foANXIS Ήακιε Lts 'Wriir, Mediänλ Candidati OPERIS MEDICO- C Η Y Μ I C I PARS ALTERA. Qua continentur IRES LIBRI POSTERIORES BA- SILICiE ChYMICjE, Hut & BASILICA PHILOSOPHICA, PERFE- dla, in libros tres diftributa, & figuris aeneis ili nitrata. francofvrti. Sumptibus L vc r Iennis. M.DC.XX. LECTORI CAN- dido s. tj V.a m v i s fuperiore anmJCändi- Lefi£or,0pus hoc Medtco-Chy- %j fi' mtcumfl doSiißtmo yiroy D.Jo- anne Daniele iMruo, £Med. Cand. colle Sium-yedit urus, ynice idfpeUarimyqm id iß inte- & numeris omnibus abfilutum tibi darepojfemy opinione turnen frufiratusyyotis inuttus fuc cubui. Opus enim hoc eam ad magnitudinem crefcebaty yt appro- pinquante Nundinarum fefiiuitate, temporis anguftia exclujusy magna melior illius pars refidua maneret: licet tituli fingulis libris prafixi iam pYidem oculis le- gentium paterent. Cum yero hac poflenoraftudiofo- rum yotis non minus, quam priora, imo & ardentius expeti yiderem, Authon etiam reliquum edendi fua- for fui aßiduusyqui & yotis noßris moremgerens, dili- gentia & labore mmenf tandem Colophonem illiy yides, mpofimt. Verum iß aliud incommodum refla- bat y ea enim Operis erat molesy yt iß adoSiauam Al- AD LECTOREM. phabeti feriem attingerety&ynico ‘-volumine compin- gi nonfoßetyquacaufaadduTluSyhbru deMineralib. d reliquis fiiunxiy& cumfiquentibuspeculiari Tomo melußy ßcq\ integrum hoc Opus bif> artitum y tuis com- modis abfilutum dedi. Tuum ent hocnofirumfiudium aquiore animo ßußiperey Opusq·, hoc Medico-Qhymi- cumy {cui hederam y ytpote βία dignitate β njtihtate fatis yendibtliy hoc locoßßendere nolumusP)tuis yß- bus accommodare y ytiyfruiy nobis yero ea beneuolen- tiay etiam maiora tuisßudns communicandi, calcar addet. Lycas Iennis, ΓΜ f,ς/£ι.&ς Germanis 0pifjgiafr; Gallis Antimoinc; Italis Antimonio,Hifpanis EI Akhol dicitur. Vena eft terra plumbo fimilisjiciffilis :Prunisin- iedum Sulphuris modo liquefit, ac tetrum odorem exhalat : Sed diutius crematum in plumbum alteratur. Frigidum (dicunt Galenici) & ficcum eft in tertio gradu:vim ha- bet conftipandi, adftringendi, refrigerandi, excrefcentias carnis co- hibendi.Vlcera ad cicatricem ducit. Sordes & vlcera oculorum pur- gat. Marifcis vtiliter infpergitur. Putridam vulnerum, & hulcerura carnem conilimir, vnde carcinomati eft auxilio. Cum vnguento A- poftoliconaribus infertura excreicentem in iis carnem aufert. Lip- pos &tumentcsoculos cumMyrobolanocitrino & Tutia pari por- tione cum aqua roiacea fanat. Cumfoeniculiaquafimel inhebdo- mada circa oculos illitum, manantem narium (anguine fiftit. Cum fucco Lunaris fordidam vulnerum carnem confumit : vulnera ex- plet & purgat. In clyftercs cum Dauci Cretici iucco pro marifcis purgandis additurae fi in exteriore parte fuerint, paluis eius iniper- gitur.°fin in interiore, calamo idem immittitur. Eft autem triplex, (vt vult Libauius part.i.comment. Alchem. li.i.de natura metallorum ca.11.pag.22.,) Nigrum,quod adhibent ad repurgandum Aurum, in quo plus cftrubeaeTindurae; Album vel plumbeum, quod vocant Magnefiam, cftque regulus ex illo edu- dus: aut potius bifmurhum:& luteum,vel fubcroceum, quo vtun- tur magis ad medicinam.· quanquam ex nigro quoque tum flos cro- ceus fcu color eliciatur, tum terra quaedam flaua inftar Ochrae, quae tamen temporis progreftu iterum nigrefeit. Eft & mafculum, fca- brum minus ponderoiiim,terreumfcemineum, nitens, friabile. Auri examen & iuppiieium vocatur. Miicetur materiae rintinnr.hu- Antimo- niii quid. Vir tut e i Antimo- niiexmen te Galeni- fi arum. • Gener λ 1 Antime- I ni i fiunt perfiefla & imperfeth*, ' Paracelfiu4 tom.% tra, 'i-p*g-t-il· B A s 111 C Λ C H· Y Μ I C A Antim'*- nium Auri examen & Juppli- cinm. lorum, & in fufione tormentorum adhibetur. Reguli s literis typo- graphorum condii it,&c. Earacelfustomo B.lib.q.pag. 2.85.dicit:Elcmentum aqua?in An- timonioplur:s,qaarndecein, dulcedines habet, quod perinftitu- tamfeparatione n innoteicic, &c. paulopoft : Dcccm dulcedines Antimonii, decem virtutes praeibat, quas terra in decem herbas diuifashabet,qiu-iundim in vno Antimonio latent. Etiinehuius diftribuconiscosn tiane medicus nullus adfolum medicina: fun- O < damcntuinpcnctr.irepotcft.Tom.6. ίϊο.ς. pag. 209.ait ; Antimo- nium fuani inimicitiam in hoc oftendit, quod omnia metalla, cum quibus in igne liquefit,& cu quibus mifcctur, (poliat,-aufert & pro- datur, & praeterea non abfimiliter Sulphuri , iuo fumo metallis ge- ■ nuinum & naturalem colorem Furatur,& alium fubftituir. Eodem tomoinli 6. Archidox.pag.qB.inquit: Hoc videmus ac- cidere plumbo & Antimonio, quorum hoc curat, Icproibs, Mor- pheam, Alopeciam, & fimilta, fcabics omnes& cicatrices Leoni- nam, Elephantiam, Tyriam , &c. quod plumbi ieu Saturni ma- gifterium non edicit. Quare proprietates huiufmodi notando funt,quo non tantum in magnis, verum etiam in minoribus quan- doque latentabundantius. Rationem ergo hanc inucihgare perga- mus,cur Antimonium plus virtutum habeat, quam fuunvmetal- lum. Corpus nimirum eius fixum non t ft, & non fatis in fui perfe- dlionemdigeftum, vt Saturnus, vnde volatTm proprietatem af- fumit.Verum ipfa materia,ex qua nafeitur fpoliatiua eil, & mundi- ficatiua a naturali fua propnetate,quoitaremanetincorrupta.Hinc fit vt Aurum & Argentum purget magis, quam ignis aut aliud Ele- mentum. Indeque proucnit,vt corpus mundet ac purget,prout Ar- gentum & Aurum abomn bus impuritatibus fuis per ipfam libc- rantur.Magifterium Antimonii Lepram expellit magis, quam de ipfo credibile fit.Eodem tomo lib.q.pag.22.ait: Antimon i Qmin- taEifentia curat & lepram.Et paulopoft: Antimonii QT, (Tentu vi- tra ambas virtutes (curare lepram & fpafrr.um) etiam mundat cu- tem , & corpus totum acuit ac renouat mirum m modum. Quam- obrem tertium gradum obtinet. Eodem lib. pag. ij. dicit; Quisin- ftruet nos vtcognofcanms quibus virtutibus Antimonii Q. Eifcu- tia pilos eiiciat,& nouos excitet ? Liber Qvin tvs. Eodem longa cap.iS'.pag.itfy.mquit. Quemadmodum Antimonium purgat Aurum: ita purgat etiam corpus. Continet enim in fe Eflcntiam eam, quae nihil impuri re- linquit in puro : nec vlluseft vfque adeo in (criptis Archidoxeos peritus,aut tam iniignis Spagyrus, qui vires & facultates Antimo- nii piene indagare queat. In prima enim Yle Antimonium adeo exaltarum & inter mincras Elementi aquae praedeftinatum eft, vt facultas & virtus cius nullo diluuio inftar caeterorum aqueo- rum crcfcentium imminuta aut abforptaiit,adcoquehisomnibus Antimonium ionge praeftet. In praedeftinatione illud itafe habet,vtfe influentiae accommo- det, nulla facultate aut dote eius diminuta aut infirmata. Itaque ex omnibus mineralibus fummi Arcani laudem obtinet. Hoc iei- pfum purgat,&vna fecum etiam alia.Quod fi nihil boniin fubie- fto repetitur, impurum corpus tranfmutat in purum,ficutde le- pra notum cft: quod vniucrfum per Spagyricam prafticam com- probatur. Sed vt virtutes eius praeparare doceamus, iam diu abfconditas,de quibuslitera vnica, omnibus veftrae profeflionis codicibus praeftantior eft : fciendum eft, proceiTu ipilim talr tra t ftandum cfle, vt nihiliniuaillud forma diflbluatur. Forma e- nim,ipfius Arcanum eft,quae per Retortam tranfadigi debet citra omne caput mortuum, 3cad tertium vfque Cohob deduci. Ita praeparati Dofis eft granorum 4. quale per fc eft,in Edentia Quin- ta Meliflae fumptorum. Plura Archeus terrae ei addere non po- i tcft. Nunc ad praeparationem eius Paracelficam nos conferemus, qui iicait:Tom.6.lib.i. de Mineralibus indigeftis traft. 1. pag. 169.) V irtutes Antimoniijfimt inMorphca,Lepra,Elephantia, vulneribus &vlceribus. Praeparatio in fpecicbus leprae eft ifta. Recipe Antimonii opti- me tritilib.j. Aceti deftillati fortiflime lib.ii j. Tartari crudi albi lib.iemis. Reduc inpuluercmfubtilcm adinftrumentum Phiolae, deftilla per retortam,&exibit oleum rubeum,Nota: Antimonium alium fubinde habet proceflum. Si enim cum ipfo morbus alius curatur, aliafemper requiritur praeparatio, vt alia in vulneribus* alia in lepra. Et ficintaeteris. Antimomi facultas qua. Amimonii viresomnes i mperftru· tabiles. Ammonit virtutis prapara- tio. Dsßs An- timnit* Bas'ilici Chymici Nam ii vfurparesAnrimoniumin lepra , vt in vlceribus,eiTet maxi« mum erratum. Additiones Anrimonii in lepra.Recipe hu ins Antimonii vneiam vnam,oleide foecibus vini drach.j olei amygdalarum amararum ad pondus omnium.Fiat mixtur.Si raucedo vocis abeft, in feptima- na ferne! vc! bis inungendum eil. Si autem raucedo iuuat. Praeparatio Elephantias.eft vc in lepra Antimonii, Praeparatio Antimonii in Morphea: Recipe Antimonii optime triti üb femis, tartari calcinati, Aluminisana. Fiat ftratum fuper ftratum,reduc in ignem reuetberationis vfque ad quartum gradu, deinde dcftilla>&: exibit oleum per fe rubrum fpiftum. Stratum fu- per ilritumeft,quando feries vna de Alumine 6c Tartaro.pofteads Ancimonio ieries alia ponitur. Additio in xMorphca;Redpe huius Antimonii v-nciam vnam ,cu Kift.idcft Alcoolvini5Tragaganndrach. ij. Mucilaginis confolidae Regalis,feminis Pfyiiii,GummiArabicianadrach.ij. Fiat in modii vnguenti.In Alopccia& Moipheaeft vnas proceiTus. Vnguentum illinendam eft manenti inhypeaufto, in feptimana iemel aut bis. Sic emerget crufta: quae fi deciderit, tunc cura cum ifto vnguenrc* Recipe Sperniol3e,Camphorae ana drach.j.fcmis,olei de ceruffa, ad p undas omnium fiat vnguentum Poft delapfam cruftam locus hoc vngnento diebus 0Ä0 illinendus eft. Praeparatio tertia in vulneribus: Recipe Antimonii, Tartari cal- cinati,ana hb.fcmis, Alcooi vini, Kift vnum.Fiat mixtura .-deftilla peralembicumvfque adrefolut;onem.Rei; cuius Rei cipedrach.j. Alkoolv.ini drach.iiij.exfi.-ca per coagulationem, re- duc in oleum fuper Porphyriura. Nulla eft praeftantior cu;a in vul- ex Antimonio, exceptis vulneribus capitis. Debet autem ita Antimoniura tamdmfurium deftilletur,do- nec inferius aquofum fit. Additio in vulneribus: Recipe huius Antimonii praeparati drac. vij. Succi Tartari candi,olei Myrtillorum ana drach.quinque. Fiat mixtura. Hanc alternis diebus femel illine, & nulla accidentia, metuenda( erunt. Nota ia aeftate Camphoram adde quantum placet. Liber Qvin tv's.1 Praeparatio Antimonii 4.in vlceribus.Recipe Antimonn, cölco- tar nis.Fiat exrradbo cunvvino rubeo,reducin Alcali.HocAlccali cum oleoolmsEinvnguentumredige, 6c circa vlcerailline, curat ma- xime. Additio in viceribus; Recipe Antimonii huius praeparati vncias tres, olei colcotarini vnciam iemis, olei lentifcini, ad ponduso- mnium.Fiar vnguentum. Circum circa in vnguendum eil: Sic non Cancrum,nec Elephantiam,nec Elthiomena curar. Oleum Lenti- fcinium eft oleum cx cortibus de fdere montano. Sequuntur nunc -ali? ac variae ex Antimoniopraeparationes-.primo autem eius exami- .nabimuscalcinationem. Calcinatio Antimonii: Recipe rtribii elc6ti libras 4. Salis pra; praeparad libras j.puIuerifacamifceanturiEtin vafeterreo lato, pla- ni fandi fupcrfornacem reuerberiiagitentur, fpatula Ferrea conti- nue mouendo,fpatio 5.vel tj.horarum,donec.fumus cefltt; Et Al- bium,fiatalbum 6c fubflauum, (cauendum diligenter a liquefa- <5tione 6c fumo noxio)conterantur poflea inpuluercm, 6c Sal af- fufione aquae calidae 6c f^epius frigidae eliciatur: quod exiiccatum & puluerifatum.fublimaper fein Aludele pern.horas,velrtiam plu- res,'gnenecnimisinrenfo,nec nimisremiiTq.Flotibus collectis ca- put mortuum tcre;6cad rubedinem,menfis fpatiorcucibera; vaie ita occlufo propter cineres: vt ignis ab operatione debira, ne impe- diatur. Poftcalcinationem , Tincturam aceto radicato elice: & fil- trationc menftruiieparadone, & circulatione cum aqua cordiali, vlteriusclabora. Notandaadditiohaecin Authorcm hunc : flores hic Author iu- bet colligere,vtforfan aliis vfibuseius referuet: caput vero mor- tuum trirum , per continuam coitionem, in ignis gradibus ad rubedinem tandem figit, vt exinde Tinituram extrahar. At fecus faciendum efle monet expedita ratio: Flores enim fubli- mari tanqnam-nobilior pars prae capite mortuo, in vafculo vei vitreo,vel terreo firmo,rotundo,fed oblongioris colli funtbenefi- -ciograduum ignistamdiufigendi, donec fiant inftar rubini rubi- cundifllmi. His affunditur acetum radicatum, fed deftillatum, vt q&o digitis emineat,atojita iuccedente tepore rubedo extrahitur, Cxlcinath AntintoniL Basilica ChymicjE identidem repetitis aceti aftufionibus, donec nempe omnis rube- do fuerit cxtra£ta: Deinde vniuerfum acetum coloratum in arena vel cineribus aTin<£turaextrahitur caedulcoratur aqua communi ftillatitia dulcorata Tindura cum Alkohol vini coniunda, digeri- tur vafeclaufo per 40. dies, tandem lenta admodum dcftillatione S.V.abftrahitur, Tindura Antimonii pretiofiflima in forma olei reftitante. Eius Dofis eft a guttis 3. ad y.vcl 8. Medicamentum fane ad reftaurationcm & renouationem totius corporis hu- mani laudatiflimum. In conuenicnti vehiculo videlicet vino exhibitum : omnes vitiofos humores ex corpore pellit, &c qui- dem hne euacuationc manifefta fola prauorura humorum cor- rcdionc. Hepatis obftrudionibus opitulatur, hydropem diftl- patjderitiam curat, Morphaeam & Lepram tollit, pro qua climan- da nihil fere praeftanrius requiri poteft. Lienem rc<5Lficar,la:titiam generat,fcorburo medetur,matricis doloies fedar, menfes mouer,. calculos frangit.Imo infinita alia etiam in deploratiflimis morbis ftibfidia praeftat.. Alia ftibii calcinatio: Recipe Antimonii eledi, Salis decrepida- tiana lib.j.trita, &fimul mifta reuerbera in crucibulo probe fu- pernelutato,per rr.horas,ignem paulatim augendo. Valerefrige- rato, toties aqua dulci ablue donec omnis acrimonia tollatur. Poftea exficca & terej& cum Sale decrepidato aliquandiu in mdr- more tere, quod fimiliter per aquam dulcem remoto puluere ex- ixccatumadvrumreicrua.Dofisarcrnpulofcmis ad fcrupulum in- tegrum. Calcinatio Antimonii etiam ha:c eil: Recipe Antimonii crudi libramvnairijSalisPctra vncias duodecim fiueana, mifce: & im- ponemortario ferreo ad latus pofito: Vbiea prius bene triueris. Deinde adhibito carbone viuo vel ferro ignito, aut fpatula igni- -ta accende: &fubito,calcinabitur, quae calx dicitur Hepar Anti- monii: (quia Magncfia Philoibphorum ) Sal Petra: poftea iepa- ra. Dicitur etiam Crocus metallorum, (a fimilitudine ) Dolis, grana 12, ad io. in infufione vini albi, aqua: Carduibcnedidli, vel alio conuenicnti liquore, in febribus maxime pcftilcntia- libus. A4ditiQ.~\ Hepar hoc Antimoniipulueriiatum in aqua feruenti Tinftura Antim· nii. Dofis► Vßti. Vitts. Hepar An· timoniu Crocus MetAllo- TlÜlL· Doßs. J Liber Qvintvs·. ebulliat,per horam vnam vel alteram (ter concoquendo ) & fasces ad fundum prascipitabuntur,aqua v. colorabitur inftar croci, quas i fecibus dum adhuc calet, decantata, &per lingulam bibulam leu chartam emporeticam tranfmifla, relinquatur per nodem, donec rubedo probe fuccedat- Hasc rem otis aquis, lale petras adhucdum impraegnatis per euaporationem in fartagine reducendo, fcmel duntaxat aqua dulci edulcorata, & poftea exiccata,exhibet verum crocum,quem vocant & crocum quidem metallorum, ex Martini RulandiCent 5.Curat. Crocum vero quiapene colorem croci adhuc dum in flofculis fuis iubrubefcentis refert, metallorum cro- cum ind!gitant,quiacommuniopinione Hcrmeticorum receptum cft,magneliam Saturni,quam aiunt efleAntimonium,exiliere ens & radicem omnium metallorum. Eius grana fex aut duodecim macerantur,veletiam vigenteneccflitare ebulliunt in aqua,vel vi- no, vel cereuifia , vel hydromelire, aut alio liquore qualicunque, moiboipfi conuenien-te, cuiuscolaturae ab vncia(emis ad vnciasij, bibitur,vel frigide vel calide. Appellatur Rulando aqua Bencdi- da: liquidem vtiplemetfatetur, allegata curatione hasciplacum maxima asgrorum lalutc, in omnibus morbis, vulgo etiam incura- bilibuspropinaturaut perleautaiiis liquoribus immiftat ceu lae- pjflimedocenteiufdemRulandienumeras e Centuriis curationes: mirificas pollidet virtutes in tota bene medendi ratione 1. datur in capitis doloribus,&pe ab impuritatibus ventriculi idem lancinan- tibiiSjin aq.Beronicas,Bugloflx,Boraginis &e. 2.Γη tuifiinueterata, afthmare,peripneumonia»angina, in aqua tuflilaginis, violarum, hylfopi & fimilibus. 3. In omnibus ventriculi affedibus*, cum a- qua Carduibencdidi.Abiinthii&Menthnc. 4. In Epilepfia, in a- quaflorum Paeonias, florum Tilias,Ceralb Lauendulas &c. 5. In Pleuritidctam fpuria, quam exquifita , in aq. Cardui Marias aut rheadis fiue papaueris fylueftris. 6. In Melancholia hypochon- driaca, cum aqua capillorum veneris, vel decodo Ceterach aut Cufcuras, 7. In febribus omnibus, praefertim quotidiana, in aq. Centauri minoris, Carduibenedidi&c. 8. In abinirio vomitus funt accerfendi, in aq. Carduibenedidi, Vlmariae, fraxini &c.5>.Inprasleruationeab arthridite, ciulque fpedebus omnibus ia aqua Serpilli,,aut aqua hordei; Vide Pharmacop. Qucrcetani Basilica Chymici pag.107 & 550. TO.Infigmseiusvfaseft in Clyfteiibus,drachmafe- mis veldrach.vna maceratui velcbullit in aqua conuenienre, aut vino,& colaturamifccturiuri vel inf. q. vt inde fiat C’y- iier. Vide lof. Quercetanum pagin. 545. Pharmacopieae v ftiturae. Solet haec aqua benediCta apud diuerlos diueifasederc operatio- nes: plerunque per fupciiora purgat, nonnunquam etiam fucce- dentibus, vel etiam folis alui fccefiibus, quin etiam fudonbus a- liquando fimul,vel folis prodeuntibus. Nota:in.mania,phrene- fi,melancholia,applicatur fuperius capiti, moto prins fomno, a- lias non purgat & aluum laxat,vt humores defcendanr. Itera, fi in aqtia deftillata velis crocum foliicre,tum cum iis fac ebullire: in fpirituofis vero libenter fe foluir, vt in vini vel fpiiicu Carduibe- nedi6ti:pedesaliquando quis hac aqua benedi&a lauit, &: alutis laxataeft :fit etiam ex hoc Croco aqua Ophthalmica, quae fi o- culis applicatur,aluum etiam monet &c. Haec fufiiciant de Hepa- te Antimonii, plura nunc audienda funr, de Antimonii caldna- tione. Calcinatio Antimonii etiam haec eft : Teratur in puluerem, cribretur, lentoque igne admouearur fidbli fere plano, leu fuxorio impolitum,ac ferreo circa finem lato mcuruatoque verlernt affi- due,nein ignis liqucfadfiu conglobetur. Quod fi tamen praeter fpemeueniat,irerum vt prius contundatur in puluerem, ignique gradatim audto fupcrponatur, rories item reiterando,donecjom- nis fumus cuanuerit, (quem tamen aliqui conferuare findent) calcefquefubalbicantescineriscolorem contraxerint. VideTheo- phrafi. Paracel. lib. 3. de vita longa cap.6. Vbi apparer, quod eius corpus omnino integre debet conferuari in praeparatione £cc. Vel fic fit fecundum alium ; Recipe Antimonii fiue Reguli Antimonii per fefadti, Salis nitri ana, calcina fimul , & tum cum tantundem falis nitri calcina , hoc reitera adhuc bis, pcftremo dulcificetur,cum aqua. Dolis drach.f. ad integram, etiam pius,fe- cundum morbi exigentiam. Nota aliqui alferunr ftibium efie mafculinum & fcemininum : Mafculinum dicitur,cui nihil nigredinis incft,friabile, lucidum. Liber Q'vintvs. non durum vel fradu contumax.fedcontufufacile, in minimas particulas difliliens, longos habens radios. Foemininum autem eft durum, & fradu contumax. Nunc de fufione & vino Antimo- nii. Accipiunt aliqui partem j. foemin. & part. ij. Mafculini calci*, nati vt fupra , contundant firaal, & poflca imponunt cruciba- lo,craiTo forti.fupcrpofico igne fortiffimo,donec liquefiant,ne- que vllum relinquatur ex crudo Antimonio nubeculae (ubnigri- cantis veftigium: poftcemo fuper lapidem guttatim effunditur poft calcinationem praefatam, Kccipe Antiraonii,imponecruci- bulo, donec per fe Sc non nimium calide difibluatur, id quod dif- folutumeft quaque vice effunde, runcclariilimum rubeum colo- rem habebicjl'ed oportctpaulatim diiloluerc paruoigne , alias in- duceret colorem rubeum obiturum nigricantem. Alii caicinant Antimonium, vt fupra, donec fit cinericii co- loris, deinde ponunt in crucibuium paruum inter carbones, vt bene fic ce6lum, liquefit per mediam horam, aut tres horae par- tes , flando interdum follibus, tandem effundunt fuper tegu- lam. Alii ponunt Antimonium calcinatumvt fupra,in crucibuium, ac in ignem non nimis fortem , donec per fe liquefiat. Seid quod fufum eft , effundunt flarim. tunc iterum imponunt crucibu- ium in ignem, & id quod liquefeit, flarim effundunt vt ante, & fic procedunt, donec totum Antimonium fit liquefadlum , & fucceffiue effufum. Sic omnium erit rubicundiilimum. Qtra fi totumfimul liquefeeret forti igne,Sc poilea totum effunderetur, tunc eius rubedo eilet nimis obfcura, & declinaret omnino ad nigredinem. Vfus eius in medicina. Aliqui puluerem eiufdcm fubtiliifimura in vino per no<5lem vnam diffoluunt, Sc hunciiquo- rem aegrotis exhibent. Thcophrailus facit faum Antimonium pulcKium &■ rubeum fupra omnes alios: Ipfe autem illud calcinac, vtalii, iemper mo- uendo abfquc fufionc omnino,donec album euadat, deinde in crucibuium collocat, & igne non nimis calido per fe diffl- uit,, id quod foluitur , quaque yicc effundit cauce, & Fuß·) An timontu Basilica Chymic^ propterca adeo purum oc ciarum exnur. in aran errunacrcrur co- tum fimulöc fernel forti igne , tunc cuadcrcc in colorem rubeum obfeurum, imo fere totum nigrum ;Dofis 6. grana. Vitrum Antimonii vulgare iicfit: Antimonium crudum in cru- cibulofufumfiintingancurbaccilliferrei frigidi adhasrefcic, ita to- tum extrahatur per baccillos ferreos: iccrumque fundatur5c per baccillosextrahaturndqueaiiquotiesfiat, &abibit in vitrum ni- grum» Optimus modus parandi vitrum Antimonii hic eft; ii primo per fe calcinetur Antimonium,& deinde etiam per fe fundatur intenfo igne. Calcinatur inter fe per horas tres vel 4. ad fummam fixitatem, & non mediocrem albedinem, fi in patina figulina igniimpofita, continue baccillo ferreo agitetur non curando fi fluat, aut in gru- mos excrefcat Antimonium ( melius tamen eft Sc citius abfoluetur calcinatio fi id ignis regimine & diligenti cum baccillo ferreo ver- iätione praecaueatur, quod facilius fiet, fi non nimium Antimonii vna vice fumaturj donec tandem rcdafhim fitinpuluerem fubai- bidum,qui prunis nullum amplius fumum emittar. Ex lib, j. Antimonii,habebitur libra femis vel lib. calcis huius, prout bo- num fuit Antimonium. Ex hac calce fi coquaturin aqua, Sal Anti- monii extrahitur infignium virium (fi igniatur atque iterum coqua- tur inque aqua coquatur plus elicieturTalis J fed libra vna calcis vix fuppeditat vitra drach. ynam fahs huius. Ex reflante calce nihilo- minus vitrum conflari poteft,nihil im pedit falis extra6lio. Calci huic (ex quo fal nondum eft cxtra&um ) affunde fpiritum vini fine aliquandiu extrahere (primis diebus fubinde baccillo mi- fceantur,alias admodum anfiem fundum compingitur calx Anti- monii ) deinde depleatur fpiritus vini, vfuique referuetur (inic&o fi placet fudorifico aliquo BczoarticoJ & habebis egregium Be- zoarticum fudoriferum expertarum virium in peile. Dofis huius fpiritusviniinfuficochlearj.autij. ( ex reflante calce confletur vi- trum Antimonii) vitrum Antimonii a vino Maluatico in totum diffolui poteft,quod purgat tantum deorfum. Vitrum Antimonii cum Auro: Recipe Auri partem j. Antimo- nii optimi vel reguli eius parces xvj. (etiam minus) funde fimul in maflam.eauendum ne Aurum feoaretur ab Antimonio & denen- Vitrum Antimom vulgare. Vitrum Anttmonii artificio- [um. :Sal Anti- mon»· InfrßoAn- timomiBt- zoartica. i Doßs. VitrumAn ttmniicu\ Mro, l Liber Qvintvs. 505 dat in regulum/ed videndo vt iibi maneant permifta, calcina vt fu- pra Antimonium fuit calcinatum; & funde in vitrum,quod erit ru- beum tranfplendens; reftare folct poft vitrificationemparuus re- gulus.quivel coram folle difflari poteil vtfecedat Antimonium ab auro, vel addito recenti Antimonio Sc calcinando eodem mo- do in vitrum redigi. Vitro huic tufo affundatur ipiritus vini fi- natur aliquandiu extrahere, donec flauefcat,hic ipiritus vini non efl: vomitiuumfedfinenaufea& vomitu fudores mouet, curat Luem Veneream.HydropcmjPodagramjEpilepfiam &c. Quidam affir- mauit fc hoc vitrum per acetum deftillatum cxtraxiife, deftillando acetum feparaife,reflantem pulueremflauum bis veiler cumS.vini cxtraxiife,iterumqueinpulueremflauum coagulafle,eaquedofiv- niusgraniccntiesfeiiciflimofacceifu Luem Veneream curaife. Ita ex Luna & Antimonio fit vitrum Sec. Vitrum Argenti. Libauiuslib i.Alcb.traft.i.cap.i$.pag.68,&Gy.ßcinquitde Vitro An- limonii. Stibium feu Ammonium provartis fcopü in varta tranfit vitra. Pri- ma fecundauef fione tum jJe petra ftatim potefi vitrefcere,fi probe ftnas li- quefieri , & effundas in peluim. Sed hoc vitrum nigrum eßprimo affeäu, tritum erubefctt. Ahquandofi dotum prius diligenter Antimonium eit, et- iam mox integrum erubefctt. Vim habet Diaphoreticam,poteftqueindeex- trahiTtnftura rubea Stftpiusvrescalcinefque,vt Jpiritus infußantes fece- dant,etiamperff icuum &purgansßd modo citrinum, aut aureum, modo ru- bicundum,modo fubobfcurum ex parte viridefcens &c.euadit. vidi & nigrum fere,&cinereum Adiaphanum, quod item purgat. Hocfi amplius elaboretur, tam mit e feit vt [altem [udor em monere pcjsit. Vitrum autempurgans vulga- re,quanqu.m multis fiat modis (quiuis enimfere fua nititur experientia & in re mutabili adrnodum,ipfe quoq e [e mutat, ne cum aliis videatur confientire, fedaliquidprafiantiusfeire }tamen hocpotißimum a peritis folitum eil con- cinnari. Stibium habens venas fubtiles, oblongas, fyiffas, lucidas, in ruptura ad citrinumdeclinantes,abitJaparteff:mofa.uitiim inpuluerem fubtilem, macerantur aceto aliquoties mutato, ita vt exiccetur irrigatum, irrigetur que vieißim. (poteft etiam elui muria aliquoties & tandem aqua dulci, vt d fumis noxiis probe purgetur. ) Ita praparatum coniicitur in lebetem quadrangula- rem fundi plani, vel ollam non vitratam (poteft ex argilla formari eiufmodi catinus planus quadratus) vt tertia tantum pars expleatur. Locatur f per tegulismfianterfeu immobiliter9itdvt fubtus adhibeatur ignis; ( f>max f ο 6 Basilica Chymic^ fxtemporariaita componatur tvt inferius fit focus, in fummo lebes in mormt reuerberaioria aut fu fori ,■ vt fu· Vius in Uberum exhalet atrem: (vd ft flores vna expetu , diffone fuh galtst velollis defuper imminentibus, aut mod-ce ad Iulus inflexis,quopoßstfumus in- gredi.) Da ignem initio paruum , mx maiorem. Sit ad nunam rutabu- lum feujpatha inextremo reflexa, prolixi manubrii ,vt ea eminus vt't poßis. Hanc immitte in puluerem, & continuo agstavtrfaque hmc inde, cauens ti· hia fumis fulphur. arfenuahb. hydrargircis , qui folm plerumque vna ejje? ( vt fis tutior prahihe hauflum vini in quo qedoaria fit infufa) Agita donet concrefcat tn Nodos. Tunc remoue ah igni, & a vafe abrade, ure , iterum- que ad ignem pone, procedens vt ante. Hunc laborem repetes a. velcirciter donecmtcanttacorpufiula amifimt Jfllendorem fmm, nec amplius fiibium caUirutum fuper igm foeteat, aut fum. get ,eifi prums infiurgatur: Vel do- nec firmle iit cinerifubalbicanti ( alii fubruhicundo ) vtl funde illud & im - nujfo bat illo ferreo explora eius vitnficationem, & fi>lendorem,num vide- licet tranjflendeat more vitri, colmtrubente vel aur x o, prout placuerit. Qtpod ßnondum placet, nec Diaphanttm efi ( quanquam non femptr perfpicustas curetur■y.modo.iompaäumfit, &velutiferrugineum) redditur igni & agi- tatur vt ante, donec figna qu.ffita appareant, feu infiar albi cineris euadat,- Tunc etiam folet inter ver fandum fubitofumum emittere, eum que fuppri- tuere vieißim, Elue tunc aqua fer uente tertium ,vtfal fecedat- Si quid nutat, abftrahe. Puluerem ficca fuper igmparuo. Huius partem vnam in - itce, in catinum fu forium ignitum {nonnulli addunt ad fehbram praparati’ Stibii Chry/ocoL· fufiitia femunciam,velfalts gemmas drachmam) funde for n ter, vt fit infiar aqua ignea, neque tamen comburas. Catinus aut em fit' ttftus,flitque fuper pedamento lateritio fiitniter, cum mobili opinuto, vt eo remoto inffi tas mm fatis fluxerit. St njpondet iudicio tuo fluxus, effun- de flaiim jUper pelutm aneam , vel marmor circa oras ohuullatum & vi* irum ent. H c fi non pellucet ad libitum, tere, iterumque fundervt an- te , idque poteris vel fecunda vel tenso repetere , quoad placuerit. Ignem autem fufio requirit validum. Fit enim pertinax more aliorum vitrorum. Quo diutius in igni manet: eo rubicundiorem accipit Tinfturam. Ita etiam diminuitur quantitas , vt ex libra vnavix fuperfmtvmia quinque (quan- quam enim ratioMagifierti totms mutatione requirebat,ea&iiarelinquaturper4 feptimanas,ille fpiricus extrahit omne malignitatem,ideo etiam abiiciendus. Puluis remanens in medi- cina viurpatur magno cum fucceflri; Quid ;m dicunt eo leprofos curatos Fuifle. Idem h;par nondum correctum cum fpiricu vini, permiftum cum tertia vel quarta parte vitri Antimonii communis, <& fufum facit vitrum viride. De Tmftura Stibii aitLtbaum lib. i. Aich. traft, i. cap. g klares Sti- bii rubeos conficito, vd reuerbera fttbmm in calcem rubeam , vel funde in Vitrum rubeum, ex hu extrahe rubedinem, qua e fi tinftura ftibti Menfiruum in flor ibus & calce eßßnritus vini, vel acetum defiillatum, in vitro Itxiuium ta*taritvelcalcis & cmerum jarmentorum: & foletbic rubedo innatare uftar tUticula, qum abfirahere penna p ftu, & poftea circulando per vini fpiri- tum elaborare. Solet & altis pluribus modis cor. eluti: Stibium eliqua feu funde in ca- tino & paulatim infunde in ollam, in qua fit acetum ad medias v/que, donec tres vel quatuor Itbras ita imeceris. Extme iterum & liqua, lUVumque initet, fepties eundem laborem repetendo , refimgutndoque fufum flthtum. Inna- tans rubedo Colligitur. St minuitur acetum fupplendum eß. Abolutts reßin~ ftiombufjoqutrur acetum,vt diuapotet,adconfifientiam ob iy vel tuam defiil- latur in tinenbus.Id oleum poftea dulcoratur aqua ftillatitta. Quidam etiam exigmper retortam. B'a sts ig je C hy m i c je Vatacelfus iahet in reuerberatatio cUufo Al ο l ßibtireutrberareper men- fern ydunec exalbo,luteo & rubeo,purpureum cuadat. Lilium huius ftu florem extrahn per fnntum νιηϊ,αά vigtntt dignos affufum. ytfolftus vero fubhmando flor espar at, extrahit que eos cum aceto flillati- tio y quodrurfum dtflillat ad cleofiratem. Ab hac per vini fpiritum proli— iit nnfiuram dcnuo, eamquerechfieat iterum, bis uffufa efflentia vim quinta. Nonnulli cakinantfltbtum cum pan tartaro tn reuerbsrio. Indetin- ituram extrahunt per acetum creb; o mutatum. Extraä’ones coagulant. Falloppm fepties calcwatum ftibum in manica Hippocratu ponit,traii- chqut acetum. Alii acetum radicatum affundunt ßibiopulueraio, quoufque coloretur ma- cerantes. Eff*fo priore reddunt aliud , quoad fatis. Coloratienes diuapo- rant vfque ad olei conflflentiam , quam in fimo ctriulant per dies qua- draginta. Cakinatur nonnunquamper aquam fortem. Calx reverberatur ad puni· itum. E.v hoc fauigato, elicitur tmftura per uni fpiritum. Huius vfus in medicina quoque eft,quanquam reäm inflo lo reuerbeno praparetur vt Ander- nactt& Dornaoplacst. Quer cetarius fuhlmat eius partem pur'tßimam tertio. Sublimatum reu er berat per gradus tgnis vafe claufo fortiter vfque ad rubeum. Extrahit hoc cum vini flnritu alca'ifato ( vel aceto deftillato) affufo ad ode vel vigin- ύ digitos,&c.E .tradam tinduramcircul.it in Fehcano adgradationem per- fedkm: quam circulationem ita peragunt: coagulant tinduram ad deo fit a* tem: ajfufa quinta efflent.vini diluant & digerunt per dies quadraginta ad olei formam. Alta dsfcriptio.Recipe falis tartari quadrantem ,ftihii optime triti ftmun- dam, aqmfllibram, coque modice, Aquam i Uram pofl fadumfedimentum effunde. Hac refrigerata dicitur rubefcere. Adde a.eii fttllamu parum &■ rubedo ad flundumfecedit. Humorem effunde & rukednem edukora. {Hac tindura efl aurea & p.t du et am fifttbii puluis maceretur in lixi- uio calcis vel tartari ialcmati. Nec femptr apparet antequam acetum in- fundas. Sunt qui fulphur fUhii appellent,cuius vfus fit inphagedanhis ■, qtianquam rubeus indicet tn iorpn* immittt dimidio grano. Faciunt itxiuium a re ex foda & calce v;ua,vel tartaro cah mato In hoc coquunt fltbtum per horum. Liquori ejfufo addunt aliquidaceuptndecoagulat. 'Reliquumpuiuerem coquunt denuo. Liber Qvim t?s. &ßcprocedunt quoad ttHllum appareat Sulphur.amplius.Colleftumnftißc ane & reftccatum f ruant. Aliqui ad tranfinutattonem Sopbißicam quar entes impuram,coquant U- ummfubn inlixiuio calcu d.nec coloretur, effufo lixiuto hocy refunditur, a* Imijt&x. Nonnunquam exigitur per almbkum aut retortam, extracta tinctura cum aceto [hllatirto■>&<:.) Oleum AmimomuRecipe Antimonii lib.j. Croci Marti* vncias v.falisnitri vnc.x.deftiiia oleum, & fanguims inftar rubicundum cxiftir. VchRecipe Antimonii Alcoolifati lib.j. falisgcmmae vnc ij. vcl iij.mifce& dedilla per retortam in igne aperto. Alius fic; Antimo- nium in tenuiffimum puluerem redadhim, ac cucurbitae vitrex im- pofimm,acc to vini acerrimo & deiliilato maceratur fuper leui ignis calore ran-.ifper, donec rubro calore acetum inficiatur. Coloratum in aliud vitrum transfandirur.nouumque faecibus fupcraffimditur, donec mrfum rufum colorem concipiat. Idae autem transfufiones 3cadd itiones noui acetifuperfaeces toties funt repetenda?, donec nu'lam amplius rubedinem pulueres ex fe emitrant. Acetum v. col- ic&amicui igne deftillari debet, donec rubedo paulatim conden- fari incip!ens,alembicum petere videatur. Tunc refrigeranda fune vafa ac liquor rubens qo.diebus fimo calido macerari debet, donec perfectam olei formam acquirar. Illud Sachari indar , dulce affir- mantjomneiq·, vulnerum dolores fed ere,ac perfe&e fanare dicitur; ac plurcsadmirandas facultates in.viceribiis contumacibus accan- crofi« p xftarc. Modusetianvhicdiciturbonus: Antimonium Sacharo & alumi- ne mifceacar,imponanrurq; omnia in retortam vitream deficies i- gnem per 4.vel j.horaslentifii ,mim,quem poileaaugcbis.Manabit oleum languinis indar rubicundiifimum. Aliter & fi iRecipe Antimonii vnciaiviij Sachari candi vnc. vj. (Nonnulli accipiunt ana.fmc partes ecquales) puluerifata ponantur in retorta ampla lutata ad ignem cinerum mediocre -. Exibit liquor ruheusopt.ad externa: poted tamen dari gur.j. vcl ij. initia fe bris Quartana:,caeterorumq; morborum melancholicorum, &c chiuDi- commmrodcitcttam CDileDticis.omnique cerebri affectui» B AS ILICEE Chymici Vel Stibii in puluerem detriti libra,cum falis com munis torrcfa- di «quali portione conteritur,inditurque retortae luto obdu<5be, & cx igncvehcmcntifllmo oleum euocatur: quod licet externiscor- poris vitiis magis conueniat .· non pauci tamen per os etiam exhi- bere non dubitans Alii ii volunt: Recip. Antimonii lib.j.Tartari crudi lib. ß. Mace- rentur aceto deftillato,& oleum hoc extillatum lepram eximere a- iunt:prirao manat aqua,fecundo oleum vulnerarium. Item,Recipe Antimonii crudi,cui mifce acetum forte, & oleum chamacmclinum & hypcricirdigcratur in fimo, & per retortam de- ftille tur. Primo effluat aqua ab aceto .· Vlcera Venerea,maligna rubrum hoc oleum mire curar,'. Fit etiam oleum exregulo Antimonii in hunc modum: Anrimo- nio tufo importatur Tartarus crudus.dcinde & vncia j . Veneris, fri- gefa inquit, crufiaexfarina circumlitum, & carbonibus obrutum y donec crufta in carbones abeat. Ab igne ft motum, laäc muheris, qua marempeperit, aut vetere vino reftwguitur. Vritur etiam ftsc- cenfis carbonibus per flatum,donec igne deflagret, si enim pkfculum vrat , in plumbumtranfit. Lauatur vt camia atque as. Sunt qui vt plumbi nur emen- tum lauent. Atque hac eil elegans eorum praparatio, qua non mihi feli, fed multis aliis rifum prabeat, in rejponfione mea Antiquitas exmfetur, qua, quodnouit, nobk candide impertitaeii. Qui autm Antimonium fufione in plumbant mutari autumant, fatis te- ßantur , fe parum m rebus metallic* verfatos. Potuerant illi quidem vio- lentiore catcinatiene & ignitione portionem quandamAnnmonu in regu- lum tranfeuntem obferu.fie, quod metallum quidem referat, at plumbum non fit,vt quod fr agtlefit,& in pulu rem reduäile, diuttfaqye admodum na- tura ac proprietatis. At m hoc quoque, vtm reliquis, exiufatiomm meren- tur. Libir Qvintvs. Galenus de fimplicium medicamentorum facultatibus p,pofl Dtoßoridem de Antimon'iofmbens,quadamverbadefacultatibus eius facit: Stimmt, in- , quit,adfacultatem deßccantem adtunäam habet aflriätonem: quamobrem & wularibus-medicinis commifcetur, & Ulis fcilicet, qua conformantur in coliy- ria,qtuvocant,&ficcis,qua vtique collyriaficcacognominant. Paulus pineta hb. y.deremedic. oribaf medicinarumcolleftMb.15. Ae- tius tetra.i./er. 2. cap. 7*. Vnius Galeniftntentiam & verbapropemoium ipfa , de Antimomifacultatafequuntur. Aftuarmlib.6. metb. med.deeo fcribit ,qut fequuntur: Stibium vero, quoinuncupaturfmon eil lotum, validam prafe fert aßringentem vim; ve- , rum vbi duitur,retundituradeo,vtfereßt norfus expers. Haftet, us de Antim&nii facultatibus veteres fcripferunt ,vnde venenatum melicammtum, aut inter exitialia collocatum, inferii non pote fl, vtfinißre Orcina rationem dceo ominantur cenforesnoßri: quum adßr ingentis potius, , quxm rodentis facultatis d veteribus iudicetur. Etfi autem Diofcor. inter venena boraeem & lapidem Labuit recenfeaty illorum tamen vftts in medicina vfurpatui, quidem lapidis ad expu- gnandum humaram melancholicum: vndtpilula ex eius nomine vocata: bora- cis vero addendos & vacuandos mulierum menfes, partnmque adiuuandum, acfegmdinas extrudendas,necmn ad varios alios ajfeftus, vel intro etiam af- /umptus. Si eiufmodi remedia, qua longe Amimomo acriora agmfcuntur, in vfum medicum admittuntur x an aqujim fuerit, antimonium excludere ? Si vero .quis ex ipiat, ab eo graues &labonofos vomitus concitari, in vitrum etiam ctranslato \ inpromptu rejponfiocfl: ab illo cenfire magnam veteribus iniu- ,riam fieri qui ignorantia illos arguat jtc infatiam detegat, quod cum ignota iisfuerit vis eius vomitrix ac purgatrix pronunciauerint omnes contraria, hoc .eß,aflrwgentefaiuttatepollere.vel ei laniantepraparationem aut ablutionem» qua, vt vult Aftuarius, loco Um citato, ifla retunditur, vtferefit morfus ex- fers. Nectamen id.ircofa ile conceßerm vfque adeo exitialeejfe medicamen- tum & venenumquod vomitum cieat. Quid enim htUeboros, acprafertim alhum,grauiumfymptornatumpernu ii fuperat ? Attamenvelipfe helleborus albus J> antiq is ( vt fupra docuimus) in vfum medicum ajfumptwefi, ac in Jfectficum epilepfimum auxilium admmißratus. Idem de tbapfia , elatem, pane porcino aut cyclamine , tithyynallis Basilicae Chymic/e & id genus aliis medicamentis fomitum cum magna etiam perturbatione con- citantibus nec tamen a multis compofiuis pttrgantibiss ekftuariit exdufis, qua Variis morbis [accurrunt,dt t poteil. Quicquidfit, a venenatu medi aminibus Antimonium excepit Diofcorides ac Antiqui,nec tn ordinem virulentorum tüi retulerunt, vtthapfiam, hellebo· rum,& idgenus alta,qua reunfumus: quti usfi tn medicina vfijunt, longepo- tiorerattone An monittm,quodm x d Jf äurtfumus,vfurpareitceat. Eius anato iapartes longealtas docebimus,quambuftenus faäum tü.etuf- quefiuußimam m*d*lUm, relfto cortice, internaque vtftera enucleabimus. Quod prap arationibus chymicisfaäuri fumus, vni illi vitro,graut & vomiti- bus malefio, nequaquam immorantes, licet a tyromlm quibufdam empiricis teleb itur: fed fixcentis elegantibus praparattombus ac prafiantifitmis reme- diis mhar entes qua ad vanas cura: tonumindicationes rtf'truntur ,tmo in vni- uerfufn amnibas morbis apufime fuccurrant, & ingruentibus aut futuris, vt- pote vita confruantiayproJpii tant aepracaueant ita vi ex eo veramfimus ab o- mnimoia medeU efficana panai aam def r ptun ac tradituri, item antidotum pancbrefiontadmult*sajfftus confirens auxiltumqut maximum. Item An. tidotum pantagogon. omnium humorum deturbationi & expurgationi ido- neam: Antidotum Theodoretam,feu diurnum munus conferentem. Item Anti- dotum ζούφαλον, propter mirum eius m conferuanda vita fiudium & effica- ciam. Item Antidotum Soterionfiufilutarefubfidium. Item Antidotum Lyfipymon,/edant em & ex t inguen fem omnes febrilst ardores. Idem Antidotum Theodotona Deo datum remedium. Item Antidotum Theopempton.quoi a Deo fit immifium. Item Antidotum Panareton/eu ommvit tute ac viribus pradit am. Item Polj/i hrefton.ad multa a. com modat um remedium· Itent l/ehryfon,quoi auroaquiparmdum fit remedium· Item Lyfipononffeu anodynum diaphoreticum dolorem foluens: Multas que altas esus modi varias antidotos ac exqutfica remedia, quaexva- Jtiis ingreiientibw non componanturfied ex vno (olo Antimonio petantur: qua tamen,eifi ex vnojonoe maioribus viribus polleant, quam qua ex Nicolao My- repfo ex antiquorum floribus coäefia, & in ordinem reda fi a ac def npta fmt lib.etus de Antidotis fefiioneprhna :quas Antiqui vt magnis laudi tus efferrent, buimmedt titulis ac mmimbmfuperbu ac ampullofis infigmregefiierunt. Liber Qvintvs. Ad qui accuratius & Union iuiicio peragent & excutient, ex quibus re- bus componantur,m,;uiphur,&id genus ali*, nulla prAparar-onecondita,veteres inttuflrmt, aqumtfla omnia rideant, ni plane fint bruti aut λ ac ut tant, quam compo/ittonem v/umve eurum laudent ac probent. Su veritas temporis fiiatandm nobis nataeft, & hominum ingenia iU luftrautt: vt omnes e*ufmodixompotitiones, qia tum ex nouis dijpenfatoriis excluduntur, nunc flocci factau^,&ptorfusrefluant, fuijque apothecis ab-· dicent: Ea tamen erant veterum marg rir*,vnionts & remediorum flores odor at ij. fimi & acceptißmi: qui ne Arflent. o quidem ypepercerunt, nec plumbi vfti, imo ne Antimonii quidem tpftus crudi & inconditi ( quod tantopere a noftru C.n- - foribus reprebendnur & culpatu )oblmfunt:. At tempus efl, vt indicemus, quam maturiore iudtcio,H’rmetici.ac inprimit Magnus ille Chymicus Theopb Pacacelfiis,natur am,ejflntiam & qualitates o- - ntnes Antimonii expedierint,ac in partes omnes artifii io fle dijflecuerint: in flalem nempefoum,in Sulphur &M'.rcuritim,vtque longe alias eiuspraparationes do- ■ euer int, quam vft ones & lotiones vulgares, quibus ipfum redderent collyriis,an- - tiquorummon,oppo7tunum: ■ Quin & indicandum eft, vt Hermetici in eo alias virtutes;. &finguUresproprietates obferuartnt ac detexerint i vtque adflriftionum vm- bratilium loco,contra omnis^tutris vomitiones lenes i moderatas & longe illis tutiores, qu&exhellehoritauttrevfio cientur ; mincriquemoleflia vacuantes patefecerint,ac ex eo eruerint: licet iUis anttquivteientur,&infantibus edam, Vt fuprad'xmusyexhberent. Qym &oftendemus,varia in eojäquefufpicien- -- da,att*rnenlenufien’gna,& citranaufleam laxantia p*afidd reperta, vt hac ratione (Atholtco,diaphixmco, heris.tripheris, eleäuartu hidis maioribus & Mimdbusyconf ätont hamech,&fimtltbmanUiellanr:Exnoftrts enim defert· ■ pdontbus& experientia conflabit,ft Anrimomumpurgationi alui adaptemus,. omnibus conuotts ac venenojis humoribus eleft ue repurgandis effle idantum: ßqu dem em virrufeacfacultate,totaflanguinirfnafiadedäratUriac repurga- tur,utra vehementfo*em caltditat em,quam nullaminfert, quum &ipfi lingua fit infipidum,aut gratumpotius palato ac fuaue^qumflecus, leuiterque, contra udorum medi, ament orum moleßißime agnttum morem,vir esfluas exerat. BaSILICÄ CHYMICiE Docebimus praterea varias illius praparationes, ac praß antes virtutes dia- phoreticas, qua mirabiliores,quam hydrotica alia omnia Guaiadna, aut ca- teraid genus, ejfcttus producant: imo etiam in diuerfas altas figuras com- mutabimus : in corroborantia nempe medicamenta & alex phamaca, lon- ge vtique aptiora & vtihofu ad metar vitta nofira tuendum, & vires corporis corroborandasyitc venena omnia ab eo excludenda ttmbofquepefiijetas, onmi- busaltisconfettionthus Alchermes,d. hyaiytttho,mithndatiis & theriacis. In hoc denique metallico indiuiduo videndam exhibebimus \etfi,tanquam prafen· .taneum venenum,a qnibufdam ignaris cenforihus refpuatur,damnetur, & di- ris deuoueatur)vniuerfa!em medicinam,medi marummediitnam,&admiran- dorum aut miraculorum ipfum miraculum,feu.mirab/ls mirabilium· Sed ad rem ipfam iam defendamus,& veritatem ver horum nofironm con- firmemus propriis experientiis,tum alienis, quas exdotttßtmis quibusvis medi- cis & Philofophit Hermeticie ,eorumque /criptis ac co loqutis mutuati fumus, .& adhuc mutuabimur,fuper varias ac mirandas prapat at tones, remtdtaque, qua ex Antimonioproliciuntur. RipUus Nortbon, ifaac Holandus RupeciJfa,Bafilius Vafer, tinus ordinis St ßeneditti,& inter altos omnes Paracelfus fuper aha omnia metallica, Art,mo- rtium collaudarunt, ac celebrarunt: hic adaquans ipfum infuis Anhidoxis, & libris de vita longa, quamplunmtfque aliis locis, primo enti auri : quod mrum in modum in omnibus eius partibus & vbiquefedulo examinauit, nihil vnquam fibi habens ipfo commedatius, atprafertim Mercurio eius & fuipbure. Docet enim ipfum Antimomum ex purtßimis perfett fimifque Mercurio & fuipbure prognatum ,fub vitrioligenere in metallicam formam atque [plendo- rem. Quin & Ub.$ .de vita longa,cap.6.de infinitis aliis ac admirandis virtutibus tefiatur ,qua m eo delitefcunt, Antimomum,mquit tom.4.pag.u$ reflaurator eft,&renouafor omnium virium corporis. Et hb.e.Archidoxorum de magtfl?r.fol.$6 Antimomum, ait, curat leprofos,morphaam,fcabiem,leoninam elephantiam, tyriam,&c. Ibidem addit. Cum materia Ammontifit Jpohatiua & mundificatiua s bhicfityVt corporis impuritatem non fecus ab fumat ,quam Aurum & Argentum ab ipfo depurari videmus. Inprtmis autem, prater opinionem, curat id tpfum lepram. Et alibi tomo nempe 6.c.308. Antimomum omnes morbos tollit, & vires a~ refiaurat & renouat. Et eodem tomo, pag. 107. Quinta EJfentia1* Libsr Qvintvs. ntagißerium & primum ens Ant monti, corpus mundificat klepray tenoua- thne&tnßanrationeperfsäa.Et tnsAntimonit tan- tos hübet virtutes, vt omneid,quod contingit,tranfmutet: omnia, qua ab hu- more radie ali enafiuntur,fepar st,&ex fundamento corpus renouet. Et tomo Magiftertum Antimomi eß confortatiuum in caduco. Tn eodemmet tomo 6 Tanta eß vis Antimomi,vtgrauißtmum caduci paroxyfmum i uret. & pag. 8 4.8 5. dr 8 8.. Quinta Ejfentta Antmomi curat ve finiam. Eadem eß confortatiuum in contrafturis In eodemmet tomo pag.\o^.&pag.cfi. Oleum Antimonii praferuat ah o- mnibusfpeciebus amemiayvtflores bene praparati praferuant a lepra,tomo 5. pag 173. Si omnia qua deto eiufquefacultatibus ac virtutibuspradicantur, huc vel- lem tranfcnbere, nullus vnquamfuerit finis-. Reflat yvt praparationum diu rfarum,ac variorum remediorum documen- ta & artificia ab ipfo Paracelfo, alttfqtte compluribus, ante & pafl eius at at em, doäu viris edocentur, noflrumque ipfifymbolum ac talen- tWum conferamus prout aliquando ipflmanibusparauimus,comppfuimusi& in Vjumfeiiaßtme retulimus. CyfNT ΪΜ0Ν11 PAN AC JE A.. Regulus Martis ftellatus cum fale folari priuster cum fale Mar» dali exaltato, fublimetur bis tcrue, habebis flores rubros, cpiicdul- centuropcime 6cad lentum ignem cxficcati, a Colchotare tertio dcnuocleucntur.HocfaÄo,iam habes tUosflorcs/piritu Martis & Virrioli impraegnatos,blande purgantes, & ad febres omnes inter- mittentes exti iguendas,yaDiofqj morbos curandos, conferentes ac iumme vtiles,quas ferua, InfuperArmoniacum latera,cum aequali calcis yiuae quantitate, fortiflimo igne tribus iceratis vicib.calcina.fingulis vicibus aqua ca- lida ipfumialemfeparans, idqiieper diifolufcionem , filcracionem & coagulationem, rcaffundendo femper recentem calcem ad v- naraquamq* operationem,dura Armomacqs Sal figatur, & liqua- bilis reddatur inftar metalli. Hic fuius Sal in humidb ponatur, quibreui in pellucidi flimütft hqpotem conucrtatur,qucm mundificabis,iiKribuique cius patti- Basilicae Chymic^ bas paulatim iblues partem vnam Mercurii metheorizati, ac ea ra- tione eiTeniificati.vt in Gryilailum adducatur, qui Venetianum vi- tium aemuletur. Hacdidbiutione charta gdfea non conglutinata tota imbibatur: charta fic perfufa matratio vitreo includatur, cum fuoaicmbico & recipiente: ex qua liquorem Mercurialem igne a - renaeelicito,quem re€hficabis, vt dilucidiflimus odorifq;. fragran- tiflim i ac grati ffi mi mofc h u m redolen tis, enkear. Is tum etiam iam per fefudoribus ciendis, de quibus in confilio noftro de Lue Venereaegimus, aptiilimus eft. In eaidem aqua aut liquore, vnam aut alteram vnciam praediato- rum florum diflolue percohobationes varias ; reaiFundcndo toties rccentcmaquam autnouum liquorem, donec totum fit diflolu- tum ; atque hanc iblutioncm a fuo menftruo non fegregatarn feruabis. j Ineodem menftruo feorfim Pcrlarum Orientalium vnciam v- nam difloluito,cum vncia femis pulcherrimi ac rubicundiffimi Coralli,quae facile in eo liquore foluentur: Vtramque hanc (elu- tionem demum cum di iTohitione tuorum florum coniungito, ac cohobationibus identidem per quatuoraut quinque dies repetitis, lingulis vicibus dcftillando ac reaffundendo liquorem, idque qua- ter , quattadeftillatione ad ficc latem; vfqudf ida, donec Perla: & Corallia vnacum floribus praediötis optime junfta, inferta & in- corporata in fiibtihi&mum ac fpirituoiiflimum puluerem omnia redigantur. Huic mixtioni adde tiri&urae folis fa<5be* vt paulo pofl: dicemus, ad drachmasduas: ac iis omnibus tandem fuperfunde vini fpiri- tum alcoliiatum,quicohabitationibusperbiduum aut triduum i- teratis,tandem feparetur,vtPanacaea noflra Antimomi in fundo re- linquatur,admirartdisvirtuiibus ac proprietatibus praedita. In vfu &adminiftratione infantibus'&paruulis exhibetur trium granorum quantitate,adoiefeentibus 6c ad aetatem vinlcrn proue- <9risgranorurareptem;robuftioribus ad8.9.aetetiam io. admini- ftraripoteft ex vino albo aut congruo alio liquore,in quo vno mo- mento puluis foluitur. Haec medicina vtplurimum inienfilem operationem exercet, interdum per fudorgS tantum, interdum leniter aluum laxando. Liber Qvintvs. vrinasprouocando, omnia citra,moleftiam aut perturbationem praftans.Sedfaepiusfola humorum corregione , infiauratione ae corroboratione balfami radicaiisagit, quamvllaaliaaperta vacua- ioneautalterationefenfiü. Atque vtpauds dicam,vniuerfalilfima cft medicina,omnibus aegritudinibus, vel deploratiilimis etiam,vt Epilcpfiis,ApopIexiis,Paralyfibus,omnihydropifisgcneri,Cache- xiis,hy ftericis affe dibus,atque id genus aliis, luxta morbigrauitatera &c magnitudinem per n. vcl 15. dies ex- hiberi dcbetiquod vel etiam vitä producere in multos annos poteft (volenteDeo)fanitatem tuendo,&corpus a variis morbis confer- uando,fi vel lemel tantum in menic de ea medicina fumatur. I D. PANCHRESTOS intimonii. fy. flores reguli Martis rübros, hos reuerbcra vafi vitreo infer- num di&o,ac firmiflimo luto loricato impolitos,ex quo nihil pror- fuscxpirarepoflit.Mancat vas in Athanoris reuerberio ad tres aut quatuor dies. Quo fafto, tin&ura cum aceto radfi ato extrahatur; recens ieraper materias reaffunderido & extillando, dum nullü am- plius tinduras colorem imbibat. Separetur menfttuum atinftura quas poftea vini ipiritu alkalifato perfuia iuxta artem extrahatur» citra feparationem ipiritus vini. Huius exhiberi pellunt aliquot guttae in iufculo aut liquore congruo dilutae. Totam enim fan- guinis maflam emundat, rnorphasam,Iepramjfcrophulas, luem per- fanat,inftaurat & auget natiuum calorem, vifeiditares ventriculi abiumit,ac corpus omnibus recrementis expedit. Colicis eftaptif- fimamedicina,necnon praefocationibus matricis fi reguli Martii loco, regulus louis fubftituatur ad huiufraodi flores parandos. Poterit etiam a tin&ura vini fpiritus fegregari, fi ita videbitur, ad ficcitatem vfquc, eaque variis aquas dcftillationibus identi- dem repetitis exerceri & dulcora i, &c tandem ficcari: Pulucris dolis fuerit trium aut quatuor granorum. * V w B A S IS I C X C Η Y Μ 1 C JE d N T I D 0 T V S P A N T A* gpgos. φ1. regali Martis aut Veneris calcem optime paratam & calci- natam, vt artis eft ·, hanc quam poteris optime diflblucs cum falis * gemmae fudilis Mercuriali fpiiitu , omnia ad aliquot dies poftea putrefa&a&digeftapcrfingulosignisgradus, ac tandem per vio- ientiffimum deftillcntur :quae craftum reddent oleum, quoctrc- €bficadone attenuandum 3c fubdliandum erit, ac iterum deftil- - landum ,craffiores feces fegregando a pudore liquore, His addes optimum vini fpiritum, circulando omnia poftea deftillando,ira vt femper craftiores feces amandentur, ac ter aut quater fic deftilla- dones iterentur. Atque feruemr hic liquor accuratiffime, ran- quam vtiliflimum omnibus morbis remedium, cuius gutta ad alterandum , vacuandum , aliofque curationum fcopos com- plendos potenrior eft centum lagenis, herbarum deco&ionibus refertis , nec nonipftsde Rhabarbaro potionibus ; fiquidem haec fanguinem repurgat, appericum fopitum excitat , ventriculum aliaquentitritionis' vifceracorroborat;funditus eucllit Cachexia- rum radicem ac procul amandat, nec non melancholias hypo- chondriacas: aduerfus i&erum & omnis generis arquatos mor- bos ac hydropes fpeciftcum eft medicamentum , leniter pur- gando, ac vdnas prouocando : nec maiore duarum guttarum doft fingulis vicibus opus eft, ex aliquo conuenienti liquore: roodo ad aliquod tempus lingulis dieblis, aut alternis eadem dofis propinetur, habita morbi magnitudinis & virium aegrotantis ra- tione. Poteft etiam hoc remedium in praecipitatum & calcem al- bam, rubram,imo etiam flauam redigi,cuius triaaut quatuor grana jndoiin fint fatis.* N T I D 0 T V s ξ«

triolo. G a p v τ II. De Vitriole Girascis χΰλκαν^τ^, Latinis Atramentum Sutorium2 V &:ilmpliciter atramentum, quod nimirum furores olim coria Hoctingebant. Italis Vitriole,Gallis Vitriol & Germanis Diofcorides tres eius facit fpecie differentias,ge- nere tameneafdem. Primum,quodin ftiiascOncrefcic, qüod ftil- latitiumvocac.Alteium,qaodiii glebaseftconcretum, vnde Gras- cis Pc6ton,id eft,gelatum vocatur,qüäm vitriolom Romanum ho- die vocant.Tertium.quodcoquitur,& codtile vocatur, inualidifti- mum 6c inutile,qiiud hodie palTim habetur,fitque ex fale,fulphurc & Iapidibus. Eft autem colore itidem triplex: viride videlicet, cx- ruleum,&album.Optimum eft casruleumjgfaue,concretum,tranft lucens cuiufmodi eft ftillatitium, quod Graeci rocant. De hoc quoniam magna eft ambiguitas inter autofes,eos omnes quot- quot pofliimus, explicandi gratia citabimus, inprimis videbimus qaidlofcphus Quercetanus Regius ille medicus de hoc lentiar,& inprimisin tetrade grauftfecoriuseap.affetft cap.30.pag.355.ait; Vi- triolum genus eft falis,inter alia naturalia,nonin fihe corporum, vt conftare poteft ex eo,quod nobis fcrffper Martis &'Veneris,h,e.fer- ri & cupri fpeciem videndum exhibeat, qira vel omnium Chy.mfe cotum mmirnas'nüuit eX vicriolo extrahere , nec non per vi- iriolumipfumintra paucas libras Martem m Venerem conuerce- re.Vnde Poecae Philofophi anfam'atripuerunc de amoribus Martis Veneris dicendi ac feribendi , quorum prolbS Cu- pido, Deus amorum ( hoc tft, magnus ille corrfenfiis &C Sympathia, ftudiamqyie res omnes inter fe colligans , ac Basilicae Chymici fummoeffe&udcuinciens) eile fingitur,, genuinufque Venerisfi- lius,quam fingunt e.f fpuma maris enaram, vnde ab iifdem Poctis a.cpaoJ'irn jfßjf άφρο$ά&α di<5Ufit,eamque omnium generationum, totiufque naturae parentem eleganter ac vere dixerunt,(i internum illorum ienfumcapiamus.Sic enim figmentis art anafua myfticain- uoluunr&obtegunt, vt folisfublirnibiis ingeniis, non idiotis pa- teant. Sed myfieriorum iftorum, aliorumque arcanorum accura- tiorem inquifitionem, in libro noftro de recondita rerum natura pcrfequemur,contenti hoc tantum mpraefemia addet e : Vitiiolum cxtrinfecus viride interiorem tamen rubedinem,continere·, acprse omnibus aliis Talibus,acetum terreftrcpoflidcre, quod omnium re- rum terreftrium fermentationem,cum aqua mixrum (qualem Ter- nae tum aqua diluta; exhibet) inducat. Eiufmodi enim purre- fa<5bionc& maceratione vttiufque inter Te iun6H elementi acetum Iftud naturaeintrinfecusTpirituTuo fermentante, attollit & excitat paftam illam natuix, vnde tranfmutationes ,produdiones con- iiietae & indiuidua quaeque procreantur. Ac primo loco ex eiuf- modi frrmcntationc omnis mineralis fuiyftatiria.·ortum habet, ex cuius fpiricibus tinguntur poftea vegetabilia,quorum eifmia ani- malia deinceps palcuntur &fouentur,vt alibi diximus, etfiobfcu- rius. Huius enim rei lucem clariorem in librum iHum noftrum de rccondita rerumnatura differimus, ex qua ftudiofus Ledor ma- gnum fructum ac voluptatem fit reportaturus. De vui olo ai; rem quid fentiat Galen.libroTuodefimplicibus, &quiddeeius t·. nf- mutatoria virtute feribat, licebit ex ipfoGalenoaudirt quum ef- fert :fe ex mineris Cypri, terreum quendam carbonem, M y voca- tum,attuliflc, quem in angulo quodam MuTari rcpoiiium j fuccef- fu temporis in foryconueriumfuifle, deinceps in chaIcitidem,‘hoc cft vittiolum, ac tandem in chalcanthum , .quod idem eil ac Venus feu cuprum. Multaautem habentur vitriolorum genera.Qucd ex Anglia 8c inferiore Germaniaaduchitur, caerulei coions*non vTquequaquc laudabile cft. Yngaricumv. inter praeftanriora ac mehora habetur. Vt autem bonitatis fiat periculum, admoucamraut affricetut cultro: Si fuo ta<5bu , cultrum rubro colore, ' oc eft cupreo infi- ciat, laudatiflimum ac optimum habebitur.Conftat enim in.occul- Libir QvINTVS. rtisiliis viiceribus Venerem inclufam continere, cuius conra&um Marsftatimampleditur, vfque adeo magna eft inter vtrumq·, me- tallum fympathia ac confenfus. Inter optima Romanum quoque vitriolum cenfet.ur,fi fyncemm,nec adulteratum ad nos afferretur. Quod enim aduehitur, vitriolicafuaochra,'qU£e femen auri infe conclufumhabet, fcpenumero fpoliatumeft. Alioqui fyncerum magno precio venditur,vt quod non nifi coronato pondo profter. Sed omnium praftantiflimum eft Cyprium Saphyrini coloris,qux Lunaris eil tin&ura in internis Lunae patribus. Quae qui- dem Luna perfedionem Solis, feu Auri 5 cominus aemulatur, quo fit, vt ciufmodi vitriolum maiorem cum Auro confenium ac focietatem habear.Hinc fit,vt etiam veri Philofophi ex Cyprio vi- triolo,Saphyrini coloris, menftruum aut diffoluens vtriufque Lu- nunarisrnaioris,hoceft,Auii&: Argenti norint extrahere,- quod ex aliisvitrioligeneribus,citraadditionem, fieri nequit. Cyprium e- nim vitriolum magnam Solis quantitatem infe continet, quode- iusffupra alia,pretium auget, vtnonnifi tribus aut quatuor aureis nummis fingulae librae diuendantur. Ex vitriolo autem multa variaque eaque egregia remedia pro- liciuntur.Cum enim naturae metallicas prima materia, fctanquam ens primum habeatur,&fir,non dubium eft,quin eius fpiritus,non- dum mole corporis folida craffaque metall.obruti, ied corporei adhuc fpiritus , aut corporis ipiritualis naturam retinentes, vi- ua a&iuaque efficacia aequalitate hoceft,immenfa ac inexplica- bili virtute (vc qui a fimplicirate,& puritate dementari minerali- que minus recedant)praediti ac inftiudi fint: vrpote in quo vi- tdoloomnes omnium metallorum fpiritus, vires ac proprietates potentia.tanquain fua origine,delitefcant Sccontincantunac inpri- misvitriolati feu Venerei fpiritus,vt&Martiales,Lunares,Solarefq;: qui cum eo tanto confenfu ac congruentia iunguntur, vt in ipfum vel magna etiam copia feie transfundant,& ab eo eliciantur. Vnde fit,vt non tantum qui a vitriolo extrahuntur fpiritus, folius cerebri affe&ibustanquam Lunares conducant: fed cordis etiam, renum, partiumq; generationi dicatarum,marrialibus quoque ac Venereis moibisjtanquam Venerei acMartialcsopitulcntur acremedium f adierant. Sed hanc Aftronomicam ac Chymicam Sympathiam, B A S IL I C JE ChYMICJE alibi,in noftro de recondita remm natura libro, fufius, iimarite Deo,fumus explicaturi: hic fatis fit,eam tantum obiter delibaile» & quam variis vfibusfit aptum ac idoneum, non minus quam a' quae metallicae vitriolatac, ad quas inuidimorbi ac deplorati ablc* gantur,eiücefcat; Si autem quaeritur ratio, cur eiufraodi vitrioium , aut qua: abeo educantur remedia, quatenus Lunarem, Martialem ac Vitrioli- cam naturam poffident, propria ac ipecifica iinr cerebri ac renum aegritudinibus ? refpondebimus, perinde in illis rem fe habere, acinSaluia , Betonica, qusc cerebro congruunt: in floribus bu- gloili, borraginis aliifque , qui cordiales habentur ; in eupato- rio, quod jecori dicatum eft a natura , 6c fcolopendrio aut Ce- terach fplenieiufque affedibus deftinato, infinitifque aliis fimpli- cibus.quorumocculta:adhucfunt virtutes, vt quteexqualitatibus elementaribus-caIidisautfrigidi$nonpcndeant,fed iola experien- tia nitantur. Sed cum hoc filere fit potius, qiiamrefpondere,dilucidiores ra- tiones annedemus , quibus demonftretur , quam verum pro- prium ac genuinum , ipecificumque epiiepfiarum ac apoplexia- xum remedium fit, fpiritus ex vitrioio abftradus, fingulari iiia proprietate id genus morbis facilem reludans ac abigens. Acprimo quidem loco,hoc ex eius fummä fubtilicatc , ac vt ita loquar, fpiritualitate proficifci cerrum eft, cuius prompta virtus vno momento fertur in cerebrum ac in cor, qua: in hoc morbo praecipue laborant & premuntur. Vtenim videmuseum, qui deliquium animi patitur, & Syncope profternitur, facile vini fpiri tu aut aqua virae,ori mfuia,vei labiis ac naribus admota, nec no aceti odore vitriolica: natura:, quas ftatim cor feriant* longe magis recreari,ac promptius erigi,quam fi quauis gelatinä, aut dclicatif- fimo ac maxime nutritionis rcftaürante,ac confummato cibetur.· quodha:c fpirituali virtute careantpenetrante,& fpiritibusnoftris folisvira:noftraauthoribus,analogaaccömmunicabili,qua:vini& aceti fpiritui vfqufeadco fubtilis & penetrans inhaeret,vt vel ΓοΙό o- dore fuo vitriolico,confopicos etiam fpiritus noftros ac fenfus exci- tet & redintegret. Liber Qvintvs Hinc inferre licet, quanta fit, vt ita Ioquar,ipirftuaIitas ac fubti- iiras, virtufq; attenuans, penetrans, δε inftaurans, fpiritus vitrioli, quiitainfigniterprompteque cerebrum ferit, vtfolo eiusodoratu fternutatio confeftim excitetur. Praeter eiufrnodi tenuitatem ac fpiritualirarem eifentiae, qua fefe facile cum malignis , melancholicis ac vitriolatis vaporibus mifcet, quibus iam antea praecipuas horum morborum caulas ar- rogauimus, varios alios cffedus excrir fpirims ille vitriolicus, vt abunde ac aperte dcmonftrauimus alibi,: vtpote qui,cum fir ma- gnum ac validum coagulans, facile fumos vapores & ipirituofos liaIitiis,acmalignos,quiexinferioribus partibus ad iuperiores fe- runtur,coagulare poteft, virtute ifl:3,qua praedirus eft.coagulandi: vt. fic eorum eifedus ac quos in fumma fuaexaltatione producunt interpellentur. Satis fuperque ahbi fit inter omnium re- rum fpiritus,cum materia fua corporea ac terreftri concretos coa- gqUtoive»ac eos,qui huiufmodi vinculis corporeis, vel naturae be- ncficio,vel artis induftria,iolutifunt,dilcrimen, vtifta hic repetere non fit opus. Yeruntamen fi caufaefficiens horum morborum craila, mate- rialisacobftrucns fuerit(vcpropeomnes Dogmatici ientiunt) hic idem fpiritus contrarias parces fuftinet, vtfcilicet craifailladiiTol- nar,extenuet ac liquefaciat, vt fic quoque naturam adiuuer,quo fa- cilius ea extrudat ac diffiper. Addam tamen δε aliam rationem, ea conditione ac lege, ne Cenfores mei, quos apideos prorfus habeo, non vere Dogma- ticos aut Hippocratis adedas (ex quorum numero me efle pro- fiteor) effufo gutture rideant δε hiante gutture cachinnos Tuos in me proterue exhalent δζ erudent: ea nempe cft magnctica quae- dam.virtus in acido fpiritu delitefcens metallico, qui ad ener- giam aut adiuitatem fimplieitatemque dementaris naturae pro- pius accedens, fua ea virtute rmgnedca , vim habet attrahen- di , domandi euincendique acidos illos melancholicos ac Vi- triolicos animalis fpiritus , quos fupra horum morborum di- ximus eife authores ac artifices. Nec abfurdum facere refricare, hanc eife rationem, qua Magnus ille Didator Hippocrates Basilica Chymicje fcripferit iocoiam citato; Melancholici comitiales facile fiant, &c comitiales melancholici, eo quod magna fircaufarum analogia & confeniiis vtriufqvmorbi,meiancholid nepe &comitialis.Quin & in hunc finem fatis dilucide alibi deraonilraui, verae melancholiae arrae qualitates aferiptas longe melius conuenire, fi vitriolici hu- morisappcllationeinfigniantur,vtiuis rationibus omnia compro- bauimus,- Magnetica autem ilia virtus,quam appello,longius diffunditur, quam quae in Magnete vulgari & ferro attradbo eft.Hac attrahente virtute, Arfenicum fummum venenum,multis e corpore attrahedis venenis,idoneaaptaque ficmedicina:autpraepararuni ab eo oleum, fi extrinfecus etiam inducatur, fummo vfui ac praientiflimo reme- dio efi,curandis nempe cancrofis,& Arfenicalibus vlceribus omni- bus. Huiufcediflietiamnoftriaperte veritatem indicant, ferpen- tum axungia aduerfus fuos morfus , oleum Scorpionis aduerfus fuosidhis, &C mei contra apum infixosacnleos,aciexccntaalia id genus exempla arguuntac confirmant.Scd fufiorem harum rerum tradfcationem, in librum noftrum de reconditarcrum natura reiici- mus,vbinon vulgaria&c triuialiaquaeque centies repetita, ab irri- foribus&cenforibusaudientur; qualia folentin fuisferiptis eiuf- modi homines rapfodicaconfarcinare : fcdferia &c grauia qurrq;, quxmodeflis& candidis ingeniis, pacatifq; animis, admirationi,, pro rei argumento fu tura funt. At fingularesdotes,quas quidam ex medicinae Spagyricae Co-~ ry phasis vitriolo arrogat, audiamus : nec non varias eius praepara- tiones aeexquifita remedia,quaeexillo eruit,& eruenda docet, vi- dearaus:quaead varias curationumindicationes.necnonad profli- gationem non cantum morborum iftorum quatuor, de quibus a- gimus at aliorum etiam grauiifimorum deploratorumque, quibus humanum corpu$proftcrnitur,reftitutionemreiprciunc:iravcin v- no hoc metallico indiuiduo appofite ac exquifite apparato, & in internas vitalefque parresom nes dextre difledto,integram Phar- macopcEi officinam comperire liceat;· Siue enim prasparandifinr omnibus modis Humores", flue quae’ crafla &tartarca funt, attenuanda fint.tcnuia incraflanda, im- pura expurganda, iupcruacanea'per vrinas, fudores, alui ex- Liber Qvintvs. cretionem,vomitum,vacuanda,fineobftru&a,penetranda,ac rc- feranda fint,fiue fuerit omnibus modis naturalis calor inftauran- dusjin hoc eodem vitriolo auxilia limari liceat: quin &c idem i* pium verum omnis generis doloribus fedandis opportunum ano- dynum deprehenditur,omniumque venenorum,ac exitialium hu- morum alexipharmacum, nec non omnium inflammationum, ar· dorumque febrilium extin&or ac moderator fit. De eo ipfohaec fune verbaParacelfi,tom. z.p.yi.Vitriolum (inquit) in fe continet laxaciuum fummura, quod omnes corporis partes penetrat, eafque mundificar:Secundo continet conftridiuum: Tertio fi ipfiusfron- des praeparentur, tuncin caduco eftarcanum:. Quarto fi flores i- pfiusfeparcntur,tumfummumeftpenetratiuum: Denique fi fru- iuocareatveneno?En vtrüq;- lielleboiü, oes tithymali fpecics, pityufam, elatcriu, colocynthide, Buphorbiu,thapfia,fcammonm,rhymela:l,& inter mineralia lapide vfuVn quotidianu vfurpa- bant veteres aduerfushydropifim) luis venenatis qualitatib. copu- lataifthaecomnia.quisnegareaudeat? Qmd deSandaracha ('addit) cxitialiffimo veneno dixerint, q>: n in pilulas ex meile, A fthmaricis picribit Diofcofides,vt& Auiccnnas viurpac Arfenicu?Sed de eiuf- Liber Qjim*vs.' tnodi pertinccibus Medicis fatisdiäü fit (inquit) qui Antimonium criminando,longe pernidofioraindiesmedicamentavrurpät. An- timonii n.vfus rite ac legitime adminiftratus, curationum miracula potius q fecus oftentat.Tandem inferr,illos Sc indicio Sc ratiocina- tione lana plurimum valere.qui chronicis morbisac defperatis,fiuc pituitofis, fiue melancholicis, antimonium praefcribunt, Manum Dei ipfum vocäns. Eadc cum do&o Matrhiolo Sc fentimus Sc infe- .rimus aduerfus peruicaciffimas noftros & ignanllimos cenfores; bns tamen mox videre licebit, nifi bardis Sc afinis fuerint ftupidio- res,nec citra admiratione,non vomitiuailla& laxantia medicame- nta,ex folo antimonii vitro prorirata;at varia purgantiu genera, q vel gniciofiffimis.corruptiifimisacvenenofiiHmisnumorib.cüeledio- neetiam,citra rem moieftiam,fed quam leniffime vacuandis aptif- ■ fima ac tutifiima lunt,vt q eriä lenitate acfadiitare vulgaria ac quo- tidiana laxatiua fuperenr. Quin Si ex eodem diuerfa mundiftcan- tia finguinis/udonfica,corroborantia acinftaurantia, in puluercs, liquores, olea, extradtiones,eiTennas, tindtaras parari conipedhiri ;funr. Deniqi tanquam alterum Protheum, varias formas & naturas identidem induentem admiraturi funt : qui pro varietate figuratu, .quas in praeparatione aifumit, varietatem etiam curationum diuer- :iorum morborum grauiilimorum ac deploratorum exhibet. Quis igitur ciufmodi ac tam infigne medicamentum potius non beet ac celebrer, qnadeterat.-eorumq; memoriam colat, quiprima «ius inuentionemae viuminRemp.medicainuexerunt:nifi ftupi- diifimi noftri cenforcs,arq”, etiam maligni fuerint qui fecus faciant ? Sed reuertamur, vnde digredi fumus, ac remedia noftri vitrioli, quae ab iftiufmodi ignaris improbantur,pergamus excutere. Vitrioli vfum refpuunc,quod ipfius fpiritus fit addidimus, oleu valde acre,atque idcirco adurens Sc caufticum, vc volunt. Subfi- ftant illi paulifper , dum Antidotariurn noftrum fpagyricum in- tueantur: vbi expolituri lumus rationem ac modum, quem Sc nunc per traniennam attingimus, fpirituumoleorumquc vitrioli nempe edukorandomm, ac non minus fuauiter, circa mixtionem forbendomm,quamSyrupilimonum,aut de aciditate citri quoti- die propinantur. Ibi n. docebimus vclfola digeftione (omnia dul- sorante Sc contemperante) vel cum proprii p fpiritus Basilica Chym.c/e vini additione & circulatione, vel olei taiuii adinix ’-ionc fada,(li- cet acre iitipfumtartari oleam, 3c cum acri oleo vitrioli iunga- tur ) hocipium tamen oleum ill.s admiftionibus atque digeflioni- buiopportuniSjdulciinmum&potabücreddi.Quödetii cenforib. noftris incredibile eft,certa tamen experientia fidem, quotiefcimq; libuerit,facere poifimus,vt inde vel Tapete vel tacere difeant. Atque vt magna illa praecipuaque remedia, quae ex vitriolo eli- ciuntur, patefaciamus , ab ipfo fpiritu vitrioli viridi exordiemur, quem prae aliis omnibus remediis, fpecificum ciTe epilcpfiis oppor- tunum omnes hermctici cenifent; Fit autem Hoc modo; Accipe vitrioli optimi, fiueHungarici,fiue Romani, quantum’ voles,cxeophlegma educito ,dum Ipirirus deilillatione egredi in- cipiant:tum mutcrur redpiens,& aliud recens fubftituarur,in quod fpiricus omnes traducantur. Quo perado, nouum accipe vitrio- lum, cx quo phlegma rurfumfpiritufquc feorfimprolicito,quife- p©nanturfeparatim,tanramque vitrioli quantitatem extillaro.quar phlegmatis&rpirituum copiac,quam de fideras, fatis effe poflit,hoc •il,ex vtrifque Iib.-2.aut etiam amplius. In phlegmate macerentur,in B. M.ad quatuor aut quinqj dies, femina hyperici & paeoniae, vife us quernus, flore* lilii eonual. tiliae, calcndula,rofmar. hyperici, & rafurae ebotis,cornu cerui & cranii humani pro lubitmquoru poftcafiat cxprciIio?quce deftillcrur.Hac deilillatione tres aut quatuor recentis vitrioli Vngarici librasim- buito.qua* quater aut quinquies ficcibus rcaffundito, finguiis vici- bus liquorem in B.M.fccuenreextiliando,vtfic vitrioli corpus me- lius referetuncui tandem (piritumipfiim aflcruatnmadiicics, com- ponendo onmiain matracio fatis capace,tu bis vitreis longisinftru- do,quorumvrrimicxcremitas in latu diffundatur, in forma infun- dibili,cuia!cbicus adaptetur firraiffime iundüs,vafe in B.M. firme- le locaco:fic,fi bcncopercns/olus fpirituscumvirorc elicietur, vfqj adeofiibtilis acpenctranSjVt vini fpiritum potentia £quet.Guius et- iam foliusfrguttulaexv.vel xx. exhibeantur, tutiffimu comperiatur efle cpilcpfiarum remediü, fiue infultusipfe epilcpfiac fiierit expu- gnadus,ftuevcturusarcendus.eo modo,quovtcndGeiledocebitur, Si phlegmateanrepiiepricisremediis, vt flipra, impraegnato ( vi- trioli Vngarici loco) vitriolum Veneris imbuatur , vt fit in L I B E P. INT VS. c'XTcma operatione, tune prxftantius mnJroatl omncsepilepfias curandas remedium habebitur: quo vtcndiim fuerit per meniem a paroxyimo, autad moibiipfiusinteritum vfquc. Huius dofiseric duodecim auf quindecim guttarum,cum aliqua Theriacali aqua i- fti morbo corgrua ac fpccifica ,aut alia eiufmodi idonea. Atque hic notandum, fi fpiritus ccntrumripfum aut mineranr morbi percingat,f iturum paroxyfmum, fi quis adhuc expedietur, loge raitiorem.ac in dies faciliorem acceiTutumeiTc: tuneque tem- poris,cum vis morbi incipiet minui ac defincre, adianitarem inte- gram pergentis,aeger aliquas tantum vertigines,fcd citra conuulfio- nes lapfumque expcrietur,citra etiam fpumaercicdlionem, ac iudi- cfi & mentis priuationem : quae quidem vertigo tandem fuaui quo- danvfomno ftipata prorfus euancfcct. Nec tamen intermittenda curatio eft.donec perfeda co niequuta fit faniras. At primis curatio- nis initiis vtetur aeger ipecificis purgationibus , ac ea vidus ra- tione, qute congrua ac opportuna iit, vt a nobis paulo poli di- cetur. Si Epilepfiae hy fieri eae occurrant, fuffocatiombus matricis fti- patae , fpiricui vitrioli addenda erit tindura ex granis ades aut fambucimaturiflunis Ghymice extrada : in quibus hyftericis af- fedibus,vt omnia felicius fuccedknt , fi res praefertim cum mulic- ribusdirioribus ac potentioribus nobis fit (Vitrioli Veneris loco) vfiirpandumpraecipue fucrirlOuis vitriollim: cuius vel foli flores, velSalpromptiflimum, cutifllmunrac fpecificum fuffocationumi ac hyftcricarum cpilcpfiarum auxiKumpcriecfi. Sequitur aliud4 potens orvitriolo·remedium , quodtinduranr vocamus* noftheque eft defetiptionis.· y. Si fieri poteft, Vitrioli Cyprit',vcl fidtfit, Vngarictfalrcm viridiflimi,nοn caerulei (quale Germanicum eft) quantum voles. Si cnim aliud vfiirpctur vitrio- lum.vix operario fUccedar,quam cxpedVamus. Ex eo in igne cine- rum,-petalcmbi cura,, po- terit;edueatur,ac eorum magna quantitarcolligatur. Superfiibfi- densautem colchotarrnpulucre attritum1 affunde ifiinsphltgma- dsftantum, quantum qua tuor digitorum altitudine fuperemineat. Acri frigido,vtrefideant, exponantur ad aliquoadiesv femcl aut Ims quotidie commonendo, dum tindura vitrioli viridi colore im- pnegnetur, quae clegantiffimum Smaragdi colorem remulatur. Quod ccrtiilimeaccidet fi optimum yirriolum fumatur. Hunc vi- rorem fenfim,ne quid turbetur , per inclinationem fegrcgabimus, ac denuo faecibus recens phlegma afFandemus5quod recentem etiä tinctorum ac per colorem proliciat Si phlegma ante plenam aeper- Jectam tindturae ex Colchotare extractionem deficiat, a tincturis prioribus iam cxtrac olei,calcinerur in igne feuerberii athanoris, ex quo cum pro- prio phegmate Sal extrahaturtqui variisaciteratisfoIunonibus,fil- trationibusac coagulationibus ad perfe&ionem depurandus eft , huicfali (debitaproportione & menfuraPhilofophica obfefuata) addefpiricum vitrioli referuatum.vc fupernatet duobus digitis, di- gereacdeftilla,nouum fpiritum affundendo, ac totum hoc opus reiterando,donec pars volatilis fuperet partem fixi, poflitque prae- diftus Sal,per viam fublimationis in aquilam caeleftem exaltari , o- mni talco de vnione pellucidiorem.Tuncfalem huncArmoniacum feu Mercurium Philofophorum,iufta& Philofophica menfurafeu pondere, cum proprio glutine fulphureo imbibe & incera reitera- te: haneque tandem triadem matrimonio iundlam in toro furni feeren,verisPhilofophis noco.ad tempus idoneum ac praefixum co- que, donec vniratis documenta confpiciantur, omnefq; tranfcur- rant colores,fupremuique ac delideracus, purpureus nempe tande emicetific fiet elixirdapis ieu medicina vniuerfalis, fluens , ilimmc1 penetrans ac permanens.-veraqj Salamandra fixa, nullis gradibus i- gnis fuperabilis,cuius vel granum vnum ad curationem depioratif- fimoium corporis humani morborum fit fatis. 578 ChyMICvE Qui per eiufmodi fulmen ac aethereum igacm,folem fulminare, incinerare, philofophicc vcrequc calcinare , ac in primam Tuam fubftamiam, radicem & elementa ( ecii corpusfitfixilfimum ac compadiifimum)rcuocarc& reducere norunt (quas rcdudip.nou minore labore &c induftria,vt volunt Philofophi, quameius gene- ratio perficitur) hac fulminatione & fermentatione admiranda miracula confp e duri funt, vtquihac ratione aurum , tanquam mortuum & inane, vitalibus virtutibus ac cfficaciflima Vegeta- tion e donaturi finnindeque, maiora,quam fasfit dicere.vcl feribe- re, prasftare pofllnt.iHuiufmodi redudio (vt feribit alicubi Para- celfus ) fit per puttefadionem,quac omnia, quae per radices gene- rantur &procreantur,ad ipfas reducit:ita vt quod terra eft,tempore certo in terram redeat ; aqueuminaquam vertatur, & fiedealiis elementis. Putrefadio ciufmodi non fit nifiperhumidiratem in quacon- fiftit Scoperatur, & per calorem ac corrpfiuum, quod fibi habet proprium, vel alienum. Sic corrofio frangit icmen in agro,& ad perfedam putrefadionem deducit per omnia pe- netrans 9c occupans ac folucns. Quod e- riteorrofiuum didam, porentia in adum, idquenpnnifi per ca- lorem fibi innatum. Sic fimus, qui non eil nifi Sal excremento- rum in ftabulis rcfolutus, terram reddit falfam & calidam, qua ialfedine, quo calore femina ibluuntur, franguntur, ac ad putre» dinem deducuntur, quam (equitur regeneratio ac multiplicatio fpecici. HuiufmodinaturzSalapcrtc (vtexcalcinationcconfiat) ino- mnibus rebus confpicuuscft,cuiuicunquegcncris : imo inipfis a- quis etiaminfipidis,licetpccuite,imm0rans. Atpnecipuc in vitrio- lo,tanquam in primo fuo ente, eluccicitjqiiod. vel cx omnibus me- tallis elici potcft,& in quod metalla omnia reduci pofiunt, vt alibi diximus: atque ifiiufinodi redudionis modum, metallorum nem- pe omnium in Anditotmoftro Spagyrico docebimus. Hinc fit,vt ex co, (vitriolo inquam ) tot tamque prarientia remedia eruantur ad varios effedus conferentia. Alia enim coagulationi ipirituuna, alia cerporum fplutioni inieruiunt, alia aliis operationibus congrua, yicriolumcnim Lcqillc viridis Rjplari cfi* cuius admirand* pote- Liber Qvintvs. 579 ftates fatis enumerari ηό poiTunt,nec celebrari.Sed Cenfbrcs nofiri ifta capere non poliunt, vcqui oculis & auribus plane priui funi: nimiique ftupido &brucoingenio, vc myfterianoftra, qua:de vi- triolo docemus capere polfint: nec illis idcirco has margaritas of- fero/ed politioribus ingeniis, qua: maiores ex noftris icriptis fru- dus editura fint. Mirentur illi tantum cumfuo Galeno, qui fieri poi!it,vt tantus cälor, cum tanta adftridionc, coniungaturin vitriolo, cum regulas iftorum Dodorum hoc myfterium fupe- ret. Acuite ingenia igitur, arguti Cenibres,&alibi, quam in Gale- no, (qui eas omifit) tantarum ac tam variarum virtutum caufas in- quirite,ac tam admirandis praeparationibus remcdiifqj.quaeex vno vitriolo produximus.cx vitia eius anatomia,inuigilate.fi faperc vul- tis , & nugas illas de virtute eius in condiendis ac conieruandis car- nibus,idiotisproprias, rclinquite.HadenusΙοί.Quercetanus, au- „diemus nunc Theophraftum Paracelfum ipfum quificait/tom.y. pag.151. Generat natura falem, vitriolum didum. Hoc genus peculiare eft, a ceteris iälibus feparatum, diuerfas etiam a ca:tero fide virtutes poifidens. Virtutes cius tot & tam infignes funt,vt omni iure hoc in libro defcribendaefint.In vitriolo enim latet pctfcda lanatio Idc- ritiaEjarenulammjCalculi, omnium febrium,vermium,caduci,&c. Et in conftipationibus corporis &Deoppilatiuum infigne, vt virtu- tes alias taceam, deinceps hoc capite enumerandas. Defcriptio eius dirigenda etiam eft ad medicinam & Alchimiam. In medicina n.eft remedium pneftans.In Alchimia ad multa alia prodeft.Ars a. medicinae & Alchimia: in praeparatione confiftitVi- trioli.Crudu enim tale no eft.Id fimile eft ligno,ex quo omniafcul- pipoftunt.Prodeft ad medicina corporis, prodeft in Chirurgia leu morbis externis,veiut pfora, ferpigine,lcprahaercditaria &aliis,vbi caetera remedia nihil operantur,& ad morbum quali mortua funr. Huiufmodi mala vitriolum vi aggreditur, & ex fundamento curat. Vitrioli ergo reda medico comprimis nofcenda eft. Vir- tutes n.alias habet crudum,alias in aquam alias in oleum viride aut rubrum aut älbum darum mutatum. Eius con- ditiohaeccft, vt quoties in aliam formam & ciTcntiam reducatur, toties peculiare arcanum fiat. Haec omnes Pharmacopoeos & feri- Basilica Chymici piores,taai Italos quam Germanos confundit. Talis enim hxcpars- eft,qua;foIaperfeex quarta parte & officina complear & morbos curet.Hoc praetente non opus eft tot pyxidibusvfcatulis,.olJis, vitris, 5cc ex ordine in officinas diipoiitisun quibus tamen omnibus me- ra adulteria continentur. Et curandam eft medico,vt non tam mul- tas pyxides aut remedia tranfmarina habeat, quam prouidens ac prudens ac inftar virginis circumfpedlus fir.Hoc ίΐ facit: ante pedes Ilios plurcs thefauros inuenic,ad omnes morbos, quam vei India, vel-Tgyptus,vel Barbaria &.Gra;cia promere poffinr. Hanc baiinmedicus fequatur.Iam enim etiam quadratis rufticis notum eft, in illis pyxidibus & fcatulis meras fraudes contineri» Que vt plerunque lignea; funr,ita lignei funt etiam illi Do&ores ÖC * fepiafiarihvt fimilefimiliconueniat, - Vitrioli fpecies multa; funr.Euariant enim fecundum numerum fodinarum.Probatio eius eftjvccuprofum fit in ferro. Sed hxc non vera. Genuina probatio eft, vt crudum vfurpetur contra vermes, eo modo quem iam explicabimus Prouc vermes expellit, ita in me- dicina eft, In Akhimia probatio altera per cuprofttatem magis valct.Sed & ha;c probatio eft. Quod vitriolum ferrum mu- tac.in cuprum,idque celeriter fummequegradatuni/, &fub.maileo molle: id in medicina ac Alchimia melius eft. Ferri enim & vitriuif coniumftio eft,vt vitriolum ex ferro caprum faciat,bonum & prae- ftans. Ex optimo vitriolo optimum cuprum fit. Et nemoadmirc- tur,ex ferro fieri cuprum per vitriolum. Nam & ha;c in natura vir- tus eft,vr Boracis aqua ex plumbo argentu viuum faciat:Sed & hoc vfus didlat quod Cachinia; caetera metalla tranfmuten t in alia, non. fccusac vitriolum mutat ferrum in cuprum. Necenim vitriolum tantum vnius metalli in alterum tranfmutator eft ; Sed & alia,' Quod vero non omnia fciamus, in caufa funt Sophiftae, qui ar- tes culinis & loculis impendunt. Ih Hungaria fluuius eft , ex vitriolo natus , feu per fc vitriolo conftans, in fuos lapillos mi- nime coagulato. Qupdcunque fenum debito tempore illi im- ponitur, illud rubiginem vertit. Rubigo illa fi per fornacem fu- ioriam mittatur , illico fit cuprum purum conftanique, nec ad fuam naturam conucrtibile.Iam vero vitriolorum mincta; per Ger- maniam ίηίΐαΰς inueniuntiir,qu£ fcorijm deicribi minime poiTunr. itptem Wiirioli Liber Ovint vs. Praedidae tamen probationes tam in medicina quam Alchimia adhibendas funt. Prsterea probatio etiam (minime tamen in me- dicina vrilis,fedin Alchimia)haecert,fi Golcotharde vitriolo exie- ipfoperignemcupmmdeponitfeu profert. Tale cuprum fi obtin- git,tunc vitriolum in medicina iguauius,in Alchimia autem fortius eft. Sunt autem etiam expendendi colores. Quod vndiquaque caeruleum eft,nullo alio colore perfufum, id tam praeftans in medi- cina non eft,ac eft id,quod rubris & ftauis lineis diftindum aut ob- dadumeft. Quod maere vergit ad albedinem, efiicax eftacido- neum ad viride, 5c album oleum vkrioli: quod vergit ad rubrum &c flauedinem, id praftantius eft ad oleum rubrum. Nihil er- go amplius, quam quod per probationem fuggeritur, de (pede- bas vitrioii dicendum eft. Illa vcarur quilibet Medicus & Alchi- mifta ad id,quod intendit. Probatio vero nec ifta fallax eft, fi gallis feu pomis quercuum additum, bonum atramentum dar. Et hoc o- mnibus vfui eft.Quod autem atramentum aquofura dat,multis ad- ditamentis eget, adeo bonum non eft. . In explicandis vitrioii virtutibus,initio dicam de viribus vitrioii crudi 5c eius Colcotharis. Sciendam ergo > vitriolum infignem cf- fepurgationem,in grauibus&difticilibus morbis ftomachicis. Fit eniminterdum»vtacibispotibufqaeftomachusinfirmetur, & in diuturnum morbum incidar,qui vfquead mortem durer, &hoc a prauis cibis faepefic,vcpoft longos morbos aegri interdum aut con- tradi fiant aut moriantur. Per vitam militarem ex immoderatione frequenter etiam ac- cidit, vcprunellae, febres, dyfenreriae,&alia oriantur. In his mor- bis omnibusfummum eft praeftantiffimumqueremedium, purga- tio per vitriolum , quod cede &c aliegorice vocitarunt Gryllum. Dofis eius eft , quantam iexies cufpide cultri capere potes. Id fi non operatur, eandem ddfln itera. Si nedum , tertio quoque dofin repete. Itafuificier. Infirmo praebeatur in vino aut aqua: Sed robufto, & durioris alui homini, detur in vino fublimato. Ita datum , radicitus expurgat per fupericra & inferiora. Infi- gniter quidem purgant etiam , Helleborus , cataputia , Efu- iss, Colocynthis, j&c. non tamen sequis cum vitriolo viribus. virtutes vitrioii in medicina* B A S I L I C A C Η Y Μ i C it Caufareihasceft. Incfteiacetofitasj.quasconiundfam habet acul· tatem & acrimoniam ac deterftonem, a qua falfa acetofitatc opera- tio plenam Sc pcrfe&am vim fortitur,quam nec Elleborus nec Co- locynthis, &c.habeto Purgationis enim natura feu ratio duplex hic eft. Vna purgat per feraltcra purgat ex falfitate. Prafto ergo hic geminas virtutes funt, cum in elleboro iit tantum vnica-Et in falfitate latet forma ipecifi- ca,ac natura talis, Tt oh eam vermes, quicunque attinguntur, rao- riantur.Et vis ea lingularis eft,quae vermes aggreditur: quod praedi- rorum nullum facito Itaque cuilibet pcrfeeuidenseft.quod purgatio,qure acetofita- tcm inle &faliedincm, vna cum virtute Jaxatiua habet, cxquifite detergar,euacuet& expurget, m odo & ratione duplici.Ideoque ad morbos corporis internos duplo nobilior &praeftantioreftcrcteris purgationibus omnibus.Qupniam ergo naturam vitrioli ad longu vobisdeclaraui; opus non eft vtipfosctiamintcrnos morbos, ad quosvitriolumconfert,explicem. Ingenere tamen purgatiociuf- modiin omnibus ventriculi vitiis,item in caduco & verminatione vtiliffima&rutiffimaeftjfi pro conditione temporis morbi, perfo-- nac,&c.vfurpcture- De Colcotharc vero feiendum eft , intro ipfum lumcndum non * cile,(ed morbislaltcm Chirurgicis applicandum, jnempe in vlceri- bus putridis,quae lanationem non admittunt. His enim ad fan itio- nem viamfternir.. Morbi tamen Chirurgicales multiplices funt, graues,maligni,peiorcs,pcffimi. Contra peiores &peflimos Col- cothar non facit,led tantum contra eos , qui in primo gradu conii- ftunt. His ergo adhibendum eft. Ad priores & pe/Timos vfurpan- dum eius eft.Olcura, fecundum gradum mali Sc olei. Huiufmodi vlcera omnia,quotquot eorum lunt , per vitriolum curantur. Se- cundum gradum autem, v fuscius eft, vt in bonum Colcothar re- ducatur,quod cum aceto aridum inlper- gatur feupcrmifceaturemplaftroalicui, quod ad malum medico idoneum eile videbitur.