem fequitur tabes, feu abfumptio,fcu macies par- tis, qux non amplius nutritur. Sicuti ergo tabes atrophiam fe- quitur , ita & atrophia femper alia fymptomata, feu Ixfiones naturalium facultatum, dim atrophia fit Ixfa nutritio. Attra- dioncm abolitam, aut diminutam, aut deprauatam, atrophia fequitur. Similiter atrophia fequitur ad retentricem abolitam, diminutam,atque deprauatam; ficutiad expultricem, plus quam oportet ex parte exccrnentem. Concodioni abolitie diminuta: atrophia fucccdit: nequaqudm tamers deprauata: codioni; quia deprauata codio non efficit graciles, fed eorum tantiim idieam fiue formam, ideft colorem, mutat 5 vt in Lcuce feu Vitiligine alba,& Elephantiafi viderc Jicet.Parti enim Leuce alba affediealimentum apponitur, adherer, & ag- glutinatur, fed nonaflimilatur.Ideoque alienum colorem,vt al- bicantem, particonciliat, natiuumqi tranfmutat; vt fufiiis do- cet Galen, lib. i. de facult. natural. In Elephantiafi partis color ctiam tranfmutatur, quod melancholia) saguine corpus nutria* tur. Formam ergo 9 ideft colorejn, partes habitus corporistunc Nutritio trifariam l&ditur. Atrophia quid. Tabes atrophia Jequttur. trophia Jiue Ufto nutritio ■ msfemper fequitur fawulatri ce s aciio- nes l&fas. Cur atro- phia non Jequttur dc prana- td coftto- nevt* DESYMPT. DIFFER. amlttunt: & Cacotrophia vere laborant j quia alimentuni-* ab eis prauumeft. Oteriim vbi partis alicuius color immutatus'percipitur , ita vt pars alicuo co lore fit affeda, feduld animaduertendum , an parslaboranstakmalienu colorem patiatur propter a ffluxum alicuius humoris adeandem partem , vel propter deprauatam alimenti codionem ineddem parte.Si enim ob affluentem ali- ( unde humorem ad partem, eiufdem partis color vitiecur , tunc 1 aderit fymptoma in affedu corporis, aut in excretis. Si non fo- * liim proprium colorem, fed inluper propriam narura pars ami- » fit, condudcndum, talem errorem a concodrice facilitate, pra-l. ueconcoquencealimentum,prouenire.Partisautem color,im- \ mutatleius fubftantia, fxpe vitiatur,& quide expultricisfacuP t tatis operd,prauum humorem ad earn propellente: vt in idled-( cis videre licet,in quibus humor biliofus alias iudicatorie5alias ' erronee ad habitumcorporis propellitur ; & fic humor biliofus partes fuo flauo colore imbuit. Nec ob banc folam caufam cu- tis flviuefeit, fed pra?terea ob venarum calorem j queries videli- cet intemperie calida, per confenfum hepatis confirm 1 i i nfem- perie laborantis,a{fidunrur. Tunc autem fanguis bilefcit,& Pia- uedo in habitu corporis inde contingens vi alteratricis faculta- tis vcro.flaucdo ex diffufione humoris biliofi i vniuerfum corporis habitum,apparct,expultricis facultatis ope- rd,fymptoma eft in affedu corporis.-flauedo fcilicet, qua? vifilis quaLtas eft. Accurate Galeni verba turn in praxedentibus a nobis citata, turn ab codem exarata Tub finem cit. cap. 4. lib. de differentijs fymptomat.confideranda veniunt.Primo enim in eedem capite dixit, fymptoma vnum ad aliud lequi; deinde fymptoma fyra- ptomatis dfe caufam (loquendo de atrophia, qua?adioncs fa- mulantes laTas fequitur): & tandem fub finem capitis ait, fym- ptoma ad aliud fymptoma fequi. Sed relida,inquit, hu’ufino- di atrophia* fpecie, quit potiiis cacotrophia quasdd eft, ad earn atrophiam, qua corpus nutritione admone- tes,quod ipfa fymptoma dt,& alias ad alia fymptomata lequi- tirr, qua* vel attradrici, vel retentrici facultati, vel etiam altera- ttici accidere poffunc.Gaknus in cotextu cacotrophiam potiiis, Alienas color par- tis alien- ms prone- nit ab hu- mor e alt• quo in par tern decu- bentSi aut ab hepat is & venar ii imepenc. Not A. Cacotra* phi a. quam atrophiam , nominat prauam ilJam nutritionem partium in Leuce,& Elephantiafi; Vcram verb atrophia3n ntritionis pri- uationcm: aitque,vt didum eft, atrophiam efle fymptoma con- fequens aliud fymptoma. Multi hinc intukrunt , fymptomsL* vnum eflealterius fymptomatis caufam . Sed longe decipiun- tur,ciim non fucrit Galeni mens fimilemexcogitare Semdenim pronunciauit fymptomafymptomatis efle caufam: fed, vt libro i. huius Opens plencexpofuimus , nomine can fa, occafioneintellexit,&folummodbfignificare voluic ,viium_* fymptoma aliud confequi , vt bis in eodem cap. expreflit: imd, poftqudm ait fymptoma fymptomatis efle caufam, ftatim in rei exemplum fubdit.-Nam atrophiam,fiue vniuerfo animantis cor- pori accidcrit, flue vnicam aliquam partem occupet , licet vni- cum fit fymptoma, complura priced tint fymptomata. Ecc fed quia aliquoties critice a natura biliofus humor ad habitum cor- poris ex intern is vifeeribus Galenolib. yde locis affedis cap.7. vbi etiam colore porn infedum fuiffc Impe- ratoris feruum3 ob vipersmorfum5narrat, Fieri verd ctiam__> poreft (vt eodem cap, loquitur Galcnus)vt iecinoris fecundum raturam temperie mutatajiumores huiufeemodi vitio affician- tur j & quidem citra obftrudionem 3 aut inflammationem 3 aut feirrhum . Quin etiam manifeftcquandoque videmus, vniuer- fum corpus herbis candenti pallore infedis fimilari: interdum plumbeum3 aut etiam magis fufeum/eu liuidum referre colore: interdum etiam alias quafdam indfabiles colorum proprieta- tes, fuo munere non rede fungente 3 fine tumori- bus prater naturam accidere folent.Sic ob fplenis quoque vitia, huiufmodi colores eueniunt3 fed multd nigriores, quam abhe- pate. Rede quidem Galenuscorporiscolorcrn mutari ait 3 non iblum ob hepatis tumorem3 aut obftrudionem 3 fed infuper ob intemperiem quameunque 3 turn hepatis 5 turn venarum :rede etiam ob fplenis obftrudionem 3 aut intemperiem ,• quia tunc pra? imbecillitate humorem melancholicum ex maffa fanguinij ad fe prolicere nequit: atque aded melancholica colluuie fan. guis (quo vniuerlum corpus nutritur) inquinatus3babitum con poris cx neceffitate atro colore inficit ,. In morbo hepatico 3 S anafarca, vniuerfi etiam corporis natiuus color mutatur. Mor Quail* as' mutata its vifibtli- bus. HiftortJt, Non foln he pat is fed fplenis vino cor- pons color mutatun Morbus hepaticus (juts. LIBER T E R T I V S. bus hepaticus dicitur affedus hepatis,in quo liquor crucntus lor tura* carnium fimilis per anum eijcitur. AJiquoties vnica fola corporis pars natiuum mutatcolorem; vt videre licet in lingua, in tumoribus prater naturam, vitiligf- ne,tam alba, quam nigra. Vnde Galenuscap. 5. lib. de differ, fymptom. aitiVnam partem ,quemadmodum fola lingua inter- dum videtur infigniter decolorata,neque non partes aliquce ob vel nigricant,vd liuentatidem incarbone,eiyfipelate, herpete, & gangramis, naturales colores mutantur.Huius gene- ris funt,alphos, leuce, & Elephas, &alia quarcunque eiufmodi: quippe & in his quoq; naturalis color mutatur, Interdum in pluribus partibus corporis color mutatur. Hu- mor enimpeccaminofus in fine morborum non rarb in partes quafdam peculiarcs, & reliquis imbecilliores decumbit: ideoqi facies in tali cafu infickur, autcrura, aut tota fuperior corporis pars, aut tota pars inferior. Secudum genus fympcomatum in qualitate mutata, in vitia- tis odoribus con/iffit. Ea verb, inquit Galen us, quce ad olfadu pertinent, in refpiratione, & trafpirarione deprchcnduntunre- fpiratione appello ,ciim ambiens nos acr per guttur attrahitur, & rursus foras mittiturj tranfpirationem autem voco aeris fecii- diim totum corpus & introitum, & cxitum);quippe fetores pra- ter naturam in ipfis pcrccpti ad hoc fymptomatum genus redu- cuntur; mox aurium, narium, axillamm,& partium,qu£ ob af- fedum aliquem putrefcunr,fetorcs. Similiter nidus quoq; hoc fymptomatum genere contmetur, ii vel fumofus,vd acidus,vel virofus fit, autpifcium fetorcm, aut aiiam aliquam huiufmodi graueoJentiam referat. His verbis dare demonftrat Galenus,a?- grorum fetorcm a Medico, vel aftantibusvi odoratus percipi, queries quid per rdpirationem ipfi cegri cxhalant, aut quotics per habitum corporis aliquid tranfpiratur graueolens in ambientem acra, vt in Elephanticis, & ijsqui febre putrida Jaborant, conciperc licet. Si verb fetor ex aliqua peculiar! par- te, vt naribus,axillis, auribus, alijfue partibus putredine affe- dis, fufcitatur,etiam ab affantibus percipitur, ficut rudus feti- di ex alimentorum corruptcla fubleuati. Tertia fpeciesquahratis mutate, qua? ad guffum pertinet,ab V nius fo~ bus partis color mu- tatar. f lures partes [i- mat alie- ns) colore inficitm- tur. Qualitas mutata in odorabi- libm. D E S Y M'.P T. D I F F E R. ipfomet negro deprehenditur: faporefquc omnes prater natura comprehendit.Ipfi enim cegri aliquando fudorisin os ddaben- tis faporem perfentiunt3aliquando alias am arulentumj quia faliua?3 qua? circa linguam in ore continctur > commixtus, eandem faliuam inficit.Sanguinem fimiliterper oseiedlum per- fentiunt aliqui a?gri exquifite dukem 3 alij amarum faporem in ore percipiunt, Eorum denique3 quo? tufli, & qua? ex ventriculo vomitu eijciuntur > fapor in amarus eft, in alijs acidus3 in alijs falfus, in alijs auftcrus* & a- lijs dulcis.Iam,inquit GaIenus,non pauci funt inuenti Medico* rum y qui non foliun fudoresguftari iiifTerunt 5 fed &aurium_it fordes:quippe ab his quoque nonnihil coniedtura accipiendum autumant. Redfcefane monetGalenus 5a Media's quibufdam imperatum 3 vt ipfi a?gri fordium aurium 5 & fudorum faporem cxperiatur: quoniam inde prognofim tutius Medici pronuciantj vti fecit Hippocrates lib. 6. Epidem. parte 5. tex. 19. hac ferie: Hominibus fordes, in auribus dulcis quidem mortifera 3 amara autem non.Dulcis enim fapor excrementorum aurium ideo le- thifer ab Hippocratepronuntiatur 3quia cerebri fubftantiam liquefieri indicat ;earundem vero fordium amaritudo lethalis non eft* quia huiufmodi fapor eis naturaliter debeturjvtquoti- diana experientia3&confuetudo fufticienter manifeftant.Gale- nus in Commentario citato? fentetia? lie loquitur; Fortaflisquif- piam a?grotans ipfe auris fordem deguftare fuftinuerit 3 Medi- co.a. id praxipere turpe, ac deteftabile fuerit.Clarum eft autem non alio tempore aui ium fordem fieri dukem poffe3 quam quo cerebrum a?grotat: naturaliter enim amara videtur.Atqueaded ipfam dukem liquefcentc Cerebro fieri dicunt. Quarta differentia 3ftue genus5fiue fpeciesqualitatismuta ta?3tadtiles (ymptomatuni differentias continet.Tadtiksautem qualitates(de fecundis qualitatibus tadtilibus > non de primis hie loquitur Gaknus ) naturalis habitus metasnon raroexce- dunt; vt oftendunt cutis dura,aut intenta, »tem laxa, & atida, 6c rugofa, aut aliam quampiam huiufmodi habens differ ctiam. Hoc in loco notandus venic Scnnertus ,qui perperamiub qualkatc mutataradtili comprehendit primas, calorem, frigus: 6c lkcitatem> non, inquit, quatenus adhonenL-j Qualitas wutata in guftabili- bus* fluids fa por excre~ mentorum aw turn It thaliSm Qualita- ret les muta* ta. Senertut notatnr• LI B E R TERTIVt laedunt, fed quatenus ta&ui faltem molefta? funt. Ridicula fane prolatio: quafi moleftiam fenfui inferrc,non effet fenfationcm iaedere. Praterea cum GaJenoomnes interpretes calore excede- tem, & frigusjficcitatem3& humiditatem jtnorbos effe ftatuunt, &nonfymptomata. Adde quod pauld poft di&urus eft Galc- nus , intemperiem effecaufam fymptomatum taftus in qualita- te mutatcL Ergo iuxta Galenum, & rei veritatem, prima? quali- tates excedentes non funtcomprehendenda? fub quaJitate mu* tat&ta&ili. LeonardusFuchfius ait , Galenum omififfe fymptomata in affe&u corporis3qixe ad auditu pertinent 3 quia nulla talia funt. Quippefonij& v'oees, funtaftiones, adeoque res minime per- manenres, fed qua: eftentiam fuam in fieri obtinent. Quire ad fymptomata , quae funt affeeftus corporis 3 referri non poffunt, fed ad motricis potiusaxftionisfymptomata;vt cap.3dib.de j different, fymptomar. duftu eft . AudibiJes ergo quaJitatcs mu- tate (cum tales non demur) non fine confiJio '6ml(it GaJenus. Francifcus Vallefius lib. 4. Controuerf.cap, 4. dicit 3 fym- ptomata/]ua? auditu percipiuntur3ad tertium genus fymptoma- turn, excrementa referri : Nam ftrepitusex flatibus nafeuntur. Sed neuter horum complete rem atrigit . Dicendum ergo, audibiles qualitates muratas ad matrices aftiones, fimulque._j» ad excreta & retenta reduci. Vox cnim nimisgram's, ad motionem latfam reducitur. Tinnitus veto aurium, fibiJus, murmuriliu, ftertor, dentium ftridor, & find- lia, partim ad motionem Jadam, partim ad retenta In fine demum citati cap. 51 lib. de different, fymptomatum oftendit GaJenus, morbosefte veras caufas didorUm omnium fymptomatum. Nam vbi colores,odores,faporcs, & fccundtc qualitates tadiles, fecundum naturam fehabent, non caufam, quam temperiem, agnofeunt. Ergo quando prarter na- turam a naturali ftatu mutantur, causahabebunt, intempene; aliquoties veto obftrmftionem j vt in morbo regio, feu i&ero a demoftratum eft. Hac dodrinam fufiori oratione GaJenus ibi- dem expofuit, quam fie accipe; Igitur ex ijs qua? iam dida funt, baud obfeure colJigitijr *ptum hoc fymptomatum' genus Fuchfiusy & yalU“ fiui not a- tur. Soli mor- bi (unt caufj, om- nium /ym ptnnatu. D E S Y M P T.' D I F F E R. morbls nafci : quippe colorum, odorum , & faporum in folidis corporibus difcrimina , d ortum habere ,cxnatLi- ralibusrationibus didicimus. Similiter & easquartadtrdrf- cernuntur difFcrcntias , etiam pr«di(ftis multb magis: quippc quascum effeftricibqs cogriationem habere dixi- mus, quod ad eiufdem fensus iudicium rcferantur; eteninu* mollifies, duritiefquc taftu iudicantur, baud alitor, quatn effb- Prices qnahtatcs ipt?s' cognate. Proinde quitquid in ijs pra?ter naturam deprehenditur ,idtbmm imemperantheacceptu.a-* refcrri debeti ficuti e contrario, quod fecundiim naturam eft , temperamenti foboles die ecnfetur . Igitur ciim omnis intem- pcrantia lit morbus, coll igitur morbum ad huiufmodi fympto- mafa cauife rationem obtinere. Ea ver6fymptomata,qu;c par- tibus obalfluentem humorem accjdunc,eiufckm cum prfdi&is funt generis; quippe alia obturationcm ,aut.afth?euesntw«t; qimnobccm rccccfle eft," ipfa quoque a nobis vdutiicx/omjbus fcaturirc;; Etcnim qu« in-reemore fit obtu ratio, quum fit morbus cotnpofai corporis, &iinftrumentii caufaeft coloris,qui:m, regio morbo apparetv Inteperies verb, qua? in fingulis partibus fimilaribus eft ,quhm jpfaquoq* huiufmodi partium fit morbus v alias aliamipforuitt impedit facultatem, aut attradricem, aut cxpufericemyaut alia quampiam- ob quas inarquaJiter, & fine per corpus fluentes, mo do hanc, modbiJJam akcrat partem ,f& in colore, & odore, & fapore>; atque in ta&ilibus difterenti js om- nibus . Praeterea quicquid reliqiiorum fymptomatum eft, fine fiue ftrepitus in animanre fint, atque ea, qua? dcorporc excemuntur, & qua? detinentur in ipfo , omnia perinde .quafi foboles amor bis originem trahunt, idque-vel planea raorbis, vel inter uenientibus quibuidain. fymptomatis. Porrb in voci- bus, oris, &iaucium,& afpera? arteria?, &pulmonunty& thora- cis morbi pariunt iymptomata: quippe vocem reddunt dan- gentem, turbidam, tremulam, & raucam. in alijs autem ani- mantis partibus,foni,murmuriiia, ftridores, & id genus reliqua accidere folcnt, partirpiob jnftrumcntorum anguftiam ,& mo- cum errabundum, partim ob fpiritds inflamis abundantiauu*, LIBER - T E R-T I V vel quiby fdam ex. hi? , vel omnibus dmul cancurrcntibus. Sc d de ip (is 5 in i,ibra3.quide Symptomatmn Cauds inferiptus eft,; latius d icccy ' C P V T VL De Sjmptowatibus in Excyetis t & Retentu. EXpofttis dtiobusfjanptomatum gencribiis, nunc aqnwn eft, tcrtfurrr,quo(f ad vmimqu>e fequinfiP,exponamas hoc vltimo huiiislibricapite, & iuxta Gale pi i mentem, libro de differentdyna ptomar-eap, 6. & vJti'mo. Symptom# hoc ia cxc ret is , &retencis idea diciturj quia nonnaliarn corpora—* • retinentur, qua? tamcn citius euaemrt deberent r&r alia c contra extra corpus deturbantur , quae ramca fetinerr deberent rant, quia, qua? excernuntur, vitio aiiquo iafubftantid, qoaiicaccL*? >! 