- Ita facit Efcharam; qua per pinguedinem liberata, facilis & bo- na curatio fequitur. Quod vero curationem hanc effugit,de eo lic iudicabis, plus veneni adhuc ibi latefccrc , quod oleis deinceps Liber Qjintvs. applicatis exquirendum fit, cum bafis vlcerisper Colcothar diffi- denter emendari non pofllt ad fanationem integram. Quod fi vi- triolum crudum in aceto refoluatur, &c cum Colcothare inlpiiTctur in puiuerem.&itaapplicetiirjcito fundum viceris exterget, multo potentius,quam de Colcothare di&um eft.Ipfum autem in Colco- thar reducendiproceifasiileoptimuseft , vtextrahatur eiusaqua, & ea imbibatur caput mortuum, donec abfumatur. Poftea fenfim in aere ficcetur. Hoc fi vfurpetur, melius fundamentum vlceribus inducit. Quicquid vero agas, attendes ad gradus vlcerum & ferpi- ginum,&c. Quorum quicquid non fanefeit, id aggredere, feparato eius oleo &c aqua,de quibus deinceps. Etfi vero Colcothar fpei non refpondeat: ob id tamen in cura defperandum noneft.fed cogita- tio ineunda de corrc&ione in deilillando.' Praeparatione namque medicina ad fummum gradum euehitur, eo vfque, vt v cerofa om- nia perianervt Lupum,Cancrum, &fimilia. Haec fufius explican- tur eo loco,vbi de praeparatione eorum pertra&atur.' Alchimia Medicis multas excellentes artes prodidit, quibus ad- mirandae multorum morborum fanationes fa<5Lc fimr. Hac de caufa etiam in initio Medicinae Medici Alchimiae femper operam dederunt, quod haec multorum, commodorum mater & genitrix eilet. Gemina: ha: facultates, vt fociae, vna tandiu excultae fuerunt,donec nugatores & Sophiftae humorales Turgerent, qui ve- nenum medicinaepermifcueiunt, camque meretriciam fecerunt j qualis medicina etiam eo profero, vt deinceps ad hoc caput eo diligentiusattendatis,pro- pter mfignemeiiis*vriltiarem medica. Sed hoc promittendum eft. Quocunq; irruunt in arte quampiam imperiti homines,ibi omnia quoquo verfum faedant &: corrumpunt, ÖC cx Margarita faciunt Tae- dam paludem. Idem etiam in vitriolocommiiTumc ft. In initio, vi- triolifpintuscxcepcusad fummum gradati folituscit. Hoc exalta- to caducum perfanarunrduie is recens fiue antiquas effer,in viris &c faeminisjcmufciinquecondicioniseilent. Sed hic imperiti labora - toresirruentes,viam meliorem ingreffuri, tentarunt vitrioli virtu- tes alio reducere .-adeoque a primavia & arcano deficientes, illud cxfpirarc fiuerunc, ac deinde oleum qaaefiuerunc in Colcothare, quodnullo modo fieri poteft,aut vfnrn habet. Quicquid enim ca- - De A quu Vitrutli in Corpotis & Chirur- gicis mir- bis. Basilica Chymicä ducum auferre debet, fpiritum fubtilem, acrem, &:pcncfrabilcm habere debet. In eo enim confidit facultas totum corpus peruadendi, & nihii quicquam praetereundi. Peruafione fcu penetratione ea morbus in ilio loco oppugnatur. Certo enim Sc indubitato fedes ipfius, fcu centrum aut periodus,vnde egreditur,fciri nonpoteft. Hinc colli- gicur,medico iljiufmodi faitem remediis opus eile, quas totum cor- pus-penetrenr. Et haec caufa cft cur fordidi humoriftae nullum fa- nent, fed omnem fuam do&rinam & profeilionem proftituant. Libere ergo affirmo, in oleo lilo, quod liberatores illi quasfiuerunf, ipimum plane nullum penetrantem eiTe. Mera terreftreitas, ( vt ,ita foquar) ab illis fubditur, quae longius non pemadit. Quo enim cadit, ibi iacer. Dolendum ergo cft, imperitia ilia prcceflum ve- rum opprcflum. & in eius locum falium iliife&um efte. Mihi au» tem perfuaimn eft, Diabolum ea molitum efte, eo fine, vt ne falus segrotis accuraretur, & humorjftarum fetfta fubinde potentius e · mergerer. Sed recurremus ad principium, quomodo fpiritus vitrioli in- uentus fueric. Spiritum vitrioli humidum initio per fe a colco- thare dcftillarunt: deinde gradum eius intenderunt per fe deftil- lando & circulando ad famrnum , ficut proceüus docer. Hoc modo cepit aqua vfurpad ad varios morbos, tam internos, quam externos,velutetiam adcaducum. itafanatiomiraculofapneftira eft. Sed in extradlione mulco diiigentioresfuerunt. Sumpferunc enim fpiritum vitrioli, vt fupra correftum, & illud de colcothare dcftillarunt, ofties vel decies igne fottiffimo. Ita fpiritus iicci humidis permiicebatur, Opus vrfemnt tamdiu, donec fpiritus iicci exirent, continenter &c lugiter extrahendo. Poftea vtrumque ipiritum tam humidum, quam ficcum, in Phioiam conceptum vna ad fuum terminum gradarunt. Hanc medicinam aduerfus mor- bos multo maioris operationis efte deprehenderunt, tantumque ea medela impetrarunt, vt humoriftas in vniuerfum omnes con- funderent. Addita tamen ei eft nonnulla correfho ab Aniftjs,per vinum fublimatum, melioris penetrationis ergo. Sed ea maioris gradus reddita non eft. Sed communicabo vobis proceftum raeu, quem vniuerfis Me- Liber Qvintvs. dicis commendo, comprimis ob caducum, quae folam in virriolo cura habet. Qui caaia& nos eo diligentioremin morbo curam in- iLcuere,caricasproxirnirequirit. Procedas aurem meusefi vr fpid- tus vini a virriolo imbibatur,& pofiea dcftilfetur, vt dixi,a ficcis «5i humidis fpiritibus. Hoc fadto competi additionem fequentciu valde vtilemeiTe, fifpiricus tartari corre«SH admifceaturad vitrioli partem cercia,addaturque fpiritus Aquae TheriacalisCamphorattr, parte quinta refpedtu fpirituum vitnolatorum. ita aegris miniilre- turante paroxylrai infulrum aut aliquoties in die. Haec medicina infignemaduerfus morbum huncefticaciam ptaellat, vr meliorem ab ipfa natura optare non liceat. Primus itaque pro ce (Tus a veteri- bus inuentus retinendus eft,cum di&a corredtione. Ita enim natu- rae cor Si vittas Omnis attingitur. Spero autem me probis omnibus haud improbatum iri de mor- bi huiu-s atrocitate cogitantibus, quae etiam monere ad commi- Pcrationem lapidem pollet. Cum ergo morbi illius tanta vehe- mentia &i atrocitas fit,an non dicere alicui ira liceat: Maledicti fint omnes Medici, qui poetereuntes aegris nullam opem ferunt inftar Sacerdotis Si Leuitae in lericho, qui vulneratam deferen- tes , Samaritano eum cra&andum reliquerunt. Tu quaefo in hoc fcntentiam ferto, quanta damnatione digni fint vel fuerint Sa- cerdos Sc Lcuica in co,quodnafum (vt dicitur) obturantes prae- terierint ? Digni fuerunt igne Gehennae, in quo nulla cftredem- tio. Er quis fateatur aliud, quam Medicos illos omnes, nullo ex- cepto, morbum illum aipicere,& praeterire tamen naribus obtu- ratis? Quis aliud dicat, quam eos in nouiilimo die iudicatum iri? Vniuerii illi vix manum verterent, aut denarium vnum impende- rent eo,vt fundamentum certius ad morbum hunc curandum afle- querentur. Quod fi non ex compadto Lenitas ac Sacerdotes agerent, fcd Samaritanum potius aemulati finderent: non faceret vrique Deus, q.uin ob fidelitatem eorum fecreta naturae omnia manifefiarer, quibus aegro fubuenirent. Et licet ea vires in natura ficte non ef- ient,de nouo tamen cafdem crearet. Vna ergo vobifeum tcftotjb nobiles Si ignobiles viri, quodDoßores vniuerfi foede deuienc. [Quicquid fedudor Galenus,Auiccnna,&c. nugatur, in eo hasrcnr, & mendaciis illis immoriuntur. Tantopere a Diabolo obfeifi funt, vt caritatem erga proximum exercere non poiliut , adeoque dam- t nationis filios ie faciant. Hocipibrum vniGumiludium, hoc moli- men eft. Primo omnium regnum Dei quaerendum eil: non tamen apudLeuitam aut Sacerdotem,fcd apudSamaritannm. , Si mifericordes fumus,& Samaritani exemplum (equimur, Deus nobifcumeft, qui etiam nondum creatum remedium in naturam illico conferet. Interim curri Leuitice & Sacerdotaliter cum asgtis conuerfentur, medicinam Deus diflert. & fibireferuat. yEgrieiio- lant ad regnum Dei,MediciautemadabyiTum inferni,Dodoribus ciufmodi Leuitjds paratum. 'Oculos ergo veftros aperite. Via du- plex eil. Vna ducit ad infernum, quam (edanturLcuitac; altera ad cae!um,quam Samaritanus incedit. Vitriolata illa extradio &arcanum non faltem in caduco prae- ilans ciljfedetiam fimiliter in ipeciebus ei fimilibus: vt in Syncope, in Extaii, &c. Eodem etiam modo in omnibus oppilationibus & internis Apoilcmatibus, &c. In fuffocatione itidem & praecipi- tatione matricis. Multo autem piures ptaedidis virtutes reperiren- tur,ii maiorem diligentiam inquirendo illi impenderent, & Medi- cos fe meliores, miifos facerent. Sed obfcdit eos Diabolus, cui icr- uiunt, quiqueeos incitat, vt nullum veritatis amantem ferre pof- iint.Ita de falutc bonorum adum cft. Porro autem fciendum eft, recepta prasdida de fpiritu vitrioli humido faciendo clarius deferibinon poife. Requiritur enim ad intelligendum cum Artifta.Sordidi illi codores rem;tanti momen- ti minime intelligunt. Ab Artiilis ergo, Alchimiftifque iaborato- ribus fufficientem omnium informationem cxfpedabitis. Sicet- iamde corredionc ipirit9 vini ab iifdem plenius inftruemini. Aca- demiarum enim Dodores vfq; adeo rudes funt ,vt vix Agaricum &c Mannam difeernere poflmt. Huiufmodi aiini dc fungi creantur Dodores. Sic etiam aqua theriacalis in pradica mea continetur, in capitulo de cura caduci. Huiusgenerisii quaealia funt, hic rc* ccnicri non debent. · Ex hoc capitulo difeite, artem 6c virtutem o- mnem yitrioliinhocconfifterc, vtipiritus vitrioli probe Basilicae ChymicjE Liber Qvtn t vs. 587 tur,&adfummumgradetur, & per additionem in penetrationem deducatur,quo centrum, radix & iemen morbi inuenin poilit. Im- poiTibileenimeft,locatamexquifite inuenire, aede fuis humori- bus Dodtorcs illi nugantur. Nedum enim fundamentum inucn. tum cft, quidnam morbum faciat, aut vbi is iaceat, quidueiit id, quod hominem in tam grauem paroxyfmum conjiciat. Operatio eigo omnis foli arcano,quod natura ad morbum direxit, commit- tenda cft. Arcanum id morbum inucniet, ficut Sol omnes mundi angulos penetrat. Vt fummatim dicam,quifquis verum agere me- dicum fatagit, is omnium primo hoc ftudeat, vt Samaritanus lir, non Sacerdos aut Leuita. Si Samaritanus: omnia ipii dabuntur, quibus opus eft , nec quicquam ei additum aut occultum erit. Qui primo Sacerdos aut Leuita eile vult,ei nihil nifi infidelitas dabitur, quam ipfi etiam ante habent. Sic talio ipfis rependi- tur. Porro autem iarn feiendum eft,quomodo exColcothare pcrRe- tortiuam deftillationem,modo Alchimiftico a vitriolo oleum pa- retur cruentum & acetohftlmum. Hoc oleum Jaboratorcs ipfo fpiritu in morbis praedi&iscfticacius indicarunt:fedfalfo. Proccf fus praeparandi vulgatus eft, nec hic deferibendus. Momentum enim omne in opera manuahfitumeft &in diligenti infpc&ionc, denique in idoneis inftrumentis. Ceterum de virtutibus feien- dum eft, primo, rem eamacetoianv-eiTe,omnemacetbfitatem ita fuperantem, vt nulla acetofior fit. Deinde naturam etiam corro- fiuam continet:de quacaufaopus eft,vtprouide& cautevfurpe- tur,nimirum non per fe , fed in bona concordantia & idonea mix- tura, refpicicnte id,contra quod adhibetur. Exemplo rem docebi- mus. Tyrus cft ferpens venenoiilllmus. Solus ergonullum vfum praftat. Scdincompofitione vfuspraeftantiilimi eft, vt ex quo pa- ratur Theriaca. Idem de hoc quoque oleo dicendum cft, quod folitarium fumendum non eft , fed in compofitione concinna, veluti de thefaca iam diXimu$. Propter acetofitatcm quidem prodeft ftomacho, a cholera &,apoftemate libero : fi vero cho- lera aut Apoftema adfit, per experientiam ipiam conftat, illud nihil boni operari: ApoftemafCnim ab illo exaipcratur & acc- De i'leo vt- trtoU ru- bri. BaSTLICA ChYM/CjE tofitas eius irritatur. Si Cholera adiit, mutua fit ebullitio &Ια- da,non fecus ac ab aqua forti &C tartaro, quorum nullum cum altero manet. Sedulo ergo & circumfpede cauendum, ne quid negligatur. Extra di<5tos cafus alias in compoficione fua fani- tatem affert.fi porrigatur in omnibus febribus,Anorexia, ierua- to tarnen modo. Plurimae quidem de hoc oleo praedicantur vir- tutes: paucas autem experientia firmat. Vidi ego & compcri, cos qui miraculofa fe oleo ifto feciife iadirant, turpiter menti- tos eife. Vfus eius eft in calculo & arenulis. Quj vero per id cu- ratus fit, neminem nouh In omnibus facit aliquid : fed in fun* damcnto perfedum non eft. In pradica tamen mea, in capitu- lo de cura arenae compofitionem eius inuenietis adhuc & alios morbos;-Sicut autem de olei iftiusper fc vfurpandi corrofione: dixi: ita affirmo, corrofioncm eam vim habere comminuendi lapidem,expellendique arenulas; id tamen tanta cum difficulta· te fit, vt inucntione alia excogitata opus fit, quam quae hadenus in vfu fuit. Alias enim vfurpandum non eft. Quantum vero quifque ab experientia fua habet, tantum largior. Haec me- dicina noua eft : qua caufa indies quoque nouirer probanda,. & recentibus fubinde cum compofitionibus permifeenda eft. Quantum veroad Chirurgiam, de hoc oleo ita attendite. Do- lores quidem infignesciet; fed tamen praefentem fanitatem ac- curat in morbis etiam difficilimis. Proccifii inftituto oleum hoc fcabiem capitis hereditariam fcu Achores vno fragmento detrahit, > ficut quis pileum ferreum detrahit & feponit.Oleofcabicm feu ca- put vniuerfum pilis tedum, penna illines tribus continuis diebus:: ka fine operari Si non fufficerevideris:frequennus illine, pro fca- biei ratione. Idem poteft etiam attemperare permixta aqua Cheli- doniae,&: caput frequenter abluere. In iiimma, qui fanari vult, id citra colorem impetrari pofte cogiter. enim eadem conditio eft quae praegnantis; quae non fine fed cum maximo doloreparir. Sicnon nifi in dolore vidus nobis parandus eft. Sic cum dolore Sciudorc etiam a morbis liberamur. Hocmodoferpigines.omnes fcabies pruritufquc dc fi quas alia quocunque modo in cute obo- iiuntur, fanantur, velut tentigo praua,&c, citra metum illi- ?tum,töllit&mortificat etiam lupum & cancrum. Hoctaraenca- iu diligenter attendendum eft, fi malum nimiopere inualuit, vt venenum profundius etiam in lanam carnem, quae temporis fuc- ceflutandem decidat &c exedatur, ferpferitprodefenfiuobonum Oppadeltoch imponendum eft. In quibus autem cunque vlceribus Efthiomenis remedia cetera infirma fuerint, ha*c medicina propter gradum, quem habet iuuat. Ineptum etiam non erit, fi oleum hoc i am pingui vnguentopermifceatur, & ita imponatur. Sic mitius erit, led tamen etiam ignauius. Dolor .euifari nullo modo poteft., :non magis ac patiens citra dolorem parere poteft. Hoc melius & fublimiuscft, fi oleum vitrioli rubrum dcftilleturinfpiiiturn. Ita pondus qua minimum fufficiec etiamin morbis omnibus, qui facili opera tolluntur. Et hssc dc oleo,Vitrioli rubro per ex- perientiam mihifuggefta funt. In grauibus morbis medicina haec praeftansacinfigmseft. Eaedosenim& contagiofosciufmodimor- bos, vcfuntfcabics, pruritus, ferpigo,Achores&fimilcs alios, qui Icpraevieinifiint.euratipoiTe, magnum naturae donum eft, quod medici manibus obtulit, quo affc&os homines mundet & fanet. Remediorum enim ciufmodi multa non eft lylua. Hoc ergo oleum medico in officina pro certo limite feruiat. Caeceraenamquecopi£Eftans & eximium fit ad internos morbos, quorum iam dum mentio fa&a eft Oleum id fine album fit fiue viride,perinde eft. Viridetamen melius eft, fi circuletur, & cum commixtione, de ipiritu Vitrioli tradita, permifeeatur. De hoc nemo defperet, quin certum & indubitatum remedium contra caducum & omnes eius fpecies habeat. Seddfhoc obferuatu di- gnum eft,raro morbum eife folitarium>ita vc cocurrcntes alios non habeat. Hoc enim per omnes morbos patet cuideter. Hinc iam cli- llBER QVIVTVS." De Vitrioh 'oleo albo & viridi* Basilica Οηυμ;0£ citur, noniufficere praecipuum & palmarium, verum etiam requi- ri fecrcta concurrentium fymptomamm. HineinmcaPrafticade- lignaui capitulum,de morbo caduco, non propter remedium pal- marium,quod hoc loco fatis defcnbitur: fed tantum propter intcl- le&um eorum, qui vna concurrunt. Si accidentia alia non con- currerenr,illis adhibitis opus non eftet, fed palmarium remedium fufficcrct. Circa oleum ergo Vitrioli viride ita vos gerite , vt id ad fum- mum gradetis,eo modo, vt feparetur a fna tcrreftrcitate & faeci- bus per Balneum Maris, poftea per ignem. Ita in balneo Maris adimetur phlegma, & terreftreitas auferetur per ignem, & fpiri- tus oleifolus colligetur, qui in feipfo circuletur. Poftea aftame- repoteft additionem cum ipiriru vini: nec opus eft, vt plura ad- dantur, iifaltem, vt primarium remedium vfurpandum eft, citra cohaerentium morborum medicationem. Sumitur in aquaPoeo- niaeanteparoxyfmi lemper infultum, prout is crebrior vel longior &c. eft. Ad paroxyfmos attendite. Quamprimum fpiritus olei centrum morbiinucnir.tunc paroxyfmus quietus eft & fubinde magismagifquc mitefeir.. Si autem vim fanandi excrir, principio ciet vertiginem,aegris fenfibilem, qui tamen non cadunt, non fpu- mant,non quatiuntur,non ratione priuantur.fed leni fomno corri- piuntur,&fubinde mitius fe habent, Tandem ipfa quoque vertigo eeilät,& cumhacetfomnus. Interim nihilominus applicanda me- dftina,pergendum & initandum eft pro conditione morbi & agri. Hoc modo cura vrgenda, & omnia fedulo admimftranda funt. Et huc non facit temulentus Medicus,aut D.Lcuiticus Vtetiam de Alchimifticis in vitriclo conditis viribus aliquid di- (cam,initio proponam vobis de vitriolo crudo,quod vitriolum cru- dum quodvis ex ferro cuprum faciat. Et naturae vis ftiblimis eft.. Nec enim Alchimifta id facit, fed natura aut vitriolum per opera- tionem AlchimiftaCo- Erin lumine naturae admiratione non caret, fieri, vrmerallum aliquod fcipfum quali exfuar, & aliud fiat. Et perinde fere eft, ac fiex viro fieret femina. In his autem natura lin- gularia fua priuilegia, a Deo ipii hominis gratia co’ lata habet. Hoc de tranfmutationedicOjVtintelligatisJiuidurn ilum Phiiofophunr ßeoleoVi- treoiato in Akhmta Vfur pando: ßmiitter etiam de fiudo.. L I B S R Ov INTVS Ariftotelem in iiiaPhilofophia non admodum f mdatum, fcd vere fatuum fuiffe. Proponam deinceps reecpcum jpfum, vt in omni- busnacionis Germanicae locis cupru cx ferro facere fciatis.Ex qua- tranfmu rationis potentia colligere facile poiTamus, multas alias quoque tranfmutationes fieri poifc, nobis tamen incognitas. Ne- gari enim non poteft, multas artes adhuc occultas eile, & a Deo ideo non reuelari,quia adeas nofeendasindigni fumus. Porro fer- rum in cuprum mutare tanti non eil,quanti eft, ferrum vertere in Aurum, Quod ergo minus eft, Deus manifeftat: quod maius eft, occultatur adhuc vfque ad tempus fcientiarum Heliae venturi. Haec enim fuoHclia& artes carent. Caeterum tranfmutatio ciuf- modieft. Ei. Scobem feu limaturam ferri citra omnia alia metalla,cu- prum aucftannum, &c.hbj Adde Argenti viuilibr.femis,vtraque pone in farraginem feu cacabum ferreum, &aifunde menfuram v- nam aceti,& vitrioli fibrae quadrantem, Salis Armoniaci vnciam v- nam femis,vnabulliant,&: continenter cum ligno agitentur probe. Si acetum cxpirauit,plusfubindc affunde,& vitriolumnouum ad- de. Per decodionem hanc ferrum mutatur in cuprum. Sicuprum fa&am eft, in Argentum vinum omne abit. Cod ra decem vel duodecim horis continuata , tum demum Argentum viuum ferro fepara,quantum eius fupereft, &probelaua,vt mundetur. Argen- tum viuum excipe facco fa&o ex aluta autgoffypio, & exprime. Ita relinqui videbis Amalgama.. Id Amalgama finito exfpirare, &inuenicscuprum purum & bonum.. Huius cupri accipe vnciam femis, Argenti tantudem, fluant feu liquentur? & afeendet Argen- tum ad Kj.gradum e veftigio. Et haec eius probario eft, quod tale cuprum fit exferro fadtum. Gradus au rem fixos elfe,verum non eft. Qui vero in regali bene operari poteft , is impenfasfiias cumulate inde exquirere poteft. Momentum omne in operatione & labo- randi confidit peritia: vbi tamen pleriquc caecutiunt.Pnedudo pro- ceifa femper ruptum ex ferro facere potes. Hocdico, vttranihm-· rationem vnius in alterum confirmem.. Vitrioli etiam haec natura eft , vc fi fuum colcotharcalcinetur, cum leui liqaefaiftioneillicoipfum in cuprum vertatur. Mira enim cuprea natura ei ineft: & cupro etiam mira natura ineft ad vitnolu. 592 BasisrciE Chtmici Si enim capram in aqua forti fbluatur & granule tur,om ne cuprum fiet vicriolum,nec cuprum amplius maner. Sic ex vitriolo etiam fit cupmm,necvitriolum amplius efl.nifi per idoneam aquamfortcm in vitriolumreconuertatur. Mira ergo hsc in vitriolo &c cupro co- gnationis ratioeft.QurjdcupiOfumeft, bonum virriolum dat. Sic viride ieris pulchrum alteque gradatum vitriolum Saphyricum dat. Etfi aurem de his nos diflerere fors ridiculum fit: negari ta- men non poteft,quod in vitriolo tindura lateat, quae plus praedat, quam müiricredunr.Beatus qui rem intelligit Sed de oleo virrioli plura nota. Si oleum Argenti vini & hoc vitrioli oleum coniun- gantur,&itafuo proceffu coagulentur , Saphyrus mirae naturae &c' conditionis producitur: non quidem Saphyruslapis, fedeifimi- lis, cum tindlura mirifica: de quo plura differo. Hinc euidenseil. Arcana ftupenda in natura & aliis naturae feu Dei creatis condita la- tere. Quae vel dum hodie iugi Scindcfefldiludio a nobis inquiri & indagari longe honeftius effer,quam pergraecari, fcortari, &c. Sed fcortationihoc tepore palma datur, donec pars mundi vel hominü tertia iugületur, pars altera peftc conficiatur, vnavix vnafaluafu- perfit.Cumhac enimprauitate mundus durare non poteffnec ar- tes florerc.Sicflatus,& ordines neceiTumfilpeiTum ire,.&:exfcindi: .alias boni nihil impetrabitur. Tunc demum fieculum vigebit au- reum,hocefttum demum homo intelle&ufuo vtetur,& vthomo, non brutum, viuet, nec porcum aget aut in fpeiuncis delitcfcet. Qiipniam ergo hoc de Vitriolo ha&cnus bona affa&ione vobis scommunicaui,vniuerfos oro.vt infaaftos & infelices aegros, morbo co Sontico correptos fpedlantes,de veflraconf-ientia.deDeo crea- tore, de caritate proximi ferio cogitetis, nec dotes has, vitriolo a Deo ingenitas contemnatis aut vilipendatis. Diledlio vosmoucat, vtno&cs atque dies in his rebus occupemini,nec quifquam otiofus inueniatur,fedad emolumentum proximi omnia fufeipiat. Vos au- tem non mouear,ifla non facere lurifconfultos. Attendite, quod Chriflusdicat; Vac vobis legifperitis: quod certe di&um ligneum non eft. Nec vos etiam Theologi offendant, qui reditus & Talaria fua potius,quam aegros curant.Hi funt, qui in lerichopraeterierunt. Vos Samaritani eflote & eiuldem virtutem fedlemini. Ita Deus fiam arduis vos donis cumulabit, vt in iuuandis aegris defedtum nui- liim fenfuri fitis.Omnia,quibus opus erit,Yobis dabuntur; 4o cheiaurura hunc vencmini. Liber Qvintvs. 'SpeciebusCaduci. )SufFocationibus Matricis.· ftri6b,ieu No&ambulonibus. Gu tta,corporibus plethoricis. Vitriolivi·■ res qua} Vimitesin Praeparatio vitrioli in fpecicbus Caduci ( id eil in Analentia, Gatolentia,Epilentia,&:c.Noneildiiicrcntiain vitriolo.) ty. Virriolicuperofilib j.Rcducadfeparationemaphlegmate, cuius phlegmatis fiiäs partes reduc fuper Colcothar firnm, deftilla. Reiterain quartum gjradum ignisi dofisa-fcmp.iemis vfq-, ad fcrup, jiante & poilparoxylmum; Simorbusexclemento Vitrioli oritur, cura fiat per Vitriolum. In Sale Vitrioli eilmorbus caducns.- In die paroxy fmi debet tribui medicina & fub Päroxyfmo. Epi- lepfia eil morbus mineralis, cura etiam mineralis totaeilinialib. vitrioli atque fpirinbus ante & poil paroxyfmum.Ante paroxy- fmum eil in ebullitione corpus.PoiVparoxyiraum dormiunt.Igitur: poli fomnum dandä eil medicina, cum corpus adhuc bullit; cum; corpus eil fimum,non danda eil medicina. Praeparatio in iufFocatione Matricis, Vitrioli. Virriolia Phlegmate & Colcotar purgati vnc.ij pulegii vnc. iij, Aicoolvini vnc.femis. Reducper deiliilationem : Döfisfcrup, (emis vfque ad fcrup.j.· Et eil potifiimum medicamen in fuffocatione Matrici*. Praeparatio in Gutta & in Siphitailridla,· In Gutta praeparati praedidli vnc.ij. Alcool vini vnc. ij. Aluminis larneni [ifißarcretactadtdumiß, &fubduke~\ vnc.iemis.Rc- duc in liquores per quartum gradum ignis: Dofis ab extra drachma* fem is,ab intra a gran .v j .vfque ad viii j. Ab extcajuper locum Syntheomatis. Ht Jocus ille efl, vbi mor- bus incipir,hoce(linpulfu. HocSyntheomaeiusell.· Quodfi ta- men aegri nihilominus ambulent,medicamen pulfuitum carpi tum colli füperligandüm eil. In SiphitaparuaiVerberarejmedicina quidem efE Sed in SipHira- ilritäk feu chorea Viti,medicina id non eL· Vitrioli prapar. ad- caducum* Adfuffoca- tionemv- urinant. Ad Gutta &Siphita. Basilica Chtmic^ Ingutta medicamen anteriori linguae adminiftrandum cft, Pa- ralyfi ergo correpto.medicina ori &c linguae addenda eft.Et iftud cft optimum medicamen. Additio in Epileutia in fpeciebus Caduci. Vji. Vitrioli huius praeparati drach.j. Liquoris vifei quercini cum Onfontis an.fcrup.L&gran.3 Fiat mixtura. Syntheoma caduci eft in Nucha. In pulueribus poft paroxy- fmum ; in Nucha inundio pinguedinis caftorei,cft optimum me- dicamen. [Additio in Siphita ftrida, ] Huius vitrioli praeparati drach.j. Hypcriconis feminis vnc.d Ambraegran.vj.Rcducinmixt. Semen hypcriconis tollit Siphitam ftridam. ιμ. Huius liquoris vitrioli gran. vij. Granorum Adis drachm.j, Alcool vini ad pondus omnium reduc in compofitum. Sin locus eft in vmbilico,ibi imponatur. Suffocatio cum vomitu iimoleftet,vfurpandafunt cetera etiam medicamina ab intra, vt didam eft in fuffocationc Matricis. Summa praeparatio vitrioli eft, vt feparetur a Colcotar.dein ad- detur Alcool vini aequalis libra: Eo fado Panem aduftum (panis i- fteeftcx furfure fecalino, qui liceatur, vt in mortario teri polllt) pone in liquorem vitriolijdein per menfem ad fimum equinum po- pane per dcftillationem, denique praepara Al- cool per Balneum primi gradus a vitriolo. Si vitriolum Tuam aceto- iitatem perdidit,vis nulla fupereft. Sunt fpccies ex£criores,vt Scotomia 8c oculorum macula. ... TAd oculorum partes exteriores. V.ttute.v,ttiol.albi|InNemha r Eft,quando cuticula fupernafeitur aut oculis aut auribus in par- tu puerorum. Neuthrae funt pelliculae,ex partu vbicunque pbnafccntes, velut in faces,in vulua,in ore,in oculis,& caeteris. Vitriolumaibum eft iummum medicamen in iftis, in Ncutha & ad exteriora oculorum. ty· Vitrioli albi vnc.v.olei de fijLigine vnc.ß. Olei de Camphora drach.ij. Reduc ad putrefadionem per fimum equinum ad meu- tern, dcftillapcrdefccnfum. Additio in fuffocatio- ne Mairi- en. Vitrioli albi vires quai Ne ut ha quid ? Vitrioli prapar. ad oculorum dolores, Libbr Qvintvs. 595 Oleum ex filigine fit, filigine in ferream candentem laminam : impofira: tunc enim in circuitu pinguedo quasdam oritur, quas eft oleum filiginis,ad oculorü dolores exteriores. Ex partu ii pellicula oculo obnata fit.exadiftime tribuatur,cum aquaeufragias,roiarum autfoeniculi,cum iftis aquis,illud lymphandum dl. fy. Vitrioli albi vnc.j. oleitarrari drach.vj. oleilatcrini drach.? v.Diftillaiimul. [Neutham (Tcutham) nemo erodere debet.] Additio in Vitriolo ad dolores oculorum exteriores. Recip. Praeparati vitrioli fcrup.j. Liquoris Euphragias fcrup.ij. Papaueris mbei,drach.j.Fiat Collyrium. , Additio in Neutha. Recip. Huius vitrioli prxpar.drach.ß.liquoris iufquiarnidrac fj. Olei Nucis Mofcharae gran. 7.Fiat Collyrium. Hadcnus Paracelfus, Anglus Sala iic vult; VitrioIum;Graecis,& Latinis Chalcantum jSaleft minerale, quod dignitate, & virtute fua omnibus aliis aliorum falium fpeciebus longi flime antecellit; adeo vt non fine grauiffima ratione Magnus ille Thcophraftus Pa- racelfusGermanus dixerit, quarram Medicinae partem huic mine- rali ineile. Vnde non infeite ille idem cum ligno id confert, ex quo varia:formae effingi :diuerfaqueinftrumenta ad varias omninoo- perationes,&eifedas diuerfbs confici poliunt., Etenim ex iftofalc diuerfe fubftantiae extrahi, &c praeparari; variaeque medicationes, multum a fe innicem operationibus,& effedis differentes,compo- ni pohunt. Quis enim nefeit, ex fale ifto minerali medicamenta purgantia, fudorifera, cordialia, anody na, narcotica,ftuporem in- ducentia ftiptica,attra6liua,& fpecifica.aduerfus epilepfiam, mor- bum caducum, fuffocationcm matricis valcntiffiraa ieparari, & praeparari ? Id quomodo arte confici poflit, fequentibus capitibus, Deo bene iuuante,aliquantofufius docere ftatui. Apertem fafliis, me,ne quartam partem eius virtutis, qua hoc £haos minerale pol- let,afTequutum eile: quam quotidie aliquid noui, admirabili illo benedidae illius artis Spagyricae medio adinucniam, Bencdidam autem artem illam non immerito voco: quum & naturae arcana detegat :& nos ad ampliorem magnaliorum Dei cognitionem in- citet, &inuitct. Vnde fit, vt non fine fummanoftri confolatione carbonibus operer,& lignis: idque eo magis, quod in confcifo eft. Oleum ji~ liginu. Praparatio Vitrioli in Nem ha. Basilica Chymicje Vulcani operam lucem non mediocrem arte theoriae Medici affer- re. Verum enimuero, vt ad qualitates didi falis indicandas acce- dam, extracontroucrfiam eff, Philofophos naturales in vniueufum omnes, illi qualitatem cupri affignare :ied & ipfa quoque experien- tia,ex effedis duda,euidenrer demonftrat.falem iftum non eile in- ftarprimi entis cupri: Ted quamuis ex omni vitriolo cuprum flui- dum, malleoquc tradabile fepararipoteft; maiori tarnen,in vna. q altera in fpecic, copia, & abundantia. Elementa vitrioli, & fub- ftantiaciunt duplices tqueadmodumfuo loco,experientia rcru ma- giftra,euidcnter cuincam. Quod ad proprietates eius attinetjfigna- mraipfius, color ,itemquc forma illud theorias exponunt, quum Veneriaflimilerur. Nec tamenpropoßti noftrieft, id modofuflus declarare,quum veritatem per experientiam,&diutur»am iarn longo tempore a nobis fadae obferuationem fim confirmatu- rus. Quod ad eledionem vitrioli , tres principales fpecies in vfu habentur: Vngancanempe,Cypria,& Romana:qua ego in Medi- dnaprascipue vtifoico. Vitrioli fpecies Gosiariae,oppido non pro- cul ßnmfvico, reperitur,colore viridis,& minuta. Operatione non multum atribns illis,quorum mentionem fecimus, diffimilis. V- traalteri praeferenda, Spagyriciindicio,&expcricntiaefadaslibc- rum relinquo.- Nunc ad rem, quam tradare inftitui ,dodums, vc diximus,quomodo vitriolum a fubftantiisfuisfeparari, & ad Me- dicinas vfura rite praeparari 5c poific5& debeat.* Ros Vitfkfi, ideft .jpiritus Vitrioli humidk. Antiquis, vt&pleriiquenoftra:aeratis Chymicis, prima iftaVT- trioli fubftantia incognita, eoque ab iis, inutilis ad inftar phlegma- tis,reieda fixit; Quafi vero Deus, & natura (quae fe in omnibus di- uinae prouidentiar partibus efficaciter exerit) fruftra aliquidfaee- rent. Gerte conftar,rubetis etiam,& ierpentibusfuum in Medicina locum eile. Quid ni igitur dulci iftr, & limpido liquori iiia, - ravirtusinfit? Tamen fi quis imperitior hoc negare fbrianaufit, eu ego nullo cum negotio manifefti erroris primo ifto Anatomias tra- natu conuicero, inquo, Deo vniucrfi opifice, & Re<5tore benigne iuuante modum refoluendivitriolibonafide oftendam, rcfolutiqj vires expertas deferibam. Liber Qvintvs. Recipe igitur Vitciolum , quod tibi ex tribusillisfupracomme* moratis maxime valere vifum fuerit. Eo ampullam vitream quae a- liquanto amplior, ncctamenaequoaltior, ad medietatem imple. Deinde cum fuocapcllo & recipiente per balneum Mariae diililia ad quartum balnei gradum,‘deft inaqua tam diubulliente,dtim o- mni*humidicas,diifillationiapta,profluxcnt. Exemplum in vale vitreo optime obturato ad vfum ferua. Valet aduerfus ardentes capitis dolores lumptum, pro re nata duabus drachmis .-continuatum aliquot diesftomacho ieiunoad- uftioneraianguinismitigat jomniaitem vifcera.corroborat, cere- brum luperfluo calore,iiccitate debilitatum confirmat; humi- dum etiam radicale rcilaurat: diuturniore vfu,verno tempore rfto- macho prius aliquantulum purgato,fumptum. 597 Aqua Vttnolififuritk. Separata prima illa aqua, quam praecedenti capite roris‘Vitrioli nomine infigniuimus,accipcvasvitreumcum materia illa refidua, quam per arenam tantilper diftilla,,dumreliquahumiditas omnis exierit,quam in aquam claram, & odoriferam abire videbis. Eua- cuata ex recipicn te ad vfum reponitur,Conducitad purgandos re- nes: lenit corrofiones internasfurapta mane drachma vna cum iuf culo carnis, vrinam procitat,& fudorem modiceprouocat.Infiam- mationem plagarum corrodentium offa aliquantulum calefacta, fedat,lenit & mitigat dolorem; & ad confolidationem confert, in- fula gutta vnaautalteraoleitartari,vtmordacior fiat. Scabiem lic- eam mundificat;& carnem /olidiorem efficit. Liquor Vitrioli aciduspritnus, vulgo jpiritus Vitrioli. Olim folcbant calcinare Vitriolum, & rubore inficere ; v;dc fubftantia iua huraida, &c maxime ipirituali exuebatur. Id vero in eum finem ab illis fiebat, vt liquorem eiusacidum fecundum, vulgo olei Vitriolinotü dicerent ;id quod quomodo conficeretur iequentibus capitibus declarabitur. Nuncid obiter monuero,anti- quos operatione iftaiua maiorem partem mercurialem, volatilem. & penetrantem perdidifte. Nec vero ea re rationes aliorum hac in· parte plane rciccero,quum experientiaconftet.mirabiles operatio- nes liquore ifto fa&as.Id tamen confidenter dixerim:fi liquore ifto,. qui ponderofior falis iftius mineralis pars eft, fpirituque tatum non tumcxdiftillationeipfaeft videre; tum teftimonio THeophrafti liquet,feribentis; vbi cadit ibi confiftit: quo id, quod modo attulimus,denotatur: nemo certe negauerit, primum iftum fpiritum,qui flbrisinftareft,fubtilitatevolatili oleo memorato lon-- ge praedare tidque eo magis, quod primus ex foco prodeat, in mo- rem nebulofi aeris;eoque etiam tutius intra corpus aiTumi poiTe: id- que adeo experientia quotidiana nos quoq* docuit, poftquam pri- mus ifte liquor acidus in vfum venit. Modus illum extrahendi non eft apud oes vnus. Quidam n. additamento vtuntur: a!ii non item:; ac rurfus nonnulli retortam hanc ad rem adhibent; quidam mina- le. Nos orailfis aliorum modis, illum, quem hadtenus reliquis for- te praedare, animaduertimus, paucis trademus, Ifte vero fic ha- bet; Rec.materiam illam,quae ex duabus illis fubftantiis remanfit, & intenui/fimum puluerern redige. Deinde fume alembicum inte- grum , id eft, vrinale, & capellam, ita ad fornacem vitream fimui commidum; ad cuius extremitatem canon fit apertus,per quem di- äus puluisiniiciatur, Alembicus ifte fit aliquanto altior, & am- plior. pracipue capella cum canna iua aliquanto longiore,& capa- ciore: itaque plane, vt fornacem diftillatoriara exuperer, & reci- piens ab illa aliquantum diftet, Yas iftud circumcirca diligcntifli- me ad capellam vfquc luto ficco puta, craifitudine digiti, deduci- to. Id quod fi prima-vice noneftcceris,itcratoabfolues. Poftmodo puluerc fupra memorato ad quartam vfqj partem impletum,os pri- mo vitro,deindeluto obtura,fornaciq·, appone foco aperto,qui mi- nimum icmicubito fornacem tranfeendat. Occlufo optime luto circumcirca,rclidtifquelpiraculisiconuenicntibus,recipientem be- ne grandem adiunge, iun&urafque accurate figilla. Igne gradatim ad quartum vfquegradü incende, vti opus eile videbis , & ita perge vfque dum nullum amplius fumum circa capellam, & recipientem apparere videris. Infiigidatum liquorem ex recipiente hauri, qui li- quoreaiqua fequenti capitcoftendetur, ratione re&ificctur. Nos Basilica Chymic^ quas alii oleo vitrioli attribuunt proprietates,& vires longe iuftiori titulohuic liquori aferibendas aderimus.- Liber Qvintvs. 599 V 1 R T V S. i. Exhibentur ad praecauendam peftcm alternis diebus lummo> nttane guctae trcs in aqua veronica. 2; Pcfti infedo gutta: v. huius liquoris ad prouocandum fudo- · rem cum vncia vna aquae vitae optimae dantur bis, aut ter, prout ne- - ceiluasrcquirit.. 3. Febri hedica,& humorali.- 4. Guttae pro vice cum duabus vnciis aquae Endiuiae,manc ieiu- * noftomachofumpcaeperS aut lo.diespotentcrauxiliantur. Contra febrem quartanam exhibetur cum vncia vna aquae vitae» · eo die. quo paroxyfmus incurrit,fudorc interim prouocato. Ad ter- tianam notham cum aqua Tormentillae, modo iam indicato, ma- gno cum facceflu bibitur. Ad febrem autem continuam cum aqua Märrubii. Dolores colicos cum aqua vitae fumptaiedat. Ad renum calculos,& cxcoriationes vcficae cum vino albo pota, cui fit infula liquiritia.potens eft remedium. Dolores matricis cum vino, cui iit infula artemiiia,compefcir,· Dentes item corruptos bis, aut ter ta- dos fpiritusiftc, Gagraeiam osintrinlccus infcftantem, aliafqueid genus cxcoriationes cum fuccu plantaginis tadäm, & cum aqua fua fecunda ad fufficientiam totam fanat. Fluxus corporis aliquot diebus mane fump tus cum vino rubro,& Nuce Miifcata,liftit. Hy- dropem quadraginta dies cum vncia femis aquae ex fraxinoclicitae, accedentibustamen,quantumopus,purgantibusifanat.- Adcun- dem morbum liquor ifte vino,cui cortexfraxini immifius fuerit,in- fufus: Ad venas pedoris ruptas,&excretioncm fanguinis cum a- qua fanguinis humani balneo Mariae extrada, fummum eft arca- num,ter,aut fi poftulauericnecellitas, exhibitus. Sumantur gutta <£iftius Ipirirus aquae , (anguinis-drachma femisiniufculo. Valet etiam ad retentionem ciborum cum vino bene maturo: inftau- rat fplenem: graueolentiam oris emendat , &c digeftionem pro- uiouet,· Oinne febrium genus cum rore fiio,aut aqua fua prima deglutitus,curat: Podagrae dolores mitigat.*& fanguinem attenuat, aliquot diebus mane cum aqua perforata; fumptus. Palpitationi cordis cum aqua corticum citri, aut pimpincilae potenter medetur pfora & fcabicm cfi aqua rorifmarinfiauttamarifei perfanar, Dolo- res capitiscumaquamaioranaetollit. Debilitatem pulmonis cum aqua foeniculi,vel pulmonariae fuccurrit. Humorem melancholi- cum cum aqua mehilae incidit. Stomachum mirum in modum confortat,& ab internisapoftematistotum cprpusdefcndir. Quo- circa magno cum fucceffu in pleuntide,brunella,fquinanf a, & c5- quaflationc corporis exhibetur. Nec facile potionem vulnerariam praeftantiorem dabis,fi cumhypericone, & betonica vino infufi?. adminiftres: Nam fanguinem ad miraculum attenuat; eumque a partibus peccanti materiae proximis potentiifime reuellit : ruptu- ras item tam odium,quam venarum conglutinat; partefque infir- matas mire confolidat, & confortat. Has &C complurcsalias ra- xiflimas virtutes fali ifti minerali vere a me adferibi, deprehendet., qui earqm fecerit periculum , & pro nata occafione rite admi- nillrarit. Basilica Chym-icä Spiritus Sulphuris Vitrioli,& liquoris acidi primi reftißcatio. ’Poftquam de modo diftillandi fpiritum Vitrioli acidi, & ex par- te de cius Medicina vfu, &c virtute abunde diximus, reliquum eft Vt doceamus, quomodo liquor ille, cuius fupra mentionem feci- mus ,re ■ra quasdam fubnigra,&leuiufcula remanebit: quam in pulucrcm ccnuiilimum redarum toties aqua communi donec ο- mnem ilii extra&am falfedinem deprehendas. Siccatam optime ad vfum referua. Habet illa conftringcndi vim , & ficcandi: vnde in em- piaftra , Sc vnguenta üccantia , .& cicatrices obducentia aceer- iicur. Vitriolumrtftificatum purgans. Poftquam in praecedentibus capitibus docuimus, qua via, Eft enim aqua virmdsnarcoric*. Quo fado liquorem quo- Extraftum Vitrioli anodynum. que bene occlufum in vfum repone; qui liquor preciofum illud extradumeft·, ac ii vere dicitur, Vitriolofulphur ineiEeanodynura, affirmare aiffim,liquorem iftum fubtilem eius eilentiam cife; idque eo magis , quodvirtutem illam efferis manifefte prodit , mihi ve- rum balfamum fuerit. Liquoris illius vfuseibn morbisj ftupefadionem &anodyna re- quirentibus .-potentia certe,nec opio, nec oleo mandragorae cedit, & line periculo adhibetur. Ad reprimendos, & coagulandos fub- tiles illos afcendenteSjVenenofos vapores,qui centro aliquo ad ca- put eleuati,paroxyfmos epilepticos patiunt, lingularem vim idque proprietate fpecifica,&: occulta habet. Dolis eius eft a guttis 5. ad 8. vfque ,& iz. per vicem, cum vino, & aliis liquoribus appropria- tis ,in quibufeunque morbis quos vel exftirpare, vel reprimere vo- lumus,procferrim in epilepiia. ratio omnino habenda eft motus lunae, &c finaptomatura paroxylmorum. Turo tamen eo bis, aut ter lunae decurfuexh berrpoteft. Rarum enim arcanum eft,magnum- quc. In iis qui vel ad lethargiam, vel paralylin, vel torporem fune prochues, non debet propinari: Nam in quibufdam calibus tam nocendi vires habet quam iuuandi. Medici igitur fuerit videre quid,& quibus conferat,fecufuc. Nfecenim cuiufuis empyrici, ve- tulae, carnificis,agyrcae,&: fophiftaeeft ifthoc difeernere; Nam & co- gnitione omni carent.-compoiitionifquemicrocofmicae funtinex- perti.lcddc caufas morborum ignorant, itemquequidpoffitfym- pathia,&: antipathia: quam membra, &frudus maioris illius mun- di cum microcofmo habent. Quapropter velim neminem illotis manibus rem illam aggredi, ne deceptus ignorantia culpam ali- quando in me conferat». Liber Qjintvs. Liquor Vitrioli diaphoreticus. Ex fpiriiu VitrioRacidi extrahi poteil liquor diaphoreticus, qui ad miraculum multas, eafq; grauifiimas infirmitates percurat. Mo- dus illum educendi eftifte. Recipe liquoris acidi primi regifica* #vti capite docuimus vncias fex; falis tartari vncias duas,com- mifce diligentiffime in mortario vitreo deinde in calido a<- liquo loco repone per fex aut odo dies , vtfimul fermenten- tur. Deinde retortae; optime luto obdudo impone ,& gradatim Basilica -Chymicä in amplo recipiente fac fimul dcftillentur, &poftremo igne maxi- mo, donec nulla amplius iniit humiditas., nec fumus videatur af- ccndcre: Refrigerata ifta materia vtraque,liquorem ex recipiente hauri, cui aquam vitam ad aequum liquoris pondus addes: & be- ne obturatum ad vfumferua. In retorta remanet tartarum primo fuo pondere,falis fixi inftar,quod omnem fuam corrodendi fa- cultatem amittit. Valet ad purificandum fanguinem, & abigen- dam omnis generis fcabiem , & pruritum. Habet & vires ma- gnas in obftrudionibus ex caufis frigidis enatis, aperiendis. Su- dorem provocat in pcfte,;venenis,hydrope,ideritia,contradu- ris&c. Dofisciuscft 31. per vicem ad 35. cum vino generofo. Sudan- dum in ledo, aut hypocaufto calido:, continuari poteftad libi- tum fine omni periculo,quouis tempore plus minus , prout nc- ceflitatcm poftulare videris. ;EfEcacem etiam deprehendi liquo- rem iftum diaphoreticum in mundificandis organis pulmonis. Sed & magno cum fucccilu in principio ptifeos; adhiberi plus, fc- mel. Liquor VitriolicordUUf. Accipe os cerui menieIunio,& recens calcinaro, vtfiat albifll- mum. Tum iftius ita calcinati fume vncias 6. fpiritus Vitrioli a- cidi vncias 8. immitte in calcinationem: & arefcct, ita vt in pul- ucrcm poilis redigere. Sine ita adi o. dies per retortam i- gnc magno deililla,& liquorem clicitumfcrua. Tantas in omnibus cordispafllonibus vires habet,vt nullum na- turale medicamentum cum illo5 conferri poffit. Dantur quouis tempore 3. aut 4. guttaevicevna jplusminus, prout neceilitas re- quirit cum aqua corticum aurantiotum, aut pimpinclla:, cum iuf- cu!o,aut alio liquore,fummo cum iucccilu, ac nunquam fatis pra;- dicando« Ad haec de Anatomia fufficiat: Nunc ad arca- na Vitrioli compoiita. Liber Qvintvs. ; Liquor Cephalicus. Rec. Roris vitrioli. Auas peconiae ana hb.j. Radic.Poeonias, V ifei Quercini,ana § iij. Granei humani £ij. Spiritus vini Caphurasjv. Spiritus vitrioli acidi y. ‘Graneum fit furis exaltoiuipenfi, quod non fit vctuftate con- fumptum.nam vt omnes alias res; ita & cranea diuturnitate tempo- risputrefcunt,&victutemamittunt. f Compofitio. & viTcusQuercinus miniitim incidan tnr, Gra- neum vero in puluercTubtiliifimum redigatur: Caphurainfruftu- Ja difrumparur. Dein liquoribus in vitreo vafe optime conclufo, contentis, ingredienda ifta affundantur: ac fimo equino, aut bal- neo imponantur, acin digeftioneper 8. dies relinquantur: poftea Tubrile a ipiiib Tcparetur. Si qua /pedes morbi caduci eft, quas medicamentis naturalibus edomaripoteft.-certeidiftoliquore,fpecifico quippe arcano, effe- ceris: id quod ego magno cum fucceffu Temper fiim expertus. Nec ramenegauerim,liquorem iftum in peculiari quadam epilepfiae ge- nere, quas cau(am a narcotico, &ftnpcfa<5Huo vapore interno tra- hit.locum non habere; Is enim mentisparoxyTmo laborantis, ftu- pefadis,pedes,&brachia ita diftendit,vt Tolis neruis,& offibus con- ftare videatur, Adeo tadhim omnem caro occulir.Hinc eft, quod i- ftigencrialiismedicamentisfitoccurrendum.Inaliis iymptomatis iftius Tpeciebus mane ieiuno ftomacho feliciter exhibetur, fi initio mox a decretione Lunas fa<5to per tf.aut 7. dies id continues: eoque magisjfihquoriftealiquoties.-mox aparoxyTrao prabeatur. Doiis eft a femidrachma ad draefimam vnam pro vice: plus aut minus: pro ratione astatis patientis, cum aqua aliqua fpecifica,morbis iftiuf· modi appropriata. Suffocationem matricis, durante paroxyfmo cum vehiculis matricalibus propinatus,illico difpellir. Virtus. Οηυμκλ Qupd fl ante paroxyflnura praebeas,diucrti certo fuffocationera experieris. Atque hoc eil quod de liquoris iftiusoccafione ipecimi- nis vice,obiteriemelindicafle volui. Caetera profiteor me non in- ilituifle hic integram medendi methodum tradere ; fufficiat modo arcana quaedam lis.qui aliqua iara arcis principia habende longe di- gito quafi commonftrafle.Generarim tamen dixero,medici munus efle,n6 in iftis tantam morbis.-Jverum etiam aliis fymptomatum ge- neribus ciirandis,authentice procedere: aliilq·, etiam columnis re- quirente neceffitate, de quarum ftabilitate certus fic, inniti. Tales fuerunt phlebotomiaidiaetas naturalis praefct'iptio;corpons per pur- gatioueseuacuatio: obieruatio item fymptomatum,& altcrarionü fucceflmarum : aliaq; c5fimilia,quibus morbi iam his,iam aliisme- diisedomec,atqj profliget.in quoomnis medici (cientiacofiftir,in- numerum fpecificorum medicamentoiu, qnibuspurgantiumioco «a commemoratis moibis vti foleo,veniunt,elleboris praeparati, cflenfificati:vitri>olüm tepurgatunnvitriolum regeneratum: Diana purgatius,cuius nomine argentum intelligo; Mercurius Martialis, &alia idgeniis;qu2!pro varietate Gaufatu,rfgimineitem, &autho- ricat-e planetae prxdominantis adhibeo. Sed & diligenter,quo in c- lemcntoparoxyfinus prorumpar,animadaerto. Id q>aqaouis pios 6c fulerti medico, feliciter medicinam facere volenti requiritur» Scientia enim curandi morbum talem non poteftvno folio tradit quod in limine tra&atus huius noftri (ernei ideo dixifle volo, vt ii quis artis imperitior in arcana ifta mea incideret,acieadiutumil- lis miracula patratarum confideret, fpe faifas culpam in rae non coniiciat;(Necenim eam me praedaturum,iam nunc edico;) fed in fcipfurn totam conferat; vtqui, cum nec a Deo, neca natura fit hucvocatus: cerre veram medicamentorum praeparationem haud ceneat;regu!arum item, & fundamentorum fcienriae medicae pla- ne fit expers; tamen rem tantam, manibus illotis, quod dicitur,fit; aggreflas. Puluis contra epilepfiam jpfäntilem. ιμ. Spiritus vitrioli cordialis 3 vj. Granei humani % iij. Corallo- rum rutilantiumjMargaritarüm lilfor.coRualL - gxv.Seminispaeoniaecxcortk.3ij Caphurae3j.Olci florumLauen- dui« guttas xv,. Liber Qvi.-h.tvs. 613 Compofitio. Craneum, Coralli Margarita: in pulucrem fubtiliffimum re* digc.-poftca liquoribus omnia illa affunde: exinde in arena calente per dies S.digerito.· poftmodum humidkatem omnem igne lento elicito, do nec refnanentiaficca infando vafis reiideat. Digefium exime: quod calcem longe albiffimam referet, p/. Deinde didlam calcem, additiique reliquis ingredientibus omnia optime in mor- tario vitreo incorporata,(ubtiliilimepuluerato ; pulucrem diligen- cifiimc obturatum ad vfum ferua. Virtus. Palais ifte contra epilepfiam puerorum, &c alios paroxyfmos vel cimoiesvel vermibus caufatos,praefentaneo remedio exhibetur. Poteil autem omni tempore, &c hora , neceifitate poftulante, porrigi; Darar cum aqua aliqua deftillata: aut cum iufculo: tenel- lulis cum lade propinatur, . Dofiseftagranis tribus, 5c quaruotin maxime debilibus. Audior tamen cum aetatis accretione exhiberi poteft: &reiterari,fi requirat neceffitas. At infantibus modo natis tutoscos a me- moratis accidentibuspraeftabir. Dofi praeferipta fingulisfcptimanis per totum femefire a malo caduco potenter praeferuac: ita tamen vt dofispuIueris,proiymptomatum incuria fubinde adaugeatur. Se- dat etiam puiuis ifce torminainfantium, fi ex cochleari pleno oleo amygdalarum dulcium,& recentium propinetur.Phlegmata enim ilia frigida, adeoque quemuis peccantem humorem, purgat, qui ftomachum propter altcrationem ladis, lademium occupauic: infantes ab illa corruptione potenter praeieruat, quae vermes abun- danter gignit, Sc producit. Mulieres, quas vel tremore cordis 9 velfyncope crebrius labo- rant :eoque liberos epilepticos vt plurimum patiunt, puluereifto bis aut terfingulismenfibus fcrupuli pondere per vicem cum aqua maioranae fumpto, mire fe innari fentient. Quod fi 6. aut .8, diebus mane ante partum exhibeatur, naturam confirmat: a prae- ternamrali item pauore defcndit:cor laetificat,&: partum optatum, Deo bene iuuante,procurat, non fine magno liberorum beneficio, .quos ita a plurimis paroxyfmisab epilcpfiaproucnientibuspraefer- 614 Basilica Chymic^ nat. At fi mulieri grauidae, qux laxata matrice,abortum timet,& in- fantem feniim putat defeendere, per aliquot dies mane &c vefperi pondere remifcrupuli per vicem cum iu/culo porrigatur , aut con- fedio ex illo paretur,mire retentiuam matricis virtutem fortificat, adeoque arborem,vt ita dicam, cum frudufuoreftauratam , adiu- ftura patiendi tempus confirmat.-In fumma& minoris aetatis ho- minibus,&maioris,itemquc mulicribus,tuto, magnoque cum fuc- ccifu exhibetur; adeoque optandum e/Tet, vtobftctriccs omnes tam in vicis, quam in vrbibus arcanum ifthoc p:xfto femper habe- rcnt.Cei te & mulieribus, 6c infantibus prxfcntaneo ifto remedio, quouis in accidente,opitulari poftent felicius. Liquor Cardiacus. Rec. Roris Vitriol!, Succi citrini deputari, &c recentis ana % vj. Lapidis granati calciuati *ij.Margaiicarurn *v.Zedoariac,Macis ana 3 ij. Ambra: Mofchi ana granas v. Aquas vitae aMehila abftra&ae \ *4 Sedquomodogranatos,inquies,calcinauero Rece. Granatoiu Bohemicorumlib j.SaIisnitrireimati,ife fern. Contunde fubtilitcr, poftmodocrucibuloimpone, cui magnus carbonum ignis fitfub- ie v. Ambras Gnieae grana x. Magifterium Perlarum quomodo fiat. nön perforatam,&rubtiliiTirac pulucratarum |ij. Aceti fortifllmi per arenam dcftillad: &poftmodum per bal- neum a phlegmate purgatfquod tum demum fit, quum medietas primae aquae fubducitur.-ifli remanentia: ft.j/aifundc Margaritas in di&um acetum ,&impone in arenam feruentemper 6.aut8.dies, remouendo materiam bis in dic , poftea fubtile a ipiifo fepara. Diftilla perarenam,qua ratione folutio margaritarum ficcarefide- bit; quae in aqtia meliilae reibiui debet.Cola, dc coagula ad lentum ignem,& habebis magifterium margaritarum,album, ad inftar Ar- genti, qliod in quouis liquore aquöfodiiibliiitur. Si libra vna di&i aceti nön fufliceretdiftbiuendis vnciis duabus vnionum, & refidui aliquid fupereiTe^alioacetodiiTolue. Margaritaeu. nonniflmulto aceto macerataediftbluuntur.Atquchoceft Perlarum minifterium, qliod in multis aliis compoiitionibiis cum ftudlu adhibueris. Vir- tutes enim illarum,qusprius in fuacorpotalitate occulcatae delite- fccbant;elickas cuidenter prodit. ■ Basilica Chymic/e Aquacroris-MaiiJ menieMaio tempore fudore fub veiperamin viridario aliquo perca telas lineae mundam , nulloq; retro odore in- fe 61 am, ex alto palis affixam diftende, ita vt nec humum,nec grame contingat.Maneante exortum (olis telam aeri expolitam exprime, 8c aquam in mundum aliquod vafcul.um collcCtunrepone, quam iimplicem effe,& claram videbis: id quod ad rem iftam cumprimis requiritur.Quod ii illam virro bene obdurato no6hi fereno cado,& interdiu libeat Soli exponere,puriorem illam, &cffentialcm magis procul dubio habebis. Compofitio. Liquiritiam minutim incide, & in liquores per horas 30. infun- de : poftea per balneum deftilla: thronumq; &ambram cum magi- fterio margaritarum adde : & cum cura totum meniem circula: poftea Cubtili a fpiffb ieparato,ad vfum ferua. Virtus. Liquor ifte in confumprione corporis tam generali &conftitutionum corpodsinfe&orum, Id quod experientia,craf- fantepefte ,,nimis abunde teilatur.. Qujd igitur, fi cogitet medicus compofitum aliquod praeparare, quod contra omnes peilis ipecies in genere efficax fit vniuerfim fequentes habeat proprietates nc- cefiumfuerit.Nempefitalexiphatmacum, diaphoreticum.; clixir.. anodynu,& cordialc. Alcxipharmacum, vt fpecifica fua natura vim habeat venena peftifera retundendi, perimendi, domandi, & ex- pellendi. Diaphoreticum ,.vt fubtili iua penetrantia omnia orga- namicrocofmi aperta , & munda habear,qao fpiritus virae libere hinc inde commeare, &fine vllo obftaculo a capite ad pedes vf- que continuo circumagi poffir. Elixir, vt narura fua,, &c. qualitate corpus a putredine tueri, liberatum in fuo flatu eonferuarepof- fit. Anodynum, vc dolores illos vehementes, in quacunque-cor- poris parte, vniuerfim mitigare, internis irem inflammationibus; refifterc: &erofionesinternas ab acumine veneni , & mordacita- te ialismicrocofmici coniblidarepoffit.Cordialc deniq; vccor iu- uct,laetitiam adaugeat cerebrum corroboret:,memoriam confir- met, 3ciudicium,debiierqueillas,& medculofas impreffiones a- nimi,nonnunquam plus mali,quam venenum ipfiim apportantis,, diuertat.- Has, inquam,proprietarcs habeat nece (lura eft compofi- tum illud,quodmcdicus, faeuiente pefte, pro antidoto,& quidenv dircuffiuovniacriali,dirpenrarccogitar. Quodadeius praeparatio- nem, extra controucrfiameft, morbumiftum eilendaiem, penc- trantcm.& repentinum efle: Igitur medicamentum etiam necefla- rio fubtiliffimum fit oportet, & cilentiale,vt in centro morbi illico tranfirc poffit,cumq;obfeffiim castera oleum & operam perdidcris.Idquod Phyfice intelligi volo,non Theologice. Neque enim quidquam decreto altiffimi derogarim,quem noui vitam no- ftram certis limitibus ciircUmferipfifls radeoq; cum AnnaSamuclis Prophetae matre,fateor, lehouam vnum illum efle , qui in mortem tradit,& in vitam rcffituir,ad fep ulchri limen deducit, & ex eodem Liber Qv in t v s. pro beneplacito Γαο reducit:Sequitur deferiptio adgloriam Domi- ni andirorinoffri contra pedem,quod examini fubiedum,multum omnino efficaciae e fle deprehendetur. ψ. Aquae vitrioli xxx. Radie. Chelidoniae invmbra ficcat. Radie. Angelicae odoratae Herbae cum floribus eiufdem manip.iiij. Aqua: ardentis ex bacc.iunip,redi- Croci optimi Oleifuccinialbisj.&v. Spiritus vitrioli cordia- lis 3 x Aquam ardentem ex baccis luniperi redificati ita parabis. gni luniperiabrafi ifc.v.. Aquas baccarum Inniperi boccalevnum: infunde per horas z4- & per balneum fubtiiiorem partem diftilla. Opium itaficcabis; incide opium minute, & laminam ferream calefacito :poftea tantillum fucci arantiorum acerbiorum iniper- ge, & ferro fu binde eo vfqueverfb, dum, fumpto pauxillulo, Sc. refrigerato,vid'easnum;itaindurucrit,vtpuluerari poflit. Cauebis; ieduio,ne amburas. Mumiam vitae ita conficies, ψ. fanguinisex homine valente, &C mundo extradiivt capite de liquore contra pleureiin didum, dcin- clelencoigni arefieri curabis in farragine tcftaceo vernicc illitain- definenteragitando,dum inpulueremficcum, defufeicoloris re- digatur :T umex iito puluere fume vncias xij; Aloesfuccotrini vn- ciasij.Myrrhaeelcdae vnciasduar haec triafimulinpuluerera teran- tur, & cribro excernantur.· dein fucco citrorum clarificato fiat maf· fa,quaeinfcutellavitreadiflbluacur cineribus calidis impofita, & exhalari fucci humiditas demum frigefeere finatur , & afleructur; Hanc haudfecus ac pretiofai ; aliquam gemmam femabis.. Habes mumiam vitae a nobisadinuentam,.non praeter rationem hoc no- mine infignitam ; r.quod fanguis ex homine viuente extrahitur, z. Quod fanguis veru clixir elt humani corporis r receptaculu ipiricus vitas:vcrum ens microcofmi:vitalis omnium membrorum tam gla- dium quam paruorum eilentia:In fumma.fonsinfiniris arcanisfca- tens.Medicusenim quieanr rite praeparare* &, vticonuenit.admi- niffrarc nouir,is ea tantum no morbos omnes, qui ex fanguine pro- ueninnr,feliciter curaucrit.AmplaeOmnino, & infinitasiunt bene- dlidioncs aldffirai Dei,qui hominem ita illuminat, vt talia,tantaqj, 624 Basilica Chymic^ aicanaperucft(gacapernorcar.Ecce,res,cj pro excremento habetur* Scä Chirurgis proiici foler canibus, folcrtia hominis rheiauri loeu jn medicina merito occupare potcft.Hinc collcgerisM.ilici Paracel- fum cotraqnide aliorum opinione,veretamc dixiffr:fimiliafimi|ib. curanrur. QuidmultisfMicrocofmus non fruftra nomen Γη um ge- rit : Nam ad inftar maioris illius mundi & venenum fuum fecum af- fert: affert & medicinam fuam, id indicio vrina quoque hominis fuerit, qua omnia accidenda, qusabilia cnafcuncur, magno cum fucceffn curaiietis.Sed hic de fubftantiis microcofmicis fuas ob-cau- fas latius non differo. Nec vero ceffabo Decr( vti par cft) ingentes gratias ageie, qui mihi qualemcunq; arcanorum iftomm cognitio- nem liberaliterconcellir. Ex mumia illa duo mercuria, duo fulphura, 6c totidem faiia, fubftantia in proprietatibus fuis plane differentia.fcparancir, qufE non in medicinaratumffederiam m Chirurgialocum haud polire- mum iure obtinent. Compofitio. Radices,& herbae aliquantum contunduntur; poftmodum in a« quavitrioli vitreo vafe contentam inimittutur. Vas bene occiufurn . per 8,dies infimo equino ad digeftione fepdiatur.ita vr nullas expi- rationi locus fiar.-poftea ex fimo eximitorr& per cineres Iero igni o- nis humiditas deftillator. Liquori huic ddliliaco aqua ardens iunj-‘ pera affunditor *, addicis mumia,,&opio pulueratis, croco, oleo fuccini, &fpiriru vicrioli. Quae omjfia circulatorioinciufa, afeen- dant totum meniem,& vel in arena, vel in fole circulantor: poftea fumma cumdiligentiafubtili a fpiifo, per inclinationem feparator. ' QHpd baliami inftar preciofiad vfum ferueciir. Virtus. Liquor ifte antidoton cotra peftem,aliaq; veneni genera pr§fcn- taneumeft,bisaucterm feptimatia maneieiuno ftomacho exhibi- tus.Dofis cft a femiferupuio ad fcnipulu integrum pro vice,plus mi- . nusSJp aetate cuiufq;, ddnfe&ionedominante. Calida: coplexionis hominib.cu aquis deftillacisfftigidae a.natura: hominib. eu vino aut iuiculo duplo augeatur, fudoreper z. autg. horasin ledo Jpuocato,&: fingulis 8.horis fcmel repetatur,donec ex iudiciis c0ftet,venenu a corde fimul omne depulfum. Poftmodum omni mane pferuationis loco liquore iftum fumerc pergat infe&us, donecplane fuerit curacus,nc venenü denuo ad ptimü iuum cenctü rede n Liquor iftevenenüin cuten*£uocac:maturat,& emarginat» Sed quid opns cft arcanü.proprietatib. rnemoratispraeditü.piiirib. c0mcndare?ladicentintelligetes,qui ex multis crrcumftanciisfacrle coiliger,quas ad infirmitates cü primisfaciat,& quomodo in omni coplexionum genere adminiftrari debeat.lili iidem diattam conue- nientern nomm p 'cribere: cibos & potus fpecificos veneno refifie- tes urdmare: & iis qqae morbum intendunt, & adaugent, prüderer occurrere.Ficus cerre quadis delicaciftimum frudum arbor ipia eos in os hominis Haud quaquam ingerit; idem de arte medica (entiendum.. Nec enim illa durn menfaeaflides, & in alio- rum Fcnpta inquiris, addifcitur, & cum fm6hi adhibetur,ied quo- tidiana praxijcum labore improbo coniundia,requiritur. Emplaftrum Magneticum in pefte. Rec.GummiSagapeni Ammoniaci Galbani an.£ ii j. Cerae Tere- binthinae larignae ana v. Magnetis Arienicalis l ii). Terrae vi- trioli lots l j.Olei fuccini |ij. Magnete acfenicalem ita coficies.Rec.Anrimonii crudi, fulphn- nsfiaui,arieniciCryrtaliini ana omnia fubtiliter, & in vafe vitreo in arenam calentem imponantur, ramdru in ifta re- ftinguatur,donec materia ifta omnis coJiiquefcac.Id q> inde cogno-· uens,fi maceries ftilo ferreo tadlaiiliadhaerefcat, Sc Terebinthinae inftar,du(ftitetur.Coioreeftrubea, fubobfcura:pofteainfrigidatur, deinde rupto vrinaii,eximitur materia, qin vnä maflam c0currir,& dura eft,inftar picis.Huius materiaeTspe mcarnib. felibus,&gaihnis in magna copia pcriculΰ feci; nec deprehedi eam illis vllum nocu- meniQ acculifte. Applicata plagis nulla (aliorum venenorum more) inflammatione patie &came corrofiuaeft.Vndequaefitartisnoilrae dignitas & amplitudo, qui no videt nihil videt. Certe ea & venena docet corrigere,öc in optima,&nobilililma medicamina couertercj - magna naturae arcana in apertu producit: fympathiara qj & antipa- thiam rerumanifeftat: fundamenta item exemit, quorum ad copo- litionem medicamacorum cuprimis faciunt. Certe fi veneno collo appenfo,q> tempore peftisfoleneeft,/ppriecasaliquaineft,qcorpus ab infedtione defendat.mulco magis veneno ifti mortificato tas inerit, q venenum iliiid imae carni inhaerens, tanquam iuum fi- mile,potenter attrahat. Compofitio. Xriaillagümraidiftblucvnciisxx.acetircyilirici.-pofteafoiudö- L t-BE r Qy in rvs. Basisicje Chymici nem illam per pannum lineum colatam exprime: quam deinde ta diu bullire emes, donec acetum fuerit confumptum. Excipe pau- xillulum ipatula, &c infrigida, dum videas ita mduruifie, vti cum gummieflent.Seruainloco calido , donec cum refiduo incoipora- ueris.Quofad:o,accipeceram, & Terebinthinam, facvtiimul ad lentum ignem in fefe coeant: remotam a calore aliquantulum agi- tato, donec ad ipiifitudinem vnguenti reducatur. Deinde adde gummiiamante lblura.&vti diximus, cola :poftea adi unge magne- tem arfcnicalcm fubtilitcr pulueratum; terram vitrioli, & oleum fuccini.Poftremo paftillos forma,& corio, veficaeue, oleo Scorpio- num inunftac, involue. Virtus. Emplaftrum hoc apoftematis, aut carbunculis peililentialibus., vti moris eft, applicatum, illico ea maturat,rumpit & venenum ν- α iuum iimile,ex imo,magnetis inftar potenter attrahit; adeo vt fi illo, quantum opus fuerit, vtaris,non fit quod dubites apoftemara ante iuftumtcmplusoccluia iri : Et venenum adxor recurrat, quod aliashaudraro eucnic.Nam attradiuum hoc no repercutit :fed fi- mul omne extrahit,&apertum vicus coire non patitur,donec caro tanta quanta emundata fuerit. Mundificatum fufficienter,empla- ftrisconfolidantibus cura. Impofitum veficaeaut aliis emunctoriis venenum cumulatum ex centro ad fe in cutem ducit, ιμ. Scrophu- los, fi quid aliud medicamentum,expertus loquor,perfanat. Nam illas purificat,&materiam peccantem ä longinquioribus partib.at- trahitper j.aut 6. feptimanas operans:pofteaillas,nullo etiam illito vnguento confolidat. Adhibenda tamen veniunt purgantia ipccifi- ca,&obieruandae aliae regulae medica;Si honorem ex curatione adi- pifei fit animus. Applicatum plagis putridis, &venenofis,quae non facile curationem admittunt intra biduum aut triduum vene- numincutem educit: & innigerrimam & putridam efcharam con- deniat:quam butyro recente emollitam, ipamla auferre potes,imo plagae fundo rubeo,&mundiifimo. His ex effeCtis,nifi plane fallor, quivis iudicaueritjcmplaftrum illud noftrum rarae eife virtutis.cui fi antidotum noftrum,cuiuspauIo ante mentionem fecimus addide- ris, proculdubio curationes longe feliciflimas ad altifiimi Dei lau- gloriam cuidcntemqucaegrotoium languentium rcualcn- mm facete poterimus. L IBE R QviN TV S Vnguentum Saturninum vitriolatum. fy. Salisvitrioli 3 iiij. Lithargyri! argentei |iiij. Salis tartari 5 ij. Aceti aluminoii deftillati Acetum aluminofum ita parabis. Rec. Aceti optimi boccale v- num; Alumen Rocchas lib. femis. Diililla per arenam,& ad vfum ferua. Compofitio. Infunde Lithargyrium in acetum. Sein arena calente per 3. aut 4.diesrelinque & quotidie femel aut iterato agitato: poftea per chartam cola: liquor inde prolicitus clarus eil, & dulcedine ad fac- charum accedif.adde duo memoratafalia: poftmodum humidita- tem,extra&a,quod in fundo album, inftar alabaftri, refidebit,per diftillationcm fepara. Sed quomodo illo vtendum? ψ.. VngucntiRofatij olei amygdalarum dulcium ana*iiij.Ex- rracfti modo memorati 3.V. Optime in mortario vitreo incorporatum, in vnguentum altifli- mum redigitur,cui x.grana caphura: Jiquefa<5be adduntur, iiipra ci- nerem calidum. Virtus. Vngucntum illud dolores viceram corrodentium lenit, & mi- tigat : erifypclas item,tertio aut quarto impolitum dilpellit. Miraeetiam contra pruritum, & diuerfas fcabiei fpecies cffica- ciae.-mundificat, confolidar,:&lenit quamuis afperitatemcarnis; & peculiari quadam proprietate anodyna multos dolores miti- gat,qui ab erolionibus fallis, & vcnenoiis humoribus caufam tra- hunt. Scdquidago? .Poifem multa alia compolita vitriolata in me- dium afferre; fed,quia compendio ftudeo, alii ea tempori releruo; inferturus forte libris illis,quos Deo bene iuuante, in lucem breui fum emiifurus, fufficiat modo admonuille, pauca illa arcana, qua? attigi,ii diligenter praeparentur,cum diferetione adminillrentur, &c charitate Chriftianadiftribuantur: maius omnino emolumentum aegrotis afferre pofle, quam tota plauftra deferiptionumnon tam fabulofarum,quam incertarum. Quas tarn t hodie nimis multi in v- fu habent,fed qui illi?Qui cxperientia,bali illa omii!a,fcri- ptitando gloriam alfe&ant* Öasilicä Chym iCM Non, nobis,Iehoua,nonnobis: fed nomini ruo da gloriam, pro- pter benigpitatcm tuam;proptcr veritatem tuam.HadrenusAnglus Sala. Duncanus Bdrnerrusin noftra latrochymia dodiilrme ficde vi- triolo diiTcnc,dum ait:Calchantum eft fuccus mineralis, naturas as- roia?,conitans ex terra aerofajaiuminc & fülphure. Ex eo varia tum ad internos,quam externos affedus praepäran- m-mcdicamenta,nempe phlegma,ipiritus,oleum,Co lchotar,cret2r vitrioli &C Alkali. Phlegma & fpiritus ad epilepfiam ptoptiliandam conferunt: CM leumfiomachum corroborat: Colchorar, Greta & Alkali chirur- gicis affcdibus. Vitriolum optimum inaqua communi ilillaritiadiiTblue, pcrßltrum coletur, colaram adtertias igne leni euapOrarifinätur, > - dum pelliculam contraxerir,inde vaii indatur oblongus bacu/us,vt ei Sal vitrioü in loco frigido, adhaerefcat: Salem hancexiccatum,fi; non iätis fucnrf fcilicet depurarusj iterum procedendo fuperiore modo.-quem fatis depuratum indes cucurbi- tae vitreas falis ampli orificii luto obdudas, cai fupcraifundatur ipk ritus vini optimus,vt fiat pafta,appofiröq; alembico,indatur cuCur-' bita furno ignisaperti,apponatur recipiens facis amplum, claufis i- terum rite omnibus iunduris inilituatur deftillatio, primo ientiifi- mo igne,vt fpiritus vini euocetur,moxaudo igne,vt phlegma quo- que afcendac, tandem incipientibus prouenire ipiritibus ignis au- geatur fcnfim.dum fiat fortifilmus, &c vitrum liquefcere prae nimio * calore incipiatjquopadofinaturignis cxcingui, vafaq; refrigerari; vafis eximatur liquor, dc in balneo Marias ieparetur ipiritus vini a phlegmate & (piriru vitnoli, deinde abftrahatur phlegma a fpirica vitrioii i dum incipiant guttas acefcere, tum appofico nouo reci* piente pellatur quoque ipiritus per arenam, Paracelfusdeilillaturo fpiritum vna cum phlegmate & vinifpi- ritu,iterum affundit capiti mortuo,vr prius, idq; nouies repetit, fa- dis femper cohobiis,quod vocat fpitifum vittioli dcftillarein no- uumalcmbicum. Ita ignefortiffimo facit afeendere etiamficcos ipiritus,quos euoi,[iumidisconiufigir,&digerendo vnit. Verum ra- Piflm.115.1. m€il- cbanto. Sfmtus vtitioli eu pihgmate. 'L I B K R Qv I N T V*S.' 629 φ» Liber Qviktv-s.1 637 habita ratione complexionis & fexus. Vrgente necefiitatepotcft haecdofis intra odto anno, dies repeti. Sai poteft miiceri cumSa- charo candi, demum in aqua Fcenicuii diilblutum calide exhiberi, fiegratieritiaporis. Affertur criam in iure carnium , hauftu Ccre- uifixvel Vini, in aqua cum melle mixra, velin conferuaRofauira. 'Puerulis contra Lumbricos 4.5.8- granain cochleari vini Maluati- ci exhibentur. Operatur hoc medicamentum varie,per vomitum, fedcSjinterdumctiamTudores & fomnum facit, nonnunquam6c omnia tria efficit. Phlegma Vitrioiiacrdam vomitiuumt Recipe Vitrioli opt. q. v. puluerifctur Sc in cucurbita vitrea deftilletur e cineribus , ne ta- men vili fpiritus afcendanc ; phlegma per cohobationern reaf- fundatur , deftillcturque fepties: lepeima vice pellendo paulo validius. Aqua tam fiiauem acquirit odorem, praefertim fi ad a- iiquot iepdmanas calore continuo maturuerit. Haec aqua prae- itat ad exhibitionem Cillae : alioquin arcanum ad capitis do- lorem, & Epilepfiam fi dimidium cochlear mane & fero fuma- tur, per fe, & blande aluum fubducit , multo vero felicius fi •cum eadem Gilla Theophrafti Vitriolum album adminiftretur. 'Pluribus allegabimus, Groilium, qui fic ait in fua Bafilica pagin, -186·. Multas Paracelfus virtutes tribuit in curanda Epilepfia vola- tilicati fpiritus Vitrioli: at illius apud nullum adhuc Chymieum data mihi fuit videndi facultas,nec yllus mihi affirmare potuit, quod confirmatam Epilepfiam folo vulgari &c fimpliciter praepara- to Vitrioli fpiritu tollere potuerit. Hunc fequentem fpiritum e ffi- caciffimum vfu medico deprehendi. Recipe Vitriolum Hungaricum.ieu Gyprium vel Romanum perinde eft (quamuis illud in Siiefia in mineris fluff ti\ Hufeitis femper plurimi fecerit,conficitur enim e minera Au- li, Argenti, Ferri & Veneris) foluc in aqua deftillata vel rore maiali, & follitum cola, poftea collocetur in digeftionem ci- nerum feu arenae vel fimi , in alembico negligenter fairem obturato , quia nil cuaporat: ftet per menfem , tunc ad fupsrfi- ciem ciicit faeces feparandas; Iterum ponatur in digeffionc Phlegma Vitrioli me* SulphurVi- trtoli. Spiritus Vi- trioliphilofi- phicus. Sulphur Vi- trioli Nano tkttm. OJeumVitrio li rubienn- dutn. Oleum dulce fitriolu Liber Qvintvs.' mentum ad extingucndamfitim immodica. Febrium ardentium putredinem,pcftilcntiumque malignitatem cohibet aciditate. A’iter: Recipe vitrioli quantum volueris: vafi vitreo luto ob- dudo inditur, &cxigneph!cgmaexti latur: deinde illud eximi- tur, contunditurquc & phlegmate rurfus perfanditur,idcmquc e- uocatur,vtantea,vfq;dum nthil ampliusemanct,& fpiritus profi- liant:poftea ab igne remoucrur,& calx rubi eunda,in puluerem re- da&a, vclprefola.vellaterumfruftulis adiedtis, ampullaeincur- uatxinpomf’,& vafe amplo,c£excipitadaprato,commiiThrifq*, di- iigentiffime luto obieratis, noftu dicq·, luculcntiffimo igne vr- gendo oleum diftillatur. Vbi omnia rcftixermt,totus liquor exi- mif,infunditucq·, ampullae vitreas & ex arena calida primumaqua iniipida,deinde acidaacrifq·,, qua oleum appellac,ieparatur,pur- gatura icdimento.Exlib.i. Vitrioli rubificati vnciseiiij.f.haberi poiTunr,ii riteparef.Hoc oleum,ii fsepins phlegmate perrufum di- llilletur,dulce redditu-.Valet ad apoplexram,paralyfim,epilepfiS, febres ardentes, pcftilentef.;; item ad firim, ftomachurabileat- ftuamem,morbos vtcnno;,aliofqiinnumeros,ex humore idoneo guttarum inftar potione aiTumptum. quin etiam medicamentis tum purgantibus, tum corroborantibus immutantibusqv velillo- ruma&iomim promonendarum, veliaporiscommcndandigra- tia rc&e admifeetur. ÄÜtenChal’canthum ( Romanii mitius eft,Germanicum acri*) in olla exuritur igne fornacii, vel inter carbones,dum omnis exie- rit humiditas,& colore rubro euadatilnde vbi refrixit,in mortario optime tunditur,moxq>in Cncui bita, vel pomo vitreo,feuLeuco appellato, luto fapientuincruftato, in re. erbcratoriafornace,iic vtcolludeoriumparu,vergat ponitur:Adhibcfignisprimo lent% vclexcarbonib9 velexlignisiicciir:primHtenuiorib9,moxfolidio- omnis iicceturHumidita$,fi quxfuerit.aut ni· ii antea forte fuerit iiccata: Cuius illudfuerkfignum, fi deterfum, gladiolum Ori cucurbitae appones. Nä ii adhuc quic<| adfuerit humiditatis,reddeturgladioliibperficieshumida:fin ve· rofic a pm aneat nihil humtditads inerit- Tun apponatur vas re- cipiens iausmagnum,nc vis vaporum,qux vehemens eiTe (olct,ilr lud frangat; optiracq; itipari* rimis, ignis augeatur, vtfumus ac Bäsii ic je Chymic^e fpiritus ex chalcantho in recipiens vas transmittantur. Cumque egredi halitus caeperir,ftatim eft recipiens vas Iinteo,aquafngidiiI: madente,contegendcm & cum ficcatii fuerit, repetendum, doneo egredi Spiritus dederit. Potelletiam lintei huius madentis VTus o- tnitti, ii metus fit, ne forte ob tenuitatem vas recipiens frangatur. QuamobrC qui oleum hoc conficiunt, furnum exigunt ioco Hu- mido&fubdio, ut ambiens acr,illud, abfque fra&ionis periculo agat, quod linteum faceret, halitusq·, denfet ac colligat. Vbi nullus amplius halitus,feu fpiritus egredietur,quod aliquibus biduo con- lingitjfubtrahendus ut frigefeant omnia: Sum- maqj diligentia difiungenda vafa& colligendum oleum ; quo in- ciduntur abfceffus,&quaevis duridima caro. Vfus eft,vt conficia- mus gladiolum ex ligno olete, & cum illo, ta6to vix oleo, fecando perforandoq; reliquaopportunaagamus. In Peftilentiapeftilen- tibusq·, febribus , Ephemera excepta,egregium certe remedium vbi opus cft Corpora,phlegmate, malisqi referta fuc- cis, amorbis tueri, idq·, cum purgata prius fuerint,ficvt vix qnam efficacius poffitreperiri, aevalentius. Sic liquore indiget, quo commifceatur, quiq·, eius acrimoniam ac vehementiam corri- gat ; ftomachum roborat, appetentiam excitat,infardtus expedit, putredini refiitit, & Renum affectibus prodeft, quiexifipatione ortum ducant. Pueris duae,trefve guttae cum aqua acetoiae praebere coniueverunt: grandioribusq; natu ad quinq·, & fex guttas exhi- bent. His qtii feie a morbo reficiunt, mirifice conuenit,caloremq*, inftaurat. Sunt qui Oleum hoc aquaardentefaepius perfundant,& aquam abihahant,vt efficiatur minus acre, ac magis tenue.Pleriq; ad chalcanthi jam igne rubentis libram, aquae Vitae optimae ( vel vini Vulgaris ) libras iiij,addunt, & per tres dies Balneo tepente macerant: igne mox cinerum molli, aquam eliciunt: Deinde au- iliore, oleum, quod quinq·, aut fex horarum fpatio, nifierraueris prodibit &c : Vnus inter authores adhuc nobis reftat audiendus, videlicet Andreas Libauius , cuius fententia de Vitriolo taliseft. Chalcanthum {'inquitin comment: Alch: part.i. lib.i. de natura metallorum cap.11.pag.z3.) eftfuccus metallicus, naturae aero fas, conftansex terra aroia,alumine &fulphure,&ob id etiam acorem babetvirofam&ftypticum cum dulcedine conienöum j refoiui- iur in terram eurinam , fuccmn aluminofum & pinguedinem ful· Liber Qvtntvs, Phurcam.CumcaIcinaturrubefcit,vocaturq;cokatar. Deftillatur exe0addusliquor,&oleum rubeum,ex quoipirituspinguis colli- gitur. Atrum colorem gignit in fuccis plantarum, vnde atramen- tum Tutorium didam. Tranfmutat ferru in cuprum. Apta fufione m zs migrat. Vnde patet terram eius die aeream, cum Mercurio &: fulphur. terreo,ficcx omnibus metai is per arcem j maxime ex tere & Ferro. Itaq·, Omnium fulphtirhinc Aluminofumfeu Atramen- rofum dicitur. Multiplex eft: Chalcantum, vc Vitriolum Romanii, Vngaricum &c. quod & cuperofi,poftea Nily fory, Melantheria«, quaecoloribus citrino,rubeo nigro6ccinereodiftinguuntur.Infu- per&album vitriolum eil oculorum aftedribus qmbufdam vtile. Cognationem habere cum fulphure&fuccino, bitumineq·, arguit q>in hisnafcatur,atqj etiafulphuream pinguedine vehat: Ecinful- phureacidusliquoridem fere iit qinchalcantho, &"c. Ita cognata eft alumini ,cuquo mueniturin eadem vena,nempe pyritae,&c. Et inter deilillandu alumen fecedicin lutu p rimas expirando. Eius v- Tus eil ad foluenda metalla, fiiungatur alumini,veletiaHalinitro: ad coloritia, ad medicina vbi praeilac eius liquor acidus foris & int9 admotus.Cognata eft ei aerugo, Chryfocolla quas eft quafi putrefa- cta aerugo,item Zinckum di(5lum,&c.l.2,A!ch.tra6l,z.deExtradis c.$p ait: Vitriolum eft lapil, congelatus ex fuccis metallica natura, fulphuream fcil.aluminofa& aeream, alioruq·, metalloru quodam- modo obtinentibus, cofiftentia vitrea.Et qa potifllmii ex minera ae- ris fuccus ille afluit, pcolata nempe p eam aqua foritm,aut pluuiahV inde acris ieu cupripotiffimu naturaeftadepc9, chalcanthumq; vil- tatecupperofaappellatur.Vitrioli v. nome generalius,etiaex alio- rum metalloru minerisextraCta glacie vitrea copraehendit. Fit non ex mineris metalloru duntaxat,led ex ipils metallis refolutis.Ex mi- neris efficitur ad modünaturale, queGal. in fodinis Cypri coipe- Clumdcfcripfit. Tufa minera pfunditur aqua copiofa·, agitatur di- finitur donec fucc9 fit aflumpt9,poftea colatur ad puru. Colatura linitur fedimentü facere.Quod aqueum eft, vel abftrahi- turp (iphunculum,velemktiturp Epiftomiü do fadu.vel tollitur p lacini as. Si m aqua p fe far corpulenta eft, n6 ©p9eft ipfa eura.Relrquo locatüin vafis fuis, q debet eile vitreaaut virrata,auc filtecxfigulina, d£fa & lapidea, fponte lua congelafcit: fiutq/vcltcirdl«velrh0boias,&c,Coagulü ejtemtw foluif aqua Basilicje Chymic^ pura, trajicitur per hltrum, & denn 6 coagulatur: idque repetitur quoufq puritas petirareipondet. Nonnunquam ad ignem linitur aquofitas, ad confidentiam fapalem. Si magna copia qua:ritur,vtin vulgaribus officinis Analogia eil in vafis δί re- liquis. ita&Galenus notavit, quod in labrafeu pifeinas quadratas figulinas Aqua mineralis colledla,ibitemporisproceflucoagula- veritin chalcanthum,&c. Wernherus de Vngarico : Duplexeftvitriolum : nativum pyramidatim fponte concredens ftyriarin modum : &c Faditium, quoditafit: Pyrites minutiuscacfusdcrniturin viis fodinarü intra trabes diipofitas. Eis fimul ac aqua permaduerint, innafdtur vi- triolum,& pyritae folidaticxcinduntrir ferro £ fodinis cxfi ic extradi mittuntur in alveolos, & affufa aquafei vente,folviturV!- triolum in aquam viridem, quae colatur in vas aliud, ut depuretur. Depurata coquitur in plumbeo labro ignimagno ad horas 8. in- fluente iempereodem liquore, vt labrum plenum manear, Vbifac eradefadus liquor eft, infunditurincadosligneos, vbidifpoficis virgis annafeitur. In Hilpanianecefle cftadfuccosacramentofos adiicere ferri vel aeris partem, alias non coagulant.Minera v. ibi ef- foila per femedrefiibdialib9 pluviis & Vdo nodis aere finitur ir- rorari. Inde extrahitur fuccus per aquas. Lixiviam depuratum co- addito aere velferro in Ligneis alveis coagulatur. lib;z. Alch :trad: i. de Magrft: cap: 4i.fic vult vt purificetur. Vitriolum aceto folvitur : & per colum Ghymicum Chartae Emporeticae tra- jicitur iaepius.EodctradiGap; 15. ficdcfcribiteiuscalcem; Chal- canthum in Catino forti fimplicicerpoteftcalcinari alias pro calce eius cft Colchotar,quod fit vel deftillando ab eo faepius phlegma, donec crubcfcat, vel coquendo in olla cum verfationecontinua, donec rubedo placeat, demitur, tib: i.trad.i.cap. 40, ficeius depingit Florem. Chalcantum folve aqua limpida. Cola per filtrum chyraicu quadruplicis charrsefub- ftratofctacco,idqj fiepe. fiatfcdimentum ; Transfundatur parsli- quidior& coaguletur, (fi in.concha vitrea coagulatur folutiopro- be colata marginiciusfiipcriore annafcitur Bos fiibconnle* admo- dum tener.fed in Vfu pro flore Tindaraeffe poteft.j Flos έ cholco- »arc elicitur: Cholcourfublimecariaduplicem Alembicum cum dt'a . . .· CAlxVitrioli Jias Vttrklu Liber Q v i n t v si foramine Verticali. Eleuatur Puluis fubtilis, qui penna abraditur» & fecundotertioue iterumacapite mortuo fublimatur.Siperfo- ramen exit fumus ruber, eleuati fignum efl .Eodem lib.actra&.c. 4. fic loquitur de Quinta Eifcntia Vitrioli, aluminis & calces Ho- rum iublima,aquam quas inter fublimandumexit.fciua,Sublima- tum iolue per deliquium, folutioni adde aquam priorem, digere: Vna per meniem,deftilla aquam dulcem, coagulum folue, digere, idemque coagula.6c (jcprocede,vtinfalibus.Deftillatuma.liquo- remperfe coagula. Ellcntiam hanc coniungeilli. Compendiofior & euidentior ratio eft, ii febres cholcotaris ter a capite Mortuo fu- blimatosad duplicem alembicum in fimo foluas, folutum deftii- les per Alembicum in arena, deftillatum lenta codbione B. coagu- ics,Coaga’amlaeuigatum per deliquium foluas,& filtratum repo- nas.Eil nobilis dulcedo ad Spafmum, Podagram, Calculum, Le- pram , & ( Aliicholcator probe exficcatum exigunt per Alembi- cum, dicuncque exire craifam Humiditatem, ex qua per retortam pellunt oleum in receptaculum, refrigeraro huicadiiciunt fpirims de fa'e guttas rres,olei de farmentis guttas v. deftillant iterum a- iunrquedulccfccrc inftar mellis. Alhfic.fublima Vitriolum cum Hydrargyro, fublimatum iolue in aceto deflillato velalio purifll- mofarpe mutato. Secedit enim Eflentia (vel fpiritus) vitriol· in a- quam; Hydrargyrusfubfidet.-acetum abftrahe, affunde acetum a- liud, in quo reftindlum fit farpius ferrum candens,& coagulatur in rubedinem, deftilla per lacinias aut filtra. Coagula ad ignem, ©e* fpuraadetraheqj nigram cutem. Infundo Eifcntia Vitrioli erit ad Morbos vtilis,6c nominarim ad Vulnera. Hodemlib.&tra&.cap.- le.pag.ifS.ficeiusdefcribitfpiritum. Spiritus Vitrioli duplex eft, albus & rubeus. Etrubeus qui- . demeftoleum cholcotaris integrum, velfeparatoa bofpiriture- 1 itquusliquorrubeus. AlbusitaconcinnaturVitriolilibras li.fol- ueinaqua, & filtra per chartam, vt clarificetur coagula dccxficca, poneinolla ftrata in latus fuper prunis in tripodevellatcribus.I- gnifuccenfoagitadiligenter, cauens ne exundet, cauensitem fu- mum, cum fit noxius. Ita vetfa donec erubefcatf vel etiam flauc- fcatj&: non ampliusfumet.Sinon asqualitet erubuit, illam partem igni redde, poftea erige ollam,& prunis inic&is calcinaexaclc, ita Spiritus Γί- trioli. Basilig/e Chymicji vt pene dimidium quantitatis primae reftet, &in olla fluat inftar Hydrargyri, & bullas quafi eiieiar. Ita praeparatum immitte ire retortam lapideam firmam, beneinuratam, impletamuiquead- mediumf vel etiam falcem tertia vacua } admone receptaculurrv grande (ampullam vel retortam vaftam) locatumin fr gida,& an- nexam plumbeo circulo, ne attollatur. Eam etiam inter deftillan- dum pannis madidis tege, velinftilla frigidam cx Epiftomio ieu· gutturnio;In ipfo quoq, pone aquae Vncias XVI. Retortae collum prominere efornaccdebetad 6. digitos, ciqj adaptarirecepracii'· lum. Ita vt commiflurae cum farinata albugine bene occludan- vndiquaq; larus fornacis, & cornu retorta: lute muniatur, ncflammavcl feruorexirepoffit. Ignem adhibe prunarum initio* lenem, & prolicies phlegmaticam aquam. Vbi videris receptacu- lum impletum albis fpintibusnubilofis, potes mutare recipiens fr induftriuses : fi non,memincrispoft abfolutum opus phlegma fe- gjregare. Maioremiam excita ignem aperiendo a'iquaforamina & ienfim augendo prunas , & poftea claude oftiolum fornacis &prunasdemitte per fuperius orificium, donec fucurbitapeni- tus cxcandefcat,&albirpiritusin receptaculo clatcfcant, & pt flls viderequodeftintus, & tunc fine refrigefccre perhoraszq.. Ca- nens ne quid frigidi incidat.fi rimas agant vafa ftart obline fuc- co allii expreflo vel albugine farinata cum linteis bubula vefi- ca,&c.Hoc opus peragi poteft 8.horis,a prarparationeCholco- tarh quanquara alii triduum confumant, aut dies 5. Pcra&ade- ftillationc, fi phlegma vna cft abftrahe igne B. abftrahe etiam a- quam quam in receptaculo pofuifti, poftea fegrega fpiritu$ albos arubcisin arena 8i re&ifica ieorfim Vnunquemquc in arena.Vc guttae cadant figillatim deftillando , ferua in Vitro forti angufti colli.Bonitas cius diiudicatur,fi in f igidam conie&ns, veluti fer- ucar,aut fi duae partes confufae item fernerem reprsfentent fi aco- rem fumum habet,&c. Magna cft in hocfpiritu conficiendo veri- tas. Nominanteum diuetfis appellationibus acidulam feuaccto- iatn mineralcrn,mclanchoI:ara artificialem, Aurum potabile,o!c- um Vitae &c. & rubeum ipiritum peculiariter, fanguinem hydrje, iangunein terrae &c. Nonnulli Vi trio'i Romani bene calci nati lib* ij.lalis Ammomaci Vnc.j. Tartari cakin. fenumciam, ex arena per L r Β Ί κ. Qtintvs! 653 retortam cum receptaculo vafto bidui fpatio deftillant.ied hoc c5- pofitum eftpotius. quam iimplex&c.Ec paulo ait; ( Dicitur ier- pensqui Tuam caudam deuorat) Alii torrent Vitriolumcumfalc pctrq,eligunt Romanum glebofum vel Vngaricum. Aliquib* pla- cet Vitriolum Veneris.Deftillant etiam cum lateribus tritis per re- &am Cucrubitam.|quidam calcinato Vitriolo affundunt f.v.vt quodammodo enatet,macerant, deftillant primo fv.fccundo au- &o igne phlegma Vitrioli; tertio Spiritum. Re&ificantinB.vta- quofitai fecedat &c deftillant tertio: Alit torrent Vitriolum, foluiit in aqua, filtrant, & aquam toties mutant, donec amaror non am- pliusapparcar, inde deftillant coagulatum. Nonnulli Vitriolum ponunt ftatimin retortam, &ignercuerberiideftillant,donecru- befcat & fiat cholcorar.aquam eftluen: e (eruat. Exemtum vitriolu puluerant, macerat q, in v.f.deftillärp retorta pelluntqjfortiter ftaraqnaram fortium p grad9 ignis reducunt i. Vini fi 2. Vitrioli o- leum in recepcaculü mutatu, inq-,frigidafundotenuslocatum.A- liqui primo eiiciunt aqua clara alba,fecundo viride, tertio rubram au6Hsignib9,&: mutatisexcipulis.