4Ut quantitatelaborant ; Eft qu idem hire; potiflima cxcretor u$ & retentorum expofitio. Hoe genus fymptoalatis*vtplat im um» fcqui dicitus ad'duofuperius expofita (ympcouoacnm genera,; ancm, ;Rami* gricans , aut ffauefeensin autmeranchoriarrcrentio*. nem immodicam fcquirur, qtiamuas tamen color ftauus ab ips* intern perie calfda marrare queat * Simrfitcr cx immodica fenv guinis prauus colorr.quaquam pramrseofor ab mtemper ic ut rctentfs prouenire dicatur,. ** ; iTcrtium hoc fympromatunr genus in tiia genera difte~ rentias ,,feu,{fpedes k Galeno diuidirur * Excreta cnihfc y & re* tenta ,fimt toro gencre prater natural, aut qualicate* au.cquan* tiratevd’„vt Galem verbis vtaritocafiibftanria ,vcl qualieatcy vehquanricate; a namrali habiru reccdunt. Quanqaam ca toto genereprater naturanv appelleeGa&nusdibvdidifferent morb* Expofitio- fyn pom a. tis-n ex- ere its & mentis*. Triplex nusex- ert' orum, & retento. Turnup D E S Y M P T. DIFF E R. cap. 8. qua fubftantiam habenr maxime diuemnva mbftant#& eorum , qua fecundum naturam in corporibus inueniimrur.' cuiufmodi flint calculus,lumbrid, pus, & Conftmilia} in preStG ti tamen cap. hamorrhagiam, ideft fanguinisexcretioriem,pro cxemplo rei rota fubftantia peccantis proponit * Hamorrhalgia quidem, inquit, ideft sagu in is cruptio, quod ad excretam fub- ftantiam pertinet, totogcnere prater naturam eft-. Leonardus Fuchfius air, fanguinis excrctionem ideo d Galeno in ccnfure- rum toto gcnere prater naturam coliocari i quia, dum fanguis cxecrnitur, cuacuarur id quod corpori maxime fatniliare eft, quodquein vafis, vtpote natura vfui futurum , retineri debe- bat. Jjfdem ferine verbis rem expofuit Valleriolo_j». Hanc Fuchftj interpretationem reijeit Petrus Pilulus Percda ValentinysProfeflbrapud Hifpanos,qui in Scholio: fupra Ca- put 21. Praxcos loannis Michaelis PaiChali;,vbi defanguimse naribus profluuio agitnr, ait ided omncin fanguinis euacUatio- nern,prater cam qua? per vterum At,dici toto gcnere prater na- tural!! a Galeno lib. 3. de fymptom. cauf cap. 2. quia euacua- tiones fanguinis per alias partes faCta fequiintur aliquem mor- bum. Si enira ideb, mquicPcreda,fanguinis cuacuatio dicerc- tur toto gcnere prater naturam,quia id quod euacuatur,eft sa- guts nobis famiiiaris/itide fcqueret ur, euacuatioWem ca sagui- nis, quit per vterum ftngulis menfibus accid!t,elfc toto gcnere prater naturam, cimi in eaoptirnus fanguis excer ni foleat. lacobus Segarra, ctiam Valentinus Profcftbr,in Comment, cit cap. 6, lib. dc different, fymptomat. Percdafententi ampkditur, & eadem, qua Percda, rationc vtitlir; additque,fi fanguinis profluuium diceretur toto gcnere prater naturam , quoad excretam fubftantiam, quod languisdfct toto gcnere prater naturam; quod tamen eft falfum . Dicit ergo fanguinis euacuationcm did totogenere prater naturam,non qudad rem excretam ,fed quoad excrctionem , cuius conrrarium aeddit, dum calculus excernicur: Nam calculus eft res toto gencre pra- ter naruram,calculi tamen excretio,eft adio naturalis.ConcIu-. ditergo Segarra, fanguinis cxcretionem effe toto gencre prater naturam; quia pcrpetudiitcumaliquo affedu prater naturam, poft vaforum Icilicet apertioncm,vel rcfcrationcm:At saguinis tl-A rw rhagiit zur toto - i give re s prtrer ri& turam di~ •citur. fachjius. Ptrsd*. Scgarrs* LIBER T E R TIVS. excretio,qu#per vterum fit, noneft toto genere prater natura; quia fieri potcftcitha afte&um prater naturam, Ncque venae vteri prater naturam apenuntur, ciwniain fitapte natura apertae (inti: >: • - Scd exiftimo ,Fuchfij intcrpretationcm multd magis verr- tati confonam; &ab his Authoribus animi gratia Fuchfium re- pFehenfum: quia veleum non inteilcxcrunt; vel, fiintelkxe- runt, eumpraue interpretati funt.. Non enim idcd rantum fan-* guinis profiuuium toto genere prater naturam vnlt Fuchfiuy, quod fanguis fir nobis familiaris, vt vrerquc author ei male tri-* buitjfed quia fanguis eft nobis farrkiliaris,&fimul vfui futurus: obquem vfuni in vafis referuari debct. Hiccnim eft,ifqueopti~ mus, atque legitimus verborum Fuehftj fcnfus, vt ex ijfdem_* eius verbis pauldantea citatis vn-ufqinsque manifefbc collrgere poteft* Re quh bus rnembrum aliquod (vt pes, ant brachiiim ) a-nputarun eft: cum tatncn nemo fana? mentis alias, quin falubres, has onnes euacu id ones nominate pofiic. Pmerea, (i apertio, & referatio vaforum hint morbi, quorum rationc fanguinis euacuario dicc- tur toto genere prater naturam, fimile quid demenftrua eua- cuationc dicemus,qua? neceftarid vaforum vteri apertione aut referadonem fequiruf, Sed inftat Segarra,dum ait,venas vteri prerter naturam non aperiri, cumiam fuapte natura apert* fint;atque aded fangui- nis excrcdo per vterum non eft toco genere preeter natura m_>;. quia fieri poteft citra afteeftum prater naturam. Verum in hoc ‘ mi femme peccat Segarra: Nam Mortalium nemo fuftinere po- teft, venas vteri dfe Temper patetcs,5tapeitas: quia fi ita effent apertre, no meftruas, fed quoddtanas expcrircrur euacuadones muliercs omnesad Medrcam per aliquot annos exercui,dkebat menftruam purga- tionem non eftetoto genere prater naturam; quia per deftinatu a natura locum fan?guiseuacuatur.Vcrum,Iicetha?cdo(ftrinaAu- thoris acumen redoleat;non fads capro,cur fadarcoparadoncin inter naturalem fanguinisper vterum eiracuarioncm,& euacua- tionem fanguin is factum prater naturam: cum ad hanc euacua- tronem nullum ccrtum locum, aut via natura dcftinaucrit* Prar- rerea in immodicis locus, aut via,per quam euacua- tio fir, namralis eft,cum per venas vteri naturaliter euacuari dc- beat omnis fangitis immodicead' vtfehurf percurrens. ergo* immodica fanguinis per v'tcrum ciramado non dieetur toto ge - nere printer natura my quia per locirm ft natura no n deftinatum euacuatur,fed quia euaeuatirr id quod natura vfuifuturum efL Sed hxc dc hac re fuffidant* Id quod GracisIramonhagia dieitur, duplkem apud And- Alter Se **rr& er~ ror retun Cuiufdam exyofitia yerfiringi tur, , LIB E'R nr E R TIM Hamor- rhapa hi fart dm ac a pi tnr. quoshabct fcnlum. Primd cnim vfus ita inualuir,vt pro fangife nis e naribus profluuio vfurpetur; Secundd , cmnem fanguinis euacuationcm,pcrquafuis partes fadam,ftgniftcat, proutipftus vocis ftgniftcatio pr£fefert. Inhac communion ftgniftcatione accipirurlmnorrhagia cap. 6, cir. lib. dc different. ly mptomat. in cuius exordio docuit Gaknus, tria genera in excretis, & retcntis, iam an tea enumcrata, fequi ad mo j boss feu morbos elfe eorum omnium caufas; Atqui ha?c, inquit, om- nindmorbos iplbs fequutur, idquc vel ftatim citra alterius afire- dus interuentum,v:el interuenientibus medijs quibufdam fym- ptomatis.Primo ante loco harmorrhag ia? caufas enumerat,aiens: Ea vero, aut vuJnerato, aut rupto ,aut reclufo valis ofculo , aut erofo cucnit. Atqui vaforum vulnus, ruptio,& erofto,propri;ftw milarium partium morbi funt: redufio autcm inUmmentalium, Quatuor hie caufas harmorrhagio? dare proponit Galenus,vena- rum vulnus,riiptionern,ercftonem, qu# funt morbi partium ft-: rniiariumduntenim fohitio condnui earundem venarum.