-qifi non fit,pofteafeparat.Sunt in fiacerrimo foluant A rgentum &c fic ad vsu afferant.Fallopius p dies 4,Spiritii deftillatnigium. Vtunfqdam furno accihecu canali laterali,pficiuntqi op9 50.horis, AliquietiSinreceptacuiüponunt aliqd aquae,vt fpirit9 eo citi9 coagu’et, alii omittunt contenti phle- gmate. Sanguine cerraeitaeliciunirCholcotarcmpfundeaceto de« Ibliato trip'o,digerepnouendiiiindiesteragitado.Deftillalente; fi no fat ruber,refunde ad caput mortuum tritu, macera&dcftilla, , ptUendotandcfortiter,quoadplaceaccolor&c.Eodclib,&tra6b j c.i j.Sicei9 docet conficere oleum afoenfonum: fpiritu vini ter de- ftillamcofunde cfi fpiritu vitrioli acido: digere vnap menfc vnum vel duos,deftilla in B.primü fpiritu,deinde in area oleu,caucdo ne exundet,q, fac i!e fieri potcft.Cauetur a. diligenti ignis regimine.Si attenderis fluxum olei, diuerfis receptaculis potes excipere fpiritu & oleü.fi fimuldccurrei ut in recipiente ftatim fegrega ncolefi cor- ifipat ferua bene.naaufngitfacile. Aliter fic dulce in hucmodurm C olchotar p fundit" aqua feruente, extrahit; q; fal totus,reliquü dc- ftibatp retorta.Alii vitriolu tritu ponuntin retorta, cui £ recepta- culo apponit alia parua.comiiTurislutatis fit digcftioloco calido»^ OleutHVUrk * 654 affunditur S.V. lib.j ad lib.j.Materis d'geruntur diebus 40.de- ftillantur, oleumq;innatat Vino. Oleum acre ita conficiunr.Vi* triolum Vngaricum tuium,loco calido ficcam, poft triduutnte- runt,& ficcant iterum tefto vafe per linteum:tandem irrigant S.V. Optimum & deftillant. pag. 147.ait:Chalcanthum aqua coquitur & filtratur ad purum, Vritur ad rubrum, o’cofubigitur&cald- natur.Teritur, itemq;ca!cinatur ignifortiffimo. Itutibituroleo. Digeritur per menfem. Defti lacur tandem in oleum. Itacom- mendat ad AfFc bonorum feriptorum officium eft,ex fundamento ipfo nihil deduxerunt.Rem enim non intellexerant, & tamen ad comp lan- dos libros ambitio eos adegit, qui tamen libri omnes ‘ipiritu a n i m a c a r c n t, a c m e r a m o r t u a 1 i t e r a fu n t * DeSulphure ego vobis, ranquam peritus, experientia meam in omnibus proponam, quidnam in fulphure contineatur, tam fe- cundummedicinam, q Alchimiam &cctcra.Ei nifi Deus obftet, acprohibcaq ftupendaadeo & admirandaopera fulphuris funt,vt naturale in homine lumen ea fatis admirari non poffit. Quod fi Deusnon impedit defedus eft in artificibus,fulphur ita tta&ami- bus,vt operatioinfitae virtuti non re pondeat. Cum enim quilibet nugator Medicns,quilibet nugator Alchimifta fit-.haec caufaeft, curfcienriaeplancinapri umproferrinonpoffint.Fundamentum autem hoc eft, quod in ihlphure, vtriufqj facultatis tanta arcana virefq·, contineantur, quanta a nullo faris indagari pollint, quod inquam virtutes tam prar'ftantcs in eo lateant, vt eae iure merito o- mnibusadmirationifint.Poftlongameniminvtraqi facultate ca- catam experientiam eae fulphuris vires comperra& cognitae funt, vi multa alia non exfiftant, quae ipfo autfupciiorafint, aut cum Lirer Q.vintvs. eodem comparari in medicina & alchimia poflint. SuIpKur caßi- gat Ariftotelem,dicentem, rerum fpedes mutari non pciTe. Ea,‘ c- nim fulphur tranfmucar.Si hodie viueret Anftoteles, ad ruborem & pudorem totus ageretur. Medicum aut Alchimiftam agens, fulphure non vtetur, quale id per fe eft, fed potius eo feparato in arcanumfuum , & ab impuritate abluto, ita vt in virtute fuaqua- uis niue candidius fiat. Huc facit Yfopus, h.e.ars feparandi anti- quitus Yfopaica in Alchimia & omni iequefiratione dida, Cra· dum tamen pto vu go, & ad res extraneas infigneeft* Caeterum vtin explicando fulphure accuratiorfim,id prius fecundam fuara naturam diftinguam. Non enim cx matrice vna, fcd pluribus nafeitur. Vnde etiam operationes diucrfas habet, naturafq; multa* interfediueifas continet. ne erret Medicus feorfim proponam, ira, vtfeiatur, quatenus ad Medicinam piofit, & quatenus conducat ad Alchi- mium. His abfolutis quantum etiam ad vius quotidianos faciat, expediä. Quod fiergo quis cius vfus fit in medicina,quis in alchi- mia, quis incanteris rebus,ordine&caccurate explicuerimus,iam de operatione eius cuilibet liquido etiam conflabit, vtipfum ci- tra errorem rradarc poihr. Quoties nouum metallum: toties aliud fulphur. Nullum fiquidem metallum fuo fulphure caret:quia in tribus metallo- rum corpus quodlibet confiflitjin fulphure,fale & mercurio. In meta lorum autem perfedione ieu generatione fuper- fluum fulphur rcmoucrur. / Sicutenimvidctisgencran nucem,neceam perfe quidena tantum, fed vna cum putamine & cortice: ita icitis haec cilefupcr- /kia , f acere tamen ad Embryonalem conferuationem nucis, freut de generatione docetur. Hoc exemplum adduco , ytintelligatis, tot genera effeTu!« ph iris quot metallorum,quolibet fui metalli naturam refipiente. Hoc moo de metallis tantum,verum edam de lapidibus ratum fir. Defolpherifi generibus* BaSILICjE Ch YMICl QuodeRim lapidum,cot ctiamfulphurum genera. Corpora enim ömnia, fubftanciam fiiam habentia, ex tribus di&isconftanr. Qua de caufa naturam etiam habent Embryonatam. Hincfuphuti difcrctae appellationes induntur, vtSulphur Embryonis de Au- ro, Argento ,&c. deSaphyro,deMarmorc,&c. Ex nomine Em- bryonis intelügatur, notari Sulphur, quod ab vna generatione vniusfrudus, imefintmetallafiuelapides, oriatur. Necdcme- taliis fa tem & lapidibus dico , fed de omnibus generibus cor- poralitatum, vt funt Vitriolum, Alumen, Marcafita, Bifcmutum, Antimonium, &c. quae omnia in fe embryonem continent, fe- cundum generationis fuae diferimen denominandum. Aliude- nim eil fulphur Embryonatum Martis, afulphureBmbryonato vitrioli aut laipidis. Idem judicandum etiam de crcfceniibus terrenis, vtiuntligna, herbae, &c.quae omnia ciufmodi fulphur in fc continent. Vnum hic pandendum eil. Accidit interdum, vt huiufmodi Embtyoriale fu'phur metala non mala veiut &c gemmas puras lucidalque, &alia fimilia gignat, quia fcilicet ex generatione illa, ex quaoritur, aliquid ei vnitur, quali de illo cor- pore fpiritus quidam. Nec vero ipiritus tantum , verum cum eadem etiam corporalitas, adeo tamen fubtilis &c fugax, vt ignem fullinere nullum poilit. Citra tamen opeationem Vulcaniam in metalla illa, ex quibus oritur, ab auro in aurum, a plumbo in plumbum,adigitur. Similes praeparationes quandoq·, etiam ingemmeis fulphu- reis embryonibus funt,quibus a feinuicemTeparabStur mor- tuum iulphur,impotens, & Iapis pretiofus in eo latens,quae omnia per artem inuenta & explorata iunt. Lapis autem is limilis fuit ei, cx quo prodiit, ex granato »Granatus, ex Hyacintho Hyaci thus. Sed haec ad procefium Alchiraiae relegantes, hic ea faltem indicabimus, quae experientia docuit & confirmauit in fcientia huiufmodi fccreta inueniendi. Dctergo in huiufmodi indagatio- nibus operam Alchimifta, vt exploret, quis Embryo fit, ne fors is alium quaerat. Et haec de vno genere fulphuris, quoadeius ortum, ha&enus di&a fint. Praeter haec eil etiam aliud, per fe: quod ipfinn quoq; iam deferibam, & virtutes cius cum in Medicina, tum AI- chjmia ac arcibus ceteris expediam. Liber Qjv i n t v s. Sulphur ergo generationem adhuc aliam eamque peculia- rem habet,fine omni embryonali natura & conditione, ita, vt creicensfitperfeipfum veluti fagus aut quercus, peculiari genere ab aliis feparatum. Id iulphur minerale appellatur. Per fc enim hoc fulphur raineraeil. Etficut Ars Vulcania docet feparare mineras, ita vt verum corpus auferatur a falfo, velut argentum aut ferrum a minerali.ita &in iulphure minerali corpus efl ,i quod extrahitur velut ftannum afuoZuittcro, Corpus illud e(l fulphur minerale. Huius a.fulphuris,multac differentiae funt, nec vnum alteri fimile eft. Sic nimirum videtis,v- niuerforura, qua: natura nobis largitur, genus non invnam,fed multas fpedesdiftiibui.Nec enim vnum tantum plumbum,vnum cuprum,vnum aurum,&c.eft. Sic nec vnum Iulphur: cum aliud gradus altioris, aliud infe- riorisiit, aut plus minufuediaphanitatisaut per/picuitatis habear. Hac de caufa vires etiam medicae in alio aliter inquirendae funt.Hoc diferimenetiamab Alchimiftispraecipuetenendumeft, vtdiredeinucniaturea fpecies, quae quaeritur. Ex his fatis iam li- quet, q genera, &q conditiones fintfufphuris,& quo illae modo nofcendae veniant. Praeter tamen haec vos etiam aliud genus, quod fecretum peculiareeft,f.ire velim, ra!e quidem. In feparatione AI* chimiaeaurum ddioluiturafuacorporalitate, velut &c argentum, & metallum quoduis, acgemae&c.ex quibus omnibus iulphur fe- ce dit, praeparatur &: extrahitur. Huiusgeneris funt Sulphur Auri, fulphur lafpidis, fulphur Virrioli &c.Et vero fecretapcculiariahic vfnrpamut : iliudramen fulphur tam praedans Arcanum eft,vtfl· mile aliud praedicari nonpoffit, nec hic debeat,cum res ea ad Vul- canum peuineat, &c. Sc ergo hadenus triplex fulphurpropofui- mus.De his tribus deinceps dicam, quo modo Medicis, Alchimi- dis &Saponiftisvfuifunt. De triplicibus Sulphuris virtutibus in dicinavforpandts- De Embryonato Sulphure fciendüm eil, ipilim diuerfatn De Sulphm Embrjonatol Basilicae Chtmici virtutem habere ab eo,aquooritur,hoceft,aiuisgeneratis.SedaT- lato exemplo rem explicabimus. Nuxperfc tantum nucleus eil· Nucleus in fc continet diilepimentum, q>nudrefpondet. Quan- tum aut in cibis diftat nucleus a diifepimento :tantum etiam diife~ runt illorum virtutes. Nucleo prsterca obnafeit cortex ficcus feil, aridus,qui & ipfe h nuce alterius & diuerfae natura eft.Quantum e- nim corpora:tantum & virtutes diftant. Huic deniqv cortex alius obnafeitur viridisreuius eadem diuerfitatis ratio cft.Eodem exem- plo & caftanea duas tunicas habet. Quovero interuallo caftanea a tunicisdiftar in oremafticata:eodem differunt etiam codico,vtintclligatis fulphur embtyonatum quoq, fimüiter im- puritatem cife de iuo embryone, tantoq; afuis veris generatis in- teruallo diftare,quanto diftät a fe inuicem forma,effemia/ubftan- tia& corporalitas. Non ergo virtus nucleiin putamine quaerenda cft.Sic necin fulphure embryonato, quaerenda eft virtus aurea, ar- gentea,ftannea,cuprea,rmaragdina, aut hyacinthina,&c. Sed vir- tus alia in medicinam aftumendaeft. Multae virtutes in his fulphu- ribus conditae funt,fed inter fe omnes diuerfae. Hoc etiam, φ iam dieemus ,ante omnia nofcendum cft, cum his omnibus fulphuri- bus fpiritus Arfenici concurrat, in alioac alio fubtilior. Quale eft generatu,taleeftilludArfenicu,intcrduinftarRealgaris,interduin ftarAuripigrncti, interdii inftarCryftallini,&c.Haeceo fineaddu- eo,vtimelligatis vos medici,oportere vos agere naturales,non fo- phiftas,qui naturalia cognofcantj&quidArlcnkü in fulphure em- bryonato fit, cdpcrtühabeantjnelatronümore homines tradent, Ipfi vero inftitom fulpbur tantu nouerunt.Quod fi nominari non audirent,vtiq·, nec id ipfumnoiient.Intcrim tamen haec ex ipfa na- tura penitus cognofcendafunt, ne latrociniis graiTemur,fcd con- fcientiamadDeum puram afferamus. Hocvos Academici flocci facitis, vno eo contenti ,,fi pecunia vobis affluat. Ita immemotes Dei,veftri & naturae creatoris eftis. Porro de fulphure embryonato metallorum notate, mani- fefto videri, quo pado illud membrum fuumin morbis firmiter confcruet & reftaurct. Nam feptem membra omnia mineralibus tantum,non aliis remediis in fuis aifedibusindigent. Sulphur ergo deauro confert cordi, de argento cerebro, do Liber Qvjntvs. cupro Renibus, de plumbo fpleni, de ferro felli, deftanno cparr, de argento viuo pulmoni. * Sedhaectamenomniainvnico tantum morbo, velut in fiif- focatione illorum membrorum, fi humorum in illa eluuies de- cumbat,& fuifocationcm minetur. Etfi vero apud veteres Mediros recepta nulla ad huiufraodi fuifocationes reperiamur : ih folidum tamen omnes detre&ant huiufraodi fiflphura embryonatadilcere praeparare, & aegrisad- miniftrare,fiuc intus fiue focis id fiat, quoties quidem neceifltas efflagitat. De hac fola ergo virtute hic feribo ideo, quia nedum vlla ad fuifocationes reperta medicina eft, quaeprzftaie poilit, quod ful- phuraifta metallica embiyonatapraftant. Quas vero etiam ad alia virtutes habeant, deinceps de ful- phure minerali tradetur. Operationibus enim omnibus conueniunt; metallina ta- men quam mineralia fu!phura& fortioraiunt,&maiore cum cau- tione vfurpanda. Praecereafuntetiamfulphuragemmarum, in quibus lapides pretiofi iacent, velut caftaneain fpinofo fuo cortice. Quae confti- tutio fit aetitis,palam eft. Eodem modoomnes etiam gemmaranaturaalicuirei,quae iplarumcmbryonatum eft, includuntur. Ineoembryonatolatct fulphur. Eoextra&o , minus virtutis non habetisacinipfolapide, non quidemgeftando/edmedicinaelocoadminiftrando. Sic conftatJnSapphiro latere virtutem tollendiAnthraccm, & ad efcharam eum reducendi fiipra omne corrofiuum, & tamen finecorrofionc. Eiufdem naturae ipfius etiamfulphur eft, fi nimirum a corpo- re extrahatur,& emplaftretur. Ita impofitum, eadem praeftat. Nec in Anthrace tantum,fed & in cancro & igne Perfico, cumprimis in principio, fi cum Apo- ftemateerumpit. Opera ergo dadaeft,vt gemis, quas germani habem*, virtu- tes extraham* ,vfib’ fuis deftinatas, Quas fi in gemis habetis,habe- 662 Basilica C η υ μ ι c ä bitis eafdem etiam in fulphure, cum operatione eadem.Etfi n. non aeque fortes ilis fint: Sunt tamen praefto : Ipfa Applicatio , & fe- paratioacGradatio faciunt,ut fimilem operationem perficiat.So- la n. Corre6tio& Gradatio ad id promovent : alias fieri horu ni- hil poteft Sicut n. initio exemplumpropofui de difcriminecorti- cis &nucleiin nuce·, itaidem quoque hicintelligendumeft.Qu/)d fi a. nucleus a nuce diifolvat ur feu corrumpatur, ira, ut no amplius cibus fit: tunc ealdem cumfuo ortice vires habet. Ponemusexemplum.Si nucleus comburatur,&cx eo Alka- li conficiatur* Et confimilicer etiam ex cortice A’kali fiat : tunc utraque nigro colore tingunt ea,quae nigra non funt: quando ergo dico, virtutem Embryonati Generalisfimilemexiliere, velim me ficintclligi, fi fcilicet Generatum diftoluatur, & in praeparationem vulcaniam deducatnr.Idem de omnibus etiam EmbryonatisGem- marum, 8cc. intelligendum eft. Sed deEmbryonatisfulphuribusinCachymiis, velutMar- cafitis,Amimonio,Talko &c.fdcndumcft, quod,fiafuis corpori- bus & adhaerentibus rebus extrahantur, fimile quoque fulph ur ni- tidum producant. Hoc prout in operatione gradatur,ita ei gradus, gradui vero operatio & virtus refpondet. prout hoc extrahitur,ita Ic Embryonata caetera omnia: de quibus plura in operatione AI- chymiftica,quae hic recenferi non debent. Virtus a. haeceft, quod generata aemuletur fi corrumpatur in pr§parationc fecundo,quod phlegmaticis maxime conueniant;cu primis v.phthificis,peripneumoniis. Empyematibus, & cuilibet tuffi : quicquid per naturam ullo modo prseftari poteft,id fulphur hoc ad fuum ftatum reducit* Nihil mihi magisin votis optatisque eft, quam eundem effe hodiemundiftatum inter principes,Regesae Magnates, qualis fu- it tempore & aetate Magorum : Virtutes n. in rebus omnibus tam altctxfplendefcerentjVt Deum tam profundum artificem Vniuerfi Homines admiraturi fint, quod tot miraculofa in naturam recon- diderit,ut ea Homo indagaret, fed magi exfpirarunt, &irruerur in- ebriati: nec quiaquam amplius fupereft,quam feortatoresjlufores, latrones, fines. Cordicitus dolendum eft, usque adeo nullum hodie inter Liber. Qvintvs.' principes vigere Magum, fcd ludicris & ineptiis omnia paflfim iqualere, & in confiliis (edere lupos, dominariq·,, qui (uis exactio- nibus & Vfuris cum (ibi cum Dominis pius fatis lucri faciant. Scientiam arcanorum naturae hxc fors maniit, vt poft occa- fum magorum (eu magicae, eodem una fato etiam omnes feientiae interciderint,&horum loco iurrexerint feribae cum promiflis tuni- rapaces lupi, qui jura tenentes fuis nutibus omnia territant. Quid dicam? Artes interierunt; fpelunca latronum fubnata eft. Deinceps de Embryonato fulphure in vitriolo &: ei cognatis fcitore,quacnam fpecies Yitriolifmt,velutralia,quaeomniamirum fulphur producunt, dum corpora animata a corporibus Embryo- natisfeparantur, vclutiafaie , afalegemmae , afpeciebus Alumi- nis, a Vitriolisf&c. Hic regulam generalem vobis proponam quod omniaiulphura, a vitrioIatis(alibusftupcfa61:iuannt,&Narcotica Anod yna atque fomnifcra,cum eiufmodi tarne proprietate, quod (omnifera conditio hic tam placida, &: lenis fit,vt noxa omni care- at,nec more opiatico, vclut in iusquiamo,papauere,& mandrago- ra,&c. operetur j Verum tuto, placide,virtualiter,fine omni infe- Ctione. Summa ergo laude dignum eft tale fomniferum itupeiaCti- vum, a naturaipia deteCtum, praeparatum accorreChim, Cumqu» Medicis omnib9planum fit.huiusmodi (omnifera multa Sc miran- da perficere: contravcro in opiatis tantum venenum ede, Vtcitra fpeciem Quintae Eilentiae vfurpari non poffint: Εό plus fpei & fidu- ciae ponendum eft in hoc praeiens, cum fciamus multos eile mor- bos, citräanodyna minime curabiles, quorum cura vniuerfain A- nodyna a Deo per naturam coli ocata eft. Et haec mihi caufa eft, cur de fulphure hoc eo exa&ius fcribam.Id qui inueniatur & compare- tur,in procedit Alchymiftico docetur. Hic tamen de fulphure fci- endumhoceft, quod ex omnibus de vitriolo extra&um notiffimu fit, quia per fe fixum eft. Deinde,c6iunCtäfibi dulcedine habet, vt etiam a gallinis edatur, a quo aliquandiu dormiunt: poftea tamen citra noxam rurfus euigilant. De hocfulphure aliter judicandum non eft, quam quod in merbis per Anodyna curadis, citra noxam omnem , omnes paffiones fanet, & dolores omnes mulceat, calores omnes extinguat, fatua morborum omnium accidentia inhibeat. Hoc remedium , in rebus omnibus primum & 664 Basilica Chymki antecurforium elfe debet,fequenteipfum cura,hoc eft,confortati uo quintas eifentias. Et quasnam alia iublimius cuehere pofllnt Me- dicum, vitra omnes Apollines, Machaoncs, Hippocrates,& Poly- doros, quam foladfifta duo ? Et fulphur hoc vocatur fulphur Phi- lofophorttm,quoniamphilofophiomnesidunaoperaftuduerunt, vtvitamin nmltafecula protraherent, lanique viverent & morbis refifterent: quam facultatem om«em in hocfulphureinuenerunt potentiiTimam.Quade caufaidilli nominisctiam indiderunt. Vos operam date, vt ipfum gradare, feparare &: purificare fciatis. Praeterea adhuc genus aliud fulphuris Embryonatieftinli- gno.folusa.iguisidfulphureft,qaemquidcfouerenon potcft,nifi ligno, cum quo etiam emoritur. Id fulphur eft ex omnibus rebus quae lignum funt, aut quae comburendo in cinerem abire poliunt, H ocfulphur eft vegetabile, non nihiluti'e,nifi ad ea,quas ab igne praeparari debent. Omnibus amotum fit, hoc fulphur ceterorum fulphuru vir- tutem ifta ratione indicare. Sicutipfiiip ignis eft, omnia confu- xnens: fic quodlibet etiam aliudfulphureftignisinuifibilis, confu- mensmorbos. Sicutignislignum confumitvifibiliter, ficalterum invifibiliter. Hae de cauifa Elementumignisiumorbisomnibus arcanum eft. Et quicunque Medicorum Elementum ignis in ilia fliceat ita loqui) arcanitate non habet, isie verum & probatum Medicum non jadet/fcd tyronem& loculorum expilatorem. Di- cere ergo jam licet,fulphur eife Elementum ignis. Quod fi conten- das, fulphur ignem eile in virtute Medicina:; curandum eft, vt re- ducatur ad fuam flammas vanefcat.h.e,adc» fubtilietur, vt a fuo corpore difccdat, corpnsque eius feparetur ab ipfo,quodEleraentum ignis nonfit.Sulphure,infubtilkatem&: vo- latilitatemredudo, tum demum &confumensconramendum,h, eft,quod a natura non eft fixum. Sic morbi non fixi, corpus autem fixum cftaduerfus &eft Elementum ignisJTakem ad- cunq; vinum praeparatur, arenam aut calculum non gene- rat,vt nec Apoplexiam,viliusgenerisapoftemata,fluxiones,tudes, febres, &c. Ilii enim praeparato fimile & aequipollens aliud nul- lum repetiripoteft. Quadecaufa laudem ciushic non immerito alTiimo. Quod fi otium edet , contra Budalinos Academiarum Dodoresdioc f .ndarnentum difputando deduceretvix multa: pa- ginae huic noftrxdefcriptioni fudicerent.Margaritae tamen porcis oblidendae non funt: quibus ex re magis &vfueft, aegros contra- ctos &refolutos fieri, quamdefua fententia ilk· cedere;cum ta- men nihilominus xgrotis fjbfidioedenonpodint. Sedvtadful- phur minerale redeamus, fciendum iterum eft , crudum ipfum nullius vfus cfte, fed praeparatum. Quod quo praeparatius eft,eo e- uadit melius,actandem omnesfuasfxces& venenofiratem depo- nit, &c quod nullius vius eft, fecedit: remanens autem margarita fumma&optatidimamedicinaeft. Sulphur crudum eius naturaeeft, vtrubra candefiatfuofu- mo, velutrofas rubeas,Scc.deleuatum vfurpeturin medicina,al- befcet,fed exterius. Prarterea etiam notandum hoccft, quodmultahntfulphu- ra, colore variantia, velat e ftflauam, flauius, rubrum, magis ru- brum, purpureum, nigrum, album, cineieum. Ex his coloribus nullus prodeft praeter dauum. Quo fulphur Hauius, ac magis ad colorem aureum vergit,eo meliusac falubrius. Caetera omnia multum in fcArfcnici, Realgaris,Arc.conti- ncnt:ideoqdnMediciua vitantur. Quantum autem ad Alchimiam; extera meliora funt pro- pter ingreflionem, quaraabeiusmodi Realgaricis fpidtibus ha- bent. Liber Qjintvs Notandum praeterea.etiam cft, hoc fulphur impetigines & vi- tia corporis externa pellere. Quo cafu colorata fulphura melio- ra funt, quam flaua, propter fubtiles Arfenicales fpiritus. Si ea fulphura fubliraentur a vitriolo, alumine,iäle gemmae,plumofo, &c.aliquones,vfqueadeofubtiliantur,vtimpetiginem & ferpjgi- ncm radicitus tollant. Et is thefaurus praeftans cft, extollere exte- rius ea,quar interius fuum ortum habent. Sicut magnes ad fe trahit ferrum,vt id fuo loco amoueatur, nec maneat,vbi fuit: ita hic funt vires Magneticae,fatis minime explicabiles.Per folam experientiam Vulcaniae artis miracula ea naturae panduntur. A Deo Medicinae fufficientes quidem fuppetunt. Caecitas ineo cft,quod nemo praeparationem aggreditur, vt inutile feparetur nb vtili.Satis effe putant,fi Apothecariorum more omnia confarciner, & dicant,fiat vnguentum.Ea ha&enus dotftrinafuit. Eteoiam res mundi rediit, vt medicina merum vnguentum fit, non vt prius, ars feufcientia.Nec enim artifices,fedSophiihe medicinae praefunt. Quod fi medicina ab artificibus tractaretur : proceifus longe fa- niorinftitueretur. Itaque de fulphure notandum,quod gradatum infignishominimedicinafit,non faltem intro fumptum, fedfumi etiam ipecie exterius adhibitum. Ita enim praeferuat &, conieruat, vt diximus,cum additione Magiftrantiae, &: Granorumluniperiac Rorifmarini, &c. Artes δί modos nonnullos excogicauit medicina, quibus metal- la ex luis corporibus eliciuntur,vt metalla amplius non fint,fed ma- teria deftrufta,quae priorem ftatum perdidit. De hisfeiendum elt, metallum quodvisex tribus coftare, ex Sale,Sulphure & Mercurio. Cumergo haec tria finr prima materia metallorum,ex quo cofequi- tur,cadeftruiacdifiblui pofte,adeoq·, arti fiubiici ,vr in aliam elfen- tiam reduci & träfmutari poftmt.Deftru&ione hac fatfta, tria prima per artem amplius feparari poifunt, vt folitarium & per fe praefto fit Sulphur,Sal,Mercurius.Defulphurehicloquemur,duobuscietcris omiilis.Sulphur a ceteris metallis feparatur,etia hac ratione. Quae- cunqj de fulphure notaui, eaedem vires in his etiam metallicis ful- phuribus confiftunt:& eo quidem magis, quia metallum peculiare naturam afciuit,ab eo,quo fa&um eft metallum. De iliis virtutibus falphuri quoqj nonnihil collatum cft.Hincco i ceteris fulphuribus De fulphu- re mtaüi- co. Basilica C h rM t C & nobilius Sc praeftantius eft Et feiendum eil medico,iulphuris virtu- tes omnes huic quoque fulphuri inciTc.fume ( vt ira loquar) grada- metalli conditionem recipientes.Hinc Sülphur ab Auro vir- tutes habetaureas:ab Argento,argenteas:a ferro,ferreas.Quicquid facit ferrum quicquid facit Crocus Martis, quicquidTopalius fer-* rifacf.eadctn omniafacitetiam Sulphur de ferro. Similiter Sc de eaftro,dc plumbo,& metallis ceteris. Sulphura hasc acquirere, cui- uis medico incumbit. Dofis enim eotum exiguaded operatio infi- gniseft. Erpcnirus perfuafumfit medico, Deum omnibus morbis fua remedia appofuiilc.Hoc fi verum eftjoportet medicum nafcieX magia.vt peream fecreta naturae intelligat. Ita palam erit, naturam id praefare, vt etiam leprofi fanentur. Magia: imperitus tyro cft, St manebit,dum in viuiseft.Res ardua eft, medicinam habere cogni- tam , Sc ex arte rraitare. Ipfi tamen Cabaliae Sc Magiae imperiti funr, Embryonati fulphuris extradtio fit per fcblimationem inter~ dum per Defcenfum ,fi Sulphur probe maturuit accopiofum eft, cseterifque corporibus non admodum permixtum. Interdum fi ni- mis fabrile eft,iefubrirnarinonfuft:met,autper DefccnfumexcipiΓ fedaquisfoπibusextrahi vult, vt a ceteris corporibus reducatur iu ■ aqpiam,-& ab aqua deinceps coaguletur. Aquarum eiufmodi for- tium multa genera funt, quae hic minime recenfebimus. Oportet tamen ipiäs eiufmodi cfle, vt iulphuris vires non tollant aut mu~ cent. Si enim exarte fecundum fuam concordandam extrahantur': non fakem Aurea: funt, fed in Alchimia etiam ad ceteras parationes funtfulphura commoduTima. Fixationem enim con- cipiunt,adeoque in cementis volatile fubrile Aurum , in metallis· figunt, ita, vu fepararionem in aquis fortibus fuftincant, Sc Au- rum fiium promanr.Aliasexhocfilphure in Alchimia fperari ni- hil poteffnifi vt pro fua concordancia,ex illis rebus in quibus later, extrahatur &poftcafigatur.Si,vtplerumque fit, Aurum continet, idper fulminationem reperitur. Ira etiam fixum eft, ad Aurum volatile omne retinendum, quod alias coerceri non poteft, nec deprehenditur in feparando propter fubnlirarem, Sc fubcilem eorporahratem. Multi quidem procefius tencari funt, quibus ex fulphurc fieret tinitura. Sed ad finem peruenmra non cft : Oe Ale hi· m'ßicis virtutibus fulphurü: & de ful pbure Etn- brjonttc. Liber vs.1 669 quia tinParacelfus inlib.ParagrapL & Iib.de natura,Π bro & capite de fulphure. Ei. Florum fimplidumfulphuristereleuatorum vndamj.&fe- mis.Myrihacfele<5t. drachm.j, Aloe epatici fcrupulum j, Croci gra- na quindecim.TerraSigillatas fcrupulum j.Sacchari quantum fatis. D Abluatur in aqua Rof.vel perorali &c fiatmafia, ex qua formen- tur Rotulas. Alteram partem modo fequcntifublimabis, quamuis fintqui putent gummata inter fublimandum comburi: Eleuatio ideo len- te fiat fine aduftione. ■ fy. Ergo ditiorum florum Hb.j.&c femis,Colchotaris vndas iex* Salis fili drachmas quinque. Myrrhae Alexandrinae anaThuris,vn-' das tres,Aloesfuccocitrini.purificatiprius,yrrdasquatuor, Msfti- ds vndas tres,Croci vndam femis. Omnia trita fimui & bene mixta imponantur priori vafi,fi fit ad- huc integrum, vel recenti, addiroque alembico in fiirniim reponi- todgnem fubdito,ficuti primaviccfedilhPoftduodedm horasex- trahc flores , qui afcenderunc, rurfus Alembicum repone &c i- gnem continua per duodecim aliashoras. Nora fi nimium ma-- teriae vna vice imponis, tunc comburitur » eminentia trium vel 4. digitorum fuflicit: Tuncex libra vna vndas vndedm florum ha- bere poteris. Quod fi pauciores habueris, repofiro· alembico perge adhuc ignem fubminiftrare per duodecim alias Horas. Aquae ftillantes ex vnaquaque fubhmatione.tam florum ful- phuris fimplicium quam compofitorumin recipiente adaptato, colligantur ac feorfitrr feruentur, illas poftea redificara:, in bal- neo bullienti mifceantur cum aqua illa, qua ab ultimis floribus co- pofitis abfiradtaeft, nec reddficadone eget, coloris iadteipropter gummata,&faporis acidi: hac feorfim colligenda, ne mifceatur cum oleo fubnigro, quod fubfequi tblet. Vocant hanc Aquam Ens ieu LacBalfami, cuius idem vius qui Florum,In pefte,Febtibus, Plcurefi, Colica, AfFe&ibus Pulmonum, Obftcu&ionibus hepatis, Dofispronatura infirmi & indicio prafends medici. Vires, Vfus,&:Dofis florum fulphuris. I. In pcfte fummum eft cura tiuum & praferuaduum : refi- LiBBR QtiNTVS. 679 fiftunt enim impreflioni & praeieruant a putredine; Cum extra» Cto Enulae Campanae ad miraculum operantur tempore infe- ctionis. DoGs drachma vna in aqua CarduibencdiCli, vel in Theria- ca. Velinvncia vna Syrupi de Citro, & vnens duabus Aquae Mcliflae. Hic hauftus prasferuac, & curat abfque omnia aliamc- PeftemjPlcuritidem, omnes putrefactiones, Apo ilcmata. 2. bomm , cum accidentibus, &c natur® lanitatis coniematiuum. ,3. Offertur in omnibus morbis, quieftieaci cxiccatione opus ha- bent. q .Sudorem in Lue Venerea promouent. y.In omnibus Pul- monum aifeClibus, afthmare, tufli antiqua &recenrc: In catarrhis peCtorahbiis,phlegmatids. 6. InPleurefl. 7. In Colica. 8. In Apoftomatibus & purrefaClionibus corporis, p. In omnibus Fe- bribus praeferuatiuum; rolluncenim omnes impuricarcs febri es & peripneumonicasieaiorcSjtuto&fubito. 10. Praefer januam et- iam in EpilepGa. 11. Conferuatiuum vini,fl illi immifeeantut im- peditgenerationera, calculi. DoGsdrach.j.robufto iuuenidrach.femisin cura. PropraeferuacionegranaS io. Mifcentur etiam Saccharo & cum Dragac. inaquapeCloralifo- llutaformentur tabellae. Cautio. Oleum &c flores fulphuris fublimati grauidis non temere offe- rantur,quiamenfespromouenr. EleCtuarium contra peftem, phtiGn & pleuriGn, cum floribus fulphuris; Recipe florum fulphuris dtachm.x, Myrrhae drach.ij. fl.Aloes drach j drach. rotulis fambuci autcbuli,ftac EleCtuarium mouens fudoiem. latrochyraia noitra fecundum ßorncttum, fic commendat Sulphur. Sulphur eit fuccus mineralis pinguis, faetorem acrem &pun- 678 Basilica Chymicje gentem emittens, habens partem fubtilem inflammabilcm, craf- fam,terream,fixam,intermiftam calchantofo fucco. Virtus ciusmcdicamentofaeft concernens pulmones, thoracif· que affedus,tum confolidatiua. Ex eo haec praecipue medicamenta conficiuntur : Flores, Balfa- mus,tindara & oleum,idqj duplex. Ree. Sulphuris partem vnam, vitrioli ad flauedinem calci- nati , & fatis communis fufi ana partem femis: terantur fimul, mifccantur, induantur fublimatorio vitreo, apponatur alcmbi- cus falis capax appofitorecipiente, omnibusiundturis bene clau- fis, detur ignis per gradus in arena , primo lentus , deinde for- tior, tertio fortiflimus. Ita flores fulphuris afccndunt in alem- bicum, fublimatio perficitur duodecim vel quindecim horis. Hi flores exempti teruntur & mifcentur cum nouis fpcciebus nempe calcinato vitriolo & fale fufo,peragitur fublimatio, vt prius, tertioque fublimatio repetitur. Tlores ful- fhuris. Alio modo- ?/.. Florum horum tertia; iliblimationis partem, Aloes,Thuris & Myrrhae ana partes duas, vitrioli ad flaucdinem calcinati partem vnam, Croei partem femis, trita &miftaidoncofublimatorio in- dantur, quibus affundatur liquor, qui in prima & fecunda fub- limatione emanauit in recipiens vas: euocetur primo liquor, tandem etiam flores au&iore igne , continueturque fublimatio, dum flores omnes afccndcrint. Liquor vitro bene claufo feor- flm fcructur: eft enim balfamus pulmonum , quem hocmodo ad- miniftrabis. ty. Betonicae, liquiritias, pulmonariae,imperatoriaepolypo- dii ana, fiat decorio. Huius potionis, mane calefa&ae, pa- tienti propina vncias duas vel tres, cui viginti guttas flipradi&i liquoris infundes , mirabilem videbis cffc&um in Thoracis 6c pulmonum affe&ibus. Liquor ifte fudores prouocac , peftem pellit, omnemque hepati*, inflammationem eiufque obftru- (ftiones aperit. Florum vero vfus eft in putredine ex vlceribus, pulmoni- bus, atque adeo in phtliiii., Dofis eius a fcrupulo ferais ad dra- chmam femis. Liber Qjintvs. 679 Florum Sulphuris ter fublimatorum, vr prius partes duas ac- cipe, Camphorae partem femis,olei Therebinthinae partes odo,flo- res & Camphoram trita & cribrata per fetaceum, pone in cucur- bitam ftridioris orificii: fiipetfunde tuum oleum .-omnibus bene obturatis, colloca vas in arenam, & da ignem lentum per duas horas, vt arena calefcat,poll:ea augeatur ignis, vt bullire incipiat in vitro, ficfulphurreibhiitur in oleum.. Hic cft Ballamus admirandus in vulneribus 3c vlceribus meden- dis , tumores emollit & diicutit. Adhibetur autem vel per ie vel vn- guenti forma, vel in eraplaftmm cum aliis redadum. Conuenit au- tem hic balfamus magis exterioribus quam intrinfecis.. . Florum fulphuris terfublimatorum,quibus affunde fpititus Therebin; n s ad eminentiam trium digitorum, poneaddigeftic- nem in calore mediocri arena vel cineribus. Ita tingeturfpiritus T he re bi n t hina: i n rub ru m colorem. Hanc fpiritum tindum effunde,& vitro claufo referua, floribus relidisafhmdaturnouus fpiritus Therebinthinae, extrahatur tin- dara,ifque labor tantifper reiteretur, dum tota tinduraex floribus euacuaca fuerit,& nihil praeter faeces in fundo remaneat: fpiritus o- nes tindi mifceantur in balneo,a tindura abftrahanturad craffiufi* culamconfiftentiam.Tindhiraerelidasaffundaturfpiritusviniopti- mus ad eminentiam trium digitorum.Item extrahatur tindura,tin- dus fpiritus effundatur, vt prius,affufo nouo, dum iterum tota tin- dura euacuata fuerit: tunc demum iterum per balneum fpiritus V. cuacuctunita remanet in fundo tindura fulphuris, medicina nobi- lis abfque foetorejquae fi per alembicum vel retortam in arena aga- tur,prodit praeftantifllmum fulphuris oleum.. Haec tindura & oleum fulphuris maxime conuenit thoracis,& ad omnes hepatis ac putridismorbis &c affedibus: Huius guttulae tres aut quatuor exhibentur eum aqua hyflophfufpiriofis & puru- lenta expuentibus.Habet hoc oleum peculiarem vim & facultatem attrahendi fifluras ani .fiftulaSjapoftemata, pruritum, procidetiam, manicas aliaque vitia leni contadu vel illita fanat. Item ventriculu, hepar, lienem, matri cem.veficam, inteftina,& articulos ex humo- rum abundantiaiaboranteSjVelputrefadioneaffeda membra cu- satin dolore ventriculi aur coli ex flatu datuncü aqua Chamomil- Balfamus fulphurit. T inäurx fulphuru. Basilica Chymica I c.Irem inannexoiiavei orexi,qua? a redundantia phlegmatis cxi- ftit,cumaquaabfinthii:In hepadsfngiditatc&; hydrope cum aqua agrimoniae. In dolore matricis cum vino decobftionis betonicas & matricariae.Invrinaeiuppic Ilione cum vino allii recodii rln Morbo Gallicoexhibetur cum aqua fumitcrrae; contra vermes cum aqua graminisvelabiimhii: In iplenis vitiis cura aqua, tamarilci aut ca- pillorum Veneris. Curatpeftem ac.febrem peftilentem cum aquapimpincllxvcl faieciusititem cum vino raphani deco&i, cui ad milium iit parum Theriacaeaut Mithridatii. Infumma , haec tin&ura &'hoc oleum fulphucis adeo tfticax cftpvt neq;viuum corpus, neq; mortuum ad putredinem tranlirc finatried adeo integra tuetur,vt nullavnquam cceleftis impreftio, vel ab demetis corruptio ei adeile poflit. Campana vitrea lutata, vel alcmbicus vaftus roftrarus a hio fer- reo iufpendicunfubtusaccommodetur paroblislata, liquidem cä- panavfurpatur.-SinalembicoReceptaculuadmouearur roftiCjim- ponitur concha in lirata ferrea lamella: in hunc Sulphur collocatu incenditur per ferrum ignitum;operaquederur,vt furnusafeendat tc6la,liabfumptaeftpars fufficitur noua, & ipirituscoagulatus de- fluit.Campana tamen a pauimento debet diftare, vtnon fuifocetut flamma:li Sulphur purum eft,fpirims decurrit albus, lin impurum a flamma vitiatur &nigrefcit; corrigitur tamen deftblando. Empy- reuma in eo tollitur digeftione cum ipiritu vini deftiliatione ab o- leoabftradlo. Vius huius fpiritus eft ad obftru&ioncs pulmonum, ad gangrae- nam,fiftulas.aphthas,hydropem,dentes infe6los,fcbres,calculum, apoftcmara,cauernofaqi vlcera,corrodit Argentum, ptoinde non potari debet,nili cum cautione in conuenientibus lulepis. Beguini lentenda & praeparatio de lulphure haec eft: Flores ful- phuris parantur mifcendo aequales partes fulphuris &c colcotharis perfe&e nibificati cxiiccatiqi:6c ftiblimando per arenam ex cucur- bita,(ipacio tamen odio horarum operatio haec perficitur,nec tanto opus eft igne,vt in AntimonioJdicetunSecundo fubliraantur cum Saccharo can di folo, vt maius ad Afthmadk alias pulmonum affe- tftionesconferant auxilium.Fit et haec florumpraeparatio, milcedo adlibram j.lulphuris,libram j_$c ßffatinieiatctum .· Vel, ad libralul- oleum fulphuris actdum. Tlores fui- fhurit- Ltber. Qvintvs. pHans,addendo Colcotharis& falisdecrepiratiana Jib.ß.vefpctfe criäabfq·, vlla additione.Flores hivalderefiiluntpmredini, acpr©- ptcrea in peile tarn prxferuationis,quä curationisgratia, vel in aqua Gardui benedici,vel Theriaca, vel Syrupo Citrio, vel aqua Melif- ix,ad drachmam j. vtilicer vfarpantur.Prxferuanr a febribus & Epi* lepfia.Sudorem in lue venerca promouenr. Conducunt in omnib. morbis5qui cxiccarione opus habent: in omnibus pulmonum affe- 6bionib.ailhmate,mfli antiqua & rccente, Catanhis ad pe&us de- fluentib.pleurefi, colica: apoftematib.& putrcfa<51ionib. corporis* Tin6lurafulphuris;LiquefacSalTartariin tigillo; flores ite Sul- phuris inalio rigiilotpoftea flmul mifce,&fpore infrigidari, prnitte. Maflam tere,cui fpirirum vini fuperfunde.ad eminentiam rum. rubicundiflimo fingatur: men/lruum fe- paratumper ßeuoca. Hxctindlura eil verus pulmonum balfamus. SpiritusSulphuris; Ponatur fub campana vitrea,vas terreum cü fiilphure , quod accendacur.Ita vero vasfubie&um ad campanam adaptcturmefiimiegredicntes flammam fuffocent; fed libere in il- lam fubue&i in liquorem defentur, quiin femellam appofitam de- ftillet. Ex lib j .elici poteft vncia vna,tantxefti acix,vt Leonhardus Fiorauat.eius intra corpus affumri vires no fatisadmirari poflit.Da- ri vero pote ft.cü aquis appropriatis,aut Syrupis.ad guttas iiij.v.vj.& comifcen cuele0luariis,&: piilulis, tain morbiscahdk, qua frigidis. Exterius criam prodeftad detium dealbatione, vlccra luis venerex, gingiuarum, verrucas,ani & exterorum membrorum fiilulas:. Ap- pellaturetiam oleum,fed κ· ικν*.· Oleum fulphuns:Recipe fiilphurisrritilij.Calcis viuxli.fi. Salis Mercar.vn.iiij.mifce&p recortadeftilla.Ad vulnera & vlcera vtile. Ballamusiulphtiris:Recipc floru fulphuris vnc.ij.Oi. Therebin- thinx vn.iiij.Mirce,&vitru in arena colloca,vt fpacio ocio horarum lente bulliar,&fi.uinilar fanguinis.Tu fuperfunde aqua commune: &peralecnbicudeililIaoieum fuperfluum cu aqua.Manebit infun- do Balfamus fulphuris: a quo tindlaijjmi per S* V.extrahere potes,& coagulare,quxin aqua Hyflbpivel Syrupo liquiritix, daturatufli vexatis,propter pulmonum affe&us. Valet ecia ad vlcera maligna. Hic recenfcndx funt quorundam opiniones & prxparatio* nes de oleo fulphuris: Matthiolus eius talem tradit modum: Tinfiura fulphuris. Spiritus fulphuris. Oleum fulphuris. Balfamut fulphuris. Oleum ful· pkurif. 682 Basilica Chymic£ Vitreum vas tintinnabuli non abfimrle, illitum figulari luto,a terra i.cubiti menfura,aeneo vel ferreo filo fufpendcns/ub quo tretara vitream maioris circumferenti#, in cuius medieinuerfus fuerit cyathus, ftatues. Porro cyathi fundus ferream braÄeam di- gitorum ex igne candentem fuftineat, ex qua Sulphur accendatur. Hoc dum comburitur, recentiusfuperaddatur. Inde fiet,vtexfumo afeendente fuipenfum vas breui temporis intenta Ι- Ιο guttatim in inferiorem Paropfidem deftillet oleum:quod dilige- tercolle&um,vitrea confemabisampulla, ft.j. Sulphurisdatdra- chmam j.Olei valet praecipue adhftulas, & ad curanda oris vlcera, qu#Gangr#nasappclIant:in quibuscurandisraaximeexcellit- &c. Alii ad partem vnam fulphuris triti, addant pattem alteram fili- cum , in puluerem itidem redactorum. Hanc mixturam in retorta adleuiifimfi igne apponuntj&olcumoptimu eliciunt. Vfurpätur in morbis frigidis,quorum funt humores vel frigidi,vel putre faCtfaut in quibus flatuum cft copiajvt in febrib.putridis,tertianis,quotidia- nis, quartanis, in pefte,in vuincrib.in yiccrib.maxirne canis&finuo- fis,in afFeCtib.plerifqjCcrebriiOris,dentium,ventri cui i, hepatis, lie- nis, matricis,vcfic#,inteftinorö,&articulorum, iis yidcl.qui ex hu- moris abundatia,autputrefa<5tioneproueniuntjDatur a. pauxillum huius olei,cu deftillatitio liquore,veI decoCto herb# conuenientis, pro cuiufqj partis dCaffeCtus qualitate. Men fur# modus hiceibGal- lin#pcnnain oleum intingitur, atqj inde mox extrahitur,& quod adhaeret pinguedinis vel olei penn?,id in liquore/ decoCto dilui- tur:&datur bibendum #groto/n febre quidem quotidianam vino dccoCbionisRorifmariniautMenth#, paulo ante acceiTionem. In tertiana,cum decoCto ccntaurii in vino. In quartana,cum aqua Bu- gloffi.In pefte,cum vino dccoCtionisRaphani.cui admixtum fit pa- rum Theriac#,& Mithridati.In ylccribus &puftulis oris, penna aut goffipium oleo madens loco vlcerato admonetur leniterrita conta- <5hx olei aliquoties repetito, perianatur malum. Epilepticisinde- coClo Betonte#,Poeoni# prominatur. Tufllcntibus cum femine vr- tic# & hyfTppo codis in vino. In Anorexia,qu# redundantia phle- gmatis exiftitjcu aqua abfynthii. In dolore ventriculi & coli ex fla- tu, cum aqua Chamomill#. In hepatis frigiditate & hydrope, cum aqua Iridis, Chelidoni# , & melle. In obftru&ionibus Liber Qvintvs. 683 & dolore lienis,cum aqua Tamaricis.In morbo Gallicorum aqua fumiteira de florum Geniftae.Contra vermes,in aquagraminis au« Abfinthii. ln dolore matricis, cum vino decodionis Betonicae,& Matricariae.In vrinac fuppreftione, cum vino decodionis allii. Ad podagram frigidam,cum aquaChamaepityos. Atq, in his omnibus idem vtendi moduseftfis videlicet,quiiupraeft expofitus,de pen- na oleo imbuenda,δατιοχ diluenda in ideneo liquore. In vulneri- busautem &vlceribus,lccusaffedus oleo linendus eft cum pen- na leuiter.Dens cum doler,eodem leuiter attingendus. Sed fi pari- teromnesdoleant, decodum Menthae calidum, cuiimmixtafit C*le guttula j.veli j iij ore continendae firnt. Alii ficconficiunr: Sulphur pulueiiieturfubtiliter,& de pu- mice tantundem piftetut: quteduo mifceanturfimul,& ponantur in retortam,cui adiundum fit fat s amplum &r magnum & bidui rpacio,ieuiflrmoigne,Oleum iulphurisdiftillabis. Addit1 aurem pumex,ne fulphurafcendat, ac etiam citiusvaporesiurfiim mittat.Eqdem penefacultatesaffignanturei, quas modo fuprare- cenfuimusmifi quod in pauciffimis hanc diuerfitatem notauimus. Valetad vulnera accipiendo pulueremex foliis quercus, pimpi- nella? agrimoniae>confol da: maioris,Hyperiei; quibus omnibus bene contufis, decoquantur in vino: & colaturae admifeeatur pau- xillum huius Olei, aut faltem quantum fatis fit pro malitia & ma- gnitudine plagae. Cum hoc decodo kuetur vulnus recens, aut in- ueteratum vicus,&fubito curantur. In morbo Gallico poft fuffib cientem purgationem,valet oleum eodem modo, quo fupra. Aliusfic vult: Pecciolas fulphure obdudas ferreo velaerec* filo affixas, atq·, igne accenfas in vitream cu cui bitam amplam con* iicio,ita tamen, ne fundum attingat fnlphur, m ox alembicum bre- ur roftro, cuirccipiens vas amplum, aqua vita: fcmiplenum fit ap- penfum,rupimpono,vtfumipartimin recipiente coll'gantur.,pat- timinfando &latenbus cucurbitaetanquamfalfiue calxadhaere- fc at; idq; toties repeto, donec fufficiens cal cis quantitas fuerit coi- Icdla.Quofado, materiam in recipiente in cucurbitam infundo, ytomr e (alemimbibatjmox per pannum linteum colo:deindein retorta,primo quidem igne lento, pofteavehementiore dcftillo, quoufq; fpintus omnes exierint; demum aquam ab oleop B,Ma-· 684 riac (vtin vitrioli Oleo fieri iolet,) feparo, atque fic acerrimum non ingratum Oleum (txlibXalicctj Sulphuris, drachmas ij Olei ad minus)colligo. Alius fic.Recipe iulpliuris calcinatiUb.ij.Infundaturin aco to,qdiij.velvj,.digitis fupernatetacetuin cucurbita: hinc in fimo ccjnofepeliatur, 4.Hebdornadis.Poitdift:.llemngni forti„tunca- fcenditfpiritus fulphuris cumacetojquoditeiu fepeliatur in fimo equino per z-aut 3.dies :poft in vare lato, non ftridi orific jeuapo- retur acetum,tunc manebit fpiricus & Oleum fulphuris in fando. Idem oleum iteiuiepeliatur in fimo ad 8. dies, poftdefiilletur per alembicum,dc unc vldraoinfimo abfcondatur per menfem j. Er fic purificabitur oleu fulphuris. Efi: magn£ virtutis. Exhibeantur guttae iij. ad fummum. Idem fimus equi femper eft renouandus. Idem ille:Recipe fulphuris ritivnc.ij.Facularum vi ni in pu- luerem contufaiüvnc.j.Calcis νΐιιχδί contulx vndas viij. Mifie- turfimul,&in ampullaincuruara vrgentur,vel:Recipe fu phurisl. pf. Salis Aramoniacivnc.iiij. Calcis viuxli.j. Mifcentur,& aqua in qua falis modicüfolurü fit, pfunduntur,oleumq3 ex retorta deftil- Iatur:q> a phlegmate feiundu,vitreo probe reconditur.Efiicaciifi- mü iuoq,-oleücxfulphureprouenit, quädo totiuseifetiaper ace- tu ftillatici u, & fxrularu vini in calce 1 eda&arü falc, ita extrahitur,, vtpofteabalfamiinfiar exoptulodefbllet: q? no iolu externis cor- poris vitijsjveruetia adinterna potu aifuptu faluberrimum exiftit. Plenqne Oleum Sulphuris ita eliciunt, accipientes vrinae puerorum h.xvj. anteadefpumatar,ca cis viua: ecentisli.iij. fimul ferueantad ternas:moxper fi!trumexcoIentur:tumaddentesSul- phurisviuhoptimein pulueremreda0hljb.j.Simulferueanr,dum medietas abiumaturfinvaie vitreo,aut vitio obi inito finde per fil- ttupercolatur: pofteavafevitreo,pileoqueroftratoimpofuo,de- Ilillat liquoi,primo peifpicuus,demde Oeum aureo colore,quo ad neruos comra&os.ad Cancrum,maJignaque & antiquavlcera, &adfrigidosaife<5his exterius vtuntur.. Aliter: Suiphurig' e no expertum cuvrinapueri §. diebusinfi- moequino calidomacerato habeas deinde catinurnagnu, valde cauu,in quo collocetur cucurbita,ad latus,luto ineruftata,quae Sui phu^continet,prius rame inilrato fundo catini cinere calidiflimo, Basilicae Chymicä Liber Q_v intv s. Ärprima; addantur,dam totaHumiditasegreifa iir: addatur deinde recipiens vas,&rimae ftipeturglutine,exrarina:&candido ouUm- teo circundudto.' Fotteacaibones fiagrannffimi aflidue fupraci- nerem :llam calidü arque Olcö egte- diantiir,q;co‘l!gcndurrieft,u01cü Chalcanthi:& fimihseft vfus. Aliushoc modo:Sulphur praeparatura decoquatur cum Ckeo Iini,lentilIirnoigne fubiedco: de fiat cocreti fanguinisinftar. Refri- geratamateria iniic acur in retortam, dcfubiicicndoignedeftdla- bit oleum ialphurisrubicundillimum, Fiteriam,fifulphurifurfur c o m m i fc, arur,& de ttil 1 e tu r. Quidam oleum fu'phuris vitriolatum fic concinnare man- d t:cape fulphuris viui p j.cumquomifceas,lentoigne,Uquefach vitnoli puri tanrundem, vt vaum fiat corpus» Hocdep;ilatnrper defeenfum.-deoleum rubicundum in receptaculum deicendir. Aliud:fi Horum fulphuris lib.j.admif eaturi j. aut iij.olei tere- binthinae, in calore ficco' ioluentur fiorcsin oleum rubicundifii munrutum rite &aitificiofefi-parato menftruo,fulphuris mbinus circuletur cum vino Alkoo'eper 8. dies:dc hab- bis oleum fulphu- ris,quod naturalis Balfami vires obtinebit. Aliud: Acidum autem fulphuris oleum fit ipfoaccenfo, & fi.iperpofitacamp3na,aut vitro facis capaci, ad retinendos vapores, qui in oleum il'ud acidam conuertuntnr. Audienda etiam fententiaLibauii qui in coment. Alch.p.i. lib.de nat.metal.c.i i .p.ia.ficair; fulphur eft fuccus mineralis pin- guis,faetorem acrem dcpungentem emittens,habenspartemfub- tilem , inflamatilem,partem crafiam, terream,fixam,intermittam fuccochalcanthofo.lraqi ob illam inhamaturfacile, obhanefigi- tuv vr nullis ignibus poffic incendi.Metallorum parer dicitur,cum accedit fpiritus metallicus feminali metallorum virtute imbutus, quo fit, vt coagulet Hydrargyru. Alias illo deftitutum deftrmt me- talla,non pficit.Sal ex eo albu fixum eft,& alba tindhiram conferre potett.Duplex eft fulphur,vulgare &philofophicum.Hoccuipiri- tu metallico eft, illud eo caret. Itaq; hoc no figi potett Hydrargyr9, nifi q> tantu comprehendat, aut chalcanthofo ei9 fpiritu geletur;ll- lo v.poteft,&pfedeqdem,fipfe tamen inimicum eft metallis,quoru Okum ful~ fhuru Titrio- taium. Okumfd- phurü tere· bimhinutum Oleum fuIr fhuruoii- dum. 686 humorem abforbet Se deftruit,fient ftibium, cadmia, & alia, con- fentaneumeft in hoc illud contineri & abfumiin metallum acccf- fu Mercurii, vitiofo foris relido. Rubeam ineo Tin duram quaör runtChymici,&in oleo rubro gradationem ; fed quae non faci int ad opus maius.Per id examinantur metalla,ficut &: per (libium. Idc miraoilitcrin fublimatione diuiditur in partem terream, & volati- lem : Sehaec viciifim redigitur ad mediam naturam leniflimo igni, diuaporantefpirituigneo. Quod re ftat, figitur, &adTinduram reducitur. Ex eo cum Hydrargyro fitCinabaris, & fi cum cupro ju- gitur, euadit color violaceus, ad Medicinam fiiblimatur terexcol- eothare &c AloeMyrrhaq*,, & commendatur ad pulmones; Fit ex coBalfamusperfpiritumTerebinthi, ceram, oua,&alia,cuius vfus eftin omni folutione continui in corpore animalium, ubi adhiberi poteftmaxime foris.Refiftitputredinibus,&vnis, &c. Liquorem acidum chalcanthiniipiritus aemulum ex fumo reddit. Plinius co- ntendat ad purulenta tuffientes,fuipiriofos, Scc.Sed,rejiciendus eft error officinarum, qui nobis obtrudit glebam faxeam pro viuo ful- phure,quod debet pellucere, cü rubedine vel virore. Id. ille li. &c tr» i,Alcideext.c, 40. Floresfulphurisficdefcribit: Per fefuiphuris flor. fiunt,fifulphurviuum aceto ffilktitio probe repurgatum, ex- iceatumq; in fublimeagatur , vel citrinuaqua roris ftillatitiaardcte item elutura admifta arena fublimerur fecundum artem. Quod a- fcendit, abrafumabalembicoleuiffimoigni quafitorretur5infu- blimatorio tamenAvt volatilitate ignea &C noxia remota,media affit fubftantia.Cum additamentis praeparantur varie,iiqj vel citrini,vel niuei. Citrinoru hiceft apparatus: Sulphur vivum vel citrinum ter coquatur aceto ilillatitio,adhibita diligente defpumatione.Refic- catum affufo V.S, ftetindigcftioneper 8. dies indiesq; aliquoties moucatur.Spiritus abftrahatur deftillando,&reddatur alius, idq; terrepetatur. Ita praeparatum miicecum colcotharipari,tantun- demque falefufo, &: probe fubige, vt vndiquaque fiat homogenea fubilantia,immitte in aludelem cum alembico caeco,perforato ta- men de more, cuius foramen linteo tegatur , &qfe ne a fpiritibus fubmoueatur,ferreo circulo degrauetur. Collocain arena,lentoq; igni humidos euocafpirit9.His diffipatis,claufoqj foraine per conii mobilem, ignem auge, & ficcos fpiritus fublima, quoad fatis. Si a- Basilica Chymic j Tlorttfulphn tUi Icmbic* nimis impleretur,mutacum nono. Quod iüblimattimeil» cum nouis additamentis fecundo atq; etiam tertio fublima, Flores ablue aqua rofacea, vel alia cöucniente; ficcatosq*, repone. Huius loci funt flores ad pulmonis affedlusfadli·, vnde pulmonum Balfa- musanonnu'lisappellantur. Sulphur aqua rorisdcftillataelutum diligenter, primumfublimaturacolcothare: fecundo afalefufo : tertio ab Aloe, Croco & Myrrha, itaq; elaboramur,vt etiam eua- dantbalfamei.Horum vfus eff in putredine&vlcerib9 pulmonum, atqi adeo etiam Phthifi; dantur cum magiftcrio coralliorü vel tin- «Stura : aut fyrupodeHyflbpo&fimilibus. Ali) in peile adhibent cum fucco fcordij &c aqua eins,tum in febribus putridis & iimilib9. Florum fulphuris niueorum talis eftpraeparatio : Sulphuris purgati,aluminisq; vfti,flngulas fehbras contritascommifce,&fu- blima cum attentione fpirituum humidorum,ut eil artis per gradus ignis horis il. Quodeleuatum eil tritum remifce capitimortuo, fublima iterum, quod quinquies vel toties repetendum eil, do- nec feces prunis non redoleant.Flores talesiterum cum du- plo falis communis praeparati fublima ·, tandemq·, cumnouofale iterum quinquies,quousq; utnixaibefcant, Eodem lib, tradi, i.c. aS.pag, 81. Liquorem fu!phurisitadcfcribit:Hoc fublima jfubli- matum lasuiga ·, macera aqua ialis tartari,donec fubtilitas ingredia- tur per mutationes & laeuigationes crebras. Procede poilea,ut cum carabe. Aliter: Sulphuri affunde aquam fortem ad digitos 4 Ma- cera. Deililla ter vel quater,vt nigrum &fixum absq; faetore redda- tur, nec inflammerur.Edulcoraa.aliquoties aqua communi. Inde Ponein marmore ad foluendum. Ex Thoma de Aquino. Refoluendum a. ita totum eil. Alias ii effentia fu btilisfalteexit, pertinet ad Oleorum arcanum. Eodem lib, tradi, 3 z. derindlura fulphuris ait; Sulphureousq; fublima vclreuerbera, donec rubeum efficiatur. Inde dicitur Tinctura per liquorem Tartari &: V.S.Qucrcetanus extrahit ex floribus,cum V. S.Tcrebinthinatofadlisdigeftionibus. Tindluram rubea circular, cum V. alkolifato.nominatBalfamum, Aliter; fulphur vivum rai- fceturcu pari aqua falis tartari Coquuntur,donec coloretur aqua: filtratur, coagulatur in ianguineammaffam. Penotus tindluram e- iufmodi vocat Balfamum fimplicem fulphuris, extrahicqj per V.S, Liber. Qv intvs. 687 Flores ful- phurüalbk Liquor Sul· phurit. Tinäura ful· phurü. 688 Basilicae Chymic^ Ex floribus miftis oleo terebinthinaco iuper cineribus horarum io* ipatio, &c. Alius fle: Kecipe falis ammonitcorredidrach:y hydrargyri didrach; Cum lignea fpatafuper igni parao agita, donec acquirant cclorempuniceum, cauendo neefferuefcat. Impone in orbe ligne- um humedatum3&diciciTreiiaderecceruleum.Tdeum pone m cu- curbitula &c affunde f. v. rcdtficatum, & aiunt abire in colorem fanguineum. Hoc vinum fubliraatum extrahit colorem fulphuris iineigne. Adiiceergo fulphur, lient in hypocaullo oer diem natu- ralem donecfubfideant Vinum defunde & ferua. Aliiinjiciunc fulphurpulucratum in vrirjamveterem,&: ordine tindluramextra- hunt.CoagulantvCoagulatum cum aceto in magno vafe ponunt ad ignem lentum, fi quid pingueinnatat,idtolluntcum penna. Tin- du-raremanere volutinftar clari auri. Eode modo elicitur tindura ex Auripigmento, Arlenicodc fi milibus. Eius tindura ( inquit lib. 3c trad. cap. 4.) cx floribus eit extracta & per quintam eftentiam deferibiteius o- leum. Sulphur ter lublimatum in vitro perfunditur S.Terebint: quantus fatis adloluendu. Stent in calore leni,quousque coloren- turvtfanguis. AtFunde v.fi optimum ad tresdigitos.Rclinque do- nec fi v. tingatur. Effunde realfuifo alio, & extrahenmfturam toti. Spiritum deftillain B: quo extracto,muta receptaculum,δί igni in- tenfiore exibit oleum fiulphuris rubicundum non foetens. Aliter: fulphuris libra infunditur ter aceto. Siccatu pulueratur.Puluis cir- culatur cum v.f. Deftillatur igne B. idque ter repetitur. Loco vini ipiritus aquam roris fumere potes, pulueris tande librae mifce Vnc : j.Spiritus terebinth: Macera donec colorentur in vitro forti. Affun- de poftea v.f, & extrahe tinduram per triduum vino fnbinde mu- tato. Deftilla tandem tinduram, &fpiritus exibit prior. Audiore igne excipies oleum rubeum mut to receptaculo. Alii addunt prae- paratum falem petrae,vel calcem tartari.Interdum ei aifunditur v. fi & aliquoties incendicur,reftinguiturq; (in jeda arena ) poli deftil- latur vt oleum philofophorum & datur intracorpus.Nonnulli ex- trahunt eflentiam per acetum radicatum&falem tarrari.Extradam deftillantperAlembicum. Aliuscoquitinvrinapueri,doneccon- fumaturea, poftea deftillat pergradus, in fine yaiido igni elicit ole- EffentU fulplmü. Oleum fui- phuru* Liber Qvintvs. um rubicundum. Alius irem coquit ex oleo communi in maffam epaticam, quam deftillat ad vlcera. Quidam di (ilicibus igni lento, vafto receptaculo, deftillanc biduo per retorta, vt Gefnerus.pro il- licibus pumex eft. Dcfti latur & cum cera, additis illicibus vel Tale. Calx item fulphuris aceto infunditur per menfem? deftillatur igni forti. Quod exiit per triduum maceraturin fimo. Acetum diuaporarur vaie aperto.Spirit9 «Sc oleum fulphuris in fun- do manent. Aliter; fulphuris libram coque ex olei lini libra, defpu- ma,cum fpuma apparet rubra, affunde acetum ,& porro defpuma, poftaddecholcotaris Vnc: i), calcis Vnc : x, deftilla donec non amplius afeendat fpiritus, iepara. Coquunt &c in formam epatis,& deftillant 1 dteum humorem, cui innatet oleutn rubeum, u ile ad gradationes,&c E vulgo aliqui fulphuris triente mifcent calcis νι- ος Vnc: i; adduntqi Vnc:j.ceruflae, &c deftillant per Alembicum oleum rubrum &c. plura apud eundem de oleo capi: λ i.pag: 155. Item cius fpiritumcap : 16 pag. 1 37. &: lib: traft; i.cap: 7. pag: 51.(10 ponit eius fixationem: Infundatur (ful- phur) aquae forti hxatoriae (qualis fit ex ftibio, aerugine, chalcan- tho, alumine, cinabari, 3cc.) Maceretur per fuum menfecrebroa- gitandojdeftilletur, aquanoua reponatur,digeratur&deftilletur vtante,idq;etiam tertio vel faepius,pofteaeluaturaquadulci,ma- cerando& deftillado,donec cedat acrimonia. Id fulphur vaie clau- fo,reuerberavtftibium. Ira primum albefeet, pofteacitrino tinge- tur , tandem qj rubefiet. Vfus eius eft ad argentum tingendum,pr$- fertim fi prius cum auri calce fuerit permiftum, aut eius fo'utione nutritii.Eft aliafixio fulphuris, per fublimation£ crebram,&:c. Item per fal iaturni & falvitrioli, q? tace.Praeparatio fulphuris ad pefte &C pleurifin,mcerti Authoris: Recipe fulphuris. lib; z.puluerifavt ar- tis , miice cum libris duabus vitrioli ad Rubedinem calcinati, & fublima indefulphur, quodque fublimatum, viciftim cum aequali pondere vitrioli calcinati fublima, hanc fublimationem quater vel quinquies repetes in hac forma vt jam dixi, in his fublimationi- bus fulphur eflentiam vitrioli fubtiliffimam fecum attollit; Hoc fttlphur fublimatum verum eft praeferuatiuum in omnibus febri- bus, curat Tuffim, epilepticis prodeft,refte procedendo fit album. Addit idem ille aiuhor haec cxParacelfo; Recipe fulphuris purgati dratb ; x. Myrrhae Rom ; Vnc; j f. Alocpatici drachraan voam, Salfulphurti Sulphur fi~ xum* Sulphuri* prΛ paratio inpe~ ße&pleuriß. Basilica Chymici Croci Orient. drach f mifceantar omnia in puluerem {abtilifR- mum.Dofis eins eft drach.f.Mouet fudorem, continuando per vi- ccs multorum morborum perfecta eft Cura. Idem Author exiam didis florfbus talem dicit debere fieri Balfamum: Recipe huius fulphuris fublimati,Ub.f.huic fuperfun- de oleiTherebinth. hb.j. f olei lunipennilib.j.probe inuicem mi- xtis repone cum fuo vitro in arena calida per dimidium diem ad foluendum,tandem abibunt in liquorem (anguineum cum ingra- to odore,dein vas tuum fac refrigefiat, & effunde Balfamum in a- liud vas idoneum, hic datur ab infra dc extraidofis guttae 3-vel 4 in appropriatisconuenientibus, curat tufiim,apofteraata,peripneu- moniam,ideritiam,in hydrope fumum arcanum , in Chirurgia magna 5cmirabilia praedarepotert. f Et hic Author vult ex fulphure Calem in hac forma praepa- rare , cuius talem dat defcriptionem : Recipe fulphuris contuli li- bram). calcis viuae lib. ij. miice omnia inuicem pone in cucurbita cum Alembico per odo dies ac nodes in digcftione, interea calx gradabit&fixabit iulphur, quod vero fublimatur, vicifiim inde cucurbitae, & pone per duos dies ac nodes ad digeftionem grada- tionisjlntereamaiorpars fulphuris gradabitur,quod non fixum iam vltimo fublimaturad uouum opus repetere potes,fixum vero vas idoneum,puluerfa, &fupei funde acetum deftillatum, fac foluatur in leni calore,fola- to excrado interno ,quod fit per rciteratas vices cum recenti femperaceto,accipe,filtra,&deftdlaad efidentiam falis,quiar- canum itidem fummum erit in Chi.urgia; vfurpabitur eiiamad externa cum aceto. Tinduiaeius &fic tradit; Recipe fulphurisp vitriolum fu- blimati lib.j.fnpfunde olei lini Isb.j. Γ, pone cu vitro in leni calore, vfq; dum fulphur fit io'utu & vitrum afcedat, (vitrum fit fatis am- plum) haeefolutio fitinftat hepatis,qheparin frufta conicinded9 eft,acdeftillad9cumlib i j.vitriolicalcinati,primo igne lento,&,ρ- dibötp a’embicum oleurninftat fanguinis rubicundam cum lade albo,haecptritorium ieparare poteris,oltüv.cü vitriolo cakinato recenti vici film re6bificabis&hoCjppter fcetoi e ei9 aliquoties,tan- dem apparebit ex tuo oleo Thcfaut5’ maximus in curandaphthifi. Sal Sulphuri* TmäuraSul- pburu> Liber Qvintvs. febribus putridis, Epilcpiia, hydrope,colica, expellit vermes, mo- net vrinas,gradat etiam gemmas in eo pofitas, Lunae etiam calcem cx aqua forti facit volatilem:ab in tra Dofis cius a guttis 4. ad /.cum appropriatis conuenientibus. Deftillantur etiä aquae ex fulphure,tali modo.u.Recipe fulphuris contufi.viridisaeriscontufianalib.f. dcftilla ex igne aperto per re-j tortam terream, in magnum recipiens, dc accipies aquam corrofi- uam rubeam,quae nullo modo ab intra vfurpari poteft, fed ab extra adcallos & verrucas membrorum, &c. eft autem gradatoria ad gemmas vttjuidam volunt. 2. eft: Recipe fulphuris,falis nitri ana lib.j. Puluerifata. com mi- fceantur cum terra figulina in globulos, qui optime in folc cxfic- centur,ac deinde per. retortam deftillentur igne aperto, &accipies aquam flauam corrofiuam inftar aquas fortis. y eft: Recipe falis nitri Antimonii,fulphuris ana q.fcomifccan- tur probe inuicem,& deftillentur per retortam a fuperiori parte ro- ftro minimo apertam, per quod penedentim iniicc puluerem » ap- plicato in recipiente vino vel aqua, & deftillabis harum ipecierum cftentiam in applicatum, quod maximarum virtutum atque ope- rationum inde exiftir. Vinum datur viris ac pueris.calculo laboran- tibus.pcllit enim ipiiim·, aqua vero calculofis faemellis & mulieri- bus ca!culofis,&c. Author etiam hic talem vult conficere ex fulphure Eflentiam: Recipe Salis Tartari ad albedinem optime calcinati aepuluerifati q.v.fupcrfiinde huic aquam pluuialem, &repone fimul cum vitro in balneum, dando lentum calorem per diem integtü,interea Tar- tarus in aqua foluctur, foluto, filtra per papyrum,ad remanentiam faecum nigrarü,quas reiice, reliquum vero leniftimc coagula,phlc- gmataintotufacabeant, quo Tartarus in totum exficcetur; hunc deinde in cella applica vafi feu tabulae marmoreae,vt fluat in oleum: vel fi ita non vis,accipe huius Tartari exficcati partem vnam,mifce cum duabus partibus fulphuris viui, applicando vitro loricato, re- pone per duos dies in arenam,dando ignem,quo manu ferre poifis, deinde & per duos dies ignem adauge & continua hanc cementa- tionem per integram feptiraanam,interea Sulphur a Sale Tartarifi- xabicur vt aliquantula fiat fubrubeum:Et hoc fado materiam pul- Aqm ex fulphure. QJfentU fulphuris. 692 BASlLICifi ChVM'iC'M uerifaiapcifcindendo S.viniredificatum, ad extrahendameius cf- ientiarri,quodin mometo πγ,Γι öbferuaireriSipnmo fit flaua,deinde fanguineicoloris inihr rubfiifitindum iam probi? fepara effunden- do, &recenremS.V.vicfifimfuperfunde,continua ad totalem fnl- phuris ac falls excradlionem .· Solutiones omnes coniunge, sC in B, M.fpiritu vini inde elice ad medietatem , fasces quas in fundo vide- bis reifanres abiiee, purum vero ab-impuro per decantationem fe- para ac fiitra,fic habebis verum pulmonum balfamum adphthifin, pucrefidioncs corporis,& fimilia. Audramus& cius praeparationem in flores:Recipe fuJphunsyi- ni,ih tenmifimum Alkohol redadiac cribrati, lib.fi). veliiij,fiic&· repone in vafe Wailenburgenfi ad fuperfundendum cum irxiuio acerrimo,. (fado ex*cinenbusclaudlatis& calce viua) ad eminen- tiam 4 digitorum, fic ponein arenam quo igne continuo bene e- bulliant* & quando lixiuinmacodionenimiaefteuapofatum ac* C0nfumptunr,pius defuper funde , & hoc per 4. dies continuabis, ylquetkirrt Sifiphur tuum perficiatur albicans , · fimulac ex meta parte fui foetens priuatum ; Hoe iam artificiofe cxficca y&fablima- rnationimanda,addcndo tancundem vitrioli caicinatfapplicato a- Icmbico procede vtefardseinhacfublimationc Sulphur afeendit in duplici coiore,albo di flauo,albus optimus eil,quam uis & flauus non reficiendus, ignem continua per duos dies ac nodes tandem opus abfoht tum. Hi flores commendantur fumme ad omnes pul- monis affedus,pleurifin,apoilcmata, &c. Dofi a fcrupulo j.adij, cum vino vel fiiccoRofaceo. Ego tibi veritatem hic occultare non poifam,qui«am flores ex fulphure fubiati fintprasftantiores. Hos crede qui cu m fu 1 p hure p ur o a 1 b o p e r S al pnincllre corrc dum liint fublimatijhi funt albicantes & tali virtute praediti, vt mihi vix cre- dere p offis. Miigifterium,lac, cremorienButyru fulphurisBornettusfic de- ftnbinRecipc floram iaiphurisvnc.j..ialistartarivnc.iijunifce:&: fu- perfirncieaqaxcomraiinisiib.iij. Digereinarenaperejiem natura- km:iravtiub finem aqua fere bulliat: poftea fihra calide per char- tam emporeticam: & fuperfande Aceti dcftfllad q.f.fic cremor la- dcusfulphuris paularrn petet fundum. Separa dfiiblues pet itwjii- nationera: edukou- Vltimo dti- Flores fül- i thurif.. Magiße- rium ful· fhnrü. Liber Qvintvs. 693 gerecuni aqua cordia!i,& exficca;&ita habebis lac fine cremorem fulpharisalbiilimu: quiBalfamuseilhumidiprimigenii;confoitat vires naturales-.fanguine purificat, morbos pulmonum, vti tüffim, a(lhma,phthifincurat:In cxficcadis Catharns,ventofitadb. itoma- chitolIendis,Schiatica& podagra iummopere commendatur eile vtiiis: Ab apoplexia,peile,lepra necuomnxconuulfionib. praefer- uatiuum egregium.-Heiflicis etiam fua confortatione prodeil. T an- tum pulueris cum aquis fpecificis coramiiccturjquantum ad eas al- bicante colore tingendas fatis efl. Datur mane ac velperi cocldear vnui&ante exhibitioni accurate cu vehiculo humido cörnifcctur. Fit etiam mifcendo Sulphur tritum cum.arenae vel vitri tufi ana aequalibus partibus:& deilillando per retorcam,igne moderato:ap- ponencloq·, vasrccipieus quod acerum deilillatum eontincat.ht iic iubilantiaiulphutisdeilillacaprftcipirabitur in puluercm album, jquem exiiccabis.Hoc Antidotovrebarur princeps Auraicus contra pellem. Aliter & iic : Lac ilUphuris fit etiam cum fu'phure &: arena mifcendo cum aqua vitas Sc deilillando in cineribus per retortam. Waleta dGa c t o s v c n e r e os, vlcera maligna,fcrpjgincs,lichenes &c. Virtutes eius inquit Faracelfus funt in apoilemadbuspcracutis, ailhmate,&conieruationeianitatis. Apoilemata autem per acuta funt pleuref s pellis & his fimilia. Praeparatio in apoilematibus acutis eililla Paracelfi.-Recipe fu!- phuris viuilib.j.Colcothar.falisfulianahb.Cd Fiat puluis reduc in iublimationem. Si fublimatum (ernei eft, fumatur,& dentio adda- tur, acccrfubiimetur vc fupra. Additio in apoilematibus peracutis.Recipe fulpburis huius pix- parati vncJs.Olei Nucis Mufcataedrach.j.Aquae Veronicae praepara- tae ad pondus omnium.Fiat hauilus. Praeparatio in ailhmate.· Recipe iulphuris fufi lib.j. deflaads fan- i:alorura rubeorum, cupreili & pini, aua ad pondus iulphuris, fiat j ilratum,reduc ad ignem reuerberationis, tandem in Alcali : cuius; Alcali recipe vnc.x.MyirhxdraGh.v.rublima. j Additio in ailhmate: R.ec. huius iulphuris.vnc.ilThebani corrc- £tidra.iij.Theriacsq.r.fiatBoIus:Dofis.a fcrupulof.vfq· ad ij.vel i) j. Praeparatio in conferuadonefanitads ; Recipciulphnris vnciiij j ;Gcqci OrientaliSjMyrobalanorum ChebulorumBelliricorum ana i Pnparattit fulpburis in apofle- nutthusA- cutis. PuparAtu fulpburis in λ film a- te. PrdpaMtif fulpburis 694 Basilica ChtmicA in confer- uatione ft- nitatü. vnc.j.olei de granis luniperi q.f pro incorporatione, reduc in fublb mationemignclentiffimo. Additio:Kecipc huius fulphurisvnc.j. Myrrhae rubeae, Croci O- rientalisanadrachA&fcrup.j. Aloe Epatici ad pondus omnium* Doilsä fcrupulo ß.ad fcrupulum integrum. Nunc rcftat vt eius vfum medicum declaremus,quomodo a me- dicis tam antiquis quam recentioribus fuerit per recepta traditum Sulphur,appropriatumq·, fuis conuenientibuSo. Aqua ad morbum Gallicum, deftillata.cumfulphurc: Recipe fern.ebuli,olei fulphuris vnc.j. Aquae ardentis vnc iij.Foeniculi cum rad.Petrofelinicum rad.ana partes aequales, Afparagorum recenr. cum rad. duplum. Vitreis organis lentiffirao igne deiiillet aqua: In cuius libra diifolue fach.candi vnc.iij mane quantum capere cortex nucis potcil,ex hac aqua,& tantundem ardentis fumitur,& per ho- ram in ledfo quicfcendum :idq; c&o diebustadmirabiles celebrant huiusaquaelaudcs.Si ad 20.dies accipitur,lapidem in vefica&reni- bus frangere aflerunt: Lieni etiam prodeii, &c induratis Gallici morbi tumoribus,fi dolentia aut tumentia loca raadefcanr. SyrupuscxQuintaEflcntiaFiorauanti; Recipe aquae vitae opti- mae &circulataevnc.xij. Olei fulphuris drach. vj. Olei Vitrioli vnc. ß.Olei Tartari vnc.vj.IulepiiRofaceihb.iiij. Mofchifcrup.ß.Mifcc &c fiarSyrupus.Magnarum cft virium. Infeffus ad Colicam paffionem, ventrifque torfiones : Recipe florum Chamomillae,Meliloti,Anethi, fern. Linianam.f, Mentha luni- f>eri,Baccarum Lauri ana M.j. Spiere m.f. Sulphuris viui vnc. j. Sa- is nitri vnc.ls Sacculo indita coquantur in fq.aquaefluuiahs ad ter- tias,vtfiatinieiTus,quavtatur aeger mane ac veiperi, & flopus flr, nodu ac fepiuSjdonec ex toto remittat dolor. Oleum ad icabicm expertum Arnoldi Villanouani: Recipe Succi Oleandri lib.j. Olei Rofati lib. & fulphuris puluerifati vnc. j. Bulliant lente,donec oleum remaneat, & coletur , 6c referuetur. Curat fcabiem ac pruritum. Puluis Rubeus Cadaris,contra pellem, Auguftani: Recipe Myr- rhae ele6lae,Croci ana drach.j.Offis de corde Ccrui ferup. i j. Cornu Ccrui drach.ij.Diftamni Cretici, T ormcntillae, Pimpincllae, Gen- Liber Qjintvs. 695 tianar,anadrach.ij fcmp.ij.Zedoarix, Zingiberis ana drach.iij.Sul- phurisviui, Boli Armenianavnc. ß. Caphurafcrup.iiij. Theriacae AndromachijMithridatiiopt.anadrach. vj. Fiat omnium puluis,a- ipergendo aquae vitae modicum,vt artis e ft. Puluispraeieruatiuusin pefte Adami Loniceri: Recipe Rad. An- gelicae,Gentianae,Zedoariae,Tormentillae, Pimpineilae, Valerianar, Ofttutii,Arift.rot.Di(ftamni Cretici,Zingiberis,herb.Carduibene- diflor.ful- phurisq.f ad reducenda omniain looch. De quo Empycis exhibe quater in die.idq; ad dies plufculos,& mira praedabis. Multos pro- fe<5lo delperatos & incurabiles moi bos fanar. Tragea ad atFe&us hepatis ciufdem Quercetani .· Recipe Coralli rub.prasp.fpodii/pec.Diatragacanr.ana drac.ij.puluerisHepsticae, icm. Acetofie, Portulacae, Berberis ana drach.j. Croci Martis opti- me praeparati drac.ij.f .Croci ex oleo fulphuris parati fcrup.ij. Con- fer.RofeficciSjVcllaCchari relati q.libuerit.Mifce,fiatpuluis.*Dofis drachma integra.Crocus fulphuris fit.Infundedo liquorisparr.j.& tantundem ipiritus vini,in cochlearferreurmvbi omnia bulliant ad ignem lentum vfque ad confumptionem : poftearefideant per ali- quot dies,&: omnia in puluercm croceum fubtililfimum conuerlk, confpicies,quem adlemabis in paruisphialis optime claufis, ne aer intretrrefoluitur enim ab aere. - Antidotus Thoracica maior pro ditioribus: Recipe extradli ma- ioris Thoracici drac.iij.Extra<5li pulmonum vulpis,&: leporis inuice praeparati vnc.j.Butyriieula6lis fulphuris vnc.ß. Rubini fulphuris Terebinthinati drach.j.Syrupi Hederae terreftris q.fulF. fiat Antido- tus.-Dofis fcrnpulus j. Antidotus Thoracica minor'pro gregariis: Recipe cxtra6li mi- noris Thoracici vn ij.FJorum fulphuris of tpraeparat. drach.ij.fpec. Diaireos fimpl.dra j.lpec.Diarragacanthi frig dra. j. fi pulmonis vul- pis vulgari modo praeparati, eled.refumptiui & Diapapauerisana Liber Qjintvs. 703 icru.nij.cum Syrupo violato fiat antidotus. Dofis drac.j. ß.vcldra.ij· Anditotus hepatica maior pro dirioribus : Recipe extradi he- patici maioris vnc. ij. Extradi fantal.omnium drach.vj. Extradi Chelidoniae vnc.ß.Extradi hepatis vituli vnc.). ArcaniTartari drac. jj.ß. Magifterii Corallorum drach; iij. Olei fulphuris in crocum conuerfidrachm j.Olei Martis drach. j.Syrupi Corallorum q.f. Vc fiat Antidotus. Dofis fcrupulusj.perfe vel cum iuiculo, vino, aut liquore aliquo conuenienti.· Aqua ad phthifin 5c vlcera pulmonum eiufdem: Recipe ipcc." Elcd.rerurnptiui,Diapenid.Diatrag.frig.Diacorallianavnc.ß.Tro- chifdefpodio,de Terra Sigillata ana drac.v;. confcr.Symphyti ma- ioris, Rof rub.flor.Verbafcianadrach.j.lem.Plantaginis, Berberis, Melonum,Cufcurae.Papau.albi, Cironiorum ana drac.x.pul. Can- crorum fluuiatilium drach.iij.contufiscrafliuicule omnibus,mace- retur per 4»dies in aquarum Veronicae, Scabiolae,BugIoflGe,Plant»g. Synaphyti maioris ana lib.j Dein fortiter exprimantur & deftillen- tur per cineres, huicaquaedeftillataeadde tind. Corallorum, magi- rtrerii Perlarum ana drach.iij.Butyri,feuladis fulphuris vnc.ß.mifcc. Dofis vnc j.ß.vclper Ce, vel admixta vnc.ß.SyrupiMyrtillorum,aut de Rofis ficcis:de qua vrendum adp!ufculos,dies,&c. Medicamentum ParacelfiinpefterRccipe Aquar.cxlufquiamo vnc.iij.Sambuco.Barbalouisvnc.ij ViniMaluatici vnc.viij.fpiritus Vitriolidrach.iij.Mufci, Ambra:,Vnicornuanadrach.j. Thcriaca: opt.vnc vij.Sulphuris albi fublimati vnc.j.ß.Fior. Origani drach. j. Mifce Dofis ter in dicante meridiem drach.j.ß. vfque addrach.ij. & iij.In interuallis praebe vinum Maluaticum,fubinde parti, Rofacco aceto perfufum,& cum mumia trafinarina & Valeriana decodum. Aliud,eiufdera:Recipe liquoris vel fucci ex Rofis vnc.iij.fulphu- ris purgati & albiifivnc.ij.fpiritus vitrioli drach.j.ß.mifce.Dofis dra. j.viq·, ad drach. iij. ter in die.Intcreafepiusetiamaliquid olei Tar- tari deftiliati, nimirum drach.j. vel vitra miniftra , &c curabitur.. Mundificatio aeris in domo,vbi peftrs eft:Recipe1u!phuris viui lib. j Giibani vnc.viij. Myrrhae vnc.ii j. Gummi opoponaci drach. j. Alfaefcetid3Bvnc.j.Mifce,pulueriia.Dc hoc lingulis horis femcl ca- pe,& fumum per omnia aedium conclauia fac, hoc modo. Recipe compofitionishuiuspart.j.cort.granorum Lauri, fuccini ana parte Basilica Chy mica mediam. Dehocfemper quantitatem dimidiae Nucis [iuglandis uio conclaui vno accipe,iniicc prunis candentibus » feneftras & fo- res claude. Experimentum per balneum in merbis ficcis: Recipe aquae refo- lutae q.f Herbae Valerianae, Arnogloflar,alii ana q.f. pro balneo. A- qtia cum herbis ebulliar,Scpoftea in hanc, herbis exemtis, indatur vicrioli albi,Marcafitae Argenteae ana vnc.ij.Vitrioli communis. A- luminis Rochianahb.fi fuiphuris vini li.j.fiat balneum.In hoc bal- neo arger decem feptimanislauare debec.Et fi idodiduum durauir, addi debet Carabe triti vnc.j fi.aut fiipra.Morbus fi ferne! exigatur, non reaertitur. Afihraatis cura ficca Paracclfi: Recipe Myrrhae, Thuris, Aliprae Mafcataeana vnc.j. fuiphurisviui vnc.vj. Colchotaris,(alisfufi,ad medium pondus reduc per fublimatorium in puluerem. Dofisa drach.j.ij.ad iiij.fi hae fpecies terantur,& cum fubhmatorio elician- tur.quicquid fuperius eft,materia bonaeft. Cum.hac fic procede: Recipe huius fuiphuris vnc.j.Croci Orientalis fcru.fi Mafticis drac. j. omnia in puluerem redada, mifce. Dofiseadem eft,quaefupcno- risfublimati fuiphuriseft.Poterit etiam HyfTopi drac hma addi. Arc.fulphuris praeparatio ex Paracelfo.-Redpeflor.fulphuris bb. fi.flor. Antimonii albodib. £ fucci Auri vnc.j. Aquar vitae circulata: vnc.x.fimul digerantur per menfem, peflea congelentur ad confi- dentiam duram.De hac praebe pro vice vna draeh.femis. Adcontraduram vnguentum: Recipe olei fuiphuris vnc.ij fa- ponis Hungarici vnc.iij. Aqua:vitaevnc.iiij.oleioliuar. vnc.j. olei Rofativac.j.coqueomniavtidccer. ElixiradGalhcavlcera : Recipe Balfami fuiphuris vnc.j.fi. olei quaiaci vnc.j.olei Mercurii ex venere drach.ij Flor. Mercurii fcru.j. Alcali quaiaci dra.j. Commifceantur.In vfu vlrera prius expurgan- da funt. ElixyrBalfami Apopledici.-Recipeolci N.Mofch. cxprefiTidrac. ij.Ambraegrifeaegr. vj.Ambra: nigrae, Mofchianagr.ijj. Sulphuris, Angelicae,olei Macis,Cinnamomi itera in fulph.coagulator. an.gr. oleifpicaegatc.iij.oleifuccini drach.ij.Balfami Bartapol. fcrupulos quatuor.Mifce, .Peluis in cuili recenti &c antiqua:Recipe florum fuiphuris. vnc.fi. Liber Qvintvs. Bcnzoini feu Aiasfcrup.fi. Mifce&cintenuiffimum puiuerem redi- gito , fumatur cum ouo forbili, & continuetur ad dies tres*. Balfamus fulphuris Rulandi: Recipe olei Omphacini optimi lib.jdpiritus Terebimh. vnc· ij. florum fulphuris drachm. vj.fcrue- fiancdumrubence colore tingatur, lenietur vfui. Adfiftulas oculorum: Recipe fulphuris viui, Aluminis , aceti fortiffimiialisaßa vnc.j. rad.lap. acur.rccent. vnc. fi. fiat vnguen- tum.- Pilulae-ad prurimm:Recipe Turpct.minor.gran xxvj. flor.fulph. drachm.fi.Tartari vini albi praepar.fcrup j.Rhabar.puiuenffcrnp.ij. Eled.de fucco Rbfarum drachm.j. Mifce9Dofisgr.x, confert etiam adfcabiem cuiufuisgenens. Aliae-.Recipe Eled.de fucco Rolarumdrach.j. Tartari albi fetu. ij.florumfulphurisferup j.pulu.GummiTragacanr. drachm.fi.flor. pulu. Violarum fcrupq.Tuibith mineralisgran.xxxiiij Mifce,Dofis gr,.xij. Elixirbaliameum ad vulnera capitis ? Reape Balfami fulphuris vnc.i.BallamiThercb.Gum oleo Lauri vnc.j fi.olei de Betonica vm fi.olei icu Balfami aris drac.’j olei Lunas ferup j..extradi Aloes dra. j .florum Sacchari,fucci Tabaci ana drac.vj.Digere ad vnionem. Eiufdem Paracelfi praeparatio etiam taliscft.-Recipe fulphuris Ii. ij. Colcotarlib.ij. falis communis, fecundo vel tertio purgati lib.j. Myrrhasvnc.j.&c. Hasc fufticiant dc fulphure,accingimus nos, auxilio Dei, ad ca- put quartum de falc. Afftnicum pejiii. G a p v t IV. Oe SAI, Grasris l a λ : Germanis ©*ι(ζ: Gallis du (eil: Italis Sale:Hi' fpanis Sal:Natiuus&fadiuuseft;Natiuus vel in terra., vclad rnaj reex aqua marina,vel in lacubus,vel in fluminibus.aut in fontibus; Hinc dicitur Sal terreftds,foflilis, marinus, lacuftns, fluuiattlis.&c. Natiui quamuis variae fint differentia;,diuerfifquc locis repedantur gutturi cura penna iraraiiTura, collapfara vuluara iublcuar. Sal Νάί/- uus. Sal F äi~ tittio 706 Basilicae Chymic/e in vfum tamen medicum non omnes, fed pauci recipiuntur,dc qui- ,bus iam in ordine, Deo concedente, dextre agemus. Ex eorum autem genere, qui fponte in aquis generantur, mulrae etiam funt differentiae: Qui in raarinafeitur, &c in fcQpulis reperitur, ex ipu- raa maris conflatus, fpuma falis appellatur; Qui in ludeae lacu gi- gnitur,in quo &Afphalcus dicitur nafci.Sodomeus vocatur,ab Ara- bibus Sal Naphticusramarus eft. Hoc caremus, quemadmodum 5c reliquis natiuis inlacubus autflumimbusrepertis, paditiorum et- iam varia funtgenera, fecundum materiam, ex qua fiunt differen- tia. Nam aliacxaquisfalfisgenerantur veluti marinus: &qui ex fontibus fiunt,vt Sal communis : Alii ex cineribus ( de quibus in fcquentibus) aliave materia, quemadmodum Sal Alkali, qui fit ex hcrba;kali, & vulgaris Armeniacus, qui in Alexandria fit in balneis. Ndftcr Sal, qui in Germania noftra fiequens eft, co- quitur ex fontibus &amnib. falfis : fale gemmae & fale marino ra- ro vtiraur in condiendis cibis , ad Artem vero Chymicam fre- quentius, &praefcitimialeCo!onienfi ,&c. Antiquiores putant fa- ilcm terrcftrera eile vnius naturae : calidum ac ficcum : propter terrcftrem naturam dicunt ftipticum : propter ficciratem exic- catiuum & confcruatiuum a putredine, conftritftiimraque : Pro- pter caliditatem vero; & ficcicatem abftcrfiuum : & propter acrem ’ faporempenetratiuum.Cryftallirmm craflbrum' humorum erit co- fumptiuum.Vircsciuscoriftipare,exiccare,conferuarca putredine, digerere,penetrare,aftringcre,abftergere,refolucre,calefacere, 5c quicquid humidiratis eft nimias confurnere, craffos humores di- fcutere, & fordidamvlccrumcarnemad;confolidationem redin- tegrare : Cum oleo pruritum ac lepram tollit: cumaceto,melle& oleo ana vnc.fi.-aduerfus anginam collo illinitur, & partim dcgluti- tur.In clyftercsadditur.-fiquidem abfterfiuum elt.Cum oleo, aceto & meile cutem etiam purgat & extergit. Contra .icabiem , fluxus gingiuarum & nomas vnguentum ex falc,farina hordeacea,& mei- le conficitur. Cum meile & oleo illitum vlcera ardentia mo lit& foluit.In oleo minutimSal tritus.& articulis atfri&us, mirifice eos iuuat,qui arthritide & podagra liberi effe cupiunt, nifi ficca praeter modum fuerint temperie praediti: Eft autem hoc illitum mane & veiperiper omne vitae fpatium vtendwm. Cum oleo tritum , & Genera falium fa- äitiorum. Antiqua- rum opinio de fale. Virefjalie. Excrcfcentiasin oculis confumic, &C pterygia cum fucco chelido- niasinftillatum tollit. In aqua fontana rcfolutum ,vermesaurium perimit. Faciei maculas in aqua rofaceadiiTolutum,&: cum cam- phoramixtum, inqjfolcexiccatura, ac oleofambucipoftea tem- peratum,extergit. Cura pane mixtus & in vulnerarecentiaimmif- fus,confolidat&c. Hadenus antiqui in genere de falium diffe- rentiis acvfuHiunc& in fpecie agemus, qux& quales eorum lin- gulares proprietates. Noftraiatrochymia frcinquitde fale com- muni : Quid fal commune fit, non opus eft explicare,cum hoc g- mnibns no Ulmum fit, ob tantam neceflltatem,vt eo carerenon poffimus. V rtns eius eft calefacere, frccare,extenuare,diilbluerc, difcutere,abile gere, adftnngere,fuperfluosquofq;humorescon- iuraere. Praeparatur autem ex eo oleum, quod ad plura vtiliili- mum medicamentum. Hoc autem pluribus modis deftillatur: in- ter quos maxime placet fequens;Exempli gratia. Sa! prius foluatm in aqua ft.llatitia/olutum filtretur,deinde in euaporatione aquam coagula ; huius coagulati falis recipe partem vnam,terrae luteae ficcac partes duas, mifceantur, indantur retortae triplici luto munitae: deftilla in aperto igne, dum nulli fpi- ritus amplius exeannhinc refrigeratis vafis liquorem exime,affun- defuper nouumialcm, deftilla vt prius idq; reitera fepties vel octi- es igne fatis violento; tandem in Balneo feparetur phlcgmaabo- leo, quod ferua vitro bene claufo. Inhocoleofoluituraurum.E- ias vius eft in hydrope ad fedandam fitim , fi gutta: eius tres vel quatuor exhibeantur in aqua acetofae, Endiuia: velfiraili liquore conucnienti hepati. Quod ad faporem attinet, non ita acidum eft oleum aut fal, fedautdulcedinemmellis, autfucci pomorum ftlueftrium pluri- mum refert Oleum falis cum o'eoTercbinihinar,ccra:,chamomil- lq,verbarci&iimilibuscommiftura dolores podagricos (edat, to- phos di'cmit.membra conuulfaficofricentur,reftituit,abfceillbus medetur,ramices curat. Rubeusficvult: faligne Hquefcat, inq>laterum fragmen- ta candentia injiciantur & cucurbita curuaoleum deftilletur. Ple- riq·, raphanum excauatum fale replent,qui loco humido in aquam abit,in qua fragmenta laterum candentia extinguunt,&finvpl de- Liber Qvintvs. 707 OkutnSalU* BalfamuSd· IU. Oleum Salit varii Basilicae Chymica ftillant, Admifcent nonnulli cum fale aequis portionibus , falni- trum,haicq-,exiccata, fimul defti lantur. Aliicum iore mifcent Falem, quo iiillatitio Aurum Foluunt, vanaqj morborum genera curant. Alius & fic vult: Sal aceto ftillatitio fepius irrigetur,moreqj olei chalcanthinideftilletut.Vcileeft ad cliiTo luendum Aurum pro Auro fcJicet potabili parando&c. antequam omnes eius praepa- rationes allegamus, pruno audiendus eftParacelius, Qui de Tale cius viiibus (ic ait tom. 7.pap.^4 Quicquid ad vius luos requirit homo, id vniuerfum Deus creauic,vc Facili labore illud adipifci poftic.Quo vero homini opus non eft, id parciore copia Deus produxit. Homini autem vfui eft medicina, tanquam neceflaria, Itaq;vtil!am longius a traditibus tranrmarinispecat,opasminimeeft,cum in propinquo eadem pa- rabilis ilt.Nec, qui illic habitant, a nobis petitis rebus opus habent adeonfemandam Fanitatetn. Idem etiam in fale verum eft. Quo quia opus homo habet, id iufta copia ad neceftarios vFus inuenic. Hocconftituto, dicendumiam eft, quemuam Sal homini v- fum praeftet, Sal autem duo homini conferr. Eft enim condimen- tum ciborum, &c morborum naturalium medicamentum.Qucm- cunq; cibum homo fine Fale edit, is nunquam p enc co tui & dige- ri,ncc in olla nec in ftomacho poteft.Eaenim Falis eft natura, vt in coquendo omnia corrigat. Eft enim genuina corredho omnium ciborum, homini Familiarium. Quod fale caret, non corrigitur. Quod non corrigitur,inFalubre obuenithomini. Cibiergovm- ucrfi Fale requirunt ad temperiem, vt nec deficiat, nec abundet. VFus eius moderatus fit. lam fi cibus itacodlus & temperatus fto- macho offeratur, tum natura e us digeftioni ftudet, quod fine Fale non Facit Quod parum aut minime Falitum eft, in phlegmaticum, fluidumlimoFumFanguinem carncmque, morbis omnibus, dC praecipue putredini obnoxium digeritur. Qui leuius Falito cibo vtuntur, & viribus,& natura, & complexione minuspo lent cete- ris,acinfuper morbis etiam promptius corripiuntur. N hiienim nificorredhim, &FaIc quafi conditum, natura requirit, nihil ea- dem admittit, nifip aeparatum aut co&um per ignem, nifiquod agpctitus cau& interdum proponitur, vuaphanus , allium, po- «aafcc. Liber Qvintvs. Porro Sal eft Ballamus terrenus hominis &rerum omnium. Vbi enim fal non eft, ibi initium eft putredinis. Vnumfaltam vi- uentiaquam mortua a putredine prxferuat. In viuo fal eft in fan- guinc omnium animalium. Et nifi fal congenitus hominem tue- lecur, viuusputrefcercr. Sednonfolisanimahbus, verum&cre- (centibus exteris omnibus fal ineit. Nihil in natura non falitum eit, fiue fmt metalla, fiue lapides, feu herba & ligna,ac fungi,&:c. Probaturidper Alcalia,quae omnia funt falia, ex rebus vniueriis extiafta. Et ficut homo ex carne conftat , &caro eft, a carne nutriri expetit, fiquidem fimi.le fimili alitur: ita corpus quoqjdefiderac falem.pro interni falis dbo,& carnis &c.alimento. Salergofimilis ellßallamo,qni&:ipfe a putredine prxfcruat.Eil tamen naturae fub- tihoris öc fublimioris. Salis ergo hxc primum nofeenda eil proprietas, quod fit in- ftarBalfami: correctionis omnium ciborum, qua opus habet homo ad temperationem digeftionis, nec illo quiequam carerepoteft. Vbi Sal deficit, durabile nihil eit, fed omne putredine inuaditur. Etea visSalisper vniuerfum mun- dum ab omnibus animalibus & hominibus requiritur. Per Salem friiCtus mortui omnes a putredine & deitrudtione etiam vitra ter- minum praefer uantur.Sal facit,vt nec caro, nec lignum,nec lutum, &c.putrefcat. Quidquid eil vbiuis, a fale praefenuri poteit. Hoc autem non vnicafaltcm falis comixtione impetratur, fcdopuse(tpraepa- ratione.Sal enim, quod omnibus per experientiam euidenseft,pi- fces & carnes,a corruptione tuetur. Si autem Sal enixum fiat, per ipfum res quam longifllme fer- uantur. Incolignum lapidefcit, ineolapidefcitlimus vel argilla, &folia viridiaarborum in illo talia conferuantur.Qujcquid fale e- nixo afpergitur, mutationem non fubit. Et conferuationis dote fal relpondetßalfamo. Suo enim tempore res in congelationem la- pideam deducit. Et licet quidem Sal enixum tandem ficcetur, in- tereat &c euanefeat, ita tamen congelatur Sc confirmatur, vt duret etiam in aere & aqua & terra fimiliter. Praeterea Sal etiam mirifice ad cbnferuationc fanitatis con- 709 Definitiv. Saliiproprk- tates. 710 Basilica Chymica ducit. Eft n. homini magni thefauriinftarnonin cibo folum·, ve- rum etiam ad vulnera remedium Ungulate eft.Si n. fale,in aqua fri- gida foluto,vulnera eluantur, integrum annum a putredine pracier- Vantur. Si etiam vulnera tempore aeftiuo,cumprimisiub exortum caniculae ad putrefa&ioncm vergant: id ne fiat, fal prohibet.Idem etiam vermes in vulneribus nafcentes ejicit, & generationem eo- rum inhibct.Et hoc fecrecum inChirurgia magni momenti eft. Nec pudori fit Balneatoribus ac tonforibus,&c. fi huiufmodi aquis u- tantur. Remediis enim interdum utuntur aliis,quibus putredinem & vermes fufcitant, quos deinde nullo molimine arcere queunt, adeoquc fuo magifterio multos perdunt. Vero ergo &genuino Me- dico lauamentum hoc cura: fit in vulneribus. Eon. mundaeafer- vantur,itavtnaturaipfamctjamadconfolidationcmproperet. Et iicut canis vulnera fua lin&u mundat: ita Medicus id praeftare fale debet. Quibus v. in locis fal decoquitur, ibi liquamen quoddam paratur, fimilitudine olei, adeo crafium, vt ouum in fundu delabi nonfinat. De liquamine ifto haec fecreta notate. Quicunque plc- thoricifunt, &humidimucofiquc ac catarrhofi, adcoque poda- grici, arthetici, aut crura tumida, vel ventres diarrhoea tortos ha- bent,&c. hi in liquamine ifto lavent. Fluxus uniuerfi exficcabun- tur,vt morbi ex illa caufla procedentes,denuo non reuertantur,fed penitus confutuantur. Similiter & crura vleerofa & faniofa, &c. illo fanantur,corpusq·, redditur aridum,agile&ianum.Humidita- tes n. miro modoficcantur. Quibus abforptis pereunt morbi illi, qui alias inundarent. Suam infuper etiam operationem exierit in fcabie., & pruritu & fimilibus aliis,ubi cutem fanam &c integram fa- cit. Thermis omnibusa natura ortis, vtfuntPiperinte, Dupplicen- fesjßadenfes ,&c. praeftantius id liquamen eft, & quam perfedli fil- me operatur. Quod fi Medicus thermarum omnium naturam & conditionem expendit, & illam cum liquamine illo confert falis; videbit hoc illa omnia longe fuperare. Tanta n. humorum a fale fa- £tam detra&ionem quis fatis praedicare pofflt, dum adeo praeicr- uat, ut mali nihil reuertatur ? Et liquaminis huius ea ratio eft , vt - nullitotiuscorporismembroquicquam damniinferat, cum tarne de ceteris thermis idem fpondere tutum non fit. Medicus ergo,qui velfanos vel xgros tradat,humoribus & fluxibus ciusmodi ob no- Liber Q v i n t v sJ 711 xios.is jubeat illos ad conditionem lauare.Si a tali cor- pore morbus jam exortus eft, fanefcet. Si adhuc futurus eft,in ma- trice fua ita confumetur, ut in lucem erumpere non poifit. Ridiculum ergo eil, fuaderi thermas,non cognitis &intellc- Basilica Ch vmicje Sä advlcera. ■ Adhibecetiara vlcedbus manantibus, cum fuccis confoli- dacTerpentin$,&c.quorum multa genera iunr. Ea additio din prae- paratione liquaminis fiat, ?cavt additio aquar fabidruatar, mi- efficacias in vlcedbus antiquis, 6c in tanando 10 .gradum obtinebit. Additionem quo feceris concinniorem, cooperatio c- ritpraeftantior. Ceterum pro internis morbis, ad defluxiones, gradationes aliasnotate. Liquamen cum vino fublimato permifeeatur,& ta- men cum fucco plantaginis prarparetur.Ita exficcaciuum fummum crit,adgradum iq.pcrfedum dedudum. Super eft & alia praeparatio, hoc quoque loco vfurpanda, fa- lis nempe in aquam deftillado. Modus eft vtcumRaphano fal li- quetur, eaque aqua deinde deftidemr, atque cum fucco plantagi- nis, αΐιείιάοηίς, ferpentinac, confolidamm aequis partibuspermi- fceatur.Hoc modo exficcando 24.gtadus (uperabirur. Praeteream hac cura multum litum eft, & praeparatione. Ad- ditionibus enim illis tollitur fluxus haemorrhoidum, profluuium, dy(enteria&fluxus ventrisalii difficilis curationis Cumeiufino- dienim additionibus aqua eo vfque intenditur, vt plus prüftet, quamoitmes fyrupi, purgationes &: medicinae officinarum cete- rae, quae cum illis nulla parte comparari poflunc. iflraeenim gradum 4.non tranfcenduntxum illa: noftra: vitra 24.& 51. gradum exal- tentur. His nimirum oppugnari morbus potefl, vt neceflario iani- tasemergat. Idem incellige etiam de vlccribus, fcabic, & vulneri- bus &c. Porro funt & praeparationes, quae alia quoque ratione ialem adfuramum grad. videlicet 24. euehunt. Sumatur nempe fal& ial nitrum aequali portione: calcinenturperfead fluxum & fafio- nem: poftearefolue in fuum liquidam. Id iam in exficcando 24. gradus habet. Praeparatio eiufmodi fedulo notanda & femanda eft. Virtus enim exficcandi adeo fubtiliseiR&inoperandoadeo valida,vt nihil ei conferri poffit. Si altius afeendere velis,addeex- iiccatiua, veluc antea docui. Sicgradurain operando aflequeris maiorem. Si iterum deftillaucris,gradum altiorem adipifeetis. Per Kuiufmodi additiones & purgationes $4. gradum attingere po- ws. Sal ad defla xiones. Liber Qv iv t v s." Ineptum non eil, fiSal etiam iufto tempore renerbcretur,& poftreuerberationcm cum ptaedi&is fuccis, auralüscibiadinfti- tutum idoneis viiis permifceatur, autpoft omnrahatcinaquara, autliquorem,vc di&um cft,deftilletut. Suntetiam quaedam fufiones ad falem, quibus gradus eius augentur.Fundantur cum Bolo Armeno,TerraSigillata, Chimo- lea,Flore aeris,Thutia,Calaminari,&:c.Poil fufionem fadla iolucio per fe,intendit gradum. Funditur etiam cum fale nitro,& additur permixtio,in fuum poftea refoluitnr liquorem &; affunditur fecibus, & aliquoties de illis iterum deftillatur. Sic praefiguem vim ftypticam ac conftri&i- uam acquiret,vt nihil occurrere pofIit,quod no exficcetur & cony ftringatur. Ad augmentationem eiufmodi gradus facit Crocus Martis,Cernfta,Flos aeris,vnde fumma additio eft. Sciendum eiufinodi,fidi<51:o modo in liquorem reducitur, cum iucco de immaturis acatiis pcrmifceri. Ita nihil edr,quod potentius conftringat,exficcer, & ad fundamc- tumpenctret. Echxc de Sale, eiufque viribus,corregionibus & additio- nibus tradere comodum mihi vifumeft, quorum herbarii ceteri ignari, nullam mentionem fecerunt,quiaipfimet ignorarunt ar- tem, qua ex 4. gradu, 14. grad. producerent, &hinc demum jx, gcad.educere. Vbi adeo potentes medicinasfunt, ibi natura alacri- ter coincidit & cooperatur. Multi admodum anxie in confcribendis herbariis &natura- libus rebus laborarunt. Si tamen rem videas,intelligesipfos non niii audita confignaife , nec an vera an faha iint, compertum ha- buiife. Hisfuccedunt poftea Neoterici & moderni, &ex variis variacolligentes, libros inconditos confarcinant, de veritate in- terim & menda.lisparum foliciti. In eiuimoditalium Au&orum libris,vbi non niii haec verba fubind»e ;nculcantur,illehoc inquit, ifte hoc expertus cft,&e. non poliunt non mendaciamulta repe- firi. Quos fi roges,ecquishoctibidixit,tandemdefccnditurad moniales & vetulas, quae ex opinione fua talia commenti funt. Qui librum conditurus eft, non eil vt fidat his, qui mere audita ifcenient. Sal reuerfa randm. Tußo fallt* Basilicje Chymici Fidat autemillis ferio qui ex experientia propria loquuntur. Hinc enim abfuntnug£,nacniq,vctularumqucfomnia,quibusha- ftenus feriptores illi nimis ofeitanter acquicuerunt. Templum fuumfuper arenam exftruunt. Ideo etiam morbus qualibet ipfo- rum medicina potentior eft. Haec eil illajinundatio , quae templum ipforum cum o- mnifeientia abripit. Scriptorum huiuimodiiam plena quaedam lerna eft. Abundant enim ad comportandamendaciaotio. Cum· quepoftfornacem taliaagantur, parum illi carant , verumanfal- ftimiit. Nomentkhonoremfibiftruere, hocvnum facagunt. Et cti mundus velit decipi,allumuntil i vndecunq-,exPoetis& Rhe- toribus fabulas,vt iicinduftrii videärur. Haecillorumftriptitatio: qua nullius vius & commodi eft. Plura de hac materia vide apud Paracelfumiib.i.de naturalibus rebus c.4.&c.QuoParacel(us ob - {eurior, reddatur clarior, audiemus aliosdefaieloquentcs,e- umq*, praeparare docentes,inter quos primo audiemus Querceta- numquificait: Sal calidam ac iiccam qualitatem obtinet,vimquc habet detergendi,diftolucndi, pmgandi &adfttin gendi; qua ra- tione excrementitiasacfupervacancas humiditates ciborum,ilue carnes fint,fiuc piiccs, fru tum vel maxime noxii fint- atpinterualla fobriaeoru vfurpatio, no viq, adeodino(acft,nea vbiq; (pernenda. celeberrimusillcvir Marfili9 Ficinus,vbi de faiitis eduliis & aromate conditis fcribit in Hb.de vi- ta C£Ütus cöparandadllic n.in populari illo errore explodedo nihii nobifcuientit. Porroaialismarinidulcib9 cryftallis exordium fu- memus,qex materiata acri ac iaTaexrrahikur, non dubiueft>qumi ignaris hominib9,rem iftafuprahominisinduftriam efte arguetib9, nfum moueamuSjCpquidem fi ad amuffim legu normarum phi- lofophiac illorum rc iftam reuocemus, vtiqv ridiculum plane futu- tum eftrnon a.fi ad incudem veritatis, genuinis ac legitimis philo- fophis probe cognita, & quibus.(olis haeeTcnbim9, refcramus.Vi- ilim eft a. hoc ta iufpiciendum arcanum in gratia illorum enuclea- re, ea lege tn,vtfo lis anis filiis, terminorum ci9peritis,ac veras phi- lofophiae fonte prolutis, ηό ignaris & ftapidis hominib9, imo etii maledi&is ac conuitiis tanta arcem profcindentibus,acindignela- cerantib9,in cognitionem veniac.^Equumeft enim, detre&atores ciufiiiodi in fiiainkicia ac cazcicate permanere, fueiq·, ac porcos ab- vnionibus iftisproculcandis arcere,nedum admittere. Soluatur igitur fal marinus, filtretur& coaguletur ex arte cu proprio & naturali punficationc Quibus htc firibuntur. JPteparath. Liber Qj intvs, 717 ac claritate acquirät.Hui’ftc emödati&clarificarifaiisft.vj.adiice difloluctis vitriolati ad elliflui ex vegetabili,&:animali parati, (f fufticit ad. maiore fermen tationc ac corroboratione, vtfa&a digc- ftione conuenicte,qua prseifle oportet, vfum vehiculi pra:beat,ad comodius fpiricus aqueos, fulphureosac vitriolatos,dulces,aci- igne,vtdi&ri,alembicus frigori exponatur, vbi pellucidiifimi la- pilli ciyftallini,guftuiq: dulces formabuntur; quibus femoris ac fe orfim iepofiti5,rcdditoque denuo Balneo,dulci a!ebico,vt rurfum adlentumcalore infipidü phlegma feiungatur, ii rurfum alebicus frigori exponatur, oncreiccn titerü glaciales globuli,iidemq·, per- dulcesQuequidcoperatforocies repetedacft,dü nulli apliusla- p Ili emetgant, &: quic ,«id reiidui exrillabic, no amplius phlegma infipiduded addicatis vitriolata,quae mordicatione inferat,inftar acerrimi fpiritus vitrioifguftu inducat. Tüc vero ab operatione defiftendu,m fundoalembici querendum verum falis oleumvitriolatura acidumq;,aquoomne inilpidum phkgmadC inutileextra&um fuerit, Ciyfta hni vero lapilli,ecfifapore dulces deprehendamur,admirandae tame fant virtutis,vt qui fo'iieorilm vel c ü oleo fuo ad idonea quantitatem permixti, iint veru folis ter. rcftris menftruum ac diilblues, eius proprietates ac virtutes vitales vegctanrefq;. locupletans ac exacuens, quemadmodücosldlis fol in Arietis figno domicilii!figens,vbi Marti fedes gratifSePeftjex- fpiritusrerum in penetralibus terraevelut iopicos calore fuo virtu- teque excitans rvt adfuperficiem terrae attollantur, & indiuidua fua,fenhmradicibus corporcis,.corddbus&:caudicibus,d ius viri- bus afFumptis,virore,floribus,verno tempore tandem ornnta pro- creent.Qups quide folis coeleftis efFedr is Balfamicus terrae liquor, qualeexialibuserui diximus,quodam jdo imitari poteik Siquide nihil naturaprogenuir,quodide arsimitatione no effingat,Sequas poteft folcoeleftis naturali proprietate prae flare, eademScSol arcifi- cialis,chymicaindaitriaparatus,&exreb,rcrrenisairrmptns,ex- erereqaoJamodo vaIeat,Quodenimen:inferius,ideeft:acq?fupc-· rius,Liquor igitur eft balfamicus exfaleedu<5l9,hocipfu-mpocefl,iL ad debita quatitate aquae aurpaifiui liquoris, qvbiq-, copiofius oc- currit,commifceatur. Ifiaenim ficd luuturaccontcperantur inter fe idonee mixta, vt hac mixtione,! oia,vio'ae,alijve flores, vel emar- cidiac ficci, quique omniodore vitalique virtute, vel longo ante tempore exutifuerint ,perfall, ac imburi,priflinura viroremSe vi- tale salias dotesrecipiant,acincQloicm genuin ii ac magis etia flo- Hoft,To!ay &c.ma ei- darum viuifi cattoOitifici alii. ridum,qao vel difloluensipfum etiam tingetur,redintcgrentur,vt nec Maius,ex naturali & verno Sole,tot tamque elegantiü florum fit feracior,quam hycms ex artificiali noftro fole,ad radicesherba- rutiFuid,fr eunda eniteat. Hoc igitur modo,qui fupra di£tuseft,fi dulcedo illaCiy ftallina falis, cum oleoauraciditate vitriolica pro- pria, debita proportione coniungatur, folque in eo philofophice folutus,&in quintam ibi eflsentiam iedacViisyomnifanguinctubi- cundiorem (qt ecolorc ex codtione aut digeftioncproprioqj calo refibicomparat)adiiciaturrHincvniuerra!is medicinanafcetutad mirandae virtutis,qu2EvelIepramipfam tu vniuerfale,tum particu- laremtotiuscorporis,Epi}epfias, & id genus indomitos affc&us, vnius aut a' terius tantum grani dofiexpugnare valear. Oleum falisab alioauthore fic defcribitur.-Recipefaliscommu:- nis lib.i j.Terrae luteae lib, vp falis nitri purgati drach.xij. fimul mi- fccntur optime &: am pullae coi !o longiore proditae, argillaq; probe oblitae indutur-deinde haec in fornace ad latus locatur,& vafe,q> li- quorem excipiat,fatis amploappofitOjComiirurifqjdiligcntiflime c6glutinatis,ignis p initiaexiguus extruitur,doncc quod aquofum ineft,ftillare , &Tpiritus colorati apparere caeperintrpoilca calore vehementiflimo,repleta nimium fornace carbonibus, in modum aqtra?validae,quod reliquu eftexpellirur. Tandem vafis refrigera- tis, omnis eximitur liquor: qui infufus cucurbita? virreae,cx calidis cineribus deftillatur,du phlegma ab oleo fiueipiritibusfeparetur. Hoc vitro reconditur ad vfum. Foris cu oleo TerebinthinaEjCerar* chamaemelrno,verbarcmo& fimilibuscomixtu,dolorcs podagri- cos egregie fedat,tophofquc difeutir. Perosguttatim daturdicut etiam illudpraecipue,quod purpurei citriniue coloris p aquamro- ridam.adfoluendu Aum,Morbofque infinitos curandos paratur* Triumguttaruinftarexaqua virae fingulisfeptimanisaflumptum, hominerenouat:Aquam intercutcconfumit,MorbumcomitiaIc difcudt,febres abigit,arquatu fanat,raembra convulfafieoperfri- centur,reftituit,Dolores Podagricos mitigat, Abfceflibus mede- tur, Ramices curat. Foelicius hoc praebet Eflemia falis Tartari cum vini EflenfificatOjdc qua non eft multum diflerere,quia labor ejus facilis eft. Spiritus falis iecunduCrollium: Recipe falis CracovicnfisnatiuhvelLlis marini exficcativelcalcinatilib.4.af- Liber intvs; 719 Medicina r- niuerfalis. Oleum falii viridü* Spiritusfalis. fundendo aquam pluvialem.impafta vel malaxa cum alba: argillae figulinae recentis & per fetaceum cribratae libris duabus (vel quod melius,argillacloco fumatur matrix fi haberi poflit,feucortexTer ram figillatainuoluens, & proxime ambiens,& e quaTerraSigilla- ta tanquam nucleuseruitur.ficenimeificaciorem liquore,ad vfus medicos habebis ) inde facias orbiculos rotundos feu oblongos, quos retro fornacem ad duritie exiccatos impones retortae terreae luto obdu<5be,vix ad dimidietateimpletae-.jungaturRecipiens fatis capax,&feruatisignisgradib9,donec phlegma egieflum eft,vltirao pelle forti &indeiinenti igne aperto continuando, donec fpiritus albi omnes egreffi funt.Deftillatro eade quae in paranda aquaForti adhiberi folet. Vfus&Dofis. D uae vel tres guttae in aqua Cardui benedidi & Parietariae fubi- bito remoratam pellut vrina,ficuti etiam Aqua vitae per fe optime a phlegmate rcdificatafacit.ObieruationesdeSpiritureuolco falis. Mirum quod hic Spiritus cum fale communi lingulare antipa- thiam & naturam comrariam habet.Ptimo,ratione fitis;Sal com- mune excitat fitim:Spiritus hic pellit eandem,quod manifefte ap- paret in hydropicis.Secund o ratione putrefadionis;Sal commune omnia a putrefadione prxferuat,& mordax eft: Spiritus hic abfu- mit,corrodendo fpatio vnius diei, at fine dolorc,quicquid in vul- neribus aut affedibus aliis putredini obnoxium. Tertio,rationc Guftus: Sal commune cft acre&raordax; Spiritus habet faporem γλνκΰτπκξον,δί odorem fucci cxprelfi e pomis agreftibus. Sequun- tur vires & virtutes Olei,fecundum Paracelfura. Sal fimplex,om- nium condimentorum condimentum,omne ftomacho infuauc infueturaquefuave&nutntioni aptum facit,&cum putredinem nefeiat,maxime omniaa putredine vindicat, & naturali corpori falutaris,hurnanaenatura:adeo conducibilis, vtfineeo viuerenc- fciamus,corporibus inditusquicquidadefthumidi abfumit,&cp reliquum eft folidaefiibftantiaeadftridione contrahit, vnde corpo- ra condita ficcat, & a putredine vindicat. Hae igitur virtutes,cum crudoinfintSali,quantopotiores Spiritui cius conuenientcr prae- parato? i. Paacelfusiilo vfus eft in omnibus morbis bisinmenic fempertresguttasexhibendo;RcnovatHominem,pr2fertimfiali quoefolia auri inillofolvantur, Sal enim omnia praefetuat.Alio- Basilicje Chymicje Liber Qyintvs, quin etiamSpiritum falis fe]icitercumoleoVirriolimiTcu!t,&po- ftea ad varios morbos intra corpus cu maximo fucceiTu exhibuit, prarfertim in hydropicis cum aqua Abfimhij. i. Leprofos,&ali os tam virorum,quam mulierum morbosin vino fumptum fanat &fanguinem purificat. 3. In Hydropemifcetui Saliabfinthii,ve aliquot guttae oftcrun€in aqua Abfinthij quotidie donechydrops in paucisdiebuseuanefcat. 4. Ad confortationem capitis inaqua Lauendulae,Majoran*,Saluiar. 5. Ad cor in aquis cordialibusfrigi dis,Violarum,Rofa um,itemBorraginis,Mclifia:.6.Adftomachu cum aqua menthae,ita appetentiam cibi auget. 7. Ad Hepar cuna Cichorio,Ladtuca, Carduobenedi&o.8. Ad iplenem,cum Endi- uia,Portulaca. 9. Inpeftecumaqua appropiiata cardiaca infe&a etiam regio illo vngmrr,apoftema retrocedit,&venenu fine noxa expeditur per aliud emunftorium Si guttae quatuor cum vncia fc- mis Ele&uarii juniperini oiferanmr,expe&ato fudore,vt fingula- re commendat Theophraftus in Pcfte& venenis,quia cor confor- tat,& fangainem purificat. ιο.Τη aceto fi ofFeratur.pelht fudorem Anglicü.ii.Renes & vefica expurgat &c calculü röpit. Vfus eius cu balneo certo juvat. 11 Lumbricos pellunt aliquot guttic in aqua Artcmifiae. 13. Hernioios Paracelfus in loco aife&o hoc liquore vnxit,adhibito Balneo Herniofo; aliquot etia guttae intra corpus dentur,ita intra paucos dies paties fanabitur. 14. In colica duae vel quinque guttae in forti vino praefentaneum remedium.15.Pellunt febres etra diuturnas guttae quatuor in aqua vitae. 16. In i&ero tres vel quatuor guttae proiuntjcotinuctur donec patiens fit reftitutus, quod fit in tribus feptimanis. 17. In ifhea,Dyfenteria,paralyfi, A- poplexia,podagra in aquis approptiatisr 18. Vlcerainterna etiam ianar.Dofis.4.y.7.guttacin cochl. Vini Maluatid, vel aquacina- momi,vel alia appropiiata. Vfus eius abExtra.i.Cum aquis appro- priatismixta,vtilite. parti doleti podagricae inungitur. 2. Penetrat omnes venas,carnem,oira,& promouet omnium vlcerum curam, j.Vbimebraeontraöa,&deiedemota funt,fiucfit cotra&ura il- ue Apoftemata.inüdro inftituatur,eum appropiatis vnguentis. 4. Omnia vlcera cacocthea,infanabilia,foetida,vt fiftuläjCancrüUu- pu &fimiiia phagcd$nicacu inun£Uonc cotinua* a in paruo tepore fenabis.Libauius exfalc vulthabere calcerain hunemodum ;Sal CaIxfatis* Basilicae Chymici vulgaris pann o includitur,& contrahitur in pilam. Hanc loricant luto denio, & in rcuerberio vnitic,& eft potius fal vftus,quam calx falis. Ita vero confueverunt artifices loqui, Bulcafistam diu vrit, donecnon ampliuscrepet.De ipiritu SnT oleo falis fi ein quit .-Spiri- tus falis cujusuis fit ex liquore falis per deliquiu foluti, deftillando item per rctortam.-efale communi iraefficirunfali communi vftu* lato affunde vrinam puerorum,digere perodiduum loco calido* Traijceper philtrum,coagula ,folue in marmore,folutum age per retortam triplici !uto munitam igne reverberij. Frado vafe exime caput mortuum, tere, refunde deftillatum, digere & deftilla, id- que potes repetere nouies vel decies, vclfalemfublima,folue& deftilla : Vel in falc foluto per raphanum extingue candentes lateres,quos, vbifatfunt poti, deftilla : deftillatum quidam no- minant oleum falis viridis. Nonnulli tamen igne eliquant falem, in eo reftinguunt lateres. Salem qui foris accreuit,abftrahunt, lateres deftillant- Ad podagras cum oleo granorum cx Ebulo, Sunt qui falc m ftatira imponant&deftillcnt. In chirurgia pracci- pitita : Salem naturalem albifiimumperfe foluc aliquoties,tri- tummifeeeum fucco Raphani, &folue,folutum deftilla, &cutu aqua tum fanguinea,tum viridis extitit, admifee iterumponderi- busaequalibus,6c deftilla quinquies. Tindura falis : Recipe Salis communis fufi q. f. contun- datur minutim, affunde fpir.tus Tercbinth ; ad eminentiam tri- um digitorum, Deftilla per retortam in arena ad ficcitatemjHoc deftillatum refiduo rurfusaffunde, 5c elicietur inde Tindura Ru- bicunda. Quod fi opus prima deftillatione non fuccedit, iteran- dum eft, donec Tinduraappareat,fpiritum Terebinthinae in fri- gido tindum effunde & per deftillationera abftrahc, donec Tin- dura inftar Balfamiin fundo reftet.Extradum fpiiitum fali rurfus affundes,&:plusTinduiaeprolicies,donccnullaampUusTindura in fale appareat. Hic Ballamus in Doloribus podagricis, & aliis omnibus fedandis ,item nodis omnibusrcfuluendis vtilc. Dicit quidam author in notationem. Recipe falis com- munis libr. j Carbonum in pulucrcm contuforum libr.duas. Mifce5cdeftilla, fic habebis cx libra vnafalis fere libram vnam ciUidcmolei. Sic & ille dicit etiam poife fieri cum Mercurio,&c. Oleum ftlis viridis. Tinftura fi- lis. Liber Qvintvs. Salis calcinatio ab iis &fic docetur ; Sal commune pofitum in cmcibulojvel alio vaic tcrreo, & fcre ad fummurn replero coopcr- toque locatur inter carbones viuos,donec vndiq; candeat, nec am- plius crcpet.Soluiturpoftca aqua communftfiltratur, purificatur &c infcutella nona vitreata coagulatur ; Hac ratione fpiritus Arfcni- cales&fortes infalc habitantes, beneficio ignis auferuntur, hu- morque cius aduentirius pereat. Beguinus dc fale refert in Tyrocinio cap.5-pag.p2. Sal confiat ex partibus diuerfis;tcrrea,aquea,ignca.Confiftentia & foliditas cius a terra,liquabilitas ab aqua,mordicatio ab igne. Acris eft ,·/λυκυτπΐίρ<&', indfiuus,fubtilis,pcnetratiuus,purus,fragrans,incombuftibilis,&: alia a corruptione praeferuans, diaphanus aeris inftar, per reite ta- tas pracparationeSjdiiToIubilis in humido, liquabilis in igne, inftar metallorum: Eftque ceu anima in corpore,fecundum Plinium,qui poft Stoicos ait {Salem datum cfie carniporcinae, fua naturaquafi mortuae,proanima.Hic enim in modum fermenti, corpus cuimi- fcctur,modo id penetrare poffit, in fuam naturam conucrtiti hu- morem vifeofum puttcfa&ioniobnoxium confumendo. Raymundus Luilius vocat liquorem falfuginofum, per totum corpus diiperfum, humorem vrinalcm .-Paracelfus mumiam. Sunt autem varii ab artiftis excogitati modi oleum (eu fpiritum falis eli- ciendi. Aliqui Sal decrepitatum per fedeftillant,abfque additione alicuius rei extcrnae.Scd cum Sal fit facilis fufionis: vt cum in vnum coierit, fpiritus contumaciflimos foueat:poft dcfiillationem vi- ginti quatuor horarum,omnibus refrigeratis, retortam frangunt; Maflam falis terunt :&nouae retortae imponunt: cum liquore dc- ftillato ·, idqj toties repetunt, donec totum Sal in oleum refoluatur, quod odaua aut nona deftillationc fieri folet. Taediofa nimis ope- ratio. Alii Sal calcinatum, in cella vel aqua pluuiali difibluunt: & cum argilla figulina cribellata impaftant: indeque orbiculos vel globulos formant: quosexficcatos rerortac indunt, & fpiritus eli- ciunt. Ego vero fic parare foleo. Accipio falis marini calcinati li- bras duas; mifceo cum fex libris farinae laterum, vel terrae rubrae, vel Boli communis: Impono retortae firmae & amplae, vttcrtiaad minimum pars vacua remaneat: adhibitoque recipienti amplo, in quem prius aquae ftillatitiae libri infudi,deftillato per triginta horas: 1 PrtfMrstÜi ’ filn> B A SI lici'Chymi gje ßmatis iifdem gradibus ignis.Poft feparationem aquae & phlegma- tis,accipio viginti ad minimum vnciasoleiacerrimi, quodredifi- caridebet. Viresexcrit pptentiilimas,cum interius , tum exterius fumptum. Renoaat totum hominem & praeieruat ab omnibus morbis: ίΐ in generofo vino aut aqua vitas vfurpetur. Cum faie ab- iinthii mixtum, &rn vinoantaquaabiinthii vfurpatum, hydropem tollit. Curat epiiepfiam,Iderum, febres, calculum, lumbricos. Inundum fanat membra luxata,conrrada,paraly tica, apoftcmata, dolores idem podagf cos midgat,fi cum oleo vel Terebinthinas,vel Cerae,vel Chamomillas mifceatur. Calcinat etiam omnia metalla, lapides, vitrum jpfum, artis opus prrfediifimum, . Alius modus.-Djifoluc Säl comune in humido per feitoties donec nullas relinquat feces.· Deinde pone in ventre equinum per duos menfcs.-pofteafortiffimo igne deftilLij&phiegma per balneu, a liquore vnduofo faifuginoro iepara.Qnjcquid corruptioni maxi» me obnoxium eih hoc liquore ii imbuitur,multa faecula manet in- corruptum. Creditur illud fortiffimas fosminae cadauer, hoc liquo- re Voiaterano,tempore Papas Alexandri Vi. ante annos centum &fedccim aut circiter, m antiquo fepulchro,prope Albanum3adeo integrum,nuilaque adeo corruptione contaminatam repertum fuit, ac fi eadem hora expi- raflet: cura tamen ex (criptura marmori infculpta vitra mille tre- centos annos,iacuiilc ibi defoiTum conftarct. Oleum falis dulce fica nonnullis fit: Recipe falis triti q.v. huic in vaie amplo conueniente fuper aceti deftiiiati foluenris quantum pareif, deftillä inde acetum viq; dum Säl fit conuerfum in oleum, quod volut ab aceto fadilm eile duice,&c.Haec dc falis praeparatio- ne dida in genere fuificiant; Ndnc m fpecie videbimus quernnam vfiim habeat medicum. Aqua ad faciem pro leprofis : Recipe fulphuris, falisroftiana vnc RCapharas,Tütiacanadrach.j.olei Tartaii vnc.j.aquasroiärum vnc.xviij. Balneum THeophraib' Päracelfi: Recipealuminis lib.x. falis lib, xx.Acetiftillatirifq.fiiffidr, commifceanturfimui optime, ftctquc Port adecoquatur ad confumptionem ace- ri. Coda hascmalfa/eu lapis, incoquatur in aqua plumali quanta Γ quoad olcofitas quaedam appareat. Deinceps infideat aeger in hoc lauacro pro vulgari modo &c confuetudine,nec vlla alia vratur me» dicina, ad morbos Chirurgicos, eofque qui per Cathartica,abfti- nendam.radarioncsj&balneacuranfolentautpoirunr. Balneum ad dolorem Ruland. Recipe Raparum num.vj. Rutae m.v.falisrn.ii|;Incoquanturfimulinaqua,quantafueritopus. Infi- deat aeger mancacYcfperi,vbinon adeft inflammatio. Balneum ciufdem ad podagram, chiragram &fchiaticam:Re- cipe ialis hb.ij.aluminis lib.j.fulphoris viui vnc.iij. Baccarum Lauri üb.ß.Bitliianc fimui in aquae duobus fextarhs. Atque ex hoc vnicui- que balneo tertio quoq; die renouando infundatur portio a lib.lS. ad lib.j. Acinfideatin hcclauacro aeger quotidie per horam mane aeveiperi. Lotio ciufdem ad dolores pedum A: podagram : Recipe falis ra. lij;decoquanturinfufficienriqiiantirateaquae:eaq; vtatur aeger ma- ne,ac vefpcri ante cibum.Pofteaabrtergamur pedes linteo. Alia lotio ad podagram: Recipe Rofmb. Balauftiorum,flor. Myrti,Platag.Verbafdjfor.Lauri. Origani,Pulegii,Calamc.Saluite, Thymi,flor.Rorifmarni ana mj.Baccarum luniperi vnc.iij. Alumi- msRochae,falisxommunisanavnc.iij. Bulliant omnia in aqua fuf- iicientijfiatque lotio. In hac immorandum ad horas duas vel tres* continuetur aute triduum vel quatriduum mane ftomacho ieiuno. Antidotus regis Mithridatis contra omne venenum Sc peftilen- tiam:Rccipe Nucum iugulandum ficcarum vnc.vj. Ficuum ficcaru drach.iiij.fol.rutae ficcae vnc.ft.falis drach.ij. Omnia haec in minutas partes concifa, aqua Rofarum imbuantur, neq; vt quidam volunt terantur.Aliqui hoc raifcent fucco acccofaeaut acetoRofaceo.Non- nülli etiam addunt gran.Iuniperivnc.ß.Hoc A nticodumieiuno fto- macho fumatur ad quantitatem Nucis Caftanes, eftqueaduerfus venenum praeferuatiuum. Vnguentum pro fcabie: Recipe Styracis liquidae vnt.j.Terebin- thinaelotae.Butyrilotianavnc.ij.fucciLimonum vnc.j.is.Ccrufti lo- tae vnc.j.falis vn.ij.mifce F.vng.in mortario plumbeo. Vnguentu ad humore cocretüacfcirrhofum Rodclet.Recipc Nucis Cuprefli nu< x. Ficuum paria vj.rad.Cänae vn.f .fiat decodlio in Oxymclitc: fadla ®xpreifione,adde falis comunisjcineraefpongiae, cineris chalcitidis Liber Qvintvs. BASTLIGiE Οηυμιολ ana vn.iij .Mifceantur & F.vnguentum.quo inungatur partes durae. Emplaftmm Auiccnna: ad dolorem iundurarum & podagrae; Recipefcm.hyofciamiKift.j. Agarici, Foenugracci Kiftj.falis vnc j. Cerae lib.j.Refinae coda:,olei antiqui ana lib.j.Medullae oflmmCcr- uivnciiij.rad.lilii vnc.iiij.Terantur Medicinae ficcae,cribellentur & liquefiant ea,quae liquefiunt,&: demittantur, donec infrigidentur, & proficiantur fuper medicinas ficcascommifceantur.&reponan* turad vfum. Emplaftmm difeutiens Andcrnaci: Recipe Abfint.Papau. Cor- niculati an. m.j.rad. Altheae,Maluac,Narciifi an. m.ß.fem.Foenugrae- ci,Erui, contuforum ana p.j. Fiat dccodio: de qua recipe lib.j. olei AncthinijHypcrici ana vnc.ij. Adipis fuilli veteris, adipisgallinacci ana vn.j.coquantur vfquc ad humoris confumptionem: deinde ad- de falis vfti drach.ij .Coralli drach. j. fern, Anifi, Cymini ana drach, ij.Farinae lolii,hordei ana vnc.j.Croci ferup.ij.Cerae q.fMifcc &fiat Emplaftmm. Sal faccrdotale Nicolai: Recipe falis communis vnc.xvj. Cinna- momi vn.iiij.Zingiberis,Amomi,Pyrethri,Cymini, Ameos,Piperis, Sileris,Satureiae,Hyfibpi,Origani, Pulegiianavne.fr Quae omnia terendo in puluerem redige,& in omni lib.vtcrc: & vfui ferua. Do- lorem capitis,& oculorum caliginem fanat,conucnit ftomacho, c- mendat dolorem dentium,tuflim, Afthma, anhelitum grauem,os odoratum reddit,& corpus humanum incolume feruat. Aliud HcnriciWolfii: Recipe falis caicinati. Piperis an a vnc.j. Cumini vnc.f.Cami,Cinnamomi,Zedoariaeana drach.ij. Zingibe- ris drach.j.R.Macis drach.ij.Mifce & fiat puluis: Defluxionibus ca- pitis confert.-conforrat ftomachum & exiccar. Pilulae ad dolorem capitis cx phlegmate & Melancholia, Aui- cennae:RccipcMyrobal;Chebul.Belliric. Emblicorum ana drach. iij.falis drach.ß.SrcEchados drach.ij. Hiera:Picrae vnc.j.pulpae Co- locinth.vnc.ß. Abfinthii drach.ij.Agarici vnc.j Turpeti, Epithymi anadrach.xv.HcIIebori nigridrach.v. Fiatmafia. Dofisdrach.j.ad drach.ij. ß. Pilulae fiduacciufdcm Auiccnn«, mundificantescaput: Recipe Turpeti, Aloes ana drach.x.Colocynthidis,Scammon.ana drac. iij, Anifijfalis anadrach.ij.Fiat Mafia cum vino.Dofis Aur.j. Liber Qjimtvs. Sacculus ad deftillarionem, roborans & exiccans Andcrnaci: Recipe falis torridivncj.ß. Milii torrefadi vnc.iiij. Indita duobus faeculis ex lineo panno raro admoneantur fincipiti calido, alter poft alterum. Alius eiufdem, ex meris aftringenribus ad frigidam dcftillatio- nem.-Rccipe falis communis torridi vnc.ij.Nigellae , Maioranae ana m.j.cort.j.CitriTburis anadrach.j.Gummi lunipcri drach. ß. Trita facculisexlinocondantur,qui alternarim capiti mane ante cibum ad horam vnam applicentur. Dentifricium ad candorem dentibus conciliandum Andernach Recipe Rorifmarini,Mcnthx,Pulegii ana drach ß.rad.Iridis, lunci odorati ana fcrup.j. Nardi, Piperis ana fcrup.ß.Pumicis, Salis tolli, Cornu C.anafcrup.ij. Excipiantur Tragacantho in aqua Rofarum macero, fiant vcluti penicilla. Ex lentifco Bacilli concinnentur, dentibusexpurgandis & roborandisapti. SacculusadColicameiufdcmrRecipcMilii torridi p.iiij. falis p. iij. Fol.Lauri p.ij. contufa in linteolum demittantur, fiatque faeculas. Sacculusad Catharrosinhibendos,Fernelii; Recipe Milii libA falis vulgaris vnc iiij.Baccarum Lauri modice contuiärum vnc. ij.ß. Aniß,FGcnicuIi,Cari,Cumini,flor. Chamaemeli, comar. Anethi a- navnc.j .Sartagine torrefiant,integrahaccncctula, & protinus re- condantur in facculum.-calidus capiti,ventri, aut cuiuis parti indu- catur,&fubindc mutetur. · Dcntrifricium Rondcletii: Recipe Cornu Cerui, dentium e- qui ana vnc.ij. Concharum marinarum, falis communis,Nucis cu- prefii ana vnc.j. vrantur fimul in clibano, & fiat puluis, mucilaginc Gummi T ragacanthae excipiendus.· Puluis infignis dealbans: Recipe iiimmitatumMyrti,Lcntifci, 01caftri,Saluiae,Rorifmarinianam.j. Coralli rubri, Eboris, Den- tium equorum ana vnc.ß.falis communis p.j. In vafe fi&ili fimul v- rantur,doncc dealbentur. Alius: Recipe Myrthae, Mailiches, Thuris ana vnc.R.Corau C. vfti & loti,Coralli rub.rofarum,fantali Mofcatcllini, Garyophyllo. anafcrup.ij.Oifisfepiae,Aluminis Rochae vili ana drach.q. pumicis drac.j.ß.falis communis vfti dra.j.fiat puluis. Vtaris cum radice Mal- praeparata. B A S I LI C JE C Η Y Μ I C M Aqua capillos renafccre faciens : Recipe carnium limaciarum, vefparum,apum,fanguifugarura, falis adufti ana partes aequales. Poneinvafc vitrcato,habente in fundo parua foramina ,-ficut cri- brum:Et pone fub eo aliud vas vicrcatum, quod colligat humidita- tcnnqiias paulatim per multosdiesmanabit. Colligatur & loca de- pilata ex eo fricentur. Aqua faciem dealbans,fumanelli .' Recipe albuminis oui, Bora- cispetrofi,falis,alurainisRochaeanavnc.j.quodlibet perfe albumini ouorum commixtum deftilIato,vritorque. Ad impetigines faciei Rondeletii .- Recipe aquae lapathii acuti vnc.iiij J3oracis drach.iij.falis communis drach.j .Aceti fcyllitici vn- ci a integra.Mifcc , Balneum corpus reddens venuftu MarincllhRccipe Saluiae, flor. Lauendulae,Rofar.an.m.tj.falis parum. Coquantur in aqua vel iixi- uio, q.f Fiatq; lauacrum non nimis calidum, in quo totum corpus ante cibum horis a.lauetur. Vel: Recipe aquae Rof Aceti,ialis ana q.f. fiat deco&io cura a- qua fontana,de qua recipe pocula duo, fur furis q.fuif. mifce, quo fdeetur totum corpus.-deinde mulierfe abluar aqua calida,velbal- neum aquae dulcis ingrediatur. Vnguentum capillos faciens aureos: Recipe Myrrhae vne.j. falis albivnc. fi. Trita cum oleo Balanino mifccantur, ad formam vn- guenti. Vnguentum capillos reddens crifpos Marinelli." Recipe fpumas falis,quas bulliendo colligitur,Myrrhae tritae ana q.f.mifce δί fiat vn- guentum. Vnguentum ad furfures capitis Fumanelli: Recipe farinas cice- ris, farinae foenugraecfialis, furfuris, Myrtiilorum,finapis anadra.xv. olei communis q.f Aceti,aquae ana parum.Fiat vnguenmm,quo ca- put ablutum vngatur. Vnguentum ad Varos Calios,Galeni:Recipe nitri rubri, Hyflb- pi pulegii, falis foifilis ana partes aequales. Tundito & cribrato,ex~ ccptifque cerato rofacco vtitor. Vnguentum aliud eiufdem: Recipe falis aflati, Pulegii, Hyflb- pi, Ammoniaci, Rori* ana partes aequales, olei Rofati q.fufficit.fiat vnguenxuni. Liber Qvintvs. Ad impetigines recipiuntur etiam radices Bryonias q.fufF.& cum fale fuba&a in aceto acerrimo,admota eas fanat. Vnguentum ad fcabiem Fumanelli: Recipe Butyri loti vn.ij.Tc- rebinthinae lotae vnc.iij.falis vnc.j.Vitellorum ouorum vnc.j. Rofa- cei vnc.j.Mifce fiat vnguentum. - Advngues excorticato? Marinelli: Recipe falis, farinae hordei, cofti triti ana par.j Mellis quantum fufticit.- Puluisdentes dealbans .-Recipe Corall.rub.offium da&ylorum, pumicis,offium fepiae/alis adi ana q. f Mifce & fiat puluis. VehRecipcHylTopi: Origani, Menthae ana vncij, aluminis fcif- filis, cornu cerui,falis communis ana drach.j. Excipiantur,&c vran- tur in olladonec in prunas reducantur : adde pipcris,pumicis, py- rethri, mafticisanadrach.fi, myrrhae, Cinnamomi3anafcrup.j.fiat puluis fubtiliilimus. Clyftcradbilem contemperandam.-Recipe maluae, violatuana m.j.hordeim.j.Fiatdecodlioinaqua, de qua accipe lib;j. cui adde Sacchari rubri vnc.j. fi. vitei).ouorum num.j, olei violacei vnc, iij. falis parum,mifce,& fiat Clyfter. Clyfter emolliens Heurnii: Recipe 4. emollientium arta m. j, fern, carthami vnc.j. famiculhaniforumjcari anadrac.iij. fiat deco- rio ex aqua: Recipe praeferipti decodti lib.j. Hieras fimpl. vel Diä- phoenici vel Bencdi& laxar.aut Eie&.Indi maioris,aur de cirro vnc, ft.Meilisdefpumadvnc j.iaiis communis drach.j. vel falis gemmae fcrup.j.vel drach.fi. olei Chamomelim & violarum ana vnc.j.is. mi» ice fiar Clyfter.' Clyfter ad Afciten Rondeletii : Reciperad. Apii,PetroieIini» gram. Afparagi, rubiae, Pentaphylli ana vnc ij. Afari.Iridis recent’ ana vnc.j Mercurialis, ve i Cucume- ris iylueftris 4na m j.flor. Geniftae.p. ij.fiat decotftio.in lib.j dilidi- uevrinsB pueri vnc. iij BenedidhC laxatmas vnciam fi, falis parum. & mifce fiat clyfter ad Afcitem. Glans lenis Aiidernäci.-Recipc farinae hordei vel tritici .aquae co- falis parum anaqqant um fufficit.Fiant :■ and1 digiti iriftar longae, ficcentud Tempore yfuijinoleo intinguntur,atq; in aldaiii mdunmh Basilica Chymicä Globulus excrementa ducens lenis eiufdem : Recipe Mellis concrctijvel maflae ex farina tritici, vel hordei ex aqua coz&x fcru- puli ij. falis communis fcrup.j. Redigantur in globulum crartltici digitali$,autpollicaris,quiadfolcmautfornacem ficcetur. Vbi v- fus neccifarius adfuerit, oleo vel Butyro intingatur, ac in aluum fic pcnitifiimc demittatur. Nodulus lenis eiufdem: Recipe Vitellorum ouommnum.j falis communis fcrup.j.probe pcrmifccntur,lintcoloq; excepta, ligen- tur filo cui appendix aliqua relinquatur, vt trahi poflit; oleo intin - gatur,& indatur. Glans mediocris; Recipe mellis concreti vnc.j. falis communis drach.ß.Mifce& formetur glans. Suppofitorium aliud : Recipe Mellis concreti vncj. falis com- munis drach.f.fpec.Hieraepicrae,vel Aloes, vel Agarici, ferup. j.Mi- fce& fiat glans. Vel Heurnii: Recipe falis communis drach. vel falis Gemmae ferup. fi. velftcrcoris muris fcrup.j. vel ij.autfpec. Hierae drach.ß. Mellis vnc.j.Mifcefiatfuppofitorium. Addunt quidam pilos in te- nuiifimas partes incifos ex Meile tofto cum fale. Glans acris:Recipe Mellis ad fpiifitudinem co&i vncA Veratri, Scammonii, falis ana in puluerem rcdu&orum ferup J.mifcc,& fin- gatur fuppofitorium. Clyfterad AnaiarcamRondcIetii; Recipe rad.EnuIae Campa- nae,Ireosrecent.ana vn.ij.Afari vn.j.Foeniculi, Cami, Rutae,Maio- ranae,Pulegii,Chamaepythios,Mercurialis ana m.j.fcm.Apii,Petro- felini ana drach. ij. flor. Lauendulac,Genift£eanap.j.fiat deco&io. Inlib.j. diflblueßencdidVIaxatiuaevnc.ß. Mellis Rof col.vnc.ij. falis communis drach.ii j.Mifce & fiat cly ftcr. Clyfterpurganspituitam Andcrnaci; Recipe rad. Enulae, Py- rethri ana vnc.j. Marrubii,Pulegii,Calamin thx,Rutae,ana m.j. Aga- rici trochifcatijin panniculo ligati vnc.ß.flor. Chamomillae, Rorif- marini ana p.j. fiat decorio. In huius lib. |. diffolue Bencdi&. laxat, vnc. j. Mellis fcillitici vnc, ij. Diaphoeniconis , vel In- di maioris vnc. fi. ialis foffitii drachm. j. Olei Nucum , vel o- lei Rues vnc. iij. vini Maluatici vnc. ij. Mifce &c fiat Cly- fter. Liber Qvint vs. Paracelfusfic iubct facereQJLfalis: Accipcfalia,guaecalcina- bis optime; fi volatiliafint,adures:poilmodumrefoiuanturin te- nuitatem,& in aquäm dcilillentur. Aquam.hanc in putrefactio- nem ponito per per baineum deftillato, & afcendet a-J qua dulcis,quam abiicc. Quqd afcendere nolueritampiius,iterum in digeilionem ponas per menfem alium $c deilillaficut prius, ac toties,donec amplius dulcedo nulla percipiatur.Hac via iam habes 5.EiTentiam falis m fundo,ex adufla vel calcinata lib.J falis vix vn. ij. Huius falis ad hunc modum cxtraCti, & fi commune fuerit, vncia femis plus condit cibos, quam alterius hb.fiv Nam eius Eflentia 5. duntaxatadeft, 8c corpus ab ea per liquidam folutionem abilra- CtumeihHac ratione QfcparaturEiTentiafaliumomnium. Sed ab alumine vitrioloq; peräliam viam cxtrahitur,ad huc mo- dum. lita calcinari fenon permittunt ad Huorem, ceu falia: qua- propter poli eorum calcinationemopuseft vtadurasea, reibluaf que iuxtapradticae tenorem: & poftquam refolutafunt, aquas ite- rum affunde,quae procelferunt ab eis,Sc iuxtaproceilum de Talibus datum,progredere. NaniEfientiaemultum afeenditeum humidi- tate,quasficiterumadfundumrefidetineompofitione Sc putrefa- ctione.& itafimul in vnum conueniunt. Elixir falis Theophrafti Pacacelfi fic Tonat; Accipe Sal,optime praeparatum,albiifimum ac mundatiffimum ; Hoc in Pellicanum ponatur cura aquas foluentis tanta quantitate , quas fexies pon- dus illius fuperet. in fimo digerantur equino fimulvno menfc: poftea fepareturaquafoluensperdeftillationem & rurfum affun- datur ac fepareturvt prius,idque toties donec Sal in oleum con- uertatur: cui quidem Auri Quintas iungatur Eifentiae pars odta- ua,fimulquc digerantur in Pellicano 3c in equino ventre per menfes quatuor. Et poilmodum circulentur permenfem adhuc. Eo tempore pera&o falis Elixir habebis Theophraftri Para- celfi. Haec de fale vulgari fufficiant,'fequitur Cap. V. De Ar- fenico. Extraftio fallt fecun- dum? ar λ- cslfum. Qß.afu- mmit & vitrioli. Eitxir fallt Paracelß. B AS ILI C JE ChY'MI C M Gap vt Y, De Arferneo· ApmviKclv Graecis, Latinis Auripigmentum, Germanis Gallis Orpin,Arfenie,Iralis Opnmento,Hi- fpanis Oropimente, Eius apud Diofeoridem duo inueniunturge- nera; vnum e multis fquammiSjVt altera alteri impolita videatur,’ conflat: Id ii purum fuerit * nec vili materia permixtum, optimum exi (limatur. Alterum colore Sandarachaejioc eil rubrum, glandis effigie.Deligendum ergo aureo colore micans > e tenuibus Iquamis compa6lum,qviod facile finditur, & lapillis aut no eil. Ex Auripigmento nariuo fdt artificiale Atfenicum & Kealgal vulgo vocatum. Vires eius funtadilringerc £cerodere,Ci ullas cum vehementi morfus& acrimoniaexcitare, Vngni impefimm cum fc* rapino a»quali portione, &c oleo nucum, abfquc damno &c dolore eam decidere facit: fedmoxlocusis recenti fixiuio eil abluendus. Fumus eius contra difpnxam ( Antiqui) ore excipitur. Sed ne no* xium cius virus pulmonem inficiar, Theriacam optimam dimidia- ts auelianae Nuas quantitate mox (umere conueniet. In albumine ouidrachra.j.pondere deuorata,tuiIim longam grauemque pellit s Theriac*tamencfumoxcxhibito,"Depilatcrium fit exeo eifica- cifllmum vnguentum,admixta Arfenici vncia femis ad calcis vn- dam vnam,&in aquadiiloiuris co&ifque ad fuificienrem modum: quoddeprehendes,ii intindocalamo plumae,(ponte detrahantur. Radices capilloium penitus hoc vnguentum cudlir. Altero vero auttertio die pura aqua locusprobet 11 abluendus, ne cutis iimul, &caro corrodantur.Contrapforam Akfi nici pars tertia,fmegmatis partes dure commodilfime illinuntur'.Sed iterare hoc medicamen- xumaJiquoties,acmox puraaqua chiern,conuenier. Exeo antiqui rale mandarunt conficere oleuircAuripigmenrum cum dupjo falis nitri pondere conteritur:Deinde carbonibus fub dio accenfis, cati- nus imponitur,finiturque dum cxcandeicar.-huic pollea Chymicus allidens Auripigmentum immittit: quod lento igne liqucfccre Libir QviiNTys. ' finit,donec non amplius ebulliat: mox rurfus tantam inficit,fdem- que vc prius exurere permittit; Hoc tamdkiagit, vique dum4tis Inie&um fuerit; atque tuncconfuraptio iamiälenitri, ignevefie- mentioteper horas 4. auc 5 vrget,quoad Auripigmentum in fundo Butyri inftar, hquefa&u refideat, refrigcratnmq; aerio nitore inal- befeat: poil conteritur, impomrurque marmori,&in loco humi- diore ad liquorem refoluitur; qui tandem fingulari artificio ex am- puladeftiUatur. H accura melle illitum cra-flldem extenuat: Te- rebinthina exceptum Elephantiafim abigit: Ani vlceribus, & iis quas cicatricem arg e ducunt, prodeft : purgat, extrahit, ficcat, iappurationesdifcutit: Adipi aut oleo commixtum, concoquendi emolliendique vim obtinet, cruftas vrendo excitat: quaeExcre- fcunt.repnminpiloseuellit; refinaexceptum, Alopecias explet: phtiriafi medetur. Narium orifq; vlceribus, .& pullularum eruptio- ni cum rofaceo conducit: Vlcera ierpenria & maligna ad cicatrl· rem perducit; carnofas partium excrefccntias abfumit , ocu- lorum cicatrices emendat,. 3c lachrymas ciet: cailos, fordida- que viccra purgat: Inucretaca Sc manantia, qua; cicatricem non admirtunt,necnonf mgis fimilia fanar; Luxuriantem carnem confumir, cauaexplet: contragraueolcnria narium vlcera auxdia- ramici- bas humore contra6Ls, carcinemati &c fluxionibus iubuenit, fine ■ vnguentis.fiuc linimentis Ä- oleis mifccatur, vel viccra labium bis terue eo circumlinantur : quod fi vicus idipfum fluere incipiar, 8c jcruftaobducaruf:Hxcvnguento ex Butyro calidum fiiper aquam fibarum & deco&um Lupinorum figillique Salo- monis effa(umfir)perund:arefoluitur.Qu.inetiam.ad viccra&c vul- nera huncin modum vtt licet : olei Auripigmenti, olei Myrrhae, Terebinth.fingulorum vnc.ij.ad. vlcera quaeuispurganda, & carne implenda mifcentitrappUcanm-que.S*c olei Arieniei.hydrargiri v- triufquedrach.ijJ.ulei λχ vireihs.vnc.j. Tcrcbinrh. totae vnc.ij. li- thargyrii acetoiivnc fi.fubigii tur, & cancro, fiftuiis, vlceribus quod nanum expedite curandis bis quotidie adhibentur: vel olei Auripigmenti drachm.i j. olei Vitellorum drachm.x Te- rebinth. deftillaiae drachm.j. Mifcentur imponunturque vi- sceribus» gASitlCJE Chymic^ Paracelfusfic ait:tomo η.pag.144. Arieniaimeiufque virtutes vt defcribamus, fciendum eft,oinne cius virtutem ab eo folo dependere,quod venenum fit, oranemq; fuam efficaciam ratione veneni habeat. Propterea notandum eft, vireseiusinde cognofci, quod aliud venenum fuperet. Exempli gratia. Animalium venenoforum aliud ratione veneni fuperatur ab alio ; tum magis veneficum animat, minus venenoium vtpluri- mum inficit. Sunt etiam veneno aequaliaquod fint inuicem quaefibi minime noceant. Tenendum itaque eft, AiTenicum quo- que eiufmodi venenum efte,& alia vincere venena, vt pote vocan- do venenum in morbis, quoddam vero aliud non itidem. Haec namque didla funt de morbis externis chirurgia curandis, qualis funt maligna vlcera.fcrpigo, fcabics, quorum venenum multiplex eft. Non pauc$ vero ab Arfenico vitla.poftmodum diftipantur, aut eo rediguntur, vt aliis curentur rebus. Arfenicum intrinfe- cus nullo modo, fedextriniecus adhibetur: acne quidem per Ce, fedin compofitionefiue mixtura, ita vt virus eius in aliud transfert corpus ; in quo demum fiunt ac perficiunturvires & opeianoncs eius.Licetautem viniefcharicamin proprio corpore habeat, nihil tamen ea fanationem promouet. Ad mala vlccra &c ferpiginem, vc diximus,curanda,per aliudcorpus efficax erit. Sin ad Efchnram; per proprium Tuum operabitur corpus. Duplex enim in medie na ipfiusoperatioeft. Vnaproprio in corpore, altera in alieno. Hinc apparet diuerfiis eius medicinalis vius , vnus ad curam, alter ad Efcharam. In Chymia multifarias habet virtutes, quod patebit,, vbi de Chymicis eius virtutibus mentio fiet: tum etiam in aliis plu- rimum valet,de quibus in fequentibus.HocanimaduertendQm eft, tara in medicina,quam Chymia,aiiifvecautetra6i:andumiiiiideft. Nec enim.res ludicra eft, fiquidem medico minus caure in medici- na adhibenti damnum dabit. In Chymia temere in igne viurpa- tum, aeque noxium eft. Efficit namque phthifin , tuiTior, pleuri- tidem , afthma, Cacothyraiam, tollitappetitumcibi; prouocat fitim, & graues hosfequentes caufatur morbes, nempe diutur- nos, tabem, denique hydropem variofque tumeres circa ventricu- lum. Quilibet igitur hoc tra&aturus, prouidus cfto: inprimis vt a fuiuo rubeoque,mr gis noua quod fint,& rapidi veneni, caueat fib Liber Qjintvs^ Hae namque fpecies adeo venenofae funt,vt omnis adhibita medici- na fiat irnta,quandoquidem venenum hocdecollationiaequipare- tur.cnipoftremo nullam fupereft remedium. Nunc de Arfcnici generibus, quot finr,moncndum eft. Sunt Ar- fenicaex proprio minerali feu metallo promananria,quae Arfenica- lia. Nata dicuntur. Deinde Arfcnicalia quadam e metallis in ge- nere proueniunt : Tertio funt arte fadfca, per tranfmutationem. His praemiftis,de Arfenid ex proprio fuo minerali vel metallo pro- fluentisproprietatibus notandum eft, quod per iblam fublimatio- nem,nccvlloaliomodofeparandumfitafuo metallo. Sicque fe- parabiturvt Cryftalliinftarfefeaffigar,. Nec enim farinaceum pro Arfenico vfurpabitur, cum in folo Cryftaliino virtus inhaerear. Praeterea per difeurfum etiam deftillatur, fed non adalbedinem. Album enim in medicina praeftantiffimum eft', fuluum peius, ru- beum nulliuspretii.Album vim medicam in ft continet ita, vt tu- to ei fidarurin omnibus morbis ad quos paratum eft; Fuluum mi- nofiscftefficacias,leprofum in fe continet virus: Rubeum quoque minorem in medicina virtutem habeat,peiufque venenum, cui ni- hilineftfälutäre Sic quodlibet peculiare Tuum, ex quo generetur, habetmetallum, quamuisin praeparationibus, album, item ful- uum 8c. rubeum fieri poffint.Hanc obeaufam Chymici fuluum &c rubeum eligunt', tantundem pervnum ac per alteram efficientes feu operantes : fcilicet ad metallorum tranfmutationem indagan- dam , in quo Arfenicum peculiare quiddam habet. lam dicemus de fecundo Arfenico mineralffiue fit e metallisfi- ue Gachymiis,quod alterius eft generis praeftäns in medicina ficuc procedens , de quo diximus', at non in pari gradii veneni,energia tamen haud inferius,quippenatiui vel fuafponte enati vices fufti- nens. Quamobrem cautum «3c prouidum efle decet, praefertim in hoc,quod pro qualitate eius mineralis aut metalli naturam induat. Exempli gratia , ex Argento quam e plumbo, &c. alia natura. Notandum praeterea Arfenicum multis modis perartifices rranf- mutari verti: nonnunquam in qualitatem metallicam, inter- dum inCorallinam,n 6 raro in marchafiticam.Vtat fit,faendum tft, vim eiusaufcrripoffe,&:cuenitvtinrnedicina non aeque praeftans fic ac crudum adhuc,ficutiefuoaerefublimatur.Tam quod ad me- Basilica Ch-ymicje dicas virtutes attinet, hae prsparatione debilitantur, Quocirca quantum ad medicinam id Cryfblimum efto, ponderofum, du- rum, bene purura5ad lacteum colorem rendens. Reliqua omnia ad Ghymicas prteparanonesviurpaRcuriHisenim apta & conuenicn- tia funt,&: ab illis comprimis optantur. De virtutibus Arienici,fdlicet albi,nofle oportetantiquitus mo·· rem & quidem per fe laudabilem fuiiTe,quod nempe veteres ex Ar- ienico venenum extraxerint in fpiritum vini, vd in quandam aqua deilillacam , &extradoillomorbos chirLirg!calesilleuerinr,ficque curarint.Mos quidem probandus,licet moram inferat:attamen ca- nendum,ne qaidnimium>nefepius. Venenum quandoquidem in ic continens afiidue ad cor penetrat, vlceri maligno fi adhibeatur» venas apprehendit cafq; permeat & venas corde tenus iniequitur. Quocirca in pundionibus laterum, vt& in calore euiraedum cft. Protinus enim ac calor fuperueneric, dolor capicis,pundioncs la- terum, fitis,deliquium animi, & alia plura accidcnnafdeprafcn- tant, & facile propter negligentiam arg. i penitus intereunt. Sique exigua quasdam eruditas in corpore latear, malum malo a gauru praeferam cur corpus eius ad Efcharam viurpetuc, & apertionem aut fimilia, vbi faciledamnum aliquod committitur. Quapropter more veteri adurus , cauebit ne praedirorum quiddam incurrar, maxime cum tam ancipitcn j& periculofum minitentur exitum. Admodum etiam folliciti fuere maiores in quaeritando corre- gionem Atfenici: Verumabique periculo, quodeifepofilr, non deprehenderant. Quacunque via vim egrefii finc>veneni naturam id non deferuit. Donec enim viuit, medicina & venenum con- iundim fimt. Veneno fi obdetur, vires amittit illud medicas. Haecautem adeo damnofa noneft corredio, fi .virus & vis eius,in adipem, oleum, Terepinthinam aut Mei transfertur. Tunc qui- dem nonnihil eft lenius, tardius autem in operatione. Aliquot ego corrcdiones ci addidi,.quarum quasdam bonas cranc, quae- dam non. Sed circa hoc cardo vertitur, vr raortificetursid eft,.vita fua priuetur, fixumque redditur,poftmodum refoluatur infuum ipfius oleum. Hocin lauando,liniendo fi vtamur, c ;ret veneno,, quod in fequennbus docebo. Virtutem in curatione, aigento,viuo, fere confimilem habet,at fine laxatione. Liber Qjintvs, 737 ' Plus tamen caloris etiam habet, & magis damnofum eftargen- toviuo. Necalia,quam per (c eft,ad celerem curam indiget addi- tione.Bonitas & vires eius augeri nequeunt. Natura enim illud per- fe&uminieipibabfoluii: dum modo medicus circumfpe6te agat, & cum idonea cun&atione ne nimis praecipiter. Tantum in Arfcnico deprehendi, ipfum fi fixarum fit,venenum deponere,abfque tamen medicinalium viriumia&ura.Poftquam iam fixarum eft,fua (ponte fit oleum cui deinceps oleo additiones oonuenientes licet addere. Fixatioeius fie le habet. Recipe Arfe- nici, nitri ana partes aequales,immitte in tigillum, prunifque im- pone, vt euaporare ac bullire incipiant, tantifper donec fumus ac bullitio ceifauerit, haeeque ad imum fundi adipis inftar in farragine fluentis, fc demiierint. Deinde per horam vnam at- que alteram ( quodiurius eo melius) feponc vt quiefear, dehinc mifturam hanc marmori fuperinfunde , &c, aureum acquiret colorem,& in loeo humido fi ponas , fluidum in adipem con- uertetur, - Modo (ciendum, hoc oleum ad liniendum pofle cum Vinoiublimatopennlfcen, vel cum alia quadam aqua conuenien- tc. Poreftetiam Tartaram caicimtum eodem folui &credigi in o- leum, maiorelque aequiter vires. Hoc per fe quidem efficax eft: icd ad inducendam Efcharam inualidum eft. Sed in curandis praefaris morbis chirurgicalibus praeftantiflimum· eft· extra o— rnnem noxam & detrimentum. Idem erit fi aliis permifecatur v-nguentis confolidatiuisi, aut medicamentis confimilibus, vt ni- hilominus ac fi folumciTetjiiaedetrimento reliquarum virtutum in additione quae (unr,operationem Tuam conferuer. · Quod fi, vtfit, puftulaein oreautiubnafo erumpant, a mor- bo forfan Gallico, aut alias tales paftulae,cruftae,&:c. quicquid tan- dem fit,in parte oris htimida,vel infra naium aut etiam in ipfis nari- bus,vbi medicamentum nihil operari poteft, cum haereant,nec au·« ferri poflint, hoc oleo tolluntur. Nec folum oleum hoc facit, verum etiam cxtra&io Atlenici incorporato,magis tamen radicitus oleum hoc fine adeps aut pinguedo ArienicUaepius illita tollit.Hae- morrhoidcs quoq; & qukquid eius generis eft, praeferrim in parrib* bumidis .& fudab fidis, vtpore fub axillis,inmanib.incradigicos,&c. 738 Basilica Chymica Hasede Arfenico albo tenenda funt, reliquorum omnium vfuspe- riculofuseft. Porro de Arfenici operatione , eiufque virtutibus in Chyraiarcquctur. Quamuis autem multas infuper qualitates pro- ptcrca,venenum acutum quod fit, illi adhaereant: eafdem deferibi haud tamen opus eft,ne quid peius intequatur. Magis enim ad ma- lum,quam ad bonum procliues fumus. Quapropter non omnia fe- creta rcuelanda fiint,nec etiam neceificas illud requirit. : Hoc quoque notatu dignum eft, verum poftulat medicum pru- dentem , prouidum & in medicina valde expertum. Videtis quod Arfenicum enecet,tanquam acutum&acre fit venenum, vt nulla huic vita refiftere queat. Ex quo fequitur, licet in aliis quoque ve- nenis fimilibus eiufmodi deprehendamus, quod Arfcnicus albus quofuisetiam morbosChirurgicalesperimar. Exemplo fit. Qui- dam patitur affe&um Lupi, vel Lupo afficitur. At Lupo curando nullum fupercft remedium, nifi veneno deleatur tali, quo et- iam penitus aliquem e medio tollere velimus. Hasc Lupi delerio eft in Arfenico,quinon fecus,ac gliri, vitam aufert,fic pariter vel Lupo vel carcinomati,vel fiftula,&:c. Hac tamen cautela obferuata. Primum Lupi ftatus locufquc di- ligenter infpiciantur, quo icilicet eius venae tendam,tum demum incipiendum eft,vita ipfum expellere,fenfim autem,nc c feftinanter, propter accidentia,quorum aliquot recenful·, Ei haram fi emittit, ime dccidat,necfufficit foluram cile,fedinfuper alteram, imo ter- tiam emittat,-tum demum ipfum interemitaefuftulir. Sin difpli- ccat deducercad.Efcharam,infortiffimamredigaturextra6honcm, in qua liniamenta madefacfta loco affedto indantur,nec permittan- tur exficcari,fcd affidue humida feruentur, accurate praecanendo, ne calor cum pun&ioncpericulofafuperueniat: atq; ita purgandu critjdonecfignafalutaria viceris appareant. Poftea ceftabitur, nec vlla rc pingui,fed folis ficcis,&quidem optime pulueribus aut aquis confolidatiuiscurabitur. Sic omnia curantur Carcinomata, lupi, caeteriqueaffedtuscancrofiambeduntes. Hac enim Methodo ob- feruata,omnes morbos Chirurgicales.non minus fortiores enecat, quam fi Auri vitam adimat. Tales fiquidem omnesaffe&us, vitam inftar vermis rodentem iniehabent.Etperindevt vermem necan- doasgcrconuakfcitjitahicopuseftpcremptione. Namq;cxceffio Liber Qvintvs. quaedam rodens, qux vermi per omnia aequiparatur,hicadeft. Nifi autem Medicus fingulariterdodtus,prudens,peritus,diligens 5c ex- pertus fit,nullus rem aggredi conctur. Quia multi homines leues, lafciui,inutiles,naueiqi, quibus minimefidendum, nunc medicos agunt/ed adeo temerarios &inconfideratos, vt quiequid in mente venerit,inconililtoperagant. Quilibet enim folifite cogitat,bene lautcq; viuereincibo &potu,pigritiatq; ac deambulationi deditus cfle,qaod per medicinam confequipoiilmt. HiDo&ores &fcroti icdlores,perinde ac dentium cftra&ores, fcurrae, omnes quacunqj pcrganr,regionesabfq;vllaGonrcienda ceu irnpoftores decipiunt. A maioribus nomen quoddam editum & conii£tum cft, & dici- tur Eledirum. At Ele&rum metallum cft ante ab alio proueniens, & metallo,ex quo defeenditiemper diftimile.Exempligratia. Cupm fit albidurn.mbcdineiamfablata vocatur Elc&rum. Item e cupro per Cadmiam conficitur Orichalcum,& diciturEle&rum rubeum. HuiuimodiEledhigenera, quidam Chymici Icioli ScArtiftaeAr- gentum acftimarunt,interdum Auri loco habuerunt, nec aliud in- tellexerunt aut crediderunt,quam Argentum illud cfte,ficque Ar- gentum e Cupro fieri pofte,& nom£ Eledlri omittcntcs,id pro Au- ro Argentovehabueruntjnecpcrfcrutando ccftarunt, quoadneq; xdes neq; area amplius fupercftcnr.Ha:cproptereaindico,vt error euitetur,quicquid Ele&rum,quid Aurum,quid Argentum fit,con- fidcretur,nc tamen temere &inconfulto agatur. Nunc proponam vobis medicamentum quoddam. Arfenicum mctallinum praeparatum metallice: idem cum venere more vfitato cementa,magnam partem Elc&ri in Cupro re- peries.Ncmo tamen ob id magnos faciat fumptus,quiaplurimi c5- ftat Ele&rum conficere. Confultiusitaqj eft, cuprum vt cuprum in Tua forma rclinqucre.Nihilo enim melius cft eius Eledtrum, fed vi- lius. Sic in aqua gradata folucndo calcem relinquit.· non equidem quod fit Argentum,fed Eledhum, adeoq; redditur fubtile, vt peni- tus nihil remaneat,fed cuancfcat,& quia fixum no eft, confiimatur. Ita nec in folo cupro,.verum etiam in ferro, ftanno, chalybe, &c. permanent refidentiae : nihil autem fixatiadeft, hac ratione multi decepti fimt.Protinus enim ac res eo redadta cft,vt Eledtmm nom « fiium amitteret, & Argentum vocaretur, Chymicoruro pernicies, DcChrui cü virtuti ibm in Ar •fenico, Basilica ChymicA cxfilium, mi fer ia 8c fpes inanes incipiebant·. HiiiafmocB Recepta multa funt, qua non opus eRrecenfere, artiRis bene cognita.qui in hoc capite fatis me aRequentur/uum ipfiis errorem perpenden- do, quod fruftra quaerant in alio. Magnam inducit fedudcionem, curaiunioresmaiorum deferant methodum, cumque difcrpulus magiRrodo6tiorvuIreRe,necin via re fiuepeteemen- Liber Qvintvs. τ4ϊ tum,fiue perproicimerimir,.fi n. propala propiorib. psmb.illa apponantur, pfertim vulneratae!!!;«. Cum igitur in.farno ilio atro.qualitas Hia maligna exiftat, prqr- fusfixanda eil. Fixatione enim omne venenum inipirftibus adimi- tur. Acrimonia vero pellitur falis extra<%one. 'Qua ratione prae- paratum Arfcnipum non nocebit , quin imo pro Topicis multum pficietad vulnera & gangraena. Praeparantur autem exeoButyrum.,& ex Butyro oleum hac ta- lione.^..AiTenici)Salistofti,iCoIcotb.aris> Scobis Chalybis ana par- tem vnam,indantur,bene mixta vitro fublimatorio*: fub,limatio in- ■ftituatur dando ignem per gradus , dum nihil'amplius fublimetur*: fublimatu Arfenicum mifce.Gum nouis (piritibus,&vt prius fubli · ma,idq·, ter repete.Hac n.ratione vald.epitidum .&putum redditur. Huius Arfcnicircpipe parcpm y nam. Salis, nitri partes duas, mi- fc ea n t ii r, d i uid at u r i n poitiones?ptüiiee pr.dine per cochleare in le- betem fiitilem.difpoiimm fuper fornace yentoia fub dio, ita vttibi ventus fpa- ta, donec venenata volatiiitare diffipataceilet ebullitio einbmitte B a Sitte,* Chym icb LiBBR ist V s. partim,age vf prius,qnoafcv, totaq-uantitas fitinic&a rconfiimpro Sale nirro,augeignem horis quatuor,& inftar butyri tandem in le- bete refideat.eumrefdxerit,fietmaftaniuecandidior, & Perlatum referens eoiorem,quam in aqua calida folucs, vtfalc inde extrahas, R.e m an eb i t au te ra i η fu n d o pul uis a 1 b i ifim us,. qucmcxiccatura fixabis hac ratione, imbibe pari oleo Talei, renerbera maiia m per diem integrum,, rurfum in calida aqua ddlblue, vt remaneat puiuis albiflimus fixus dulcis; qui politus in loco humido fiuetin oleum pingue ( butyri inftar Janodynum. Nam quemadmodum Arienicurn, fi non praeparetur, dolorifi- cum cft fiia acdraonia,& qualitate maligna venenum; fic contra fi- xatione hanc amittit,·& doloris eftprorfusexpers, ac venenatis vl- cedbus conducens medicaraentum,fi huiusadmifceacur vnciavna cum vnciis duabus oici Myrrha. Simili ratione oleum ex Auripigmento ad eundem vfum confi- citur, barftenus Borneccus. Andreas Libauius id fic deferibit in cora- menr.Alch.parr.z.lib r.de nat.metallorum cap. 11.pag.25, Arfenfeum, eft fuccas mineralis pinguis , inflammabilis vici- nus fulphun, virulentior tamen, ob fidem coniun<5tum,conftans pinguedinefulphurea,hydrargyropauco,&ipiritufalis, quorum pars volatica eft,pars fixioni propior. Venenum hoceiIe,notumeft, & quidem «que nocens ac hydrargyms fublimatus. Albam tamen tindluram habet,id quod album eft,& fadddam, qua cuprum ar- genti fimile facit. Gebems tertium principium metallorum confti- tuit,&ab aliis nomine falis exprimitur,licet potius Sal aeramentum notet.Duplexautem eft,naturale nimirum 5c artificiale: quorum hoc fit ex auripigmento & fale. A fulphure difcernituraGebero dii- taxatalbedinis tintftura Sedagnofcimusineo virulentiam maiore ob falem volatilem cum Mercuriali fpidtu,& fuiphureo copiofiore coniuntftam, qui tollitur fublimatione , vel diuaporadone cura halinitro ; &tunc Balfamus vulnerum etiadir. Danda autem in eiufmodi defcriptionibns venia eft humanas imbecillitati, fi non vfque adeo exa&e crafcs & temperaturae explicentur. Conftac plumbi genera & ftibium cum bifrnutho vicina admodum eile, & requiritur exada diferetio etiam in internis, fedhallucinatur hu- mana acies. Ita cft in Auripigmento , Santaraca , Sulphure 8c Querc.m fclop.p* , 106. Basilica Chymic.« Arfenico, quorum temperaturas videntur gradibus diftingui & in- terdum ad hoc admitti id , quod non eftin alio; velati iniulphure cft pinguedo indammatilis cum terrea parte vitrio. ata .Itaque&c ci- trinumcuadit&riibeum& acorem prasbet, vt ChJ canthum. In Arfeniop vero etiam pinguedo eft inflamraatilis,ied cu m Mercurio aliquo Tale,quas duo cum hnt fugacia per nitrum facile tolluntur, vna cum parte pinguedinis magis inflammatili, relidfca pinguedine butyracea,quas tamen ob coniunctam terram copiofiorem fieirur, necinflammatur.HacdifTerentiain prxfensconrenti fumus: Et li- cet alii negent in talibus hydrargyrum eile, oftendit tamen natura, ..cognatio cum metallis,& effe£his,non adefle nihiLButy tum Atfe- nici& oleum inde concinnatum,in medicinis externis advlcera& fiftalas praeclara funt medicamenta. Quidam etiam vorant ·, quibus Eoe per nos liceat fuo periculo: vtmm tamen exemplo muniuntur, fed quod licet artifici,non ftatim aliis. Integrum quod eft, vim ha- bet caufticä & dcpillatoriam. Creditur e corde venenum ad fe eli- ccrc,icaq; geftatur in pefte in pc6tore.Porro Arfcnico affine eft Au- ripigmenta,Sandaraca , & Rcalgarium feu Cadmis fornicaris ipe- cies.Et videtur Auripigmentum cum Auro confentire, cum cius in fe dndkuram habeat, ficut &Sandaraca,qii£ inde conficirur.Scd nifi venaauri cft,ficut &ammochryfos; Aurum inde non fir. Tintftura qua: elicitur per artem, minori & medio operi inieruit, eftq; fophi- ftmatis obnoxia. Lib.z.Alchcm.tra&.i.dc magift. cap.z-y. ait: Arienicum cu triplo Tartari viciffim ftrato cementacur. Ccmentatum coquitur in aqua, &calx in puluerc albo fubfidet,. qui colleftus ad fiftulasvfurpatur. Lib.z. AIch.tra6I.i.ca.40.fic conficere florem ex Arienico iubet, dum ait: Rceipe Arienicialbi per nitrum purgati quantum libet,; mifce cum ielcuplo calcis viuas.&magnctidis fubduplo.ln ouo phi- lofophico vel catino clauib quarto reuerberii gradu fublima die naturali. Infiftet fuperficiei flos confiftentia vitrea, quem extra- dum tere. Ita ex Realgari Argenti : Realgaris Argenti felibra mifceatur cum fidis fufi & Colcotharis fingulis iefconciis. Fiat fublimatio in catino claufo , fecundo reuerberii gradu. Infiftet flos fiimmitati.Subtilior fietopcre fexies repetito. Vfus talium cft ad vulnera, vlcera , & huiuimodi. externa mala, Poflunt folui Calx Ar~ fentci. Flos' Arfe- mtu Flos Real- garU, Liber Qvintvs Mumu Real- garu. in liquorem, & vocantur murriae realgaris. Abftrahiturabeise- ‘ ai am iaepe fpiritus Terebinthina; vel vini, Velin vlceiibus civqua guaiaci, velin cancro fpiritus fulphuiis, autoleoplum- bi,&c. Capite feq. cius Butyrum iicdocet;Arfenicipartemj com- mifce cum ij. halinitti. Diuide in portiones,proiice ordine per co- chlearem lebetem fiddem,difpofitum fuper fornace ventofa,fub 1 d;o,itavtventustibiflet iecundus, poflifq·, vitare fumum .Verfa cum longa fpatha, donec venenata volatilitatc difflpataceffetG- bullitio: ubmitre partem aliam,&agevt prius,quoufq; tota quan- titas fit pe' fcda. Confumto halinitro auge ignem horis 4.VC inita* Butyri tandem in lebete refideat.Refrigeratam albefcet. Eode li.& tra6t.dc Extrad,c.4.fic eius Efflentia defcribif.Subli- ma Arfemcum ter cum fa!e p aeparato, colchotare 5c < halybis fco- · be. Sublimato adde falem fufum& folutum. Macera, Deililla per gradus ignis horis 14. Deihllatum redde capiti mortuo, iteruraqj deil lla,repetens hoc, donec pul ds maneat albiilimus,hnncelue aquacahda,vt fal fecedar.coagula, reuerberaperdicm,foluepera- quamcalidam ,& elue,vtalbifflmus reitet pulais, quem folueper deliquium 5c d e ftüla per retortam, Eodem lib.&trad c.jy.ficia- lem Arienici iubct conficere ad cancrü: Auripigmenti quincunx, ful gmis femuncia, falis Ammonii quadrans, calcinenrur gradu qnattojioris 2 4.extrahetur Alkali, Eodem lib.& trad.cap. t6.ait; AiTenici Butyrum (oluepdeliquium. Solutionem deilillapalcm bicum ,defit latum cum S. V.circula. Soler & liquor in cella folu- tus figi perS. V.in oleiconfiftentiam.c. Arfenicum terfu- blunacum fale praeparato, colcothareSc fcobe Chalybico: Ad- de falem praeparatum,cum quo vel iterum fublimafblo,vel teucr- bera per g adus,fietq; maffi alba, folue in aqua calida &c falem ex- trahe, infando manebit cilentia alba, quam exficca& pari oleo Talci imbibe.RcuerberamaiTam per diem,folue rurfus in aqua ca- lida, & puluisdulcis fixufque manebit. Ponein humidoloco,in marmore, & diffluit oleum pingue, quod foris adhibetur ad do- lores, & cum duplo oleo Myrrhae ad vulnera.Eius fixationem vide pag. 5 j. Atfcnici redudionem in vitrum vide pag. 68.& Arfenicum faditium.pag.By.&c, lofephus Quercttanusficex Arfenico facit Oleum,dum in- Butyrum Ar· fmcu OJißentiaAr [enici. Sal Arßntcu O'eum Arfe~ nicL Basilicae C η y m r cm quit: Atfen i cum qualitate fua maligna , & acrimonia venenum eft .Praua vero illa qualitas in fpiritu,fiue in aura il‘a foetida,«Sc atro fumo ,quem minimo calore emittunt,confiftit,at acrimoniam fo- lo file.Igitur prorfus fixanda eft. Fixatione enim, vt etiam in capite de praecipitato diximus,venenum omne ex fpiritibus, vt Arfenico, Mercurio, Auripigmento, & reliqs adiraitur.-acrimonia vpellitur, falis extradionejq? propriis fit ablutionibus: verum huius Arfenici praeparatio huiufmodi eft: Arfenicum ter fublima cum ialc praepa- rato,&lacerta rubra, &ftomomatisfcamate,vtipfumpurifices:qj deinde cum terrea muria fixabis , dando ignem per gradus. 2.4. horarum fpatio:fietq·, mafia niue candidior & piarum referens co- lorem,q in calidafo ues,vt Alkali inde extrahasuemanebit autem infundo puluis albiillmus 1 quem exiccatum fixabis cum aequali pondere olei inceratiui ex talco o>nfe Puparatic Aluminis ‘ad medici nanu Basilicae Chymic^ Lac virgineam Auguftani: Recipe Aluminis crudi vnc. iiij. de- coque ad tertias in aquae fontanae putae iib.ij.Poftea recipe lithargy- ri hb.fi Aceti vinilib.j.Decoquanturad remanendam lib.j. colen- tur &commifceantutambaeaqu£e,acipatulatarndiu agitentur, do- nec albeicanc. Gargarifraa ad oris vlcera exiccanda: Recipe Plantaginis,Myrti, Rof rub. Pyrifylueftrisanam.j. fiat decodioadconfumptionem tertia: partis in lib.j.diiTolue Aluminis vnc.ij.vini albi parum. Miice & fiatgargarifma. Balneum eutim detergens ac Icuitcr aftringens icu corroborans Rondeletii; Recipe foI.Myrti,Lentifci vel Plantag. Tapfi Barbati, Pilofellac,Hippuris,Polygoniana m.ij.Rofarum part.xx.rad. Iridis, Biilortae,Pentaphylli ana vnc.ij.Fiatdecoftio, in qua difiblue Salis communis libras iij. Aluminis vnc.iiij.. Mifcc & fiat Balneum tepi- dum,& Ipongiis nouisdetergatur diligenter. Lotio ad foecorcm pedum; Rcdpc Aluminis m.j. Bulliat in fuffi- cienti quantitate aqua:; In qua vfque ad talos immittantur pedes mane atque vefperi, & diu multumque fricentur, laucnturquc. Huic fiadmifccas vinum & cineres ex fago podagricis iumme confert. Vnguentum ad fuperpurgationem menftruorum Rondeletii; Recipe olei Nenupharis vnc. j.olei Citoniorum, vnc.iij.Boli Arme- ni. Acaciae,(anguinalisanadrach.iij. Balauftiorum, Spongiae Bede- guaris,Aluminisanadrach.j.Ccrae,Aceti qf.M.Fiatvngucntum.Si vis vt fit fortius,addc fuccumPortulacte. Vnguentum EpuloticumeiufdcmiRccipe AriftoUota: ac vibe. Nucis Cupreifi, Balauftiorum vftorum, oftreomm vftorura ana drachm.ij. Aluminis,floruraiErisvfl:i,.Chalcitidis anadtachm. iij. Mellis, Viniaftringcntisanaq.f MifceF. Vngncnturo. Barbarum Magnum Galeni.·; Recipe Picis iib.viij. Ceralib. vj. vnc.viij.Bituminislib.iiij.01ciIib.j.vn.yj.CexuiIaesLithargyri,iLru- ginisanavnc.iij. Thuris vnc.yj. Aluminis liquidi*vnc.j.fi. Aluminis iciflilis vnciiij. Opoponacis, fquama: Aeris,, Galbani ana drach.xij. Aloes,Opii,Myrthteana vnc.fi. Succi Mandragora: drach.vj. Tcre- binth.lib.ij. Aceti lib.v.confice vt artis cft. Emplaftrura cx falicibus Galeni; RccipeMifyos, Chalcitidis, Liber Qjintvs! iEruginis,Ceruflae,Gallas, Aluminisfcifll&rot.Cretaefutoriae,ana vnc. vj. Ceras, Refinae Pityas, Picis, in Bituminis,fol.Salicisana vnc.ij OleiHem.iiij.Chalcanthivnc.vj.Malicoriivnc.vj.Acetifcxt. vj.F.quoddidum. Emplaftrum Tarentini eiufdem : Recipe fquamas vnc.ß. Man- nae vnc fi. Aluminis feifli,Myfiosana drach.ij.Triraex aceto in pa« ftillosdigerito,qui fingulipcndeantdrachm.ij.& reponito. liiscxGalcno: Recipe Cerae albae drach.L.Terebinth.drach. c. Salis Hammoniaci, Airisvftianavnc.fi.Aluminis vftidrachiij. Myrrhae, Aloes,Galba- ni ana drach.vj.Oleiveteris vnc. v. coquantur, deinde fubigantur manibus aceto forti lotis, ac fiant Magdaleones, quos in aceto re- pones diebus io. Alii addunt rad.Dracontii vnc.fi. PaftilliPolyidae:Andromachi:Recipeflor.MaIipunici,drachm. xij. Aluminis faffilisdrach.iij.Thuris Myrrhaeanavnc.fi. Chalcanti drach. j Pellis Taurini drachm. vj. Aloes drach.vii). viniauilcri q.f Formentur paftilli. Trochifci Mefuae: Recipe Aluminis fciilllis, Aloes, Myrrhae, Chalcanti ana drach.yj.Croci.Crocomagmatis ana drachm.iij .flor, malorum granat.drachm.iiij. Vini Odorati,Mellis ana q.f.Formen· tur Paftilli- Ad Saccharum rubro colore tingendumrRecipe Prafilii triti.vel Santali rubrfvelrad.Rubiae, vel Granatorum tindorum vnc.j. A- duo haec in petia ligata in dida aqua per dies vj.Deinde calefiant ad ignem lcuiter:& cum ea aqua Saccharum coquatur. Vel confedis iam abiolutis,ien- fim in aheno calentibus afpergitur. Aqua albos reddens dentes: Recipe Salis purgati & contufi lib. j.Aluminisglacialis vnc.j.DeflillenturAlembico. Huius aquae vnc. j.Mifce cfi vncia Plantaginis,& intinda lanaXylina dentes perfrica. VchRecipe Aluminis rubri vnc.vj Salis communis vnc.ij Mafti- cis vnc.j.Myrrhaevnc fi.GaryophylJ.drach.vj.Mifce,fiatDeibllatio, qua tricentur dentes. Decodum ad firmandos dentes & gingiuas confolidardns; Recipe Aquae Lentifci,Rorifmari,Aceti deftil.poculum dirr »dium, Myrrhae,Mafticis,Soli Armcni,fang. Draconis, Aluminis vili ana B A S I L I C JE C Η Y Μ l CM vmcj.Cinnam.EIe&i drach.&Aquae pluuialis pocula tria. Mifcean- 'cuxomnia,coquantur igne admodum lento,per quartam honepar° stermaddendo meliis defpumati lib.&Belzomi parum:iiät deco&ö. Aqua ad faciem commendandam: Recipe Cucurbitas a cortici- T»us müdatasi&in partes rotundas inciias,quot voIucris: Aluminis 'Zucharini vnc.vj.Äluminis fciiElis vnc.j.Myrrse, drach.j. Terebin- tinae lotse ync.&Oua recentia & contrita num.iiij. Limonia incifa' volueris, vini albi menfj.In puluercm tedigenda redigantur,& mifceantur. Aquaalia.Recipe Chryfocoilae,feu Boracis vnc.ij. Aluminis ru- pei, faffilis, iquamofi anavnc.j. Caphuraedrach.ij.Redigantur in pulucrefingula,deinde mifceantur,ponaturqi in phialam vitream* * aqua fontana repleta diligenter obturabis: His fa&is ponatur ad igne per horas duas,deinde auferatur: &cumrefiixerir,ponaturin ; aliam phialam, addendo duo albaouorum recentium, bene cum Omphacio agitata: Mifceantur, ßntqj in fole per dies 2.0. & habe- bis aquam perfcddflimam, ■ Aqua ad faciem decorandam alia: Recipe La&is vaccini, menie Maii lib.ij. Arantiorum nu.iij. Limonum nu.v.incidantur mmutim, Deindeadde,Aluminis,Saccharianavnc.j.Mifceomnia5&:dcftilla, Alia aqua:Recipe Aluminis Rochae tritae vnc.iij. Albuminis o- »oram quantum fuificit.Mifce & deftflla. VehRccipe ipumae argenti lib. 15. Aceti albi lib.iij. coquantur ίΐ- mul vfq·, ad confumprtoncm tertias parris., & dcililla; deinde aquas: deftillatasadde Gaphurae vnd5.Aluminis Scariol®,olei Tartari, Alu- minis Zucharini ana vnc.j. Relinquantur iic, donec diilbkianturj poilea coletur,& vfui ferueruraqua. - Aqua rubra ad faciemiRedpegjutinis pifeium,in vino albo, per quinq$.autfexdiesliquefad:ivric.ij.Ligni Prafiliiincifi,q.fufiicir} A- quae fontanae q.i5. Mtfceantur&ccquantur igne admodum lento, doner fatisc0e videatundeinde addatur Aluminis triti vnc.j.Gum- mi Arabici dta.ij. Mifce.deinde ablata aque ab igne.feiueturin vaie aliquo optime obturaro. Lotio Gapillonlm Marinelli:Redpe Aluminis fecum vnc. viij. li.j.GummiArabici vnc.iij.Amyli vn.iij.Saponis albi vn.j. Aquae flauialislib.j.M.&coquantur vfq$.ad contemptionem quar- taepartis Poftquam eapuelixiuio fuerit lotum,hac aqua cum fpon - giaadfolcir Liber Qvintvs* Vel Fumanelli .-Recipe Centaurii maioris dra.iiij. Aluminis fas- cis vn.viij. Aluminis Rochx,Cumini Arabici ana vnc. ij. Saponis al- bi mundi.iachrymx ex Tragacantha ana vnc.iiij. Aquxclarxvn.vj.. coquamur ad dimidias SccoIentunCaputq-, hac lotum colatura,ad folemque ficcatum,denuo abluatur lixiuio. Vnguentu ad varos in facie,CritonisiRec. A’.uminis fciifi & jpbe IxuigatfThercbintinxana quarum fufficir.mifce,· fiat viiguemum. Vnguentum adfcabiem ac pituita falfam Fumanell·: Recipe Bu- tyri recentis drach.vj Aluminis lamenfSalis communis ana drach. ijifucci lapathi acuti,fucci Fumaris ana vnc.fi. Vitellorum ouorum nu.ij. puluerisIreosdrac.ij.Styracisliquidxdrach.vj.Mifce. Vngucntum Mamillas paruas confecuans : Recipe Aluminis Rocchx triti q.f.OIci Rofati qXMifce, dc inunge mamillas. P.uluis manus reddens albas Marinelli .-Recipe fem.Erucx vn.vf Ireos vn,j.Cumini vnoj.Aluminis fxcis vnc.fi Sacchari candi vnc.j= Tragacanthx vnc j.Caphurx fcrup.j.Pinearum mundar.vn.iij. Me- dullae panis albi vnc.fi.Saponis antiqui rafi vnc.ijo Trita omnia mi< fceantur: Fiatq; puluisad manus lauandas, Aquarubra adfaciem Recipe albam.ouorum duriter coftorum nu.xxv.La<5b'$-ficuampocaIiimj. Mifceßc deftilla.Hiucaquxadde pro qualibet menfura Aium i nisfei (filis vn.ij, corti tin&orii vnciam fi.Cocci,quo iericum tingi ioicc drac.ij.M.digerant per 8.dics;dein- dccola &exprime:adde viciifim cantundcm Aluminis vrpnaSjCoc- ciqueiltctum digere vt ante,cola atq;cxprime,idrer reiterabis,tum ad de Gummi Arabici vnc.fi.digere vtanre, cola>&:reieriia. Aqua alia faciem co!orans:R.ecipe Boracis drac.j.fublimati vnc. ij Caphurxdrach.fi.SaiisGernmxdra.j.Saiis Ajkali vn.ij. Aluminis Rochx vnc.ij. Aluminis Scariolx vnc. ij. Aluminis piumx vnc.fi. Aluminis Zuchadni vnc.fi.aquxRofar.q.ruificit.Coquanmrin va- ic vitreo, vfqueaddimidixparris confumptioncm.| Vnguentum ad pediculos fuperciliomra: Recipe Aluminis Zu« charini,Aloes,Staphidifagrix,Aceti,Scylitici an.q.f fiatvng. Aqua faciem dealbans-.RecXacfiisCaprini,Farinxfrumeti an.q. fmifce ad forma panis,& in clibano ccquarur. Huius panis accipe medulla in la&e caprino macerataialbum.ouorü nu.xij.deftillerur : Aquae deiliilatae adde calcis vn.j.Caphurxdra.ij. Aluminis Zuchar. Basilica Chymici Coralli albi ana drachm. ij. Trita miiceantur, &c denuo dcftih lentur. Vel: Recipe Aceti albi lib.ij. Aquae Rofarum lib.j Aquae ex corr. Arandivnc.vj.Aquaeexflor.Arantii vnc.vj.Marrubii M.j.Mellis li. $. Mofchi gr.iij.Garyophyllorum, drachm. iiij. Aluminis Zucharini vnc.ij Mafticis vnc.j. Tricadcftillentur. Aqua Podagrica Qusrcetani : Recipe aq?(iac dcftill ipermatis Ranarum,Tapii Barbati.Filicis ana lib.ij.$. ViSinaepueri vinum bi- bentis üb.iij.His adde Theriaces recentis vnc.ij.S.Vitrioli, Salis tu- li, Aluminis ana vnc.ii j. Dcftillentur ad dccicatem per Cineresthuic aquae adde Salis Vitrio e Colchotare extrafti vnc. j. Camphorae, Croci ana drach.ij mifce. Aquaeiufdemadambufta .· Recipe aquae de Ili 1. fol. filicis lib.j,· Phlegmatis Vitrioli, Aluminisanalib.ß.Horum Tapii baibad,fol.< Hedcraenigrae ana M. j. Limacum rubrarum, Ranarum, Allato- rum aut Cancrorum fLiuiatilium ana num.x-.Deilillentur in Alem- bico plumbeo,facis magno fgne.Si placet mifce cum aqua fperma-· tis Ranarum aut Phlegmate ViciioIL CatapIafmaadTamoremParaceifi:Recipe Aceti Rofacei hb.j;. viniopt.lib.vij.Aluminis,Camphorae, Lichargyriiana drachm viji ilercoriscolumbarumlib. v.Aq.deSambuco vnc.iij.Fiatdecoftio per horas tres.inftrumento clauib,pofteaadde Myri hae, 0\ bania- na lib.v.Pulueriiara decoque vt prius per horas tres,faccataplafma.· Applica,Sirenoua quoties iiccatur0. Aqua capillos renafeiprohibens .-Recipe Cornu Vaccae, Alu- minis Rochae, Papaueris nigri ana tritorum q. Γ. (anguinis vacci- nirecentis lib.ij.macerenturacdeftillcnciir.Vtaturomnifcrc.- C a p v t VIL. De Sale Ammoniacoi- SAI Ammoniacus, feu Armoniacus,eftSaI qui in Arenis Lybicis concrefdtjinquitiarrochymianoftra. Adhibetur autem partim ad ibluenda metalla depurandaque: ad medicinam vero raro,prae- Liber Qvintys. 767 icrtim intus famitur.Sublimatione valde depuratur, quae hac ratio-1 neperficitur.Redpe Salis Ammoniaci,Salistoftiana,indanturvi-1 tro fublimatorio: fublimetur dando ignem per gradus, more Chy- mico,donec totus flos Salis Ammoniaci afcenderit; Hic flos denuo , bis per fein mundo fublimatorio vitreo fublimetur : Ex eo per de- liquium fit aqua,qua: vocatur aqua Salis Ammoniaci, Libauiuseum ficdefcribinhb.i.Alchera.tradi z.de extra&is ca.} 58.pag.177.Sal Ammoniacus naturaliter concrcfcic fubarenis Ly- bicis,(icut δί Sal Cryftallinus.qui gcmmaeus vocatur, fua in minera coagulatur. Alius dicit quod iub arena in Cyrenaica regione con- crefcatm laminas, exterius venis nigricantibus; eoiore ad alumen Schiilon accedens,veiuti Sal Alkali ad Catinu. Artifices ita imitan- tur: Vcinaelibrae tres, Salis communis libra, Salis Gemmasfelibra. Soluuntur in pluuia.Bullire linuntur ad ignem, agitantur faepe, & defpumantur.Effunde per colum in vasaliud. Adde lixiuium acre colatum pure·, Salis fodae libram vnam. Congelafcant in quiete. Alii in hunc modum per magifterium folutionis, coagulationis &C commiftionis: Recipe Vrinae puerilis lib.x.adde Salis communis lib.v.Mifceadignemin olla j&folue. Adiice fuliginem. Effunde in vas,&fine coagulare. Coagulatum transfer in ollam opercula- tam cum foramine in fummo.Bene obfigna luto. Colloca in forna- cem,&: coque. Vbi videris exire album fumum,claude foramen, & ignem intende per duas horas.Refrigeratura exime. Solet autem Sal Ammoniacus etiam lublimari aliquoties per Tartarum, vt poftea eo melius in marmorepoflit folui citra acrb moniam,& tuncmulta facit ad vulnera; Nonnulli ante folutioncm vin® coquunt,filtrant,coagulant, poftea foluunr. Alii florem ex eo fublimare volunt cum Sale communi; Vel: Initio mi* fturaarenaaut ferri fcobe in alembicum pellunt: poftea iub'imato adiiciunt Salem vulgarem praeparatum folutione, filtratione, coa- gulatione,velTartaram,iterumque fublimant.Ignem dant pergra- dus donec vas incandef. at,detinent ita horis duodecim, & ita re- petitis aliquot fublimationibuseuadit in florem niucum. Sunt, qui & ex Sale AmmoniacO 5c alumine rupeo in fero ladtis folutis, fum- mopere etiam depuratis atque conglaciatis, facere conantur Bora- eemfaditiam.. Sub Urna·' tio Salii Ammo- niaci. Aqua Salis Ammo- man. ’ Vatii fuh- limatmes [falis Am- [ montad,- B AS Γ L I C JE Chym IC'M SalAm- tnoniacuc fixus. Sunt & qui hunc falem fciunt artificiofe fixare per calcem Vi- uam/imul fandcnclojrohicndo.coagulando atq; depurando, Ex hoc falefixo praeparant oleum, quod magnarum in Alchymia . dicunt virtutum. Aq !a£ Regite Aurum foluemes,pIerurnq; fiunt cum Sale Armo- niaco , vc exempli gratia: Recipe Aiuminis,Salis pecrs,vitnoli ana partes aeqiialcs.De fiilla ex his aquam fortem per cohobia, ita vt Sal benepellaturinaquam, quod tamen nonfemperexpetitur:Huic _ aquas forti adde vncias ij.sutiij Salisammonii.-SoIue.Macera in fi- mo per biduum deftiliafiue redtifica per cineres, clarifica per Arge- tura, Sc habes aquam regis ad ioluendum Aurum, aliaque metalig. Vei etiam fic fit:Recipe Salisammoniacilib.fi.Salis communis vn- ciasvij. Aluminis fefcunciam, Salis petrte vnciam. Fiat aqua fortis. Huic adhuc adde Salis hammoniaci vnciam vnam , fic etiam confiat pcrfecfie parataaqua regia.Infinitas pene poflem dare formulas,fcd non eft opus, cum apud authoies de his optime ac clare con- fler. Egregium tamen dico hunc falem efiein euehendis &c fubli- mandis Crocis metallorum ac mineralium,eius enim fublimarionc redduntur folubiles,atq; proEfienfificatione, aut extrahendis rin- {fiurisappIicabilesATurpatiireriamin medicina, fcd raro, in exter- nis folum modo vt mox videbis ex fequentibus. A poculis inauratis cum AmmoniacohociaJefolcnt Sc poflunt Aurifabri viciflim Aurum in vfum feparare: vt recipe Tartari calci- natfBoracis fingulas libras,Salis amraonii vnciam cum duabus dra- chmis pulueratain olla pone Sc affunde calidam. Poculum inaura- tum candefactum in illa folurioneextingue, Sc S®1 decidit rema- nente Argeto,quod fi coxeris ex fide & Tartaro,nitorem recuperat. Aurea vero ramenta reducuntur cum Boracc. Vel:Salis Ammonii vnciam mifce cum fulphurisfemuncia, vtfiatpuiuisfubtilifiimus. Auratam partem oleo irriga,&puluerem afperge. Pofteacum for- cipe tene fuper prunis,donec optime calefiat. Tuncfufpenfum vas iliper paropfide cum aqua Ioca,& malleo in aduerfum impelle. Ita puluis decidet cum Auro in aquam.ColIedtü excoque cum Borace. Nota fumraatim de fale hoc:fi falem hunc ter fublimaueris cum faie decrepidato, tandem fit fubtilis inftar ipongias vel lana:, cum hoc corpora metallorum accurate poteris foiuere; vt recipe Aqua Re- gia cum fale am- moniaco fortifican- tur» Liber Qvi>jtvs. Ahtimonmm,hoc fublima cum iam difto fale pratparato , & afcen- dent flores rubicundi, hi viciffim feparantur aiale per eduldoratio- nem falis, ficpuluercm habebis Anrimonii in Medicina de Alchy- mia virtuofum:Sic & cum Crocis metailorü procedere potesrfnbli- matur etiam Mercurius viuus cum hoc fale,Square non fruftra dici- tur Safphilofophorum Mercurialis) hunefubiimatumpofteatene miraculoium;fub!imatar etiam cum calce viua folus, vt firphilofo- phorum ingre(lus,de quo’hic locus non eft conceflus dicendi.Ex eo etiam talis flcaquafoluendi,vt&invna foiutionetria reprincipia,'dc haefupraalibi diximus. Exempli gratia apponemus aquam hanc: Recipe falis purificati Ammoniaci(fublimati vt iam di6ti,cer videlicet) Salis nitri, ana iitxT femis,mifceantur & indantur retortae, applicato recipiente amplo, da ignem paruum cautiffimo modo,(confeftim enim & e momero ignem fngit)deftillato exarte fpirims:dcftiHätis redffica per retorta recentem & aqua eft parati; haec foluit omnia metalla : idem prse- ftat oleum vicribii,fi eius recipiantur part.'j.&j pars Salis Armonia- ’ ci,fit talis aqua foluens, vt mirari vix poffis: Alia etiam fit talis aqua caq; nobilisatq·, occultiffima,rapienriffimaacphilofophica,quaefit exiaiegemae€um faIeammOniaco,&c. Aiiaeciarn fiteaq; nobilis in hunc modum;Rcc.virrioli fi.ij.Salis nitri li.j.Salis gemae,Salis armo- niaci ana lib.j.fi.deftiiiaffi huius aqu? ipiritus vis fixare, praecipita cu puriffifale Tartan in modü artificioffimu.fi hnr fixati fpiritusfepara inde phlegma.