-Quar- ta caufa, eft venarum apertio, qua? morbus eft in mala confor- mationc: nam eft morbus in cauitate aut meatu: meatus enim_* venarum,& a]iquandoaiteriarum,ampliftcantur vltua modum, earumque ora recluduntur: Et ftc nafeitur morbus inftrumen- rarius, leu partis dilfimilaris. V cna cnim, Sc arteria, vtri ufquc partis, tarn ftmilaris, quam dilfimilaris , rationem fubit. San- guinis ergo profiuuiu ftuc hcemorrhagia hos morbos immedia- te, nulloalterius fymptomatis interuentu, loquitur. Didas quatuor hemorrhagic caufas alia clarion,proponit Galcnus Jib. jj.merh.nried. cap.2.ybi ait pro- fluuij fanguinis tres c (Te caufas; diuiftonem videlicet vafis (die- refts dicitur}; anaftomoftm, ideft apertionem ofculonun vaforum: & diapedeftm, ideft valis rarefadionem, vel tranfeo- Jarjonem fanguinis, obcxiJiummeatuum vaforum dilatatione. Sane, inquit Galcnus s prolluit ex vena, vel arteria fanguis,auc referato earum ore, aut tunica earum diuisa, aut ( vt ftc dicam} tranfcolatus,ftuc fudoris modo tranfmilfus.Porrd diuiditur ipfa tunica, turn ex vulneratione, cum contuftone, turn ruprione fg, turn er oftone. Anaftomofts accidit proter turn vafts imbecil- Jitatem: turn fanguinis,qui ad os eius impetu ruat,copiam: ad Syfnvto • mat a inu excretis & reten- tis Jcqnun tur mor- bos. Quatuor hxmorrha git caujk. TrtT ha- mor r ha- pA Canft in metho~ do propo- mtntHr. DUrtfis canfdt. yinafto- m»fij can [*• D E SYMPT. DIFFER, ha?cacrem quampiam , qua: illt cxtrinfecus incidat ,qualitatcm. Diapedefis verb ex tunica quidem ipsa rarcfa&a ,fanguinc_* verb tenuato oritur: accidcre prarterca interim potcft, & cx gra- cilium vafbrum ore adapcrto, Dicendum igitur eft dc horuni-* aflfcduum vnoquoquc fcorfum rac primum diu/done, quanta vel cx crofionc, vcf vufnere, vcl contufione, vel rupt+onc dixi- musacciderc* Quar itaquc vulncrant , ea hint acuta, atquc ad fecandum habilia (cuiulinodiAint gfadius, culter,alia:qucres vim fecandi habentes ):qua: contundcndo graui dUfaquelunt-fvt lapis, fuftis, mctalfum, Sc dm ilia) rqua:rum- punt , omnia id tendonfs intcrucnttifociunt; idem Sc in ten dor action is vehementia tacit, turn fucci abundantia, non virium refpcdu ( plertittidincm ad vafa cx humorurrt copia pro- cedcntcm fnteiligit verb. pfenitudinem ad vires ): caflis ctiamabafto , rum graitc qiiippiam durumquc incidehs*; Quippc eiulmodialiquid cu vcf vafts vacuis, vcf pudlJaomnind renr-coucincntibns; in eaindderit, fi durum (Sum habet, contufa reddit: At, fi plenum vas fit, prius id rum- pi*? q»am eoptundatrciim fit, qtaod tumaccidit, pcrfimile, ac fi vtrqin veficamue imp leas, atquc in hanefapidemiades, velcb- tralapidi vtrem viofentet illidas. Sane huic pcrfimile efl, quod aeddit in eafibus ab akoiquairr namquc rationem vtcr habet adi lo.pidcm3hanc homo habet ad ioTum.Quifquis verd cxmaximoi perfregir, is violentia: adonisacccptum mafnm referet. Similiter hurc-jbcqui cx co, quod prigraueonus, ant humeris imponcreeft conatus, ant alias rrrani bus attoll'cre,vas ficgit.Atque hocetiam magrs,cui ex Goncitatifluno curkr ,aut valentifftmo fakir, aut aiiterparticuJi vlfavioknrer extensa idacciditvcftenimJdquoque perftmilic,, ac fi tuwiCuIunT, aut forum qnam maxifrre dift endas i Porrd pen- rfeunpiqfuoqae non pauca?* propterca* quod &nguibcm,qocmi« fcfiabcnr, non comin enr, poriffimbm cikuflatulentus is-fit ,;in- dieiofimtjtum dblraquar fstpe mufto rumpixntutfffmn alianmul- ta- vafchtifllmorurm Ec fubfcqiiemr cap-au; Ac li ex vcl efiamore, vel cafir, vfcf contifflbne perru ptum vas eft, vtique in his caufa ipfa defijt r * Si verb ex abundantia, fieri poteft, vt vas etidm amplms rumpatur,cftedricc fultcm adhuc raiment* causa* Dtapede- fis caufdt. D tape de- ft s aliqud do ad ana ftotnofim reuoeatur fru In era - tiai* CoutundP tia„ - tta. LIBER TERTIVS. Quoniam dcprofluuij fanguinis curatione locis idm ciratis Meth. egit GaJenus 5 multo accuracies non foliim morbos, fed caufas morborum j a quibus fanguinis profluuium depcndet, inueftigauit. Methodice ergo profluuij fanguinis trcs caufas conftituit y anaftomofim, di^refim, & diapedefim. Non enim aliter ex venis, & artcrijs fanguis euacuari poteft, quam aliquo trium horum modorum . Dum cnim per fines vaforum 3 qui of- cula dicuntur, fanguis exit, id ideo fit,quia eadl ofcuJa immo- dice diJatantur. Vnde aWfowaf/f,idem eft acofculi refera- tio,fine apeitio. 2fa>a enim. feu 5-0^cov, idem eftac os, aut ofculum: ideoque ?o/uoa, & y idem eft ac os aperio, feu patefacio. Aliquoties non per ofcuJa, fed per ipfa corpora venarum, & arteriam fanguisexit i velquia exigui tunicarum namrales meatus dilataturivel quia de po uo foramen aliquod,nouaue diuifio in tunica fir.; prior iJJemq* dus <&* , ideft cxilitio & diffukatio appcllatur: &re&c quidemjquia per meatusjiam plusarquo dilatatos* fanguis tranimittitur,- & tranfcoJatur; vti fignificauithoc verbo, JuJpoij&otfy exudarerquia ficuti fudor communiter per infen fi- les cutis meatus enimpitjita fanguis in diapedefi percojat urper expofitos antca meatus tunicarum venarum. & arteriaruirL_*. Bene ergo per diapedefim, fanguinem fudoris inftar tranfcolari ait. Sccundus modus , quo vafa difponuntur, vt fanguis exeat, Jixtptw j ideft diuifio, nuncupatur. Dijriefis autem eft fol utio continui, eftque morbus proprius partis fimilaris in cafu noftro, quia tametfi foiutio continui, aut diuifio , in communi, fimilari , qudnvdftfirailari parti conueniat, venarum tamen_* , &arteriarumdiuifio,eft morbus proprius earundem ilia diuifio, trt mox dicetur , vel eft vulnus, vei crofio , vcl ju* ptio; quj? quidem partibus carnofis, & venis conueniunc 3 teftc Galeno Jjbro de different, morbor. cap. de folutionceontinui, Diapcdefis autem, &anaftomofis, fuat morbi in dilatata; & confequenter morbi in mala confbrmatione. Rurlusfolutionis continui,feu dimfionis, feu dixrdls ve- narum , quatuor caufas conftjtuif, vulnerantia videlicet, con- erodentia.Has caufas tranferipto a no-. yi'/Utfto- rKofis de- rmatic. Di apede- fts quid. Di&nfis quid. QuAtuor caufz dtui (ionts va- forttm. DE SYMPT. DIFFER, blf contcxtu dare expofuit: ficuti lib. de Arte Med. cap. 8. di- ftindistamen alicubi nominibus. Vulnerationem quidem_» cap.dc. appellat; Libro de Arte Medica alio vtitur termino,* enim ,ideft fe&ionem, fcribk, Vtroque in loco Q*aquod, tefte Paulo lib. j. cap. 6 j. eft communis qua’da foduscorporiseuacuatioper vtecum fafta. Eit enim hoc proflu- uium X menftruis purgationibus diftinctuin,qaia menftrua pur- Ide diner psnemini bus in me thodo y dr Arte p*r~ it a expo* futt. xintbre* fit. Mix h U morrha• *U C*»f*9 Onn is (iUUpm* gttims mA U*ex Hip pocrat e. Excreme ta quali• tats pec* cant**. M nit e- bre proflv uin quid* u4 mcftrn is difiin- guitHr. t I B ER ! T E t T TV $. gatiocft rcdutfdamis fanguinis, ftaris quibufdammenfis t£po* nbus periodica eiiacuatio. Muliebre .a. profluuium vix aliquo* ties saguinis colorem pros fc fert, &, ft rubet quod exit,vix diu* turno tempore eundcm feruat colorem, fed nunc fiaua ,nunc alba, nunc liuida, nunc varijs coloribus infe&a materia excer* nitur: quia vel hepatis potiflimum, vel cerebri, vel vniuerfi cor-, poris nonnuUa? fuperfluitates, quail continue ad vterumaman- dantur & per ip Aim euacuamur. Vifus tamen eft Galenus in_* genere hsemorrhagia? coIJocc.iTc hoc profluuium, dum pro txe- plo haemorrhagic, ab irritata cxpultriee prouenientis, ipfum propofuit. Id tamen non impedit, quo