öc remanebit Sai albus fixus,inChirurgia vtiliffimus. Ex hoc fale deftiliamr et aqua odorifera atq; egregia: Recipe fa- lis armoniaci purificati vnc.fi. vitrioli dra.vj. phlegmatis de virriolo igne leni, Sc hac ratione aqua deftiilaiiiir odoxifera inftar Ambrae; &c. nunc ad vfum eius accedemus medicinalem. Aqua ad vlcera corrodentia & fordida Fiorauänri; Recipe aquae P-Iantag. vnc. vj. fublimati vhc.j. Salis Armoniaci drachm. j. fi. Salis communis drac.ij Aluminis drac.j. Bulliant in phiala vicreä ad'1 confumptionemquarcspartiso Aquaad dentes ;RecipeSalisammoniaci,SaIisgemmiEana vnc. Mj. Aluminis Saccharini vnc.j.fi.Sahs communis vn .j.trita deftillcn- tur in alembico vitreo.Extrado inde liquore dentes cum petra fri- ccattmDcinde abluatur os medico vino albo. Stthlimal· - tio Anti- ironii (Um fale am- moniaco» Aquafd*·- uentesex fale am- moniaco»· Aqua odo- rifera filis ammonia- ei. Basilica Chymic^ Alia&ficefbRedpeSalis Ammoniaci, Gallammanavnc.viij. VitdoliRomani vnc.vj.Saiisnitd vnc.ij deftillentur, &in vafefer- uencurvitreo. Specificum corrofiuum Paracelfi: Recipe Aquas fortis a capite mortuo redtificaras lib.j. Mercurii iiiblimad quartam femis, Salis Armoniaci vnc.ij. Haec omnia iimul permixta confumi finito, dein- ceps aquam admifccto Mercurialem aequali pondere,feruatc.Nul- lus huic Adamas corrofiuo refiftere poteft. Apertionis Receptum Paracelfi;Rccipe aquas fortis optimae, Sa- lis Armoniaci vnc.fi.Mercuriifublimatidrach.iij.Tritamifce acre- folue in formam aquas. Sal Catharticum Arnoldi Villanouani: Recipe Salis Armoniaci vnc.j.fi Diagddii,Euphorbii anadrach ij.Piperis, Cymini, Zingi- beris, Marathri,Anifi,fern.Apii,Ameos, LeuifticfPetrofelini, Car- damomi ana drach.J. Fiat puluis,de quo detur mane cum vino ca- lido quafivnc.iij. Sal Marcelli; Recipe Salis Armoniaci vnc.iiij.Cofti, vnc.iij. Pi- peris nigri vnc.j.drac.ij.Cymini, Zingiberis, Piperis albi,Marathri, Cinnamomi cledti anavnc.j. Caryophyllorum, Galangas, Cube- barum,Cardamomiana dracj.gr. v.Hyfibpi.ThymfOnganfCar- ui, Anifi, fern. Apii, Pctrofelini, Leuifticianadracb.iii. Omnia pul- uerizentur, & deifto puluere vtaturin prandio loco falis, & fi vo- lueris facere laxatiuum,adde dofiipfiusfcrupul.ij. Diagddii, &da mane cum mulfa, vel vino vnc.j. Aqua ad verrucas,&alia tubercula faciei: Recipe SalisAmmo- niaci,VitrioliRomani,viridisasrisanavnc.ij. Aluminis rubri vnc.j. Calcis viuas vnc fi.Diftillentur inalembico vitreo. Reiiciatur pri- mus liquor; fecundus efficacior erit,& feruetur vfui. Smegma mofchatum Damafcenum : Recipe Smegmatis o- ptimi,rafilib.j.Cinnamomieledl:i,NucisMofchatae, Styracis cala- mitas ana vnc.j.AluminisPlumas,Salis Ammoniaci, Myrrhie,OIi- bani, Maflicis, Nigellas, farinas hordei ana partes squales. Trita cum meile mi- fceantur. Liber Qv int vj. Cap vt VIII. Oe Sale Nitri. Germanis j Gallis Nitre; Italis NctrojHifpanis Duplici ögoatum eftdifetimine, prius eil nitrum Diofeoridis & anciquortunileuc,roico colore,aut candido, in foramina dehifecns, perinde quafi ipongiofum, quod ad nos deuehi defiit. Alterum eft vulgare, Sal nitrum feu nitrum, aut Sal petrae di<5lum,quod Pyrii huius pülueris confc&ioncm ingreditur, qui ad tormenta bellica in multis Galliae vrbibus ex aquis nitrofis paratur.Dum multa co&ione elaboratur Aphronitrum erudiat, feu ipumam nitri, ab eadiuerfam, cuius veteres meminerunt,quae non arte cduda,fednatiuacrcditur,vt& lanugo quaedam friabilis,alba & falfuginofa,quae parietibus multis adnafeitur, quae Hos nitri iu- i dicatur. Eius purgationem fiedeferibit Libauius; Sal petrae foluitur, .fil- tratur & coagulatur in vaCe Cyprio aliquo vfque,feu ad mediocrem fpiflitudinem,quae de/pumata crebro, transfunditur,mancntc cir- ca fundum vailsiale peregrino. Aliquandoin vafc terreononpin- gui, fuper prunis finitur paulatim liquefieri: ipuma tollitur-ligneo cochleari: vbi totusfufus eil, iniiciturparumipiritus vini,vt diffla- gret.NitrumartisHcvultHeri; Pruinofam murorum veterum ial- luginem abrafamain mortario in puluerem redige.'Hunc in Ahcno ex aqua pluuia vel vrina iatdiu coque. Cola per filtrum in dolio ligneoquiefeens,infuperficieglaciem contrahit, qua cll nitrum arcis,in foleiiccandum. Galenici dicunt eile calidum ac ficcum,vircfque ha- bere incidedi purgandi &erodcnti.Mifccturmcdicamcntispforicis & corrofiuis.Cum aceto fcabieiiUinitur.Cutemeroditjtorminibus aluique doloribus medetur. Furfures capi cis purgat, &pediculos pellit. Vermes aurium necat,earumque fordes expurgat. Criftallorum ex nitro deferiptionem talem nobis datXibauius: ( iit dolium ligneum cum duplici podio,altero integro,quod eft in i* jmoi altero pcrtuloinftar cribri, quod iit in medio. Capiat autem Salis nitri duogene- ra. 1 Apbrom- trum. VurgAt't9 nitri. Vires £> tri. Crjßdlü Nitri. quatuor aut quinq-, am phoras5& circa fundum habeatEpiftomiura ad aquam educendam. Podium in medio inftdrne ftramentis. Im- poncterrä nitrofam,qualis tu ex certis löcis,vt in AEgypto, furnitur,, tum ex ftabulis pecudfi, vt ouium,&c.Et vbi vrina diu eft cffufa.Af- funde aquam & agita bene, fspeq^,perinde ac fi velles vulgare lixi- uium facere. Aquam muta, donec nullam deprehendas in colatura per Epiftomium exeunte acrimoniam,vel terra fit exhaufta. Vbi in- · ferior capacitas dolii impleta eft,vel fat lixiuii habes,p Epiftomium cmitte,&colaperpannGdenfum.Coqueinahenoad medias. co&G effunde in labra lignea,vbi concrefcat in Conos, velteficllas,. vel Bacillis aanafcatur. Si coni funt impuri, folue denuo,fi!tra ad purum·,&congela,idquc potes quinquies repetere. Elaboratio falis nitri,vt puri (fimi&magni fiant coni. Vrceoligncο-* mono impone Cinerem faginum cribatu.Affundeaquam pluuiam. Agita benc.Sine fubfidere.Puria effunde. Affunde aquam nouam Sf procede vt ante,donec Sal exierit. Vel fale nitri fundelixiuiipriorisjvcnouedigitiscxcedar. Metire veroaftrttidinc ' Salis pctraeinßaciIlosantequäaffundas lixiuiumjEt huic ΓηείΙκς ad» * de noue digitos feu Spithama,vt fcias quantitati iufta.Lixiuio infu-' fo,coque ad igne,& defpuma cGpertufb Cochleari. Si decoxeris ad eam de fale per fe in baculo notafth gutta vnam atq$; altera pr^pisiniice,Sic fcintillat flamma c^rulea,fatis co<5lueft:fin0B coque amplius.Hocfae Sale Gemma. SAI Gemmae cd Sal albiffimum.generaliter in fodinis creicir, ncc alia ab artifice induda praeparatione,vtiSal commune, quodvcl ex mari,vel ex aqua minerali (alia per codioncm fit,indiget. Ex eo extrahitur liquor eodem modo,quo ex fale communi,qui &oleum & fpiritus falis gemmei ajChy micis vocatur. Ad eadem fere vfurpa- tur,ad qua: falis communis 6leum?praefertim adfolutionem Auri in quo foluendo oleum tamen Salis communis praeftarc exiftimatur. Spiritus Salis Gemraaefic praeparatur: Recipe Salis Gemmae q.v. puluerifetur optime,& probe commifceatur eum terra figuiina ad formandos inde globos vti fupradidum cft,exficcencur in calore, poftea indantur retortae & dedillcntur per ignem apertum,adapta- to recipiente ac iunduris munitis caucndum ne fpiritus exhalet,in principio tamen ignem dando mediocrem,deinde fortiorem tande fortiffimum vfq; omnia cxcandefcant, interim videbis fpiritus al- biffimos indar vaporis candidi in recipiente circuire, hoc apparen- te figno continua ignem ad fex vel feptem horas,vfque nullam nc- Spiritus Salü Ge- nta. Liber Qvintvs. 779 bulam in recipiente amplius perfemifeas, deinde fine omnia refri- gefeant: refrigeratis vafis deftillatum effunde in cucurbitam Sc col- loca in arenaad deftillandum primo fpiritum, quod refidet in fun- do cucurbirae.eftoleum Salis Gemmx,'plcndetvt Aurum, magna- rumqueeft virtutum: Eodem modo dicit authorpofledeftillari et- iam Alumen,Salnitri,puluis tormentarius& fimilia. Si oleum hoc ante didum Salis gemmae ad ficcum coagulaneris poteris id fublimarc, Sc cum fpiritu vini extrahere. Sc fi placet cum vinodeftillarc peralembicum,ab inuicem tarnen funtfcparabilia: Haec deftillata efientia falis auro QJBiTentiam extrahit, feu pri- mum Ens, qiod fumme notandum venit, extrahit etiam Ef- fentias ex calcibus Marcafitarum,Antimonii,&c. Fit ex eo etiam oleum per deliquium : Sal gemmaefoluitnr in duplo pluui£,dcftillatur per retorta fadis cohobiis donec tota fub- ftantia exierit cum aqua, Quod exiit, coagulatur perdiuaporatio- nem.Coagulatum foluitur per deliquium. Eius vius in medidnatalis eft: Extradü Phlegmagogum Quer· cetani: Recipe Agar ici trochifcati vnc. iiij. Hcrmodadylorum, Tutbich,fenae,medullae Catrhamiana vnc.iij.rad. Efulx praeparatae vnc.j.Trochifcorum Aihandal vnc fi.Salis gemmae,Macis ana drac. j.fi.Spe.Aromaticirofatidrachij.cumaqua Cinnamomi fiat extra* habet corrcdione. Tart. album vitriolatum caicinatum;- in humido.fi ltra;exfiGca,tet repere, j.pone in lutata cucurbitula affunde oleum vitriol.ce&if. ihj.vel v fed fenfim.guträ poft guttam/alias acceniumrumpit vas.Sic coagu- latur materia, 'quascalore albo funduftarim petit Oleum au te hoc virrioli fupernatans effunde a materia,qiiicin fundo, humiditatem deftillain B.M.fic habes fixum carc. Purgat inferne & per fudorem.. Valet ad pertinaces affrdus,hydropem,calcuhirti ,podagram, pe-- ftem,fcorbutura. Per inferna purgat,miftum cum meile Roiac.aur: alioSyrupo.AdfLidoresun-peftilcntia&hydropc, cura aqua Gar-- duiben.Scab.velcumThcnaca.f.pilul.DofisagAadj, · Alia nobilis tatt.praeparatio ad fugandas maculas in corporis» quacunque parte. - Tart.albu pulucriiatu pone in cucurbita., appofito alebico cu re-· cfpicnte.Bene lutetur. Abftrahe phlegma,donecn0ampiius Hoc affunde &rursuabftrahevt prius.Hoc toties repere donec & refidetia traieant in τηιι liquore, que in vitro alio bene obturato coagula.Ifte liquor in aere foluitur,& optimus eft aup dulciiStnus. Tartarm VimoU- tue,. Terra foliata Tarrdecretiillma, ■ Tart.bene calcinatijiifunde acct.ad extrahendam animam Tar, Euaporet phlegma, rurfufq; affundatur aliud acet, idqjtamdiu do- nec in euaporatione acetum fentias, tunc Tart.eft animatus &c- tir- niger. Affunde aquam vitae ·, folue j filtra > coagula j faepius Basilici Chymicje reiterato, & efficietur terra foliata candidiffima. Purgat corpus in moibisquibufcunquedeploratiffimis. A r can u m Tar tari, a d v Ice ra m ai ign a o m n i a : Arcanum Tartari, Tartari caicinati,Iodi).cum fprritu vinihumecfta diesy.Digerein B.deftilla vtaq.interorum. VitimofortiiT.in vafe terreo, &afccn- dat vna cum vino fuccusniger.quem feparain B.Faeces iterum cal- cinentur,&humc6fcentur cum S.Y. & procedatur vtfiipra , Mq, to- ties donec plane nihil ex tart. faperfir. Poftrcmo colletti fiicci nigri omnes coagulentur in puluerem,hume&ando cum ol. Vitriol. & S. vinicxcal.tart.penitusabftrahatur. HuiusmedicintEgr. j. cum %.il. mithridar.in aq.Cichorii pro rationemorbi Arpatientis,funditus e- uellit radicem & ortum omnium malignorum vlcerum. Tartarus vitriolatus iecundum Crollium. Tartarus iitriolatus Crollia· ntu· SalisTaitari albiifimi aliquot vicibus iecundum artem Chymi- cara diiiblutijfiltrati& coagulati cum aqua Agrimoniae, exempli gratia vnciasquatuor,rcfoluein cella fupra marmor, aut beneficio manicae in oleum. Habito hac oleopuro accipe olei vitnoil opti- me re&ificati vnciasduas, illudquegutrarim fupra Tartari oleum in vitro capaci inftilla : tunc fiet coagulum albiffimum, humiditas fupernatans euocctur lento calore ad ficcitatemfalis, ita habe- tur Tartarum album vitriolatum fixum. Obfcruationcs. Si olei vi· triolini- mitparua quantitas affunda- tar,facit faltem vo- mitum. I.Seruetur modus in afFundedo vitrioli oleo ne fapor Salis reper- cufli fit nimius acidus,redquafinanfeabandus.· fienimtiimium de olco vitrioliäfFundacur,tuncnonpurgat, alioquinper quatuorc- mun&oria, vomitum, fcceflum ( fi purgantibus invrniiceatur) i- tem per vrinam & fudorcm operatur. Π. Sipofllt fieri per infundibulum anguftifllmi orificii, ita vt certo artificio olei vitrioli guttae paulatim Taltem & fuccefiiueftil- Icntin oleum Tartari, confultius erit,nam fic boni fpiritus, qui ex mutua fubita: mixtionis efFeruefccntia fc vaporando cleuant & c- uanefcunt retinebuntur. III. Vitrum fiipra modumincalefcit ex coniunftionc duorum illorum ignium. In hac obfcruetur Epilcpfi« generatio, quando videlicet fpiritus vitae in microcofmo ab Hctc- r ogcneis concitatus, fimili modo ebullit. Liber Qjjktvs. 787 IV. Qqi ad duas partes ojei Tartari vnam parte falis vel liquoris Corallorum velit a/idere, antequam oleum vitrioli guttatim affun- dar, ei integrum eftp-, Digeftiuumex illo Tartaro vitriolaropararipotcft,quodneccf· fitate exigente purgantibus medicamentis prxmittendam cft, in hunc modum. Tartari vitriolati,vnciarn j. foluc in duabus vinimenfuris, addatur ad libitum aqua dccodionisPaiTularurn.& Cinnamomi, De hac mixtura exhibeto duos vel tres dies vbi opus eft, mane poftfamptumforbileouum hauftum vnum,ad prandium alterum, tertium circa vefperam.Poftca exhibeamur Catharticum ,e Panchy- mago.Tnomuibnsfebnbus & quartanamirandaprxftat,refoluit enim Tartarum in corpore humano efficadifime. Vires Tartari vitriolati. 1. InHxmlcrania, mofboiegio,.&omnium vifccrum obftm- &ionibus, in liquore idoneo, Jeu vino albo exhibetur aegrotan- tibus per aliquot dies in aurora,& il opus facrir,Dofis augeatur, i. In calculo exhibetur in aqua Pctrofelini vel Parietariae, vel vino albo. 3. EiHcacifllmum Renum deopilatiuum &detcrfiuum,fiicrup. (emis cum iulcpi Rofacci vnciis duabus, & aquae Cinnamomi vn- da femis mifccatur & exhibeatur. 4. In contracturis &venarum pbftrudionibus c Tartaro ortum habcntjbus vtcre per vicem fex vel o&o granis in aqua deco&ionie vuarum paiTularurn & Cinnamomi. 5. Sudorem prouocat in aqua Cardui benedidi vel vino albo, i. In hydrope vt craffi&ferofi humores Scrupuli vnum & mifcc cum vncia femis mellis Rofati folutiui, vini Enulati vnciis duabus*& exhibe. 7. In raeniium fuppreifionibus: Recipe fcrupulum j.&exhibe in Syrnpo Artcmiilae vel Betonicae, vel mifce cum melle Rofato in aqua Pulegii foluto. 8. Vtilitcr etiam in febribus exhibetur, 9. Purgat per intcriora,& omnes obilruCUpnes tollit,ίΐ mifcea- tur Cathartico,vcl offeratur in Syrupo Rofarum vel violarum fohi- siuo,vel meile Rofato folutiuo. Bas me λ Chy micas i ö. Iri melancholia & fplcnis duritie,In aquis appropnatis of* fertur. Dofis a fcrupulo vno ad fcrupulos duos: inhydromelitepro- pter faporisenrendätionern commodifiime offertur. BeguinipneparationescxTartarofunrtalesj Sal Tartari ficfa- cit : fternitur Tartarum in vafc terreo non vitreato plani fundis, craftitie digitali. Reuerbcratur poftfea ad albedinem vfquefpatio quinque vel fex horarum, igne ira moderato propter fufionem,vt vas falfem candeat. Tartarum itaque ad’albedincm calcinatum, perfunditur aqua communi j digeritur, filnatur, 3c coagulatur. SaiTar- tari. Spiritus Tartari. Recipe Tartari albi puri libras quinq·, ponein retortam vitream e:q ic in ignem cinerum colloca'aerecipientem fatis capacem ada- pta. Dato igne per gradus,primo ipiiitus egredietur, poftea oleum, quae redificari debent, additofaleTärtari, de poft abinuiccm fe- parari, EiVegregfumaperfens,vndc inmenftmisretentis jinparalyfi, i- dero &e hmilibusaffcdibus mirapraeftat. Vtutur etiam in hydrope eum aqui? a iishydragogis: in lepra; morbo Indicoipleuridde: aa- gina:dsexhibent afcrupulo vnoadduos, inaquirconuenientibus. Spiritus Tartari. deum Tartari dsßi!la~ Oleum Tartari per deli- quium. Oleum Tartari. Oleum hoc, praeter modum fuperius in ipiritucms, traditum: fit ctiamper deliquium,ponendo Tartarum ad albedinem calcina- tum,incellavclaliolocohumido,donecrefoluarurin oleum, quod poftea filtrandum.Parari etiam poreft;fi Tartarum poft calcinatio- nem,in aqua communi diiIoluarur,filtretur,coaguletur: &inioco hümido,dönccrero]uatiir,coIIocccur, Op rimam eft‘remedium in omnibus ierpiginibus, vlceribus, praeiertim autem Venereis, tinea,icahie,verrucis. Faciem erugu &: cutem reddit teneram. Additio : cum hoc oleo Tartari fiunt extrada vegetabilium quorumlibet clegantiora &c praeftantiora·: ii in aquam videliceri- pfornm propriam aut faltcm vulgarem aliqnotgumrlas olei vrttio- limiicueris, & poftea curn,cadem aqqa vegetabilium extractiones, digerendo inftimeris.» Libe.r Qyintvs. MagiftermnxTartari: Recipe olei Tartari ex falerciblud&pu-, rificativnciasquatuor:Spiritus vicrioli vnciam vnam r.quem gut-, tatim (iipra Tartari oleum in vitrum capax inftilla: fiet coagulum albiflhnum.Humiditasfupetnatanseuoceturlchco caiore.ad ficci- tatemChs.: (aper quem dcftilla ter vel quater vini ip tritura :arq; ira habeb.s Tartarum virrio-latü album fixura.'Vfuseius eft inommutn viicerum ©bftruÄionibus;cdculo:Nephridde.T&ero:mcnj(mm re- * -ternionibus,melancholia: (plenis duritie; hydrope fi conucnienter „ex hi bea t·. i r. D ofis a fcrupulo Te m is ad integrum. SaJ eiTritialediuecremorTartari ;Reape,Tartamm Montifpe- ( •dienie albam,quod eft optimum : reduc in pulaerern,& fac in ma- .gna aquae quantitate , in cacabo.asnco vel ferreo bullire ad mediae ».parcis confiimptioaem.Tancamoue ab igne,&Ü vis traijceperma- .».rdeam Hippocratis,vel pannum lineum , in vas figulinum firmum. 5 vbi refrixerit axjuam per intimationem effunde, Talem vero patie- rtibus adhaerentem fcqueftra a faecibus 6c collige :&iterum,vt fu- cremorem vc antea collige. & cxiicca. Tandem re- ■ duc in puluerem: .Cuius Dedis drachma vna iniufculo.vel medi- . camine appropnaro,digeftiuum eft excellens. Virtutem habet in- cidendi humores crailbs,<5c Tartareos : meatuique obftrutftos a- periendi. HuncproceiTam ficcorrigimus; Recipe Tartarialbiffimi infru- ftis maioribus contunde g aflo modo,poftea cu aqua limpida lauas ‘■j&elue ramdiu,donec omnis impuritas &puluis fit ablatus. Puftea adieda aquafontanaad fupereminentiam vnius palmfcoque in le- bete ampliore cupreo,donec videris eminentem cuticulam, quam remoto ab igne Sc frigidiori loco expolito, paulatim fucaefcentem remouc tande,& collige vna cum lapillis ad fpondfia vafis adnaris, cxficca & reducin puluerem. Doiis drach.ft. ad drach j in liquore , appropriato.Summum eft Cathardcum in melancholia hypochp- di iaca, applicato exterius ad fplene emplafttücx Ammcmacoin.a- ceto fquillitico foluto, vel fi exhibeatur in iufculo de cappatib. co~ cfto: Infignius euadit Catharbbc-ü fi in decodione adiieceris vcTSe- nam, vel aut aliud purgans : Vel fi huius cremoris Tcrupj. tumextr.Scammon, perfpiritum vini fabti &cexficcati gra- nis yi.>yij. viij. x.. aut plutibus in iufculo vel vino propinatur. 1 Magiße. rium rar· 1 tari. Cremor Tartati. 790 Basilica Chymicä Hinc melancholiam non folum purgat, verum etiam extrahit, o-' mncfquc obftru&ioncs Tartareas rcfoluir. Spiritum Tartari Crollius ftcdefcribif.Recipe Tartari vini albi optimi (quod frangendo videlicet niteicit) libras fex, laua ex aqua pluuiali tepida donec nulla puluerulenta confpiciatur durities, tandem e vino tepido optime cluatur , exficcctur ad iblcm vel in hypocaufto,& redigatur in puluerem: Vel puluerifatus Tartarus in aqua pluuiali calida abluatur & foluatur, quod non folutum rema- fit in mndo,in aqua pluuiali coquatur, vt foluatur, poftea filtreturs aquapaularimeuaporet; &vltima medietas in loco frigido pona- tur,vcTartarusiterumlapillefcat,&hiccilTartarus purificatus (p fc etiam Catharticus,fi drachma vna e iufculo carnis fumatur,)& ad deftillandum aptiflimus .-Indatur cucurbitae luto oblitae, & aperto igne dciblletur inftar aquae fortis,ita tamen adhibendaeft multa cautio, vt cornrniilurae receptaculi capaciifimi probe adaptati fint diligenter propter fpirftnum penerrantiam luto munitae, nc‘ Juiius aquae fpiritualis euanida virtus in auras euolct. Ignis primo fit lentus,poftea fortificetur, donec omnes fpiritus exierint, & re-- cipiensnubibusrepletirs iterum factus fit traniparens &pcllucidus. Da operam ne ignis nimium inualefcar, propter fummam fpiri- tuum penetrationem. Aqua primum emanat deindefictidum o- leumrfeparenturper trirorium. Aqua fcu ipirirus primum corri. gitur&reffificaturin cellario, collocando ofbduum in gelidam aut madidam arenam: Oleum corrigitur ex aceto deftillato perre- tortam in igne aperto,tunc eliciatur cum aceto , arq·,: emanat nunc rubrum, nunccitrinum, atqvitaat etum recipitEmpyreuma in o-· leum,& oleum aureo colore fine faetore fuccedit. Spiritus feu aqua' poftea in cineribus per alembicumdcftillatur.& re&iiicarur bis vel tcr,vt fit purus,nec ita odoregrauis , qurtamen plane tolli iinc vi- rium amiftione non poteft. Siialcm e capite fuo mortuo arte ex-- trahaSj&ipirimm hunc defuperin balneo re(ftificcs,tunc faetor ma- gna ex parte pcritrEodcm enim modo omnia olea a foetorc perabf- traftionem a fiio fale proprio rcdtificari poilunt. Vel circula illum fpiritum cum fpirim vini anaihdigeftione, ita odor gratior erit:vel fupra Caryophyllos poteris ilium redificarc. Vcl aliquot guttae olei Vitrioli cum duobus vel tribus cochieari- Spiritus Tartari Crollia- m. Liber vs. 791 Bus fpiritusvini digerantur, &poftcamifceantur cum Tartari ipi- ritu.fic etiam faetor perit. Sunt qui aquae Rofatum aliquid propter odoris emendationem mifccntp Obferuatio. Foetorillefpiritus Tartariin totumnoncft aufcrendus,necfor- midandus, cum habeat lignaturam faetorum, quando videlicet in pelle,vel in aliis morbis venenatis exhibitus, magno iuuaminc pro- fluenr?sfaetidos fudores e corpore copiofe expellit. τ. Prae omnibus fere aliismedicamcntis, & Arcanis hoc folum excellit in tollendis omnibus obftru&ionibus & putrefactionibus. 2. Si ter quotidie exhibeatur.multum facit inParalyfi,totum n. corpus penctrat,&roborat,quod in hoc morbo maxime requiritur. 3. In hydrope etiam feliciter vtimur cum & e- buIi;Affiimitur etiam cum oleo virrioi!,tuncaquas,pcr vrinam pel- lit,quicquid hac via non perficitur,difficulter tentabitur alia. 4. Vitia mcnftruorum retentorum corrigit. j.· Initia Lepra; proffigaiv 6- In Eryfipelate cu aquali pondere Theriacac circa fine morbi drachma j.exhibetur,ita ramc,vt vente ieCtio in robuftionibpcedat. 7; ICleritiam & omnes inde exortos morbos expellit. 8. In lue Venerea lingulare cft medicamentum, fi Turbit mi- nerale fimul exhibeatur:· expellit enim e centro Luem internam, poftea cruibe oleo Guaiacino inunCbe decidunt. 9:· A Centro ad circumferentiam & fupcrficicm expellit o- mnem fcabiem latentem,ierpiginem,lentiginem. 10. Ptouocatfiidbrcm. 11. Prodcft pleuritidi & Anginae. 12. In morbis capitisetiam vtimur. 13. In Febribus. 14. Ihcotra&uris.HuiusenimvfiiDauidemSyderocratcmSpi- renffcm quondanrmedicum;olim genero fam DominamCatharina BappenheymiamV nunc in (Dhrifto quiefcentem.neq; manus,neqj pedes c doloribus colicis mouencenv, ad perfed^nfanitatera,ad- hibitis etiam Balfamis externis reilituifle vidi. Vires & vfus. B A S I L I C JE C Η Y Ml C.JE τΐ5· In punduris laterum. Dofis. A fcrup.ulo vno ad cluos in aquis specificis & conuenientibus. Sulphur Tartari ve-muijiumme cauilicum, ab expertis Philoio- phis PÜm in magno femper pretio fuit habitanuExtrahitur benefi- cio fpintushomogenei.&aquibufdam per fe vc! cum Leone refo- luto rotatur,an au-idae illorum expedationi ia.tisfa.ciat , mdiciim} e- ftp pe n es expc rie n dam. ßa!Tarnus Tartan'QuercetanifRecipe Tartari crudil b. ij/.Salis petr3£,Salisfuhginis,Salis fascum aceti ana vnc.iij.Calcisviuas vrje. vj-Omniarainutiffime contufadniicianturin vas non vitrearum,ac rite obturatum. Galcinenturxij.horarum ipacio.-calcinarafoluacut in calida,ac per filtrüdeftiilentur,pofl:coagalentur,&rdeinceps caJ- cincturferdeniq; ca’cinationes1folutiones.&: coagularones fiant. Tuiniiciantur omnia in alembicü.fimulq; acetum deftillaiü infua- datur,vt digitos quatuor rupernarec.Deiliiieturacetum in bal.Ma- ricae liquor dulcis emanabit.Tum infande iterum acetü,vtdeftil- . letur,idq; tandiu,du non amplius fit dalce,fedaaduin fiat &quale prius infudsfti,per alembicüciFeraturiTuncomnia valido.igne„de- ilillatoperretortam:&prodibitoleumferuetiffimu, cuius vix fatis prasdicarivtilitas poilit.Hoceodc raodo,fi voles, rotti i.alc rarrarip alebicü pelles:ex-quo prxftantifliraü,Ä: iaiuberrimu oleum t ffide.s. Aqua Antipodagcica:Rec.Spiritus viniredificatih.ij*Meilis pu- riflimili.j.Deftilieturin balneo vaporoforficdnosdcfttilabisliquo- resrprirnuseftaqueus, fecundusmu!tcfortior& fulphurens quem feorfim referda: Magmati fiue remanenris adde croci orientalis in- . tegri vn.j fi Terebinthinas Venetas vn ij.Caftorci drac.vj.Taitariad albedine calcinaci li fi.Salisfuii vn j.Phlegmatis vitriolrafuo fpiritju nonfeparati vndiij.Lixiuiifannenrorum vitis lib.ij.Macerentur per 24 h.oras,dein dcftillentur ad ficcitatcm,liquor,qui inde emanabit ieruecur etiam feorTum.Fasdb.remanentibus affunde priore aquam referuatarmmacerentur&dcftilletur.Tande omnes liquores defiil- lacosmifcei&denuo per balneum vaporofum deililla; Sic habes a- quam antipodagricam miras facultatis. Decodu galli veteris Pplypodii quer.fem. Gar- thami ana vn.j fi.Thymi Epithymi ana p.j.fem.Cumini, Anifi, Ane- thi,fasniculi,Carui,Carduib.ana drac.ii FolicuUetue vn.j.Turtdth. Liber Qvintvs. 793 gummofivn.RCinnamomidrac ji?.Griftallorum vel cremoris tar- tariaibi vn.ij Salis gemmae vnc.il contundantur; Scmifceanturii- mul,ex qua mixtura VcnteiGalli veteris euifccratiimpleatur.dciri coquantur tribus aquas partibus,&: vna vini albijquouiqjGalli caro atoliibusfcparetur.Dehocdecodtoreuiufculo vratur aeger omni mane,idq; adplufculos ad dies. Pilulaetarcarcae Melanagogae Quercetani: Recipe Griftallorum vel cremoris rarcari,vnc.iij.Polypodii Querni vnc.ij. PaiTul. Corin- thiacaru vn.j.&Myrobalanomm omnium anavnc.fs. Floru Buglof- raeBorraginisNympheaean.p.j.coquantiirinfufF.quantirate aquaiu coifco acidiilo & gufttti graco,oprime depurato&clarificato capeli. ij fucci optime depurari pomorü redoieciumli.j. quibus adde Foli- cilloru fenas mundatorum vn.iij.T ui bit.rad.heilebmigri veri an.vn. j.ß.Mynhaselcftas vnc.j. Macis, Caryophyllorum,Cinnamomi, E- prthymfan.vn.R Macerentur ac digerantur ad igqembaln. Mar.p quadnduum,idqpin vafe vitreo opdmeclaufordeindümatcriaad- huc ferner,fiat expreffio, vcl p fctaceum traie<5tio , cui adde Aloes* praeparatas vn.iiij.omnia fufficienter coagulentur ad ignem lentum: addendofub finem,dum fere refrigerata erit materia Spec. Diar? rhod.abb.Lasnfioantis Gai Tfochidialacarmadra.j.Salis Abfinthii &Fraxinian.ad, a. ij.Eflcnrae croci fcrup.ij.O'ei Anili aliquor guttu- las. Reducantur in bonam pilularum coniSftentiam.Dofis harum pilularum eft quoque fcrup.j.vcl fcrup.j.Rad fummum. Puluis Panchymagogns:RecipeGryftallomm tartari vnc.j.Senae dfac.x;Hermoda& vfque adeo !euis,vt quam facili- me in altum feratur, & farinae volatilis ritu iuperiori fornacum tc- dohaeieat, Ea dum propter leuiratemfariumeiFertur,alia propter grauitatem in pauimentum recidit, qua: ipodos cft, de quo infra, fiuntque fimul ambo in eadem fornace, atque tantam habent in- ter le cognationem, vi vnius defedus, alterius vicc po:crit facile fuppleri. Pompholyga a (eplafiariis quibufdam vocatur Nil, & ali- quando Nihili, ab aliis buIlacadmica,aMauritanisTuthia ;quae Noribergae conficitur, nonnulli duas tradunt varie- tates jYnafubpingnis cft, haec vergit ad colorem aeris, altera ma- Basiiicä Chymici gnopere candida te lenitatem fummä natfta, minus laudata: Opti- ma creditur Cypria,quae accepto aceto halitum aeris praeftat,colore aliquantulum piceo, fapore cceni horrido. Ante vfum eius in Medicina, praeparatur te abluitur vulgari modo taliter; Excipitur&ligatur Pompholixlinteolo modice ra- io in vale aqua limpida pluuialiaut fontana pleno, huc atque il- lae tribulatur ac ducitur, quo vtilior eius pars ac tenuior in a- quam effluat, Impurior vero pars te magis excrementofa atque inutilior in Linteo remaneat: Quod relidere vult, permittitur, te aqua affunditur, alia atque denuo affufa, idem opus repetitur,do- necin linteolo nihilvtile maneat. Alios cofque permultos, modos eius abluendae fuiifflme deferibit Diofcorides.. Vim habet adftringendi, refrigerandi, explendi, purgam- di, obilruendi,. te aliquantulum exficcandi. Inter Medicamenta numeratur, quae lenitercmftasobdii- «unt.Gadnquitp. limpl.PbmpholixMcdicamentorum prope o- mnium , quae citra morfum deliccant, praeftantiffima : Ob id ad vlcera cancrola te alia maligna, te oculorum fluxiones efHca'- ciilima. Eius vfus in Medicina talis eff: Vnguentumde Turhia, icu Diapompholygos, magiftrale: Recipe olei Rofan,omphacinian» vnc. vj; vnguenti myrtini, olei populei an vnc. ij. Fol.plantaginis,. Iblani ana m ij.Herb s minutim incilas cum oleis raifcebis , & die- bus otäomarccfcerefines: Deinde coctas aliquajitulum colabis,. te colaturae addes cerae albas vnc. iiij.l, coquantur igne lento, do- nec cera liquata fit, femper agitando, aufer ab igue, &addcli- thargyrivnc.vj. Pompholygis,llue Thuriae praspar. Ceruffae.tritas ana vnc, ij. plumbi vfti vnc. vj. Caphurae vnc. j. Omnia in pilam plumbeam iniedta, horis duabus continuis agitentur,ddndc m va- fe vitreato reponantur. VnguentumDiapompholygos Nicolai: Recipe olei Rofa- ti, cerae albae ana vnc.vj, fucci folani q. f. ceruffae lotae vnc. ij, plum- bi vfti te loti , Thuris puri, Thutise praepar. ana vnc. j. ceram li- qua cum oleo, lento igne, te in pilam plumbeam iniice, additif- quaerenda ftint,,in tenuiffimum pulucrcmrcda&is;mouccom' ThuiUpra- purttie* Wtm*. Liber Qyintvs* 813 tmuo, &paulatimfuccum fupradidumin&illato, perpetuo mo- nens £.fecms continuis, Vei laiuiftadexflccanda Eryfipelata, vulnerafordidapur- ganda &ianandaTibiarumvlcera: aliorum locorum concauavel didjpara replent,refrigcranr,& cicatrizant. Vnguentum ad pruritum : Recipe VnguentiDiapom- pholygos vnc. ij. oleiHyofcyamivnc. j. Fiat Vnguentum, quo inungitur locuspruriens. Poft horum vium,vtileeft corpus Bal- neo, vel lauacto detergente frequenter abluere: quia qua: in cu- te remanent,pruritum excitant. Prima lotio fit lixiuio, alteraex decodlione fabarum, R0I.& Nardi &c. Thutiae virtutes lecandumParacclfumfunttalesiln maculis Oculorum:In Albugine & nodis & (Irurais. Praeparatio ad maculas Oculorum : Recipe Thutiae vnc.j. Vitrioli albi, fucci Euphrag ae, ana. Fiat in modum Boli cum Gummi Arabico, duc ad fecundum gradum ignis.Fit vnguentum quod pro defioculis. Additio in macu'is oculorum: Recipe huius praepat.drach. f.VifciRanarum drach,ij. oleiLaterinifcrupulumlemis.Fiatcol- lyrium.Si vero macula: in oculo luteae apparent, fplendent, re- uertuntur. Praeparatio in Albugine Oculorum : Praeparatio eil, vt Thutiain lade exftinguatur,&· per nodem in aquam tofaceam po- natur. Haec aqua albugini impofita,eam tollit. Additio in Albugine: Recipe huius Thutiaedrach. j. vitriolialbidrach. vij. Campho- rae tritae ferup. j. f, Fiat mixtura cum aqua Rofarum vel fcenku- H, Hic morbus omnia animalia tentat, quae pedes habent. Albugo inuadit oculos in capris, & ceteris animalibus & homi- nibus, Inhominibus cum Camphora, inflammatio ncaccidat, ad- hiberi debet. Praeparatio in ftrumis.-Recipc Thutiae vnc.iv.Salis fufi,calcis viuaean.vnc.vj. S,S. S. ad quartum gradum ignis, reduc in Alca- Is. Tbutu vir- tutes ac pra- parauom. 814 Eas ilicm Chymicte Addicio(icums Recipehuju&Thutiacrnc j .Salis Anatrifiuc felli s vi c ci ,fa l is fu ii, an a v n c j>. V rin« d efii lia rae 1 i b. £ &c vn c. ii j. Fi at mixtura. ProceiFasefiifte,vt ftramofis bibenda haec mixtura offe- ratur manere fero per fiptimanas tres vel quatuor. Medicina h«c omnes firumastolittpraeterquam Grifomim, Thiuiar praeterea viTuscftm Medicina talis : Vrgnentum ad' Herpe ccs;Recipe fucci Plantaginis, fucci fummiratum vitis,vel La- iinaicacana vnc.ipSucci polygoni vnc.iij.Lithargyri vncj. Tuthiae praepar; Antimonramvnc.f Aloes citrin:drach.iij.Cerat parum,mi- fce& Fiat vnguentum, addito pauco oleo Myrtmo,.vel Rofato O Herpes excedat carnem, vtile erit Omphaciu addere. Vnguentum ad dereriionem fufiufionis: Recipe Ompha- eij in fpiilati 5 vel coitione vel (olis ex'ccationedrach. j. A mure«· pxsepar rdrach.j.Sachaiicandidrach.ij. Mucilag:Sem : Foenugnc- cidrach.iij. Tuthiae praq>ar:drach.ffiMifce,&: fiat vuguentum,quo' inungantur Palpebrae. Ad oculorum caliginenv.Recipe Tuti« praepar: Aloes fuccoci- trinhfacharicandialbiflGrubtiliifime piiluerifatiana vnc.iv. Aquae Rofivnc.xij. M. & ponanturin vafe vitreo beneobtufo,& fient im iblepery.diescontinueagitando.. Ad oculorum inflammationem,dolorcm,Eppihoram Scc. Re- cipe Aquarum Rofarura, Euphrafi«, Verben« an :vnc.f. Matris perlarum fiibulifllpulueriiatarum drach.ij M. & tempore vius mi- fcc, ac parum inftilla in oculum * nec non petias ex mixtura ifta. suadentes cxtrinfecusapplicando. Vel RecipeButyri recentis in Aqua Rof.loti vnc.CTmi« prae- par: drach.j. Camphor« drach. Γ. M.& reieruain vafe vitreo,& pa- lura oculo indatur. Collyrium in fcotomia&: omnibus ipeciebus ©culorum Päracelfi.-Recipe vitrioli albi, Aluminis fciifi,Tutiae ex- tin&^anadrach, j. Liquoris Euphragi« vnc.vj. Camphorae trirac drach,j. Reducinliquidam fubftamiam fiipcrporphyrio cum fc- paratione Maris. Vuguentura refrigerans vulnera iclopetatia Quercetani: Re- cipe Fucci plantaginis,fucciiolatri/ucciremperuiui,ana vnc.j,Bo- li Arme ni vnc.F Lithargyri loti aqua plantag: Tuthiac praepar: ana. nc.j. Olei Rofati Omphacmi,olei Nenupharis, Aceti rolati, cerae*. ang:taruilium»Miice Fiacvngpentum, Liber Qj i n t y s. Vnguentum ad Oculos Magifltale Medici Florentini : Rc- cfpe carnis pinguis maluatfci ana vnc.iij.Tuthiae ρις- parat» vnc.j. Cerae albae quantum fufficir. Caro cum maluatico coquantur vfque ad vini maluatici confumptionem: deinde cola, &■ cera liquataadde poilremoTliiitiam:probe cammifceto, dc repone. Aliud magiflrale: Recipe Butyri recentis vnc.iv. Cerae albae rnc.j. Liqua,&;lauafaepiusaqua Rofacea,& prunorum,Se adde Tuthiarpraq)aratflevnc.r.caphura:Tcrup.i).Fiat vnguentum,. Vnguentum ad inflammationem oculorum eum defluxio« ne : Recipe vnguemi Rof fotrin aquapeculiRof.vnc.j. Tuthiae praeparatae·, Acaciae anadrach.j.Incorporentur :fiac vnguentum, quolnungantur palpebrae. Aliud minus aftxingcns.RecipePulpae pomorum decodtorii in Iari drach.x.Santalialbi,citrinjanadrach vj.Boli Armeni drac.vrjh Spodij vnc.f-caphnuaedra.ij. Cerae albae dra. xxx.OleiRoiatilib. i» Confice fecundum arcem. Phlegmonas öC intemperaturas omnes calidas ventriculi, hepatis , & partium aliarum potentiffimeex- tinguir. Pilulae ialuberrimz : Recipe Myrrhae ele&ae, croci offis de corde cerni,Caphuix,Spod ij.iem.Ocymi ana drach. Γ. Ligni aloes ferup. i. Gr. v. Flor. Bugloflae drach.i. Caryophyilorum, cort.maL citri,Sein, citri, Zingiberis ana fcrup.i, A mbraegafcaecledaeGr.v« Hyacinthorum, Granatorum ana ferup.i*Agarici optimi,Rhabari eledti ana drach .). Spicae Indicae ferup. Γ Aloes hepatica: eledt.Sc e- lorx,&pondus omnium.Cum aquaBugloilae fiat maifanon nimis fpifla.lftxpihilzpofluntcircaadminiftracionem acui cumDiagri- dio,Trochiicomm,Alhand.anaquantum fatisefi. Et formentur piiulx. Trochifcidcfpodio:Recipe Roiarum rubrarum vnc.j.f fpo- dij drach.x.fern. Acetoficdrach.vj.Portulacae,Coriandri praeparati luraach ana drach.i).f Amyli vfti,Balauftiorum,Berberis ana drac« ij.Gummi arabici affati drach.).fi Agreftx quantum fufficit. Fiant trochifci.Semanturin annura-in febribus biliofis cum aluifluore: cificacesfunt: inflammationem ventriculi &c hepatis,& iitim con- tinuam fedant Trochiici iantalorum.-Recipe trium fantalomm ana drach« iix.Spodijiem. cucumeris, Cucurbitx,Citrulli, Portulacae,Boli ar~ meni ana drac.iv. Roiarum drach.vp Bcrberorum aut fucci eius, drach.iij«Caphuraedrach.f Aquxpottulacx quantum fuificitFor- mentur trochiici.Seruantucin annum. Ad febrem ardentem,ven- triculi&heparis intemperiem calidam,£cfitim dantur la&e acido* aut omphacio.aut fucco acido citri,aut fucco ribes. Trociiifci de caphuracRecipe Fol.rofrub.vnc.f Spodi) drac. ij.Santali ci trinidrach.ijf croci .drach.j.Glycyrrhizx drach.i) Sem. Citrulli,Melonis,cucumeris,cucurbicx,Tragacanthx,GummiA- rabici,Nardi Indicxana drach j. Ligni aloes,cardamomi maioris. Amyli,caphurae ana fcrup.i). Sacchari albi, Mannxana dcachiij« Muci!ag.iem.pfyllii,cum aqua rofiexrracitae q.f.. Formemur trochifci,JDurancannura.Adfebresardences,bi- Liber i n t v s« lis&fanguinis fernerem, ventriculi& hepatis intemperiem cali- ab h is fitim inexpletam, iderum quoque ac phthifim &hc- dicam conferunt. Trochiici diarrhodon Mefuae;Recipe Rofarum rubrarum drach,ix.Lignialoes,NardiIndicaeanadrach.iij.Glycyrrhizaediac. sv.f.Spodij drac.j.f Maili:hes drac.ij. Vini albi quantum fufficit. Piant trochifci.EtHcaciffi ni ad febres pituitofas, antiquatas, alijs implexas, ventriculi doi orem leniendum, & humores ipfi adhae- rentes detergendos. Trochilci de berberisiRecipcBerbcrisdrach.ij.Spodii,Ligni aloes^eminisacetofae.Maifiches,Galliae mofchatae, Nardi Indicae anadrach.j.Gummiarabici drach.iij.Roiarum rubrarum dcach.v. rofarum quantumfuflicit.Formcnturtrochifci.Siccanturia vmbra.Seruanturin papyro munda,cerae liquata intinda, per an- num, Valent ad intemperiem calidam, fluorem alui, & hepatis dolorem. Trochiici aiij ad idem cum exulceratione intcftinorum:Reci- pe Spodijdrach.vij.Sem. rofarum,Balauftij, rofarum, Acaciae,(an- guinis draconis ana drach.ij.f.Sem.acetofaedrach.j.fOxyacanthae, carnis Rhu,fern. Plantaginis, Portulacae,aflatianadrach.j. Gr.x. Gummi aflati drach.j. Fiant trochifci ponderisdrach.f Dantur cura decodo hordei excorticari. Tto. hifcidiarrhodon,Ni- o!ai:Recipe rofarum recentium vnc.fSpodij drav h.ij.Santali rubri drach.j.Gr.vij.Santali albidra. j Gr.xij.crocifcrup.ij.Gr.vij.caphuraGr.xii.Fiuntinhuncmodurn. Rofas re .etes in mortario rotundes lapideo,fine intermiflione,& reliqua in puluerem redada addes,ac cum aqua rof. q. f formabis: Sub finem caphuramaddito:ficcainvmbra,&fema.Haec compo- firio adminiftratur in magnis compofitionibus. Syrupus de olibano Rhafis:Redpe Aceti veteris lib.iij. fucci mal.granat.acet.Acetofitatis citri, Agreftae, Acidulae, Mororum, in. quo fumach fuerit decod.Berberisanalib.j.Laduiae,Endiuiseiyl- ueft anavnc.iij.Decodionis jniubarum,infufionislendumanali. j.i.Saccharilib.iij.Fiarfyrupus.Deinde Spodij lib. f. caphuraevnc.j. Terantur in ipoiravio, & incorporentur (ura fyrupo, donec fiat v- aumcorpus, öcconfpeigauu tercumfrufto cucumeris. Oblatus Basiltc/e Crymtcm ance originem variolarum $rrnorbillorum abfcinditcoruttTemor» fioiiemjqnodilfotteappAraecmt i a» no. perii cientur decem refri- gerando calorem &putrefa<5donem prohibendo, niii quod vide- atur vehemens materiae expulda, qua: tunc iuuetur.. Idem datus cu calida,confertomnibusa£gdtiidinibusfang,choIer£r, bubonibus,, anthraci,angkiit>&: coniimilibus.. Arabibus di£i:a,vel foffilis eft,ac nadua,que Iapis calaminarisjvel cadmial lapidofa, dc aeraria nuncupatur. Ea enim artifices viuntur, ad efficiendum aes luteum, quod officinae Aurichalcum &‘orichalcurn,vulgus Lethoncmnominant.Natiua aurem reperitur in. metallorum Fodinis , licet eorum fir ex- pers.iubflavus eftkpis, admodum durusjuteu m, da m accenditur,, colorem erudtans. Nonaccenfus aurem bicolot apparet, videtur- que iscfte lapis,quem Albertus didachon ieu Daemonis lapidem vocat. Aliquando in rimulis cypri &: torrentibus invenitur lapis calaminaris, qui quod vnicolornon iit, a quibufdam iris gemma vocatur, die qua faperius. Reucratamen nec iris, nec Didachos eft.. Cadmia vero faddda corpus eft denfe concretu exfuhgine aeris li- quati in fornacibus cgefta flam,&lateribus,cameriiqae fornacum inhärente. At ii non terram,fed lapidem, inquit Galenus, nuncu- pare fornacibus fecernendo.partim fir aes, par- timcadmiajparrira Diphryges,nihii fanerctu'erix.Quin &cx Pyri- te lapide in fornacibus vito iit cadmia.. Sunt autem cadmia faditiae quinque varietates, prima dici- tur capnitisjquaeindpfo fornacum orereperitur ; Eftque tenuiffi- ma,exufta &nimia tenuitate iimilis Suillae.Secunda eft O ftracids,. quae magna ex parte nigra eft,teftaceamque faciem habet,&graui- tate maiorcrob idin teira &c infirma parte fornacis, feu in pauime- tum delabitur,omniumque fordidiffima eftr, 5c ipodos feu fpodiu. Galeno dicitur,de quo mox plura dlcemus.Tertia & quartam me- daafornacis parte reperiuntur,PIadtis nempe & Botrytis. Placitis,- Itu placodes,quaii eruito ia eft, & fcgmendsquaii zonis quibufda dn ΓΝΓΥ S» peritur Sc col 'igirur- Quinta eft velut aefis liquati tenuior fuligo, quae fuperiori parti fornacisadhaereiat,de qua poftfufius.Omnis antem cadmia in cypr fornacibus optima & maximeqnaeexeo Ias- pide fit,quem dignitate quadam cadraiam nominant. Firquident ctiam in fornacibus argenti candidior, ac minus pondcrofa,fecl comparanda nunquam aerariae-Cadmia leniter deficcat, abftergit &vkctahumida, &purrefcentia adiuuat,&ad cicatricem ducit» Vfum praeterea eius in Medicina talem inuenimus» Trypherum Galeni: Recipe Cadmiaelotae dra.xvj. Amyli,Thuris ana drach.iix» €eruihedrac-xliix.Opij dra.vj. Gummidra.xvj. Aquae quantum: iufEcir.Fiat collyrium. Siccatur,& feruatur per annos duos,in charta, cerae liquatae fntin&a.Ad'imuftionesoculorum, puftulas,chemofeis, maxime in his, qui nullam mordacitatem.Siefrubrum Galeni .-Recipe cad- miae drac.xl.Chalcitidis vffiae,Piperis albi, Gummi ana drae. xx. A- quae quantum fufficit. Fiant paftilli. Ad lippitudinem, iycofin,dC carnis excrefcentias» Vnguentum iarcoticum:Kecipe Ariftolochiaerotundae,iri- dis, cort» Thumana,drajij. Mailicis,Myrrhae,Aloes,cadmiaeana: vnc.ij.MelHsparum.Fiat vnguentum» Emplaftrum Di icadmia Galeni.-RecipercadmiVpraeparataey Gfealciditis vftaeana dra.xvj.ccrae drae Jxxx.colophoniae drac. Ixiv» OleiMyrtini lib. j. cadmia & chalcitis bene tritae cum tanto vino» fiibigentur,donec mellis cralfitiem adeptae finndeinde cera & k>phoniain oleo Uquatisjcoque aliquantulum: exime igney &vbireßixerint,adde reliqua.Efficaxeftad cicatri·-; cem ducendam in vlceribus.. BASILICA CHYMICit LI- ber Sextvs De V e g e- tabilibus. Capvt I. De Aq^va. TOtius Vniuerfi compendium Homo μ,ικξόχοα-ιχος didus, vi- ucntium pe fediilimus, Animal Diuinura,&corporum omnium , Natura: lege , fseuiilimis ac innumeris morbis,dtto των έ'ξωδεν laceffitur:Ex principijs n.ge- nerationis Humana: connafcitur infaufta quaedam labes, ex qua morborum (egesimmenfafobolefciti Nam feminalis Haereditas non ex omniparte beata ( Gal. cap.5. de Marcore )fed iniuriis per- multis,quae ad interitum neceiTario fatalem iter parant, obnoxia. AnnöexElemen'orum pugna,diffidio,prauorerum non natura- liuvfu, animi pathemata, humidi primigenii ja dura, caloris nnri- uicxtindio ac tandem mors,&c. Verum fum mus opifex, arMife- riccrs Deusiehoua,optimusfuarum rerum condicorat confcrua- tor,eundem Hominem vtfoueretactueretur,totumterrarum or- bem omnigenereauxiliorum repleuit, ex quibus non modo vidu &amidumhabet,fed adhuc auxilia multa, vtMedicamenta falu- berriraa, quorum gratuito fauore, & virtute eximia foae fanitati ptofpicit, &c morbos futuros prsepedir,veljam fadosfoclicillime propell tabigitque. Auxilia vero illa funt Mineralia,Vegetabil ia & Animalia,ex his materia Medica defumitur, quam his feptem libris examina- mus, non quidem totam, laboris n. efletimmenfi, ied generalio- rem. Qui prolixiorem de his medicinis requirit textum,infinitos pene Authoresinueniet,nosbreui ac dilucida methodo contenti, accingimus nos ad veram ac genuinam explicationem Anatomi- amqueYegetabilium.Priraumlocum,noftrainhac examinatione Liber Qy intvs. dabimus Aqnae, vt quaenon modo communiflima & vtihffima, qua finenec fumus,nec viuiraus fani,aut aegroti conualefcimus.Ex caranquam vulgat!ffima.vt obiter dicam ,Chriftus imbecillitatis memor,primum inftituit facramentam,quolaiiitnosäpro- coparentis crimine, aliaque multa miracula fecit,quac qui tantum, phyficus eft, minime capit. Qualitates vero naturales & eximias dum accurate perquirit,dignofcitjO periturdn omnibus diuinum cogiturmirari conditoris opificium. Aqua fane dincrfii ratione & Elementum &c Alimentum, non folum commune (obelis humanas iolatium eft, fed d< ani- mantium&vegetantium omnium fubfidium,quo nullum viuens carere poteft,vclun& diximus tiipra inlib.5 .Bafilicae Medicae; Multa animantia deguntabfque ignis viu, fed fine aqua nullum* &: qua fola virginem Hiipanam diu vitales auras traxi fle virigra- uifllmiprodunt.CGel Rhodig.cap.z3.li.13.Melancholicum que- damvidit Albertus.-quifcptem hebdomadasab omni pabuloab- ftinuit folo aquae hauftu diebus alternis fumpto,recreatus. Anima- lia profedo multa non folum ex aqua generantur & nutriuntur, fed &plat? fine hui9 benignoappulfu,nec florefcut,nec fruticant, fed erue« &: aridae cito contabefcunt, vt contra, lignum quod plantatum eft fecusdecurfusaquarum,aitPiOpbeta5fru6lum fu- utn dabit in tempore oportuno. Hcfiodus aquam omnibus Elementisantiquio emaileritj cuiaifentiturThales,eam rerum principium conftiruensvnicum; Empedocles omnia ex aqua fieri credit: Hippon quidam apud A- rift.cap.z.lib.i.deanimaiAnimam vocauitaquam vtHippocrates principia Vitae aquam &igncm;per aquam femen, perignem vero Humidum Radicale intellexit. Certum eftaquam non folum modo animalium, ied & ho- minumeile potutmlam autem potus,annon ad cibum neceifarius, liquore aliquo imbuendum. Multos inueniri videmus,qui potius cibi,quam potus vfuadtempuscarerepoiTunr. Sic nulli dub utn eft etiam poife aliquem aeque fiti perire ac fame.Id,fi neceflltas po- ftularet, exemplis in medium allatis, ijfque quam pluribus facile dcmonftrarc pollemus. Praeterea notum eft omnibus, famem ipfa. fititolerabilioremeife,quamuis negarinon poffit,aliquos etiam jCpertosfaiiledntcr rara contingentia annumerandum) YtiMagp- iiemCarthagtnenFera&LiFyrtäLafionenfein qui fine vlloliquido- iumvfutotii state cxe ge η n t; a ίία m p t is nihilominus &comeftisci- bisfalitis,vt i.cap.a.Cos’iusFcribit,quod uii- damNeapoli nationeTomacellienfis,totius vits curriculum abi- qucpotuabioluerit.Ariftoteles quodam in loco mentionem facit cuiuidamAndronisA'gienfisjquiper omnem vitsdecurfum nun- quam fitieritautbiberic,vlus interim multis cibssiale confedtisac exficcatis. Idem profedus Hammonium, iicct in itinere nullis prorfus oblatis aquis,ipfe iolafarina ficca viueret, ab omnibus ta- menliquidisomninoabfi;inebat,quod&:reiiquostaris curfuco- tinue facere confueuit. Plinius Jib.2.Jiiftor. natur. &poft ipfiim CmHus 1 ib.z4. cap* 2, i.anr.lc6t.rcribunr,quod in extremis Indis finibus ab o icte,ver- ius Fontem &c FcaturiginemGangcs populi quidam fint, Aftomi di- di, qui Folummodo ex odoribus & fubtilibus exhalationibus quarundam Radicum,Florum&fruduum per narium inipiratio- nem atrr adis viuanr. O ympiodoais Platonicus interpres fcripfit, quod homo quidam fuerit,qui roto statis ac vitsfus decumi, nihil vnquam manducarit.ied in Fole femper verfatus, ex eo fibi ipiritualenutri- mentum attraxcrir.Plato in Phsdone fimi'e quid habet. NoftriFeculi hiftorias&: exempla tanquam recentioraad- d licemur: AlbertusMagnuslib.Deanimalibusfcriptum reliquit, quod fuerit Focmina qusdam Colonis inGermania,tempore Ini· peratorisFridericiyndecimi,qusintcrdum per vigintijfspenumc- ro etiam per triginta dierum Fpatium ab omnieFculentorum&po- culcntorum viu abftinuerit. GerardusBucoldianus,alijque complures authores grauiifi- mi narrant,quod anno Chrifti 1 f $9 interSpirenfiumiubditos,in pago quodam Rhodo,inuenta fit puella qusdam,nomincMarga- rita filia Suffridi Weis& Barbars,qusannum circiter decimum agens,leui quodä capitis,ventriiquedolore tentata, ipfo die fefto Michaelis,cibum capere,& manducare non abhorruij ,vfquead feftum natiSaluatoris noftri,a quo die ciborum vfum cepit faftidi- re & prorfus ab dicare,ceilantibus fimul alui excretionibus. Eadc poildiespaFchalesr€cuFauitquoqipoculento|umvfum, nullam- Basilicae Chymicä qne am piius vrinam reddebat. Imperator Fcrdinandus, obuiam ire volens tali impofture, fiqua eilet, mandauit Medicis fuis , vthancrem diligenti inquihtioneaciiimmainduftriapenitusco- gnofeerent. Sed ne in his caufisiltistolerande inquirendis immoretnuf,’ hoc iatem notare voluimus, quod hac in re natura &: Tempera- mentum Humidum ac pituitofum, & iblitaacconfuetaviuendi ratio, plurimum pollint: Quod facile demonftratur Exemplis ab Hydropicis fumtis, qui perpotusabftinentiam (dicetintolle- rabili& ingenti torqueantur iiti) tamen curati fuerint. Verum qui- dem eft, illos ab initio Extrema Uti fuiffe cruciatos , fcd paula- tim, confuemdine, fadlime dpoculentispofthac abftiuere potg* rant. Imo fuerunt quiab hocaffeduliberati nunquam poilhac,’ quamdiu viuerent, liquidis vti voluerunt, idque maximo quo- dam recidiue metu, vt in hiftoriis pailim legitur, tum de Iulio Via- tore Equite Romano, tum de aliis pluribus &c. Ex his declaratis, fumma Dei Optimi Maximi poreftas, quse omnia gubernat, fi- mulac Infinita eius Omnipotens gloria confpicuecluceicit. Recurrimus ad vfum deferiptionis Aquas: Aquam fcimus ciie Frigidam ac Humidam, magnamque inter eam diueriitatem: velutifupra diximus lib. 5, Baillicae Medicae ;fed paucis nos abfol- uemus,quas Aqua iit faluberrima ac pre ceteris praeftantilllma.O- ptima Aqua eft, quae &c vifu, &guftu, & olfadu pura,clara, tenuis leuis ac (incera efle deprehenditur ; que nimirum vifui apparet limpida & pellucida, &c nullius rei laporem vel odorem guftui vel olfa&ui offert. Inquare dijudicanda maxime valentabfteraii, qui aquarum differentias vel faporc folum non minus exa&e dijudi- care poifunt, quam alius quifpiam Vini &Cereuiiie differentias. Ex etiam aquae bonae iudicantur que cito incalcicunt & cito re- frigerantur. Quod enim foris ab Externo calore patiuntur, idem etiam a noflro calore paifuras, &c vifceranongrauaturas, credibile eil. Quam oh caufamin aquis bonis carnes&fru&us citius clixantur* Vnde nonnulli lance leuitatem 5c grauitatem aquarum exami- nant; Alii lintei pannieiufdem ponderis duas velplurcs particulas Liber Qyintvs. 827 828 Basilici Chymic# diueifisaqmsmadefaciunt, roliqvexficcandasexpomint,atq*,ea, quae citius exficcamr,proleuiftirna&tenuiftlma habent.lUa etiam judicatur bona, qiiieaeftatefngida.hyeme vero tepida exiftir,cele- riterq·, praecordia pertranfit,& fine vlla ventriculi moleftia,labitar acfe cedit. Fontanae aquae indicantur optimae,fi diebsiam enumeratas c5- ditionesohtincnt,eafq,· quas Hippocr.UH.de aere,aq.&loc.maxi- mec5mcndat,quae vetius ortu folis,praecipue curfumq,* habent·,Qurque & ex terra mu nda,& p terra mundam, minimeqv lutofam veiargillofam,fed per arenä& lapillos fluunt, nihilq; limi fecutrahant:quaeq-,hyeraefant calidiores,ssftatefrigi- dioresrcuiusrei caufam in profundiores ideoq; puriores venarum fcatebras referunt. Quae vero aquae faporem aliquem habent,loci naturam, per quam fluunt, arguunt, virefque mineralium, a- luminis, fulphuris , vitrioli, fimiliumque fecum vehunt & pro- pterea non pro potu fimplici, fed pro potu Med cato habendae funr. Atrftotel.lib.de icnfu&ieniibiliilcpraEcipitdeaqua.-Eaautem, inquit,in fcipia omnium faporura genera permifta,vel materiam, per varios non folum Medicos, ied & eorum varia recepta. Puparatie Aqua Cby- m’na. . Aqua farra- ta. , Aqua facha~ r rata, k Ptifana, CremorMor- dd. 832 Aquam Hordei ficpraefcdbunt Medici Colonienies.-Recipe Hor- dei integri fricati cum panno afpero vfque ad excuilionem te- nuium corticum, id tft palearum, partem vuam, verbi gratia lib. vnam. Et fi hordeum fubftantia laudabili, aetatis raedis inter an- tiquum 5c nouum, fuper quod non ccciditds odore corruptio- nis aliquid,nec de contagione fumi,aut pulueris, & conferuatum fuerit in loco aeris liberi, &c iam habuerit perfectionem in matu- ritate fua» & pone illud ele&um in olla noua, mandata, lota, de exquifite abfterfa , vt non remanferit in illa de odore qaidquam omnino: 5c proiice fuper ipfum aquae circiter partes viginti: Veibi gratia lib. viginti: & fit aqua fontana leuiffima , dulaillma. Stet tamen prius hordeum in aqua per quatuorhorasinfufum: dein- de facias cum igne claro & iuaui ipfam fernere, primam abiicien- dofpumam.Etefto hordeum femper integrum, leniter quidefri- catum panno afpero, & quafi depaleatum fi multam quaeris ab- fterfionem, atque exoppilationern valentiorem; integre vero ab vtroque cortice nudatum, fi aquam hordeaceam habere volue- ris ad fitim mitigandam, afpcr tatemqneleniendam, necnonin- Bammationem extinguendam. Vnde talis aqua hordei conuenic in leniendo peCtore atque pulmone humeitandifque praecordiis. Coitio praeterea continuetur ad crepaturam hordei, perfeitam quidem in priore ilia intccioneiperfeitiorem vero&diuturniorem plus minus in poileiiore hac inten tione-l Aquacicerum: Decoque libram vnam cicerum conferuan- tium adhuc nicrofitatcm fuam,cum libris viginti aquae facili deco- ctione, vfqidumredeantadlrbras decem. Tunc erit aqua eorum potus-medicinalis.Et fi vheriorem excipiat coitionem, & quidem cumplurimaaqua, vfq*, dum acquirat mediocritatem inter tenue fcu liquidum & vnitum,eit cibus bonus, praefertim colatus. Decoctum ptifana: hordei: Sed quando ptifana hordefad e- duliivelforbitionis vfum decoqui debet, tunc femper accipere o- portet hordeu exquifite excorticatum, q> vulgo nudatum dicitur: idq* vel integm, vel confraitu, q> far hordciLatinis dicitur. Satius tamen fuerit,integrum quam confraitu furaere,vt euitemus metii Manardi: quädoquidem in hordeo integro abfolutam, peifeitaq; coitionem aniraaduettere commodius eft,quam in cofrado:quia coitio eius femper perfici debet, vfq;addifperditioncm& veluti Basiuc 1 Chymici jquaUordei. Liber Se xt vs. tabem ipiius hordei, nunc in largiore,nunc in pauciore aqua, pro vario intentionis medici fcopo. Nam quando non admodum ee- nuividuvtendum erit,iedaliquandop eninscibare lic.-bit,quum fcilicet totam ptifanam e t h bemus (nam ptifana tora Galeno non eftexqniiice tenuis vidus, nifi omnino pauca airumptafuerit)tunc vcibi gratia iuffecerint ad partem vnä hordei partes cuinq·, aquae, fecundum placitum Auenzoar: iedfi tenuius cibare propofitum cft,vt quando cremorem iluefuccum cxhbemus, coiatorio mani- bus vel cochleario exp; ellum, tunc copmfiore aqua ptifanam de- coquimus: Verbi grana,decem partes auuae ad vnä hordei accipie- do.Plusa.aquac accipimus, quado tenuilUme nutrire volumus,aut falte feruata proxime aflignara aquae quantitate ,pcrcodamptifa- nam fualpotc fenfim per colatorium eliquari finimus , fine admi- niculo exprt flionis.Vnde vulgus pradicannum, hanc vocant pti- fan a colat a;Ilia vero quae exprelfaeft, vocant ptifanam hordei non colatam.Hacdecifioneconftituta, putamus omnem calig nem& nubem Arabicae perplexitatis feu confuiionis dilcuflamiri- Decodii communerefrigerans.-RecipePrunomn.xJ i.Hordei mundi vnc, j. Tamarindorura. Pallarum ana vnc. f. Sem. commu- nium maioru, Violarii ana drach.ij.Coque in hb.ij.aquae, vt fupra, Decodum cephalicum calefaciens:Redpc Stoechadis,Betoni- cae,Saluiaeana M.f.Rad.Paeoniaedrach.ij.Paflarum vnc. j.Glycyr- rhizae, Anili,Dauci ana drach.ii j Nucis mofchataedrach.f Coque, vtfupra. Decodum cordiale.-Recipe prunorum num.xii.PaiTularu vnc. j.Scbeftennum.xvi Iuiubarumnum.x.Flor.Borraginis,BugloiTar, Violarum,MeliiFophylli.Capill. Vener.ana M. f. Seminis Baiilici, Glycyrrhizae,Daucianadrach,ij. Coque,vtfupra.Decodumvero cordiale refrigerans fit, additis feminib.communib.iifqj icminib. quaedecodum refrigerans iupradeferiptum ingrediuntur. Decodum pedorale .-Recipe HyiTopi ficci, Adianti albi,Ficuu, Palmularum, Myxariorum,Ziziphorum;Yuarum paiTarö,Hordci mundijGlycynhizae rafaeana partes aequales.In aqua fontana qua- ta conuenit, coquantur.Horum ius ad excrementa pedoris, & de- fluxiones p tuitofas, fputaque educenda flngulareeftremedium. Vel; Recipc PaiTularumvnc,j.Sebeilen,luiubarura ananum.xv. B ASIUC1 ChyMICÄ Dadylorum nurn.vr .Caricarum pinguium num. i v. Hordei pur- gati vnc.j.Glycyrrhizaevnc.f. AdianthiM-f. Hyflopidra.h.ij.Co- que,vt Tupra, Vel; Recipe Anifi, Fasniculi, Adianti ana partes aequales. Cinnamomi,Mafticis anadrach.j.Omniacoquancur in aqua,do- nec quarta eius pars abfumpta fuerit. * Decodum flatus pellens,feaCarminatiuum .Recipe Anifi, Dauci,Faenic.Cumin.Carui ana dracb.iij.Giycynhizae vnc,f.Flor. Chamomillae MfPaiTalarum vnc.j.f Coque in Ubiis duabus aq«5 ad medietatem fere. Decodio flomm&fruduum:RecipeCaricarum num.v.Pru- norumDaraafcenorumnura.xv.IuiubarumSebeftenananura.xx, Tamarindorum vnc.j.Flor.Rofarum,flor.Violarum,Flor.Borrag. flor.Bugloflaeana drach.ij. Capü.Veneris,Lupulorö,Endiuiae ana M.f.GIycyrrhizas drach.ij.Incidantur,6c contundantur pro vfu. Decodum commune magiftralc, ad medicamenta macera- da:RecipcPrunorum num.xr i.Scbeftennum.x. Paffularu vnc.j. Hordei decorticati vnof. Glycyrrhizas Rafae, Violarii, Folliculoru Senas,Polypodii, Epithymi,Carthami, Anifi,Dauci,Cinnamomi anadrach.ij.Coquein aquae communislib.ij.donec dimidium ab- fumatur;cola,&: vtcre. lulepus in calore flagrante Italis vfitatus: Recipe Aquas lira- pidiflimas.Sacchar.optimi ana.Quasque libra aquie,accipiat Albu- men oui recentiflimi, vehementerque quatiantur: hinc affunde Saccharum; lentoque igne coquantur, vt totaipumaabiiciatur. Deinde bis terue per filtrum traiiciatur : hinc iterum coquatur dum cereuifiae Gedanae craflitudinem referat, Aqua autem haec primo accipit vim Rofarum ex frequenti infufione, vel quarum- cumque herbarum vim bibit. Ad vnc.ij. huius Iulcpi,remifces A- quacLirapidifllmae vnc.iiij.poterit etiam ex aquis componi; vt A- quas buglofll & Sacchari libra, eoq·, dum fpumant & fantali lutei drach.imbuatur. Infufio ad bilem: Recipe Palmularum Indarum vnc.j. Flor. BorraginiSjBugloflse, Violarum ana P.f. GlycyrrhizasRafae drach* j.f.PrunorumDamafc. num. vi. Decoquantur in aquas libra.Pal- mulasciurc decodi valide exprimantur & vbi id colatum fuerit. Liber Sexty s4 Caillacfiftularis recentis vnc.veldrach.x. in eo diluantur,dcntur- que potui, Infufio ad Bilem alia: Recipe YuammpaiTammdrach. iij. Glycyrrhizaetafae,Anifianadrach.j Prunorum Damafc. num,iij. Palmularum Indarum vnc. f. Flor.Borraginis,Bug oiTaejViolarurn, Intybi recent,Latifolii,cichotii anaP.j. Decoquantur in aqua, co- lenturque. In iure huius decocfti vnc. iv. Rhabarbari eledidrach, jj.vel fcrup.iv.macerato per no6tem;manc exprimito, ac in iure eo- dem Caltlaefiftularis recentis vnc. vel drach. vj. diluito: cu iyrupi violacei vnc. C vel vnc.ij .admifeeas. vel fex horis ante pran- dium exh,beto. Infufio in febribus ardentibusHeurnifiRecipePol.cndiuiae, ana p.j. Aqii£ hordei q.f.Fiat infufio in aqua hor- dei feruente, &illicovas occludatur, ac cineribus tepentibus, aut furfuribus imponatur; poftquam aqua vim cepit herbarum, fiat expreifio diligens; Huius Recipe vnc, iv. & iyrupi de acredine ci- trorum vnc.ij.mifce. Epithema ad capitis dolores afrigorc:ReeipeSaluiac,Rorif- marini,Chamomillae,Meliloti,Baetonicae, Bryoniae, anaM. j. Co- quantur in aqua; & fronti applicetur cum linteo imbuto in ea dc * co&ione. Balneum ad laffitudinem ;RcdpeHyiTopi, origani,pulegii. Thymi,Saturei«anam.f.Saluiae,Fol. Lauri, RoriimariniChamae- pityos. Pyrethri anam.f. Coquantur in aqua fontana, quanta ad balneum fatis eft. Aliud balneum ad laifitudinem Rulandi; Recipe origani, pulegii,Chamomillae ana m.iij.Saluiae, Baccarum lauri, m.ij. Co- quantur in aqua quanta opus eft. Balneum ad cutis vitia: Recipe Rad.Liliorum, itcmSerpen- tariae,Bryoniae ana lib,j. Borraginis, Buglofiae,Fumari«,Saponari* ana m.ij.Parietariae,adianti,maluae, violariae ana m, j. hordei inte- gri. Fabarum cort.oryzae anavnc.iij. Flor, meliloti item Chamo- millae, anthos,maluae, violarum ana p.q.Rad. Ireos,nitri ana q.f Fiat decodlio pro balneo. Balneum mundans:Recipeparietariae,maluae cum rad.acan- thi,violari«anara.j.hordciintegrip,ij.violarum,chamomillaeana B A s i l rc je Chym ic je p.iij.Fiat decodio in aqua pluuiae&inea paretur balneum,quo fcv iuno ventriculo lauetur.Deinde vbifudaueiit corpus in ledo,dili- genter detergendum eft. AquamullafiueHydromel: Recipemellislib.j. Aquaeplu- uiaelib. irx. Coque lento igne: donecampliusnon fpumetrvterc. Augetur quandoque mellis quantitas,.& decoq icur ad iudapii eonlifbentiamrnempe quando a medico praefccibitur,.aur quod ita illi vilum eft,aut quod diutius leruanda:£caromarizatur cinnamc- nio,zingibere,maci,croco,&fimi}ibus^ Aquae mulfas alter modus : Recipe mellis boni partem j. A- quae fontanae partes i ix. Fermenti pauxillum pauxillo eiuidem aquae mellitae diflolutum , videlicet in lingulas centenas fadae mulfae libras indantur fermenti difiolut vnciae tres , quae omnia lir gneo vale relido trium digitorum ipatio vacuo,in quod,dum mu- lli modo feruebir,recipiatur. Vbi fernere dederit, obturato vale, modo do· iorum vini,tertio pollmenie hatpotabile. Durat ad an- nos aliquot. AfFedus frigidos ce ebri, nemorum &. iundurarima iuuatjficimfcdatjpuns pituitae cralfaeexpedorationem colicis prodeit& calculum in meatibus vrinae gigni prohibet.. Hydro mei compolitum: Recipe Aquae fontis lib. xx. Mel- iis defpumarilib.j f p.f. Anili coriandri an.drach. jsGly.cyrrhics dra. i j. cinnam. vnc. j. f. Bulliant adconfumptionem· quartae partis, Sc colentur. Paucis adhuc dicendumeil de Hydromelite quod ficexaqua &c meile,quadoquidem potionis genus eftfuauiiUmum, aeque ali- mentarium, ac medicamenroium , iisaffedibus maxime peculia- ic, quibus vinum damnofum eft &nocuum, vt funt paralyfes,ar- thritides deferiptiones variae fune tales. HydiomehRecipc mellis albiNarbonenfis optimi & granu-- lati partem vnam, aquae pluuiae partes v. ponantur in cacabum ae- neum ftanno incruflatum, his liquoribus recipiendis fatis capace, mei &caquam fimui confunde,haec tamen plus quam tepida & car iidiufcula eife debet, dum melliaiTociatur, fiat horum codio, fed blando calore procurata, ideft, quam minimum fine&feruelcere, atque interim fpumam cochleari folido vel perforato diligenter auferes,ipfumque decodum ad vmusuerciaeconfumptionem ccnr Liber S e x t v s. {umi permittes, adaequatae cocionis nota tibi erit, fiouum re- censiniedum non deme.gatur, fcd fupernatet. Totumartifi- cinm in codionis modo confidit, proinde induftrium te & accu- ratum eile oportet, ne in illius defedu iiue exceiTu pecces. In mel- lis bonitatem etiam attenderedebes. Si enim primz notae fuerit, minorem expofeit codione, ii ab illarccedat,maiorem. Porro ma- teriam perfede codam adhuc mediocriter calentem per duplica- tum pannum tranfmittes vel pcrHippocratis manicam,fedampl* & huius minifterio tä um dicatam, ita vtexquifitius craffiorfaexfe- cernatur.Tum transfundesin doliola vinum maluaticura olim re- cipientia, vel in aha, quae f xvafe,quod vinum album idqne genc- rofiilimum continuit,fabiicatafuerint.Expones deinde diebus ca- nicularibus ad folis radios, vel potius in hypocauftum calidum transferes, vel etiam fupra furnum collocabis, in quo quotidie panificia c oquuntur. Relinques illic menfem vel fex hebdoma- das in fermentationis Sc defaccationisgratiam. Tandem vaiculs, in ceilam traduces: Vfuserit non ante tdmeftre : Interea tempo- ris Hydromel penitus fit , fimileque redditur vino maluatico c Creta afportato, hic modus vulgaris eft. Qui Tartari dnduram elicere norunt, illiufque in lingula doliaaddunt, quantum poteft capere putamen oui, &quiartem tenent fermentum adiungendi ipfi hydromeliti, vr augeatur &C producatur ebullitio, potionem multo praeftandorem efficiunt, quae nihil mellei fapodsguftuirepraefentat, nunquam acefcit,6c quae diutiffime integra ieruatur, imo hydromel ita paratum indies melius redditur, & quo antiquius, eogenerofiuseuadir, Huiuf- modiHydromel vtile eft iam prouedae aetatishominibus, pitui- tofis,afthmadcis,paralyncis, Epilepticis, podagricis,calculoiis Sc ft milibus, quibus vini vius interdicitur. Ex hoc commemoraro hydromelitc artificiali extrahitur praeftandffima aqua virae , vi- no longe accommodatior ad eliciendas rerum eftentias. Idem hydromel non deftillatum optimum organum ad plurimorum medicamentorum extrada conficienda. Ex illo quoque acetum componitur validum ac vegetum , quod vinofo aceto non cedit, ad diuerfa remedia, & diuerfis oxymelitis compoiitionibusaeque conueniens acacctum vulgare. 838 Basilicae Chymicä Simpliciter in officinis fir, vt: Recipe mellis opt lib.j.Aquae lib. viij. Fiatcommiftomm coftio ad perfe&ammellis defpuma- tionem.Tot hydromel tis (pedes praeparari poflunt, quae vel mor- tificum humorem excernunt, vel exeretioni idoneum reddunt* quod oxymelitis, cademque etiam Medicamenta recipere pote- runt,prout agendorum fcopiinfinuabunt. Hydromel cumfuccoceraforumadfitimiedandum: Reci- pe Aquaefontanaelib.xij.Mellis albilib.ij. Coquanturiimul, do- nec expurgata fint,hoceft, me’ amplius fpumam non emittat: Ad- jice fucci ceraforum acidulorumlib.ij.Rurfus bulliant parum,fpli- mam auferendo, quam fieri poteftaccuratiifime, tum Hydromel e cerafis habebis iaporis iucundiifimL Eodem plane modo conficies c fucco citri aliifquefuccisa- cidis&gratis,vtindcfiantpotionesdulcacidae, fuauiffimae, &ad omnes febres oxyfacharo potiores & aptiores* Melicratum pretiofi (fimum :Recipe mellis optimi & albiffi- mipartem j. vel lib. x. Aquae plumae,fi haberi queat, aut fluuiatilis partes fex, vel lib. 60. Imponito in Cacabum refpondentem copiae Hydromelitis,quam componendamfufcepifti; VtrumquefimuL confundito, coquito,&craffioremfaecem defpumandodetrahi- to, deinde herbas,quas fequunturjreficcatasimponitoXacculoque coeludito,videlicet raluis3Arthemifia2,Hyiiopi, OriganfHormi- ni. Betonicae ana m.j. Praeterea alio nodulo recipito Baccarum Lauri craffiufculeconqua(Tatarum lib. j.Flor. Lupulim.iij. Hor- dei integrip.iiij.Omniafimul bulliant, &afpuma expurgentur ad partis tertiae confumptionem, ita vt liquor ouum recens immifi luminfuperficie fine demerfione contineat* Fiat omnium exqui- fita per pannum traie&io* Colatura recondatur vno aut pluribus doliolis,prout quantitas liquoris poilulat* Vafaautem vinumalbum gencrofum ante adieruatint, quae etiam firmiffime ligneis circulis coagmentata fint, nediffi iantauc , diftumpanturfpirituum agitatorumefferuefeentia. Elapfistribus aut quatuor diebus a feruore pervaforumlatiufcula &fupernao- rificia nodulum fufpendito,cuius haec e (1 materia : Recipe cinna- momi, Catyophyl!orum,GaIangar, piperis, Granorum paradifia- aavnc* fi Aliquot dies feruefeendo & fermentando liquori con- Liber Sextvs. 839 cedito : Tandem fingulavaia ad eorum capedinem rcplebiseo- dcm liquore, quem quibufdam lagenis feruatum oportuit, & an- te obtuiabisappofitooperculo.jfed memineris aromaticumnodu- Ium relinquendum e fle. Poft tres menies habebis liquorem miraculofum, linguam iucundiffime afficientem Sc obledantem, nec minus vtilem ma- xime Hyemalibus frigoribus, fi mane ieiuno ventre quotidie ad duasauttres vncias adamatur. Mirifice enim Spiritus exhauftos reparat,obtuüores lenius illuftra- &acuit, Oculos imbecilliores corroborat,hebetiores iuuat, auditus grauiratem & difficultatem fanar, omnibus principibus partibus robur & firmitatem addit* cordi icilicct, cerebro, quin etiam ventriculo maxime languenti &C debilitato. Et vt vno verbo dicam eft languidaHenedutisrcfo- cillatio,Leuamen ,calorifquereilauradciDeniqueadcontradu- ras,Para!yfcs,&fimilesafTedusfiigidos, quibus fenedus obnoxia eft/alutare praefidium indicatur. Hydromel Antepilepticumi. Quercetani: Recipe Raiura: li- gni Buxei vnc.iijvrad.Enulae Campance.vifci coryli ana vnc. j. f Ralurae cornu cerui&lgnirhodiianavnc.j.lem.cardui- b€ned.citrii,rutae,ana vnc.fmacerenturper 24. horas inhydrome- licis fimplicisvnc. viij. Dein coquantur ad vnius tertiae conium- ptionem, addendo fub finem codionis florum tiliae arboris , li- lii conuall.calenduhe ana p.ij.S .yllaepraep. vnc. j. demum tranfeo- lenturper manicamHippocratis:aromatizentur,fi velis,cumpau- co cinnamomo,& fiat Hydromel Antepilepticum. Huic, vt me- lius & vtilius reddatur, adiici poflunt aliquot ipiritus vitrioli gut- tulae, dum acefcat, &c palato gratiffimum fiat- Huius Hydromc- litisfingulis diebus manede ve fperi duae aut tres vnciae propinen- tur,inque longum tempus continuetur. Hydromel fpecificum in Paralyfii Recipe Rad. Acori,Enu- laecampanaeanavnc. ij. Rafiira? ligni iuniperini & ligni Rhodii a- na vnc.j {.Hyfopfherbte paraly ;Flor.Liiii conuallium, calendulae, Iaucndulae,anap.ij.macerenturper iqJhorasinlib.vj.Hydromeli- tisfimpl. decoquantur ad medietatis confumptionem, tum de- mum tranfcolemur per manicam Hippocratis, & aromatizentur cum pauco cinnam. & nuce moflhata. Dehochydromeliteca- piendaevndac iv. mane δί totidem vefperi. Eius vius continuan- duseft non tantam ad multos dies, fed ad multas hebdomadas, aut etiam menfes&c. Haecfatfufficienterdi&a funto de hydro- melite ; Fiunt varia cum aqua non folum extra&a, decoda,fyni- pi, infula Scc. ita vt eorum infinitus fit numerus, quare ex multis pauca adhuc adducemus. Hydroticura Quercetani: Recipe Rafurae ligni Buxei vn- cias duas femis,Rafurae ligni iuniperini,Rad. paeoniae, vifciquer- nianavnciamvnam femis , rafurae ligni rhodii, cornu cerui ana drachmas fex,rafuraeeboris,rad.ckinx, fem.carduibcned.cort.ci- triianavnciam vnam,macerenturper 24.horas, inlib. viij. aquae fontanae tepidae : dein coquantur ad vnius tertiae confumptio- nem , addendo fub finemco&ionis flor, Tiliaearboris,Lilii con- uallium, anap.ij. Fiat colatura per manicam Hippocratis, cuius Dofisvnciae quinque, vel fex, in potu. Haec potio cuiufuis aetatis &temperamentihominibusmalo Epileptico affe&is, commode exhiberi poteft, quandoquidem hoc hydroticum ad virulentas ac malignas qualitates edomandas eiufdem refpicit morbi: CraiTos etiam aepituitofos cerebri humores calore fuo attenuat, foluic&: fudorem excutit. Apozema folutiuum Quer. Recipe polypod. ienae, carth. anadra,x.paiTularum,liquiritiaeanavnc.f.iem. Anifi, iefeleos ana drach,ij.Flor.cichor.vioIarum,borrag.anap.j.Agaricitrochifcuui fua ligatura vnc.Cfol.fenae orientalium vnc.j.i. fiatdeco&io.In lib. j.colaturae diilolue fyr. rofati fol. iyrupi de cichorio cum Rhab.ana vnc.ij. Fiat Apozema in tres dofes, addcinvltimadiacarth. elc6t, de citro ana dtach.j.f. Digeftiuum in vertigine capitis.-Recipe flor.Borrag. Buglof- fae,violarum,Anthosan.m,f.herb.faluiae,pu!egii,ferpilli,melifiiC, Abfynthiian.m.j Coque in f.q.aquae, coletur, colaturae adde iac- charilib.j. Decorum cephalicum Langii: Recipe ftcechad. Arab. Eu- phrag.an.m.j.Thymi,maioranae, betonicae ana m.f flor. Anthos, Lauendulaean.p.j.iem.fceniculifcrup.iiij. Anififcrup.ij.rad. paeo- niae, peucedani anaicrup. v.cort. fquillaedra.ij. Decoque in lib.ij. aquae ad tertiae parcis confumptionem,deindc poft tres horas fa&a Basilicae Chymicje forti expreifione coletur pe* filtrum, in colatura diiToIuefacchari vncias tres femis, aceti fquillitici vncias i.femis, cum GaryophylL fcrup.ij. cinnam.drach.i, Ligni aloes icrupulum vnum,in pedali- gatis decoquantur clarificando ad ipiffitudinem iulep clari, ite- rum colcturac tandem puppa cum aromatibusreHnquatur in de- coctione pendulae. Synipus magiftralis in pafllonibus nemorum, paralyfi, fipai· mo,& epilcpfia: Reciperad. acoridrach. ij. pimpinellaedrach.iij, paeoniae, Bugloflae ana drach.ij.Foeniculi,cubebarum, agrimoniae, matncariae,primuliEverisanara. fi Flor, anthosdrach. iij. Agarici vnc.j.i.cinnamomi,Nmofi. hatsc ana drac.j,.Incidantur,infundan- tur in lib.vj.aquae fontanae,ftent per horas decem,poftea coque ad confumptionemtertiaepartis, fiat colatura, quae dulcoretur cuna iaccharo & meile.Dofis vnc iij.i. Apozema fioluduum: Recipe rad.paeoniae,ruici, aiparagi a- na drach. vj. pallularum vnciam vnam,fumit :Hyifopi,Betonicae, lux arthetieae primulae veris ana m.j. 4. fem. frig. maior.ana drach. ij. Florum ftoechados, anthos, cardiaca:ana p.j. Fiatdcco6Hoad libram j. in colaturadiiTolue fyr. de duabus rad.de ftoech.deBizan- tiisanavnc.ij.Fiat Apozemainq.. dofes, aromatiieturcum drach. jf.aquae cinnamomi. Apozema in digerendis humoribus: Recipe cort.citri, Be- tonicae, ialuiae, maioarnacanara.j.corc,rad.capp.drachmasij.(.N. mofch.Garyophyll.ana drach.j.meliiTa?,biiglofiEpithymi ana m. fico que in f.q.aquae prolib. j.in qua poftea diftblue fiyrupi Betoni- cae,ftoechados,mellis rofi ana vnc. ij. Aceti fquillitici, vnc. j.fi iam addeN.mofch,& Gayophyllos. Apozema in conuulfionibus; Recipe rutae, hyftbpi, fialuiae, Bctoni ae,ftcechadoSjCalaminr.rofimarin.anrm.j.rad.acori,paeo- niaeanadrach.iij.rad.apii,petrofclini,feeniculi, rufici ,afparsgiana vnc.fiiem.Amfi feeniculianadrach iij.coqueinaqua q.I.adrema- nentiamlib.iij,quibus colatis adde mellis vnc.v.N.mofchatae,cin- namomi ana drach.ii].acet.fquilliticivnc.j.fi.Bulliant5.vel 6, ebul- litionibus, adminiftrctur debita quantitate. Syrupus praeparans humores : Recipe Fol. Betonicae, ftce- chados,chelidoniae, euphragiseanap.i. foenic.p.j.fi Fiatdccodtio Liber Sextvs. 842 Basilici Chymici fecundum Artem : Recipe didae decodionis vnc. v. Oxymcl. iimpl. fyr. Beton.ana vric.j.deftoechad. vnc. f.M.F.iyrupus.Po- tus egregius in Melancholia; Recipe Furnariae m. j. Borraginis, fcolopendriae,Tamarifcianam,f.4.Flor.Cordial.ra.j.Fol.Melif- fe, maioranae ana drachmam vnam , Abiynt. drachmam vnara femis,Rad.Buglolfivnciam vnam, cichorii, Foeniculi anadrach- masduas,Rad.Caryophyl.vnciamfemis,polypodii vnciam vnam, Hellebori nigri drachmam vnam femis,FlorumThy mi drachmam vnam, myrobalani cheb, drachmas duas, calam. aromatici drach- mam fern is,liquiritiae drachmas fex, facchari candi vnciam vnara, pallularum minorum vncias duas,ac maiorum,foliorum lenae ana vnc, j. Rhabarbaridrachmamfemis, Galangaefcrupulum vnum. Incidendaincidantur omnia, contundantur m mortario,exceptis pallulis in ollam fac nouam, tantum affunde aquae ad eminentiam duorum digitorum,ftent per nodem in infafione, bulliant omnia probecontedaad medietat!scon(umptionem,adde in fine 4x0η- ler.condial.ana vnc.f.cinnam.drach.ij adhuc femel bulliant for ti- terexprimatur:Dofis vnc.ij.fi lulepus pro Tulli: Recipe capit.Papau.albinum. 1 v.Foli. pulmon.m.j.Betonicaem.’j.Tuililaginis, violaruman m.j.Hylfo- pi, Agrimonia,Rof.Rub.ana.rn.fifem.Anili, Foeniculi ana drach- mas tres, rad. Glycyrrh. vnciam femis, mi ice ac decoque in f.q. aquae purae per quartam horae partem, adde mellis q. fulficit pro dulcorationc. Potio purgans in Tulli: Recipe rad. Enulae, Liquiritiae,foc- niculi, polypod- ana vnciam lemis. Herb, melillae, Eupatorii, ci- char.ana m.j.Thymi, Epithymianam.fi fem. Anili, fceniculi car- ui ana drachmas tres,Myrobal. citrin. chcbul.ana vnciam femis, Pallui, mundat, vnciam vnam, (picae drachmam vnam, Fol. fenae vncias duas.Rhabarb.drach.ij.Agaricitrochifidrach.v.Fiat horum deco6lio in f. q. aquae 1. a. colatura dulcoretur faccharo δί cinnam. Fiat potio clara.Dofis vnc.v. Vel; Recipe pulmonaris, HylTopfiialuiaeanam.j.polypo- dii,liquiritiae, Enulaeana vnc. j. Anifi foeniculi tantundem, pallui, minorum ra.j. Ficuum num. xij.prun. Damafcenorumnum.x.O- mniaGrollb snodo contufa exemptis acinis in tribus quadris aqu$ Liber Sextvs. 843 hordei coquantur: percoletur, pofteaaddaturcinnanu vncia v- BA, Syrupus pe&oralis in crafils humoribus: Recipe rad.ircos, petroieli.Giycyirhizaeanavnc.j.rad.Elenivnc.f. caricaruranum. vij.vuarum padarum mundat, vnc.j fem.vrticae,Anifi,FGeniculia- na drach.ij HyiTopfeTami, fcabioiac, marrubii ana m. j. f. Agarici opt.drach.tresicoquanturinaquafonranaiuftae quantitatis ad ter- tias coletur, luri decodtiadiiciantur iyr.de Hyflbpode marrubi« an.vn vj.l.artisaromatifeturac defpumeturinfyrupum. Syrupus pc&oralisaliusReciperad.cnulae campanae,Polyp, Quercim,liquiridae rafae.ireos Florem, ana drach, vj. Hcrbar. fca- biofae.manub ialbi,HyiTopi,Betonicieanam.j Flor.trium cordial. anam.f. fern.Anifi,feniculi,melonumanadrach. j. i.PaiFularum Corinc.Mundat.vnc.j.iuiub3rum,fcbefl:en,ana N.xx.Ftcuum pin- guium num.x. Fiat horum 1. a.decodlio in aquae fontanaclib.iv. ad tertiae partis confumptionem colentur, colaturae adde lytUpide liquiritia, de praflio.cichor.cumRhabar.ana vnc, j. conf.rofarum, violarum Borrag. ana vnc. Γ. Aromatifecurcumpuluere danam« drach.F.l a.iyrupusdarus. Syrupus Bechicus:Recipe iuiubarum,febeilen,ficuum pin- guium nam.v.Polypodii,fern.Canhami,pairui,mundat.rad.cnu- laeanavnc.r.Ongani.Calamenthar.HyiTopi, fatureise, Thymian, m jdem. AitheaeBombacisana drach. iij. Fiat decoddoin Hydro- meltcadlib.j. Fiatfyrupus, aromadictur drach. iridisflorendnac, vtatur ex cochleari. Syrupus in phthifi: Recipe rad. polypodii drach. ij, Hele- nii vnc. f Foeniculi drach iij.ireos drach.j fem.Fccnicu’i drach. ij. Anifidrachmam vnam, liquir.rafaedrachmastres, hcrb.carduib. p.j. fcabiofe, vapillorum veneris ana m. j. Agnmoniar tsncundcm, Hcpaticae.pulmonariae,faluiaeanam.frad.fcrpenr,d achmastres, Ariftol.longar drach.ij fern, vrricae drachmam vnam Γ. Praflli m.C PaiTui.min.vnc.ij caricamm num.vj.flor.borrag.violarum,maluac anap.ij.Decoqueinaquaefimpl.lib.x'j.ad medietarem, colaturae adde mellisdeipumadhb.j Coque & infpiiFando redige in iyru- pumpraeftamifs. SyrupusinErapyemate .-Reciperad. Enulac,Ireos, Apii,pc- Bastltcje Chymici tröfelinijfcciiic.anavnciasduas,caricamm ping. num. xv.Daily!, iv.Iuiubarum xx. praifii ,Hyfl’opi,cap Horum veneris, or gania- nam.f. liquiritia: vnciam vnam, paflulammabari 1 muwdat. vnc, ij.mellis jfaccharianalib. j. Fiat decoquendo cum aquafimplicil. a.fyrupus. Syrupus magi ftralis in phthifi .-Reciperad. ireos vncias duas, capillorum veneris, ceterach, polytrichi ana m.j.caricarum ping. num.rv.Da&ylorum num.viij pallularum, iuiubarutn, febefteti ana vnciam vnam, fern, coriandri praepar. cidoniorum, malure, Bombycis, 4.fem. frig. raaior.Foenugraeci, o.robi ana vnciam fe- mis, HyiTopi, Epithymi ana vnciam vnam.Coquantur omnia il- mul ad confump. fertig partis, colat.lib. j. addatur diffidens quan· titasiäcchar. & mellis, vtl.a.Futfyrupus, dequomanevfurpen- tur iij. cochlearia vel (impliciter vel in aqua hordei diiToluendo; mitigat Tuifim «ScAfthma,attenuat & incidit & faci itat faniem ad cxpuendum. Syrupus Lang i in vertigine & mendum retentione .‘Recipe capill.vencris m.j.ficuicptae m. j. Di&amni cretenfis,thymi ana m. f.polypodii vnc.f Agarici rcrup.v.Zingib.fcrup, ij.paiTularum vnciam vnam,fquinanrhi,Flor Rorif an.p.ffem.fcE’- nicalifcrup. i j. Agaricus cumzingib. inpctialigetur, decoquein Hb.iij. aquae communis ad tertiae partis confumptionem poft duas horas coletur, in colatura diiToluefyr. de Rhabar.vnc.j, de 5. radi- cibus vnc.j.f, cinnamomi in fyndone ligati drach, j. Γ. clarificetur cum albumine ouLDofis vnc.v. Syrupus ad hepatisrefrigerium ; Recipe rad,cichorii,oxa- lydis, graminis , Afparagi ana vnciam femis, Endiuiae, fcariolae. Agrimoniae, Epaticae,Polytiichi, Adianthi albi ana m.j. fera.me- lonum,cucurbitae , citrulli ana drach. ij. coquantur in lib. ij. aquae, coletur &"exprimatur,expre (fio dulcificetur cum faccharo, clarifi- cetur cum ouo, & aromatifetur cum cinnamomi, (antal. citri- ni ana drachma vna , δί fi malignitatis adfit fufpicio , coerceri poterit rad. Tonnen tiliae, lem. citri, carduibcned.Limonum fuc- co &c. Syrupus magiftralisin obftrudioncFiepatis, ex pituita crafi- la:Recipe rad.famiculi,pecrofel.Afparagi,Apii,graminis ana vnc.j* Liber Sextys, 845 origani,rorifmarini,arten-iiiae,chamaed.ana m.j centaurii,caflu- tae, Agrimoniae, chamepit. lapuli iali<5tarii, furnariae ana m. f fern. Dauci, Fceniculi, paftmacje ana drachmam vnam, vuarumpafs. abarillismundatarum,vnc.j Glycyrrhizaerafaedrach, iij. Fol.fenac vn; iam vnam ,agarici foemin, drach. j. C rhabarbari fele&i drach» j.fchoenanthi, cyperi,calami aromar, zingib. albi ana drachmam iemis, coquantur in aqua communi pro lib.j. Colatura: addendo iyru.de biranr.oxymel.fimpl. de duabus rad. de anhemifia,de eu- pacorio de S. radicibus anavnc. Γ. m. &defpumecur optime clari- ficando,Dofis vnc.iij. Syrupus in Hepatis intemperie ac imbecillitate : Recipe rad.foeniculi ,afparagi, petroiclinianavnc.j. capillorum veneris, polycrichi,marrubii,abiinchii, centaurii an.m.j.fchcenanthi,rad. cyperi ana drach, ij.fem.anih, apii, cimini ana drachmas duas, Fiat deco6lioin aqua& vino, in fine adde colaturam fyr. debizantiis vncias tres, Fiat dulcificando & clarificando fyrupus:ad maiorem corroborationem adiici pofllmtrofae rubea:, fpica, abfinth. dia- lacca, diacurcuma, dianifum , aromar, rofatum, rofatanouei- la &c. Claretum fiuc iulepus pro Hepatis imbecillitate, obftru- £lione& inflammatione ; Recipe cichorii, rad. acetolae, Dentis anam.j.a- grimoniaCjCapi l.venerisanethiviridisanam. f.q.fem.frig.maiom ana drach. j, fera, anethi portulaca: ana drach. Γ. glycyrrhizaeuafac drach.iij.Fiat deco&io in aqua communi pro lib.j f. colaturae adde fyr.de cichor.nicol.cum Rhabarbaro, fyr.de Endiuia drach. j fyr. viola. papau.Borraginis ana vnciamf aromat. rofati drach. Cfpcc. Diarchodon Abbatis drachmam f. Trochif.deRhabarb.gra.v.Fiac claretum. Sycupus in inflammatione Hepatis , cum obilru&ione 8c febre continua, tendente ad Apoftema ; Recipe cort.rad. Foc- niculi, Glycyrrhizae, ana vnciam femis, Endiuiae, cichor. cum radie, ana manipulum vnqm, Caflutae, fcabioiae, dentis Leonis chamepit.BuglolfaEanam.r. Flor. Cordialium , rof. rub. ana par- tem vnam,fem.Amfi, 4.fem. frig. maior, ana drachmam vnam, hordei mundati m.j.prunor um damafeenorum quatt.j.F at deco- itioinaqua communipro Lb. j.f co'aturaeaddendo fyrupi de En- 846 Basilica Chymicje diuia,dc cichorea cum Rhabarb.lyr. de Bizantiis ana vnc. j. mifce, fiat fyrupus praedans. Syrupus laxatiuus compofirus in inflammatione Hepatis : Reciperad.Apii,petroiel.anavnciasduas,polyp. Quercini recen- tis vncias tres/enaeorientalis vnciam vnara,iem, Amfi, foeniculi, Apifpetrofel. ana drachmam vnam, flor, violarum, chamomilae ana p.j.F.Dcco&io,in huius Iib.j. fi coi. diflblueoxymel. fimplicis velacetofaefimplicis vncias fex, Sacchari q. Γ. fiat fyrupus aroma- tiiandus, drachmae tres aquaednnam. Capiantur alternis diebus vnc.iv. Leniciuum Hepaticum ♦ Recipe cichorii cum toto, Eudi- uiac,Dentisleoniscumtoto, Acetofae, violarum, laducaenoucl- iaeana m. j. Furnariae, Agrimoniae, capillorum veneris, Borrag. Bugloflseanam fichamcpit.Chamaedr.anam.firad.graminis, pe- trofelini.ana vnc/. 4. fern, frigid, maior, ac min. ana drachmam v- nam,iem.anifidrachmamfemis,Thamarint.vnciam fiem s, prun. Damafccn. numero tredecim,vuarum paflarum ab arillis mun- dat.vnciam vnam, liquiritiaerafae drachmasduas, hordeimundi p.j.Fiat deco&io in aqua communi pro Lb. j.fi colatu.addendo fy- rupi de cichor.nicol.cum Rhabaib. vnciam vnam, fern.iyr. viola- rum,de limonibus,de Endiuia,exinfui.roficom, ana vnc. fi mifice, clarifica in iyrupum, Syrupus in iederitia alteratiuus & confortatiuus ; Recipe rad.Rufci,Cichorii, Afparagi,Feeniculi,Apiianavnc.fifcm. En- diuiae/cariolac, Anifi, carui ana drachmas tres, melonum vnciam f.Herb.Endiuiac,fcariolae, Hepaticae, fcolopendriae ana manipu- lum vnum,Capill.ven. vnciam femis,paflul. mundat, vnciam v- nam i.Lupuli m.j.Sacchari q.ficoque,deinde dulcifica, clarifica &C infyrupum. Syrupus Humores praeparans in I&eritia: Recipe rad. Apii, foeniculi, cichorii ana vnciam femis, paflalamm, Scm.Canhamf, Tamar.ana vnciam femis, Fol.fcolopendr.cha- Bued.chamepic.cufcutffijfiimmit.Abfinthii, Lupuli,Afparagiana m.j.Glycyrrh.vnciamvnam,4 fcm.ffg.maior.anafctupul.fipru- no. Damafcen. fiatdcco&ioadlib.j. in qua diifolueiyr. cichorii, capill. veneris. Liber Sextvs. 847 oxymcl.fimpl.anavnciam vnamT FiatTyrupus,cuiadde cinnam, drachmam femis, Tantali cicrini drachmas duas, pro aromatifatio- ne&c. Syrupus Magiftralis in fcitrho Hepatis : Recipe rad. bi£ maluaevndam vnam. Graminis, petroiel. Afparagi, Iridisexting. anavnciamvnam,violarum , Fol.Alkekengi, cichorii, Endiuiae, Boraginis,ana m.j. Marrubii m. f.pafs. iicc. Dadyl. mundat, ana num.x.Anifi,Facniculi,Tan. Alkckcngi arta drachmas tres. Terni* BiTraaluar, 4.iem.Trig,maior.ana drachmam vnam, Flor. Chamo- millae, mehflae,Tambuci, violarum, Anthosanap. j. Fiatdcco&io in aqua & Tapa adlib.ij. in quibus diiTolue Ty rupi aceroT. itmpl.vnc, iv.aromatiTeturcumcinnam. drachmisduab.iridisdrach.j.F.l.a. Tyrupu«, Syrupus in inflammatione Renum: Recipe violarum, iola* ni, Tcariolae, plantaginis anam.j. polygoni m.T.iem.Berberorum, Portulacae, papauens albi ana drach.iij. Flor Roiarum Nymphe* ana p j.Fiat decodtio in lib.j.diflolue Tacchari q.T.Fiat Tyrupus* Syrupus Diureticus : Recipe Glycy.rhizaevnciam vnam,I- rcos drachmas duas, Agrimoniae, ceterach, polytrichi, Adianti a- nam.j.paflul.vnciam vnam, Ficuum num.vj. Flor.BugloT.Borrag* p.j.Fiatdeco&umin qua diiTolue mellis roiati colati vnc. iij. cum drach.ij,cinnamomi,& Tacchari q.T. ac ferup. Γ. Tchoenanthos aro- matiTctur ac clarificetur in Tyrupum. Hic rumpit Tuppurationem & expurgat per vrinam, Syrupus in exulceratione Renum : Recipe rad, BiTmaluae, conTol, maior, ana vnciasduas, Glycyrrhizae raiae vnciam Ternis, «ortic.cucurbitaevnciastres. Agrimoniae, ceterach, plantag, ana m. j. Tcbcften num.xx.Tem. Anili drachmas duas, Tcm. Alkekengf, BiTmaluae ana drachmam vnam, papaueris albi drach. ii). Flor. j. Cordiahanap.ij.Ro’arum q.T. Fiat decodio in aquae hordei lib.ij. Adde Tacchari q T.Fiat l.a.Tyrupus. S7rupusinmidionecruenta:RedperoTarum,Tumach,myr- tiIlorum,Balauftiorum,BoIiarm€ni, plantaginis Thuris mailids, menthae ana drach.j. coque in ib. ii), aquae pluuialis, deindeadde Taccharilib j.coque&danfical.a.in Tyrupum,Dofiscochleariaiij. maneacvcTperi, 848 Sympas ciens vrinas ; Recipe rad. S. Aperitiuarum,valeria- n*,rub.tin6torum, eringiana vnciam vnam, Hepaticae, capillo- rum veneris, cichorii, chamaedrios, chamaepit.Tcariolae,agrimon. abTynt. hyflopi ana m.j. fera. Apii, petrofelini, Halicae bi ana drachmam vnam, pallularum vnciam vnam, cicerum rub.vndam vnam, flor, geniftae. Sambuci ana p.j. Fiat decoctio ad lib.j. adde iacthari q.vis. In colatura difloluefyr. capillorum veneris de Bi- zantiis ana vnciam vnam. Fiat clarificando iyrupus praeltantif- iimus. Syrupus in dolore coxendicoD. Johann WolflSi; Recipe farfae parifae, petrofelini, focniculi, ana drachmam vnam Ternis, fol.vcronicae,pilofellae,betonicae, artemif,rub.drach. T, flor. Bor- rag.Buglof. violarum ana p.j .fol.lenae vnciam vnam,agarici drach. iij.Rhabarb. drach. j.fem.anili,faeniciili, ana drach. ij. fpec. incita- rum drach.iij.m. t in vnc. xij. & vnc.vj. vini macerentur horis 24. ebulliant paulifper, deinde colentur, Tidta colatura adde lacchari q.v.mannae calabrinae vnc.iv.clarifica,deipumaque deinde infper- gc aqurecinnam.Jij. Syrupus in fluxu chylofo ex obltruitione venarum meiarai- carum:Recipe rad. Apii, foenicuh, petrofel. in aceto macerati ana vnc.j.Agrimonia?, Abfynth.communis,tRomani,capillorum ve- neris, polytrichi,menthae ana m.j.fern. Anili drachmam j.f. Fiat o- mnium decodtio in aqua communipro lib. j.colaturae adde Tymp. de duabus radicibus,mellis,rof.colati oxymel.fimpl.ana vnciam j, facch.q.v.Fiat l.a. iyrupus. Vel: Recipeabfinih.vtriufque, Agrimoniae, capill. vene- ris an.m. j. Flor, cordial. pj.vuarum cum arillis vnciamT. fern. A- nih drachmam j.f.myrob.cheb,drachmam Ternis, agariciopr.drac. j.Rhabar.Teledti drachmam Ternis,zingiberis albi,fchoenanthi ana Tcrupulum vnum. CoiacoquanturinaquapluuiaÜq. T. Hu.usde- codi prius manibus confricant colati accipe quantum habes,ad- de facchari q.Tcola,clarificat cum Tyr.deBizantiis vnc.vj.Fiat l.a. iyrupus. Claretum laxatiuum in colica : Recipe cinnamomi, Ga- langae,Garyophyll.maceris,zingib. ana drachmam vnam, aquae fontis vnc.xij.vinigcneiOfivnc,iv.Turpeti drach.vj.Fol.Tenaevnc. Basilica C η y m i c a Liber Sextvs. 849 j.lacchari vnc, iv. ftent ininfufionehorisxrj. deinde parum ebul- liant, F.l.a lyrupus. Syrupus in lue venerea : Recipe flor violarum , Bug’ο 1fr, Borrag.anarmfiFumariae,fcabioia^cererach,rufi ut«, eupatoriae, cichorii an.m.j fol.fenae drachmas duas lem s,fem.anifi, fceniculi, rufd ana drachmas duas, vuarum pallularum, Glycyrhi. ana drachmam vnam, myrob. thebui. flauorum ana drachmam le- mis. pmn.num. v. polypodiidrachmasfex,thymi, epuhymiana drachmam vnam lemis. Coquantur in aqua iufta: quantitatis, ad conliimptionem medietatis, cola, transfunde, adiicclacchari vt dulccfcatcum album.ouorumclarificetur,additisoxymel. fimpl, fyrup.fumaris an.vnc.ij. Fiat vel potio aut lege ar is fyrupus, de quo fingulis diebus mane ac vefpcri dentur vnc. iv. ad v. Praeparat humores. Syrupus in eryfipclate .· Recipe herb.melilTae/cabiofae, thy- mi,epithymi,fol.fense an.m.j flor.borrag.bugloilae,violarum,an. m.frad.bryonis,po!ypodii, liquiritia:, petrofeiini anavnc.f.ane- thijfGeniculianadrach.ij. paiTularum m. ij. contundenda contun- dantur,incidcndaincidantur coquantur ini b.iij.aquae, fiat deco- rio, dulcoretur faccharo dc meile ana q.f. lulcpus in febri maligna : Recipe aqua: purslib. ij.rafuras cornu ceiui in pctia ligati drach. vj. fem. & cort.citri ana drachmas i), decoque ad lib. j. f.adde fucdiimonum vnc. iij. coquedelpu- mando,clarificetur i um album.oui. Syrupus leniens in febri arden te: Re ipe prun. Damafceno- rumnum.x.vuarum pallarum deiedtis vinaceis vnc.f 4. flor.cor- dial.anap.j 4.fcm,frjg.maior.anadrach.