minus fub excrctis pra- ter naturam qualitate peccantibus contineatur: cum humores praui,tum colore, turn confiftentia, in hoc profluuio detur- bentur,&magis populariternoftris temporibus, obcomma* niter graflfantem Luem Vcneream, quam praeccdcntibtis fccu* lis. Ait ergo Galenus, muliebre profluuium fequi ad Ain&iones mcntricis,& cxpultricis:adretentionem nimirum debilcm, autadirritatamcxpukricem facultatem, Vafaenim aliquando aded imbcllia Amt, vt contentos humores retincre ncqueant; aliquoties vafa ab humorum qualitate, aut quantitate ad expulfionem prouocantur. Ncc foliim hoc profluuium a&io- nes Jaefas feqiiitur, fed quofdam ctiam corporis affe&us: maxi* meverd,queriesfanguis ferofus,atque pratenuisin corporc redundat; feu,vt loquitur Galenus, Muliebre profluuiunu# fitob retentionem imbellem, aut expuJAonem irritatam : aut At, quia torus fanguis fa&us eft tenuis ,& feri fubfianriam refe- rens. Sanguis enim aded tenuis, ad motum concitatior ,prom- ptiorque flt, quam ft craffus eflfct, Sc gram's ac ponderofus. Quippe fanguis fit tenuis & ferofus varias ob caufas - Primd propter errorem facukatis gcncraatis fanguinem , alteratrkis* nimirum hepatis, qucloco fanguinis ferofum aquofumnefan-. guinem procrcat; vtquotidiein hydrepieis fit, ob iccorisim- beciliitarem ► Velcerte ferofusfit fanguis feeretricis facukatis culpd,quae fecretrix eft potifliu urn facultasattra&rixrenum_*, qua? pro more aliquoties prx imbecillitate, aut obftru&ione_# ferum ex fanguine allicere nequit:Vndeferum vnacum fanguit ne remanens eum fluidum aquofumque reddit. Propterea qub Jrefu*Z muhebrts jHHft. jmnts #*«/*. Cauja te- nuisCT fe rofi [an- gmnis. D E S V M P T. DIF F E R. bus vrma intotu non euomunt,aut alui fluo- re laborant, mtumefcunt adco,vt hydropici videantur. Faculta* tis deniquc expultrids culpa fanguis fit aquofus,quia ferum a fc fufficientcr expel lerenequ it: Quod accidens ipfius hepatis, vc- narum, renum,ScveGcx imbeciilitate contingcre poteft, Fitc- tiam aliquando ferofus fanguis vitio facultatis retentricis, pra- ue detinentis ferum, quodeuacuari deberet. Ardcenim coprc- hendendofanguinem,reliqua fenguini commixta confequuti- ue compkdJtur.Fitetiam ferofus ob cutis denfitatem,perquani ided nihil ferine fed euacuatur.Fk tandem ferofus ob renum-j obftrudionem. Pnefatum ferofum fanguinem ad excreta qu in. titate peccantiarefertFuchfius, fed minus rede: nam proflnuii qualitate manifeftilfime peccat, vix autem quantitate,nifi rarif- fime. ' Tertium cxcretorum, & rctentorum prater naturam genuj ad quantitatem refertur: quod eft cxcretio, autretentioprartei naturam excremend,quod efteiufdem fpecieicum ipfo naturae ]i excremento: Sudores v. g. vcJ immodicc exccrnuntur, vel in* debite retinentur. Vrina pariter in aqua inter cutem, ad mate!, lam dida,quam alij diabcccm3alij vrime fluorem nominant,im- modicecuacuatun in dy furia, ideft vrina? difficultate i Sc ifehu. rid, i deft vrina? fuppreflione;& ftranguria,ideft vrina? ftiiJicidio, vrina immodice retinetur , Vnicuique notum eft, ftidorem, Sc vrinam efte in ccnfu rerum naturahum; ciim fint naturalia ex- crementa. Sc ferum suguinis: quod quidem,tam fudoris,quatn vrina? materia eft, tefte Galeno Jib. i. dc famt* tuen. capite 12. Oftendit prseterea Galenus/udorcs confequi adiones kfas3aut qualitates mutatas. Adi ones ladas, vt retentricis imbeciilitate, aut expultricis irritationem. Partes autem habitus corporis de- biliter retinentes, fudorem caufant j quia ferum extra abire fi- nunt: dum etiam a fero infeftantur,ad eius immodicameuacua- tionem infurgunt. Duplicem aftedum, ad quem ho?c cxcretio confequitur, vkeriiis proponit, cutis videlicet aftedum , ideft raritatem. Sc naturam humoris, ideft tenuitatem. Tenuiras fa- ne eft fymptomain qualitate mutata i fed cutis raritas eft mor- bus potiiis in meatu, quam qualitas mutata t licet raritatem fe- quatur quondam qualitas mutata, vc inu:quaiicas qusedam cutis. Excnmt td quanri tdtefi&i ttd. Sudor it copiofi > caufd tfBEfl TERTIVS. S’sdortt retetio-vn de proue- mt* laxitas,& ftmilia. A contrarijs caufts fudores retinentur, d oiti* nimirum dtnfitate, & facultatis rctcntriciVvigorc, autexpultru cis imbecillitate , & huirorum craflitie, ob qua humoics ad ba- bitum corporis per exiles venulas vixaccurrere valent. Obfu- praduftas prime kcc caufas, ftidcicsaftatc copiofi erumpunt: cb vltimas caufas, primifqucccntrarias,hybcrno tempore vix erumpunt. Eadcm, quae fudoris fupprcfti,aut immodice flu€tis» funt caufp vrinp flippre(fe,aut immodice flucds.Didas quatuor tni&ionis differentias in fuperioribus fufficientcr expofuimus. Hcec ergo de differentijs fymptomatum diViftc fufficiat. Veriim, antequam huic Libro, & tori Open finctn impona, diligenter aniimduertere oportet cum Gal.cit. Tape cap. lib. de different, fympto mat. accurate diftinguendum inter fympto*/ ma, & fun&ionem naturalcm, vel opus animalis: Tape cnim in- ter fe ita fimilia funt, vt & fymptoma putotur animalisopus, & opus fymptoma.Ac nift quis in hoc fano fit iudieio ex ijs,in qui- bus ipfcfallitur, noftram difpurationcm eaiumniabkur. Qu ip- pc ft naturalium exerctionum (lie autem vocant eas, qua? fanis acciduht) vel quantiratem, vclqualitatcm,vel genus ipfum fub- ftantia?, pro fcopo ftbi proponat, deindc hunc intuens, fympto- fnataiudicet,lubindefalletur. Quippe fudoraliquando multo ampIior,qudm pro natura: modo, vcl alui deieftio, vel a?grotantibus inddit, non foiiim huila atftione Jarfa , fed etiam ftift touts vatu rales 4 fympto - ma-thus di[}ing*e~ cum virtutis feu faculratis robore 3 & prouidcntid de animalis falute. Aliqua enim, quamuis etiam toto gcnerc prater natura fmt jveluti fanguinis per narcs profufio 3 vcl vomitus, vcl fan* guinis deieftio 3 vel hamorrhois, vcl aliud eiufmodi , tameiUi prater natura adhuc non funt, ft mode teuipeftiue fiant. Fiunt autem rempeftiue, cum id quod contriftat, expcllitur. Stanre igitur, de quo inter iniria conucnit ( nempc quod fymptomau a&ionum larfioncs fint} nihil corum , qua? ad animalis commo- dum hunt, ex hoc gencrc fymptomatum eft; opus namquc na- tura: vnumquodquc eorum potiiis eft, quan\ Jafto aliququ*. Vidimus paulo anrca,quomodo Galemi seer tin genus fyra- ptomatum in rria diftinxitgenera, nimirum in excreta tota fub- ftantia,qualitate. Sc quantitatepeccancia.Verum,aliquis modi* co pi adieus iudicio>omncscuacuationcs, fymptomata dket,fi* Quants euacuatio debit o te- pore fatta eft natura lu* D E S Y M p T. DIFFER. tic tota Tubftamia , fiue qualitate, fiue quantitate pccccnt; cun tamen vTus return, & euidetia nobis manifefte demoftret, quaT damdidlarum cuacuationumplurimumfalutis homini confer re. Sic ergo iIJe,qui indiferepanter hcec omnia, ob fui imperitii confundet,GaIenipofitamdp(ftrinam calumniabitur* Galen us in pnreedentibus docuit, vt iam diftum eft, cxcrctio- ncs biliofas, aut melancholicas in morbis fadhs, efte Tyrnpto- maticas,quod fimiles excretiones in fanis non fiant. Dixit fimi* liter, excretiones quantitate fuperantes naturales, & in morbis fa(ftac,efte, ratione Tui exceftus, Tymptomaticas, vt fudoris inv modici excmplo docuit. Docuit etiam excretionem totogenere pmer naruram,quam h#morrhagiaappellauit,eftc Tymptoma- ticam.Illeergo, quifine vlla diftin&ione proccdct, & crude confiderabit excretorum aliena qualitatem, &exupcrantcm_a ■quantitatem ,ac genus cxcreti toto genere prater naturam,quo- tiefeunq; hire omnia, aut corum aliqua, ei in morbo occurrenr, fymptomata Temper appellabit; Perperdm tamen,com aliquo- tics tales excretiones fint operationes natur£,no autem fympto- tnata. Excretiones igitur Tymptomatic#, a naturalibus non di- ferepant ratione folius quandtatis, qualitatis, &totius gene- ris reiexcreta,Ted potius ratione commodi,aut incommodi fuccedcntis euacuationi. Dignofcemus ergo cxcretiones,fiue expulfiones rerum quf in morbis fiunc, efte naturales a&iones, & opera valid# natur#, queries fiuntad #grotantiscommodum. Quoties vero ad com- modum #grotantis non fiunt tales expulfiones Tcu excretiones, fymptomatic#, vtpotc vi morbi Tat5hr,dici debenr.Quid autem fit euacuationem ad commodum#grotantis fieri, facile patebit cuiuis Jegenti aphorifmum. 2 5. & vltimum lib. 1. aphorifm. qui fic habet. Si qualia oportet purgari, purgcntur,confert, & fa- cile ferunt: ft contrariadifficulter.lteraaphorif. 2. eiufdem Ji- bri, vbi de naturalibus, & Tponte venientibus cuacuationibus, non vero vi medicament! 2 5. iam cit. loquitur) agit,rcm dare cxponit,aicns. in pei turbationibus ve- tris, & vomitibus Tponte euenientibus,(iquidem qualia oportet purgari, purgcntur,confert, & facile ferunt; fin minus, contra. Sic verd & vaforum cuacuatio,fiquidem fiat, qualcm fieri dc* Afodut diferepan ti& natu* rails eua- cuationist 3" fymvt a fnaticx. Lift E R' TER T I V S. cet, confer*, &facilc ferunt: fin minus, contra. Inlpiccrc Jtaquc oportct, & regioncm, & tempus, & atatem, & morbos, in qui- busconucniat, auction, VultHippocrates illameuacuationem tfle bonam, qua* a?gris confert.Et fignum conferentia?eft,facilis toleratuia. Purgotio diimeft humorum , qui fiia qualitate pec- :ant, euacuatio, vt in comment, loquitur Galenus . Quare, fi qualia, aut quanta, vt loquitur Galenus, purgari oportet, pur- gentur,conferr,& facile tolerant a?gri, Confert euacuatio,eam- que a?gri tolerant, queries humor iJJe folus,qui euacuari debet, & non alter, euacuatur. Fit autem caiis euacuatio non rard ab ipfa natura, dum humoribus pnedominatur, & peccaminofos ad exdufioncm pra?parat, cofque demum ab vtilibus feparat, deturbatque. Vnde conferentiam, & tolerantiam euacuationis priced it neceftarid pra?paratio fiuecocfio humorum. At verd lymptomatica? excrctiones non conferunti quia humores non-# funtpra?parath idedquebonumeum malo cuacuatur,* chm ta- men in optima euacuationetria requirantur ; humoris nimiriim fuperfluiconco<5lio:reivtilisab inutili fecretio fepuratiouc^: ic tandem rei inutilis excrctio,teftc Galeno comment,! 2, lib, 1, aphorif. & lib. 4. comment. 2 2. Non diffiteor tamen,- Galenum alicubidixifiefiuxmn alui /ymptomaticum non efie confeftira fiftendumjquia Temper a liqua peccantis portio euacua- tur. Nec foliim humorum qualitate, & quantitate peccantium cuacuationeconferre ait Gal. in comment. cir.aphor. 2. Jib, fed jpfius etiamianguinis,dum iseftqui peccat, <. Condudit ergo Galenus (ftate do<5ftina ab eo ha perfc,& caufa per accidcns quid ibidem. Caufas qui negabant 148. Cauf*,qu* a&iu?,qu* pafliug 177 cauf* quot modis fuas contrarias vincant a f 7. Cauf* cotincmis definitio 1 yj, Cau- fa continens in quibus morbis de- mote non detur 1 <£0.162. i63.eius diferimen a caufa coniundta iy, Fuhgo quid zo6. Fumusquid 206V Funcftionum natutaliura, 8c fympto* matum’diftindlio 340, G GAlenus cur non egent de morbis occuitis 121. Ganglium, quid, 4. gurgulio quid 98. Guft us a quibus lacdatur 19 J. ' H | an *■■<)& c*. •(*/(« i.Cl- ~ T T i£raorrhagia cur totcrgcnere p.&i n dicatur 33 i.eius duplex acceptio 334. quot, 8c quae eius caufa: ibide 8c 3 3 f. 3 37* qu* ad affe&u corpo* risiequatur 343. Harmonia quid, Sc quotuplex i£.. Hcdbicaeft morbus immaterially 146, 1 kitiei cur Temper fcbticula putrida (aborent 107. Mepar laefo ventriculo quomodo ma- lum fanguincm efficiat 58. Hepa- ticus morbus quis szf.Hcpatis do- lor Tola corporis concuftionc cura- tus 274, Herniar fpecies 174. Herpes quid,& a quo humore prouc- niat 108, Hiftorbcdu* dc pattibus amiflis ex frigorc nimio 74. alia de milite ha- bente crura mollia inftar cer* 77. Hiftoriaperdit* memory 30o.Hifto- riafenis atrabilarij 8£. Hiftoria-, Theophili delirantis 198. alia de-# aliodelirantc 199.506. Hiftoria_> Viliici cuiufdam imbecille attiahe tis 314. eiufdem affedus caufa ibi- dem- Homo non eft genitus mortis gratia-. ifi. Humiditas caufa eft putredinis 1S8, qu* humidiratesregenerari poftint 134. Humidum quid 179. Humi- duin radicale non poteft regenera* ri 134. Humores quomodo obftruant,& mor buingignant 28. aof. quomodo a cerebro ad fubie&as partes delaba- rur 246. Humores fluxi quot mo- dis partem vexent a5p. Humorum tcmpericsibid.Huraornon eft pars tumoris 164. Humores non cife fu- biedta propria morbi quomodo probetur f. Hydrepis trcs fpecies 3057. quid vna- qu*queibide. vndc oriantur ibid. Earundem caufa efficiens jio.hy- drops quomodo febri ardenti fuc- cedat ibidem. Hyerac calor natiuus cur copiofior, 109. cur fcyerae res non iu putre- fcant 184. I ICtciicis cur omnia apparcant flaua 116, ex quibus corporibus poflueli- I N U E X ci. 167,16$. quomodo ex filiccdc calybe exdtetur 170.171. cur non putrcfcat 185. quomodo calefa- ciat 203. 208. Imagmatio vt fiat,quid requiratur 301 vcrum laedi poilit abfque prxuia_;, aut fimultanea fenfus lacfione 506, quot modis laedatur ap£. aquibus aut luuetur ibid.Imaginatio nis larf£ variac fpecies 196.197,198, Imaginacrix faculras quid 301, eius omcium,& fcdes 30a. Indicatio curaciua quid iS.Indicatio- nuni vanetas inter curandum exa- <5le obferuanda. 111, Inftrumcntura quid 96. Inftrumcntib & pars diilimilaris, idem funt 78. quae ad ciufdem complementuiTU requirantur ibid- Inftrumenti a*ftio non femper a morbo partis diilimi- laris beditur 79. Inftrumenti a&io, quot modis bedatur, 3c quado 136. Inftruraenra progeneratione ladtis 3c feminis 255?. Intcmperiei calid* caufas 167, eius variic diuifiones 141. eft fpecies fpecialiftima phyficeloquedo ibi- dem.Intcmpcries eaiida totius cor- poris* ciufque calor p. n. idenu funt Galeno 161. eius varia exem- pt M7-. Intcmperiei compofit* caufae quot,& qu* af6. a57. Intcmperiei diuifiones 7a. 76, 258. quid fingube ibidem. Inteperiei frigid* cauf* quot, 3c qus a 13. 214.11 f. i\6, a 17. eius exem- pla a 57* a qua conftipationc fiat aas. 235 Intcmperiei humid* caufas,quot , 3c quae ajf. Intempenes intenfa 3c remifla quomo do dignofcaturya 76, Intcmperies peculiars quid 71. Intcmperiei ficcac cauf*, quot, 3c qu* afo. is 1. afa.253.2^4. Intemperies fimplcxquotiiplex 71. quomodo point fieri cum affiuxu humoris 131. iji.cuinondiupof- fit ducareij;. tus 174. INDEX M >f Agis & minus'no mutant fpc- iVl ciem 44. Malacia quid, & quibus propri£ com- petat 308. Marafmus: quid 84. cur non fanetur praefenti intemperie humida 154. Ma flarias refuratur f. Meacus quibus de caufis occladantur 167.16%. quas ob caufas amplien- tur 169* Meconium quid 117. cius alexiphar- macum 218. Medicamera facultatib. occulcis gau- dec 110. Medicamera purgatiadu- plici virtute euaeuant ibid .cur me- dicamentispurgantibiis non Taper- dbrmicndum zif „ Medicus eft Philofophus. fenfacus 4$. Meiicens quid 91.1 ’Ta.. Menroria quid joi.cius rnunus,& fe- des ibid. an deprauari poflit 307. Mcnftrua purgatro quid338. cius dif- ferentia a profluuio Muliebri ibid. Menftrui fanguiniseuacuario' vn- de fiar 3 33V Mcthodus compofTtiua quid, Sc cur Galenus ea vfusfuerit in Patholo- gia r. Methodici,quof , &rquar fta- ruerinr remedioni genera 77. a Ga- lenocum Epicuro conuellunrur ibidL Mi&ioquid zpf.