|. f.Tamarind. drach. vj. Decoque in f.q.aqnsdonecdimidiuabfumatur,addendo laccha- ripnri q. v. coletur: Colatur« adde mannae vnc. iv.caffiaeextracf, ync.j.fyr.violaceivnc.iv.commiftisdcfpumain fyrupum, Syrupus in febri quotidiana intermittente: Recipe rad. po- lyp.querc.petrofe!ini,afparagi,cichorii, feminum carthami,paiTu- larum mundat-anavnciam vnam, agrimoniae, cufcutae/umaria’, a- namanipulumvnum,thymi, alpleni, adiantianam.l. Giycyrrizas vnciarnfemis,feminum anili·, foeniculi, melonum, cucumeris,ana drachmas duas,flor.*.cordialium ana partem VHara.Fiat decodio 850 Basilica Chymici adlib.j.In colatura didblue oxy mcl. fimpl. fyr. capil. Veneris ana vnc.j. Fiat cum ficcharo clarus iy rupus q ii cinnamomo condica- mus ftue aromati fandu*. , Vel: Recipe rad. Aperitiuarum, fera, carthami, pallula- rum ana vnciam vnam, Hyilopi Betonicae, Agrimoniae, c· feu- tac, puleg iana m.’ij.Capillorum omnium m.i, fern. Anili, foeni- culi, Melonum,cucum.anadrachmastres,Flor.corJialium, An- thosanap j. Fiatdeco&io inlib. j. cum faccharo, in deco&ionc diiro’uefyrupicapill.vencris, oxymel.fimpl.ana vnc.j f. Fiat lege artisfyrupus. Syrupus in Qinrtana intermittente pura : Recipe cort. rad.cappar.vnciamvnam femis.rad.com.maceratarumin vinoa- navnciam femis, Buglolfaecum rad. Furnariae, cirlii, meliiTacana ni.j.f herb.capill.anam.f.vnarum pallularum vnciam vnam, lio. geniftae,fl or.cordial.anap.j.f polyp. Quer, vnciam vnam , Fol. icnjcvnciam femis, coqucinfq.aquacad dimidium. Recipe iuris decoiSFilib. ij acetipailulativnc.iij. InfineaddeEpithymidrach. cisgratiacumcinnam.drach.iij. Syrupus purgans in mala difpofitione; Recipe Adianthi, Eupatoriiana m.Crad.Endiuiae,cichor.ana drach. ij. Rubiaedrach. iij Flor.Betonicae, violarum, Nymphcaeanam. f 4.lern. frig.mi- nor. ana drachmam vnam, Epithymidrachmasduas, Carthami vnciam femis, polypodii drachmastres, Rhabarb. fei. Myrobal. Chebul. anadrachmam vnam femis, Turpcti drachmam vnam, fcrup.ij.Fohfenae drachmas duas,Zingiberis drachmam vnam,Ze- doariac, Galangae.Cy peri, calam.aromat. drach.f. mafticis ferup. ij. cinnam. ele&i drachma vnam, decoque omnia in f.q.aquac ad ter- tias f. a.pollea dulcora cum faccharo & colaturae adde fyr. dcEpi- thymo vncias duas,aquae cinnamomi vnc.j. Fiat fyrupus. Syrupus in obftiudione Hepatis: Recipe rad. cichor. vnc.ix. Acctofevcl Afparagianavnc.iv.cort.rad, capparorum,farfarparil- lae,Tamaricisanavnc.j.Ebulivnc f Fol.Adianthi.Trichomanis a- na drach. ij. Decoquantur cum aqua, colentur, faccharifentur & reddantur vnione deco&ionis& clarificationis in lyrupumfuoa- romate aromatifandum atque condiendum. , L I B tR .S EXT lY S. Antidotus rad.Diptamni, fol.Rutx, Rofrub.ana vnc.iij.Diptamni Cretenfis drac.vj.rad. Cy- peri vnc.iij.ß Garyopbyl{orum3Mafticis,Spica:Nardi, Afari ana vn. j.ß.Cnnamomi,crociana vnc.j Gran, i'uniperi, Bapcar. Lauriana v vnc.j ß Iridis,AgariciTrochii.anadrach.vj.Myrrhaevnc.ß.NuGum iugland.excortic.vnc.vj.BoIi Armcni, Specliberantis anaync.j.ß. Succi Abfymhii vnc.iij.contundancut omnia 6c cribrentur. Recipe deinde Ficuum q.y.vino lotarum,contundantur ad formam pultis; Recipe etiam Sacphari lib. vj. DdToluatur cum aqua, adde etiam mellismcnf.j.Bulliantinuicem vfqueaqua euaporet: Tunc adde Ficus contuias,Theriacaelib j ß. ConieruaeRofatum tantum, qua- tum fuerunt in pondere ficus, agitentur probe, Bulliantjnuicem, tunc adde fpecics praedi&as,agitentur per horam yltimp adde:Am- brxdrach.ij.Moichi drach.ß.D;iiin S. V.Mifcc,F. Antidotus. Syrupusinphthifi fecretus: Recipe rad. &c Cymarum Symphif. maioris ac minor, ana M »ij.Herb. Betonicae, Plantag. Pimpinellx, PoIigonisScabiofa?,Tuililag!nisNiimularia:, Pulmonariamacula- cx.Veronicaeana M.ij.Hyflbpi M.ß.Ex hifce omnibus recentibus e- liciatur fuccus,& cum iib.ij.Sacchari albi iFFiat Syrupus: Sin minus decoquantur cura aqua, colentur vt artis eft. Alius: Recipe rad.Ireos,HyiTopi an.mj/ Flor.capil. Veneris M. ij.ß prxp.malux, Papau. albi, fera. Bombycis, Foermgrxd, O. obi,Liquiritiae, vuarum paife- nucleat: Caricarum,laiub.Scbeften,Pinearum, Amygd.duhhordei mundi ana vnc.ij decoque in aqua fontis, adde mellis rofatilib.ß. Sacchari lib.iij.F.l.a.Syrupus. Aqua decodionis impinguans corpus : Recipe aqux fontanae lib.j.la&islib.j. coquanturfimulvfquc ad confumptioncm aqux: Deinde adde Sacchari penidii vnc.j.Butyri recentis vnc.j.olci Amy- gdalarum dul.reccnt.vnc. ß. coquantur iterum bullitionc vna : fu- matur ftomacho iciuno, aliquandiu fuper dormiendo. Enemaadbilcm Andernaci; Recipe hordei cxcorticati.iemdini ana vnc.ij. In aqua coquantur. luris huius dcco&i librae adde olei communis vnc.iiij.Mifce & fiat clyfter. Clyflerad flatus eiufdem: Recipe Apiii,Fccnicoli, Apii,Petrofe- linijSefclcos ana vnc.ß.Flor.ChamomiilaejMclilothijRorifmatini, Basilica Chymica Stoechadös anaP.j.Omniaexaqua,vino&oleodecoquantur.Turrs libra aluoiniiciatur. Inie&io in vtemm men fes proirocans: Recipe 5. Rad.aperienr. Rad. Rubiaemaiorisanavnc.ij. Eryngii, Ciclaminis, luniperiana vnc.i)j.Matricariae,Sabins,Mercunalis ana M.j. Cinnamomi, Spi- cae vmufqiie.Afari ana vnc.ij.fern. Nigellae vnc. & Fiacdecodio in aqua&vino&oleo Chamomelino. Ex colatura fiat inie&io per Merrenehyram. * Inie6Ho in veficam ad vlcus,RondeIetii; Recipe Rad. Confoli- daemaiorisvncj.CaudaeEquinae,Plantaginis, Geterach,Pilofellaes Herniari3E,Poiygoniana M.f Hör R.of.P.j.HypericonisP $. vel Myrti, vel Vitis, vel Pyri fylueftris M.j.Piiofeliae, CeteracK, Piantag.anaM.fi Rofar.mb.P j. Fiat decodio inaqua pluuiali. in üb.vna.fi. diildlue Sacchari vnc.iij.vel Syrupi Rofadsvei Mellis Ro- fari, vel Diamoronis.Mifce&fiat.Gafgarii'ma. Aliud ad vlcera oris: Recipe AgdmoniaejCcterachjPlantaginiSi iumit;Rabi.fol.Arbud,fol.PynSyIueftds,Myrd,Lendfci, M.FFfat decodio in aqua hordei.In lib.j.fi.diiTolue Melis Rof. coi, vnc.iirj. M.& F. Gargarifma. Vei ad dolorem dentium fluxione iamfada: Recipe Pyrethri vn.Rad. quinquefolii vn.j.Garyophyllorum,CubebaruiTi an.dr.ij. Piperis longi drac.ij.Hcderae M.ij, Fiat dccodio in aqua & vino ad- ftti n ge n te. Fi a t G argarifm a. Vel: rd faetorem oris:Recipe hordei integri correfadi P.j. Rofa- rum,P.fi.Cort.Citnvnc.j.fi.Caryophyll;Ginnam.anadiac.iij.F.de- codio in aqua Ciflernae &c pauco aceto,quo colluatur os. AliudtRecipe Rrd.Cyperi vnc.j.Rof.Rub.p.j Santali Citr.Cin- mmomianadra.ij.Fiat dccodlioinaqua Ciflern#vel Chajybeata* colluatur os. Errhinum purgans pituitam ; Recipe Rad.PyretFuRIreosana vnc.j.PuRgii, Calaminthae, Origani ana M.j, Agarici Trochifcari dra.iij.Flor. Anthos,Stoechados.ana P.j.Fiat decodiojn li j.diilbl- ueMellis Anthoiati, MeliisSciliidcian.vn.iij.Fiarcaputpurgium. Aliud:RecipeSucciCucumcds Afitiini.vcl Ciclae,vel Mcrcuria- liSjVelCiclaminisvn.ij.Agaricitrochifcatidrac.ij.Viniparum. Fiat deco&io.quae coletur. In colatura diffoluc mellis quantum Tatis ad * infpiflationem: aut mei in deco&ione ponatur fine vino, contri» tumque fit Agaricum,&decoquantur iimul. Deco&io inipi fletur ad mellis confidentiam. Errhinum aliud pituitam detergens ; Recipe hordei integri p. j Lentium vel lupulorum P. Γ. Marrubii vel Pulegii M.j.Maioran x M Λ Fiat deco&io in lib.j.diflToluc mellis AnthoTatijincllis Tquilliti- ci an.vnc.jß.M.& per nares attrahantur., Aliud ad viceris erofionis deterfionem : Recipe dcco&ionft; hordei lib.j. Mellis Roficol.vnc.iij.M.attrahantur per Nares. Aliud Errhinum ad vlcera narium detergenda & cxiccanda:' Recipe fiimmitatum Myrti, vel LentifdM.j. malorum punieorun* integrorum, immaturorum ,contuforum nu.ij. Fiat decorio cum * aqua & vino,fi non adiit inflammatio i quae fi adfit cum aceto con- ' tundantur,dcinde fortiter exprimantur. Colaturae adde mellis ro- - fati cohvnc.iiij. Fiat Errhinum > quo vtatur in tumoribus 6c vlceri- bus malignis narium. Fomentum ad menftrua prouocanda: Recipe rad.rubi maioris,'* Eryng’j.Faeniculi, Apii,Petrofelini,graminis ana vnc.iii;. Liliorum, Altheieana vnc.ij PulegiijMarricariaeana M.j.fcmi Apii, Petrofe- lini.ScTeleos.FGenigrsccijAithexana vnc.j.Flor. Chamomillae, Leu- coianaP.j Fiat dcco&ioinaqusduabus partibus, &vnavini albi. Foucaturvterus.- Fomcntum ad vrinae retentionem & calculum: Recipe rad. Al- theacvnc.ij. Calämcmhi, OriganianaM j.Scm. Faenigraeci, linia- navnc.j. Apij Petrofclini.Scfcleosanavnc. F.Flor, Chamomillaes · Meliloti ana P.j.rad. Apii,Petrofelini,Graminis, Afparagi,ana vn.ij„ · Fiat decodtio in aqua & vino,vel oleo, fiätque foriis cum ipongiis, > vel filrro macerato in deco&ione. - Fomentum emolliens ac difeutiens Hcurnii: Recipe rad. AI-' thex.Liliorum alborum ana vnc.ij.,Scm.Lini Faenigrted anadrach« iij.Ficuumpinguiumnu.vj.flor.Chamaemelorum »Meliloti, furo-* mirarum Anethi anaP.j fiimmitatum Maioranac ΜΛ Bulliant in ’ vino & aqua ana: vel in duabus partibus aquae &vtta vinfvtl in li- * xiuio farmentitio vitis ad tertis partis confuroptionem. Fiat- fomentum,- Basilica Chymicje Libs'r'Se'xtvs: Fomentum relaxans; Recipe rad.Liliorum, Altheae ana vnc.iiij* Cucumeris Sylucftris vnc.i j.Ficuum num.xx.fem. Lini, Fcenugraeci Altheae ana vnc.j. Apii, Petrolelini,ana vnc.i?.flor. Chamaemeli, Meliloti anaP.ij. Fiat dcco&ioin aqua, quafoueatur parsafFcäa calida* FomcntumdircutiensOcdemata:Recipe Calamcnthl,Origani,. Betonicaejflor.Rorifmarini.Roflrub.anaP.j.foI.Lauri, Saluiac, ana M.i?Xupinorum drach.ij.Calami odorati,Squinanthi, Spicae Nar- di ana drach.ij flor.Stoechados vtriufque Rbrifmarini,Rof rub.ana P.j.Fiat deco&io iri aqiia pluuiali: deinde adde aceti modicum. Fomentum ad lienem induratum : Recipe florum Chamomil. StoechadoSjMcliiotianaM.j.Flor.Geniftaei Anethi, Seolopend. a- na M.j.ß.Fiat decodtio in aqua & vino albo,F.fotus. - Ahud ad idem: Recipe rad. Altheae drach.ij.rad.ircos vnc.i?. foL Altheae, Maluae,ana M j. Abfynrhii M.i?.iem.lihi, Fcenugraeci ana ync.ß.fem.Tamarifci, Staginis,aut Endiui« ad libram integram. Embrocha ad Phrcnitidem in principio: Recipe LaChic«, Vio-* !arum,P!ätaginis, Solatn,Sempcraiui,PortaIacaeanaM.j.flor. Vio- larum NenaphariSjRofaruraan.P.J.fol.Myrthi M.f. fiat decodio.» Embrocha alia in augmento .-Recipe Violaram, LaCluc«, Sola- iri, Plantaginis,Portulae« a na M.j.Rofarum,florum Violarum,Ne- mipharisana P.j.fol.Myrti M.f.flor.Chamomill«, Ant-hos, Melilo- ti ana P.j.Coquantur ad dimidium,fiatque Embrocha. In declina- tione vero additur huic decoctioni, Betonica, Spondylium,Origa-* num ScCalaminthura.. Embrocha ad conciliandum fornnnm: Recipe LaCluc«, Viola- rum. Plantag-.Solatri.Semperaiui,Portulae« an.M.j.flor. Violarum, Nenuphans, Rofarum ana P.j.flor.MyrtiM risalbi anadrachij.Corr.Manckag.dra.j. Decoquanturiniib.ij.a- qu« viquead confumptionem medietatis,F.Embrocha. Ad Podagram .-Recipe Thymi,Origani.Salui«, Calaminthxa- na M.j.In aqua decoquantur,iure eorum partes affe Cl«perfundan- tur,aut foueantur, - Infcffus ad anum prolapfum; Recipe Planrag. M.j Rof.rubr. M, f.Decoquanru? in aqua.cui-Chalybs antea extinCla fuerit. InfcflUs ad nimiam vteri fluorem &c ani Haemorrhoidar: Recipe Plantaginis,Polygcni,Equifeti,RubifoliorumanaM.j.Rofpu.iiij. Malicorii vnc.ij.Rad.Simphyti vnc.j. Calycum Glandium drach.j. Decoquantur in aqua Chalybeata,F.Infeflas; InfeiTus ad H«morrhoidas: Recipe Verbafci, Plantaginisana M.j.flor.Verbafci P j.fem.Lini vnc:ij.· Cort. Malorum Panicorum, BaUaibe>rum,Rhus obfoniorum, Baccarum Myrti an. vnc.&Ina- vinodccoquanturad InieiTum. Iniefliis ad ani exitum tRecipcfol. Quercus Glandium quercus vnc.iii. Decoquantur in aqua pluuiali vclfon- tana.IndeCoClaieftinguatur Chalybi, aut ferrum candens ter, vel {«pius.Inieflus fiat mane ac vcfperi. Inieflus ad Tencfmü; Recipe Malu«, Althea^Viol.Verbafci ana Mq.fLDr.VerbarciP.j.fcm.LinilibJ. Inhoiura dccoCto exaqua,«- get.ad vmbilicum vfq; fedeat. Basilica Chymicä ' Vel: Recipe folii Tapfi barbati,M.iiij.Calculorum,icm. Lini lf. f. Fiat ex hisinfq.aqu$idectd:io&infcfius. Infefliis ad prouocanda mcnftrua·, Recipe Artemifiae, Thymi, Rorifmar. Mairubii, Calamimhae ana M.ij.Sabina M.j.fohLatiri P.iij Flot.Ronfm?.rinhSaittbudanaPij.rad.Cyperivnc.ij.gran. Ju- niperi comufvnc.j.ß. omnia incila, faceuloque condita, coquan- tur cx aqui fluuiali,quanta ad infciTum requiritqr. Alius; Recipe Arcemifiae,Saluiae,Betonieae, ni,Pulegii,Meliloti, Chamaemeli, Hyperici, Abrotoni ana M.fiad. Indis,Pctroielini anadrachJ.coquanturproinfdTu. Vel: Recipe Nepetas v Arthemifiae, Thymi, Saluiaean M.j.fol. Lauri,Filicis ana M.ij.Flor,SambuciP.j.rad.Valerianae, Apii,Pctro- fel. Foeniculi ana vnc.ij. Ex his aqua decodis fiat infefius, quo mane ac vefperi ante cibum ytcndum eft. Alius ad tumores ac,dolores naturalium; Recipe Foenugraeci, fern. Lini,Pulegii. Artem albo- rum, fol.Dendromalachaeanaq.fufiicit; Decoquantur omnia ina- qua , F. infefius vel balneum fimplex dulcis aquae emolliens &c hu- mc&ans. Antea vero quam vtaris, aluus fubdud,;leuanque vcfica debet. Nam his oppletis & vterura qui medius inter illa confi- ftit, prementibus, mcnftrua nimis angufta cohibentur, tardan- eurque. Inieftus ad menies ciendos; Recipe Sabinae, Pulegii an.M.vj. rad.Aiäri vnc.iiij.lnfacculoincluik coquantur cx aqua pluuiali, vel fontana,quantam poftulatinfefius, Vtcndum hoc ante cibum ma- ne,ac vcfperi tempore mcnftruadonis. / Iniefiiis ad Renes inflammatos: Recipe Malnae, AItheae,ana M. iiij.icm.LinhFoenugraedanavn.ij.Decoquamrinaqua.Haecpoftea vafi ligneo altitudinis pedalis immittantur ad infeflum. Infefius ad calculofos t Recipe fragmentorum raparum, fra- gment. Paftinacae, Sileris,Chamomillae, flor. Vcibafd.Bcronicae, Prunellae, Aquilegiac,Rutae murariae, Artemifiae ana M.j.coquantur in aqua pluuiali q.ad infeflum fatis.eft. Alius ad calculum Fuchfii: Recipe Saxifragiae,Oenanthes, Hcl- xinesiMaluae,AltheasanaM j.Ciccmmrub.drach.ij.fern.Lini, Pc- trofclini,Faeniculi ana drach.j.f .coquantur in aqua iuftae quantita- nis ad tertias pro in feillonc. ' Liber <5ex ,tvs. 859 Vel Andernaci; Recipe Maluae,Altheas, Chamomillae, Meliloti, Parietariae,ScoIopendriianaMJj.rad.Maluadib.4f geniculi vn c.iij. fem.Lini vnc.iij.Fosnugraeci vnc.ij. Rubeas tin&orum vncj. incifa omnia,iacculoquc lineo indita.coquantur. Alius: Recipe rad.Altheae vnc.iiij fol. Altheae, MaluaSjParietariae ana M.J.rad.Nardi MAOrigani.Calamenthi, Basconicac, Abrota- ni,Aitcmifiae,Ronfmarini,Petrofeliniao Pjj.femoLini, Anili, Fos- nugtaeci,Foeniculianavnc.ij. Furfuris craflj P.iiij. facculo indita ex aqua com muni coquantur,quanta ad infeiTura fatis eft„ v Vel adarenam 5c calculum Rulandi; Recipe raparum numero v.Nafturtii aquatici, Polygoni ana Miiij. Inpfa lineo facculo in- dantur, tempo- re paroxyfmi,& vbi ingens furgit dolor. Ad ftranguriam & vcficae calculum ; RecipgRaphan. num.x. Incidantur,facculo imponantur, aquae quanta neceflaria cft, inco- quantur, vt fiat infeifus, cuius frequens eft vfus. Infeifus ad vtcri dolores &c praefocationes .· Recipe Meliflae M.x. Pulegii M.iiij.Rorifmarini M iij. coquantur in fq. aquae fontanae. Vfus eius pftantc cibum mane ac vefperi. ” InfcflTus ad dolores colicos mitigados.Recipe AltheaCiRutae, Ar- temifiae,MaioranaeanaM.ij.fol.Laurivnc.ij.ß.iem.Apii,Aniii, Cu- mini ana vnc.ij. In aqua decoquantur,quanta folium dimidium re- pleat. Balneum ad Paralyticos Rulandi: Recipe Baccarum luniperi contufarum M.xv.Decoquantur in aqua pluuiali vel fluuiaii,quan- ta opus fit ad lauacrum, Indeco&a aqua reftinguaturfepties Cha- lybs candens, ac renouetur hoc modo tertio quoque die. Infldeat aegrotus mifto balneo ad colium vfque tot horis, quot ferre mane ÖC vefperi quotidie poteft. Balneum ad intemperiem calidam Rondelctii: Recipe flor.Vio- larum,BugloiTa: ana P.iiij.flor, Nympheae. P.ij. In aqua coquantur, quanta pro Balneo fufticit. Vel: Recipe Succi folatri, fucci Cucurbitas, fucci Melonum ana lib.iiij .Mifce aquae balnei,quanta pro B.fatiscft. Balneum calefaciens ac conceptionem adiuuars Rulandr.Reci- pe Arccmifiac,Abfimh,Lcuiftici,Auenae: gran. luniperi, Origani Basilicae Chymic^ Chamomillae, ana M.ij. Decoquantur haec fimulin aquapludiaii quanta opus eft.Infideat in iito balneo mulier fterilis ftatim poil fluxam mcnftmomm quotidie bis,mane icilicet per horam,&tam- diuve/peri, idque continuet odo diebus, ac renouet tertio quo- que die. Balneum adlnfl'ammationem5cum fluxus adefl;: Recipe Planta- ginis,Pclygonffol.Rub.sua M.iij.Malicorii vnc.ij. Coquantur in: aqua quantum ad Bal.fatis eile putas. Balneum emolliens .· Recipe Malnae cum radicibus, Brauchte’ Vrfinae.ViolariscanaM.iij. Mercurialis, Parietariae, Betae ana M.ij. fern.Lini vnc.j.flor. Chamomillae P.ij. Fiat decoctio pro Balneo, in quo aeger bis quotidie natet ad horam vnam. Hoc balneum valet criam ad afledus cutis cruftulofos, fquamofosflccosacfqualidos.- Balneum ad inflammationem & daritiemmembrorum: Recipe ’ Malfite domeftlc«, fylucftris, Meliloti anaM ij. icm.Linivn-c-.iij4· Foenugraed vnc.ij.Ex his in aqua codis balneum paratur. Balneum ad cutis aflFedus : Recipe Maluae cum Rad. Brauchte Vrfinte, Violaria? ana M.iiij. Mercurialis, Parietariae, Bette ana M.ij. fern.Lini vnc.j. Chamomillae P.ij. Decoquantur pro Balneo, in quo; bis quotidie fedeat ad horam vnam. Lixiuiumad Achoras: Recipe Piibrum M.iiij. decoquanturiir i.q aquae,horumiuriadrnifceaturrantundcmlixjuiiforns: &fada ebullitione feructur vfui.Caput eo lauetur quotidie ante cibum, mox iiccctur. Aliud ad pediculos : Recipe Agar ici vrrc.ft coquaturinlixiüii dülc'sh b.jj j.Er exea ir rige tur,aut lauetur caput in dies. Si vlceraiae- capiris partes illinamur parum oleo Ballami, commoriuntur vno> die omnes pediculi. Lixiuiumroborauscerebrurn,neruos,oculos,icniufqj reliquos;; Recipe foiSenae vnc.j. Roiaubr.P.j.Lauendulai P.ij. Fiat ex his de- codioin i.q.aouae,qna caput mane lauetur,' Lixiuium confortans memoriam ac cerebrum : Recipe Saiai£e>. Chamomillae, Origani, Bctonrcaeana M.j. firbmittantur Oneri in fundum lixiuium fupei fundatur, cum aqua pluuialL-ot pridie quam caputlauetur, . madefeatin eo facculus lineus ex Rof. rub MaioimaE>Laiiendul3e,Roiilm.Spicae3BctonicK:änaP.j.ModicejR Liber S e x r v s. t cifomm, Agarici drach.ij. irarer lanandum iapor odoratus ία, pomi figuram (pomarium vocant) addatur. Lixiuium adaftechisfrigidos: R-ccipe Saluiae Origani,Rorifma- rini, Calaminthaeana Mj fol. LauriM.Cfior.Stoe hados,Hdio- chryfi ana P.j.ex iure decodti caput irrigetur, laueturque. Aliud ad deftillarionem flftcndamRecipe' Maioranae, Betoni- . cu, MeliiTr anaP.j. flor. Chamomillae ,Sta\hados, Anthos, He- iiochryfi ana P.iij. Nigellae drach. ij. coquantur iri lixiuioexBuxi hoc caput rurfum lauemr. Vel ad Afthma : Recipe Saluiae, Betonicae, HyiTopi ana M. X flor, ChamomiLRofarum mb. Granoium Myrti conmf ana M. j. Bulliant in q. Γ. Lixiuii dulcis, condita facculo. Ex hoc ,oaput lingulis feptimanis lauemr, feiriel aut bis , ante ci- bum. Aliud ad memoriam : Recipe MelifLs, Rodfmarini, Maiora« nx anaM.j.ilfol Lauri M.j flor.S roechad.Charaomil. Pfendonar- ..diieu L iu radulae ana P.jj. Coquantur in lixiuio, facculo condita, liborum iure. caput mane ante cibum,corpore purgato,lauetunmox ilccecur contegatiuque. Lotio ad fomnum, Heurnii: Recipe Maiuarum, Ladbucre ana ;:M. ij. capitum Papau.alb.num. x.Corc. Rad. Mandiagorx vnc,$. .fol. Meliflae vnc &. Aquae q. f Fiat decoctio ad quintae vel fe- . xtx partis confumptionem. Addi poterunt flores Nymphe«, .MehiTae , folia Salias, Vicis, Cucurbitae, iemcn Anethi, &c. Alia ad fomnum ciendum in febribus, Rondelerii; Recipe fol. ,Cucumeris,Miluxrecentis,Laftncx,fol. Cucurbitarum, Viola- rum ana M, j.flor. NcnupharisP j. F. decodbo, qua abluantur pe- des,cum ibit dormitum ;nec tergantur, aut panno humido inuol- nantur. Lotio pedum Polychriftos Andernaci: Recipe Rof.rub. Cha- momillae, BetonicXjOnganfSaluise,Rutae, Aianan.M.j.Condita facculo coquantur in lauacro pedum: Vbi vero iam fatis inferbue- rint.fextarius nitri & Silis P.j. addatur. Vcitorin feptimanafemel , vel bis,mane aut vefperi ante. cibum,vel etiam ante fomnum, in y- fum adhibito. Capiti pedibus,fanguini, & omnibus neruisfalubris i sanltos morbos alioqui futuros arcet. 862 Basilicae Chymicä Lotio pedum ad laflltudincm: Recipe Origani, Pulegii ana M j.' fi.SaluiaeM.j.Dccoquanturin aqua,quantum requiritur. Vfuscius · cfto antefomnum. Aqua ad faciem commendandam Alcxii; Recipe Pedum Vitu- li num.ij. Aquae fluuialis lib. xviij. coque ad confumptionem me- dietatis: Deinde adde Orizaelib.j. Medullae panis in lade mollitae num.j.Butyri recentis lib.ij. Albuminum ouorum cum corticibus num.x Miiceanturomnia,&coquantur, deindedeftillcntur quo- ufque omnis aqua exierit: cui denique adde Caphurae, Aluminis Zu(.harini ana;& erit optima; Aqua faciem faciens rubram .-Recipe rad. Scrpcntariac maioris mundatae atque COntHfaeq.f. Aquae Fontanae q.fuiHcir.M.& coqua- tur vfque ad confumptionem quartae parris: Deinde igne aufera»'· tur&ferueturin vaie cooperto, qua facies lauetur,. Balneum odoriferum pro nob lioribus foeminis ad cutis virias Recipe Rofarum.corr.mali Citri,flor.Mali Citrfitem mali Aranti i5» lafininiXauri,Rorifmarim,Lauendulae, Menthae, Pulegii, Aquae Fontanae qJ. Coquantur fimulleuirer, pareturqnc lauactum , cui addeolciSpicae gut.vj Mofchigr.v.Ambiaegr.iij. Aiae dulcis vnc.j, · Ingrediatur fosminahoris duabus ante cibum. Lotio fimos reddens capillos Bayri; Recipe Rubiae Tindoruma - StoechadisCitnnae,PoIytrichi,Abiimhii, Lupinorum ana q. f po- nantur in aqua vel hxiuio, in vaie vitreo per p.dies, monendo fin- gulo die bis: & infundaturipongiainca,cum qualaucntur capil- li : & pofir exiceationem laucntur cum aqua calida &fapone. Lixiuium aliud MärinclJi : Recipe Büxi rafi .Stoechadis, corte Mali Citri, Glyzirrhizae tritae rad. vngulac Caballinae, Capillorum Vcneris anaq.f.Crociparum. Coquantur in aqua vfque ad con- fumptionem tertiae partis, coletur ; quo caputlauetur, & peden 4 inungatur.. Vel Trotulae : Recipe ftraminis Auenae,rad Chelidoniae, Apji~- »non-ae, Rafurae Buxi, Cinerum Vitium, Cinerum Auenae a- na q. C cum calida aqua fiat lixiuium : quo caputlauetuiv Vel etiam fic fit .-Recipe Corr.Berberorum vnc.Rrad.Glycirrhi- zaevnc. j>(s.Gererach,Polypodfi anaM.j.Fiat decodioiulixiuio vel aqua .-colcmr.Adiib.j.adde Mellis communis vnc.j. Aquae Serpen- Liber Sextvs. täriae,aquae Ad ana vnc.ß.mifce:Et cum ipongia vel pe&ine capillos tingc,adfolem. Lixiuium & hocflauos reddit: Recipe flor. Verbafci M.j.Fosnu- graeci vnc.ij. Cineris vitium. M.j. Cineris Ligni Hederae M. j. A- quae plauiae lib. xx, Coquantur fimul vfque ad dimidiae partis confumptionem,coletur,addanturquc Smegmatis albiflimi li.iiij, Croci drach.ij.Mifceantur & ponantur ad folem, per meniem v- num: quo tingantur Capilli ad folem cum fpongia velpe&ine. Lixiuium capillos nigro colore tingens : loan. Baptif. Por- tae: Recipe cort. Ficus, Gallarum, Elates v Rubi, Cuprefli a- na q. f Mifceantur & fiat lixiuium ; quo capilli laucntur». Vel: Recipe foliorum Ficus, fol. Vitis nigrae , fol.Mori ana lib.j» Aquaepluuiaeq.f. M icerentur per diem vnum: deinde coquantur, quo capilli lauentur. - Vel:Recipe L'xiuii communis q.f. Foliorum Beta: Mj.Saluiae M.iij veliiij Myrrhae,fol.Lanri,cort. Nucum viridium ana q.f Mi- fccantur <3c coquantur,quo lauetur caput: Deinde in fine abluatur fäcies&ccollum 1 xiuio limplici'. ■ AliudtRecipcBaccamm Myrti,Sumach,Sa!uiae, Nucum Cu- prefli, Myrobal. Gi trinarum, Chcbularum, Lixiuii communis ana q.fcoquantur omnia fimul vfque ad tonfiimptionemtertix partis, fixatque lixiuiumyquo caput lauetur, ■ Lixiuium capillos reddens rubros ; Recipe Lupinorum trito- rumdrach.x.Myrrhaedracb. ß. florum Salicis drach.iij.,Tartari vili drach.iij.Tdta ponantur in Lixiuio,coquanturque vfque ad fpifli- tudinennquo tingantur capilli.* Aliud: RedpeSamach.-vnc.fj. Gallarum vnc. i'j. Rubiae vnc.ij, Capill. Veneris vnc j. Abfinthii vnc.j. Lupinorum Exeorcic. M.ij, Aqus lib. x. macerentur per aliquot dies : quo capilli lauentur» Vel: Recipe Oneris vitis lib.j. Aquae iib.vj.; confice lixiuium, · Lotio Capillos reddens iongps: Recipe Agrimoniae,Cort.vlmi, Vcrbenaccae.aquaepluuiaeanaq.f Miiteantur,& coquantur vfque ad confiimptioiiem tertiae partis; quo lingulis feptimanis femella- uenruftapiirL Vel:RecipeCapilf. Veneris, Myrobal. Emblicorum,Acetofae afi3 q.f coquantur in aqua; colaturacaddc Mynhaeq.f. Fiatlotioc qya lauentur capilli» - Basilica Chymicae Lixiaiam capillos angens; Recipe Agrimonias,Corr.Vlrni,Rad. Silicis, Abrotani.Altheae, Pilularum populi alba’, Cinerum, Stipi- tam cauliamjAqnac ana q/.fiät lixiuium,quo capilli lauentur. Aliud eiufdem Fumanelli : Recipe Branrhas Vrlinas , Lixiuii communis anaq.f.coquancur: quo lauentur Capilli. Lotio piios augens Marineili:: Recipe Polyrrichi vnc.i j Ladani, MyrrfCucurbirasvitasana vnc.j.Aquaelib. x. Trita nuTccancur per dies 20.lingulis diebus mtfcendo: Dsindc coquantur vfquc ad ter · tiae parris con'dmptioncm,fiatq; lixiuium,quo caput lauetur. Lotio Capillos reddens criipos ; Radices Ahheas, in aqua dcco= (Stas percolentur, premantunque: &deco(Sto addamur iemi. Lini, iem.Plyllii ana q.i.Et ex eorum cciatura,poftexai5tam commixtio- nem &c compreflionem,capilli abluantur. Alia: Recipe Farinas Foenugrasci , Hyofciami, Lithargyri Auli ana part.aequaies.Ponantur in lixiuio,quo capilli abluantur. Vei:RecipeRad.Filicis, fol Betas, coquantur fimul vfque ad eonfumptionem tertiae partis: auferatur ab igne,addaturque gum- mi Arabici q.fMifcc.&fiat lotio, quo capilli iauentiu: qui rdicca- ti oleo Myrtino tingantur. Balneum ad Herniam; D.H.Herb.Parietarias,Pentaphylli,Cha- momillas, Lentopodii,Chamasdrios,decoqne in Aqua: Vel Recipe Pyrolas,Symphir.Sanicalie,Vet:onicas,Arthemif Hirundin.Edngig ‘Maluarum, Mufci Querciran. M j.Salis Armoniaci parum.fac in duos facculos,Bulliant in aqua, & applicetur vnuspoil alterum. Haec fuificicnter di6ta iinc de yiu aquas in medicina , fcquiti}!: nunc Anatomia vini. C a p v t I I. De Vino. Vino, inquit dodilfimus Scnnerrus, frequentius & vtiliusho- minum pars pro pomvtitur.Etfienimad litis extindionem no minus aqua,quam vinum faciat: Valetudinis tamen fi reda ratio habeatur,procul dubio proferendum eft.Non enim vino folum na- tura magis deledatur, fcd&codio&diftributio Ciborum eo ma- rgis adiuuatur. Liber Sextvs. Veteres ölim Romani diis facrificaturi perpetuo vinum offere- bant. Hinc Poeta Ouidius : Redduntur merito debita vina Ioni. Nam dii vinadcdere,inquit,Platoin fyrnpof vt pellant hominum curas & mentem laetitia diffundant: Nam Bacchus δε aftlifUs re- quiem mortalibus adfert; Natura liquidem efuopenu nihil quic- quam largita eftpraeftantius Vino. Vulnerib.curädispraeftantiilimü eftBalfamum,virib. reficiendis Cardiaca eximium, nutriendo cor- pori alimenta optimum, quod nominis indicare videtur notatio: Nam Graece dicitur «h&i&i w etitnu;, ideft; luuamine, iuxta illud Homericum, iuuame fenties ii biberisjlaetificat enim|coc hominis* mente exhilarat, aetatem floridam facir,ma;fl:itiam aufert, calorem natiuum fouet,vifcera calefacit, coctionem iuuat, ftomachum ro- borat,obfttu&iones tollit,viam abigendis excremetis parat, vrinas mouet,Tomnum conciliat, venena frigida obtundit, fpiritusrefar- cit,flatus diffipar, craffoshumores attenuat,coquit,difeutit j-cura Androcidelapientia claro dicemus; Vinum eft fanguis terrae, Lac fenum,ex vice,quali vita prodiens, vitam conieruans, Aquam vitae' laudib. arguit ur'Vi- ni vinofus Homerus ? Foecundi calices quem non fecere difertum V vulgo dicitur, vinum acuit ingenium,δε vina ait Poeta, parant ani— möSi Ob id Poeta Ennius nunquam fe accingebat carminib.feribe- dis.nifiprius multo madidas mero-Aüfchylus no nili potus ad Tra- goedias exarandas profiliuit. De Lampride narratur facetum hoc, qui cum vino ingurgitatus multa appoiite dicerer δε refponderec, fe-thuri limilem effe fatebatur, quod non niiicalefa&umfuauem fpirat odorem; In vino veritas,facundia,δε alacritas j vetulam etiarn noientems Vt dicitur pcouerbio,(altare compellitjnam vinum forte,ait fapiens, quo abftinere olim apud Hebraeos nefas erat, Peifarumque fuit mos,vt poftqiiatn vino maduerannde rebus maximis· decernerent. Vinunicor hominis·recreat acreficit:ludic.&v. 15. Pfal.ioq.V.iJ. Vinum prohibiti! Icuitisintrantibus templum,Öelfraelitis facienti- bus vötum Leu.io.v.c;:Nu.c>.v.y.Vinum in deferto Ifraelitaenon bi- berunt annis 40. Deut. 2,9. ver. 9. Vinum Deus dat obedientibus De'Ut.n.iq.öe z8.39.ViniabufusnoxiuseftProuerb.20.v. 1.δε 23. v. 3£,δε jj. ν·.4.·5· Efai.5. v,i8. Tir. ι.ν.3. δε λ. verfy. Pauculo δε modico Luc,\ol 866 Basilica Chymic^ vino vtendumi.Tim.y.v.i} VmeaaNocplantatur, Gene, p.v.zo. &c.adnpftra. ■ Plato,ait'Galenus, vinum neque permittebat in -exercitu, vt vinum guftarent milites, neque ferui, nec principes, neque hi qui de re aliqua eilcnc confultiui, quodfcilicet-veiut Tyrannus animae facultatibus imperet,exccfluquc fumptum vires eneruat,faniratem dcftruitjvnde Hippocrates in vino morbus & fanitas, mentis tem- petantiaacleritaSjbellum, &paxiuxta: Vinum alit lites, lites dif- loluit eafdcm.Propertius ait: i.3 5 vino forma perit, vino corrumpi- tur actas. ί Plautus dicit nimis vinum vile, atque amor, fi Ebrio atque a- t manti impune facere, quod lubear,licet.Idem Pfcud. Magnum hoc vitium vini eft,pcdes captat primum;: Ludtator doloius eft. Laert.lib z.c. 9. de Anacharfirefertjquod dixerit, vitem tres fer- re botrosrprimum voluptatis,alterum ebrietatis, tertium moleftiae. Sentiens parcum vini vfum cife iucundum.quia fedat fitim : largio- remgignere temulentiamdargiflimurn parere rixas,exdes, acmor- bos.Simjle huic quod alibi di&um eft: Primum craccrem pertine- re adfitim, alterum ad voluptatem,tertiumadebrietatem, quar- tum ad infaniam ; Multa adhuc fanc pOffent a nobis talia adduci exempla, qux 8c exparte vinum commendant, &cx parte con- temnant. Verum dicimus cum choro medico toto,vinum eft Adia- phorum ac indifferens, pro ratione boni vel mali vius bonum ac malum, atque yt fanis robur eft, fic infirmis infirmitas cft & male v- tentibus venenum. Supra lib.3. Bafilicac Medicae vinorum differentias numeraui- mus,cafque varias, videlicet alias fumptas effc i.a colore, hinc vi- na alba, a fapore,hinc dulcia,auftera,acerba,acria,in(pida,&c. 3. afubftantia,hinccrafla, odorcdiinciuauia.fragrariajlnodorata, &c.5.avirtutc,vinofa,aquofa,polyphora&oIygonphoradicuntur: 6. a loco, regione, & terrae varietate vbicrefcunt, hinc Falernum, Albanum,Graecum,Hifpanicum,Rhenanum,&c. De his fuprala- tius audies. Verum cum non tantum alendo corpori noftro aptum eft vi- 3mm,aut cordi recreando, Scinftaurandis ac roborandis fpiritibus Libir 'Sex tvs. 867 noftris:Quin&ciu5facultates ac virtutes ad medicandum curan* dumqucprotenduntur, vt nonfolum ex Hippocratisteftimonio probare poflumus etiam eius interprete, fed ex omnium celeberrimorum .Medicorum,Graecorum, Arabum, & Latinorum vno eodemqi confcnimlique placet cx praeditispete,accingemus nos.diuina annuente gratia,ad vini vfum Medicum. Ex vino fimplici fiunt medicamentofa, compofita variis cx rc- bus,remcdia item confortantia varia ; vt primo yinaHippocratica, Aromatica ac delicatiffima, recentiorcs medici vocant clarcta: v- fus eius funt in diucrfis afFed;ibus,vt iam dicetur, Hippocratici vulgaris & communis haec cft praeparatio : Recipe vini rubri,vel albi optimi liRx.Cinnam· vnc.j.ß. Caryophyllorum fcrup.i j.Catdamoralgran.Patadiiiana ferup. iiij.Zingib. drach. iij. omniacraflb modo contufa macerenturirvdito vino pertres vel quatuor horas: addendo Sacchari albjffimi fefquilibram; tranfeo- lentur per manicam aliquot vicibus, & fiat Hippocraticum. Vel; Recipe,Cinnam, eleti vnc.ij.Zingiberis vel Galangaedrac. |.NonquaiIentur,redcrafliurciaicconrcindantur, ftentquc perno- tem in infufione duorum (extariorum Vini, & inde percoletur per manicam Hippocratis,cui infint Sacchari albiffvnc. viij. fubin- dcreaflfunde percolatum. Vel: Recipe Cinnam.eleti vnedS.Zingibcris albi drach. ij. Ca- tyophyll.Piperis longi,N. Mofchatac ana obolos iiij. Bene tufa cum albi Sacchari felibra.ln meri albi congcnio commifceto, acpcrco- labis.Summum difiblutis ftomacho remedium eft. Vel: Recipe Cinnamomi Eletivnc.j drach.v.Zingibcrisdrac. vj. Catyophyll, Galangae ana drachm.j. Macis, N.Mofcharae ana ferup. ij. Gran. Paradifi, Cardamomi, Coriandrianafcrup.j. Anili fcrup.ixSacchari lib.ij. Vini rubri menfuras ij.Fiat fecundum artem \ Vinum Hippocraticum. Nonnulli tantam aromatum copiam exofi, ca vina cx folo Cin- namomo & Saccharo praeparant;led alii vim eius calefaciendi pau- lo plus acuunt Pipere,vel Zingibere &CaryophylIis,· dcc. vtexhis receptis apparct.Hyemis fere tempore fumutur cum pane tofto ad corroborandum ventriculum.Porrigitur etiam in Quartanis, & a- . liis affc tionibus ex caufa frigidaprofetis. B A S 2IIC JE C HYMIfc JE Hippocratici cxtemporanei, vbiuis locorum, faciendi modtiru» nobis fuppeditatarsSpagyrica: Vbiiuxcacundem modum poiTunt etiam omnis generis extradfa, & remedia fpecifica addiuerfos affe- &us praeparari: Recipe Cinnamomi vnc.ij.vel iij. Caryophyll. vnc» ■ &ZingiberiS)Pipenslongi5Cardarnomi, Granorum Paradiii, Ga- langazanadrach.ij.N.Mofchataefefquidrachmam; Craiiecontufa, ■ & mixta omnia macerentur in fpiritu vini, in vitro optime claufo.,, p.oiitoq; in D.M. pertresautquaruordies; aut donec fpiritusvini colores & virtutes Aromatum omnes extraxerit.Fngefadum vas a- perij&feparaTmiluiam perinclinationem: quam in phiala pecu- liari ferua ad vfum. Faecibusfeparatis,reliquam atomarum partem fortiter exprime perlinteum : quam in phialis aliis feorfimfema ad vfum.SedpriorTiniituraeftpraeftanriorhacpofterioti. Vel, fi pla- ccr,pocerisca omnia poil macerationem filtrare &c colare per ma- uicam,‘dq·, ob exrradionem promptiorem virtutum rerum aroma- - ticarum.Eiufmodiextrada diu feruari poterunt.Si igitur quoties li- buerit,cum vini optimi menfuravna,infundesdrach.i.autalrcram cxtra<5b‘,&Sacchari, quantum voles: & habebis vinum aromati- cum. Ad inftitutum cumprimis, loco Sacchari infemiet ipiius o- leura cura albumine ouorura induratofadum, Claretavaria, variepro diueriiscutationisScopispraeparanmn, - Exempli gratia; Recipe Cinnamomi vnc.ij. Macis vnc.il Dadylo- rura line nucleis, minurim inciforum N»20. vuarum Damafccna- rum vnc.v.autvj fem. Anili,Fceniculi ana vnc.j.Coriandri praepara- ti vnciam &c feminibus craiTo modo conmfis, omnia indantur vitro,infundendo aquas vitae re&ificar2,vini Canarias, vel vini albi generofi, fingrilorum raenfuramj. vellib.iij.aut circiter; lutaro vale , macerentur in loco frigido per 4.aure, dies: Citra fe- paratione-m liquoris afascibus fuis: aut ii placet,poft macerationem tranfcola per manicam,inftar vini Hippocratici,fema in phialis ejaniisad vfum. Do iis eit Cochleare vnum vel alterum tempore matutino.Eft medicamen optimum ad corrcborandum ventricu- lum : Emfque cruditates, & flatulentamomnem materiam tollen- dam,nec non contra dolores Colicos. & iimile&cfFsdus.Pc teil hoc dar e cum dulcificari cum Saccharo. Aliusmodüsconiicieruii Clareri i Recipe Vini Maluadd, aut L IBS r Sextvs. * vinialbi optimi rnenfuram, vnam quae faciunt Iib.h’ij.aaC ' v-pone in vitro aut Pellicano.‘addendo Caryophyll.N.Mufchara,, Macisanafefquiimciam:Zingiberis, Cardamomi anavncdl Co- riandri,Anifi Fceniculi,aua drach.ii j.Rad. Angelicae, Zedoatiaeana dtach ijs Diptam nidorum. RofmarinfBugloilLjanaPugillosduos, aut in eorum locum accipe eorundem coaicraarum ana fefquiun- ctann : Tabellarum aromatici Rofari vne.j. Sacchari albiffimi üb, ; | 0 nnihuscraflbmodoconcufis,&.inuiccm mixtis, infundantur cum viriO,o& ad macerandum ponantur in D.M. tepido, vafe bene huato.perduos aut tres dies. Poftea co'lentur per manicam aliquot vicibus, vt fpecierum virtus melius extrahatur. Huius vini quod diutilfime feruatur in lagenis claufis, mane exhibe vnum aut duo Cochlearia. Hoc Clarctum corroborat omnes facultates, & refi- cit ipiritusjam animales,quam vitales & naturales. Hinc conducit vniuerlis Cerebri affedtibus: Item Cardiaig’ae, Lipothymiae, Syn- ccpi,aliiiquecordisaifedtibus. Eftque medicina pipilans contra omnes imbecillitates, cruditates &ilatuitoficatis ventriculi,cor- roborat jecur Lienem; & medetur omnibus Cachexiis, Melan- choliis Hypochondriacis,&ipfisHyftencis aifeblionibus, praefer- tur praeterea corpusa peile, vermibus & aliis putrefadionibns > να- de varii generisMorbi progenerari poiTanr.Si eo vti voles in nffedla aliquo curando,addenda erunt ea9qus huic fuerint appropriata,ac fpecifica,q iorum quantitas caereromm ingredientium pondus fu- peret .· V t m Epilepfia adii cienda eil Radix Poeoniae cum fuo ferai- nejRamenta Cranii humani,floresTiliae.Lilii Conualbum,Calca- dulae&fimilium.Ex quibus fiat Clarctum aut vinum antepilcpti- cum quod conducit Epilepfiae;tam ad paroxyfmi ferociam tollen- dapo,quam ad praecautionem,fi aliquot cius Cochlearia dederisin NouiLunio, pleni Lunio, &c Luna Bicorni. In Epilepfia ex vteri- nis atfe&ionibus orta,addenda eil radix Bryoniae exficcata. In A- poplexia & Paraly fi addenda funr,Baccse iuniperi, flores Laue ndu- \x, & Saluiae. Et fic pro vario affedhmm genere , varii quoque generis fiue Clareta Aromatica , medicaraenroia concinnari poifunt. Clarctum aliud : Recipe vini albi optimi lib. iiij. Sacchari al- bi vnc. iji|. Cinaaraomi vnc. j. Coriandri praeparati drachm.iij. 870 Basilica. Chymicä Caryophyl. drach.ij. gran.Piradifi, Zingiberis albi ana drach.j.Pi- - peris longi fcrup.iJ.Zedoanae drach. fi. omnia trita fubtiliffimc, colata referuentur in vafe ftannco.'- Vcl Arnoldi: Recipe Zingiberis drac.iJ.Cinnamomi vnc.fi. Ca- ryophyll.drach.j.Vini albi mcnfiij.Mellis vnc.j.Saccharfalbi lib.fi. Fiat fecundum artem Giareturm1 Species pro Clareto: Recipe Cinnatn.eleAi drac.x. N. Mofcha- tx drach.ij.Zingiberis albi vnc.jCaryophyl.gran.Paradifi, ana dra. j.Macis,Galangac,ana ferup. j.Cardamomi, Coriandri praeparati a- nafcrup.fi.Fiarpuluis : de quo recipe drach. x. ad mcnf.ij.fi. vel iij. Vini boni. ' Species aliae: Recipe Cinnam.ETe&i vnc.ij.Zingiberis,drach.iij. · Galangaedrach.J.fi.Caryophyl. drach.iij.gran.Paradifi drach. ij. N. Mofch.drach. j.Sacchari albi Iib.j.fi.Vini optimi mcnf.iij.per Mani« ■ cam Hippocratis F.CIarctum,. Ciarctum fiuc Ne&ar optimum: Recipe Cinnam.lib.f.drach.ß. · Zingiberis,Galangar,gran,Paradifi, Catyophyl.Cubebarum. Ma- cis,Cardamomianadrach. ij. Piperis longi,fcrup. j. Spicae Nardi, . Squinanthi,ana fcrup.f.Nucis Mofchataefcrup.j.ß. Croci ad pon- dus denarii Turoneniis. Haec omnia minutiffime trita mifce. Et ha- - bebisfpeciesabundeprolotonedaris duitatis Burgenfis. Deinde accipe libram mellis cum pinraaquaefontanae decoram ,vfqae ad confumpcioncm aquae; Er rcf.igerandam fepone. Tunc accipe circiter lotum boni Vini, &.fucco cum praedictis fpedebus in vas ■ immiilb, Vinum percolando,infundito paulatim, mei etiam cum Vini parte prius mixtum paulatim infundendo, ira vt fuccus non comprimatunQuod fipreciofius facere voles.Saccharum pro mei- le pones in vino diiTolumm, fimiliter pondere librae, atit amplius. Percolabis autem ter vel quater,vt fortius & melius cuadat vinum. Addes etiam praedidtis Agallochi optimi, folii ana grana diio,& Mofchi aliquantulum.. Ciarctum aliud cum meile:Recipe Ariftolochiae rotundae,Cin- namomi vnc.j.Zingiberis vnc.ß.Galangae Granorum Paradifi, Ca- ryophyllorum,Cubebarum,Macis, NucisMofcharaeana drach.ij. Piperis longi drach.iij.Spicac Nardi ferup. j. Croci fcrup'A Sacchari l.b.j.Vini,lotum.Quod fi pro diuite fuerit yaddc Agallochi optimi Liber Sex tvs. gfanaduo, & Mofchigranum vnum. Vel fecundum alios;Recipe Cinnamomi ele&i vnc.ij. Zingiberis drach.j. Granorum Paradiii, Piperislongianavnc.ß.NucisMofchatac.Caryophyllotum, Macis anadrach.ij Cubebarum, Cardamomi ana drach j. SpicaeNardi, Squinanti,Calami Aromatici ana fcmp.j. Trita commifce cum lib· · ii j Mcllis,&lotovmi,vtdi&umeii · Aliud cum Mi lle & Saccharo: Recipe Ele&i vnc. j. Zingib.vnc. ’ ß.Caryophyl.Pipcris longi , Cardamomi ana vnc.j.vini albi odori- feri lib.iiij Sacchari lib.j. Mellis albi deipumati quare, iij. M. &fiat Clarctum fecundum artemo - Claretum Laxatiuum.-Recipe Galangae drach.vj.Cinnam.vnc. j.Turbith.Efulae,Cataputiacanadrach.ß. HermodaClylorum drac. * f .Tere,fiat clarctum cum mellejSaccharo, Vino & aqua q.f purgat pituitam.’- Clarctum purgans D.Henrici'Wolffij: Recipe Rufd, Aiparagi, AcorijFoeniculianadrach.ij.fern.4.Fiig.Maior.an.drach.ij. fern, - Endiuiae,Cichorii,Scariola:an.drach.j.Turpeti vnc. ß. Hermoda- öyl drac.x.PolypodiiQuercini,foI.Senieanavnc.jj.Zmgibcris vn. . j.Vinialbil b.fij Sacchari ad piat itum.Fiat Clarctum. - Claretum lafcatiuum aliud, Fridcrici N, Medici Regis Daniasj' Recipe foLSena: Alex.mundatac vnc.j Rhab.elc&.drach.ij. Agar ici opc.mach.iij Onnamomiele&i vnc. j.ß. Haec omnia mifceantur in · duobus fextariis vini optimi, acin loco calido ponantur per horas n.Dcinde colenturperläncum facctim iepties, & poftea addatur Sacchari a!bihb.ß.&bene mifceatur. Qupticfcunque igitur quife purgate voliierir3iumet dimidium fextarium huius potionis. Reli- quum in vitro bene obturato feruabir. - Clarctum laxatiuum pro delicatis : Recipe Vini optimi lib. iiij. Poly podii,Mcllis ana ophyllorum, Cinnamo- mi »Zingiberis ana vnc. ß. Agarici drach.ij. * thioli contra venena lerhalia iib.j. Syrupi de Cortic. Citrihbs.j, - Aquaey vitreis Org diftililrbvv. Mifcc in vafe vitreo · optime daufb, magno cura dexteritate; aquam in vide cum e!c~' Äaario tarndiu agita,do nec tomra difiToIdatufc Tum irtrnenfem integrum reponito , bis tamen'in hebdomada agitando. Bxa&o deniquemenfe claram aqqam auteoque colore nitentem, ele*- Xiber Sext.v*. dnano fupernatare inuemies, & quatiam omnem illius vimmKe .contraxerit. Tum itaque vas ipiiim aperias , &c in vas aliud vi- treum limpidam aquam paulatim effundas cuius os cum cera ;6c membrana accuratiffime obtures. Tanta haec aqua virtute pollet (quod millies expertus fum.) vt quatuor drachmarum pondere pota vel perfc , vel cum pari, odorati vini quantitate* vel cuiufilis aquae Cordialis, vbi quis i&usi, vel demorfus e .quocumque venenato animali, intantomprtis diferimine verk- *etux, vt vocem , vifom, ac reliquos- fere icniiisamiiiilct, aegrum ingenii aditantium admiratione,, a longo velutifomno exciret. tQujn &c vomitione plurimam inferorum humorum copiam •exhaurit. Valet etiam,contra venena , quae per os fumantur, dc ,peftem. Aqua preciok: Recipe ViniMaluatici opt.menfvj. ponaturin •bocia, &diftilletur fuauiigne per cineres feptem vel nouem vici- bus: aquam,vitae fic bene re£Hficatam pone in vitro cum fequen- •nbus. Sperma cetis Arabracele&as, Rhabarbari. optimi anadrach. ;ij. Mofchi fini drachm.j. Pone huiufmodi res in kcculum vel pi- lam depanno caro fubtili & bene mundo. Huiufmodi facculus poftea ponatur ad vinum fupra re&ificatum,s & bene clauda- -tur orificium vitri: efficiatur tale vinum Aurei coloris. Pof- det & Cinnamomi .aliquid addi, A:,erit magis dele&abile. Vir- itutes, huius aquae: venena curat & expellit. Ad praeferuandum contra peilem datur gutta vna mane cum modica medulla pa- nis, fadis prius aliis purgationibus & Phlebotomia. Infedo ve- ro da teilam NucisMofchataeplenam cum mica panis albi:deglu- t ciendo curat. Aqua vfualis ad oculos '.Recipe Aloes Hepaticae, Sarcocollae a- na drach. j. Caphurac, Croci Orientalis ana drachm.ß. Pulueri- zentur omnia per fc minutiflime., adde Vini Maluatici, A- , quae Rofarum .ana ync, vj. Bulliant in duplici vafc fecundum artem. Aqua ftillatitia Arthritidi vtilis : Recipe Saluiae, Rutae Hyf- rfopi M,j. Sulphuris, Salis ana vnc. ß. vini optimi lib. viij. macc- rcentur, &c diftilleatur i.&c panni in ea aqua imbuti faepe admo- veamur« 886 Basilica Chymic'je Aqua vifum conferuans: Rccipcvini albi lib.xij. Panis albi re- centis lib.iiij. Chelidon.Focniculi, Scillae ana drach .iiij.Caryophyl- lorum vnc.ß.Mifcc in alembieo,&baluei ealore deftillcntur,doncc librae quinque exicrinf.quam ferua ad vfum. Alia ad idem cum virium debilitate; Recipe confcruae rum, Cornorum, confolidae maiorifrana vn.ijSpcc. Diarrhod. Abb. Diamarg.Frig.Triafamali,Äromat.Ronana drach.ij.Spicae, Corna Ccrui,Coralli rubri ana drach.j fi. Trochifc.c terra Samia,Succino* Spodio anaferup. rij-fcm.-Acetofse, Portulacae,Plantaginis,vini granorum ana vnc.iiij.Decodionisduarumturturum,& vnius per dicis,quarum ventresafttingente materia inferit fint, UbJiiji Cum mica panis albißimi infufi invino granatorum cum carne v· nius capi, fiat dcftillatio, quae coletur per manicam Hippocr. Balfamum aliud: Recipe Terebinthinae lib.j.. Mellis puri Iib.fi. Aquae ritaehb.ij.Ligni Aloes triti, Santalorum omnium ana drach.. iij.Olibani, Gummi Hederae,oflis de corde Ccrui Zedoariae, Pipe- ris longi ana drach.iij;Gummi Arabici vnc.j, Nucis Mofchatae,Ga* langae, Cubebarum, Cinnamomi ,Garui, Mafticis, Caryophyllo- rum,Spicae Nardi,Croci, Ztngiberisana drach.iij.fcrup.p Mofchi,, vini,pondus denarii.Dcfiillcntur, vel lento igne elicias primam a- quam3quaeclara eft,vt aqua fontis;Secunda erit ignira,vt carbo tum auge ignem, &.tcr»a elicitur nigra.Reuiuifccrc & iuuenciccrc fecit. Fomentum ad ventriculum roborandum; Recipe foliorum Al- theae, Menthae, Abfinthii,ficcorum anaM.j.fi. Cort.Citri vnc.fii Spicae Nardi,Squinanthianadrach.ijiRof Rub.P.ij, Decoquan- tur omnia invino Styptico.exquibusvcntriculircgiofoucatur. Aliud :Rccipe Menthae,AbfiRthii,Labrufcac,Sumach. anaM.j* fem.Planta ginis,Portulacae,ana drachm.jj.Balauftiorum,Rofarum anaP.i). Cort. maliGranativnc.fi. Fiatdecodioin vino Styptico*, quo foucatur regio ventris inferioris. Fomentum pro ftomacho cruduofo :Rccipc Rofarum, Abfin- thii, Menthae, Serpilli, flor. Sambuci, CaryopHy Horum, Zingibe- risanaq.feft* Bulliantin vino rubro, fiatque fomentatio. Iniedio in vtcrum ad fuffbcationem cius.-Recipe Galbani,Opo- panacis ana vnc.j;01ei AmygdahduL Wolamm ana.vnc.fi. vi ni albi - Liber Sex tvs*. 887 dulcis,vclSap«vnc.j.ß. Macercnturin Sapa, vel rinoper nodem: deindeliqueicant,&colentur j rurfus liqueicant in oleis, & inu- dantur. Errhinum ad vlcera purganda & coniblidanda: Redpe fucci Plantaginis,Solani, Rofarum ana vnc. iiij. vini albi, aut fucd mal. punicorum, Mellis ana vnc, jt ß. Mifceantur,fiatque Errhinum. Aliudad ventriculum pituitofum: Recipe Origani, Calamin- thac.SifymbrianaMijiMenthae, Abiinthii ana M.f.iem.Cumini,, Anifi.FcenicuIianadrach.i/. Garyophyllorum, Nucis Mofchat», Cinnamomi ana dtachq.ß. Decoquantur omnia in vino meraco,ae: mane veiperique ante cibum ventriimponantur , vel ipongia, veli linteo: Epithema ad dolorem ftomachi ex frigido: Recipe Menthae,, Pulegii, Calaminthae, Anethi ana M.j.flor. Chamomillae, Meliloti , ana P.f.Rof.rubr. P.j. Nardi lunci odorati ana drach. ij. fcm. Anifi, Carui,Dauci, AncthüFccniculi ana drach.j.Lini drach.iij. Galangae,, Zedoariaeanadrach.j, Garyophyllorum, Nucis Mofchatac, Ligni i Aloes ana ferup.) Jn aquae & vini aequis partibus decoquantur. Iure. ipibmm calido lintea duplicia imbuta, autripongiaemadentes, ex» pxcilicque ftomacho applicentur. IniciTus adduorem alui: Recipe Rad. Biftortae,.Gonfolidaema* ior.ana vnc.fj.Nucum CuprciRNucum Pini,Cort.MaIi Granati a·' na vnc. ij. Roiarum rubrarum, Balaufttorum, Granorum Myr- ti ana vnc.j3 Decoquantur omnia in vino rubro aftringente. Balneum ad comradosncmos: Recipe SambudM.xx. Deco- quantur(pro diuitibus)in vino,pro pauperibus vero in aqua quan- tum fufticit. Infidcant quotidie diutias in hoc lauacro, &.poftc«·- grciTam.in calido ledo bene contcdi ftragulis Cudent diu multum- que. Poftiudorem perungantur membra contrada iftb vnguen- to, Pinguedinis taxi vnc.iij. Pinguedinis vulpis lib.-j. Mafticis vncJ. Lixiuium ad melancholiam, iaianiamac vigilias : Recipe; Ma-' ioranac,flor.Betonicae>ChamomiIIatanaMdicondanturracculo,& decoquantur in f.q.yiniiquo crebro läuctur caput; Bixiummaqaasducens,quodinpotuexhibetar: Recipe Cine- rum GeniilsiVirgine«,ftipulamm fabarum, vitis albas vuasprofe- $ AjjS‘i[L t c je Chymica mentis ana M.j. Vini Rhenenfisli.iiij. Ter cola per cineres: fiatlixi« uium.-adiiceNueemMyrifticarnnum j. Cinnamomiadeiuspon- dus.BaccarumLaurfnunnvj. CyminisFoeniculi, Anilianadrach ij. »Crailc contufa lint femina,& adiice Sacchari vnc.iiij.ter die de hoc .lixiuiobibatfpacioracndriioc Aquafaciem decorans,aliarRccipeFoeniculi,Rurar, Verbena- ce, Euphragia:, Endiuip:, Betonicae, Sileris Montani, Rolarum ru- .brarura,Capillorum Veneris ana M.vj. Invinoalbo: per diem, & -nodem infula alcmbico deftilientur. Aqua faciem dealbans, & oculos : Recipe Ruta: Campeftris, Toeniculi .Verbenacae, Rad. Betonica:, fol. Rolarum, Capillorum CVeneris ana partes aequales. Macerentur per nodem in vinoalbo .odoro,& aiembico deftilientur. Alia eiufdem,ad idem: Recipe öor. Fabarum, Nenupharis an# Cucumerisagre- ftisanavnc.yj.Mellislib.j.viniaibi,aqua: fontisanalib.iij Tempe» returfimul, & fiat deftillatio in balneo maria:, adde feminis Cu- curbita: mund. vnc.iij. Thuris,.Myrrha:ana ync.j. Aqua femetur vfiii. Alia ad dealbandas Cicatrices * RecipcRad.Ireos, Cucumeris :agreftis,analib.iij.Althe£E,LiliommanaIib.ij. Racemorum matu- rorum lib.i?.DidammvnG.iij.Herba:'Fabarum,PauetanieanaM.j. ffior;Nenupharis,Maluamm ana P.jTanis hordei lib.j. Macerentur in vino albo,vel feroCaprinoA: fiat deftillatio. Adde Raphani vn. RQuatuor fem;frig.maiorDanadrach.j.Vrina: puella: lib.iUufoicn- fturfßcfcruenturvfui. Aqua dealbans dentes ."Recipe Vinialbi vnc. vj.Comarum Myr- ti ;itemLentifaVSorborum,Cuprclfianavnc. iij. Balauftii, Cort. rad.NucumjPytethri,finguinisdraconis,oirmm vftorum, Rofarum Rubr.nondumapcrcaram, vCinnamomi ana vnc.j.con- tufa deftilientur lento igne, donec omnis exierit aqua. Huiusa- .qua: vnc. ij. mifce cum vnc.J. Cornu Cerui vfti, vnc. j. Sang, draconis , Sc pone ad folem per dies quatuor & frica dentes. Aquaconciliansfaciei Rofeum colorem: Recipe Pintam aque vitaeoptimae, Rrafilii vnc. j. Caryophyilorum nuui.x. Granorum il iss r" Se x t v s. I*aradifi num.x. Cubebarum num.v.Omnia tfitacribrataque cum> aqua vitas , perparum feruefacies in vafe diligenter operculato, ne qpid vilo modo expircr. Deinde refrigeratum diftilla; Alia : Recipe Fceniculi, Verbenacae, Euphragiac , Hndiuise,« Öctonicae, Rofarum rubr. Capillorum Veneris M. iij, comufai per diem n vino macerentur a bo j&deftillentur. Alius .- Recipe flauedinis Corticum Citriorum, Rad. Galan- Meliilae M.fflor.Borraginis,BugloflR,Stcecha- quivino makiac.rigecur,. x O P H T H A L M I C V MI Vini Maluiati lib.j, Aqus' ftillatidae albuminum ouorurni codione induratorum li.j Aquaefanguinis humani vnciam j. Aquae- Roiarum albarum,rubearum ana vne.tres. Aquae ChelidoniiBr Rup- tae,Eiiphrafiae,FGeniculi,Vakrianae,FumitcrriE,Pulegii an. vn.ij-&e. Mellis virginei cochl.j :&femis, Aluminis Roch-. Sacchari candi5> Vitrioli albiana vnciam ierais, Camphoras drac. tres,Salis Euphra- ana draeh.j. Silis Margarirhamm, Corallo- rum ana fcrap,duos,CaryophylJorurn,Zinzbefis albi,Mafticis ana ' drach.j,Tuti»praeparatae)(ideft,inaquaRolamm& Vino Cretico3 aiu fexies extingUaiur actemtiflirae-ceratur ), vnciam j, & ieinis Aloes vnciam (emis.· Terenda terantur &mifceanttir,ftennn vitro cJatiibautincalo-· ris dige Itione pereneniem, vel,quod melius,Tub dio, foli &c rori ex* ponatur per 40.dies quotidie monendo aliquoties, fic demum in-" folata promenda vim. Qmjn vafe Aurichalci no vult-parare &ex* * ponere,faciatpro libitu, · Nota Aloen in Mortario eutn aquis dibtispriUs remiΓcendara, monendo quatenus in aquam abeat-,&c ftrigmentimodo coeat,- icU* que donec aquKfemifeeamr,pofteareliquis addatur, · V fus, ■ ii· Ad omnes oculorum affeöiones,inflammationesjlippitudl·4* nieSyuebuiäSjflftulas & eiufmodi. Modus appjicandt·, · Basilicae Chymici lacet in le&o aeger fupinus, & inie&a intra apertos oculos aquae Iaehryma,vel gutta cum, pIum.Gallina nigra indatur, claudat refe- retque oculos in firmus, vt per oculorum cauitates intrufa aqua per oculum diffundatur,id bis rerve in die & curabitur. Si nebula fuerint fupra vel intra Coi neam, conficito pulucrcm eSac.haro candido, Alumine combufto,& fcpiaoiIe,fcdtenuifli- mccontufum&: fuccretum in Cerniculo , vt ta&um effugiat, Sc quum cubitum pergit,ex Canaliculo penna parum de hoc puluerc infiiffleturjTOoxque aqua guttam inililiabisjoculos claudat aedor- miat,nam citiflime diluetur. Vel fi fint macula, mifceantur cum vncia femis illius liquoris Ophthalmici,olei Laterini quater rc macopoeis obuia δί Impromptu femper eile debentad aquas &olea vegetabilium extrahenda ) ex quo aqua extilletur,quac pre-- ciofa & excellens fatura eft. Reli&ae autem faeces fupcriores in- teieaignercueibcririn cineres reducentur;quibus»apprime calci- natis, fuperior aqua calide affundetur , &c reaffundetur, donctr fuum falem ab illis extraxerit, ficque potentiot & cfficaciot~ reddatur : quae tamen fo!a, & citra Salis fui adiun&ioncm, ad- curationem & praecautionem Epilepfiaruna omnium 3fme Idio- pathicarum , fiue Sympathicarum , omnibus etiam aetatibus &- temperamentis ad vn.fi tuto & feliciter exhiberi porefl, idque ma-· tutinis horis. Veruntamen vthaec aqua nobilior, perfedior, & maiorisvir-· cutis fit , ac energiae magis fpeciftcae adaerfus hunc morbum,, additamentis his , quae fequuntur, ditabitur , vt videlicet ad i-- ftius aquae libras quatuor , TheriaciE Veneree, aut Mbnfpcfiula-·- nae, eiufquc quam optimae vnc.iiij. confedionis de Hyacyntho’ vnc.j fi. conftft: Alkermesvnc. fi. pulueris Diamargar. Diacon rall. lactific. Galeni ana drachra. ij.‘ Diacafloref, vnc. fi.‘ aut et- iam amplins , Caftorei ipfius fimpltcir dtachm. ij: Camphorse’ diachim. j. mixtis omnibus & vafi longioris colli ( quod macra-· cmm vocanrj firraiilmte claufo impofiris, in balneo maris fiat digeftio per quatuor dies : deinde igne Cinerum deftilhrio per' alembicum extrahatur , deilillatam aquam ter auf quater fuper ibas faeces cohobando, ea cautione tamen, ne nintia faecum ex-' ficcatione Jiquor cxtra&us aduftionem redoleat. Quae tamen non eft metuenda, fi cx balneo Maris vaporofo , vel ad flccica- tem vfque , fiat excillatio. Hac ratione praeftantiliima aqua eli- cietur non cantum-in omnes Epilepfias, fed etiam Apopiexias& Paralyfes. At fi fecundae huius deftillationis faeces in cineres aduratis, & exiisialem aqua Meliflae iuxea artem extrahatis, cumque ter aut ,quater,ad maiorem puritatemfubtijitarem, foluatis, filtretis ,6c coaguletisseumquefuaeaquaeimmifceatis,inquaconfcftim fol- uct.ur; au&iores longe vires & potentiqrcm multo energiam eiufi· modi aqua habitura eft. Syrupus Antepilepticusi Recipe igitur rad.Paeoniae, Vifci q.ana vnc.ß.Cinnam.optimidrach.vj. florum Calendulae,.Lilii ConuaL Tiliigarboris,LauendulaE.anaP.j.Roi.riib.Pcij. Sicca autem la- rida, non recentia , omnia ifta fumantur: radix.Paeonias in.fru- ilula fecetur: ad reliqua, vt fe habent,citra conquaflationem,in unacracium , vt vocant, iuftae capacitatis inficiantur : quibus ab- unde fatis,aquicvicae,Salaiae.Iunjperipotefl;, vtin Germania, for- mulam in noftra Pharmacopoea fupeifundantur. Qux fi defi- .dcrencur , fumatur aqua vira: cx optimo vino pro le&a , quae quatuor digiros materiae fuperemineac. Vas vero, optime clau- .fnm, ne quid expiret, in Balneo Mariae collocetur, aut, radiis fo° .laribus ad tres quatuorvedicsexponatur,.ybi aqua vitae rubeum .colorem contrahet , virente fimplicium impraegnata. .Quaequi- dem :aqua per lenem inclinationem a faecibus erit feparanda, ad cuius vncias. decem, Sacchari candidi,puluerifad vnc.ifj. veliiij. adiicicndx erunt, argenteo Cochleari agitanda , vt foluacurSaccharum in patina Acgcntea: deinde ignis, cx incen- fa charta, aquae viraeimponendus, vt ardeae, verfando feu com- .mouendo femper materiam ex Cochleari Argenteo,, tam diu- que exuretur aqua , dum Syrupus fatis cq&us, aus plus minusve fortis videatur. Tum enim, quum tempus crit,exnnguendum e- .rit aquae vitae incendium, quadra aut orbe.ftannco vel argenteo iTu.ffqcacum .Atque hic Syrupus in modum Hermeticomm paratu^ Liber Sex τvs. 895 894 Basilicä Chymicä praeftantiflimus futurus eft: cuius, fiue in praecau- tionem,fiue curationem morbi femicochlcaris menfura exhibita iätis futura eft. Ad idem prodeft maceratio florum Calendulae# Lauendulac, Lilii Conuall. in Hydromclite Maluatico noftro per menfemfado» cuius macerationis exhibentur vnc. j.vcl vnc.ij pro Dofi,mane. Topicum ad Paralyf. & contrad. Recipe Oleorum refinae Therebinthinae arte Spagyiicacxtradorumanalibj.fl. galb.bdeL Serapiniana vnc.iiij. Caftor.vnc.ij.Benzoini,Styracis calam.anavn. j.fl.pinguedinumTaxi.CuniculijAnfcriSjAnguillasanaYnc iiij.me- cruris bubuli vn.ij. Aquae vitae optimae li.ij.ßaccarumluniperi,. Auri,reminisPaeon.conquaflatoruanavn.ij.Caryop.N. Mofc. Co“- tufoium ana vnc.j Piperislongi vnc.fl.florum Beron.Lauend.Calend.anapng ij. fucci corticisEbul· & Sambuci,, an.vn.iiij. Omnia in amplum mat ratium vitreum coniiciantur lon- gi colli, &c in digeftionera in fimo equino calido, vel in bal. M, ad quaruor aut quinque dies collocentur, vr pinguedines in eo lique- fiant, &o!ei Therebinth. ac aquaevita; opera gummi foiuantur,& aromatum ingrediendumque aliorum rpiritusaccflentiae feparcH- tur ac eliciantur.. Hinc calentibus adhuc omnibus fiar colatura &: fortis ex torculari vt fubtiÜlius & in te- nuiorem ac magis fpirituofam quintam clicndam redigatur, in a- lembicum aut cupream cornutam, quae deilillandarum pinguedi- num & gummi , vcl icorfimctiamjnftrumentafunraptiflimadm- mittatur, gradatim ignem circumcirca admouens,qualem eiufino- di pinguedinum deftillatio exigit.. Hac ratione prolicietur Balla- mus aut oleum copiofum & magnae virtutis, omnium ingredien- tium vires, lubet, aquoßm Stillaticii vini flandam,a'io.umquefuccorum fcpacabis, ad lemiflimum ignem,, aut non (Separabis, ii voles., ifto oleo totadorfi fpinaab occipitio adimam vfq; vertebram,partcfqi Paralyticasaurrefolutas illineus: quas vndas fana pingui fuccida, granorum limiperi & aliorum Ce- phalicorum puluere.confperfa, involuestvndemirandosefledus in omni Paralyfis&contraduraegenere,nec non omnibus,in fum? ma ,. neruomm affedibus fis probaturus. A qua praeferuadua t.Recipe florum Lilii Conuall.li i .fl. Lauend. LibirSextvs. lib.ß.Tiliae, Paconiae, Rad. Paeonis ana vnc.ij. Ariftolochiae, fol. Bethonics ana vnc.j. Vifci Querni vnc.ij.Lunadecrefccntc, colle- dki Caftorci,Piperis nigri ana vncdLCubebarumfol.Betonicsana vnc.j.Incidantur minutiiT.contundanturgroiTo modo, adde menf z. Vini optimi generofi, bene obtures Cantharum ftent per men- fern in loco calido vcl in fole dein dcftilles lento igne, dofis v. vei vj. Cochlearia ei qui timetapoplexiamiveiperiacmane. Aqus vitsiRecipe florumTiliae,Primulae veris,Cheyrini.Saluis, Bctonics,Maiorans,dor.Psonis,rad.PsQnis,Rorifmarini,Liliorii Couallium fern.CarmFoeniculianaM.j.iior.Lauendul.M.iij.Herb. Lauend.M.vj.Puluerifanda puluerifentur, contundenda contun- dantur,& fuperfundanturvinoadufto, vt dimidium cmincat.His inunge membra in cafu 3. vcl 4. linguae in- fperge. Vinum ad confortandam memoriam , & exficcandos fluxus' Spinae dorfi;. Recipe MyrobaL Chebul. Citrinorum, Indorum, BeJIericorum anavnc.j Galangs.Caryophyi lorum ,gran. Paradiß Cardamomi ana drach.j.Nucis MofchatSjAniiuFoeniculianavnc. jLpaiTul.lib.&RoiiRubicxfic vnc.iij.florum Anthos, Laucndulsa- na vnc.ij Incidantur iacculo imponatur dolio, continens (io.men- furas,implc dolium vino generofo per o&iduumiacear, fac mane ac VtTperi iicuti & femper hauftum.Mirabilis eft operationis, ita vt quicquid relegeris vel audierishaereatper totam vitam line omni- laborc. Vinum purgatorium D.Erafti: Recipe Abfynthii, Carduibcn. VerbenaevBetonicae,Agrimonis,Afpleni,Tamarifci,Rad.Cappar. ana M j.Cinnamomj,Macis,Ga!angae,Zingiberis ana drachm.j.vel dtach. j Rad.&flor.Pmonisanadrach.j.fem.Citridrach.&fol.Se- nse vnc.ij.Turpetiineifi, Agarici ana drach 1?. Vini veteris menf.iij. M-.in vafedil genter claufo, capiat aeger alternis diebus poculum jiinitio paftns. Vinum Chalybeatiim Mercurialis ad Tympanitem : Recipe Vini albi libx.aqu-cCccerach.Iib.ij.Rad.Afplenii, Cappar. lingu- is vn cis.foLCetcrach,Cichorii, Agdmonislinguli manipuli,Hel- leb.nigri vnc.ij.Epithymivnc j Cyperi.Cinnam. Macis linguladi- drach.bulliantindiplomateadfextspartisabfumptioncm.. Digc- 896 ASalui2B ana M.f. ex qui* busperB.M. eliciaturaqua affufa prius lib.j. R Vini&denuoaqua colle&adeftilleturadditisDiaicordii vnc.j.Theriacaevnc.ß. Acre* - {eruecur.ciusdofiseftenc.j.ad vnc.ij. Digeftioperexrradhnn D. Hermann! VCoIffii: Recipe Rad.Ci·» cbortvnc.viiij.ÄcetofsE-vel Afparagiana vnc.üij.Gort Rad.Cappar« · Serbe Parilia., Tamaricis ana vnc.j. Ebuli vnc.ß. foI.Adianthi,Tri- chomanisanadrach ij.Cum S. V.Fiatextradl:um,quod fub initium» ccnfiilentia laaerar cum aquarum Cichorii, Pvofarum vnc.j.coaga-! Istar.feces remanentes comburantur, cineribus affundatur aquae;* calefa&x fontanas q.fufficit, infpiiletur pro Sale: Sal coagulaturo, cum extra&o mifccatun Hauftus purgans ciufdem:Recipc Rad.graminis,Cichorii, Aipa- iagi ana drachjj.flor.GeniftiP,Sambuci, AdianthfScolopcn.ana P.j.j feLSenas vnc.j. Agaricidrach j.f.Rhabarb.drac.is. fpecierum inci-;' ia cum drach.ij M.F. infufio in vini albi vnc.xv. colatura citracx»- preftionera purificetur,recipc colaturae vnc.v. Syrupi tofati vncq.f. · raifee pro hauftupurgatorioiniigni. * , Hauftus vulnerarius : Recipe Confolidae Saraccnicae, Pyroiaes\ S&niculas Fragariae, Vini optimi, q.f Yel:RecipeSaniculae, Alchymillas,confolidae Saraceniess, Py~ roIae,Artcmi(iae rub.Agnmoniae,Plantaginis3LacifoIii, Fragariae a-· na M.j Incidantur ac bulliant in olla noua, cum meniurisiuj. vini.i gencrofl: Dofls< Cochlearia ij. ab extra etiam applicatur cum iin-. - teolo mundo ac puro. Digeftiuum in melancholia Hypochondriaca: Recipe rad.Paeo-** nijD,Herb.PuIegii,Betonicae5ParalyfisjScrpilli,Roiifmanni, Maio-' ranas SaluiaeanaP.ii) florum Chamomillae,Ro(arurn,flor.Spicaean. · patumper^fom.FoenicuIi, Ahiiiana drach.j fol.Senae drach.ij. Bul-· liant omnia in vino,de qua dctoÄione mane hauftus bibatur quo .’ vique placer.' Vel: Reciperad. Polypod.drach.vj. Corr. Capparorum,Corr.: Tamarifei ana vncJ.Rad. Bonag Bug'oif ana drachm. iij. Ci- chorii,Helenii anaTcrup.ij.4. fera.frig. maior. Cort. Citri, fern. A-- itilBBR SlXTTS. nifi,Foeniculi ana drac.ij.Cort.Mjrob.Indorum,Chebul.an. dra.i!)· Herb.CharajEdr.Chamaepif.McIiili.fummitatamBeconicai, Thy- mi anaM.f.j.flor.Cordial.anaP.ij.Decoquantur omniafecundura artem in lib.ij. vini & lib.j ß. aquae, donec tertia pars abfumatur. Coletur, colatura albuminibusouorum clarificetur aromatifando cum Cubeb.Cinnam.ana fcrup.ij. Santal.albo. Citr.ana fernp. j.ß. Huius deco6ti colati fumantur vnc. iij. Syrup. de pomis Sabonis '..vnc. j.Syrup. de Epithyrao vnc. ß. Mifee pro potione digeftiua, capiatur tribus horisantcpaftum. Sequuntur adhuc nobiles infu- iiones&extra&iones. Principibusnoitris Haffiacisaliquando ab excellenti Bimis medicis ordinatae. Infufio purgans i. Recipe fol. HyfiTopi, Origani, Pulegii ana } MAflorum Betonicae, Anthos,StQechados,ana P.j Borrag. Buglof- fae,ana P.ß.fem. Anifi, Fceniculiana drachm. ij. fol.Senae vnc.ft. pAgadct, Rhabar.anadrach.j. Epith.fcrupul j.Hermodablyl. Me* choca; ana fcrup.j fpec.incifaciimdrachm.ij. Arom.Rofari fcrup.j. MifceF infufioin vnc.14 vini albi, horis 24. Colaturae recipe vnc. .iiij. In quibusdiiioluc Mannae Calab. vnc, j. olciCmnam.gut. ij. .-Miicfo Infufio purgans 2. Recipefol.Senaevnc.j. Agarici vnc. ß.Viola- prum.Bugioifie, Borrag.ana P.j.ipec. Incifarum drach.ij Dianhod. Abb.fcrupsf.macerent in loco tepido per horas decem,in vnc.yj.vi- i ni albi,bulliant ad confumptionem vnc.iij, ß. coletur cumleuiexs ftent adfubfidendum,.quofadocoletur : In colatura . diflbluc Mannae Calabrinae vne.j. Cinnamomidrach.j. Infufio purgans 5.Recipe Rad. Cichorii, graminis ana drach.j. fol.AdiamhijCapil. Veneris ana P.j filor.VioJarum,Borrag.anaP.fi ipec.Dianhodon Abbatis fcrup.j.fol.Senae drach.vj Rhabarb drac. j.ß.Agaricidrach.j.fpec.incifarum drach.ij. MifceF.Infufioin vnc. xij. vini albi horis 24, Colaturae citra expreffionem praeparatae re- - cipe vnc.iiij,Mannae Calabrinae drach. viij colentur denuo,ac den- tur pro hauftu,perbiduum vfurpandum : intellige autem prius ra- ptionem morbfiaetatis ac perfonae conditionem. Infufio purgans4.Recipe florum Anthos,StcechadosArab.Βε- ι toniess 5 fummi. Artcmifiae rub. Origani, MelifiTae ana P.j. fera. 901 902 Anifi, Foeniculi ana drach.ij.ß. fol. Scnae vnc.j. Agarid, Rhabar. ans drach. ß. Diagrid.gr. iiij.fpcc.Incifarumdrach.ij. M. fiat infufio in vnc.xij Vinialbihorisz4· Colaturae dtraomnem cxpreflionem feparatae: Redpe vnc. iiip Manna: Calab.vnc. j.DiiToluantur, colentur, aromatifentur gutt.i j. OldGaryophyl.F. hauftus. Infufio purgans 5. Redpe fol.Scnae drach.ij.Rhabarb. fcrupdj· Agaridfcrup.j.flor.Anthos, Violarum, ßorrag.anaPj. Stocchad. Arab.P.f.iem. Anifi,Foeniculi ana drach.ß.Cami fcrup j.fpec.Diar- rhod.Abb.TriumSantal.anagr.vj.infundanturper nodem in vnc. v.Vini,cras mane parum coque ίϊ placet, deinde cola, in colaturae vnc. iiij. difiblue Mannae vnc.j. aquae Cinnamomi fcrup. j. F.. hauftus. Infufio fexta: Recipe fol.Scolopendr. Origani, Chamaedr.ana' M.f.flor.Violarum,Fumariac,Borrag.anaP.jj.Lupuii, Bugloflae ana P j-MeliiOe, Anthos ana P.f.fol.Senae vnc.j. Agarici rafpari drach.ij. Rhabarb.drach.j.Myrob.ChcbuIor.drach.j. Hermodadyl. drach.. ß. fern. Foeniculi, Anifi ana drach.j.ß. ipcc.incifarum vnc.ß. Arom„. Rof drach.ß.F.infufio in vnc.xvj. Vini veteris albi horis 24» Colen- tur citra exprelfioncm. Colaturae: Recipe vnc. iij.Mann« drach. vj. Difibluanturlento ignc,colenturdenuo,aromatirenturol.Caryophyll.gutr.ij;deturin vitro pro hauftuj. Infufio 7. purgans: RecipeRad. Afparagi ana drachASariae Parillae fcrup.j.fol.Scolopendriae, Adi- anthi,Capillorum Veneris ana P.iJ. fforum Cichorii , Betonicae, Violarum anaP.j.fol.Senae vnc j.Agarici Raipati, RHabarbari ana drach.j.rpcc.aromat.Rof.rcrup.ß.rpec.Incifarumdrach.iijiiem.Fa;- niculi drach. j.M.F. Infufio in vini albi vnc.xi). horis 24. colentur non exprimendo&colat.Recipevnc.iiij. ß. Mannae Calab. vnc.j. Diflbluantur ad lentum ignem coIentUr,aromatifcmur ol.Garyo- phyl.fcrup.'j.detur in vitro pro hauftu. Infufio 8 Recipefol.SenaevncARl.iab.fcrup iij.Maechoacamar, Agarici ana drac j.rpec.Incifarum dra.ij.Dianthos dra.rs.fem. Anifi, Foeniculi ana drach ij.flor.Borrag.Bugloflae,anaP j Ccntaurii P.j. Infundantur per nodem in vini vnc.xiij. mane coquantur ad mc- Basilica Chymicä Liber Sextvs. dietatem: Colaturae Recipe vnc.iiij. in qua diiiolue Syr. RoUoIut. vnc.j.fi.AqaaeCinnam.drach.ij.Miiceprohauftu.· Infufiop.DodorisHotftii: Recipe Rad.Eliebori nigri veri dra. j.ß.Rhabarb.drachJ.fol.Senaevnc.j Herb.ScoIopendr.Capill. Ve- neris, FamariaeanaM'. ß.fcm.Anifi drach.j. flor. ChamomillaeP.j. Galangae,Macisanadrach.j.Spicae Indicae gr.iij. Tartari Vini albi drach.) fi. Incifaac contufamirce.poftea infunde cum vini albiffi vnc.xvj. Digerant, deinde colentur, colaturae-accipe vnc.ij. Syr. Rof.foJür.vnc.j.oleiGaryophyl.gutt.iij.F.hauftus.· Infufioio.Eiufdem; Recipe Rhabarb.drach.j.Rad.Cichor.vnc. Agarici drach.ij.fem.Anifi drach.j Zingib.Galan- gaeanaferup j Spicae Indicae gr.viji Incifa ac contuia infundantur cum vino de quobibendum,tepidc.· Infufioeiufdem n.Recipe Comarum Abfynthii vuIgar.Centau- riiminor.anaPjj.Rad Ebuli, Afarianadrach.iij.fol.Senae Alexand.. Mundar.drach. v.Rhabarb.drach.j. Cinnamomi acutifT. Zingiberis albiffimi ana fcrupul.iiij.· Incifa dentur in charta quae C. Herbae pro infufione cumvinoi Aiiaeiufdem ir.RecipeRHabarb.opt.drach.j,fi.Rad.CaIam.a~ romatici, Enulae ana drach. iij. fummit. Abfynth. ana Μ. f. fol« Senae vncj. Agarici vncfi.fem.Anifi, Cumini ana drach j.. Cinnam. Galangae ana fcrup.j.i?.Incifa ac contuia infundantur cum vino; fe» quuntur quaedam extradiones5 Extradum in Ideritia& Hepatis obftrudionibus pro illuftrifli- moPrincipe noftro' HafiiacoEudouico:D..WolfHi:-Rccipe Rad. Cichorii vnc.vij.Aiparagi,graminis',ana vnc.iiij.Cort.Rad.Cappa- rorum.Sarfae Pariliae, Tamaricis ana vnc.j; Ebuli vnc.&foh Adian- thi,Tcichomanes,Caplllbrum V'eneris,Abfynch.Betonicae,Scolo- pendriae ana drach. fi.xumS. V. Fiat extradum,. quod fub initium confidentiae laueturcum aquae Rof.vnc.ij.Podea coaguletur, faeces- remanentes comburantur pro extradionc Salis,, cum quo extra- dum fumme fortificetur.- Exrradumeiufdem D'WoifHiad lienem & matricem pro vxo>- re Cancellarii: Recipe foUMcliilae, Menthae, Artemifiae, Pulegii, Furnariae ana Mjj.Epithymivnc.ß.Rad.Biufci, Afparagj, Bryoniae ana vnc.j.Omnia incifa Mifceancur,&cum S.V.q.f. fiat extradum indar Mellis. 904 Chymicä ; Extra&um Afthmaticum.· pi,Hypenconis,McliiTaeanaM.ij.fol. CalamentiM.).Rad. Aronis Glycyrrhiz®,Heienii,Pimpineilaeana vnc.ß.Alocs diac.vj. Myrrhae drach.ij.cura S.V.fiat extra&um. Extra&am pro viduaD.Lucani: Recipe Abfynthii Roma. Car- duibenedidfianaM v.Artemifi®Rub,Scolopendnaean, M.ij. Aloe fucco Citrin® vncAcumS.V.fiatexcra61um. Extra&um pro nobiliffimo Cunrado Diibfiffein: Recipe Rad. grarninis.Cichoriiana vnc.ij. ß. Fccniculi, Pctrofelim ana drach.x. Cort.Tamarifci,Capparorum,anadrac.vj.fol. Adianchi, Capillo- rum VenerisanaM.iiij.Abfynthii,Betonicae ScolopendriiM.j. Ö- mnia incidanturac puluerifcntur,& cum S.Vini fiatextradlum. Extradfum pro vxore D.HermanniWolfHi.Rccipe folio. Hyf- : ropi,Salujas,MeIiiraE,ling, Ceruinacj Chamaedrios ana M.ij.Rad. CapparOrum,FcEniculi}anavnc.j.ß. Petrofelini, Rufei ana vnc. j. iem.Anifi,Carui,Foeniculi ana vnc J.M.&: cum S V. fiat extradum. Extradumnobilis finbaci)· Recipe Abfyn. Ron;ö Manip. viij. Abfynthii noftri M.iij fol. Carduiben. M.iij.Rad.Ca- lam.Aromat.vnc j.Garyophyll.Zingiberis, Cort. Aranciorum ana drach.j.M.adde.ipiritus viniredificatilib.iiij.Fiarexrradum. Extra&um nobilis luniorisRidefels : Recipe Rad.SarikParillae - vnc.iiij ß..Agrirooni®,Rufci,anavn.iij fol.&fior.Eupatorii,Fuma- * riae,Iunciodorati,Chamaedrios ana .drach.ij. Aloes, fucco Citrin® vnc.j.M.& cum S.V.lib.v. fiat extra&um. Extradlio capitaiis.-Recipefpec.Pill.Alephang fine Aloe, Myr- rhae , Mafticis ana drac.j.Rhabarb.Ägarici Hellebori nigri,Styriaci ana vnc.j.F.cum $.V.q.f infufio & digeftioad aliquot dies,fadfa ex- preifione addes Aloes fucco Citrim cum aqua Rofarum diifol. & repurgati vnjij.deinde dcftilletur,vltimo infpiiTctur. Dofis feru. ij.in forma pillularum praeftantiifimarum. . Extradfum ad Icferitiam: Recipe Herb. Agrimoniae, Betonicae, Fumari® ana M.iij. Abfynthii, Ceterach, linguae Cerui ana M.ij. Ghamaspir.M.i.Corr.Tamarifci,Gichorii,anavnc.j.M.&cumS.Yo fiat cxtradfum,cuius fingulis vnciis adde hepatis Lupidrachm.j.ß. puluerifati. . Extraftumpro ComitiiTa a : Recipe Rad. Petrofe- UlBER SeXTVS. litti, graminis, Aiparagianadrach.vj.Gort.Gapparoruro, Valeria- iKe,Cyperi ana drach.ipfol.Adianthi Capillorum Betonica; anaM.ij flor Borra. BugloiTae ana M.j.fern. Anifi, Pani- culi,Cami anadrach.j.ß,Oeymi,Cubebarum ana drac.ß. Mifcc fiat1 ex tradam. Aquavits ApopledicarRedpeaquae vira; redificara; lib.xij.iem, fittapi acerrimi lib.fi.florum Lauendulaceled. vnc. iij. Garyophyll. Galangacana draeh.vj. infundantur in vafe vitreo diligentiffime tedo per dies tres,'poftea deftilientur,deftillationi adde medieta- tem fupraferipraeiam materiae,iterum infundantur,fic repete tertio ' & cum pauxillo €roci coloretur,Dofis Cochl. j. in Paroxyfmo' fae- piusinfufuiru - Haec dtdafufficiant pro commendatione vini in formulis rece-· ptorü ex quibus patctjin quibusaflfedibuspoffitvinum tutoexhi- beri &c adhiberi. Infinitas pene pofiemus-darc fpecies.fed hsforian non omnib.ifpienr,quod non curamus,nihilfua nobis fine ratione &confequcntia:Nunc vir um etiam examinabimus per artemChy- micam ab antiquis fumme laudatam ac comprobatam philofo-· phiam antiquorum fapientum;- Deftillcnturex vino talia medicamenta, vt fequuntur. Digere vinum gcnerolum in fimo vel eius vicario, in vafis circulatoriis iu- fbe amplitudinis, per odo vel x. dies: pofteavafc refrigerato ef- funde illud in Cucurbitas altas > quibus fuperponc alembicos rortracos, iunduris cum veficis porcinis vel bouinisbene munitisj deftüla,vt artis cft,per B.MfPdmo egredietur fpintus,quem fepara, mutato recipiente : deinde vrge phlegma vfqucad mellis liquidi rpiilifudinem .-fecesper retortam deftilia,dando ignem pergradus: 6c accipies oleum pingue. Ei capite mortuo Sal elicies, phlegma ihperfundendo*d!gerendo3filtrando tkcoagulando, Quod fipra;- ftannörcrnfpinuim-vinidefidcras; redifica cum , deftillationibus faepius repetitis,'. Spiritum vini ficdefcribstSennertus ; Ex vlttoveletiam fecibus vini per veficam pars optima,quodguilus&iäpor indicabit,abftra- hkm : quod exftillauit,aliquotiesper B.redificatur, &c fairem di- midia vel tertia,aut quarta pars deftillatur,idquc eo vfquejdum ac- cinfusipiri tus vini nihil relinqat aquofitatisr * DeßiUdtio fpiritw vini 906 Basilica Chymicä Subtilius adhuc ita rc&ificaripoteft: Cucurbitae orificium te- gatur quadruplici charta (ubrilisimponatur.Alembicus, & lento B. calore tertia vel quarta pars fcparetur. Ita enim faltem fpirituo- fifllma &c fubtiliifima pars per Papyrum penetrat-, aquofior & phlegmatica iterum decidit. Idem fieri poteft per phiolam lon- gi colli j cuius tertiam aut ad fummum dimidiam faltem partem replent. -Sic enim .fubtiliifima faltem pars aicendit; aquei vero va- pores ad latera colli phiolas condenfantur &c delabuntur. Nonnul- li Cucurbitae velPhiolae.Orificium fpongiaoleo imbuta obftruunt. Ita enim aqua haeret,tranfit vero peream folusipiritus. Licet quo- que vas per Scrpentinumfpiritumvinire&ificare. Per anfraftuse- nim illos canalium folum fubtihifimusipirituspenetrati phlegma vero in vafe inferiore fubfidcr. Aliiauthores tales dant modos ad praeparationem S.V. Recipe Vini gcnerofiiIimi\coloris acfaporis iucundiflimi q.v.cum hoc im- ple vitrum ad tertiam partem,poftea luto figilla,& repone ad pu- trefaciendum in ignem vaporisper S.dics, hoc peraflo, repone in hyeme quando ingens cft frigus adaerem , recipiens vero quod lutatum eft vel.calore,, alterum ve- ro vitrum icu Cucurbita in frigido: Quando iam frigus phlegma quodeilin vinocondeniät & refrigerari facit in glaciem, tum fit feparatio ipiritus dphlegmate, & ipiritus feccditinreceptaculum quod eft in loco tepido: Quod iam frigore non eft conglaciatum. Hocreclude probe in Pelicanoad circulandum per 14. dies in leni Balneo,poftmodum dcftillaper älembicum, & habes ipiritum vi- ni fubtiliflimum , fcdmon in magna quantitate: Hic proceiTus quidem videturlaboriofuSj fed tamen eft artificiofus ac Philofo- phicus : Quidam dolia plena in hyeme reponunt fub dio,vt ita concentrent fpiritum vini in medio vafis, fedhoctaediofum opus, & magni fumptusihic nobilior breuis, vtiiis, atque cum multis vi- tris poteft ab (olui. Alius eius praeparationem praeferibit talem :Recipe vinum quan- tum vis, hocdeftilla ex Cucurbitisigne leniifimo feces & phleg- mate feorfim referua, vt artis eft : ( vitra feu Cucurbitae non in are- na, fed fub arena tantum locentur} prima deftillationc pcra&a vi- ciifimlnouumac recens accipe vinum, ac dcftilla, bocrcircrando L ιβϊ r Sex tvs. 905 ( Continua vfqi dum deftillad fex habeas menfuras,tandenvtocum re- difHlla,dephlegma-remanens, prioribus reictuatis affunde fecibus, i hanc demum inftitue deftillationcm adquinram vel ftxtam vi.ce,vfq”v ; dum ientiasfpiritum nulla amplius poflfe relinquere phlegmata,tue > purus exiftit atque igneus.Hic fpkitus valde approbatur ad vegetabi- lium effentias extrahendas. Qir vero ad mineralium eflentiasciH- r cax erit,hic exacuendus cum Sale Tartari,aliquoties inde cohobado, abftrahendo ac deftillando.fic reddetur igneae.fubftatke.Spiritus vini y.h per fc intra corpus vult de debetappropriaii,additureidc cifentia . aut oieo Cinnamomi,de eifent.A rubrae ana dra.&olciCaryop.fcruiT olei Anifidra.j.ß .edentis Croci dra.j.Commifceantur opcime;Huius .-defis eftCochlcarfemisipfemathoratnc ab Apoplexia,Epilcpfia,dec. .· alii adduc olei fuccini autCardamomi de eode modoab extra vfurpar. Ab extra ad frigidas fluxiones fic pr?paratur; vj.huic adde olei iuniperi,Thereb.an.vn.RoleiCeraedra/j. Harc omnia probe ac i-benepetmifeeantur, qua mixtura mebraaff dta inungantur,in phtiii i refrigeratione de luxatione eoru.-In fluxionib. frigidis ab extra fumme t coueukicolica repellit,fi eo vmbilicus inungatur. pleurifi de püdutk fubuenk.fi eo infigatur latera, dolores dorii corrigit.febridtacib. de e- ; jsiaciacis ab extra et vfurpatun Sin vero hicfpkit9 ad caput folfimode t-debet adhiberi,'fi addfitar ei capitalia de memoria corcoboratia, dee. Spiritus huius talis etiaeft praeparatio ab intra deexrra.-RecipeS.V. , quinquies redificaci,huic impone panem hordaceum calidü in tanta , quantitate,quantum par erit: Sigillata reclude in vitro ad circulandu per 14.diesleniffimoignis calore, pofteaipiricum inde dcftilla, de bi- nos accipies fpintus vnum ex pane altera ex vino,ce undos tarne.his addeeifenciaiCinnarn.meij.Ambrai Mofchi an.dra.fi. EiTentitECoral. Mugar.an.vn fi.comifceantur inuicead vfurmHicfpiritus confortat cerebiu,coratq; Hepar,promonet concodioncrn,fpiritusexhauftos refocillat.naturain vigorem rummüpcrduck.omnesfluxusreibtuk. Magiftedi vini talis datur pra?paratio: Recipe mufti vini optimi ac rececidimiiamiamexpreili.deilillaexigne vei Balneo folam ac nuda humiditate/ola n.humiditas primo afcendit,fpiritus deinde veniunt fi ignis fuerit audus: Hunc viciffim ad remanente terra fiue feces af- funde, iterumq; deflilla, tande edentia vini afcedk iuperalembicum. Fit etiam deftiilatio magifterii vini artificiofa fuper dolium quod duo iJbabctforamina,,quando feces recenter eiicit de fefe purgat, hoc egre- ■Vfaßiri- tus vim ad > Ejf. metal- 1 lorum vs- [getabi- hum. 'S.V.abin. •tra fit da- 'tur. • Spiritus V. a! ex tra fit vJurpAttitc Magifie~ mm Vm. 908 Basilica Ghymicje giumeftacvirtuofum, poteftq·, exacui finnme eum fale Tartari, &c. Ex fecibus fupradidis reliquis dcftillatur oleum, folucns Auiü in- ftarfangainis.EiusfuprafatSäfuitmentio in lib./.Bafil.Ghymicae,la- boris non ita magni,fcd facilis praeparationis, Alitum fi eo oleo fuerit folutu.pcr rrirorium poteft ieparari, in medicina maximi eft mometi. Extra&io Magiftcrii in vino fecundum Piracclfum kaeccft,tom, 6.pa.50. Vini magifterium declarare iam volumus* quod quidem in- numeris virtutib.dotatum apparet: cu eiufmodi natura a plurimis in terra latentibus virtutib.accipiat, vti de vini generatione ponimus, lam feiendü huius magifteria duabus viis fieri, quanquam vnafilctio praeterimus, quia cömunis exiftit cius proceflus, quali in multis vinis extrahendis vtimur.Nonnullae viae pra&icaemagifterii vini hic ponü- tur. Aliqui dü adhucrccens eft vinu& ebullir,extrahere conatur inter purgandu. Alii fepeliunt cctumqj diebus ita relinquunt. Plcriq, illud.. citra igne feparant.Quocunqjmodo idfiat,fcriberc hic minime volo. Tradam faltcmcam quam experientia coprobatam viam habco.Pri- mo fciendum in vino fpiritum valde fubti!c,ac paucfi, & multophle- gmate contentu eile. Et quamuis hic E.Q, fir,nihilominu$in eofic magiftcriurnjicdmaioripradticaproceftlique adhibito. Sciendum etiam,plures maiorefq; vires in eo vino cxfiftere, quod Tartarum iuum nondupofiiif,cum in Tartaro nonnunqujm plus vi- rium cxfiftat,qu5 in vino ipio. Vetuft4s et vini laudabilior qiuuenta,, vel eius recentia, q> fpiritus magis digeratur fucceilu teporis longioris quapaucioris.Animaducrtenduprietcreacft vinii,huncin vfum con- ferendum eile,defodiendum in terram frigidam, vafe inferius ac fu« perius optime conclufoabfq; vllo rcfpiraculo.Sk multis centenis an- nisabfqi Tartaro conicruatur. De prolixo quidem tepore loqui hic. nolumus,cum taediofum id foret,nihilominus memoriae id madetur.. Non eft etiam vini magifterium,q>exmufto vel recenti vino trahitur*, fcdmufti. Neccft artis id,cum fecibus aut phlegmate iuodcftillarc, prout vinum ardens,quod hac via fpiritui vires dcpereant,qu$ funt i» < eius eilcntia.Hocipfiim fieri minime couenit.Sk quo faepiusoptimu. acetu dcftillatur>eo remotius a S. V. recedit. Quapropter aniraaducr- tendu fummadiligentia,nequomodo quinta corrupatur in magifl*« riiscirentia/cdponuSjVtvirib.augeaturatqjfortificetur. Quumctia fine igne feparatum eft, haudquaquam poteft eilte magifterium, q>ei fubftantiadeficiar. Sciendumitaqi viniipintumcumfubftanda eile Liber Sex tv-s. confcruandun3i&non cum phlegmate. Nainvinoduaefubftäciae Γε- ν. periuotur,vna quide vinoia,cui ipiritus ineil vini, & a quafeparari ηδ poteihaltera phlegmatica eil quae fxcib.Sc aqua dulci pcrmifcctur, q . a vcra fubftätiafepararidcbet,vt afija minera velTerra metallum.De vvinofeiendu eilfiecem,phlegmaq; eins efiemincram&vinifubilan- r tiam ciTe corpus in quo conieruatur cilentiaiprout Auri in Auro latet cilentiaJuxtaqjpra&icänobisadmemoriamponimus, vtn5 obliui- icamur.adhunc modü. Vinum vctuiliilimü & optimum q» habere potcris,colore faporeqjad placitü.hoc imvas vitreum infundas,vt ter- t tiameius parte impleat,&Sigillo Hcrmetis occluiiim in equino vetre mcnfib.quatuor,&in eotinuato calore tencatur,q non deficiat.Quo pcra&o hyeme,quü frigus Sc gclu maximefieuiunt,his per m£icm ex- Ad hunc modü frigus V.S. vna cu eius fubilatia jptrudit in V.ccttu,ac feparat a phlegmate.Cogelatü abiice;Qupd ve- ro congelatu ηό eil, id fpiritu cu fubilantia eifciudicato. Huc in pclli- canü pofitu in arenae digeilionc cu adeocalida p aliquod tepus mane- ■ re finito. Poilmodd eximito vinimagifterium ,de. quo locuti fumus. Quinta Bffentia vini: Pene vinum gener ofum per nwjfem , in ventrem etjuinu, vel eim Vw emumjn vaßs circulatoriis iußa amplitudinii. Poßea deßilla inB.M.fpiritu in cucurbitis al- tis , que quater reftificatam,fwgulis vicibus feparando phlegma fepties adhuc deßillaüta vt ex iib. 40 vimynamfepares fpiritualiorem (nam quod inter fpiritu & phlegma deflillatur,aqua -atdss eß )ß>iritum vafe vitreofemipleno probe obturatote refpiretjerua loce frigido. Interim phlegma deßilla refiduum vfyad mellis liquidi conßßentiam. Oupdproleilueß,redde fecibus: Et iteru lento Balnei calore trespartes euocaiDeinde Cucurbita exime: & pone loco frigido, vt Criflallosproducatiquos ah omnib.ßrdtbuselutes toties,difflues &coagulabir,donec aqua lim- pidjßimaglaciem amulentur. Interim fi artis vim & oleum pingut&cobufiibile e vino quarisi pbkgmaaCrlßallis feparatu in B.vffa ad mellis liquidifpißitudine deßilla-.poßea in retorta per arenam pelle. Aqua oleo flauo m/flaprius egredietur: deinde oleum rubru; vlttmo rtfina. Crj~ ftaliis mmttßime tritis fuptrfundeJpirttu fuper ius feruatw.dtgere in B.per triduum: poßea m arena deßilla:toties eunde,pmeßum repet edo; donec fpiritus perfeftepropria anima impregne- tur,& corpus plane aridum fuper laminam candentempofitum fumum non edat. Tum corpori prius,vt artis eft,cakinato fuperfunde oäauam partefui poderis fpiritus animati:Digere & de- ßilla vt prius: deinde dafextam partemfpirituspoflea quintam-.deinde quarta toties cu quarta parte continuando, donec maior pars corporis fuper laminam candentem poßta in Auras abeat. Tunc impletur,quod Morienw dicit: Hoc quofa tefcire debet: quod anima cito corpus fuum in· cum corpore alieno nullatenus coniungi potefl. Habito hocfigno, vaßfupetpone Antinotorium; &da igne Cmtrum fpatio duorum dierit,donecfulphumgetabilefpondilibus 910 Basii icas Chymic je vafis mßar Takt adhareat. Huius fulpburu accipe vnffpiritusfurirri. utj mißt & digenptr diem naturalem:Deindedeßilla in cinerih.cum cohobiisßonec totumcorput adfiendent. Tunc hü per halmum bulliens deßtlla & per 6 a .des circulafeparatafa hypoftafi; qua circ a fundum jPslkam barebitferua ζΚ V.Eatd infinitos morbos curandos,ta interius qua exterius vßtrpada1 Poteft etiä haec Q_E.vini brcuiori perfid reporedmo fpatio quinq,- feptimanarum poteftabfolui,& Auritin&uracueaelici. Multaefirne vi«,tefte~Gebero.,advnüeffe&um &vnuintentum, Porro Q-E.vini, varii varie praeparanda docent; Nunc ex ordine quofdara in medium q)Fernas δε adducemus:Defpintu vero fdas,hos modos eile optimos per phiclas;Jp vt tradidi formas in li.i.ßafilicaephilofophicae, fic fine multisambagib.veiü Alkoholeifentiale potes habere; vel fi dubirasP rum Recipe huncS.V.ex nobiliflimo deftiilatum ,&iam quarta vice deftflarö, adhuc deftilla iepties, vel viq; ad fummam fubtiliratemjin- tercedeniib.femper digeftionibus iuiSjV-afe ita munito, vt nullus pof- fit exire halitus.Poftea circulain Pelicano Schabebis verum Alkohol eifenlificatam atqj praeparatum. Nonnulli veri fpiritus perfeftlTVc- lüt habere certa fua figna: vt i.fi tota coburiiur fine reliclo veftigio in pelui ftaneammnda.i,Si nullum aedpitfedimentu 3-Sifapit, oletque P '>er.4.Sipenctraiinguftufinequalitate quali fine qualitate no- caloris aut acredinis, f Si in candente lamina in auras cuaneFcit q; bulla <£.Si cu linteo coburitur.y.Si olei gutta vel pilus ex fuper= io iniedüs,ftatim petit fandum. 8. Si fuccinum ardensimmiftum iubinde ardentius in manu penetrat euanefeirque. Optimus S.V.TartarifatusphilofophicuSjfit hoc modo:Si.viniadu- fti q.vis, fuperfande Tartaro crudo, attamen puro, fac phlegma inde deftillet5& recens vinum fuperfandc.hocitcrü deftilla, dcftillato ca- - uene fpiritus egrediantur, hanc deftillationem, toties inftitue vfque Tartarum nullos amplius fpiritus ad fe recipere poftir. tandem artifi-- ciofa ac philofophica manu age,ac labora. Nonnulli ficuti Paraceifusper4.mefes viml in Cu arbita cu caeco'' alebicodigerunr.Hucfinuntcoglaciare.Qupd liquidumanfit deftil- - lantjita vtfubtiliffimadantaxatpars excipiatur Neqj vero tantum ad calore deftillatio fit & perfidtur,fed & glaciem vini circüponuntCu- ■ curbirae.