< Miles a Ferncho addu<5£us quo laboiauerir j 14. Mixta omnia aliquali putrcdinc pc- remit 194, Modus cognofeendi parrem vnovvcl duobus affedfibus laborantcm 8<5> 85). Moilequid 124. Co. Mohtamis fnordacior in’ veros Galeni fcf. s' Lethargus'quid', Sc vnde bar 298. eias ratio in quibus confiftat ibid.. Lien ceria quid', eiufqjcaufae 31 f. Ligamcnta! quot mod is- vitientUr i©3i- Ligarurarunreffe&us 348., Lingua adaudta quomodo loquclanv probiber 41.- Lipothymia quid 312. Li quid a qua ratione moru refrigcrcn- tut 171... Lumbnci funrrestore genere praeter naturam 9t\. quern morbum' effi* cianc ibid.eoiundem materia 272*' Euxatio qpid itff. INDEX accidecalcs qui, 5c cur ita dial 141. Morbus acutus quid,eiufq3 fpecies 144. Morborum aerates feu tempo- ra 142. Morbi cum aftiuxu humo- rum quomodo morbi pattium find larium dican tut 7 6. Morbus in af- peritate , quid po. Morbi benigni qui 14c. Morbus breuis quis 143. Morbi iii caiiitate caufa? quot,5c qua’ 267. 258. quotuplex.fit,5c quo modo vrerqueconciqgat S4. Mor- bus comums,quid,5c cur ira di&us 104. cius vati? fpecies ibi.5c 10 71. Morbus in copoftrione duplex 102. quo. vrerque fiat ibid. Sc 273. 274. Eiufdera caufa ibid. Morbi compofiti paitiumdiftimilariu rop. z 10. r 11. Morbi eorapofici proprij pattium fimilarifi, quot. Sc qui 106. Morbus ii? mala coformatione quo tupiex 7p.eius caufx,5c fpecies 26 r. Morbus per confensu quid 6 i.quoc modis oriarur 62. Morbiis contin- uus, quid 144, Morbi van£ defini- tiones 5.4.8.17. eius genuina defi- llitio. definitionifquc explicatio S. 17. cur addaturparticula(fcn(ibili- ter) r 1. Morborum varix differen- tia; accidentales 141.142.143.144. 145'. 146. 147. cur vfuales 5c accide talcs dicantur 141. 142, Morbi di- uifioin fex genera ,aut fpecies 71. alia diuiflb communior ibidem.co- gnitionis Morbi effentix neepftitas 17-Morbi Endemij,5c Epidcmij,qui 14c. Morbi fa&i,5c fietes i47.mor- bus fadus qua ratione fiens dici poftic 16. Morbi Ferneliani reijciii- rur 114. Morbus in figura, quid 7p. caufx rationem aliquado habet pi. Morborum genera,ex Epicuro 5c Afclepiade 76. in quibus confiftanc 77. Morborum genera ex quibus venandayi, Morbus hxreditarius quomodo dicatur cbnnatus 136. Morbus incermittcns > quis 144. Morbus in Ixuitate quid po. Mor- bus in magnitudine , quid, 5c quo- tuplex 100. quibus xtacibus vterqj accidat ibidem.in quo cofiftac 101. . r.eiifs fpecies, Sc caufa: ibids, Sc 175. '274. Morbus magRus,qmd,& quo- tuplex 142.eius difcrimcn a tnorbo paruo 16, Morbus malignus, quid, 5c quotuplex 14^-Morbus materia- lis , 5c iramatcnalis , 145. Morbus Medicus, quid 12. Morbus mini- mus quomodo pro nullo reputctur 12. Morbi notio a quali principio defumenda 2. Morbus vtinuenia- tur, quz lequicanCur ibidem. Mor- bus in numero, quid , Sc quotuplex 92.170. cius caufc quocupliccs ,5c qux, 271. 27 a. quomodo differ at a morboin magmcudine 101. inquo confiftac ibid. Morbus in numero addito quid>quotuplex,5c quid vtcr que 92.P3. varix eius fpecies pa. p 3. Morbus in numero deficients quotuplex p3.Morbi occuki potius experientia, quam methodo curan- tur 121.Morbi qui pardbus diffimi Embus proprij, qui fimilaribus 71. Morbus partis diflimilaris quota- plex 78. eius caufx 16x.Moibi par- tiura (irailarium fecudiira Galenum quor.7f. alij materiales ,alij imma teriales ibidem, cur ita diili , Sc quomodo fianc ibid. Morbus par- uusquid i42.xque,ac magnusdem- per morbus dicitur i6.eiusa morbo raagno diferimen ibid. Morbi? pe- culianbus peculiares opponuturfa nitates 128.Morbus per fe, quid 61, MorbusPhylicus,qu;d 12. Morbus in quadrate adaudla* eft qualitas 41* Morbus fporadicus, quid, Sc quas caufas habeat 146. Morbus in fuper ficie quotuplex, & quid vrerqj po. Morbus vsks non datur 13 Morbus, morbi caufa. Sc fymptoma-, indiferimmatim res prxter, Sc cotra naturara vocantur 8. Morbi, func corporum accidentia 11. Morbus nonpoteft Jxdcre a&ionem illxfa-* prius facultate 47. impropric amec- ria dicitur 40. fanitati eft contrarius zf. 6c quomodo 4i.gradatim fit 15. ftatim ab initio fuam habet eften- tiam ibid.Eft res fimiians ibid, non IN DE X eft fluid copoRtum ijo. Morbus quomodo difpofttio voca- ri poflit ay* Moibum in piuribus pnedicaraentis collocari quibus ar gumenris a quibufdara probciuc quomodo fub diucrfis prx- dicamentis ponatur 5 no eft priuado,nifi nimis iraproprie 69 eft folum qualitas ibid, no eft fub- ftaacia zz.Morbus morbumgenc- tac S7.S9. Morbus caufa formaii,& material! caret 1 fz.fo!am cfficicntcm habet 1 f5.'qua rat 10nc fine gaudeat, & carcat 1 % 1. Mors naturalistic violcnta quid 199: cur in fcne&ute finedolore ibidem mors naturalist & violcnta a qua_> caufa fianc 197,ipl. Moms eft caufa caIon’s 167. immo- dicus eft caufa frigoris i4S.ad quai praedicamcntatcrnunecur rpf.Mo tusmorbiquid i4Z.Mocusquomo- do deturad morbumtic fanitatem $9, Mocus quotuplicicer Z5>z. Motuslaifi variac fpecies zaut dcficiensquid Nuraerus a#ionum Ixfamm 311. Nutncum errores in renendist & liga dis infantibus quantum noccanc atfj. Nutrimcntuni fupcruacaneum du- plex f 9. Nutritio quid 110. quotuplicicer las- datur 3x1. jzo.nutritioneni l»fam qux fcquancur fymptomata 310, 3*1. O ; ■ > 1 *• -* . -.‘IK- .} I R* f ) O Bftetricum error i£*,V ! Obftrudtonis caufas a Of.' Occulta; ptoprietates funt quali'rares* non veto (ubftantiac no, Oculi cur flaucfcant f*,Oculorum t« dio non a colore prauoded ab h«* more lardicur ibid, quan.de laborer per fc, & quando per confcnfuita# 6i.quomodo ledamur ab albo»& luce apt, Odorabilia quae olfadum lardant if l Oedema quid, & a quo hutnore pro • creetur 7 alia: vfuales 94. Partes vfuales qua rationc adiones. edant idl'd., Parcey, qua: plures edar adiones 97. Parris organica: adio laedi poteft illsefa eius efiemia (54. eiufdcm eflentia in quo confiftac i- bidem.Partis difiimilaris,&: fimila- ris conftitutio in quo confiftat 47- Pars firailaris. ex quibus coalcfcat yoi qua in;ilia requiranuir ibidem. Qur co nfid cranda i n parte di dim i lari ibid. Partes,quotmodis fympa- thicc alficiantur 6 3. Pars fimilaris quandonon ampkus dicatur tem- perata 71. Paitis fimilaris , quot& qu« fymptomata Partium fi- m'lamim proprij moibi Paries folo temperamento fuas adio- nes edunt, all? qualicatibus fecun- dis indigent 126. Pafiio quid 10. 2 5. 27. 2 So. Paibcmaa morbo diftinguirwr24. Pathos a fanicate, & morbo difiert .27. Percda perfiringftor 3 3 2. Periodus-Morbi, quid i4f.. Phaiitafia quid: 30 u Phlegmone quid no. duplex eius ac- cepno 107.it quo humore fiat 71?. quomodo generetur no. raro fola lepcticur 1.09.. Phljgofisquid 107,. -Phrenitis quid: 37. eius, differentia: 3° f- Pica quidjeiufqjdiflfetentiaarMalacia 308. Pifcium; k litorunvnoxa 2 y 2. Planci qui 85,.' Plater! error circa fubieda morbi Plantarmn cor quale 199* A • Pkuti qui 83* Plamusvndc didus ibidem* Plcnitutfenis indicium 88. <\i Polypus,quid,dc qucm morbuni offi- cial 91. • Prsdicamcnta omnia annexam fibi I habent qualitatcm 19.. Pnegnanrcs cur aliquado farces, &vri nam egcrcrc ncqucam 8f.i£8. Piiapifmusquid, 1 or.eiusdaufac. ioz Protopat hta quid 147. Pfora quid, 8c vnde nafcatur 3*10* Pterygium quid 91.. Pueri cur frequenriorc rcfpiiatione in- obgcant 247.. Pulfuum. vfus iKj.eiufdcm vfu qao- modo (ingul arum parrium corpo~ ris calocconfe metur 24 f .PuliUutn laefomm varix fpec ics 511. Porgatio quid 342. ad bonam purga- tioncniquar requiranrur ibid- Purrcdinis definitio ex Arifiotelie, 8C Gal.i72.eiufdcm cxplicatio 174.C- iusabvftione diferimen 1570. eius; ratio formali sin quo con lift at,ibid., cut meliuscocruptio/quam calefa- dio dicaturibid, quando fiat 196- putredim quae minus obnoxia 184. ciufdema vicinia rei ealidae diferi- men 204, Putrcfacicntia cue non.