&q? (pirim intus pofito eleuatur,cxitqj ante fumos craifos.ic! · pro vero vini ipiritu, icti QJLhäbetit. Quidam quod ex glacie' colle- - flilm eft,iterum arq; iterum gladanr,donec nihil reftet gladabiie, Alii conficiunt·; Aquam ardentiffimam ex vino pone in phioia · Libsr Saxrvs. itä vc tertia vel media pars lit piena.Obftruö os cera pertinaciillma,ne rpiricuspoilitfubteifügere.Ponc in fimo ad mcfeminuerie,vcfundus fit in fammo.lcafeparatiucllentiaafacibus. Vbi hoe factum eft,fcn- fim exime phiolam,cauens ne perturbcs.Fora cerä,& feces emitte vf* que ad puritatem,quam detine in vitro. Aquam illam puram circula in Pelicano vfq; ad pcifedionem Tuam. Huic folet innatare quas- dam edentia olciformis, quajabftra&afeorfim ieruatur, · Bapcifta Porca etiam diligentius elaborat. Vinum generofiim in* amplis ampullis ita obfignans, vt nihil plane poffic expirare, in fimo iepcJicur.vrputrefcat per duos menfes. Pofteadeftillado inde abftra« hitur fpiritus,que ille praecipit diuidi in partes duas.Omiilb hoc fpiri- tu&lepofitoaliquandiudeftillantur reliquiae,donec feces vt mei vel pix reiidere confpiciantur. Hie locantur in cella, quoufq; deponant c Cryftallos ficut fit in aceto.Cryftalli eximatur abluunturq·, per phle- gma paulo ante deftdlatu/cd celeri manu,ne liquefcant.SiccatosfoI- uein aquadeftiilara.Fecesreliquas>quaen6abicmrinCryftallos,caI- * ein a in cineres albillimos. E calce extrahe fale per aquam phlegmati- cam,& elabora eum foliiendo, fikrandd, coagulando, donec in can= ■ dente lamina politus liquefcat &£:diftumiger,quod in particula potes ; primii fubere;poftca charta pergamenatenera. Impone alebicu,&c6>-' miirurisoccJulisfiGca.Subiice igne.& deftiila.Dicit ille fale penetrare * ad alembieü per fuberl & pergamena,aqua immota manete. Golligc ■ fale iftu &c mifce cu V S.prirrwä deftillato,&circu!atione exaltainQfti - Alius vinGgenerofammaceratpermenfz.Deftillat aqua ardente, · rciiftophlegfnate. j.A'qiia hanc macerat irerüin fimo per dies ii, De- ftillat parte fubtiliore igni leniore.Hac digerit denuopdicsry.D gcfta i deftillatp/pongiäm oleo madida,collocatain orificio Cucurbitae.Ira fa&iiseftS. V. quemdigentpero&idUnm , «Scdeftillat igni leniore. Quqd exiit, quatuor dies macerat deftillatq;. Hoc digeritur p biduu,» Q.E,qua; circulando cxaicaciir.Scmpera.craffiorcs par-' tes remanet inGucurbita,qCeorfim ad Tuos vfus pro aqua ardente,vel S.V.poiTuntvfarpari.Phlegmaprirnu inacetu bonuvertitur, ex quo1 fifacctu deftiila: ü & Cryftalii.Haec Q.E.poftea eft eaeluj&quafi com-' munis rnateiiaaftron5,in qua fi maceres aromata & alia, ftacim depo- " nitui: virtus fubriiiiflima.ad vsu plenre.Quja vero laboriofiifime cofi- ckur,pler quarta deftiliatione fpiricüsjpea iumitur. In aliquib. etT- okumTerebin.feu fpiritus exaltatus,in mineraiib.aqua fortis&Mer-' 912 Basilica carius philofophorü in metallicis quibufdam.illud officium fubcunr. ϊParacclfus häc et alibi habet defcriptione.nempc in QJB.potabilium. in Pelicano per menfcm/cpara per balneum,quod «xitferua.Indcponc deftillaquc &exit alia fubftantiao Tertio locain arena.& deftilia,exitq; tertia. Has duas poftedoresdi- gere in B.vel fimo,& deftilia poftea,& exit plus ipintus,q?,adde priori. »Digerc itet,ü,& deftilia, & fic omnes fpiritus, relido foio phlegmate, potes clicere*Spiritushos deftilia viciftim.abibütq; in QJ;» No nullus vult-c vino deftillaTitrcsliquorcsfercfimiles:primus crit aquaardensiSecundus crit fpiritusiTcrtius erit Nonnulli fpiritu ‘V.rc&ificantpcr fuumfalcjVndedcbetexafperarijindevocätviniAl- cooIjVcl vinö alcalifatu.id φ verum dico.fifine phlegmate coeant & coaceructurfuaputrefa&ione debita ac philofophica,in vafeHcrmc- - sis Sigillatoj&c. Alius et fic ait;Poftextra<51:am aqua ardenterrre vino, coque reliquias ad fiedtate. Feces calcina. Extrahe fal£,cuius femun- ciam mifceduab.vnciisS.V.Comaccravdcftillaperretortäcum coho- biiSjdonecSal totus cü fpiritu exeat.Digerc in cineribus per horas 24. falc fecum aedpiunt Tale Tartari,vel Cryftallorü vini. Nonulli ad metallica iniieiunt caput mortuum aquae fortis; macerat & deftil- |ant. Quidam dcftillantfpidtum ex illo capite mortuo cum laterum pulucre miftoj& cius partem vnam foluunt in partibus quatuoriS» V. AdcxempluS.V.ficrj poteritipidrus ex granis lunipcri,glande fagina &firailib. igneum halitum pr»bentib.vveluti aqua ardente quamuis fccü fpirituofaru,multae Ccreuifiae,&c. Mcftruum vegetabile minus, velcirculatum minus,vel Qfi. vini,fecundu Guidone magnum de mente: vini rubicundiftimi vinu dicit albo ciTe melius,& id forfiran ratione falis:multa$ n. refiduas facit feces Tarta- rea» jhoc infunde Cucurbita:,& applica alcmbicu prolutarum, &de- ftillain B.M.vfq; ad confiftetiam craftam inftarMellis.Häc materiam a 34. menfuris vini refiduam in duas partes diuide a:quales,pone cum cucurbitispmagnissvtartis eft in B.M.fuperfunde rurfus vini fpiricum cü phlegmate ad duas partes diuifas craila: confiftedar, adaptatis ,pbe carcis alcbicis,(ne quid cxfpiret)putrcfiant per fex feptimanas: putre- fadis applica alia capitella,cü recipientib lutatis,demu deftilia S.V.pcrB.M.tadiu donec liquor fpiritualis exire cupit; & hoc fa&o dephlegma vt artis eft: Sin mavis citius vt pliciatur npus diuide in 4.partcs&Cucurbitas,fic vclodusfuccccet 5 omne deftiliatu atq Liber Sextvs. 913 re&ificatü lete ita deftilla(c0iun(ftis puca deftillationib.)vt vnica rac- fura remaneat, q in cella fac Cryftallos pariat albos inftar nitri, q funt Sal vini/uper has funde phlegma proprium, &inB.M. deftilla vicif“ ßm ad cuticula,& pone ad viciifim Cryftallifationcm, hoc toties rei" tera,quou% tibi videantur fat puri:dcpuratis, proba tuum vini fpiri" tu,& fi inueneris ipfum iuftifiimü fic procedes,fin minus adhuc femc^' re&ifica:HuiusS.V.accipe li.j.ialis vini vn.iiij.c0fundc,figillaac pau- Hfper digerc:digeftis deftilla per B.M.cohoba qaatuor vicibus, demif: habes menftruum vegetabile minus,vel circulatumjvelQJE.Vini. Mägnü vero vel circulatü maius menftruum vegetabile,fcuQuin-*- tam Eflentiam vini fic mandat conficere: .S.V.vnc.vj. Salis vini vn. - iiij.funde in cucurbita ambo,Sigilla cum alembico δζ deftilla inB.Mi duodecies cohobado,poftea putrcfac per 4.icptimanas in B.toris;de- inde deftilla aliquot capitalia cu roftrft.cgo dico per vnciam phiolam > fine longa rcmoratione.Idcm hic author ponit duas S. V. acuitiones, vna cum Tale vulgari,aliam cum fale Armoniaco,ied nulla amo,fi vicL illc S. V.debet in medicina exhiberi,fin vero ad metalla vbi corrofiua locum habere poflunt,ibi concedimus: fed nullaacuitio pftantior eft illa, q qua: fit proprio fuo fale,aut alio homogeneo appropriato, &c*. Ηςο de vino eiufq; proprietatil>.cfFedibus atqj deftfilationibus,inie- - quentib.dicemus de vino mortuo vd vocant aceto,Om- phado,&Sapa,8tc.Qui plura de vino-cupit,videat librosiarapjriore*, mubisin locis de hoc difierentes. G A - p v t III. Oe Aceto & Omphacio* A[; Cetum οξΐζGraecisdi&u,Gallis Vihaigrc,Itali$ Aceto, Hfipanis vinaigre,Germanis g nominatur.-dicitur er vinum acre,itc< vinum mortuura.-fit ex vino,vapido, propriis fpiritib.& infirocalore deftituto jpducitur-.fit 5c ex aqua &Melle,vcl ccreuifia putrercetc.&c* Qttpd cx vino acerbo accrudo fir,id magisadftringitj q» ycro ex opti- mo vino conficitur,id magis aperit:Quod cx Gercuifia apud inferio·* res Germanos paratur,magis refrigerat. Acetum omne dibitur mifex efie fubilantiasincmpe frigidae pariter ac calidae,eiufque vmuique te- nuium partium; caetcrum calidam frigida exaperat.. Häbet a.omne acetum vim fimul & reprimcndiinec non refrigeradi, & aliquantuliicalcfrcicndi i Gal. &ιρβ i.comp.mcd.Loc. Nam caloris in fc quaeda femina retinere. : Β A S I L 1 C JE ChYMIC 'Jt ,'cc agnouit Homerus.:vnde miibe.vt fupra diximas,eiTe qualitatis Gal. vtlac vniucrfum noneftHomoco- tneres.&fimilare,neqvvndiquaq·, fibiidernfficnecacetifq; multi ca- lidü,aliifrigidum nominat. At maiori parte frigidius qcalidiushisli- qdo conftat,q vere eius facultate cxpederint;Atq; longe ab dloru cc- iecturisrecedendü qui cauteriiinftarcalidöputani;Gai.ca zo.Eiufdc iib.Nä ienfu coftat admodfi valde acre, & principio refrigerare,fubii- matum tamen quenda calore relinquere, qui a crimo ni as ratione, &p accidens.fpatio tcporisfitjtamerii non vbiq;,nec in omnib. corporib. Gal.ca.zi.eiufde li. Hinc colligitur acetum quidc frigidum eile.ledac- cidcntarium h ibcrecalore,vel vr fummefngidLi.necfummecaüduj.fedneutriusextremorü particeps. Multa enim ex pugnantium facultatum mifturanafcuntur, &pleraq; ad fenfum iimplicia funt.qure Äpugnacibus qualicatib. con(Hc,& de his cum ambigitur,fmt neutra neceife cft,vt acetum,quod ingenitam perdidit qualitatem,&: alienam ex putredine adeptum eft.Huius fen- tenti£EeftTheophraftus& Ariftoreles;Namvinois vinipartesdum in ace t u traqieunt, refrigerantur,& aqueum recrementü putrefeens, adfeititiam caliditatem obtinet,velut cetera omnia qurcputrefcunt: Fitqueacetum quiddam ex conrrariisfaculcatispartib.compofitunjj partim refrigeranrib.partim caiidis,ficut vftorum lignorum cineres. .Miraspraebet fane virtutes;exficcar,adftringit: ftomacho vtil. »ap- petentiam excitat, erumpentem vndecunque fanguinem potuin- ;fSaccha- rum VaIentimvm,bocarce redditur'purum ac finuiti. ( Velutipuru & Argentum finumdn quibus nihil Hcterogenei commixtum, fed Liber Sextvs, igne purgatum ) Valentinum dicitur quia linum redditur in Va- lentia Hifpaniaemoftris Pharmacopolis dicitur Saccharum Tabar- vocabulum Arabes intelligunt Saccharum puriffi- mum.4.Species defertur ex Infula Maltha,hinc Saccharum.Malta- num,Saccharum MeJifiurnfiue Mclitatum, & Saccharum Cibale. . f.Species defertur ex Infula.S.Thonue,hinc Saccharum Thomafi- nura,Saccharum Thomacum : Arabicis Saccharum Sulimenum. K 6. Species vocatur SaccharQ Mifccllaneum, quia ex omnis generis fpeciebusSacthaneftcolle&aneum. Septima /pedes diciturMcl Sacchaiinum,Remel hue Saccharaceum; Gallis MellaiTe Hocin doliisadnos apportatur,& conficitur ex Sacchari fpuma, eftinftar Mellis aut crafll oris Sy rupi,, &c. Has funtfpecks Sacchari omnes hodierno tempore nobis cogniti; Galeni temporibus non admo- dum fuit cognitum,nunc vero nihil cft notius, variafque in formas cogitur: Nullum hodie medicamentum,nullus cibus,lautus abfq; huius condimento fere fpedatup; Marcus Varro Narbonsnfis fic t refert de Saccharo; Indica non magna nimii arbore crefcit arundo, illius ex lentis premitur radicibus humor. . Dulcia cui nequeant fucco contendere Melia. dc eius planta pauiiipere Saechiferahasc planta eil arundo, feptem* oitove pedes longa,crafiifiima;geniciilata, foliis vtrinque multis, icimus diil- ciifimifucci vbettate referta,qui velincifo trunco, inftarlachryma: cuiufdam ex arbore itiliat}vel Medulla an cannis apertis,incififquc - icercta,& ignis vi ramdiu elixa, donec totus liquor in Saccharum, falis modo in fando vatis concreuerit. Radicespromit cannarno- fttatis£Einulas,icd minuslignoiis,magisiucculenuas&dulciores a , quibas germina quadam erumpunr,quieauuiiä& legitimo tranf- plamautcmpotc,virent & adolefcunt.Comofosf-Ioresgerit, vt a- rundines,inter quas numerari reile,ve!eiusfola facies fuader.Suc- cus ex ea trait:s,vnica coitione imperfeite elaboratus. adhuc ru- bet, & Saccharum rubrum nonnulli, alii fpumam Saccharino- minant. Quando coitione longiore & elaboratiore magis de- fccacur , albicatquc plurimum, Saccharum abfolute vocatur. iudicatutSaccharü Madericnfe & Canarienfe,non vero 932 Basilicjs Chymicje Taberzeth, quia arte cum lixiuiis ita redditur fplcndidura atque albiffiraum,&c. Ex Saccharo communi Candum fit hoc medo i Liquatur Sac- charum cum pauca aqua,& clixatur, vtcraflusfiatSyrupus, qurin ollam fidilcminiidcut, in qua bacilli lignei cancellatim decuffa- timque aptati fuerint. Reponitur olla fupcr aficre in calidolo- co, relinquiturqueiy. autzo. dies; Tum Syrupus non concretus effunditur pauca calida aqua affunditur, ad cluendam Syrupi pinguedinem,qua denuo effufa reponitur vas in loco calido,& die fequenti frangitur,inueniunturque Bacilli Saccharo cando, inflat falis fofBlis aut Cryftalliscolluccfccntc onuili. Hic notandam cil quod Venetiani praeparant Saccharum candi cum Saccharo fino, iam autem Saccharum finum confedum eft cum lixiuiacalcisviuae.quarchaecprieparatio non commendatur, nifi fumatur Saccharum Medcrienfe, quod puriffimum eft. Hoc Saccharum Graecis, dicitur x.x»h»* & «ame»; Latinis Saccha- rum candum,Saccharumcandium,conditum & Saccharum Cry- ftaliinum. A Hieronymo Montuo,Zu ccarum & Saccharum lucidum5ab Hermolao Barbaro Saccharum Candmmiltalis ZuccaroGandito: Germanis (SanWjncfer / (plfyucfa & (5n;f?a8m3ucfBaccarum Lauri,Pulegii,Calaminthae,flor.Sambuci;,Rofarurarub.&alb.Spi- cae Nardi,Cubcbammligni Aloes,Cardamomi,Cinnamomi,Ca- lami Aromatici,Stoechados,Chamaedrio?,Chamaepityos, Grano- rum Paradifi,Macis,Thuris mafculi, Aloes Hepaticae, fem. Arthe- mifiae,feminis Maiorana: anadrach.ij.Ficuum, Pallularum, Da&y- lorum, Amygdalarum, Pinearum anavn.vj. Mellisalbi li.j. Mofchi dra.j.SacchariaJbifli.iiij.Aquacvitacoptimecirculataeli.xv.Tereda terantur,mifceantur, & macerentur per dies x. in cucurbira.vitrea optime claufadnde calore balnei dcftillcntur .· demum per menles duos circuletur aqua:& habebis clixir. Quo fado materia in Cu- curbita relifta eximatur: ac denuo dcftillctur calore Cinerum vc- hemcntiifimo,&emanabit aqua rubea,ficut fanguis fetida, fum o- fa,& turbida :qqae etiam circulanda eft,vt prima. Eft enim pars i- gnca,& tantar virtutis jVtquafi mortuos refufeitet. Atque ha: duae aquae feorfimferuandacfunt in vafis vitreis optime obturatis. Pri- ma a multis morbis hominem praeferuat,fi bis in hebdomada dra.j. fumpta fuerit. Valet ad vulnera.-vifum conferuar: Venerem excitat, mulierum ilerilitatemremouet.Secundavero,quaerubraeftjcon- uenitdolori matricis,pIeuritidi,dolofibus Colicis,dentium; curat & lanat omniagencra febriumdoquelam amiflam rcilituit, fi drac. j.huius aquae fumatur. Oleum SaccharlMercuriale Rubei: Recipe Sacchari, Herbae Mercurialis ana partes aequales,Contundamriicrba cumSaccharo ■Liber Sextvs. 937 < optime: 8c in cuma cucurbita o&oldiehus macerentur s inde du- plici vafe dcftillcntur. Manat enim oleum album, quod optimum colorem faciei conciliat, Epilepii« condudt, fi quadraginta dic- . Caftoreo fu- matur , nemorum contractiones remouec cuiuicunquc loci: fanat «quoque ituporem membrorum4vifus hebetudini confert,in oculis t pofitum. i Eruse/Tentiam atque oieum pöfuifupra in z.lib.Bafil.huius, vbi latius vide. Alias multis modis potcilEeri oleum cum Myrrha & ί Mercurio, &c, Sed tempus nunc cit,vt dc Mellis praefumamus exa- vineti. Mei praecipue laudatur 'Atticum ,iquod ex Hymetto adfertur. Hinc Siculum,Hyblaeum ab Hybla vrbeldiiäura: vnde etiam Mei Himetumcognominaturi&apesHyblesBpifiimapudPoetas.Scn- bit Athenxus Cyrinof Corficx incolas ideo iongsuos eiTe, quo- niam Meilevtanturaflldue. EtinterrogatusDemocritus,quonam pa&ofanus quis poiretdiuviuere?Siintcnora5refpondit,'Melie ri- cxteriora.Galenus cap.ii.lib.de attcn.vi&.rat. Mei enim eum fit duldflimum/uccum gignit tenuiflimura, (Gal.cap.S .lib.2. de facult.natur.)&in fenibusfanguinem optimum : In iuuenibus tamen &biliofis facile verritur in bilem; Nam quod in meile dul- ce eft,ait (Gal.cap.8.lib.de fpir.anim.mot,)Au(3:uanus,in biliofum humorem mutetur necefle eil. Eli: vero facilis haec mutatio, quia (Paulus cap, 4. lib./. Synopf. & Oribaflib. 5. Colle6t.} calefacit & cxficcat ordine fecundo, adiun&amque habet dulcedini acri, moniam. Praeilantiffimum liquidem ellMel,quod hifce duobus excellit, hoc eil,quod dulcifiimum eil, fimulque & acerrimum ex Galeno cap.17.lib.de Antidot. Mullum veroexvuis .dulcibus expreflum, §c ad dimidias, tertiafve co&ural licet melli dulcedine non cedat, vt aqua tamen obtufum eft,nec fenfum vellicat. Solum autem Mei quafi compofitionem in fe habet * Gal. 177. lib. de fimplic. quia ex multarum herbarum fucco, vel flore coli omnibus valetu- dinibus prodefle poteil, maxime tamen fenibus, temperamen- to frigidis,& hyemis tcmpore.Nam vbi calorem nadum fucrit.bi- i lem procreat Galb. 16.li.4. fimpl. Horum concertationem irridet. 938 Basilica Chymicä Galenas cap.5Jib.de Alim.facult.quorum alter Mel falubre, alter in falubreaffirmabat,vterq; cx illato fibi aMellcaffeduconiedäsr fed neuterinteiligebat, hominss novnum ab initio temperamerö habaiile,neqi iihabuiilentjimatabileipsüaetatis decarfu tueri po- tuiflent. Alter merat fenex pitaitofuSjalter vero iuuenis& bilioius, EftVeroMel,fuccusroris caeleftis ab apibus colledlus : Galen. cap.t77.lib.defimpl.med, Namcumomne alimentum velab a- pibus,vel a plantis defumatur,Mel ab vtroque cft iecrctum.Oritur enim in plantarum foliis,aut floribus,neque eftearum fuccus, neq, frudas5ncq; pars,ied.eiufdem cum rore gcneris.nec tarnen afliduc, ncccopiofe,vtiiIc prouen:t:GaLcap.38.1ib.3.alim.facult. Ad illius aurem bonitatem vel malignitatem, aliquid accedit ex plantis,ex quibus colligitur,Gal.cap.6i.lib.i.Colled.Orib.vnde venenatum dicitur illud,quod inaconidsexccrpimr,vtHeraclienreiGal.ca.5*0 lib.5.Paul.iEgin.&amarum cft,quodexPontoaduehitur,vbi Ab* iynthiorum prouenrus luxuriar. Debet autem Mcl colore pallidum e fle; confiftencia neque cra£ fum,neque valde concrctum.neque dilutum, fed vnitum omnicx parte Gai.ca.tfl.Iib.i.colicd. Optimum cft, quodprsrer dulcedi- nem , thymi acrimoniam prsfefetr; fed tamen odorem eius non reddir,ex Oribafio.Quidam cxpratceptoribusMeJ dicunt calidum &ficcugradu fecundo,tenuium partium,habet vim mundificandi, & aliquid acrimonias, propter quod & vetrernadexcrerionem ΓαΓ- cirat: Magis vero vrinam ciet: Mouetaurem ventrem ii cum aqua mixtum coquacur,& puriffime deipumetur. Senibus quidem Mel„ & quibus temperamentum frigidum eft,confert, non vriq; iis qui oalidfqaoniam in bilem facile vertitur. Si autem per fe folum co- quatur,fit acrius & magis nutrit, & confert ad finuum conglurina-- tionem.Optimu vero Mei,quod fuaue & acre & flauum.modiceq, pingue & tenue. Mcliusaute vernum eft Mei,tum quod seftiuum. Inutile vero hybernum: quia facile muratur in flauam bilem : pr$- fertim in calidis ventricuhs.To!Iit Md & corporis fordcs,&incor-■ lUjta conferuar eunda,quis inficiuntur. tk ideo antiqui mortuoiü corpora codiebarMellc in fepul<:hVis.Cbfert er calculb^üpcrvinü: ftedatiincapur impetere noiinic.-arq; itaeriä appetentiam fiifckant ioru.qui m Nps gp pi tu i ro fam m a te na m appetunt.Crafliusiputum a ‘Liber Sextvs. 939 incidit edacitq;.Qi£2Yero cu Meile paretur edulia,diffidlis coca* 6tionisfanr,&ßiii concoquatur, iecoris& lienis obftrudione fadunt.Quod ii ad (arietate & frequeciusMeledatur,fcabie gignit. Ora venaru,Diofc,cefte,apenr, humores euocat:vnde in fordida vl- ccra fi ftul a fq·, comodiflimc infunditur.Decodö SdmpofitiUbrce- detc carne glutinat,medeturq; impetigini codu cu liqdo alumine.» & illitu. Auriu ite fonitui & dolori,cü follili iaie tdto inftillamrjLe- des&pediculösiliimnecat.Nudamglandcrecutitisoperic.piertim. q-circutncilione aperta n5 cft,fi meile pputinm triginta dieb.a bal- ncomolliatur,OGulotucaIigincdifcutir.Faucihustonfillis,angin<£, collutu gargarizatuve medetur. Vtinacier.Tuffi auxiliatur,Scpcui1 iis äferpente. Gü rofaceocalidü contrahauftü Meconium bibitur. Crudutame aluum indar, tuffim laceffit: vnde deipumatu eft com- modius,tum n.mitiusacre & tergens redditu,magifq; nutriens. Cii ;aurcdeipumatur, coquitur fupra prunas aut arida ligna line fumo. 'Veterib.ad omnes cofedionesMellis fuit vfus,ficut hodie Saccha- • ri,q> locti eius fabiir,canqua palato aegrotantium magisdeferuiens. Hinc mixturas funt Melicraton,h.e.aquamulfa,Mel videl aquate- Mei tempe- ratu. Prodeft autem Melicraton phlegmaticis,& fenibus, fngidifqi (kominibus:conficiturquehuncin modum: vni Cyatho Mellis mi- Tccntur odo aquaerCoquunturqi&deipuraantur leniter,&·ο.Ναηο .ad medicamenta cum Melie conT-da accingimus nos reccnicnda. ' Aqua Mellis rubei.E Melie difficile aqua elicitur, q> facile ignis .vi femeatj&cotu afeendat .■ quamobre alii vitrum c0mifccnt,alii a- rcnaipledq; oleo Cucurbit a interius inungant, fed melius fyncem deftillatarpfcrtim vbi etfecib.vti confilium eft, lincifq; pannis a- -qua madccib. pileo affidue circüpofitis, exiguoqj igne inferius admoto, tumcti,feriienriq; refiftimus,muku vacui in ipfa Cucurbita relinqueres, fic vt quintafolum parte impleatur, aut ad fummü quarta.Quoniam a. igniTaris vehementi tande opus eft,id- circo optime lutomcruftari debet Cucurbita, quam nonnulli etia rcumam accipiunnPrimo a.aqua exit alba:audiore mox igne,&fla- ua:&tandem rubra,quaefeorfira colligitur, cum ignis odorem fa- piat,& ad alia adhibeatur,qua duae priores. Näad vlcera profunda, vnguentis Ytilitermifcetur,& capillos tingit. 940 B A SILICE C Η Y Μ Ϊ C JE“ Superiores vero alba &flaua,purgato iacorpore,fuifufiones &alJ' bugines oculorü fanaf.ienior tamen ea putatur, qu* e MelleRofa- cco,deinde qusexmellcc5muni,poftetiam,qu£eftillitico.Quod fi oculares hcrbasrinfunderis nempe Sefcli, Euphragiam, Che- lidoniam, Rütam,fö'm rimares atque etiam Fceniculi, Sagapcnum,, modicum Sacchari Gandr, Ammoniacum,Galbanum, multo effi- caciusmcdicamentum effeceris. Gafui pilorum, ipiifqvproduccn- - dis, rafandir, optime faciunt eidem aqus, & earum, quas illis in- - fetrahunt,perindeac aqua ardens, funt qui i aquas ora nes dcftillantesvnicovaic recipiant, & vbi pars cra/iior» ad fundam vafisdnquoftruantur.dcrcenderirjperfpicuaque aqua i cuafcriti tcpcntisaquaebalhco iterum deilillanr: idquefexiesaut; fepriesrepctunt.Rufo enim coibrcamiiTo, aureum acquiret hic li- quor rcuius in tuendi valetudine, prodiicendaq; vita admirabilesr- pene vires prasdicant:Catharro,tuffi,licni prode ft, imbecillas vires s rcftituir, ftipationcsrcfcrat, putredinem arcet > venenis reiiükacc vrinam ciet;- Mei Kofatum; Recipe Rbiihim rubeamnrnondiim penitus a·0 - pertarura lib. ij. Mellis optimi lib. vj.; coquantur lento igne fecun-" dumartcm.Stomachum confortat materiarum phlegmaticum & Meferaicis contenta* rum.Mcfues. Aliud Mei Rofatum efficacius: Recipe foliorum Rbfarum Ru-- bearum nondum explicitarum contuiarum.lib.ij.Goquantur in ae- quas caslcftis lib.iiij. Colaturae fortiter expreffie adde fUcci Rofarum > rubearum dOpurati, mellis optimi defpumad ana lib. iiij,i coquan« - tur fecundum artcim - ElixirvitaeFiorauantii: Recipe CaryOphyllbrum, Niicis Μό- * Zingiberis,Galangas, Piperis albi, Piperis nigri,\ Baccarum iuniperi; Corticum Cirri, Corticum Arandorum, Sal-- Pulegii,Gentianas,Calaminthffoliorum Sämbüci, Rbfarum alba- rum,Roiamm rubrarum,Spicas Nardi, Cubcbarum, Aloes hepa- thicas,rem.Ar£hemifi2ifem.Maioranasanadrachlij.Ficuum,pairii- larum,Diorum. Amygdalarum Pinearum ana vnc. vj. Mellis * albi hb.j; Mifce> contu« - fi£ Omnibus contundendis, & in aquae vitas lib.xv. infundantur a ’ ftentitain bocia bene obturata, decem diebus aut amplius; poft- ea in balneo diftillentur vique ad fiecum cxtccationem. Poftea ex- - trahe aquam a recipiente ponaturque inPellicano, & circuletur io fimo equino per duos menies Poft circulationem» tuum elixir habebis paratum. Pöft h'xc accipe bociam cum reli- quiisfaecum.&diftilienturin cinerihusfortiffimoigne,&iamextil- labit aqua rubra inftärfanguinis ί quae admodum faetct,& turbida i cft:quae&ipiacirGüieturvtprior:&haec eftignea fubftantia, quae * etiam iemimortuosiiifcirare poteft. Poft circulationem feruetur. · De priori aliqua quae per balneum eft extra&a, fi tertio quoque die perosdrac.j.accipiatur,corporis integritatem confcruat, & a mor- - bis taetur.Si vulnera ea madefiant bis terve ad - oculorum morbis omnibus apprime conuenit, gutta vna inftillata - rifdm Per os afilimpta Venerem ftimular, & mulieres infacundas ad conceptum diiponir/ Pofterior aqua rufo colore praedita,doloribusmacricismedetur,perosfumpta.* Ponderedua-- rum drachmarum alfumpra, pleuritidem foluit: Colicos dolores ' inun q?fieiL Datur mane &dero cum vino calidodiach.iij.Facit contra dolorem hemicraneum, & vertiginem capitis, & contra fluxam Phlegmatis, quod in faucibus &,guttute decurrit, vnde fit ho- mo quandoque fine voce;, valet etiam ipleneticis fine febre: co- lorem bonum facit, fi fimpiex detur. Sed fi purgationem fa- . eere volueris , adhibeas fcrup. ij. Scammoneae s Sc fouius ope- sabitur. Elcdbuarium Alharif, Mefuae: RecipeMyrobal Chebulorum, fCitrinorum,nigrorut?ana.parr.j,fi. Tcrevcnbra..De hac mada re- cipe drach.xiiij.Turpetidrach.vjj Zingiberis,Cardamomi, Mafti- , cis.Cinnamomi, Ligni AloesvCaryophyliorum»Piperis, Gubeba- rum,Galangae,Macis,fera.Apiianadrach.].fi Spicae Nardi fcrup. ij. ; Pinearum, Sacchari albi. Sacchari Candianavnc. xjj. Excipe Mel- lcdcfpumato.Eaiundcm viriumeftiPraecerea ventriculum robo- rat &c.partes nutritorias fngidas,appetentiara excitat, coitionem iiuuat, propter haec colorem corporis,.Sc odorem commendatu kmentucem tuetur; canos remoratur, & fpirmbus tenuatis, Sc purgatisvifum Screliquumfenfamomnem, Sc cognationem exa- cuit, venerem excitat. Antidotum-Ha;magQgi!m,NiColai: Recipe Aiari, Acori, A .mi,fcm.Atriplicis,Marathrianadrach j gr.vj.Anifi fcrup.ij. AriftoL longae, Artemifiae, Caifiaefifl: ana fcrup.ij.g.xiiij.Centaureae minoris fcrup.j G.vij.Centatireae maioris,Dauci Cretici ana fcm.;'}. Helle- borinigri fcrupul.j.fol Lauri.fcrup.jfi.gran.iij. Glycyrrhizaedrac j. fcrup.j.Lupini divij. Melaiuhii fcrup.ij.Myrrhae fcrup.j.g.xiiij-Oro- bifcrup.j.Stypteriae icrup.ij. Macedonicifcrup.ij.G.xiiij. Pyrethri fcrup.ij.· G.xiiij.Piperisdrach j.fcrup.y.G. vij. fem.mta; icrupul.ij. G. xihj. Spica; ferupubij. G.xiiij. Pulegii fcrup. ij. G.xiiij. Pceoniae fcrup j G.vj.Cyperifcrup.j.Sinonifcrup.ij Schoenanthi fcrup. j. G, xiij.Caryophyllorum,fcrup.ij.rad.Gappans,Cymini ana drach.j. Apii,Sabinae,anafcruf).ij.G.xiij.Xylobaiiami fcrup.).G.xiiij Mel- lis q.f.cflu Datur in modum Auellanx maioris cum aqua poft bal- neum, fi cum febre eft : fi vero fine febre, cum.vinoautmulfo« Ad multas mulierum pafliones valet: menftrua educit, & foe- tum in vcero occidit,& pofteaextrahit, Sc pofl: partum, quae non purgata, purgat, Sc ad falutem perducit, petram in ve- ;fica rumpit Sc purgat.j >vrinam monet, ftranguriam fanat. Liber Sextvs. 947 hepatis emphraxim curat , felirofumin fplen fanat,& ad omnia in- teriora magnum bonum facit: &ad ftomachi indigeftionem, & eos fanat, qui colicam patiuntur: nepHritius prodeft.· viam totius corporis aperit,& factum mortuum ,&fecundinam educit , & ve- ficam purgat, ftomachum calidum facit, ventofitatem confu- mitjvomitum compefcito .Cauendum tamen ab eius vfu in fluxu haemotrhoidum,aut ventris. Ele&uarium opticam Adolphi Occonis : Recipe ipec. Pliris. arcotici,fem. Feeniculi ana drach.j.Mads, Cubebarum, Cinnamo- mi, Piperis longi, Caryophyllorum anafcrup.fl. Euphragiae.vnc.fl, Rare,iticcr Chelidoniianavnc.j.ß.Sacchari cla- rificari vnc.j. Mellis Rofati vnc.v. coquanturifuccicum meile ad fpiffitudinem.deindefpecies tritae addantur. Valet in vifusimbe- ciliitare vndecunqueproueniente, & fufluiionibus. Eledluarium Pedorale| Adolphi Occonis. Recipe fucci Glycyr- rhizae vnc.f.Hyflbpi, Capillorum Veneris,Ireos, fern.Vrticae, Ari- ftolochiaerot.ana vnc j.ß;Piperisnigri,fern.Nafturtii,rad. Enulaca- nadrach.fl. Aucllanarum, Amygdal. dulc anavncfl. Pinearum «rnc.j; Mellis vnc. xiiij. Fiat Eleduarium. Hoc ego vius fum in afthmate, & prae caeteris miram eiuscificaeiam expertus fum. Ele&uariam ad tuflim mirabile, Fiorauanti : Recipe Enulas Campanae,rad.Althcaeana vnc. viij. Cotoncorum vnc.xvj. Mellis albilib.iij. Contufa mifccantur cum meile & coquantur; in fine deco&ionis auferatur ab igne , addanturque pro qualibet libra. Croci fcrup.j.Cinnamomidrachqfalphuns triti vnc.ii j Glycyr- rhizaefcrup.j-Mofchifcrup fl.mifce&fcruaad vfum. V fusciuseft mane ftomacho vacuo & veiperi.· Elc dulci poftcibum.Sperma auget.*& conucnit regibus. Elc&uarium adeoitum augmentandum. ιμ. Sileris Montani, 948 Basilica Chymici Libir Sextvs. 949 Cymini, fera, vrticsanadrach.x. Zingiberis drach.xv. Satyrionis drach. v. Pincarum mundar.drach. xx. Anifi drach.vj.Tere & frica cum Butyro: tempera cum Melle dcipumato. Dofis vnc.ß. in in- troitu le&i. Ele&uarium ad libidinem augendam: Recipe vuam paiTam, Daucüdömcfticum , &abiiee interiora tciediutiflime cortices,& adiunge Gummi Arabici lib.j. Ponc in frixorium ftanneum, & fu- peraddcoleiSefaminivnc.j.fnGa, &ponc Meilislib.iij. Dimitte viqae quo condenfentur; Admifce vitellos oui nuro. v. ab igne re- moue: & adde Galangas drach.ij.fcm.vrticae.Piperis longi, Cinna- tnomi,Caryophyllorum,fem.Rapac,Gcparum, Dauci ana drach.ij. eommifee diligenter,.Si volueris tingere , adde Croci drach.ij. poftea reconde in vafe vitreo, & viui referua. Arnoldi Villa- notiani. Eledtuarium contra fterilitatcm,- Arnoldi Villanouani: Re» cipe Vitelli ouorum num.vj.Butyri rcccntis,feui Capras ana quarr. j.Priapi Tauri,Satytionis, Zedoariae.Zingiberisconditi, Menthas, Tefticulorum Verris ana vnc.j.Ccrebellorum pafierum allatorum vnc.ij. Medul- las Nucis Indicas,Pinearum, Piftaciorum anavnc. j.ß. Fifticorum, Amygdal dulc.Da&ylorum, Aüellanarum co&arum ana vnc. j. f. fem,Maluas,fcra.Mcr. urialis,iem. Erucas, Caryophyllorum, Zingi- beris Piperis longi,albi&nigri, iem.lingnaeauis. Cinnamomi ana vnc.ij.ilia omnia mundificentur,tempcrentur, & coquanturin la- 6te oumo, vel vaccino, & poft fortiter conterantur, & addantur Caudarum Scincorum vnc. ß. Mellis Rbfati.lib. ij. Conficiantur lento igne,diu agitand6,decoquamur ad Ele&uariiconfiftfcntiam, qno continue mane & fero vratur. Elc&iiarium addolorcm Colicum: Recipe Opii drach.ij. Ca- ftoni,Euphorbii,ftyracis, Myn has,PfpcrisIöngi;, nigrianafcrup.j;, fern. Apii 5fcm.RetrofeIini,fem.Giimini, .Cinnamomi anafcrup.ij.. cum Melie defpumato fiat Ele6hiarium. Eiufdem;. ElcÄiiarium foiiiens ventrem FumancIIi : Recipe Acororum vncj,ß. Turpcti cle&i vnc.ß. Garthami, Hcrmoda&ylbmmana drach.iij.Stcechadis,Zingiberis, AiaiiObganijAnthos,Nucis M6- fchacae,Caryophyllorum,HerbaeParalyfis anadrach. j.fem. Apii, 950 Basilicje Chymicm fern. Anili.femXigudici ana fcrup.ij. Mellis deljmraatilib.j.fvFiat EleduanutirDaturdraclEfi. Quodfivehementiusoptcs, addico Diagridii drach.fi. Eieduarium, quo milites Hifpani vtutur,affedi lue Hifpanica : Recipe Mellisoptimi Iib.j.Sarfa:Parillae vnc.iv. Pani* Bifcotti vnc. iij. fol. Sens vnc.j.fi, pulueiizcnturtenuiffime, & paiTcntur per ftaminium ,·& omnia fimülcommixra coquantur leni ebullitione, & foco remota decodioni adde vini caudici vnc.ij. De HocEle- duario fumat patiens mane &vefperi lingulis vicibus vnc.j.ad dies purgationem.&eandem die 7 .& 14. renouando. •PhilonisTharccfis Antidotus,fimilisei,quam Mefucs deferibit. GalenhRecipe Croci drach.v.Pyrethri, Euphorbii, Nardi Indicas anadrach./.Piperisaibi,fera.Hyofcyamianadrach.xx. Opiidrac. x,Mellis quantum fufficit. Confice fecundum artem, experti dlma, ad fedandos vehementes & lethalcs partim dolores, ventriculi,co- li,hypochondiiorum, hepatis,lienis,renum,vteri,excitaris a crudis humoribus,aut flatu crafib,aut amborum caula intemperie frigida* valet etiam ad fu ffocationis periculum, fmgultum,vehementem,·ÖC vrinae difficultatem. Paulina Galeni: Recipe GinnamomiiCodfiGalbanfiCadorii, Opii,Piperis longi.nigri,Styracis ana drach. j. Meliis quantum fuf- ficir.Tunduntur quaetuenda funt & cribanturper.anguftiflimum cribrum: Galbanum in Meile difioluitur, &c fadum eleduarium in confidenti forma reponitur in pyxidem vitream,aut argenteam« Facit Haemoptoicis,tulIientibusPhthificis, Pcripncumonicis, ad conuulla,rupta,domachi fubuerfionem,bilem vomentes, ac fccer- nentes, Caeliaccs,D.yfentericos,adaifedioncseircaveficam, fuf- focationes vteri, febres per circuitum repetentcs,hora vna'ante ex» accrbationem exhibita: Facit in malum habitum delapfis -cibum non fcntientibus,acpharmacalethalia&:plagas venenum iaculan- tiumbediarura. Sotera Pauli: y..Nardi Indicae,Cadorii ana icmp.xxxix.Myrrhas rerup.xxvij.Crocifcrup.xxxvjj.Gpii, Schocnanthianafcmp.xxxvj. Petrofelini fcrup.xEv. Anili fcrup.ix, A pii fcrup.vij. Cafliae fcrup.xij. Piperis longi, Amomi,Sefeli ana icrup xij .Siponis fcrup.vj.Styracis Hedycroci,Codi,Afari ana fcrupjdix. Mellis quantum fufficit.Fiac , opiata.Seruatai: addecennium. Liber S e x t v s i 951 MafaEnea,fiaeZizenca,Mefuae:Redpe Caftorii.Myrrhae.O- pi:,Pipensnigd,longi,Galbani, Cofti, Cinnamomi, Phu,Meu,. Dauci,Afari,Croeianavnc.f.McllisHifpanicidefpumati triplum.. Mifce.femacur ad annos decem. Valet ad omnes pafliones frigidas : & ventofitates craffas,& dolorem.&corrofionem eorura,& ad fri- gas ftomachi& tarditatem d?geftionis,&: colicam,& difficultatem· vrinae,& ad frigus & phlegrna,& ad mucofitatem vrinae. Diaolibanum Nicolai; Recipe Caftorii, Opii, Hyofcyami drach.iv.Caifiae ligneae drach.ij.fcrup.ij.Polii,Croci,Thuris mafcu-, lf,anadfach.'j.Rheupontici, Amomianadrach.jdcmp.ij, Myrrhae drachm.j.ß. Sphaelndicae,Pyrethri, Euphorbii,Lcucopiperisana fcrtip.qf.Paeoniae,StycacisCalamitae, Macropipcris ana drach. j. Mellis dcfpumati triplex pondus. Fiat opiata. Seruatur ad annos tres. Vtilc eff ad dmerfas pafTioncs capitis. Hemicranicum dolo- rem placat,& (upcrcilii lachrymas potenter ftringit, fauces Rheu- maticas & arterias lenitjHaemopticis, Scuiflientibus medetur vo- mitum compefcitjdolorcm ftomachi & naufeam aufert,Peripneu-· monic:S,pieαπticl·sempyicisfine dubio fubucnir,Gonon:hoeam 8>c: Saryriafim emcndat.&: menffrualem fanguinem fiftit. Theriaca commun{s,Auguftani ‘.Recipcrad.Enulaedrachm.xv,. rad Ariftolochiae rotundx diach.x. Granorum luniperi, Zedoarix,, Scoidü,Gfaamacdryos, Chamaspytios ana drach.f. Ariftolochiae. löngae,comarum Hyperici Scabiofae,fern.Rutae,Sauinaeana drac. irj.;Betonicae,Saluiaedornefticae,Praifii, Spicae Romanae,Baccarum Lauri, Gentianae, Diptamni aibi,TormemiiIae, Calami aromatici a-?- na drach : j.rad Meu,rad.PKa,rad.PimpineiIae, fern. Arnmios,fem. Catui, Macis,Santali rubei,Succini Cirrini,ffor. Meliftae, Menthae,. rubeae anadracfr.j.Caffbrei, Abfynthif Calaminthimontani,Zin- giberiSjPiperis nigri ana dcachANucumiuglandium, num. x. olei i Terebinthinx.vnc.j.OxymcllisStyllitici vnc. iv. Mcllisdcipumati· triplum.Haec quoque Theriaca nobis vfui eft,.& paratu facilis, non tamen minus efficax in conftitutione pcftdenti, cuius vfus eft ple— beis maxime,vt minuspretioiÄ.Pro oleo Terebinthinae fumpii me- dietatem , id eft, vnciam femis, & addidi tandundem olei e baccis- luniperi,& fuauius fit medicamentum. Amhrofia Archibii, Galeni-.Recipe Ahifi, fern. Apij ana drach; ir, Myrrhae,Opopanacis ana diach.jfGifmamomi,fem.Lotiamarii 952 Bas il Chymica Caffiae, Spicae Indicacana drach.ij.Croci Piperis drach.f?. Opii drach.iüj.Mcllis dcfpumati quantum fatis eft.Conficc fecun- dumartem.Adomncsintcrnas affediones vtiliseft pota; ad inte- ftinorum tormina quidem ex vi ni Myrcini,& aquae quarta hemina: parte: ad hepar autem ex aquae rnuifae hemina dimidia. Idem ad vigilias, Ophthalmiam & lateris moibum ex aqua mulfa : ad fto- machi demum vitia, ex vini Granatorum Cyathis duobus &c aquae totidem. Opiata fopiens fenfus Antonii Chalmctri : Recipe Pyrethri,Eu- phorbii. Spicae Nardi ana ferup j. Croci optimi, diach.j. ferup ij. LachrymaePapauerisdrach.i j.fcrup.j.ferm Hyofcyami albidtach. ij.fcrup.j.fem.Papaueris albi diacv.icrup.ij. Mellis optimi non co- q.fMifceanrur,fiacopiata. Oleum & aqua Mellis Qucrcetani. Hx Meile in vitreum alem- bicumimpofito, aquam eximiam primum elicies perBaln M poft . capiti mortuo , aut Pecibus rclidfcis, arenam vel filices calcmatos addes, ncregurgiret materia, quam per retortam vitream pellis, fubiicicndo ignempergradus:itadeftillabit oleum flauefcensfimulcura oleocraiTo &impuro;Omnia digerantur per quatuoraut quinque dies: poft rutfusdcftillentur per alembicura intra arenam, manäbitque oleum purum, & rubicundum aquae fuae fupernatans. Haec aqua acidi(lima cft prope ad inftar aceti de- ftillati: & plurimum aducrfusGangraenam conducit. Oleum au- tcm,quo?d inftar aquae vita: ardet,vires habet admirandas , praefer- fertim fi per dies aliquot circuletur cum vini fpiritu. Separato enim illo poftea remanet oleum dulce & gratiflirai iaporis, vulneri- bus fclopctariis, & phagedaenicis vlceribus plurimum con- ducens. Oleum Mellis Andernaci, Mei cumfauisvafi fi&ili imponitur, „&infimo,cquicalido maceratur, dum Cera a Meile ieparata fu- pernatet: qua alba Melli Silices miuutiflimipermifeentur,& am- pullae induntur,deftillaturque primum aqua acerrima (cum hace- gregia ex Corallis rubeis extrahitur tin&ura) deinde oleum. Singulare eft ad podagricos dolores fedandos, vulneraque curan- da,remedium. . Aliud oleum Mellis pMcftantiflimum; Recipe Mellis a fua Cera Liber Sextvs. 953 non (fcpararilib. ij.iTartari inpuliicrcm reda&ilib.j. Puttcfiantii- mulm fimo quindecim dierum'ipacio, Sc dettilJeturpcr retortam. Emanabit primo *qua candida,'tum flauefeens. Hanc redde capiti mortuo,&putrefiantrnrfuspec;quindecimdies. Poft depelle iterum per rctortamddquc ter facito:ac tum oleum Mellis pr«ftantiffimam confequcris. Vel; Recipe Melli* lib.iiij.fupcrfundeaccri,vt emineat quatuor digitos, dcftilla exarena aquam acerbam, hanc regifica : foluit Corallia,Margaritas .& alios lapides pretioios. Faeces poft olei deftillationemreuerbera*& cum propria aqua foIue,filtra atque coagula,idqae«cr:hunCialempropriooleo com- »ifce & inde »et fortius; per le in omnibus putridis vlceribus con- fert: nunc de vcgetabilibuspluric*. Ca μ τ V. De AiJynihiüj & ΑίιϊκΛ. /A Biynth'iirrt Latinis ,· Graecis 4·φΐί&ίβι,**αν$·ι»»,β*$·νιηκρ*»}βόίρνττΐ0 -XViepev, a Comicis ideft, injpotäbifcm, ob nimiam eius amaritudinem fLatinis A.’oina flue.Abiinthium,per Anriphrafin ab ideft, quod minime tangatur & guftetur ab animalibus:dicitur eda Herba foitis,& ab odore ac fapore ingrato , abantiquisAbiinijkiumrufticumdjallts dicitur Abfinie,Aluyneou rforr.Italis Anrenzo,AiTentipjRomanisNafcentioj Venetianis Bon • MaeftrojHifpanis Aflentios, Alofena&Alofna: a Serapione cap. 14.de tcmp.fimp. Arabice dicitur.· AiHtuhium,& a Stephano Ara- bum interprete Almacum : Ab aliis medicis Arabibus Ad nefu. Se furem, Alhanlais, Barus,Balengi, BululenguLiembali, irem & Zuridcrbar,&:c. In ciusreccnfendis acdcicnber/disipecicbus vix duo confemiunt, ex probatis tamen authoribuseius d.fterentias breuiterdemoniirabimus.de opinionum varietas conciliabitur an- tiquorum allata authoritate. Prima cft Abfynthium vulgare omnibus notum, in huius expli- «cacionc non opus eil diutius commorari. 954 Basilica Cηymicm Secundoeft Abfynthium Montanum feu Romanurma Dfofc6-*~ ride, Abfynthium Poticum: Mefues vocat Ab* * fynthiumRomanum,Plinius Abfynthium ItalicurmaSerapione de? fimpl. cap. 14. velucr& aliis Arabibus drciturMcfarugie, Gufcute Romanum &Sceha fiuc Sdha Romanum; Italis dicitur AiTenzo 3, Montano, AiTenzo Pontico, AffenioRomano; Hripanis Alofenas. Montcfina & Gallis Aluyne Montaigne» Tertioeft Abiynthium Ponticum Galeni,Graecis χ^ίιοντηώκ^. Latinis Abiynthium minus , Abfynthium tenuifolium, Abfyn-· thium Ponticum.&ab AuerrhoeAbfynthiolum,ab aliis etiam Ab-· iynthium nobile» Huius adhuc ab authonbustres danmripecieS' vt Abfynthium fupirmm, Abiynthium repens,& quia Abiyntliium 1 Poncicura,.Galcniiamdi6turn, etiam eft repens, dicitur hoc Ab-" iynthium minus lupinum - Italis AiTenzo fopino, & AiTenzo Pon- tico fopino : Deinde eft Abfynthium Alexandrinum,Iraks Aiicn-· 20 Alexandrino,hoceft, Abfynthium Nabathaeum Auicennae, ai quibufdam Seriphium Abfynthium: Abfynthium; i£gyptiacum,quodalii Abfynthium Gapilli Veneris, SeriphiumATgyptium, irem peregrinum vocant. Quarto traduntur duae ipecies Ab fv n t h i i, n i m iru m Ab Ty n t hi u ra i ,Atborefccns,IfaIis AiTc nzo dei comaffb,Gei manisQ$a«Itlßm IllUf&f & Abfynthium album,Italis AiTenzo ombeliifero Herbariis Ab-* iynthium vmbelliferum; Germanis fljfiftVr Pi&ASron fftfott ©aWtfle * <£ppri|j.2.dicitur Seriphium Maius, & Abiynthium Marinum Ma- ius:Herbarii vocantSantolinam maiorenuGermanisgrclltrgflriilli" €pprc§ / quia Abrotono minore fi mile'j Valerius Cordus hancfpe* ciemvocat Santonicum Maius,fedputatarabauthorib.eumcom-- mittereerore;5.Speciesdicirur Seriphium vulgare ; Italis AiTenzo* Matino: Hiipanis Alfennos Marinos,Afofna Marina & Gallis A- loyne du Mer; Germanis gtitldna q.Species Ab- Tynthii Marini d icitur Ab iynthium Tiberiadicum & Abfynthium Genezarsticum* affertur enim ex terra fanda, & crefcitadMarc Liber Sex tts. Jb$ 'TiberiadisfiueftagnumGcnezarcth,vbictiam colligitur.jvSpedics ,cft Abfynthium Seriphium Gallicum.; Germanis AbrynthiumreriphiumLanfblium, »Germanis fcrdftr Camerario in Matth. Santonici ifpecies maiufcnla, Lobelio AbfynthiumXanconicum vulgare. Sexto, Affertur genus Abiynthii ouodG ascis }■*«·,&ixpuS-oZo-nc'* vocatur:Latinis AblyntiumSantonicunvicoJu- imella herba Santonica ;de hoc poeta fic refert .Santonica medicata dedit tmbtpocula virpx femen Ale- xandrinum, femen fandtum, & femen Zedoariae; Italis Scmen- zina fiuc Semenzcna, item Scmefanto & Seme contra vermi: Hifpanis Semiente contra lumbrizes : Neapolitanis Semcnrel- la: Gallis Mortdcs vers, la mortauxvcrs ScBarbotine: Crcten- fibus vero Omfigoboranon .-Germanis Q&urmfraufyfiuc OBtum* famen 5traitf&3uflMflfaa(/&c. Hxcde variis generibusacfpccie- bus Abiynthii; nunc paulifper& eius efficaciam,virtutcfque,Deo dante, perluftrabimus. Abfynthium omne aromaticam, fuauem admodum, acrem & .amaram polfidet qualitatem ait Galenus: attamen vulgare quod- dam in hortis multis inuenitur,minime amarum,fed dulce, foloq; faporeapontico djftinguitur. Omnia vcroftomacho conferunt roborando,co£honemiuuant, & alui lubricos tamfumpta quam admota enecat. De Abfynthiorü porro diiferetiis,videatur Bauhi- nus Medicus Bafilienfis,qui librii integrü edidit deAbfynthiis, &Co Abfynthium Ponticum calidum eft in primo gradu & ficcum in itcrdo, teile .Galeno ; Multum adilringit, minufqucrcliquis ge- 956 B A S ttLl C Λ ChyMICI ncribus extenuat, Seriphium Pomtc© eft nonnihil calidius, ma~- gifquc excenuac.Santonicu minus exrenuat>calfa cic acque deßccac quam Seriphmm.Abfynthium poiicum ventriculo in cibo &potu prodcft>conco Mellisconfiftentiam.' Alii fuccura expreffum in vafc vitreo fuprav> arenam calidam,vel fble coagulant inftar Aleopatic. Fieraucem in < menic Mäio quando Abfynthiunv in optimo fuo confiftit vigore,. abfque Caulibus* Alii.Abfynthium concifum aqua fontana permifeent, putrefa- - ciuntpcry.velodö dies, deinde concoquunt, exprimunt&con- · coquunt in aliquam craiTiricm: Optimum vero dicunt eile hunc: · Recipe Abfynthii extra folem ficcati M.jo.vd 40rfuperfunde huic aquae fontanas tantum,· vt emineat 4; digitos, repone per 4. dies ac nodes ad macerationem: Macerato,plus affunditur aquas; coqui- tur & exprimitur: Exprcflb viciffim recens affunditur aqua &co- - q )irur,tandcm colatur &c infpiißtur prolubitu , vel in confiftcn· tiam inftar Me!lis,vel vt Albepaticum.&c.Hiiiusfuccivftis tam ab 1 extra quam intra adhibetur in Medicina: Dofis drach.j. cumSy- rupo Cichorii vcLEnditiiae: Ab extra fdutus'inilillatur Auri- bus vt vermes irneis interficiat: vel etiam in matricem mittitur,. ▼t reducat menfes: aliasetiam in vnguentis & cmplaftris ftoraa-> chicis vtiliffime vtitur» - Ex Abfyuthio etiam ficSyrupus veliiti defcribirMefues: Recipe Abfynthii Romani lib.ß.Röfarum rub.vnc.ij.Spicae Indic« drach. iij.yini clarivetcris opr. fiicciCitoniomm ana libiij.ß.Mäcerenrur in vafe Marmoreo,aut fidili dcnfo per nodem vnam; Deinde co- quancur.Golamras adde Sacchari lib.ij.' Confice fecundum arcem. Vcntricülumroborat &iöcur,aliaq; inftriimem*nutritionis,appe- tenciamq; exeijtac:Contra Regium Mrirbum prodeft, flatus difcu- per vrinam pellit.’- Simpliciter fic fir: Rec.fucd expreffionis Abfynthii vnc.xi/.& & Aquae purac fontanas lib.ij.; coquantur ad tertiam partem , dein- de vini veterishb.j.ScMellishb j.adde, coquc;coia, & vt artiscff redige in Syrupi confidentiam. Hic Syrupus prout & prior maxi- mfarilknantur in medicina.daturab vnc.jad ij.pcrfc &cumappro- priatis morbis conuenientibus^ Vinum Abrynthüfecundüra Arnoldum; Abfynthium in dolio Liber. Sextvs: 957 Suren* Abfjnthii Syrupm AbJymhH, V'wtm t Ahjfynth:* 958 ,vifli feu mufti pleno immitti antequam feruear, vtper cius ; feruorem in vafe, herbas vis commifccatur, deinde per hyemeni in vafe relinqui fcmper implendo iterum vas,fi quod inde exhauftum fuerit. Alii diuerfas herbas admifcenc.· Vt Carduumbenedi&um, Mchflam,Ccntaurium minus, Hyiropura,Borrgginem, aromata ÜCid genus alia. Stomachofrigidoprodeft,flatusdifcufit,Coli- cam Phlegmaticam,&ex flatibus natam fanat: febribus omnibus, & regio morbo confert :ventriculum.coqfirmat:, vermes enecat, &c. •Extra&um Abfynthii: Abfynthium minutim inciditur, inditut- que ampullas vitreae, 8c vino ftillatitio, quod aliquot digitosfu- peremineat, perfunditur: deinde illa caeco operculo occlufa, ma- cerant in balneo, veiinfole, vel iuxta fornacem diebus aliquot.: poftea eximitur, &fubpraelo valde exprimitur, faecibuiquercie- <5tis,recens herba in idem vinum ponitur,maceratur,exprimiturq;, 'Vt prius: ifque labor ter quaterque repetitur,prout cxtraCtum effi- caxdefidcrauerimus. Tandem vinum illud in balneo ex ampulla cxtillatur,dum extraCti fpiflitudo in fundo Mellisinftar appareat, vel fpiritu vini euocato,aquofum affluat: Hic modus eft vulgärif- iimus ac comunis: nobilius fit,fi Abfynthium prius in aere exficca- tum, deinde concifum fuerit; & deniqueeum fpiritu vini extra- ctum deftilletur, inque legitimam cxtraCli eflentiam infpif» fetur. Confcrua Abfynthii fiefit: Recipe Thymi Venetiani vnc. |j. vini albi optimi lib.j.fi. coque Thymum ad vnc.xij, vini .-Deinde exprimito, ÖC adde Sacchari albilib.j. coque ad formam Syrupi craflloris,deinde cum infrigidatum fuerit, adde Abfynthii viiidis, optime incifiacfubtiliiflmein mortario lapideo contufi vnc. xiix, Mifce ac reponatur. , Deilillatur etiam ex Abfynthio, veluti & aliis herbis aqua fine corrofionc qua: magnarum cft virtutum .· Dolis vnc.jj. ad vnc.iij. cum Saccharo, Syrupo vel aliis appropriatis. £x fecibus ab aqua dcftillata Abfynthii rcmanentibuSjVel etiam Abfynthio recenter combufto, Egregium lege Artis fit Sal, quod maximum eft Arcanum inhydropi,mouet vrinam, ficum vino e- ius fumanturgranav Jnpefte etiam Arcanum, excelleniq; cft re- B A S I L IC & c H'YM I C Ά Extrdclu Abfynthii. CenferUd Abfynthii. 'AqUd Ah- fynthii. ' i SalAhßn- tbii. Liber Se xtv s. 959 medium, mifcetur etiam cum aliis medicamentis, Pilulis, Extra- dis,Syrupis,Conferuis, &cc. Ex Abiynrhio deferibitur etiam confedio Trochiftorum, fe- cundam Mefuen; Recipe Rofarum,Abfynthii, Anifi ana dracb.q. Rhabarbari,faeci Eupatorii,Afari,fem.Apii, Amygdal. amararum, Nardi Indicae.MaftichcSjfoliifcu Spicae Romanae ana drach.j. fae- ci Endiuiae quantum fufticit, formentur Trochifci, in charta manda,CeraeIiquataeintindaferuandiperannum. Obftrudiones ventriculi, & hepatis, & ab his dolorem & febres antiquas tol- lunt,didas partes* reliquafque nutritorias roborant, ac appeteiv- tiam excitant. Oleum Abfynthii vulgare fic fit i Recipe Comarum Abfynthii vnc.iv.olei Omphacini lib.j .Macera &infola in vitreo vafe per dies odo,deinde Abfynthtumpermutato, videlicet infolationem ex- emptam exprime,atque aliud recens Abfynthium impone vt fu- pra: atq; ita tertio fac: cola & fcrua.Hoc oleum calefacit atque ro- borat eaquaefuntrefrigerat,potiifimum vero ventriculum: Exci- tat appetentiam , obftrudiones aufert , lurabricofque enecat.- Oleum vero cx Abiynthio ftillatitium , longe alias vires habet: videlicet internas cuius gut. iiij. dantur cum vehiculis appro— pnatisjin multis pcneqae infinitis nK>rbis,&c, - Semetintc puiüis compofiras, per fe quidem datus paruuhVcum * lade multum prodeft, fed propter nauieam hi fequentes modi ve— «iunt habiliorcs.-Rccipe fem.fandi,Sena»Alexand elcdaijDiptam-- ni albi , rad. Tormcntillae ana drachm. j. Turbcthi fcrupulos duos.M.ac pahieriieatur.Doils a drach.&ad drach.ij.cum lade vel - aqua graminis,6te. Aquaexfeminebociando fit, quaehobilior eftin hocafledur Recipe fera.fandi vnc. viij. C. Cerui recenter raipati vneuij. flo- rum Perficae arboris vnc.j* Aloepat. vnc, & pulucrifentur groflb > modo, deinde faperinfixndatur hic puluis cumaquaeRutas, Ab- fyntb. Florum Perficae ana vnc. viij, Putrefiant in Balneo Mariae per tres dies ac nodes,deinde fiat accurata deftillado, vfque ad re- manentes faecesjcobobando aliquoties ab vnc.&ad vnciara j.&per ίέ,ρΓο ratione «tatis, · T rocht feit de Abjjti· thiQ Oleum Ah ί; finthtir 960 .Β A S ILICJE νΟκ ΥΜίΟΛ ?Preterea & eius vfus talis crhm inuenitur : vr' puluis contra vermes, Auguftanj .-Recipe feminis fa-nfti, vnc. j.& Farinae lupino- rum vnc.j.Diptam.albi.Indiciane vnc.i? Cornu Ccruf vfti, &prae- parati,Scotdii veri ana Croci drach, Sacchari al- oi, aqua AbfynthiidiJuu q. f.elhtFiat coofc&io in motfcilis. 'Vinum Abfyojthitcpurgans aquas,Erafti:Recipe Abiymhii M. j.ß Carduibcncdj&i M.j. Agrimoniae,menfuram j. Afplenii, Erics, VerbcnaeanaM.fRad.Ireosflorcnt.vnc.j.ß.rad. Capparorum, A- fari,Polypodiianaνης j.ß.rad.Cichoriivnc.j.&rad. Foeniculi vnc-j. tad. Apii vnc.j.$,fon.Fceniculi,Apii,Pctrofelini, Anifianadtach j. Galami Aromatici,Cinnam.Qmianadrach.ij.Scnsvnc.j.5. Solda- ncllae M.iij.rad.Iridis concifs vnc.uj.Turpeti concifi drach. v. Vini albi gcncrofi,inqaQChaIybs ignitus Mifec, vtere alternisdicbus.iimiqpaftuspocukimynum, ’ Vnguen.tum ad ftomadbi refolutioncm; Recipe olei de Abfyn- thio,Nardi,ana vnc. ij. Galangae, Caryophyllorura, Mafticis, C y- prianadrach.tj.Santalialbi,Ccrallivfti, Corticum Citri, Cinna- momi Ctafli, ana drachm.0. Aceti parum, Cerae quantum fuf- ficir. \Vnguentum ad calefaciendum hepar? Recipe olei de Ablyn* tbio, olei Nardini,ana vnc.iij. Spicae Nardi Indicae, Schoenanthi, Aiarianadrac.j.Antiipodiifa&iex Myrtho, vel ex Corallis rubris, velexCornuCcrui drach.j.flor.Anthosdrach^.fem,Apii Petro. relinianadrach.j.CeraeCitjinsquaniumfuiHcinadde vini Malua-* dei quantum poterit bibere,vel id addatur tempore i nundtionis. ‘ Emplaftmm ftomachicurri Mefues; Rec pc Abfynthii, Ligni A- loes,Mafticis,Cyperi,Cofti, Zingiberis,Gummi Arabici, ana vnc. AjcomatidiThuris, Aloes ana vnc.i j Caryophy Horum, Macer«; Nuci$.Mofchats,Iuociordorati.florum Nardi ana drach. jj. omniamiua Cotoneorumexcipiantur, & extendantur fnper pannum,&fufFamigeturiuperligno Aloes,&fupcrponaiur. Sto- machum & hepar confortat,& calefacit. 1 Emplaftmm contra vermes. Hieron. Mercurialis : Recipe fol. Abfynthii, fol. AbrotanianaM j. Lupinorum contuforumcralTe Pj.ß.Bulliantfimul in aquae lib.vj.& aceti Styllitici hb.j.Dcindc o- mnia fimul piftentur diligcntiiTimc,& ventri apponantur. Libir Sbxtvs. 961 Puls ad vermes Heurnii. Accipimus Abiynchium, contundi- mus ex aceto, &exprcffioni addimus felbubulum, & farinam lu- pinorum ; vmbilici regionibus inferimus. i Ceratum ftomachale, Galeni: Recipe fol. Abfynthii ficcorum vnc.xv.Rofarum rubrarum, Mafticisanadrach.xx. Spicae Nardi Indicse drach.x.Cera: vnc.iv.olei Rofati,lib.j.$. Aquae Rofar.quan- cum fufficit ad lauandum.Viniveteris aufteri, fucci Citoniorum a- na q.f ad lauandum. Aceti parum.Omnia tenuiffi me tcranrur;Ccra dc oleum igne lento liquentur, & aqua Rofarum diu lauentur.li· quenturiterum, &lauentur vino,fucco&aceto: poftmifcereli- qua, & fiat ceratura. Ventriculum & hepar roborat : horum dolo- rem afrigido lenit.appetcntiam excitat,coitionem iuuar. Sal Abiynthii &c Scabiofaefudoriferum, Heurnii. Abfynthium ficcum.& Scabiolam combure, Cineribus affunde aquam, coque iefquihorae fpacio: qua effufa, iterum nouam aquam infer, idque toties du infipidam auqä demittant: Hinc aquam depura per Cili- cium,vel inclinato vafe effluat,& exhauriatur igne leco.Propinan- tur huius falis G x.ex aqua Buglofll.cum vino albo, vel ex confer- ua Borragfms.IdemfaciuntG.xij.falis Faxini cum aqua Cardui- benedi£li. Altheaflue EbifcusautIbifcus,Graecis&cLatinis, ab id eft,medendo di0ta,quafi dicas, medica: eil enim maximus eius in medicina & Chirurgia vfus.Jn fylueffrium Maluamm cit genere, foliis Cyclamini,rotundis.iarmgine canefcencibu«, flore rofaceo, bicubitali caule,radice lenta, vifeofa, intus alba. Officinis Bif- malua,itemMaiuauifcus, ex Malua & Euifco fa<5lo vocabulo,di- citur öcpinguibus.Radis eius iniine Augufti, & initio Septembris fodi- tur.Florer Iulio& Augufto. Dehac,mirum,inquitPlinius,aquam radice ea addita , addenfari fub dio & cladlefrere. Folia & flo- res funt calida & ficca in gradu p> imo. Radices in principio fe- cundi: Mifcctur ad internas & ad externas cor- poris partes. Vino aut aquamulfa codlaradix, autper fc pota, omnibuspe- &oris & pulmonis vitiis maxime eilfaiutaris, cun6lifque ventris malis praefentiffimo eft remedio. inteftinorum corruptiones pari 962 Basilicje Chtmicä modo fanar, ncc non dyfcnteriam, .omnifque generis Cholerica vicia.Eamndemeft virium aqua ft llaricia.radicis ftillatitius liquor afthmaticis cum vino datur vtilitcr, Piures eius vires iivMaladve ieu Malua require. Qu* de Malua traduntur, dupliciter de Althaeafunt accipienda: vnde ßifinalaamhanc nonnulli appellant. Minutim feifla radix, cumla&eaur aquaco&a,&iubatfta, illita, vlccradifeutit,raollir, maturat & ad cicatricem perducit.Eodem modo coddt &cum adi-: pcanfcrinoautfuillo, aut Terebinthina fubadta, ad veeri inflam- mationes & pracclufiones vtiliter admouetur. Ad eadem poilet a- qua ftiilatiria. Semen viride ficcumque tritum cum aceto, infole- pemn&uro,alphos extergit. Cum aceto dcco&a radix, colluto in- de ore,dentium dolorem mitigat. Medici freq icnter vruntur Al- thaea ia Clvfteribus,exempligratia:Clyfterad vrinaeretentionem, Andernaci; Recipe rad. Aithcac vnc. iij. violarum M.ij. MaluaeP.; ij.fl. Pallularum, luiubarum tna vnc fl.iem.Meldnum, Cucurbitae, CF ralli, Cuct; meris, coatuFomm ana drach. iij. flor. Chamomillae; Violarum ana P,j.Coquantur in aqua hordei.in hb. fl.diflolueoler violacei vnc.iij. Adipis Cuniculi, vel butyri recentis ana vnc. j. Miicc & fiat Clyfter. ClyfteradColicum doiorem.Reciperad. Altheae lib fl.Maluae,· Branchas Vrimae, AblynrhiianaM.j.Ficuum num.xx. fern.lini, vei foenigraeci vnc j.velij. Anifi Garui.Foeniculi,Cymini ana vnc. ij. vel vnc.fl.flor. Chamomillae, Meliloci,Sambuci anaP.jfiat deccido. inlib.fl.Diflolue Benedidbe vnc.j. olei Chamomillae, vel Anethi ▼ncdij.vel butyri vnc.ij.vini vn.iij.Mifce,& fiat Clyfter,Rondeletii; Clyfterad odorem nephriticumiRecipe rad. Altheae, rad.grami- nis,rad.Afparagi,Glycyrrhizae,rafae,vclpediscolumbiniana vnc.iji Betonicae, Linariar, fol. Foeniculi Marini ana M.j.Anifi,fcm. Lini, Foenigraeci,ana vnc.fl.flor.Chamomiliae, Meliloti ana P j.fiat deco- ctio. In huius lib.j diflolueBury i recentis, velaxungiaeporci re- centis vnc.ij. olei Scorpionum,vn.’j.Mellis communis vn.ijrmifce & fiat Clyfter: Clyfter adpafllone Iliaca.Rondelctii; ψ.. rad.Althcaelib.&Mal- uae cum rad. Violarum M j. flor. Violarum Chamomillae ana P.j. fiat decodtio in aqua hordei.in lib. j.deccdionisdiflbiuc Mcl vio- Liber Sextvs. 963 larum,vel Caffhenouiter extra &*, vel Cymini cum Saccharo vn.j . olei Violacei vn.iij.Mifce&fiat Clyfter. Decorum contra vrinae ardorem, FiafcusEquesFerrarienfis: , Recipe AliheSjMaluaejad. Petrofelini pare.j. Coquantur in aqua (laminis vfque.ad tertia? partis confumptionem .Coletur. Dofisvn. ix. cum Butyro recenti,ftomacho vacuo. _C!yfteraJ Sc/nhum yteri.emolliens^ondeJcrii.Reciperad.Al- r th&x vncijj Gort.rad.vlmi vnc.ij.MaluaeM ij.fern.Lini,Fosnigrzcci anavn.ß.Ficuam par.xx.fern.Apii,Petrofelini, A!thea?anadrach.ij. flor.CharaomiIIa?,Mcliloti, Violarum,Malua? ana P.j.Fiat dcco&io in aqoa,vcl iure inteftinoram porci, ve! vcruccis vel iurepingui.De- co(ft oni adde pinguedinis porci, vel Butyri recentis, vel oieilib.ß. iniiciatur lib.&frcquenter. C a p v t VI. Oe Anagdlide, Anethoy Angelica & Apio. A Nagallisjciusduofunttantumgencra ,mas & foemina, quae -*· *-florefolummododiftant,quirnari eftpuaiceus,foeminaecxrii- leus.Frutex eft paruus tarn mas quam fcemina,non alte a terra con- furgens/ed foarfiis,cau!e quadrangulo, foliis pufillis fubrotundis, ad helxines folia accedentibus, femine rotundo, fed in maripuni- ceo,infaeminacaeruleo. Gail. Morgelinc, vel Mourron. German. (Eolmuifrauf quodfortaife in veftibuli limine fufpe- fa,maleficiorum introitum pellere fit credita.Paflim in vineis &ar- uis crefcir. Vliginofis tamen potiflimum gaudet locis. Floret aMa- iovfquein Autumnum. De hae Plinius: Mirum quodfoeminam pecora vitant : at fi decepta fimilitudine ( flore enim tantum di- ftantjeam deguftauere.ftatim eam,quas Afyla vocatur,in remedio quaerunt.Prascipiunt aliqui eftbfluris.anre folis ortum, priufquam quicquam aliud loquantur,ter falutare eam, tum fublatam exime- re,ira praecipuas eife vires. Videtur etiam Anagallis Corchorus cfle,cuiusTheophraftus lib. 7. cap. 7. meminit, in prouerbium ob amaritudinem abiif- fe, dicens > h»#.*«*, id eft, Corchorus inter o- lera. 964 Basilica Chymic^ Eft & aliud Anagallidis genus, Sion didam Gcrma. Q5ac&6uit* g(n>diuerfura ab hac AnagaIlidc,acaDiofcoridcctiamfeparatunv vtraque calida eft &ficca: extergcndique. naturam habent. Vinoco&aAnagallis, omnibus venenatis vulneribus, pota & illita prodeft. Contra pcftem eft falubris, ante ibmnum hauftus fumptus.contedto, poft&fudantccorpore: peftilentes enim hu- mores periudoreseducit. Succusfeuftillatitiaaqua morfisarabi- discanibus,fipotetur&morfuiiIlmatur, maxime confert. Vndc venatores hac ad canes laefosicu morfos a feris plurimum vtuntur. Quo didkum eft modo vfurpata,hydropicis auxiliatur, jecorisob- ftruibiones folait,renes purgat, & calculum pellit. Vim habet leniendi & extrahendi hrecherba. Omnisigiturge- neris vulnera huius aqua vel fucco purgantur. Venena, claaos, fen- tes/pinas&aculeos, impofita, extrahit; manantia item demor- dentia huiccra ad Emratcm,illita, perducit. Oculorum caliginem difcutir,deargemarubens, cum Melie puriilimo inun&a. Succus naribus infufus cerebrum purgat,fluxuique dentium attrahit. Ana- gallis mafcula procidentia iedis proritat: Caerulea vero feu foemina retroagit, vt tradit Plinius. Vnde colligere licet marem in extra- hendo fortiorem efle foemina. Errhinum purgans pituitam, Rondelctii: Recipe Anagallidis depuratorum ana vnc.nj.Cacci Cyclx,vini albi vnc. iv. Mellis vnc. ij.Mifce. Quod fi efficaciora optes, adde Diagridium, vel Aga- ricum,vel Colocynthidem.vcl Veratrum. Anetum Graecis ωί&ο», «»»ί**, τπλγίϊ®*, Γβ»(& χννβχ«ρ<*λ» , rp/- xns κυνοκιφίλ*, a Diofcoride. Nicolaus Myrepfus caules eius nun- cupat Λν»Β·όξυλΛ, Leonhardus vero Fuchfius fic vocat radicem. La- tinis dicitur Anethum, Anicethum, Genitura Cynocephali & Ca- pillus Cynocephali fecundum mentem Diofcoridis. Paulus ABgi- neta vocat Anemiura, & a loanne Bruyerino dicitur Efcalata ÖC Herba Tholoiäna: Italis A acto .· Hifpanis Eneldo, Aneldo, & He- neldo; Portugallis Endros & Endres; Gallis Anet &c Anete: A Se- rapione fimpl.li.cap.316. Xebeth :ab Auerrhoefcenat: Ab Andrea Belluncnfi Alfebar; alias apud Autographo m Auiccnnae & aliis li- bris Arabicis inuenitur Naemlis,Vebet,Sebatum,Ccbet,Scebct, Seber,SebezjScectjAneidc, Alfccbctc, Sohar, Seth & Rau: -AEgy- Liber Sextvs. 969 ptüs Arah : AtFricanisSicciria & Scyrria : Crcteniibus Agnitho: Apud Arabes fernen dicitur BifaraSebezi,&c. Foliisprimum duobus acuminatis prorepit, iefquicubitaliaflur- git proceritate,caulibus multis,rotundis: Comofum,exilitate folii in flaminis pene modum extenuata,flofculo luteolo,femine lato& quafi foliato, radice lignofa nec adeo prolixa , ymbcUaFoeniculi, cui propter fimilitudincm agnatum genus videri potefl. Nafcitur inhortiSTpaflimfatum,ac fponte etiam prouenir. FlorctIunio& lulio. Radix excidente femine vniucrfa perit, ac quotannis a fe- mine renouatur. Notum, culinae j praefertim ad Brafficam con- diendam,.. Calidum eil intcnfein fccundoj&remifle in tertio gradu. Exic- candi vim habet in fine primi aut initio fecundi ordinis. Vflum au- tem efl calidam & ficcum gradu tertio. Coma: feminis deco&umcx vino potum lac euocat, tormina & inflationes fedar.aluum leucfqj vomitiones fedat. Vrinam cit, fin- g'iltus lenitioculorum aciem hebetat,& genituram affidue potum reflingnir. M-.fcetur&Theriacae Antiochi regis, cuius haec efl confe&io: Recipe feminum Anethi,Foeniculi, Anili Ameos,Petrofclini,ana drach.vj. Trifolii acuti odorati drac.j. Milii, Serpilli, Farinae victo- rum , faeci Angeficae vcl , anadracH.ij.His contufis ac cribratis, cumque vino fubadtis optimo, Trochifcos conficito, quosarcfidos ad vfum referuabis,ac drachma eius in vinofumpta, corpus ad defudati onem cooperies. Euidentiflimum hoc prae aliis contra venenum efl Antidotum.- Dbcodlimeiusmulieribusprxfocationcvuluaelaborantibusad infidendum efl vtile.. Semen vflum &: illitum condylomata tollir.- Olcum Ancthinum: Recipe fol. &c flor. Anethi contuf vnc. iv. olfei veteris lib.j;Maccraad folem,vcl in loco aliquo, diebus quin- decim.-deindtinduplicivafecoquito & abic&o Anetho, recens iniiciro,&riterum diebus quindecim macerato: poflea firailimodo coquito d&exprimito, & tertio recens Ahetfiuth iniice; macera, coque & cola. Sedat dolores , aperit poros> &rcfölim vapoVcs & Apoflemata, tumores & durities: mitigat dolores & rigoresfe- 966 Basilica Chymicje brium,-prouocat fomnurn 8c fudorem. Paranrnonnullietiaw ex Anetho Mulfam, vinum & alia, quorum modus facilis ac notus. Angelica: De hac planta authores hadenus diuerfc. lenierunt, Cordus cenfuit cfle SmirnionDiofcoridis , alii dixerunt Lafecpi tium,Item Panaces Herculeum,fcd perperam; Noftris diciturAn- gelica maior,radix fandi fpiritus,Coftus niger fiuc Coftura nigiu,- .& Panaces Angelicum. Medici Pradici vocant Angelicam : Italis dicitur Angelica, Gallis Angelic, & Angelique·, Aqglis Angelica: Germanis fälligen @<ί(Τ»ΠΠ$ vel (£ng(ilBUr$; ac fi fpintus fandus i- pfcjfiue Angeli hanepiantam autradicem microcofmoinialutem manife ft a fient. Hinc & non immerito a quibufdam dicitur Pana- ces Angelicum. A lia etiam fpecies eiufdem plantae vocatur Ange- lica minor aquatica, & Angelica minor iylucftris; Italis Angeli- ca minore , &c Angelica Saluatica Germanis iftm Itilfci 2lng$' IiC. Tertia fpecies dicitur Angelica minor Montana,& Angelica fylueftris Montana: .GermanisiidnQ5fftj2tttC puluis radicis omnibus internis corporis vitiis medetur. Inpleuritidc datur vtiliter. Ru- ptis & pulmonis vitiis eft vtilis , tormina difeutit, ftranguriam ad»uuat,faetum& menfeseducit,omncfqueinternos tumores di- feutit. Ad eadem radix in vino aut m.ulfo decgda, aegrotanti- Libik Se x tv s. 967 Bas commodedatur.Cauis dentibus infufusfaccus,fluxus eorum- compefdt. Auribus aqua indita eft auxilio. Caliginem oculorum emendat. Rabidrcams morfibus cum picc radix illinitur. Vcteri- busprofundis vulnerrbus,aqua,fuccus & puhirs inftillata, purgant, & carnem regignunt. Coxendicum dolori Sc podagricis aqua cum panniculo impolita fert opem j lentos enim dc vifeofos coU- lecfcos humores eonfumic. Multas aliae huius virtutes ex praedidis ■ colligi poftunt. Semen parium eum radice eft facultatum. Sylue- ftris in virtute eft debilior, ac in vino potiflimum ad recentia & vc~ - tera vlccra extrinfecus fananda decoquitur. Puluis Alexiphatmaeus praeftantiflimus,&: multis experimentis comprobatus,contra vulnera venenata Selopetica.Iofephi Quer- cetanhRecipeAhgelicaeSatiuaevnc.iv. Angelicae SyIueftds,Altheac ana vnc.ij rad.Afclepiadis vnc.j. Valerianae,Tormentillaeana vn.$, POlypodii Querc.vnc.ij.Vrticarurn vnc.j. Thymelaeae vnc.j.ß. Sca- biofae,Valerianae min.anavnc.f.radiccs omnes euellantur intrai5. Augufti&S.Seprembris, quae poftea incidantur,ac reponantur in oilam vitreacam figiliatam cum iufticienti quantitate aceti: atque ira 12.horas macerent ir,poft coquantur {patio horae vnius cum di- midia. Eftufo tum aceto exiceentur, donec in puluerem redigi qTieantconruiisommbus,addeacinosheibae parisnum. 12.cume- iufdcm foliis 56·. fiatqaepuiuisecuiusdofiseftdra.j.cum vinoalboi Paranturex radice hac veilia ad medicinam medicamenta vt vi- num,Malfa,Extradum,Confcrua,Syrupus oleum, Conferua Tä- bul«,Salaqua.mcruftatur etiam Saccharo, &modus proccffionis- cft ftcut cum aliis. Apium Graecis knf uton Latinis ApiumSelinum, Apium hortenfe, fatiuum Sc domefticum ,Japud vulgares medicos1 accipitur idem quodPctrofclinü, Petrofilium,& Perfilium.inde et nome fcretraxille videtur apud gentes: Serapionili.fimpI.ca.280'. Arabice dicitur Karphs&Karphi : Aüerrhoi Alcarfphas : Gloftb- grapho apud alios Arabes legantur haec no- mina , Charis, Charfi, Chares, Carphi, Alcarpfe , Charafz, Aikirapfe, Karfi , Carafcis , Harps , Narum , Querralfum , Querraftum , Querfcrum Kerf & Safonnech. Italis Pitrofcl- lo, Pettoidino ·, Apio domeftieo , Petroicllo, Petrofelino 969 domeftico, &petrofemolo: Hifpanis Perexil,luIinert.-Portuga- leniibus Salfa:GallisPerfil,dn Pcrfi!,Perfildc Iardin,& Perfildo- meftiqae.Anglis;Germ.Perfolc ( Tnjyctfu. hoc eft,neque in apio eft,ncque in tuta,hoc eft,nccinitium habet eorum, quae fu- tura funt,vel ne in primis quidem rudimentis. Calidum eftin ordi- ne iccundoj&ficcumin tertio,cftque Rami Apii, Plinio tcfte,largis potionibus per iura innatant, & in;condimentis pecu- liarem gratiam habent. Crudum aut co&um comeftum vrinara mouet.Deco<5himcius&radicum potum, letiferis medicamenti» aduerfatur,vomitum que ciet : .ahium, cohibet. Efficacius vrinam ciet femen. Succurrit ferarum morfibus,& iis quilithargyrum hau- ferunt: inflationes difeutit; medicamentis dolorem jeuantibus, Thetiacis, & tufli medentibus, vtiliter mifcetur. Veteribus etiam, Plinio referente,in cibis eo vefeifuit o.ntiino nefas: Nam id cibis defun&orum feralibus dicatum exiftimant: cofque qui ederint fterilefcerc, mares & focminas tradunt. Succus, maxime radicis, cum vino plumborum dolores mitigat. Difficilius concoquitur: proptcrca in medio ciborum fumcndumdocent. Comitiales ma- xime laedit j la&antibus mulieribus ab eo abftinendum, fiquidem lac minuit. Semen praefumptum ebrietatem arcet. Confert etiam ad bonum corporis odorem. Ad rem vencrcam mulieres promp- tioresfaciet. Pifcesquoque fi aegrotent in pifeinis, apio viridire- creantur. Cum pane aut tenui polenta illitum, prodeft ad oculo- rum inflammationes:aeftumftomachilenit;mammas grumis indu- X IBE R SeXTVS. 969 tatasdifcutit; idem impoflrapcäftant mammis folia. Saccus ma- xime radicis,inftillatuscum vino, aurium dolori medetur. Decc- 6lum feminis cum ouialßo illitum, fugillata colori rciliruit. Oris hulcera tritumin frigida faoac.Semcn ad omnia eft efficacius quam folia,fcminc autem radix ipfa. !Pecrofeliniradix'&foliaincibis funr vtiliffima : vrinam cient, menftrua ducunt,ftomachi inflationes difcutiunc: torminibus me- dentur. ; Laterum quoquc,rcnum:& vcficae doloribus funt au- xilio.. Eadem praedat efficaciter noftrum Germanicum Petrofeli- num. Aliqui dcco&um ex hoc faciunt contra ifterum, hydro- pem , & calculum renum, accipientes feminis Petrofelini, Dauci flue Pimpinellae 1 Foeniculi öcGuminiflng. drach.ij aut iij.. Angulis in menfura vini albi node vna maceratis, ad tertiam decoquunt partcmiHuius decofti mane & vcfperi ad tres horas ieiuno ftoma- chopotusaegrotisdatur.Eadempoteff aqua ftillatitia. Inflamma- tionibus oculorum cum polenta aut recenti pane illitum mede- tur. Eodem modo Eryflpelati prodeft. Stomachi aedum impo- litum, reprimir.Lac coagulatum in mammis folia tufa& impofita difeutiunt; vtile hoc modo iis,qui infantes ab vbeiibus fubdu- cunt. Eledaariura proiplene, RondeleriiRecipe Confer.rad. Apii vn.j.Confer.CcceraCoConf.Capil. Veneris an.vn.ß.ipec.Diarrhod. Abb.Trochifc.de Cappar.anadrach j.Cam SyrupoacctofofiatE- le&uarium,dcquo capiar,fuperbibendo aquae Foenicüli, vel Ferra- tae, vel Afparagi vnc.j. tPdulaeadicconsobilruiHonemjRondeletii.-RecipeTrochifco- mmde Abrymhiodrachq.Succi Apii, vclSyrupiByzantini quan- tam fufficit. Formentur pilulae paruaenum.x. pro drach.j. Dentur mane, fuperbibendo parum vini albi modice diluti vnc.iij. aquae Graminis, Afparagi.Endiuia: Capillorum Veneris. Trochifci hepatici, AicIepiadis;Recipc Anili fern. Apii, Afari,A- mygdalarum, Abfynthii ana vnc.ß aquae pluuiae quantum fufficit, formentur Trochifci. .Hepaticos iuuant: habent etrim vim hepar expurgandi per vrinas.Danturcum vino, febrientibus cum aqua, i Galeni. . Paftilli ex Amygdalis amaris,Paulini: Recipe Aniii, Apii, Afari, 970 Basil i cje Gh ym ic m Comarum Abfynchii,Amygdal.amararum ana drac.ij. aquas quan» - tum fuihcit.Formenmr paftilli.Idem prssftant. Dantur febri carens tibusex mulio,febrientibus cum hydromelite. Trochifci Qjaiperraaton,Galeni: Recipe fern. Apii, iem. Ammii ana vnc.jAnifi,FaenicuIi ana vnc.fi.Opii,Caifiae ana drach.ij. Aquae/ pluuiae quantam fufficir. Formentur Trochifci. - Durant annos * duos. Dantur ex paifo , aut aqua: fedant dolorem, ad omnes i- inter nos aifs&us, & ,pleuritides vtiles funt, & fangpinem rcic- <£hntibus. Pdluis contra calculum ; Recipe,femin. Toeniculi, Raphani 5 - Petrolini, Anifi, Anethi,Alkeiccngi3SaxifragiaEanadraGh.ij. Cice-- rumrub.drach.j.Cardamomi, oculorum Cancri, dentium pifcis5 iupi, Micis ana drachm.ij. fiat paluis. - Dofis drathm.j. cum·* vino. Alius.,: RecipeGumrai,Gerarornm,MiliifoIisanadrach.ij.rem. - FetrofeIini,Maiuae,MeIonum, Liquiritia rafeanadrac.iij.Saccha- ri Candi drach.Xifiar puluis.- Ad calcuioias arenulaq, Heurnii: Rfccipc iem.Pctro/elini,racL Petrofclini ab internaanimal a purgatorum ana vncAdorum Car~- diii fteilati vnc.j. Furno reneri ficcata in puluerem redigantur - Qmdamex apio etiam faciunt mulfam ac vinum,&c.- Gap v t VIL Ue Artemißay Afiro, Agno Caflo , & Afer Ar Rteniik: Dicunt Authores, quod nomen hoc mutuarum fitt ab Arthemifia, RegisEthniciMaufoli vxore, quae, vrperhi- bent, multos homines hac herba curaffe, vnde & apud Grazcos at-' que Latinos dicirur Afremifia: Alii volunt quod nomen traxerit L Diana Ar-remide, venatrice. Apud Gra:cos alia* dici-· fur: 'ZfTru io*«, id c ft, A ire mi ha Lruiftdia; Apud Diofco- ridem St Άρ LI 16 i um ttibinx, jZ'-ΐζϋ Λίμα χήγΰττα βασιλικόν λαχχνβν χκσιςτ λβχΐχ, tv&tis , λίισζ&$ & λυχς , i ®H:icai iT.0v<& ι τνξφόλβν:, ,αρμμ , ,νπΗΤ-φ* j & τηχρΒ-ιΊ;, XlBBR 'S-EXT.y.7». 971 < vt Plinius teftaturlib. 2.5. cap. i. Latinis dicitur,'"ChariftcJocifra, *toxecLS>:oxiteha,GcnicuraVulcani,Toxobolum,fangiiisSatarni'6(: < iangms hominis.tcem C?.naparia,olns Regium,Herba Regia, Ra- pium,abApuleiüSirium,aPythagoraPcxafis,a Diofcoride &Apu- icio Valentina& Valencia: ApudSyluaticum Aut höre Pandecta- rum diciturIcramis& lerania ; alias etiam apud rr*--dem dicitur Bemaftrum.AmaranciumjAniandnaj-avulgariorrb.nivpliciiVisd.- ‘ dtiir Armoiia:Arabes vocant Belengefif, Moluiarfc Molufariia- pud Haliabbat: Bercniaiturri, Bercniafeton & Berinemafecurp.: Italis Artemifia: 'Venetianis Herba della Madonna : Hifpanis / Artemiiia & Altamifa-.Gallis deLarmcni , Armoife,Herbe de fanic iIean,Artemife &c Armafe,itemßricumum: Apud alios Herbarios dicitur Mater herbarum , a Vegetio[Dianaria, Polonis Bilicza: AEgyptiis Anefe&Neifar.-Germanis feu cingulum’Diui rlohannis,<ö.mci5ol5annt3@urfd. Itemquacaulibuseilrubicun- ■ dis jdiciturArtemifia rubra, ques vero albis,dicitur Arteirdila alba: : Hadbenus dc primogenere,fecundumnuncinfequitur. Secundum genus dicitur Graecis »*> a forcflHmo odore. u afloribus albis: Item ΐνχνύψβν·: Latinis apud Apu- ; leiumjTraganthes.ArtemiilaTraganrhijOnicanthe, Onaiuhemu Leucopis,apudiimpliciilas Matricaria, Matronalia, Amarella, Amamfca,Tagetcs,oculas iolis ,-Matror.ella &c Parthenium adül- ■ terinumdiue pieudoparthenium: Italis Amarella, Matella & Ma- tricaria:Hifpanis Matricaria: Gallis Matticaire,Marone'& eipar- goutce ; Vngaris prout vultCaroIas'Clufms Eenedi&a, δί alba Benedidi: Germanis $2Petrofeiini, Spica: Liber S'extvs; 975 Nardi,Squinanthi, Afari,an.fcru.j.Mifce & fiat puluis.Capiat vnc.j. cum fucco Eryngii.- Puluis vrinai mouens.Kondelctii: Recipe Gummi Prunorum;. Garab-ae,CinerisCancrorum anadrac.j.Seminis Apii/cm.Pctrofe- lini,fcm.Alkekeßgian.di:ac.ß.Cinnamomi, Squinanthi,Afariana · fcru.ij Mifce&fiat puluis tenuiflimus.Sumatur mane Cochlear v- num fuperbibendo Cyathum vini albi,vel ex aquis prouocantibus ' vrinas : quales iuntaqua Graminis & Aiparagi. · Eleduarium ad vccri dolores,RondeletihRecipeCaftorii,Myr- rhae, Croci,Styracisan.drac. ij.rad.Ireos,Spicae Nardi,folii Malaba- thrf Afarian.dra.j. Opii dra.j.ll cumSyrupode Artemifiafiat Elc- daarium,velOpiata,Capratdrac.j.Supetbibendoparumvinialbr, diluttaquaex fioribus Citri. Agnus Caftijs,(eu Vitex,Graecis «7»«5,h.e. Caftus,quod nimiru; Galeno authore.caftitate iis, quibus aut editur aut bibitur,autfub- fternitur,conieruet.Vnde Athenicnfium matronae caftitatiftuden-- tes, huiusfoliis toros fibi ftemcbanr. Lygos quoqj Graecisdicitur, ob hirculorum firmitatem. Salix quoqv Amerina Diufcoridi dici- tur,nonnullis vero Piper agrcfte.Duo iunt eius genera,maius &mi- nus.Maius arborefeir Salicis modo,vel foliorum afpedu,nifi quod gratiorem ipirant odorem,&pcrpcruo virent: ramis frangi contu- macibus,Hore ex purpura candido, vnde candida quoque dicitur, Piperisfemine.Minus,ramofiusefl:,foliirq; candidioribus &lanu- ginofis,flore purpureo,quam nigram vocant. Nafciturvtraq;iuxta flumina.CauchijVt Valerius Cordus tradit, huius arbufculae fron- des & femina,quoniam Jupulo carcntyGcruifiaefuaeincoquunt.-ea-.' que fomnum conciliat,& facile inebriat. - Calefacit &ficcatinfigniter, & flatas omnium maxime difeu- tk,venenatis idibus & lienofis auxiliatur,menfes ciet,feminis mo- - dum cohibet, nodurnas Veneris imaginationes , vr femen rutae compelcir.ob id matronae in Thcfmophoriis Athenienfium, caftr-- rarem euflodientes huius foliis toros fibi flernebant.· Buccae leu femina Viticis drachmae pondere ex vino tuia' ßi'pora , .menfes cientventofiratet difcutiunc, appetitus ve- ncreos-cohibent. Profunt etiam iis, qui a venenatis funt de 976 morfi.Lac etiam natricibus augent: licnofis, iocinorofis tc hydro- pem metuentibus conferunt,Nimius.vfus caput grauat5&fomnum conciliat. 1 Succus foliorum araneorum raorfibusillinitur.Folia tum Mei- le in vino decoda,ori$ & girjgiuarum vlcera collutione fanant>Ri- masfcdiscx aqua decola folia fanant, ii decolo locus abluarur. iBiciTuprofunt inflammationibus mulierum, in occultis partibus ortis.Trondesviticis fi viatores manugeftent, a lupis tutos fore fcribitDiofcorides. Trochifci de AgnoCafto:Rccipe Agni calli. Tamaricis ana dra. v.fem.Endiuiae.fem.Pottulacacanadrach.ij. fi. Formentur Trochi- fci cum aqua Scolopcndcii. Nonfuntinvfu. Pollent tamen in fe- minis proiiuuiofeu Gonorrhaea,&aliisciufmodi vitiis commode adminiftrari. Trochifcide Capparibus Mcfuae: Recipe lem.agni ana drach, vj.Cort.rad. Capparis, fcm.Nigcllae,1Calamcthi, fucciEupatorii, A- corijAmygdal.amar.foliorum Rutas, Ariftolochiae rotundae, fern. Nallurtii, Ammoniaci ana drach.ij.CyperhCcterach ana vn.j. Am- moniacum diftbluito,& reliqua triturato; deinde fiant iTrochifci: feruantur in annum, in charta munda , Cerae'liquatae intinda, ,Ad iplenis duritiem & Hatus eius diifipandos valent. Arum & Arifarum eodem communi nomine : alias Dracun- culus minor,& vSerpentariaminor, Cordo teile, quibus forma 6c facultate per omnia conuenif: Pes item vituli, a foliorum figura vocatur. Vulgo ob piftilli formam,facerdotis virile,ob vehemen- tem Acrimoniam Germanice dicitur Buffet« Foliis in Martio ftatim nafeitur Dracunculi, fed longioribus &paucioribus, minufquc diftindismaruHs: caute Dodrantali fubpurpureo, Pi- ,ίΐίΐΐί fpecie,e quo. Croceum femen exit: Radice Dracunculi, alba, quae quia minoris eft Acrimoniae, decoda comeditur. Antequam femenemittatjCrumpitinuo!ucrum& Cucullum, quod mucro- nata in turbinem vaginula Piftillum corapleditur, & fuo fouet finu. Menlc.vero Iulio(Sc Auguilo, vbi frudu pragnans fuerit, fathi- fcit inhiatum, ac folida Pillilli facies dilutione purpura rutilans e- . mcrgit,&: anfeadu penitus tandem patente, primum viridia, deia Basilica ChyMicje Croeca penitus fpedlantur femina, quae incoroux modom con- cinne contexta,imam cius partem ambiunt. Nafcitur in Syluis, lo- cis vmbrofls humidis & frigidis. Duas Ari fpecies Tragus ponit: Alteram inuolucro&floribus flauis.quamin vincisRhcnicopiofamdeprehcndcrit, foliis & ra- dice priori fimilem : Alteram foliis maculofis , inftar Satyrionis, quod raro florem producat. Viribus cum priorib. iifdem. Radix o- mnium.dum adhuc eft tenera,lac emittit. Libir Sextvs. 977 , Ariautem eft diueria, iecundum naturam regionis, acrimonia* Cyrenis enim minimam, Galeno de Alimentorum facultatibus teile,acrimoniam obtinet; Vndeelixa in cibis manditur. In Aigy- pto vero radice naturae mollioris nafdtur,quxetiarn cruda, vtlai- bit Plinius,comcditur. In noftra vero Germania Acrimoniam ha- bet fummam,vt vix guilari.ob miras & diutinas quas in lingua ex- citat punGcrmanis Rofn VonHtericho. Nullus antiquorum illiuseftigienvaut accuratam dc- fcriptioncm dediti& inter reccntiorcsCiuiius rei Herbariae iludio- iiflimus & Amomi perquirendi, dignofccndique auidiflimus, tri- plicem quidem iftius Iconem cxhibuit;fed vix conie&ura probabi- li fciripoteft, quaenam illarum Amomo vero refpondear. Priorl- con,vt ipfc fcribit,eft ramuli cuiufdam arboris, odore ac (uauitatc 4 «iaifinis, qux Caryophyllos gerit,frudibus tamen & foliis rotun- 978 Basilica Chymici dioribus & minoribus. Secunda (urculbs Tithymali Paraly Ia refert. Tcrtiaramum breuem.granis Gardamomo vtcunqvfimi- · Jibusracematimonuftumrefert. Verum vtfatcturvirnobilisjdif- fidlc eftftatuere, quid fit verum Amomum. Alius fio defer ibit: Amomum frutex e ft labrufcae fimilis, fed ■ nainor, venofas, odoratus , ramulis duriufculis, colore fubfia- inter feracematim cohaerentibus, flore violae candidos: Haec deftriptio nobis arridet, poflumus enim demonftrare florem i talem,ied-valde antiquam , & haeefloret tantum in no6fe natiuita- tis Domini Saluatoris ncftriIefuChrifti,ame ipfo comprobatum : hoc dico3,nec-& nunc demonftrare cum-Deo polium; Hocque ftu- * pendam.cH miraculum , nulla etiam alia no6ce ftorefeerc cupit. · Ad noftra. Diofcoridi laudatur Armenium , colore Aurum imitans,ligno · fiibrufo , perquam odoratum, Gfiieima vero Amomo caient,fedi cius loco duplex femen exhibent: Alterum quod eft Borryos her- * baeralterum quodeftSifonisiPüniusAmomi vuam in vfa eile di-· quod raccmarim,. vehit in vua cohaereat. Sincero Amomo qui vti volet,fragmenta haftulafquedeuirer,& folidos frutices petat, hoc eft; qui hirculos > & ramos incolumes ex ima radice fuftfneanr, ita nobilius vn-- guentisantidotifque peti -debet. Amomum excalfaciendijficcandi & fpiflandi vim obtinet. Ga-· lenus eafdem ipfi cum Acoro vires afligaat, nifi quod Acorum) plus exiccat, Amomum plus excoquit. Decodhim eius pon- tum iecinerofis auxiliatur. Fronti illitum Tomnum conciliat, doloris noxamabigit: Meliceridas & colle6bones maturat&r dii- cutit. ExOzimoillitum Scorpiiidibnsmedetur.-Podagricisfub- uenit.OGulomm,viicerurnqueinflammationestnrn vua palla de- jnulcer.lnfcflu,ani in pe flo admotum, mulieribus malis fert opem. Esdrae Antidotus Actii: Recipe Amomi fcrup. xij. Squinanthi 5 drach.ix; Pyrethri fcrup.vj 'Crociftrnpvxxxvj'. Cinnamomi fcrup. · vj.MyrrhaeTroglodyricae icrup.xij.Styracis Caldmiraefcrupul.xiix, ■ Petroieiini fcmoDauci anaioiip.iij.'Tragacanthar fCrup.vj. fiicci! Hypociftidisfcrup.ixftieos, Abrotoni fcrup.xv.fem, Foenicuh fera- Pulvi .Bdellii fcrup.ix.Thurisckachm.j Sulphuris-vmifcru.vi.fcm.. L IS e r. Szxtvs, 979 -Hyofcyami albi fcriip.xxvij.Cailixligneas fcrup. ix, fera. Papauens Je r u p.x xjc.S piciE Na r.d i fer u ptii «uj. fern. R ntas, ic m. O c y m i α n a d ra c. q .R h ois. Cu liuarii fcrup. iv.fcm. Anethi fcrup. yj. Aiäri drachm.j. • CarAamomifcrnp.yj.Opiifcrup.xxvij Euphorbii icrupul. vj.Pipe- -tis nigri fciupul.xxx.Rofarum liccanim fcrupul. ix. Ptyllii icrupul. exii. Opobaiiämi ,-icu olei Car-yophyllorum icrupul. ,χχίν. ventris Mergi fcrupul.vj.Laccae, Lycii Indici, Caiyophyllorum icrupul, xij.MbercoHS reperti inaluo Mergi fcrupul. vj Hor. Nerii fcrupul. iv.b.Rhabarbari fcrupuL.xip Mei Athamantici ferup. iv. Teri« -Cimolias fcrupuj.xii. Succi Arthemifias fcrupul.xx.foL Cichorea: fernpul.ix.Spies Celticas fcrupul.xij.Caftorei drach.j.Cofti, Gen- . tianae fcrupul. xij. Confed. Hasdydiroffcrupul. ix. Anifi fcrupul. vi.Sifoms(crup.xiix. Thymiamatis Hammomad,foh Citri fcrup. -xij. vini veteris adorati q L fuerit fuccis 8t liquoribus refolucn- .dis. Mellis deipumaii optimi libvV.autlib.yj. TrochifciHedychroi.Andromachi; Recipe Amomidrach.xi;. Mari. Aiarj,Maiorana:,Arpa!athi ana drac.ij. Schoenanthi,Calami odorati,Phu.Xylobaliamf OpobalfamiCinnamami,Coftian.dra. iij. Myrtlias, folii Nardiindicas.CrochCaffiasanadrachm.vj.Mafti- . chesdrach»] vini quantum fufficit. Fiant Trochifci,inun&is prius manibus Opobaliämo: deinde iiccantur;&in Charta Ceras liqua- tae intin€b, feruanturin annum. ExGaleno. Ammi>Graecis *μμι> a Gal.lib.tj. Aetio*«^i«>'&«*·««: Latinis Ammi,Arni, Amium,&: Ammium, abaliis Ammium Ale- xand. Ammium Syriacum, Caminella, Cuminella, Cyrninella, 'St Muriolaa vulgarioribus Pharmacop. Ameos, Amios, Ammeos &Aramios: ASerap.iibriimp.cap.i87. Nanochach ,&Anazur: Ab Auerrhoe,Nauoca: AuicennaManochne: Italis Ammio : Hi- fpanis Ammi &t Zanagria: Gallis Ammi; Germanis Cu- mino tam affine eft,vr quod in Aithiopia nafcitur pro Cumino ha- beatur. Hinc dicitur St Cuminum iEthiopicumatque Alexan- drinum: Cuminum Regium Hippocrati.Scmen notum eft,inquit Diofcorides, & minutulum, multoque minus Cumino. Quod videtur indicare ipfius αμμι Equidem perpufillum St quaii arenaceum femen portendit.j qua vocc St tota plan- ea defignatur. Duplici autem difcriminc Ammi notatur . $So Basilica Chymic^e vnum dicitur ALthiopicü, quod maius eft & vulgare, foliifquc con- flat latioribus. Alterum minus, tenuifolium, nec adeo frequens. Prius caule fefc erigit herbaceo, rotundoque, furculis multis & exiguis j folio oblongo,angufto, pluribus incifuris in ambitu diui- foi Mufcacio Anethi proximo,paruulisfloribus coronato, (eminu- lis multis origanum fpirantibus, cum acrimonia amaricantibus referto. Triagencra eius nobis adducit Tabcrnacmontanus, i.dicit Am- mium Alexandrinum5 2.AmmiumItalicum,fiuc Ammium lum & Romanum. 5. Ammium Candiacum ime Ammium Cre- ticum. Ammiminoris Culmus breuis eft, multis ramulis diremptus, folia oblonga,capillacea,furfum verfus magis attenuata: Florcsvt f>riori,paruuli albidi,in vmbellas coafti t femen oblongum paruu- um,&acrc.AquibufdamproSifonevfirpatur. Nam cum Sifon, feu Sinon.fecundum Diofcoridem femen llc exiguum, in Syria na- tum,apio fimi!e,pro eo fi non fumi certe fnbftirmpoccft. Nafciiur non niii fatum in Gcrmania,fcriturque in fine Aprilis. Floret men- fc Augufto. Guftu eft acre ac fubamarum: Calidum & iiceum eft in gradu tertio intcnfo: tenuium eft partium,incidit, tenuat,cx- calefacit,(iccat & digerit. Semen iemidrat hirae ponderern calido vino potum,ad tormina & inflationes prode ft, veneno rcfiftit, vri- nam & menfes moucr. Colorem bibentium in pallorem mutat. Creduntur mulieres facilius concipere,fl poft coitum Ammi hali- tum odorentur. Sugillata & Vibices cum Meile femen illitum tol- lit.Suffitumcumvuapafta aut refina, matricem purgat,&c. Anifum, Graecis »»·η»,»»νσν» tc rxu»ciun», Latinis Amfum & Ane* fum ; Italis Anifb, Semcnzc de Anifi: Cretcnfibus Glichainfo: Hifpanis Yerua dulce vel Hiema dolce,& Anife: Gallis Anis,apud Serap.lib.flmpl.cap. 242. Aneiium, &alibi Ancifim & Ancuium; ApudHaliabbat: Drofatum & Abiczatum: Stephanus Haliabb. Gloflbgraphusvocat Ancxiflum,Oizatum: Germanis Aniß& Eniß: alias &Foenieulum Romanum, & Cyminum dulce vocant, ipiae mulierculae norunt, cum cius femine fsepius vtantur Saccharoin- cruftato. Et qua inter eas opere Piftorio dcle&antur, panificii quoddam genus conficiunt (bifco&um nominant)cui femen Aniit permifccnt,quod odorem, iäporem que conciliat pergratum. Idi- pfum multis adhuc condimentis adiiciunt ad gratiam maiorem. Orisenim halitum commendat, vrinam der,hydropicis prodeft, & nullum ex oleraceis feminibus ventriculo magis amicum. Dio- Calefacit &ficcatordine tertio ex Galeno lib.5. iimpl.guftus tamen nondum percepit tantum caloris exceiTum. Latinis & Graecis Anifunr vocatur, cftque nomen feminis & plantae, quam a nonnullis anicetum vocari compedo. Foliiscft cum primum enafeitur, prorepenti liguftico fimilc, fed rotun- cf oribus, candidulis&olentibus. Caulem profert menie Iulio, tenuiter ftriatum , rotundum , multis rcmulis brachiatum : flo- rem candidum,odore Mellis,quem femen album fubfequitur,Co- riandro non’diflimile. Floret lunio &Iulio. Nafciturin Creta & in hortis paflim Germaniae. Nunc de viribus cius· audi &brcuitcr. Vireseiusintrinfecusfunt: Foetentem oris halitum femen eius* aut confe&ioemendat. Hydropicis eft vtile. Iccoris obftru&io- nesfoluir,vrinam ctt.fitim fedar. Inflationes alui deco&um eius potum, & in faccniofemen impofltum fedat. Prodeft iecori,pul- moni,ventriculo &matrid.Confortat enim &calfacit,conco&io- nemadiuuat Sing flens,tormina dyfenteriam,alui fluxum, omnif· que generis inflitiones , & tumores compefdt. A Pythagora praecipue,tefte Plinio,eft laudatum. Aduerihs venena prodeft. Vires eius extrinfecus fune: Tufum femen, tam viride, quam aridum,allitum oculis, puluifeulosaut fe&ucas iliapfas extrahir. Simili modo venenatorum morflbus illitum, venena educit ac ia- nat. Saftitus cius cum Storace ealaraita naribus exceptus, dolori capitis auxiliatur ; Semen tufam, vel fuccus,cum calido oleo tofa- ceo,aurium dolorem infufurnjfanar. Florum ftfllatitiaaqua pollet iifdem vitibus. Phreneticis, recens cum polenta illinitur: iic& in- fantibus comitiale vitium aut contracftionem aliquam fentienti-- bus. Vcftes atineis defendit.PythagoraSjteferente Plinio, non cor- ripi comitiali vitioanmanu habentes tradidit, ideoque quamplu- Hmumdomr ferendum;. Vinum Anifatum Arnoldi. Vinum de Ahifo aperit oppilationes mcatuura& viarum interiorum ϊ praeferuat a colica, a ventofitate: Liber Sextvs. 