* nutrianc 2 24. Pucrcfadio generation nr eft. contraria 174. vnde oriatuc 183.quo fiat ibid. Putfcfccntia qua. rationc calida,& fngida 188,18^ . hi ' ; • .£ Jt ... J i H) t Q_ QValitatis definitio ex Ariftot. 19% ■ 1 Qualitatcs; audibilcs mutatse adqualc iymptomarum :genus re- ducantur 428. Qualitas mutata ab> aliacaufarautari poteft (Jf.-Quali- tatesmucatae, quot, & qua: fpedcs- 3 24.^24.3 2(5;3 ay.Qualicates quaeda medio carcnc 39, Qualitas per om- nia vagamr prardicainenta 19,Qua liras fdbft arise,qua: ibidiquatquanti tatisiqus quahcacis, relationis dec, ibidem, 8c 30. Qualitates fecundsc non flint materist nt. qua rationc I Nf D-E.K !S. poftinf diet morbiicauf?.morbiftcar fy mptomata 123,1Z4.1z j. Quics non l$dit a&ioncs 4 ScommaAnonymi cuiufdam rctundi- t ur77. Scopus confunditur cum fine 1 yo. ad fincm reducitur ibid. Segatraeonucllitur 163. 33a. 333. Seminis facukas quotuplex 161. Semi na plancarum cur putredini obno- xia zoi. Senes cur ad fun&iones obcundas fe* gnes'74. cur graueoleat 197.J.00. leui dc caufa moriuncur 199. cue parce refpirent 247. Scnncrtu* reijeicur 1 y6. z8y 308. 310. 317* . Scfus communis quid 301. quotuplex cius offidum ibid, cur circuit cen- tre comparctur ibibe. ab imagma- tionenodiftinguitur 187. eiusfym ptomata zp 1. Senfus cxierni cur ita di<5li 3 00. Sefus interims eft prima faculcas princeps ibid, cur intern us> diffimt ibidem, Siccit ifis quatuor gcadus if 1. Siccum quid. 179. Satis cur cxiccct if $. quibus profit ibi dem. Smyrnaei moles in gens too. Sol quomodo calefaciat 203. 20$. Solutio contigui quid 140* Solutio continui quid 103.104. Gale- nas primus huius nominis imietoc ibid, eius caufat 27$ .varia: eiufdem fpccics 104, xof. 27f. quomodo lasdat adbones **0. tain fimilaris qua diffimilaris parris eft morbus 140. Somnus quid 46. poll affumpta pur- gantia quibus noceat 224; foratuis excedens quale fympeoma 292. Sopor quid. 227. Sorites quid,& vnde dicatur 14.S01.iti ci fophifrnatis cxemplum ibidem, a Galeno improbatur 1 f. Spadones qui voccntur, & cur gene- rationi inepti 103. Spina: dorfi infiammatio ,caufa effio poteft, ne vox reddatur, nec crura-» moueantur £4. Spiriruum gencratio , quomodo fiat 238. Spiritus animalis- quomockr gencretur 241. quo nutriaiur 239. per quas partes ad corporis, par- tes deferatui 242, vbi generctur 243; Spirilus naturalis quomodo generemr >41. Spiritus-viralis. ge- neratio ibidem, eius materia 239. quonutriatur ibid-. Spiritus oraniu eftleuiftimuovip corpore 240, Status morbi quid 143. Steatomaquid, Si lub qua genera morbi condneaturp^. Stercus Columbinum quomodo iocs dium cxcitauerit 201 quid» &aci quale fympcov ma pertineat 29 f. Struthiocamelus qua ration© ferrudi- gerat 124 Stupor quid 293. Subftanrifc nihil eft concravium 24. Sudoris materia, qua: 339.Sudoris co- piofi caufa ibid, eius retcncio vnde pioucniat 340. r INDEX Sufpenforurn Cor cur mgeilum 2fo, Symmctria quid 31# Sympathiaquid 147. vnde proilcniat no* Symptomatic duplex accept/© 278*. quid vmimqueibid. eius etymolo- gia, Sc definitio 179. eiufdein defi- tridonis explicatio 280. contra di- (51am definitionem argumenta pro- ponomur»& loluuntur 281. 282. fymptomatum alia alia IdcceiUua 281. quomodo im- mediate dicatuc morbum fequi ib. quot modis a morbo-, Sc paftioneL-» differat 2S0, Symproma quomodo lit canfa fympromaris f 7. 52 2. a fo- lo morbo dependet 3 25. Sympto- marisdi 11 ifiO'generalis 284.’ Symr» pto.nac um adbionis animalis diffe- rentia: 28). Symptomata action is naiuralis,corumq; differentia: 207, Symptomata facultaris vitalis 312- Symptomata in affccftu corporis 324. eorundem van’s fpecies ibid. Symptomata in excrecis , & tetentis 3 jo. eoram different 19 ibid'. Sc 3 3 r. Symptomata 29*1 Syncope quid. Si vnde fiat 283. 312. T TAbes atrophianr (equitur 520; Tabidorum4igna<266. cue alati dicantur ibid, cm* aliquando alui fluorc vexentur 26% Temperamental in quid: 3. quot modis vitiari poiiity i>. eiufi rtatus-qu orao- do-ndbis in note feat 4$;. non laedit a<5lioncs 130^. Jfcmpora morboiiimvaiia peculiam, alia vniaerlalia 1431 qua? lia, & qua? pecnliarid ibid.. Tenuitas-quale fymptoma 3 55>. Tcrcdbn quid* ci us deii uati o, Sc cau- ix 27 f. Tetanus quid 73,quomodo ab‘ Opill- hotono diffetat ibid. Timidotiun coipus vniuerfum cur all * qua add tefngerotur74.-: Topics, remedia,qu«e zbiquado adhi bendaibidi Tranfpiratio quomodo fiat 17 3. refpk ationi correfpoudct po. eft motus compofitus ex fyftolc, Sc diaftoio zz8. Tremor quid,&r quomodo fiat 273. quomodo patlios,Sc fymptoma fie z8r. Tubcrculum lunum, eft moibus’,& rnorbi caufa 163. Tubingenfis Profefforis nomine quir fubintelligendus 156. T mods duplexacceptio 88. Tumo- umcaufa 107. z6o. Tumoreshu- morales,S: proprij quando fiant 8$. 8p. Tumorura genera j6. Tumor qua ratione morbus ,& pathos fit 106. Tumores cur rnorbi compofi- ti dicancur. 117. cx triplid morbo coalcfcont rro. Tumores prater na turam , quales tnorbi far. cormru, caufa: 160. Tumorcs qua ration^—» icbrcm inducerc pollinc 101. Z05. Tumor feirrhofus poreft efie caufa priuationis fenfus (tz. TuOis quid, Sc ad qiralc fymproma tc- ducamr zpf. • Tympanites quid i66. Typhoid es.quid, eiufqae can fa 103, Typus rnorbi quid 1 y r N D fi £ lid mi mi 105?, Ventriciili a&io \xh uonpoteft losde- re (aguificationem quomodo poflicelTc caufa Jpcaus saguificationis Ibid.VecricuIiis quo tuplici a&ionegaudeat py.eius co- dtio quotupliciter kdatur ff.cm: exquifico fenfu poll eat liq-Vcnwi- cull rugae;, Sc plicae ad quid inicr- uianc f z, cur re&:s;fibris preditus 3 ip. Ventriculi rnorbi ab ingcftio- ne nimijcibi fz. Ventriculi, vc in- itromcnc j,fund:ioncs 3 iq.cms actra dlio quot modis laedatur 31 f.ciufde altcraciicis. Sc nutrias faculratls v»- da,quot, Sc qux,ibid. ciufdcm alia vada fymptomata 316.3 r/.Yetricu- li expultricis facukatis vitia,quot,£c qux 5 r8. Ventriculi, vt paxcis fimi- laris, fymptomata 3 etfi lemma-, Sc. fimilia, non conco- quarmon tamen eft laefus diccndus Square f3.y4. , Veternus quid, emfq-, caufa xi(S, Yix, per quas expurganturpartes cor pods z6o. , # . Vicinia rei caUdae, caufa caloris zoz, Vigiliaimmodica cruditatemparic 55 Vigiliacxcedens, quale, fymptoma 2 pz. Vim generofi dotes .11 pk Yini Lesbij/a cultas zi8c Vinum eft ve hie ulft re- turn-frigida rum ziS.zzo, Vippaqmd, elufq; vires zf 3. Vhcus vnitafortior 185. Vi do quot modis dicatur z8p. Vita expiratione terminatin' ipp. Vkiligo quid p3.eius fpccies quot »Sc quo ibid. Vnitas partium ad edendas adliones quantum neceflaria 138.. Vmuerfale a pqrtc rei 00a datur z z. Vnum,quid Vox quo fiat 61, eius materia 'quae ib. Sc ZP4. qaomodo impedratur 6z, Vocisl^fae,fpccies zpq. Voluulo koorances cur excremenca.# noueijciantper inteoora, fed per os 318. Vrinaeexcretio quot modis Ixdacut V \7 A !gi j qui, Sc qnomodo font S3, * 204. Valleriola notzrar 1 f6. V dieiluv perftnngitur 126.15.8, Varan d a* us rcfcliitur 8. Vari qui, Sc quomodo-e uadanc 85. 264. ; Vrfa a qiwbus caufls diiiidanrur 336. ha bent vimconficiendi sa- guinem! 48. Venae, inuice- con fund untur ab Hippocci i6.Ve~ ns clank pituita q.us fy mpeomata producaoc 227.228’. Venena afTueca cur non, noceant zzi* Veneris immodie r atnoXa z 53, Venter c nr tumeat m tympafiite, & a- feite 88; Ventres hyeme Sc vere qua ratione ca index .Vrinc minis nuctis* & fupprcf- fac,caufe *40. Vrina? materia $$9. Vftio quid ipo, 205. Vtilicas reuocatur ad finem 150. z ZAbarclIa perftrirgitur -ipi. i9h*9± Zinzibcris vires X Erotribia quid 107, FINIS. mr'w&Ji&’Vt&jBryi&.Aar Menda Emenda. Pag. Lin. 64. 55. natururalls 6j. 3 r. controdutticnem 69. 18. w<