981 2 82, B A SIL l C JE CH YMICjE &re<5bificat digcflionem , & ru&uadonem ventofam tollit vias cius : &proprie competit mulieribus nutricibus: quoniam ape- riendo poros.&rubtiliandofanguinem, atque calcfaciendomul- lacaquofum re£fficat;& quandoque macera- tur,&eft melius. Tollit dolorem renum; & ipium quidem vinum poteft fieri cum igne & abfq.ue igne. Oleum Anifi, Andernaciex Euonymo:Redpe, Anifilib j.velij. Aquae fontanae lib.x.velxx.Contundatur Anifiim minutiffime ,& maccretut in aqua per horas aliquot: deinde inveficaaerea primo igne jento,deinde fortiori dcftilletur per aquam frigidam: poilrc- rao oleum ab aqua feparetur. Libra vna,Anifi dat communiter drachm. i), olei ad vertiginem, anguftiam pe&oris,capitis defluxu natam,praefocationem,vomitionem, cruditatem ftomachi ex.fla- tibus,aquam inrcrcutcm,aliorqueai¥edtus,quiexfrigore & ventis piOUcniunt: praecipue omnibus membris exanguibus &c neruofis QpitulaturjVtftomachp, inteftinis, veficae, vtero:,Cuiusfluorera album cxiccat,& omne&in totum a&ioncs,quaede Anifo dicuntur obitoris halitufque fetorem emendat. Vius eius fi aliquorgutra· rum inftar ex vino,vel iufculo mane afliimatur, vel quando necef- iitaspoftularit: quin etiam tabellis ad pe&orisvitia re&e additur· Oleum Anifi,Rubei\SeminaAniforum Cucurbita curualocan- tur,adeorumq; libram addunturaquae:fontispurjflimaevnc.iij.&: tepentis balnei calore maceratur; inde educitur oleum odoratum, quod ftomachoroborando,flatibus difeutiendis, orifque halimi commendando,plurimum praeftat. Huius figuttae aliquot cura iis Pharmacismifceanrur, quseadoolidolores, pro deficienda aluo, adhibemus, multum profunt.Qupd fi loco aquae in dcftillado vinii addideris.calidius oleum euadet.fed minus fu.aue minufqjodoratü. Dianifum Mcfuae:Recipe fern. Anifi vnc.ij.lL Glycyrrhizaerafae, Mailicis ana vnc.j.fcm.Carui.fem. Foenipuli,Macis, Galangae,Zin- giberiSiCinnamomi ana vnc.v. Piperisnigri,albi, longi, Cafliae li« gncae verae, Pyrethri,Calaminthae ana drac.ij. Cardamomimaioris ana drac.j &Caryophyllprum,Cubcbarum,Croci,Spicaeindicae a- nadrach.j.fi.Saccharialbi vnc.ij.Mellis defpumati quantum fufH- cit.Fiat Eledtuarium. Intemperiem frigidam ventriculi a pituita cruda,vel etiam flatibus fanat, & tuiiim diuturnam a frigida caufa genitam. Liber Sextvs'. 9%'y Ele&uariam ducis .-Recipe Aniß drach ij.G.xvj. Glycyrrhizx, Mafticis ana iei up.ij.G.v.Chamardryos, Cinnamomi,Zingiberis# Gaiangac,fem Faenicuii, fem. Cami ana fcrup.j,G,xv.Xylocafliar, GaIaminthx?rern.Dauci>Pyrerhri;Pipeiisalbi,Piperislongi,Cype- ri,ideft,rotundi,SchQenanthi,rad.Iteos,fem.Amomi, folii Afari a- nafcrup.j SpicxNardi,ideft,Indicae; Croci,Gummi Arabici. Tra-» gacanthae, fem.Anethi, Calami Aromatici,Cubebarum,Caryo- Olufa* tri,Baccarum lunjperLfem.Scfcleos.rad. Pentaphylli, id eft, rad. c- ius, fem. Aiparagi, fem. Citfi, Acori, fem. Ammios, Rhabarbari, Nu- cis Mofcbatae,Ligni Aloes,ßaßlici Caryophyllati,Milii folis, fem. Saxifiagix, Nu leommfem. Citrulli, Nuclcor.fcm. Cucumeris, Nacleor.fem.Melonis,Niicleor,fem.Cucurbitaf,iem.Scariol£E;Pe- trofelini Macedonici,Been albi,nibri,Styracis Galamitae anaferu. &G v.Penidiorum vnc.ivifcrup.ij &Sacchari,veI Mellisdefpumati quantum fufHcit.FhcEle&uariam.Confcruatur per annos tres.Va- let ad indigeftionem Sc ventoßtatem Stomachi & inteftinorum , & ilei dolorem & lapidis. Nicolaus. Tragopa pro ftomadio crudhiofo : Recipe Cinnamomi vnc.ß. Galangx,Zingiberis, Nucis Mofchatx.Zedoariae, Cubebarum ana drach/j.Caryophyilotiim,Macis ana drach j jS. Aniii yn.j, Sacchari q.f.ftat trage ma. Puluis ad iuuandam conco<5l:ionem,RondeIeni.'Recipe Aniß conditi dra.ij Galangx,Cinnamomi ana dra.ii;. Piperis longi feru. RGort.Citri ficci dt?c |.Sacchari folidi vn.vj Fiat puluis qui poffic fumi interdum ante.intcrdum p,oftcibum,frequendustamenante, quam po(L. Puluis aromatum, Mefux: Recipe Ahifi aur. xij.fem. Foeniculi aurdv.Glycyrrhizx.Zingiberisan.aur.iij.CaryophyUorum, Macis, Cinnamomi clc6ti,Galangx,Gallix Mofchatx ana aur.ij. Ligni A- locs,Cort.an.aur.j ß.Moichihoni drac.j ..quartam. Sacchari albi ad pondus omnium. Sacchari candefadi dimidium podus omnium. Vcmtriculum-roborat,co(5donemiauat,flatusdiiroiuir,h:ilitusgca·· tiam commendar.Danturaur.ij.cum vino bono.· Clyiter fedans dolorem colicum,Rondcletii: Recipe fem. Ani- vnc.j/em. Apii , Petrofelini > Anethi ana vn.&florü 984 B A S I L ICJE Ch Y MI C Λ Chamomillae, Meliloti,Sambuci ana P.ij. Fiat decorio in aqna & vino.Inlib.i5.diifolue olei Chamomillae,Rutaceiana vnc.iij. Fiat Clyfter. Confcdlum Anifi: Recipe fern, Aniforum optime mundatorum lib.ij. Induntur, in vas aeneum penfile, vt fupra &fupereainfun- diturSaccharum leuis codionisin principio,& bene manibus du- cuntur per vas aeneum vfque quo fere funt cooperta, benequeex- iccantur ad omnem manum Sacchari:& hoc continuatur vique in finem.fi folidos feu leues Anifos facere velis.Si vero aiperos aut cri- fpos,poftquam cooperta erunt,affunde Saccharum cum Cochlea- ri ferreo, ab alto,& fit fortis coiturae: Deinde vas hinc inde agite- tur,vt in Coriandris eil diitum. Anifi quanto minores, tanto pul- quanto duriores,tanto laudabiliores. Dum enim fiunt, & non folum Anifi/cd &: caetera alia confcila fi bene ficcenturad omnemSacchariaifufioncm.Vrinammouct,digcrit,flatufqj venr. tris difcutitj&c. Confeilio Anifi tabulata alia: Recipe Sacchari aibHfimiin aqua Rofar.diflblutilib 15. Coquitur ad perfe6lipncm,deinde ab igne re- mouetur, Piftillodiu agitatur, additurque'olei Anifi fcrup.j. vel drach. 15. Mifcentur: deinde per plicam lebetis in tabulam farina ftratam fpatulaaifidue Saccharum pari&-aequaii quantitate extra- hitur. Rotulae concretae ficcantur/&in ligneisarculis,ficcoloco reponuntur. Ad cruditatem ilomachi ex flatibus, vomitionem, a- quam i*tercutcm»fluorcm vtcris album valent,&c. Tabulae DianifiiRecipeipec.Dianifi vnc.l5.vcl drach.vj.Saccha- ri albi in aquaAnifi vel Foeniculi diflbluti lib.i5. Fiant tabulae fe- cundum artem, .Craflis flatibus in ventriculo natis, ciufdemquc perfriftioni fuccurrunt. Trochifci de Anifo: Recipe Anifi, fucci Eupatorii ana drach.ij. Anethi, Nardilndicae,Mailiches,folii,fol. Abiynthii,Aiari,Apii, Amygdalarum amararum ana drach.15. Aloes drach.ij. Syrupi Ab- fynthii quantum fufficjr. Formantur Trochiici-Siccanturinymbra, reponunturin char- ta munda cerae liquatae intin&a: Ecicpuantur in annum vnum, Ob- ilru&ionc* hepatis,& alios eius «cibos* & inde natas febres anti- quas fanant. Mefuac. T rochifd ex Atfifo alii,ex dccem fimplicibus,Mcfuat :R*ecipc A- nifi,Succi Eupatorii anavnc.fi. Mailiches, Spicas Indicas, Apii, Ab- fynchii Rom. Afari, folii ana drachm. j. Amygdalarumr amararum drach.j-.fi.Aloesbonaedrach iij.decodi Abfymhii quantum fuffi- cit. .Formentur Trochifci. Hepatis vitia,& inde natas febres anti- quas &quartanas,& formam corrumpentes lanare funt a veteribus probati.Mefuae. . Confedbio Anifi laxatiua fit Scammonio cum Saccharo mixto, vel maceratione Anifi inaqua, in qua Scammonium fuerit diflb- lutum. Anemone Graecis iuiuti>n,ini^ie»,ßxpSvx»,fiifvÄieii,^tixtifete*) apud So- fibium Φ*·»η> apud Theophrallum Latinis Ancmium, PhaeniSjFrcmium, apud Theodorum Gazae, & Plinium ,pro fre- miumPhaenium ; a Pythagora dicitur Atraftylis, in Exempl. vero Graecis Adradtylis legitur j a Diofcoiidc dicitur Meco- nium,hoceft,Papauercu'um,Batbyla,Berylium,Orci Tunica,&a- iiis Herba venti. Apud Nicolaum Myrepfum Anemochorte, u»sfc«x0fn : dicitur etiam Anemone id eft,avento, eo quod flos eius nunquam nifi fpirante vento, qui Graecis di- citur,fc aperiat: liquidem afflatu venti flarim flores eius dehifcunr, & in folia fefe explicant. Serapioni defimpl.cap.yz.Iachalk Alna- hamen,& aliis lackajk Alnahamcn& Sakaik Anheamcn; Italis Anemone : Hifpanis Hyerua Viento : Gallis Coquerez, coquc- lourdes:Germanis AnmcneKößlein & 'WwdtößU'tn:>8iCc. Dioicoridi duorum eft gcnerum,altcrum iylueftre: alterum lo- cis cultisnafccnsjdiuerfasquoque fpecieshabens:nuncenim phoe- niceo,nunc candido, nunc la&co, nunc purpureo flore, conlpici* tur: folia Coriano funt fimilia.Ted fcifla tenuius in terram incli- nantur. Cauliculi, excunr Papaucris, & in medio capita co- loris caerulei , aut nigri. 'Nonnullis Papauer creditur cfle ru- brum, fed magno errore,cum folia manifefterepugnent.Anemone vero rylucftriSjfatiuafcu ea,quae cultis nafeitur, per omnia eft ma- ior,foliis latioribus,& durioribus, capite oblongiore, flore puni- cco,tenuibus multifquc radicum Capillamentis. Capita tamen in Anemone non funt Papauerisforma, ied Afparagi potius modo in acutum faftigata hirfutaque.Locis nafeitur fabulofis montofifque Liber Sextvs. 9h 9% S Basilica Chymicat de fyluis caeduis,inter fernes: flos in capitnla,rotunda, lanuginoiaq*, &hirfura, erinacei figura, aut ficmaiparagi capitula, mutatur, ac velutin fpicam failigiatur : norrficut in Päpauerc rotundatur, vt quidam cxiilimarunt.confundentes Ancmonem, Argemonem & Papauer erraticum :cum manifeftum fitintcrhaec, quoda Diofco- ride referturjdiicrimen. In Argemoneenim &: Papaucre erratica, capitula funtpapaueraccarac in Argemone quidem iupernecftlar tiufculüm; in Rhoeade vero feu Päpancre erratico eil fubangu- ilum. Anemones vera caput recentis Afparagi modo velut in fpicam failigiatur. Deinde Argemone fuccum habet cro- ceum , acrimonia infigni; Rhoeas vero laileum, candidumque; At Anemone nullum eiufmodi. Poibemo ferius etiam Anemo- ne floret. Tabernaemontanus eius refert fpecies :~i. Anemone ma-* ior alba. 2. Anemone Rupertiana, 3. Anemone fteilara , pur- purea &e alba. 4. & fi Anemone Coraiiina,violacea & alba, 6. Anemone D*(5bylitis. 7. Anemone Bifantina feu Chalccdo- nia maior. 8.; Anemone Dufitanica. p. Anemone Trifolia, io. Anemone Bifantina feu Chalcedonia minor δί Coccinea. 11.A- netnone Rapacea. 12; Anemone Papaueraeea. 13. Anemone Ramofa purpurea. 14, Anemone Ramofa Jutea, & Anemone lutea. 15. &C16. Anemone fylucilris alba & purpurea. Dius Temperamentum eil calidum ac fiecum, & vim habet a- crem : atque ob infignem-acrimoniam extrmiecus potius,quam intriniecus adhibetur. Succus naribus infufus caput purgat. Idem pracilat aridas radicis pukiis, naribus inditus. Comman- ducata radix1, pituitam trahit. Sordida Se putrida hulcera pur- gat , gangrasniiquc adhibetur; Lenior & commodior eil aqua MJatiria*. Fbliä viridia cum fucco tufa, vngues craflos & dcfbrmes confu- munt, - ΧΐΒϊ-R SaxT-vs. f)%y Capvt IX. ‘Ve Argemone, Adonio, Amhroßaßittua, Ammießelino, Alchi- rmlU, Antbera, ÄLgopodto, .Aßtxrago, Arundtne, Aquilina, Adimtho <& κΑΐχοίοηο. 'A Rgemonc: eius tria dantur ab aurhoribus genera x.Grxcisdi- jTjLcitur tyypü-ri, ehütrjycpitomt &7rt^y*Ageraonia,Argcmor>ium,coiicordia>concordiaIisihcrbaLiburnica .ÖC Pergalium::italis Atgemone : Arabjbus Aragemonium: Ger- manis 2tr<β», Theodorus G »za flammam & flammulam inter- pretatur; Germanisdicitur Arunti fiue 9$0|jifin.Sccundum genus dicitur Adonis lutea, nobis Adonium mtf gflbc blUttKtt* Tertium genuseft flore albo, it de vocamus Wttßbtuntt SXofjkin. Habent vtrn calefaciendi &: exficcandiin fecundo gradu. Si in bal- neis ab extra vfurpanturrqouencmagnum fiidorcm ,.&educunt frigidos humores. Ambtofia fatiua : Grase is »ußf»ai* & βότξνς ‘ϊξ-τΐμισία ; Latinis Ambrofia,Bottys Artemifia, Artemifia Botroidcs,&apud Gefnc- rum herba vinofafltalis A!r.brofia;Gallis Minones: ALgyptiis Mer- feo;Germants2imbrcft.!nf CUlf &c.AlrerumgenusdiciturAmbrofia ,Campeftris : Germanis Tertium genus dicitur Ambrofia tenuifolia : Germanis tidn SittlbroficnJtraUf. Eius vvfus cft externus; co&a cum vino vlceribus conucnit faucium. $88 Basilica Chymic^ tumores eiufdem edam fedat: In clifteribus adhibetur ad flu- xus ventris nimios: cohibet etiam nimias matricum fluxiones» &c. Ammiofelinum: Graecis dicitur ß*Mnct feu Bubonium Hippo- cratis: afimpliciftisvocaturAmmiofclinum, Pcrpcdium,&Am- mium Adulterinum : Germanis : In fecun- do gradu exiftit caliditatis: femen cius pellit vrinam »liberat ab omnibus impuritatibus veiicam, renes, mouet calculum,. &c. Alchemilla , LontopodiumDiofcoridis, Valerio CbrdoPlia- dium,Droiium,& Dofera vocatur; aliis Heliodrofiura, item Lon- topodium Herbariorum.PesLeonis,Planta Leonis, Brancha Leo- nis.Officinis Stellaria,A!chymilla&Artincilla : Italis pie de Leo- ne : Gallis pied de LcomGermanis ®enfcrlciV&c.. Temperatam habet naturam inter calidam & frigidam: Confoli- dat,liceat & adftringit: In vulneribus vfurpatur tam ab extra quam ab intra.. Fit ex ea vinum ac conferua, eius etiam aqua fumme. commendatur in multis variis diuerfifque affedbbus. Omnis generis inflammationibus, flue apertis, flue claufis,folia impolita profuntj quod liquor eius ftillatitius praeftat. Foliorum & radicis cum reliquis vulnerariis herbis ad potus, pulueres,cm— plaftra& vnguenta, perinde atque Sanicula:,cft vfus„. Anthora,Actio,Audtuario aiiifque dicitur : Latinis Z'adura,Zador,Zaduaria,Zodar, Zadera & Zaduart Apud Auicennam Napellus Moylis: Marcello Empirico Anturarfimpliciflis Antora, Anthora, Amhullia, Anti- tora,Zedoaria& Aconitum falutiferum.Italis Anthoro & Antoro: Gallis Antholle: AuicennaGieduar: GermanisT'Ct'lglfft &c [jfl;[7&e.Exiiccat, calefacit,purificat atque fuluit, id quod prarclaius Philolbphus Guilielmus Turnerus his explicat vcrlibus : Abfter- gir, tenuatquefecarres quasuis amara, ciusvfus eft dc calet & liceat planta:fapor omnisamarusdnternusatque externus, veifatvidere eft medicos. y£gopodium,apud Herbarios dicitur.Pcs Capra:, Pbdagraria,& Herba cft in Podagra, Chiragra, doloribus coxendicis : Item cum vino Liber Sextvs. 9$9 potum putridas impedit febres,fi eius puluis de radice per aliqno- tas vices exhibeatur ei qui fic,vtdi&um,affe Corruda Luficanica altera i & Corruda Narbonenfis, Germanis fproWtifl 0fdtl|p.ltgcn/&c.Mediam ac temperatam habet naturam.vcitur in Medicina cibo :: deftillacur in aquam,, & fit inde: etiam i vinum.' Arundo Graecis Latim’s Cilamus.Ahindo&Harando; Arabibus Hafab & Cafab, radix Ofolalchafab: Fl6s vero ?»►<**«, RhragrnicesLatinisetiam Abthelctafimpliciftis vero Arundo di- citur. Canna; Italis Canna, Hifpanis Canhas, Gallis Rofeau Sc Ο Β A S I L I C r& C H Y M I C & CannetGermanis £Kfjöf fiue·*(*■<&·**%»xss: Latinis Cala- mus Fardtus, »Calamus ToxiciiSjHarundoTo- xicajHarundo enodis: a Simpliciftis Canna Farqye»& Argen- tinerGermanis 0en{jfrauf/ &c. Galenus eius naturam defcnbit atqueExternus-eiuseftvfus.Exflotibus paratur Confcrua , & dcftillatur aqua : in Diarrhoeis , verti- ginibus , fanguine concreto pro Arcano fiimmo po- iteft. Liber Sextvi. 99W Ageratum,Graecis A ’γί&ττ» Latinis Ageratum, a Mefue Eupato- riam , Gefnero Goftus minor Hortenfis,a Valerio Cordo Mema Corymbifera mmor,a Rembcrto Dödonaro, Balfarmta minor, ab' aliisSimplififtis Herba lulia & Balfamita Coftina minor. Arabice aMefueo Gafetjab Italis Herba Guilia.Gulia, Giula Herba, Agc- raco&TupatoriodiMcfue: Anglis Madelein & Mandelein: Ger- manis (EöffW&Jlfam&it&erMfam· 1* Genus a Botanicis vocatur· Herba lulia alba, Ageratum album & Menta Coftina alba, Ger- manis tWiffer MctbalfvimrTertium genus dicitur Ageratum minus.· Italis Agerato minore ftrin (SöffmOSfolfailt. Vide de hoc pluries a- pud Eupatorium,cuius vires in totum induir. Aquilina : fiue pothum Thcophrafti a Graecis* ab aliis etiT»Tl*e»jycl λ£β»ΤΙ5ΒΜ<βν id eft, Leonis ofculö, a fimilitudine orisLeo- nis; Columella fic meminit horum florum in Horto,vbi iic ait* Hiantes faeua Leonis Ora Feri. Latinis dicitur Pochus, quod Theodorus Gaza ex Theophfaftö Latine Dcfiderium eft interpretatus ; Alias & vocatur Aethony- chum & Leontoftomium, a Columella Leo, aliis vero Simpliciftis Aquilina,Aquilegiaflue Aquileia,Columbina, Alkaleia, Ancho- li'a, ab Italis quibufdam Chelidonia mediai a fimilitudine folio·* rum Chelidonii 5 Italice dicitur Aquileia & Chelidonia Saluati- ca, Gallis Aneoiies, Ahcholies,& AncolyeiAnglisColumbines: Germanis 2fjCftl)/&c.Huius genera fune decem, prout videre eft a- pudTabcrnaemontanum. Calida eft mediocriter,ac modicedige- rit: Radix vino co£h&pota, rupta &ccmuulfa omnia intra cor* pus fanar. Prodeft Dyfpnocicis,hydiopicis. Viriatum pulmonem ik laterum hulccra purgat. Sanguinem expuentibus eft faluraris , omnibufquc internis vitiis corporis medetur. Quod fipatiensfe- bricitansetiamfaerir,radixcamSaccharo in aqua dfrcoqucndac- rir. Trita in farinas'modum drachmae pondere cum Croco oboli quantitate in vino pota,cooperto mox «3cfudantccorpore,iP3 99 4 Syrupus Capillorum Veneris fimplex:Recipe infußonis Gapillli Veneris recentium,ter fadasfecundum artem iibiij.Sacchari albi li. incoque & fiat Syrupus- Syrupus Capillorum Veneris compcfitus:$i.CapiIIotum Vene·*' EisM.ij.Adianthi,Seolopedrfo,PoIycrichian..M,j.iuiubaru,GIycyr* rhizxana vn. ij. fiat decodioaddendo Sacchari lib.iij.fiatSyrupus.. Syrupus alius Capillorum Veneris magiftralis: Recipe Capillo*· rum Veneris vnc.v.Glycynhizacrarae vn»ij.Maccrentur in aqua ho-- ris 14.deinde coque ad dimidii coniumptionem. Colaturae adde1 Sacchari clanfieati,Penidiorum,AquaECapill.Vencr.an.vn.viij.cor que,fiat Syrupus. AdThoracis affedus calidos,deftillationes&ob- - ftrudiones eftefficax,^vfu creberrimus. Pleuritidis initio conuenit,, cura materia calida,autcalido & frigido mifta,fua tenuitate guttu- ris te dori um eludit. Eo Syrupo ad obftrudiones primorum vafa- mm,ia purgatoriistcntationibusfecuritatisgratia vtitnur.- Infulio purgans(anguinem, Andernaci: Recipe Ca pili. Veneris s M.j.VioJarumP.j.Glycyrrhizie raiacdfa.ijd3ailularum vn.fi.Fieuum nu.iix.Myxadorum nu.vj.In aqua decoquantur ad dimidias. In iu- re decedi per nodem macerentur.Rhabarbari eledi drac./.SpiciS Nardi Mane leuiter exprimantur, colenturqsr Addatur luiapii Violacei vnc.jpotuique detur — Elcduariumadiderum,R0deleri .-RecipeConferuaeCapil.Ve- neriSjCoferuaerad.Apiian.vn.j J.Conf.fior. Calcndulaevn.j.Spcc, ■ Trial an t a Ii d ra Jj S p e c.Dia rrh o d. Ab b, dra .j. Qua tu o r fe m fi i g. ma- iorum minutim inciforum,an.dra.ij.Cum Syrupo Endiuiae fiatEic- duarium.Capiatfuprabibendoaqu3egraminis,velCichorii vnc.j.) Abrotonum,GliCCiS ηι>β>γ , xf- ixyxiTVi)ρρλοτηίΜ,Νώξβΐ, &£Γλυ*νί»·γκω» dicitur: Latinis Areto·· nutu,vel vt quidam lubtiliffimi Giaramarici,Habrotonum, Cho- lopceon, Procampylon, Cynanchkes, & Ausonum a Gallico Au- rone : ApudScrapionem de fimpl.c^oö.Gaftum: Anerrhoe5Half- cia, Ebenbidar,Ariiila;Hal!abbati,Beccniaieton &c Qiiiiumum-ie- hum; ApudAuthores A-abicos legirur: AhuTe,Saguafara,Sangija- ib ra, S a n a m e n,S ari ο n, Sekrb in egi & .Se he bi n gi & praefertim apud AI man forem trad.iialioiqucSeiregurab,Sgi)fera,Alfelifil, Cudar, Delegenfiter,Halfia Hanudab,Hcium,Kaiiiim,Kasö,Kifum Keii- ij);JJKak.ilc.mJK:§liJech,Naerul3Namaiär'W ußfoTsvcr Σίκίλίΰτ.ί(2ν}6)]λν<ρΒ·ΰ(>/.ο &: Qvλύ%.μνοι: Italis Abrotano fcemina,h et ba conforata,S'antolinaCupreflina & vCypreil'o.-Latinis Abrotonum feemina & Abrotonum Siculum ß- ucSicilianum , Thelyphtorium & Thclitha-mnumi Diofcoride: i Plinio Abrotonum Campeftcc : .Valerie.Cordo Santonicum mi- nus: a Simpliciftis Cypariflus·Hortulana, GupreiTusHorruIana, Abrotonum minus &Santolina:Gallis vocatur petit Cypres, Gar- , de robbe,Cypres de Iardin,& duCyprestHiipanis Ycrua Lombri- guera ; Germanis hoc eft, Abrotonum Cu- vpreilmum vel Cypanßinum. Tertiumg nus dicitur Abrotonum Campeftre, alii etiam her- bam nuncupant Camphoratam : Germanis tviI5r 0ra6t*iur(sA&c· Quartum genus dicitur Abrotonum fatuum , Abrotonum latifo- lium,& Abrotonum inodorum : Germanis bt(tt ,0frtlli’tVHr$/ &c, genus dicitur Abrotonum humile, & Abrotonum odo- ratum, Gertnanisitttlfcb 0ia&tPll;^/&c. Calidum eft &ßccum cum Abiynthio, in medio tertiigradus, 'Yndealtero proalcero,tcitc-Galeno in libro de fuccedaneis, vtili- cebit.IntrinfecusRamuli Abroroni cum femine in aqua vel vino, , cum Melie &: Saccharo dcco&i,tcrnaaut quaterna vi ce in dic po:i, octhopnceicis,ruptis,conuu]fis Ifchiadicis, vrinre difficultatibus & fuppurationibus, doloribuspracientiflimo funt remedio Parium eft virium ftillatitiaaqua. Piares eius vires in Ab- fynthio require, cu qao eiufdem eft facultatis. Exrriniecus fuffitus Abrotoni noxia Scvenenata fugat. Aquaftillatitiaaraneom&Scor- pionum idlib«medetur Muliebria ite loca,hac aqua lota, purgatur cum Melie illitus Capillos generat. Fit cx Abro- tono conrerua,aquatolcum#vinum,vnguentum,&c. Liber Sextvs. 99* Basilicä Chymic^ Pcflus menftrua mouens, FuchfihRecipe Abrotani, Artemifiae, Didamni ana drach.ij.rad. Acori.rad.rub.tind.ana vnc.j.ß, Nigells fcrup.ij.Baccarum Lauridrach.&nitaefcrup.ij. Sabinae fcrup.j. Ca- ftorcifcrup &Myrrhae,Stadisanadrac.j. Sagapcnidrach.j ß.Tufis & cribratis iis quae opus eft, mellis quantum fatis cft vt in coalitum cralliorem & vnitatem coeant, adiiciatur,& vbi opus eft,fingantur pe/fi: qui in vuluam indantur. De Arißolochia, Aloe, Allio, & Bugloffo. C A P V T X. ARiftolochia,*« τκ7ί hoc cft,quod puerperis vtilif- fima,vtDiofcoridesindicar,vcl quod puerperis conueniat& earum lochia ducat:a multis malum terra:, quod frudburn ferat ve- Jutipomum.-peculiariter tarnen haec nomenclatio rotundae datur: nam aliarum fru&useft turbinatior. Gallis dicitur Sarrafine, Ger- manis OfffthlCCty/corrupta fortafle graecavoce, & Jpofttnirip Por- ro numerantur a lacobo Tabcrnaemontano k. eius fpecies : vt 4,vocat furnarias Bulbofas purpureas, 4. Furnarias Bulbofas al- bas : nonam vocat Furnariam bulbofam viridem , decimam,Fu- rnariam bulboiam minorem: & tandem vndecimam,Fumanami bulbofam minimam. Ab aliis dicuntur e (Te quinque fpecies; v t quae fint,longa,rotun- da, Clematitis feu Sarmctitia, Saraccnica & Piftolochia,icu Polyr- rhizontquae omnes caule frondibus &flore adeo iimiles iunt,vt vix nifi d perfpicatillimodiftingui valeant.Galiiae multis in locis nafcu- turiuxta vineas,marginefq; amorum ac faepium,lacto ac reftibili fo- lo.Longacopioiä viret ad Sequana: ripas. Diofcoridcs triaeiusfta- tuitgenera,primum genus dicit efle forma rotunda videlicet a ra- dice rotunda ficdi6ta, haec foeraina dicitur: fecundaipecieslonga etiam a Radice longxhaccmnfcula erit: & Clematitis Ariftolochia rotanda,quae feemina appellatur: His tribus quartum adhuc facit genus Pliniuscamq; Piftolochiam nominat,tenuiorem qua tertia, denfis radicis Capillamentis, iunci plenioris crailitudine, quam Libir Sext'vs. Polyrrhizon,hoceft, multiradicem cognominat.Nafciturmfylais de locis vmbrofis.Floret Martio & Aprili, quoclapfo ftatim perit. Calida e It & ficcain fecundo ordine,& fere in tertio.fupra modum enim cft amara, &fubacris. Valent autem omnes radice tantum. Interne vtitur cum Myrrha &c Pipere in vino co coque vfq·, ad tertiam partem. Et cum omni diligentia cola per pa- pone in duabus libris Mellis defpumati, & bulliat vfq, ad aceti coniumprionem, cu tali Melie confice. Supradidae a.radices colligantur in Maio,vel Iulio: quia ante hoc tempus humidaefunt*., &: p o ft ii oc ficcae funr.Dofis eft dra.j.ve 11) cum mulia. Me m o r i a rm reparat, vertigine capitis.& maxime a pofteriori parte aufert, phle-- gma quod ib i cft,purgat3cauiis matricis mirabiliter confert, fi eam ; purgare volueris.. Aloes vn.j.Hellebori,albi,nigri an. vn. $.Diagridii,Colocynthidisinter.an dra.iij.NitfijEuphorbii,Poly— podii,SalisAmmoniad,an.dra.ij G.xv.Pipcris,Chamaedryos,Cro- ci,AgarJci}Mafticis,Epithymi an.dra.j $.CaiThehgnea?3 Xylobalfa-·' mi,OpoponaGis,Githan.dra.ij MyirhxG.xv»Mcllisquantum iuf- ficit.FiatEleduarium,icruatuipcrannum.Daturad modum Cafta- ne2E.Datur proprie fcabiofis phlegmate iaiiojelcphantiofis.fcrpjgi- vrraraq; morpheam cum tepida: Deftt uit antiqua Ce- phali cam3&Hemicraniam, & monopogiam, dolorem capitis vel ftomachhEpilepricis.Cataleptidsj&iis, qui ex fumo ftomachi ex« tenebrefcunt.ita vtfubicaneum timorem videanc, vel ventofitate: ftomachi tinnitum aurium patiuntor, vt in furias verramr,deponi- tur Cacochymia ftomachi,hepatis & fplenis:elephanticis 5c poda- gricis confercauxilium:& menftrua educit— Anrimoron Nhcplai: Aloes diac.v.fi.& G.vj.Gaftise ftft.dra.j- G.vj,jl.Marathn,Mafticis,an.fGru.ij.G.v.Croci icr.il. A fari feru .i j.G. v*Xy!obaliamifcru.ij.G.ij b.Cinnamomi fcruJj.G.v Ireos.dfa.j. A’- ronis,Dragontesan.fcm.j.G.ij jl.Agarid.Colocyni indis,Νκπ,Ειν*. phorbiijCaftoreiari.icra.ij.G.v. Apii Macedonici t Petro feli ni ana fcru.ij.G.v.Ellebpri nigri draJ.Diagridii, Coccognidn an/cm.ij.G. -v.Mellis quantufufficir.Datur ad rnodumCaftane<£,in ferocö aqua : caiida.ConfertCcphalaig!cis,Lethargicis,ftomachicis,Ifchiadrcis, Podagricis,& de matricelaborantib.difeoloraris, nephriticis,& o- mnib.quide tenui,aut vifcoio phlegmateafiliguntur,&his,qui ci- bos non digerunt : phlegma &-ChoIeram purgat hu- mores cum vc ntofitace.. Vnguencum mirabile, Aloes,SaicoooIIac an. vn.j,Mellis deipumati vn.vj.vini albi boni q.T Coque igne lento ad ipiffitiidincm. Vlcera putrida & fiftulas purgat, carne implet, gluti- ;nat,dcatriceregit,putredinemarcer.Etiivkericaröfupercieuent, .adde vnguenci Chaicitteos dca.j.ß. · Aliudci^.Myrrhae Aloes,dra.ix.vinialbiquantüfufticit. His tri- itistcnuiflime,vinumpaulatiraaffunde, fempermifcendo,vfq; ad Mellis craiHcudinermvtere. Addunt nonnulli Chalcitreosdrac.j ß, .aliioleiMyrtini& vini portionem paucam viciffim mifccnt. Praeparatio AloesQucrcctani: y.. AlocsSuccotrinasoptimas& Ilaudariffimasex veficavn.vj.aut li.ff vcltant ii,quantum lubet, qua redadäinpuluere immittas in matracium, feu Cucurbita vitream: ; affunde aquae Endiuiae aut Acetofs, vtquatuorvcl digitos fupcremineat: pone in ß.M.calido ac tere bulliente, vafe ©ptimc claufo cu Tubere ac cera Hifpanica.Stet ita p duos vel tres dies inte- gros &c eoiiabis aqua ab Aloes effcntiadndta&iubicundiffima ru- biniinftar,q lente per inclinatione a faecib.feparabis, ne quod craf- rumeiljexeatlimuldiquorceffafumTeoriimafferuainalcbico claufo.Materia:relidtae aliam affimdeaquaEndiuiae, Ted non täntu quantu prius.Denuo d/gere vt ante,colatura repara,prioriq;adiice, ac rurfus aliam affunde,donec aqua nullfl amplius colore ehciac,& videbis refiduum,q>cft in fundo arenae inftar, aut cineris,in magna datis copia.Ex media libra duae vel tres vnciaereftabunt: cila.faex A- loes inutilis.ncc in aqua diffoluitur. Aquam omnem tin&ä deftilla per Alembicfl,aucfac exhalare in patina argentea,Carbonib.acCi- nerib.calidisimpoilca, donec materia reftet craifitudine Mellis,q erit lucidiflimambiniinftardc maiori artificio arq·, iudicio praepa- rata , quam folet vulgo fimpliciilla ablutione, fi vel centies ablua- tur. Haec Aloes fic praeparata & depurata, bafis vicem obibit ad plures efftngendaspilulas-.quaeq; iam per fe ad vnius ferupuli dofin Liber Sex m. ntc :$ /bo4 B A S ILICA CHYM ICA exhibita excellens medicina eft.In pluribus etiam pilulis form idis recipiuntur GummiAmmoniacum,Bdellium,Opoponax,Myrrha, Scamonium, quae ipfaquoq; inprimis praeparatione opus habent, vtpote quae multis adhuc faecibus craiTis & inutilibus fcateant. An- tequam igitur Gummi Ammoniacum,Bdellium, Opoponax & fi- milia in vfum veniannea in aceto rofato aut vino albo diiToIuenda fantj&perSetaceum traiicienda. Myrrha quoq; in vinoad ignem Baln.M.diiToluta,adhuc calens per linteum tranfcolandacft. Vera Scammoneae praeparatio fiteum fucco Limonum depurato, idqj in eodem B.M.calido, in quo diflfoluamr,& feruens etiam adhuepee linteum tran{mittamr,& hoc modb craiTa eius Stimpurafubftatia, qux non nili noxam parit,ab ea fecernatur.Chycmci,qui certa qua- dam & infallibili experientia cdodrijclegantcs illas & lingulares vi- ti ioli proprietates occulte in eo delitcfcenres eruere norunt,haud~ verebun tur Scammoneam, Myrrham, bcipfaetiamGummi prapa- rare & diiioluerc cum phlegmate vitrioii, toto luo (piritu imprae- gnato, In hoc folo enim fpiritu latet vera illorum fimplidum prae- paratio,quae cum exuperante calefaciendi qualitatcjinhgnita linr», hac via exquilite & perfede corrigütur: hic etiam fpiritus Euphor- bii verum cotre&hmmcxiftit,quodaliasranqnam venenum, rum» in pilulis Euphorbiarum in aliis inde concinnandis remediis (nili: prius vera,vti diximus, & legitima ciusacccdat praeparatio) peni* tus abdicandam puto. Pilulae Panchymagogae Quercctani: Recipe Aloes praeparatae vt fupralib.&hancindein vitrum ampliffimum capax,SeTimul affun- de faecum violarum variiscodionibus & feparationibus puriabo impuro, per iblam digeftionem in B. MI mediocriter calido, adeo' depurari & co&i,vt tandem ad Syrupi adconliftcnti-am reduci pof- lic citra Mellis Sacchari ve additionem. Hic foccus ita praeparatus- cum praedi&aAIoe mifceatur,& vitrum,in quo continetur materia, radiis iblanb.ariliuo tempore antfimili calori, vthypocaufti expo- praedi&us fucetis inipiilabitur atq; paucis diebus, adeo cu Aloe pcrmifcebitur,vt omnia in vnum corpus & in vnam confiftc- tiamredu&aeilc videantur.Notarmatcria lingulis diebus, rudicu- la lignea optime agitetur,vt omnia probe innicem m liceantur, cui mixtioni luo tempotc adde fuccor Florum Primulae veris, Perficae «boris,Rofarum pallidarum, Cichorii, Bugloflac &Hyperici, An- gulorum ad modum fucc. Violarum praeparatorum vn.iv.Et fic in- tra quacuor vel temporis (parium, huius ope- ris perfe&io requirit,propter flores,qui diuerfo tempore nafcentes, fimul colligi nequeunt, (cmiiibram Aloes tuae ad libram vnam& femisaudam inuenies: Ohmes enim fucci perfedte cum illa incor- porati funti infuperadde efifentiaefiue extradi Sennx vn.iij.Extradi Rhabarbari, Agarici an.vn.ij. Cinna- momi, Pulueris Foeniculi dulcis,Anifi an.dra.j.fpec.Dia triaSantali fcru.iv.Omnia reducantur ad bonam pilularum confidentiam, ad fcr.j.&exhibitac in vniuerium omnes purgant humores, & ipiiim •t fanguinem t vnde hoc remedium Panchymagogum appellanda duxi.Hac pilulae citra extradorum purgantium additionem per Ce funt praedanti (fimae ad corporis (anitatera conternandam, ex virtu- te fua Baliamica. vnde etiam vermium generationem prohibenrrin genere omnes humores corruptos noxtos & fuperfluos euacuanr,. totam (anguinis maflam purihcanr,& ad alios diuerfos affedus cu- randos conducunt. Bafis praeterea vicem fubeunt ad diucrfa & (pc- ciflca remedia concinnanda,aduerius febrem quartanam,&omncs lienis obftrudiones,addendo CuiF.quatitatem Gummi Ammonia- ci,bdcllii,adcum,qaem fcnpfimus, modum praeparatorum: vim earum purgatoriam cflicaciorc reddes, adiiciendo Scammonium,· vtFuprapracparatum.QuilibctPHarmacopoeusdcberetadmodunv praefcnptum,magnameiufdfemcilentiae Aloes, quacin pliires annos: adteruari poteft,quantitatem fimul praeparare: per Ce fola enim ex- hibita purgat ventriculum a mucilaginofis impuritatibus·,in ipfius tunicis impadis: roborat etiam eundcicodionemqjiuuat.Frcqucs vnici huius balfamici remedii vius,modo id rcdfe pr tum fuerit,vitädiuturnam & (anam tuetur a pluriB.niorbis. Celiiis eiafdem Aloes laudes mire prodicat,neeimmeriro propter cius vir- tutes fummas,quac multo cfticaciorcs adhuc, enumerata illa dige- itione «Scdepuratione,euadunt. Si quis voluerit cx ea parare remc"· dium fimplex purgans bilem,quatnorvnciis Aloes,vt fupra praepa- ratae, addatvn.j.dfentiaefiuc Extrahi Rhabarbari, vel vnciam vna extra di Agarici aut Turbith,fi pituitam purgare velit: vel eandem dbfin extradi Hellcb.nieri & Senarii (blam melnnchol. educere a- Liber Sext’vs. loof Basilica Chymicä • nimiis iit : non hic opus habes corre£b‘uis(quae potius molem cor- poream in ρΐεπίφ medicamentis augent: quam nimiam illorü vim purgatoriam minuant)ca tamen addi videbis in capite de extradbs, vbidc eorundem fimplicium vera praeparatione & corredione a- gitur.Si generale quoddam remedium ad omnes humores fimul,vt pareft, purgandos conficere velis: mifce fimul omnia extra&a illa augendo dofin Aloes ad eorunde proportionem. Si quis de labore & longiori tempore conqueratur, & crailiori quadam horü reme- diorum praeparatione contentus eiTe velit: is quatuor his vnciis A- locspraeparataeadmiieeatRhabarbariiubtiliflimc pulucrizativhj. Cinnam.fcru.ij.Croci rcnj.fpec.Diatnafantali dra.fi. Ex his omnib. formentur pilul? ad purganda bilem./Vd pituita deturbandam eide Aloes ponderi adiice Agaricirrochifcati.&in puluerc reda&i vn j. Mafticisdra.j.SaJis Gemmaedra.fi. vel Agarici Trochifcatiloco ad- de fpcc.Diacarth. dra.x.vt fiat Meianagogum fimplex, adde Sennac fubtiliiIImepuluerizataevn.j.Anifi,FGenicuIi, Epithymian.drac.fi, Pilulae aureae, Nicolai: Dia- gridii an.drach.v.Rofrub.fern. Apii an.drac.ij.fi. fern. Foeniculiana dra.j fi.Mafticis,Croci,pulpae Colocynthidis anadrac.j. Trita craf- fius excipiantur,Tragacatha macerata in aquaFceniculiiSc fiat maf- iä,quae ficcanda,& in vefica vel charta,Cerre liquefadbe intindTa af* ieruanda vel annum.Dofisafcrup.j.ad drac.j.vel fcru.iv. Caput ex- purgant, aciem oculorum exacuunt,fiatus ventriculi &iatcftino- rum diiTbluunt,ac citra molcftiam alüum deficiunt. Pilulae Arabicae,eiufdermRcc.Aloes optimae vn.iv.rad.Bryonias, Myrobal.Citrinarum.Chebularum,Indarum, Belliricarum, Em- blicarum.MafticiSjDiagridiijAfarijRorarum an.vn.p Caftorii drac. iij.Croci dra.j.SucciFosnicuIi quantum fufHcit.Fiat maiTa.Seruatur ficcata in Papyro,Cerae liquatae intin&a,ad annum.Dofis vt praece- dentium.Valentad capitis dolore, vertiginem haemicraniamq; lae- titiam gcnerant,mentifqj vigorem conieruant,vifum acuunt audi- tumq-,amiiTumreparant,acfl:omachum a vitiofishumorih.purgar. Pilulae contra vcrmes,HieronymiMercurialis:Rec.Aloes dra.ij. Myrrhae,Scordii,Di&amni albian.fcru.j.CQSyrupo de Abfynthio fiant pilulae.Dofisdra j Etfi puerfitteneriordra.fi.autfcrup.ij. PilulaeCholagoge QuercetanfiRec.Succorum optime depura- torum, Ccntaurii minor is, Rofarü pallidarum Eupatorii Mefuae & ίσο6 Liber Se x t v s . ϊ Ο οτ rad.Oxylapathi ana vn.iv,quibiis adde Aloes ppararx vt fupra vnc. vj.Digerantur ad igne B.M.penr. horas, vt fiat perfeda diiTolutio & mixtiojdein omnia coaguletur ad Mellis confiftentiarmcui adde puluerisRhabatbari vn.jXyloaloes,Myrrhx ana dra.ij.Croci,Cin- namomi an.dra.ß.fpec.Diatriafantali.Trochifc.Diarrhodo.an.dr.j. Mifce fiat pilulam rnaiTa:Dofisfcr.j.ß.velfcru.ij Profunt inomnib. febrib.biliofis,arquato raorbo &Cachexi?,iecoris ite cxterarumq; partium,nutritioni dicatarum, obftrudionib.mirifice auxiliantur. Pilulae PhlcgmagcgxQuercctani; Recipe fpec. Hieraefimplicis Gal.vn.j.ß.Trochifc.Alhandaldra.vj. Agaricirecenter Trochifcati vn.ij.fem.Carthami,Hcrmodadylorum,Afari,Turbithgümofian. vn.j.Myrrhx eledx dra.yj.Cinnamomi,Macis,Piperis, fern. Foeni- culian.dra.ij,Macerentur in hb.j ß. Sucd Abfynthiioptimedepu- rati,& li.j.vini albi optimi,idq; in vafc vitreo optime claufo ad Bai. M.fatis luculentu per triduum, dein materia adhuc feruida per fc- taccum traiiciatur,hisadde Aloes vt fupra praeparat vn.iij. tandem omnia ad ignem cinerum coagulentur,donec acquirant bonam pi- lularum coniiftcriam.De his pilulis in extradi modum praeparatis, fufficiet exhibere pro dofi fcru.j.velfcru.j.ß.ad fummü. Pituitam a cerebro,pedore, verriculo,caeterifq*,partib.nutritioni dicatis,&fe- rofacxcrcmeta a partib.etprofundiorib.&neruofis blande educut: atq·, idcirco omnib.morbis a caufa frigida genitis coferunr, vt Cc- phalalgiae,Apopl.Paralyfi,cruditatib.vetricuIi, dolorib.ite Arthri- ticis,™ ad pferuatione, tu ad curatione no paruas afFtrutfuppcrias.. Allium Graecis Scorodonquafi maiitpehv, i.e.rudisRofa,vtqui- bufdam placet, allium vero a Graeco h.c.exilire,diducen- fent.quodfc.exiliendocrefcat.Triafaciunt&iuntAllii genera:Pri- mum horrcnfe,alterü fylueftre,q> Ophiofcorodo,tertium ex fylue- ftris allii generc.quod Scorodoprafon dicitur, de quibus fingulis ordine dicetur Ac primum de hortenfiin praefenti capite.Allium hoitefeqj limpliciter Allium, & GraecisScorodon appellatur,Ger. hortis pafiim fatu& plantatu prouenit.frode vires exr pkia,cauie tereti &inani.Floresin cacumineinglobucivcuagutur,. inquo velatur mebranis,mox< plutib coagmetatur nucleisj&iisfeparatim veftitisin cuius vertice; cApluresfibrxicirrotu exemplo ctifparur, habitutxthofo,& fapore. ιοο8 Basilicae Chymici afpero.Vefcctiodoris&halirusfaeditatemadfert. Didymnsantor, eft,fi allium Lunafub terra pofitaferatur, &idem fub terris Luna latente vellatur,odoris faeditate cariturum. Halitus quoq* radium edentibus aboleri fertur.fi crudam fabam poli alii efuramanduca- radicem in prunis tollam foeditatem odoris allii amoli- ri,fi allio fumpto edatur,Mcnander.affirmat. Apium allii viride,& folia rura recentia idem praftaredicunt.Ncc hoc cacendum.tatara alliicummagnete ciTc difeordiam feu antipathiam,vrfcrrum ale abigat, fifricetur lapis allio. Allium calefacit.& exiccatinexccifu quarto.Sumptum alliumomnib. vencnisadueriatur: vtilemelfo- ribus aliifq·,, qui m olles putridafq; fiepe aquas in aellatis feruore bi- bunt.Noxios latofqi ventris vcrmes,aliaq; intra corpus venena, ve- lut hirudines potas, vi fua expellit, vt Galenus teftatur. Sumptum allium ac vino mox poto, rabidi canis lerpentumq*, morlui mede- tur. Allio fimulvul neri illiro.V ocem fonoram efficit,diuturnae tulfi eftauxilio,&hydropicis:vrinamciet,Iaxat,torminalcdat, pedicu- los perimit.lendes capitis purgat;fi cum Hylfopo bibatur.Nonnul- li Allio pulmenti modo co6li,affaturas verueeum farciunt.Scrpen- ccm per os hominis illapfum dotmientiSjnon facile nifi afliduo al- lii cfucxpelli,fcribit Erafmus. Vnde etiam ollae vel vafii Allio cireu- lita,aferpentib.aliifq; venenatisfuntfecura. Extrinfccusfuccus Al- lii Scabritiem cutis,qua: lepra eil fimilis, illitus emendat;ln cineres vllum Allium,cuMellc,idem prailatcfficaciusscutifq; vitia Ami- culas corrigit: Alopeciis ite raedetur.Sqffitus Allii vel foliorü cius, menles adiuuat: pecorum morbis maxime conducit. In pabulo et pecori datum,teile Columella lib.6.cap.4.cft faluberrimum. EleÄuarium IndumMaius,Mefua::RccipeCinnamomi,Caryo- phy Horum,SpicaeNardi Indicae,Rolarum rubrar.Caffiae lignea: ve- rae, Macis,Cyperian.vnc.15, Santali Cytrini drach.ij.ß. Ligni Aloes, NucisMofcharaan.dra.ij.Turbith cle&i dra.j.Sacchari optimi jjPe- nidiorunijanadrac.xx.GalangXjCardamomi maioris, minoris, A- fari,Mailicis an.dra.j.f.Scammonii praeparati vn.j.ifOmnia renuif- fime Conterantur, & manibus dleo amygdalar. dulcium recens cx- trafto,bene inungis fricentur,& fiat eleäuarium cumSyrupo fub- fequenti,Recipefucci Apii, Foeniculi, Cydoniorum,Granorum omnium depuratorum ana vnc.vj.Mellis dcfpumati lib. iij.ß. Allii Liber Sextvs. 1005? Hb.iv.ß. Coquantur in formam Syrupi. Purgat ventrem rotum in- feriorem atq;adeo iun&uras pituita etiam putrflflarufqi diffipat,&: affeCtibus inde natis,dolori colico & nephritico,&ventriculi & a- liorum vifcerum.vtilecft.Dacuradaurcosiij.veladrac.ij addra.v. Loch ex alliis; Recipe Alliorum purgatorum li.fi.In Cicerum 5c HyiTopiiutedecoquetur : deinde tundetur,medullaexprimetur, inccrnecurcj;& cum Mellis & butyri recentis ii. gulis libris, ign'e lento adcclegmatisfpiflicudinera percoquetur. Valet ad Thora cis matcriaeqjpituitofae defluxionem, tuflim humidam,& diuturnam: pe&oriscxcretiones iuuat. ,Androfaemon,quafi dicas aln?, id cft, viri fanguis.quod at- tritum femen eius flue flores ac folia,hominis fanguinem, emittant & referant.Planta eil fiuticafa,ac ramofa, rubentes cmittcns,foIiaq·, lata,mucronata,hederae fatis fimilia, fed tenuiora & lact'as .virentia, qua trita vinofofucco manant,ait Dio- fcor.complures alas habet ini«.ftigio vtrinq; cxpanfas,pinnatafq;; circa quasptifilli flores &c lutei. Semen profert m calycibus paruis, vehit Papaueris nigri. Illius trita coma refinofum fpirat odorem. Sponte prouenit in multis Northmaniae Sy!uis& aliis locis incul- tis, eiufqjfoliamulierculaecolligunt Scpuftnlis quibuslibet,furun- culis,& omnibus fere cutaneis affectibus adhibent,frequemillimc optato & foelici fucccffii.-Expcrientia enim notut parti cuilibet ad- motum vel benefacere, vel nunquam obtfle. Androfemum cale- facit, ficcar, agglutinat, fanguinem compcfcir,ambufta fanar, Ifchia- dicis prodeft,vulneribus cohibendis, vlceribus carne implendis & ad perfeChm curationem ducendis confert.Seraen tritum & drac. ij pondere faraptum,biliofa alui excrementa per feceflum ducit. Borragocuiuisnotiflima, BugloiTo non parum .foliis & viribus affinis eft: vcriufqi enim folia longa funr, ad bouinae linguae natura accedentia,fedborragoeadembreuiora &c latiora gerit, &adue- niente hyemis rigore cito raarcefcit,ac.commoritur;Bugloflbm ve- ro ftat vegetum,necfegniter frigus petfert, praffertimq·, eius radix, vt &folia,quae non longe a terra rccedunr.Florespatuloseditcairu- leos&interdum albos,atq; ampliores quam BugIoflum,in quoiii medio velut centro,coronis acuminata quafl defixa cffiNafciturin fundo quouis,fed altius viret in humidiore &c ΐοιΤ (% pingui. Floret tota aeftate,atq', etiam in Autumno, dum tardius ίβ* nrur. Sem e nigtimi profert, in reliquis idem cum BuglofTo. Foliain iufenlis fumpta peculiarem dant gtati.im &r aluum fabducunttatqj in vinum coniedta, potantibus.animüaetniam & voluptatem atl- ferre viri graues fcripferunt,iuxtailludrcgo Borrago gaudiafempet ago.Flores in acctarns oculos Sc fauces recreant, & in medicamen-r tis virtutem Cardiacamaugcnr. Huicvaldc cognata eilaliaftirps frigoris patientfilima,qua; modo Bügloiium, modo ßorrago femg virens nominatur,jvtriufqj enim effigiem Sc naturam prai fe ffirt, Sc viribushifdem creditur.Nafcirurin locis campellribus multis, SC ab bis qjimplicium vatierate deledätur in hortis feritur Sc colitur» Syrupusdefuccoßorraginis: Recipe fficci Börraginis depurati Jib.in. Sacchari dcfpumatilib.i). Coquantur in Syrupum. (Nota: iciccus Boicaginisprius eft clarificandus cum albuminib.ouorurm alioquin plus färismucilaginofasfietetjSyrupus.CoripsGroborar, ejufq; tremore Sc Syncopen fänatananiacos Sc me lacholicos iuvat. Vinum Borraginatumfaciliseft corapofitionis heut SC mcliilai- rum.Cordialia funt vina. Valent proprie contraCordiaca,maniam, melancholiam Sctremaremcordisanundihcantianguinemimalas auferunt fufpiciones : vtrliaq; hinein omni fpecie corruptionis de Icabiei & lepraetinducunt hetitiam, Sc ventrem ad litbriciratcm irr* ciinant.Ecfiunrhocmodo.In lib. ipfrusponantur muili lib. xiv. & bulliant donecrcfideanc SC clarefcant. Vinum Hipppcratirum Cinnamomi optimi vnc.j«, Caryophyllorum dra.j.b.Aniii,Fa;,niculi an.dra.j.Glycyrrhiz* dra„ i»j.Macis,Cardamomi,Ircos an dradS Sacchari albiffivnc.iij..fingu- ia diligenter trita infundantur cu fequetibus. si.vini Maluatici vn. ix Aqua: Borraginis li.jj. AqureRofacere Ii.j.;$. Aqua: Meliffie vmüj. Fernes horas iuxta fornace rclitSba, fibri colato. Bar Hi'ppocraticüyinu elatu Valet ad Thoracis Sc pulmonis vitia. iij. retatur in vafe lapideo,cum piffilloügneo,fiitq; Cofcruain modG opiarscö Inibletar Scierueturp,annq. Cöffircatcür,maniacis Sc mclacb.co- fur,etiam Syncopi>& cordis cremorem anfert: Valeteria cho'era?» Saccu'usad cordis affidhis frigidos,Fffihiiii^.Borraginis,Gehör. Bngloffi.Rpfäru, MeliiEe an M.j.Cinnam.eledli, Caryophyl!o:G, Maceris, an, dra.&I/gni Aiocsicru.j.Corc.unali Citri, ipec. Dia mb» B A SI L I C M: C Η Y Mil C JE an.dr.j.o'ffiscotdis Ccruini fcr.ß.Croci fcr.j.Gu iericofijrtfacculus. Bagloflam,a Bubulae linguaefigara, quam non inepte refert, ßc i di6lura,quodvi rragna polleat ad hilaritatem inducedam ex Dio- icoride& Plinio 4)φοβη*ο> nominatur. Inter plantas exhilarantes numeratur,quod etiam Galenus, qui Buglodum vino immerfum v laetitiae ac hilaritates caufameflcicrjpfitcap.&o.lib.tf.defimpl. Me- die. Folia gerit k>nga,lata,*iifpera'.&ymphirifimiIia,fedanguft:iora) breuioraq;,nccita obfcure virentia. CauiiculosgeritFicubitalcs, brachiatos,hifpidos,flores ftcllatos, caeruleos, nitentes, quos lerne cofeqiuturoblongüjobfcuiü, medulIoium.Radice fulcitur longa, in hortis tum in fabuloiis & campeftribuslocis-Horteniis fiue na- turam huc effigiem fpc&eraasvnullaefuntyatierates, miiin florum colore.quiin quodam albus,in alio purpureus,vt in quodam Itali- 'co,in vulgari caeculeus. Verumfylueftris multa: diuerfltatcs agno- fcuntar*AImdenim perpetuo virens dicitur, quod nullo coeli ftatu marccfcaf, aliud afperum &z Echioides, cuius lolia bullis promi- nulis,cum rigidaiint,admodum horrent, perperamq; a nonnullis pro Anchufa.actuore, quoradix-ciusinficit,iic nominata. Buglof* Tum calidae & humidae, vel potius mediaeeil temperaturae. Melancholicis aclangiientibusin cibo cum Spinachia Buglof- fam eil faluberrimum,flore in potum etiam inieclo. Qapd tres ha- bet caules,tcicianrs; quod vero quatuor, quartanae conferre febri fertur,in cibo aut potu fumptum. Aqua ftillatitia &Saccharum de florib.confedlum j ad omnes febrium aegritudines funr vtilioraac . commodiorarVinoiniedlum hilaritatis ac laetitiae caulam praebere creditu,inquit Galenus. In melicrato coClu, iis qui ob aiperitacem faucium ieft.Caulcs coCti,&: crudi comefli,iecoris affe- ctibus funt iaiutares. AduibBugloffi Cinis,mulla rcperatus,infiarn- mationib.& vlcetibus oris,colli,lingnar.&gingiuac. plurimum con- fert , ii osfrequenter co colluatur. Eafdem vires poffidec cum prae- cedenti , alterum in alterius defeCtu fubilitui poteft. Syrupusdefucco Bngloliaedepurati Ii.iij.Sac- chari li.ij.coquamur vfq* adSyrupi co(iftentiam.Corc0fortat,lac- - titiamqvgcnerat.Nota fuccus Bugloifae difficulter exprimitur.-nam fit mucilago,dum tunditur Buglofla: ideo tuia dimittenda cftper ■ noCtem in frigido loco &c poftridic exprimendus fuccus, atq, cum albuminib.ouorumclanfieandus.Cordus, 'Liber Sextvs. 1C!/ BaSILICJE ChYMIC Λ ion Syrupus purgans Melancholiam,Rondeletii; Radicum Bu- glofi£,Glycyrrhizaerafaean.vn.j.Cichorii,Scariolae,Borraginis,Bu- gloiTae,Fumitcrr;E,Violarurn.MercamlisanaM.j Pallularum vn.ij. feminisCucurbitaejMclonurmCitrullhCucumeris, Anifi an.dr.iij, Sena: Orientalis,Polypodii,Origani,Epithymi anvn.ij.Thamarin- domm vnc.fi.flor.Borraginis,BuglolTae,Violarum an. P.ij. Milcc& fiat decodtio.In colatura diiTolue Sacchari quantum fatis eft: & fiat Syrupus.AddanturSyrupiRofarumlaxatiuivnc. iv. Bilem & Me- lancholiam purgat. Syrupus alterans bilem atram, BugloiTae,Borraginis,Violarum,La&ucae Portulacae,an.M.j. Pallu- larum vuc. ij. fem.4.frig.Maior.ana drac.iij.florJBorragmis, Buglof- faeanaP.j-iViolarumP.ij.Fiatdeco&io & in colatura diflblueSac- chari quantam fatis cft:& fiat Syrupus. Vinum Bnglofiatum Arnoidi: Reciperad. BugloiTa: mundata- rum quantum fatis eft.Macerentur in mufio vel vino donec vinum faporem &virtutem eius fumat,& aifiduetur bibere.Humores me- lancholicos aduftoi pervrinam educit: cerebrum redUficat:demc- tes & fatuos lanat,&ad lenfum & difcretioncm reducit. Dcco&um Cordiale Andernaci: Recipe prunorum Damafc. nura.vj .Palmularum indicarum.Paliaium ana vnc.fi. Glycyrrhiza: drach.j.fi.flor.Borraginis,Bogloliae,Violarum, hordei ana P.j.fera, iv.com.frig.ana drach.lLAquae fontanaequantum alia medicamen- ta tres digitos fuperarepoffit: in qua reliqua omnia coquuntur ad tertias:deindecxiure colato datur triens, aut quincunx. Silaepius exhiberi debet, maiortum aquae, tum medicamentorum modus adhibcatur.Fit etiam inde Conferua^&c., C A P V T XI. De BeU) Braßica,Bet onica. Bulbo, Botry, Bulbocaß, Bau U j Buxo , Bryonia , dr. Buphthalmo.. T3Eta aliterx Graeca: £fimilitudinc,quam du femine eft praegnas J-'refcrt,id nominis accepit,gr^cis7£irA#»ycl s^TAe^vtimpellcdo, vt volunt, quod velut impulfu quodam arboris quadatenus incre- mentum famat,ac omnia alia,quae in hortis feruntur »foliorum la- titudine Duumomnib cftgene- rum:Candida& nigra,afbliorum nimirum colore. Candida quam Siculam nominant, & hinc corrupte ficcam & Sidam. Gal, Bette. Sologaudetputri,humido&laeto,cau!em gerit (hiatum, bicubita- lem, folium fere Atriplicis, flores exiguos, luteos, femen in caulib. copiofurn,radicem vnicara,in longü protenfam, e cuius lateribus alae,modo fingulae,modo binae,nonnunquam ternae funduntur, fi- brismukisrcrerrae.Nigra huicfimiliscfl,nifi quod folia-in purpura fant nigricantica, & e radice rufa.Huius radices condiuntur, & af- fatis carnibus apponutur »Candidae vero Beta:radices in nullo funt vfu. Alii a fationis tcmporib.diflinguunt,facientes vernam & autu- nalennQuanquam & aliis feritur temporibus. Transfertur como- difli me qamq, foliorum:ac eadem maior & candidior fit,fi radices recenti fimo bubulo linantur.&priufqua in caulem exeant,lapillus latior,autfi&ilis refla fuperponatur:pondere n. hoc comprcflaim latu fe diftendit,& candoi e contrahit vr autor eft Sotion. Calidam' eile &c ficcam in tertio ordine,tradit SimeonSethi.Nigra adftriftio- nis aliquid Haber.prarfcrtim in radice.Betae cibus cocodhi cfl facilis, 6c verriculo infirmo coducit.Candida Bbca folust aluum,nigra ve- ro inhiberi tradunt.Teneri caules Betae,& folia cu radicib.. modice' ihaqua,quoadvmolIcfcat,ficut Braflica q conditur,co6la,&ex ace- to fumpta,appetitum edendi excitant: fitim reflinguunt: Cholera in ventriculo fedant.Veteribus vlceribus &inflammationib.impo- fita Beta,dolorem mitigat,tumorcm reprimit, & calorem nimium rcftinguit.Nigrae Betae radicis fuccus naribus inftillatus, capi tis fri- gidos fluxus mirifice purgat.. Kadixin cinerem vftä, cum Melie te- perata,capillis capitis defluentibus & Albpeciisunedfctur. Braflica,vulgo caulis dicitur,quod nulla herba fir caule amplius,. Gi aecis Crambe qnafiCoramble,quod pupillas oculbrü,quasGrac- ci vocant,obrundat, & hebetet: Eius tria funt genera fumma- ria:.Tariua,.fylueftris & marina. Satiua quacuor. habet fpecies. Eftenim reuis,crifpa,&quaepropric Crambedid:a,&'capitata; 1 Omnibus efleaulisleuiterrubens , crafllis, folium pragrande, craflum,catnofam,ex:caeiio candicas.in latus vttinqj diflafum,pro- Liber Sextvs. ioi5 ioi4 'Basilicae Ght micä rninulis venarum toris fruticans, Gyma patula (funt autem Cymae delicatiores & teneriores herbarum coliculi, quos a prima germi- natione,in fummaftirpe proferunt, Verno enim appetente fe- pore,primo quoq; foliorum pullulatu »praeciufis adhuc 'florum ca- iycib.quofdaquafi tutionesolasfubminiftrat, in quibus floris pri- mü,mox fcminisfa;tus*concludituq)flore tü luteo, f ü albo, femine in filiquis,Prima a.Braificae fpecies.quae λ«« Graecis,Latinis leuis di- citur, foliis eft grandibus,latis, caule magno. Gall. Choux. Altera crifpa, quae Graecis Selinoides,q.d. Apiana, ab Apii foliorum forma, vulgo caulis crifpus. Tertiam proprie Crambem vocant, caulibus minutioribus,&, foliis tenuioribus,flore luteo. Quarta feililis difta , feu in capitis formam folia cius extuberant, hu- jus folia glomerantur in orbem , exterius callofa, & per ambitum rugata,multisintuscarinarum voluminibus, externis femperinte- rioracornpledtcntibus.Hancafoliomm Candore Braflicam alba, & caules albos vocant, PiuraBrafficarum genera licebit a natalib. Jocis conftintere. Transfertur Braftica tenera adhuc, c.um fex;fo- liorum fuerit. Frigidis & humidis gaudet locis Sarrica & ftercorara fiepius,plenius incrementum facit. Maxima Braflica; & viti eft dff- cordia, adeo etiam vt fi iuxtavitesproueniar, velipfa confeftim emarcefcat,vel Sarmenta eius contabcfcentja elangucfcant. ’Ne- ftor in horto Alexidis Braflicam Lycurgi tradit effs lachiymam , quam fecundum fabulas, cum a Libero patre viti eilet alligatus, profudit.Hincetiam fi quisferuefeentiin olla Braflica? vini paulu- lum inftiilauerit.non amplius excoquetur, fedfuis defun&a virib. ad perniciem trahetur. Praeter fatiuam Braflicamfunt adhuc duo ,Diofcoridi>Galeno&Aiginera;genera:Sylucftnsnirnirum9qua;ru- itica dicitur,in maritimis plerunq;& praeruptis rradibus naicens, fariua; fimilis,candidior,hirfutior nec fine amaritudine. Hanc Lap- fanam Diofcoridis effe funt qui putent, quo apud Dyrrhachium fe vi&itafte milites Caefariin triumpho exprobraucrunt, vt eft apud Tlin.&Suetonium'.Lampfanam tamenalii volant eile herba ,.&e. Marina ßraflica prorfus a fatiua eft diuerfa,cftq·, ea quae officinis Soldana&Soldanella dicitur,foliis Ariftolochia; rotunda;,tenuib. praelongis,quae fingula a ramulis profiIiunt,fubrubentib. vno nixa pcdiculoihcdcraccorum modo; vulnerata liquorem emittit pau- Liber Sex xvSi 10/55 culum,candidum,non infulfoguilu amaricantem, pingui cocretu. Soldanam n. vocant Mufcum terreflrem,diuerium ab hac,de quo ’ fupraeftadlu.Calidaeft&ficcaprimo ordine. Braßica prasiumpta' cibis temulentiam arcet, poil cibos vero fumpta temulentiam dif- cutit. Cuius rei rationem reddit AriiloteIes,quod nimirum dulce ddcuticntemqy fuccum contineat: eaq* in plenum cxco&a, &ex-· purgato callo refrigerata, medici vehementes ventris deic&iones raoliunturrquo fit vt iis qui crapula vexantur,fuccus humores in al- num eliciat. Crudis etiamhominibus,temuIenti'fq; in ventriculo fupra remanens, corpus refrigerat, fitque vt humores per vrinarios meatus euadentes ad veficam delabantur. Qui cum vtrinq; abiga- tur, refrigerato corpore, eos liberari crapula cll confpicuum, prae- fertim cum fequax vini vapor, .humoribus deorfum conucrfisde- uocetur,&: praeceps ad ima deuoluatur, qui fefe efferens in caput; mentis arcem oblidet, & temulentiam grauitatemq; creat: Fafti- dienti ilomacho efus Braflicae commodat,concodlioncm adiuuat, alui duritiam impedit.vrinara ciet,Choleram & biliofos humores, quibus vifus acies hebeta educit. Folia in vino cofli, calida pota,morfis a ferpentibus auxiliantur. Idem praedat femen cx vino.Aiuum Cyma deiicirferuefadta , &noua iterum & tertio adie&a,cum coeperit ferucre,indirafalis mica& Cymici momen- tO,vc autor eil Cato. Verum qui bibit cnber incoenatus, fola coten- tus mulfariddem faciendum vbi naufeas libido veniens quem ap- prehenderit. Tormina difcutithcodla iterum decoquatur, addito Cumino, Sale, oleo, & polline polentas, prasfertim Ii fumatur fine pane. Idernfacitiusdecodlascam veteri Galliiaacco : iocinorofis & lienofis,quiq, calculo vexantur renum, prodcil. Quem largior vini potus delc6lat,antecedens in cibis cruda ex aceto ebrietatem accet,poftea quinq·, eius folia crapulam difeutiunt, ne vinofae hali- ms reliquiae videantur fuperciTe.Podagricis quoq; in cibis prodeif, rutapraeferrim.& Corianoaddrtis.Hippocratcs bis decoquendam afui Huxu laborantibus Sc dyfentericis tradit.BralTTca condita pro- cieft domachi silui,vtilis prsfdrtim iis,qui vehementioribus exer- citiis funeadfueti, .appetitum quoque edendi excitat, & fitim fedat, - JorS Basilica Chymic^ Plura Plinius & Cato. Marina Braflicaintotuftomachoeft ini- mica&raciis.Aluum vchementiffimc ciet in cibo coda.Cu pingui vero carne proptcracrimoniam coquitur. Folia omnis gcncrism- flammationib.impofitacalorem pellunt, dolorem mitigant, her- pctas&fcabiem.epyndydas.igncmfacrum&Iepram fanat. Poda- gricisillita.cum Eoenigraeci farina &acctoprofunt. Adhocvtilis et cft vrinahominis,quidiesaliquotBraificaviditauit.Illitum,fiilu- las,Carcinomata,Gangra:nas,nomas &c papulas fanat.Pueros pufil- los ii lotio hocabIuantur,nunqua debiles fieri,Cato eft autonmu- lier quoqj ii lotioeolocos foueat,nunquaeos virofos fieci.Cinis ex caulib. Braflicjevftus, cu axungia, manatia cutis vitia, tefteGalcno, fanat. Lixiuiumcx eodem cinere facrurn ignem reftinguere, mira experientia probatu cft. Sylueftris.Braflica; Cyma in lixiuio coda, ori eftgrata.Foliacius illita vulnera glutinant, & inflammationes, tumorefqj difeutiunt. Infuiio ad Scabie: marina: M.j.Paflularu vn.j.in iufcu- loGallinacei, vel pulli coquito,& confcdionisHamech dra.i’j Sy- rupi deFumo terra: vn.j.in iuris pdidi triente diluito, datoq;potui. Betonicafeu Vetonica,a Vetonrbus, refte Plinio, in Hiipania,a quibus cft inuenta,nomen habet/Grxcis Ceftron a m ultiplrci eius in remediis vfudicitur.«*f/>e»n.Gra:cis teli genus in locis nafcaturfrigidis. Offici. Betonica. Italis icrratula.a folioru incifuris.Gal.Betoffac .· Ger.Q3tf0ttfcn Herba eft,tefteDiof.caulc te- nui,cubitum, vel eo amplius procero,quadrangulo,foliis longis Sc mollib. frondis querna: modo per ambitu ferratis, ad radicem ma- iufculiSjodoreiucundo.Summisin.cauhbusfemen Spicatum ineft quafi thymbra:;radicesfubfuntexiles,vt Veratn.Nafcturin pratis, m6tofis,fiigidis&opacislocis;Florefert Maio dc lunio. Altera Be- tonica: fpeeiem aliifaciunt, q vulgo herba tunica dicitur, ab huius defcriptioneprorfusdiuersa,dequafuoloco dicetur, capite de flo- re Caryophyllorum. Eft et Betonica alba,de qua vide Verbafaim. Calidaeft &ficcainotdineprimo completo, aur m medio fecudi. Betonica vna cum floribus in vino cru- ditate ftomachi&rndulaborantib.acido,eft vtilis. Id-e poteft ftil- latitia aqua,aut cofcdio florum cuSaccharorfiue puluisaridaeher- bxpfevelcüMellefumptus. Marridsaifedionib.pluriiT.ücoferr. Liber Sextvs, 1017 Omnibus in fumma internis corporis paiHonibus, quocunq; mo- do furapta,eft ialutaris. Stomachfiecons, lienis,renum, veficae, matricis obfttudionibus, humoribufque noxiis educendis pro- deft. Iis qui venenum iehauiiiTe verentur, puluisBctonicaccura vino, drachmae datus pondere, noxium omne per viinam & iedcs educir-Idericos non parum adiuuat.Phrenitids,comitialibus,pa- lalyticis, &ifchiadicis inaquadeeodavtiliterbibitur. Phthificis >&peripncumoniacis,tuifientibus,dyrpnoea laborantibus,hydropi vicinis, & febribus ventriculi putrida, folia &florcs in aqua mulla «codi, &c calidi per dies aliquot poti.mire auxiliantur. Capitis do- lorem, cum linteolis Betonicaeaquaillita, fedat: Oculorumfl- mili ratione dolores mitigat. Viridia folia tufa vel coda capitisim- pofita vulneribus., ea conglutinant & lauant, aculeos cranio infixos extrahunt. Aurium dolores, auribus immilluseius vapor compefcit.Putredini & dolori dentium,invino & aceto codafo- lia,profane. Cumvinorubro optimo trita aut coda folia,Tcrpen- tura venenatorum, 2>c canis rabidi moriui illita, vulnere prius dc- codoeiuspuigaro,praecipuumadferunr.remeduim. Podagrae &C articulorum doloribus,idem illitumferc opem* Potio vulneraria cephaiica.Rccipe flor, lilii conuallium,Bc- toni:aeanap,j.Galangae, macis,anadrach.iij.Perficariae, chelido- niae,vincaeperuincac, veronicae, centauriianadrach.iij.perficariae, chelidoniae, vinc^pcruincae,veronicae,centauiiiana m.,f.Maceren- tur in vino,& ad vfum feruentur^ Syrupus de betonica.Recipe fucci crudi partes tres, faccharibonipartesduas.Coquanturfiraul&defpumetur,quoad iyrupi confidentiam acquirant. Vires ipfius herbae retinet. Syrupus de betonica compofitus, Auguftani.Recipebetoni- fthymijroiarumanamq.vioiariae, ftoecha- dis ana m f. fern, foeniculi, anifi,fem. Ammeosana vnciam lemis, rad.paeoniae, polypodii ,rad.foenic ana drachmas v. Fiat decodio in diffidente quantitate aquae ad medietatis confumptionem ; Colaturae adde fucci betonicae libras duas, facchari quantum fatis cd. Fiat fyrupus. Ad capitis &vteri vitia prodell, menfes mouct: 5c fimplici potius vtimur,quam compofito. Vinum c be- tonica Diofcoridis. Herbam foeminae maturo praegnantem, cum Basilici Chymici loiS iuisramulis,minaepondo, congiis duobus vini macerant, &pod fcptimum menfem transfundunt. Ad multainteraneorumvitia, vt frutex ipfe,pollet.Conferua betonicae, rccentis&te- neraelib.j.facchari lib. ii). Foliain mortariolapideo terantur minu- ti ilime:faccharu vero coquendueft, cu aquae betonicxhb. i).vitra fyrupi confidentiam; deindefimul mifceantur aliquandiu fupra prunas, fiatque conferua, quae per annum in vafe vitreato conier- nanda, caput & ventriculum confortat,venenaex corpore pellit. Bulbus generale vocabulum elt eorum , quae radices habent capitatas (eu plurib. capitulis corapadbas veluc ceparum,allii, por- rfafphodeli,Ulii,aliamraquequariindam&C.Ed autem vthomo- nymia vocabuli tollatur Bulbus triplex, vel coronarius, vel medi- camentarius,vel efculentus-.inrer coronarios recenfentur narcidb- tum, lilio narciiTorum,feutulipparum& hyacinthorum pene in- numerae varictatesdnter medicamentarios (cilia, hermodadylus, pancratium,bulbus vomitorius·,interefculentos,quietiam ad me- dicos, eoique eximios trahuntur vfusfaepe,porrum,afcalonium 5c hi,qui antonomafia quadam regii dicuntur, omnibus prasftantio- res 8c ad venerem dimulandara vtiles,quique veteribus in freque- tifSmo fuerunt ciborum vfu, pro quibus nunc caepis &afcaloniii. tantum vtiraur, quae verinobisbulbiiunt, eoique pollicentur praedant ededus,quos veteres bulbi,ilmiliterque defcribuntur,a- deovtin antidotis dum bulbifemen expetitur, caeparum velafca- laniorum,eicallotas vulgus nominat, iemen viurpari poted. Bul- bus autem dicitur radix quaedam (xpius corticofa, breuis, rotun » da,membranis pluribus tunicata,quarum exterior omnium maxi- ma,extra terram faepiusfrondefek, omnefque fimul coeuntes, ca- piIlamentamuka,feuradiculastenuesproducunt, quxfuccume terra conuenicntera allidunt in totius bulbi nutricatum. Frondes- d caeparum ritu teretes, angudae, inanes in mucronem definemest Cauliculi dodrantales., in quorum fadigioflofculi emicant purpu- iafcentcs,quibus.deciduis£emen fuccedit exterius nigrum, album interius.Bulbi omnes acrimoniam habent,inquit Diofcorides,ex- calfaciunt, venerem (limulam, multum alimenti fuppeditam,in- Sationem parium, ob id ventri tentiginem excitant. Sed copia eo- plargiorin dbo vitanda, quoniam nervios tentam, Pr«omfH- bus autem bulbis,libenter crederem, fatyrium ftlmulandae veneri conferre,aliosignauius,necnifi quiaflamofi lunt, ipfius mdibriis infemire. Liber Sextvs. ioi9 ßotrysgraccisBo'ifv«·, id eft, vua herba: Latinis herba botri, Quercula peregrina fme quercui aT urcica a Diofcoride etiam βςαήαι,ΚΰίπτΓκδόκιοί,ideii,AmhwÜ3. Cappadocia: Italis botri; Gal- lis milligrains& pyraent. HifpanisBiengranada : Angelis oxeof Hierufalem.Hollandispiment: Germanis Traubenkraut, Tiirckifch Bejfuß&cc FruiicofaDioicoridieftherba,totalutea,fparfa, multa- que alarum caua habens: flores multos, exiguos, luteos ab imo ad iummum vfque. Semen circa totosramulosadnaicitur. Foliaci- chorio iunt hmilia,totaque valde odorata: vnde vcftibus apponi- tur.Circa flucntcs aquas & torrentes nafcitunCarpitur AuguftoSc Septembri,quo temporead maturitatem peruenit.Amaraeft, vim- que incidendi habet,vnde calidam ficcam e fle facile colligitur.Bo- trysin vino coda &pota difficultate fpirandi laborantibus auxi- liatur. Arida herba vcftimentis odoris gratia apponitur. Bulbocaftanum a Tralliano giaece dicitur Κολβοκχ&νον: loFannesGuinterusAndemacus vult vt legatur ΒΛλΛνοκΛ,τκνον,alii vocant Aγ&οκχ&νον: Latinis dicitur Bulbcailanum, Bulbocafta- num, Balanocaftanum,& Agriocaftanomafimplidftis dicitur Ca- ftanea terrae & caftania porcina:Germanis Erd; Seite .βα~ men&cc, Radix huius eft in temperamento calido &ficcofedme- dio.-femen vero attingit tertium gradum,ac mouet vrinam. Editur hic frudus codus cum iufculo, &c fic bene nutrit & auget: vel cru- dus &ficruftici poflunt concoquere; qui fanguinem mingunt & expuunt his conuenit hic frudus,item empiicis vt vult Alexander Trallianus lib.y.fues etiam edunt,&inde valde impinguefeunt. BuxuSjgraecis Buchsbaum.Nemini incognita bu- xus, frigido apricoque folo gaudens Nafcitur mali proceritate, fo- lio myrti,exiguo, concauo,fubrotundo, fronde perpetua. Flore herbaceo, femine ruffo& rotundo, omnibus animantibus inuifo: ligno pallido atque duro. Ex omni materie ipifliifima, atque den- fiifima.eademque grauiflima, ideoque inaquis non fluitat, neque cariem,neque vctuftatem ientit.Ligno quae ferro eft durities: Nec igni nec carbonibus eft vtilis, ponderofa & denfa, ac nec arefadi Ι02ο 6 A S 11 t C JE CflYMTC^ quidem leuis redditur.Sculptoribus potiffimum ligni eil vfus.Fy- addes quoque exeafiunt, quibus etiam nomen dedit. Odor eius cerebro vchemenrerincoraodat. Natura buxo eftaftringens exic- canfque :Eftque exiguus eius in medicina vius. Scobem eius in a- quadecodam,aluiprofluuium fanare tradunt. Serpentes vulnera- res eius radice dcgaftatafanitatem recuperare fertur. Folia & ra- dice deguftata famtarem recuperare Fertur. Folia & ramuli eius irr lixiuio decoίΐΙ!ΤΙ: Italis dicitur occhio di Bouc, occhidiBuc, buftalmo, buphtalmo & crifpulaiHifpanis Oio deBuey , &Ben Mequeres Amaritho; Gallis Oeil deBeuf. AffricanisnarrafGer- manis 0icrcfb(um/ fiue ©Kinbium & 0trcici)6ium. Tertium genus dicitur vei um buphtalmum tufeanieüm.Quartum & quin- tum genus in Gallia nafcuntur.horum 1 .dicitur buphtalma marina fiue buphtalmum maius, alterum buphtalmaNorboncnfia, fiue bupthalmumNorboneufe, velmarinum minus, e.iam tenuifo- lium.Germanisgrofj tnb ffcin £0?CCt Flores fune calidi & acres.Deco&um florum a balneo per aliquot dies potum, i&ericiscolorempriilinum&ianitatem reddere teftis cftDiofco- rides.Idcm decorum vomitiones adiuuat,& naufeamparit. Flo- res cum cerato triti & temperati, oedemata &c durities difcutiunr. Liber Sextvs. /025 C A P. XIL Ve Chamamelo,cufeHta,calamo odorato, & Chamafihijt- refoliOyCaucaltiConfiltda, cyanocrithmojhryfan- thcmo&catartce. CHamxmclum, grxcis h&K»vQipov,ptK«ir~ QtfAov,ΚΛ^ίβις,Δι&κωλίΛ,Διοκ'άϊλίΆ,'τξόχ,ισκοςγ,λιακές,dTreii&TCZy * Ανεμον,1 Hippocrate iveurfa/uovtScab AlcxandroTral- Latinis dicitur Anthcmis,leucanthemum,leuca- themis,mclamhemu,Callia,chamaemelü,diacolea7apud Apuleiu fuperba: ApudHippo- cratem euanthemura.apudTheophrafturnanchernu&antherniG, apudTrallianumlib.S.cap.z. Anthemifium;Pli$iolib.i,cap,,3&. ioi4 Basilicae Chymtc ä Broferpina herba: Ab aliis oualidia,amalocia,aulitica herba tk ma- lium.vulgares raedicivocantchamomillam, camomillamÄ: cha- masmiUam.Apud Serapionem de fimpl.c. 2.2. vocatur Debonegi, apud Auerrhoem,Hoboneg, apud Alfaharauium Heshe,apudHa- liabbat. Bebonig&Bebomgi, & apud interpretes A ·abicosiuper Haliabbatanem Babunegam& xambunegum: Apud alios Autho- res Arabes legitur Bebonici, Babonegi, Bebor ugi, Bebunegiema- xa,bibon,bemboniger.:&:apudgloiIographumAaicenn2cbeboni- ghltalis nuncupatur camamilla, camomilla&meienella : Gallis camomillc,camernina,del!acamomille,&eamomdledescharnps. Hifpanis manzanillafaluageiGermanisiEJjanutUn&c.Eiusgcnc- ra afferunturab auchoribus fex.i .eft chamomilla, feu chamaemela, vulgare, Teu leucantbemuDiofcoridis. 2, dicitur chamaemelüRo- inanu,&:chamacmelunobi!e.Pharmacop.vocantchamoraillaRo- inanamdtaliscamamilla Roraana:Hiipanis manzanilha vel man- 2anilIa,GalliscarnomilleRomainc.3.&: q.genus dicuntur charnae- melum Romanii multiflorum, &chamaemelum multiflorum An- g’icum.y.diciturgrae ϊ$%<ξνστίν$ζμον δί^Λ^μηλον^ξυατίνΰΐμΰν)La- tinis chamaemelum chiyl.mthemum, chamaemelumluteum, fiue chamaemelum aureum,&chamoraillaiutca.i7.graecis dicitur · fitpovtii^fivQiiAovSc&gfivhfxov: Latinisheranthemum,hicranthe- mum,eranthemum ,ilosiacer, chamacmclum purpureum & ocu- lus daemonis &c.Hadcnus nomina & .difFercntiaerEius viusinme- dicina varius. Calfacit autem anthemis &exiccat in primo gradu: Refoluitacmitigat.Cum poture infcilione, menfes,fetus,calculos,&vrinam pellit, iecoiis& fplenisobftru- 6lionc3roluit:doloresveficae,matricis,renum&inteilinorum mi- tigat. Pulmonis exulcerationem difeuti &ianat:dyipnoeam tollit; Lienteriam obihuit, ventriculum calfacit. A qua ilii atitiaiiidem pollet viribus;purpureis vtilis.Florespoti cum aceto,comiti libus profunt.Flores in aqua co&i, cum oleo chamaemelino cly Π eribus funt maxime vtiles ; Dolores enim renum, matricis , imeftino- rum, & veiicae, mitigant δε fanant. Infeffu, aut in pciTo fubditi* ventris & matricis doloribusiubueniunt. Caput& cerebrum, o- dor , aqua&lixiuium eius corroborant. Decorium cius faetida vulnera purgat. Liber Sixtys. Fomentum in febribus biliofis. Andernaci.Recipeoleirofa- cci,chamomcltnianavncq. Succi malorum arandorum vnc. iij. Viniaufteri vnc.j f. His commixtis, ca!efadifque,ftomachus per linteum aut fpongiam cxprdTam foueri debet.Ex cham.deftillatuc aqua,oleum,fitextradum,fal,vinum purgans, vinum fimplcx,fy- rupiiSjConferua &c. Fomentum in febribus quotidianis. Andernaci. Recipe olei chamomelini,maftichini analib.f.vini vnc.iv. His calentibus ilo- machus foueatur. Aliud adilomachi frigus. Andern.Recipe chamomillae drac, ij-mafticis,nardigalhcae,abiinthii,anethianadrach. j. Coquantur in quinq; vnciis vini,olei omphacini vnciis quatuor. Clyfter dolorem mitigans. fiim. a- ncthianap.ij rad.altheac vnc.j, Fiatdecodi© ex lade: incolatur» diiTolue facchari albi vnciam vnam f.vitellos ouorum num.i.Olei Anethini, chamomillae ana vnc.j .vel vnc.j .f.Mifcc,fiat clyfter, diu retineatur.Heurnii. Balneum ad morbum Gallicum. Rulandi. Recipe flor, cha- momillae ana lib.j flor.meliloti ana lib.j.Caudae equinae, laucndu- lae,maluae,arifl:olochia:longae, centaureae ana m, iij. faenigraccip.iv* ligni guaiacijVeliuniperinilib.iij. Bulliant in iuffidenti quantitate aquae,fecundum artem,deinde coletur, vfiiiq*, ieruetur. Poft egref· fumicabies abluatur mixtura praeferipta,ex oleo ligni, dc aquapla- taginisfada.Etfic aeger fanabitur,corpore prius rede purgato. Oleum fo- liis albis vnc.iv.oleioliuarumlib.ij.f Siccentur flores in vmbraho- ris vigintiquatuor, deinde immitte cumoleoin vas vitreum angu- fti orisbene obturatum,Se quadraginta dies infolato.ini tio colici, arthritici & aliorum doloni, pracftantiflimuefl:; parun.rcpellit,& modice digerit.Aperit poros,refoluit vapores,fiftit fluentes humo- res,corrigit malas qualitatcs,confert neruis,& membris neruofis. Sal quantum fa- tis eft.Exurein toco ab omni forde fcopis mundato (aliq pn9 info- lanr, alii in vmbradeficcant.) modus vflionis eft, quou% ambu- fta in quodam velut pane cohaereat; Sed fi vitra progrediaris vredo vfq·, ad incineratione,maiore falis raenfuraconfequeris. Pofteain lolf ίοχά fidili plumbato aqua huic pani vel cineri claram, limpidamq*,fup- funde,&igni,vt aliquot horis efferuefcat,admoue:demuefliidem aliud vaSjvbireiideatjfiEcib.rcli&is: tandem tranfige per pannu li- neum,& quod traniadum erit, igne redde lento paucorum carbo- num quo exhalet aqua, ial in fundo fubiideat. Difficultati vrinae prodeil,fi pugdlus vnus ex vino calido exhibeatur. Culcuta ab Arabibus fic dida eft, Plinio dicitur caflytha, aliis caffiitha, heibofis fruticibus adnafeitur, epithymi modo , nullaqt radice nixa,fed velut ab alarum finu prodiens,dnhis,capillamctif- ve longi flim is repit, in quit Matthiolus. Eius aut vbe dor eile folet prouentus infegete linaria, crebrifque volutationibus lini faffigia Icandit, vnde podagram lini officinae appellitant, quum quail compedibus id cuiinfidetilliget, necvindtumeofacikpoffitex- plicari vel extricari. Fuchfius non iine ratione credit caffithani primum radiculis niti, quae tura arefcunr, quando cirrhi, fcuca- pillamentaplantam inuokmnt, a qua fngunt alimentum; Proin- de temperamentum mutat & qualitatem, pro varia plantarum, quibusinnafcitur, natura, putantque multi epithymum & cu- fcatam non differre, niß quod haec lino., illud thymo innafea- tur. Matthiolus tamen refragatur , & effigiem vtriufque non pa- rum diffimilem tradit, nec non qualitates, etiam Galeni tcftimo- nio. Epithymum enim calefacit ordine tertio,&caffutatantum fe- cundo, ita vtveriiimile fit, epithymum Tuas vires a thymo, cufca- tam a lino mutuari. Perperam igitur faciunt, qui podagram alia- tum plantarum affumunt pro vero epithymo,aut euicuta.Vtriquc nulla funt folia, fed cirrhi tantum, &c velut tenues, ac iubrubraete- Äudinum fidcs.quibus flores paruuli, quafi ftellulae albicantes de- hifcunt, pufilloieminegrauidati, quodiyrupi decichoriolaxati- ui ihabarbaro ingreditur compobtionem. Naturam habetabfter- gendi,& cum ad Aristone roborandi. Calidam proinde in primo,. & ficcam in fecundo ftatuunt ordine. Melancholicos coiporishumores,idencum morbum & hy- dropem hei ba hacc corrigit.In vino manipulus eius codus, iecoris & lienis obihudiones folu it, regium que morbum pellit. Stillati- cius liquor qnatuor aurqitinque cochlearium menfura, cum pari, quantitate liquoris rura?, mane per aliquot dies, ad fudorem con— tedo corpore,potus, ad eadem cil efficax. Adueiius fcabicmGaL· Basilici Chymicje Liber Sextvs. 1027 licam praeftansefthaecaqua emccl.um: fanguinemenim viriofuni manifcfte eorrigit.-venas quoque a malis humoribus, e quibus ter- tianae febresnaicuncur,purgat,in puerismaxime. Fomentis&de- feffiombusjommbusme ancholicisaffedionibus,&praecipueni- gris i&ericis prodeft. CalarausodoratusapudgraecosKi*A*iu@' οίξωμΛτικος&K Aotjw®- eftLatinis calamus aromaticus,harundo aroma tica, calamus odoratus, ab aliis Koi\oiu<& hoc eft cala- mus vnguentarius,ab eo quod veteres eum in vnguenta mifcebant odorata.-aSerapionelib.rimpl.c.ioj.diciturHafabelderire: Ab Allaharauio,Alterira,ab Andrea Belluncnfe Alderire, Aldariia& chafab darirhe ; apud alios authores Arabicos vocatur caratis, & caratim; Italis ac Hifpanisdicitur Calamo Aromatico:Germanis &c. Putant alii Calamum Aromaticum cognominis id accepifle,ad differentiam calami vulgaris,feu non aromatici. Eft autem calamus aromaticus planta Indica & arundinacea, cuius icilicetcaulisinftarcalamiauttubicauuseft, aifulatimfradtufaci- lis,nampercuifucitoinaftulasdiffilit.Ab Acoro non parum diftat, nec fimiliter inter radices connumeratur, fed potius inter furculos ligneos concauos,geniculatos,arundinis modo,intus albidos,cx- terius fuluos,odore fragrantiilimo, fäporc cüacrimoniano exigua amaro,& in mandendo admodii glutinofo. Ex Indiafbla deuehi- tur,& pro eo radix qu£eda,& rei alterius, qua calami veri & aroma- tici, quem Hippoc.myrepficum, hoc eft, vnguentarium ab odoris Eiauitatc nominatam officinis multis venditur qua bylonicum no- minant , qui nunc alitur, vt & aliae plantae rari ffimae in horto celc- bertimae fcholae Medicorum Pariilen fis,Ioan. Robini Regii Bota- nici tamen calamus aromatic9,Seve- rus non eft, hic n.acrior.&calidior perhibetur, & folia habet ftri- diora,magis iuncea, & ad modum trianguli vulgaris latiora. ■& fe- re yrideo noftras,fcu pro raro vulgaris rede fubftituetur. Calefacit & ficcat ordine fccundo,lenitcr adftringit,parum acer eft,&partili quarundamtenuitatemeatus aperit, menicsmouct,fpititus recre- colorem iuuat natiuum.Calamus odoratus,Diofcoridis tcfti- monio,vrina potus ciet,ideoq; cum gramine aut apii femine deco- dusadueifus aqua fub tcc cutem fufara, vrinaeftillicidium renum. toi$ BASILICA Chymicä vitia, & rupta bibitur. Menfes potu &appofitu attrahit. Suffitus cius per fevelex refinaTerebinthina ore exceptus, tuffi medetur. Mulieribus ad infeffus decoquitur. Clyilcribus quoque inditur. Suffimentis & malagmatis odoris gratia mifcetur. Vires calami o- dorati quo vtuntur officinae. TragaeagrolTa pro ftomacho.Recipe calami aromatici,glycyr- rhizq gentianae,an. vnc.iiij.rad.torraenrillsc, zedoariae,granorü pa- radifi,galangac ana vnc.j.zingiberis,nucis mufehatae, piperis longi, anadrach.r.cinnamomijcaryophyilorumanadraeh. vj. fem.anifi feeniculi carui,coriandri praeparati ana vnc.j.Incifis incidendis fiat puluisj&mifce. fedli fem.foenic.confe&i carui.conf.coriandri prqparati, zingiberis albianavnc.viij.cinnamomieledivnc.ij. Calami aromatici vnc.j. Nudsmoichataevnc.rconcidanturgiOiTomodo,&:miiceantur. Acorus conditus,vu!garis. Auguftani.Recipe conferu? rad.aco- li I.j.f.Mellis defpumati ( vel eius loco, brodii zingiberis conditi) lib j. Amygdalarum incifarum lib.f.Piperis nigii, nucis molchatar, zingiberis albi ana vnc.f.Mifce & fiat conditum. Calamus aromaticus conditus.Mcfuae. Calamus aromatic9 fcu acorus verus,vt zingiber conditur.Noftm quoq; acorG officinae c5 ditum habent,led inutilem omnino cenfemus. Acorus conditus, cerebri &nemorum affe&ibus frigidis confer t.Fit etiam vt artis eft inde conferua&c. Diacorum.Mefuae.Rccipe radffecacul,fcu fileris, acori veri, id eft,calami aromatici,pinearum analib.j.f radices fecacul mundatae Sc incifie coquantur in aqua clara,donec aqua confirmatur: poftea ©ptime piftentur & in minutiffimas partes cöterantur, donec pulti fimiles fiant. Deinde affunde eis, mellis odorati& optime dcipu- »ati lib.x. Coquantur lento igne, donec tota aqua, quam radices fecacul imbiberunt,in vaporem refolutafit,diligenter agitando,ne ad vafis fundum adurantur radices; cum autem iuibe fpiffitudinis confiftentiam acquifiuerit,ab igne deponito, dc adde radices aco- ri tcnuiffimctritas,&pineasminutiffimcincifas, cufequentipul- ucre optime mixtas,:^.piperis vnc. j .piperis longi, cary ophylloru, aingiberis,nucis ana vnc.f,nucis mofchat«, galangas, cardamoroi Liber Sextys^ ana drac.üj Omnia fimul cum melle & radicib.iecacul mifceto, 8c vnito,diligenter agitando,ne grumi aliqui relinquantur. Confert mirum in modum aegritudinibus nemorum, acuit omnes icnfus, &ingeniumjicdat dolores capitis,eft peculiare remedium frigida- fum aegritudinum,fenum & maxime catarrhi. Chamaepitys, quafi dicas terreftris feu humilis pinus,q«od pini ödorcmaliqucmhabeat.AiugaPiinio & abiga,itcm ibiga,oflicinis iiiamofchata.Differctias veras tres ilatuitDiofcorides,Dodon: ve- ro adiungittres ipurias.Priraa per terram ferpens, fubcurua, foliis aizoi minutis,multo tamen tenuioribus,& pinguioribus, circa ra- mos frequentibus,abigadicitur,ab abiete,odore pinus, flore exi- guo luteo vel candido,radice cichorii; Vocatur & iua arthritica, arthriticisdoloribusfanandisconfcrat. Secunda ramis cubitshb. anchorac modo incuruis,tenuibus, coma fupradidae fimili, flore candido,femine nigro, pinus item odore. Tragus al tei ä fpecie dc- feribit,raram inuentu, in aruispraefertim anena & zea confitis,me- fepotiflimum Iunio,Thymbraeinflarfiuticantem,odore& forma gratam, nigricantib.&tcneris,&diuirisabfinthiiinfl;ar foliis, mi- noribus tamen afpcduq; injucundioribus, purpureis iuxta ramu- los flofculis, velutinhyflbpo, femine rotando, fubnigro, radice fimplici,qualis eft Thymbrae, guftu amaro, odore ingrato.Tertia mas d da,paruula,foliis exilibus,candidis &c hirfutis,cauleaipero, candido,flofculis luteis,femine iuxta alas, pinus fimiütcr odorem referens. Haeceft vera iua mofchata, quam pharmacopolas offen- dunt: &eft eadem herba iua & chamaepitys; quamuis pharmaco- polae tertiam appellar. Habet enim flmilitudinem aliquam cum Chamarcypariflo. Chamaepitys vim habet aperiendi,calefaciendi gradu fecundo,ficv:andi tertio .‘mor- bo regio &c vrinae difficulcatib. prodeft, mcnflrua mouer,aducrfus fcorpionumidus confert,neruos roborat, ifchiadi& aliis dolori- bus arthriticis conducit. Emplaftrum ad durum hepar,fimul ac duritiem fplenis.Recipe fol. chamaepityos m. f. rad.maluq,rad. cucumeris fylueftris an.vnc. j.f. Incidantur & macerentur in olei antiqui duabus partibus & v- ha vini,decoquantur & in colatura coquantur lithargyri vnc.ij.ad confumptioncm vini.Deinde diifelue picis,colophoniae, pingue- ίο 19 Bastltcje Chymicje ίο 3·ο dinis porci an.vnc.iij.galbani, ammoniaci, opopanacr,dilTolue in 'Olcoamygdal.an.vnc.r.Iridis.myrrrhae5ilyracis,propoleos.mailicis, ceraeana vnc. j.Fiatcmplaftcum .-malaxetur cum la&e mulieris. phillä,ccrefoliii,cerifoliü,ccrofoliü,cercphyllü,caerefolium,&ce- refillumdtalis dicitur cerefoglio,cerefolio &c eerfoglio;Gallis ccr- fueil,&: du ccrfueil; Germanis dCcrfdi &c. Secundum genus dick; ccrefolium& chaerephyllum fylueftre, cerefoliumafininu,apium afininum,onofelinum &c pctroielinum afininum. Icalis cerefog'io FaUiatico;Germanis953tii>ifoi:6cifraiK.Tertium genus,cercfolium Hifpanicum &:cerefo!ium feu chaerephyllum maius, nonnullis Sc myrrhis: Germanis 0pantfd)Cr f 6cc. Ca- lefacit in fecundo orcfine.tenuiumq-, partium.Radix cum vino po ta,phalangiorummorfibusmedetur. Menfes purgat & fecundas educit.Inforbitione cotilis rabidis eil vtilis. Pellistcmporebistcr- ve in die potam,tutos apeftcconferuarefcribit Diofcorides. Pul- monis & thoracis vitia,Galeno teile,purgat. Caucalis graecis dicitur Κανκαλις & Αοών&ς »γζ/ος,ζ Democrito doroGazx,Brion,Democrito&AlexandroBencdid:oDamafium, Plinio i.lib.de re med.in diaeta epücptica c.y.caucaliaia fimpliciftis apium fenpetroielinum aruenfe ,lappula arucniis & lappulacam- peftris; Arabibus cafacaIis&:cautalis;StephanoHaliabbatisGiof· iographolezarum: /Egyptiisiefelis: Italis petroiello faluatico& caacalidc.-Hifpanis queyones hierua.-Gallis perill baftai d; Germa- nis jlUifCrtfcrbd. Secundum genus dicitur apium feupetrofclinu aruenfe rubrum,&lappula aruenfis rubra: GermanisOUjcttr fCnflrbd. Tertium genus vocant caucalidem Anglicam.&c. Eius fitdeilillatio in aquam, fit etiam inde vinum. Complexio eius eft calida aciiccaivfus eius eilinternus atq·,externus. Confolida regalis,fiue regia, herba diuaeO tilia?, fiue flos diuaeO- ,iiliae»flos regius, equitis calcar, calcar equeftre,flos equeftiis, pes alaudae,corydalopodium,a iohanne Ruelliocornueta & cornuta: Italis vocatur fperone di caualiero,fpronidicauallieri,cimino fal- uatico,conlolidarcgalc:GrxcisKJjM.. cyanus caeru- leus multiflorus. 7. cyanus purpureus multiflorus.8. cyanusalbus' multiflorus medio purpureus. 9 cyanoides maior» 1 o. cyanoides· minoraltera.ii.cyanoidcs minor&c. Prima triagenera funt frigi- da &Ticca, reliqua tria funt calida &flccaj Ex iis paratur acetum* deftillanturqj in aqua:a!iasvtimtur etiam tam interne qua externe. Cnthmnsgi aecis &c κξΙΟαμον, a Galeno de iimpliciumi mcdTacult.xgefy*eidiue*£e$jtA6f vocatur:Latinis dicitur erithmusSC’ €rithmum,eriihamum 6ccrethmum,A(..ud Hippocrat. 2. dediaeta leg turκξνιμ,νος pro κξΐΟμος quod typographoru culpaeft. A flmpli- ciftis dicitur fceniculum marinum, petroielinumarinu, Herba diui- Petri, crethanus marina ,iampotra,batis marina, empetru marinu* calcifraga rrarina,fax fragia marina, & vnguis aquilae, a Plinio Ba- tis,ab oflicinisc etha marina,& falfa marina,Petrus Crefcentien- fis vocat Rincu m marinum, A rabes vocant !erain& Alhulaic:ltalis> fenochio maLino,herba di S. Piero>ciichmo,crithamo &xrcthmo;: Liber SexttsI /031 iojz Basilica Chymici Hifpanispercxii,de la mar,h'noio marino.Fenol mari, fungo tnt- iinho,& vnhasdc&gnulayerua,ideft,vnguisaquila2 herba: Gallis baciiles/empiere fenoil marin,fenoui. marin, de la crefte marine, &de>labaci &c.Secundum genus crith- mi dicitur chryfanthemühttoreum, vel crithmu chryianthemu,i- te After, Atticus marinus. Tertiugenufsd citurcrithmüfpinofum. Quartum genus dicitur crethanusarueniis,crithmusaruenfis,cri- thamus terreftris,& falcaria herba: Italis crithamo terreftre : Ger- manis 'Jcifci&aCiitClt.&c. Eorum vius tam internus quam externus eft;vt videre eft apud medicos. ChiyfanthemumaGricisdicitur/^>u(7Äv5£jUOKJ%,<34Xx/2ii, Eue vt quadam volunt exemplaria κβίγλχς, χχλκ,χνΰοψ & %x\kxvU~ chalcamhemihgaruleura&caltadtalischryfanthemo, Germanis ©OiM&illttUSecundum genus iimpliciftse vocant chryiarvthemum fegetale,chryfanthemumaruenre&:calraarueR(is: Quida vocant bellidem luteam;Germanis dicitur QBtiDigOibfbiUIltTcrtium ge- nus dicitur thiyfanthcmum Hifpanicum,aCaroloClufio vocatur chryfanthemum valentinura: Germanis Sunt calidaedcficcac complexionis; Interne vtuntur ad i&erumpoft egreflum e balneo: Deinde vrunturetiam externe cum oleis &vn- guentis &c.ad varios diuerfofque affedus. ex- emplarib.Dioicoridis legitur κξόπ»ν, λ./>· ιΰτηυςι ΡίξΗ3™λον,ΑξχιΛ£ρς,δ£,ΙοβιςΙΛχΑΐ)/ς Latinis dicitur catanä- ce,damnamene fiue damnamete,demus,ccraus,crotium,arcopus, arcopodium,archaras,louis tadius,datifca &C crepula, i Virgilio in Bucolicis edog.4.dicitur lutum,dum ait: Ipfefedinpru tis aries iamfuaue rubenti Murice,iam croceo murabit vellera luto. ApudVitruuiu y.archited.i 4. dicitur luteu, apud Plinmlib.5 5, c. 5.lutea. Apud herbarios dicitur luteola,vnguismiluinus, &vn- g dmiluia; Italis vnge degattoherba: Hifpanis vnhas de gato ver- ua :Gallisvvaudc: Germanis jftridjfrrtUf& Altcciim genus dicitur catanance altera,huc vnguimilua altera. Eius vius ex ternus optimus eft,abufus vero magico-diabolicusvti videre efta- pudMcdicos. Liber Sextvs. !0;V Capvt XIII. OeChm&dry, Caryoph. Carthamo, Centaurio & Chelidonio. CHamacdrys quafi humilis quercus. Vnde etiam querculami- norappcllatur. LatinisTrixago,ieuTriflago.Vulgoetiam fer* ratula,a foliorum incifuris.NonnuIIis Teucrion, obfimilitudinem quam cum Teucrio habet. Gallice Cheihctte, ou, Gcrmandree. Germanis fftin Q3atl)tng((. £ft autem duplex : Vera & Vulgaris. Vera eft cuius deferiptionem ponit DiofcorideS. Locis nafeitur petrofis &c afperis. Frutex ipfe dodrantalis, folia habens exigua, forma &c diuifura quercus, flore paruo , pene purpureo. Car- pitur femine praegnans. Hodie paucis admodum Pharmocopolis cognita. Hanc ipfam tamen ab Italo quodam acceptam in horto fuofouetlohannesFrcnfrebius, Pharmacopola Moguntinenfis, vt eft diligens harum rerum obferuator & inquifltor:per omnia re- ferentem & forma & fapore folia quercus, adeo vt nemo eam ve- ram e fle Chamaedrym poflit ambigere. ChamaedrysveroVuIgaris,quapIeriq;Pharmocopola:vruntur, deferiptioneab hac eft dicitur. Eftquc duplex: Altera mas, a Itera foemina. Na(citurlocisandis,folio per omniaScordii,araaro,radicelonga,tenui,lignea. Omnia Chamae- drys genera calida funt & hcca in ordine tertio. Quae noftris tamen Germaniae locis nafcuntur, non vfqj adeo, ob loci frigidiorem na - turam,calfaciunt& exiccant. Chamaedrys viribus a Betonica patii diftert.Vtraqueinvino vel aqua decodta, colata & cum Melie vel Saccharo temperata,contra tulHmjrecentem hydropiiin, iplcnem induratum, ftranguriam &vrinae difficultatem eft efficax. Idem deco&um venena expellit,menfes ciet,frigidis praflertim mulieri- bus,quae albo infeftatur fluxu, vtilc. Reliquas cum Betonica virtu- tes comunes obtinet. Infeflu album foeminarum fluxum, & matri- cis affe&iones fedat.Cum aqua co6la falia vel aceto,cum fermento fubada, cru6lationesftomachi & vomitus ex frigorenatos, illita fedat. Deftillationcs capitis puluisreius cum Nigellae femine pari 3034 B a sil icje Chymicm quantitate in facculo capiti calidus impolitus cohibet. Cum aceta,, vino, Melie vel oleo vulneribus auxiliantur. Furfures & fquamas * capitisacfuperdlio-rum, cura lupini farina per acetum. & aquam falfam colata pellunt. Ad omnia in lumma &c haec &c fequens herba3, ad quas Betonica,fumi poteft. Ad deco6Honcs,poms αοη££<5Ηοηε5,ο1εα,εηιρ1αΒτ3,balnea,vei defefliones. Vinum Chamaedrytcs. Foliorum Chamaedryos tufotu. librain amphoram mufticonie&a, linteolo raro cum quibufdam lapillis folia inuoluuntur, vtdegrauatus pondufculofafcieulusii- dar: Vinum poft quadraginta dies defiecatum elutriatur, Excalfa- - citjdifcutit; conuuliis, Regio morbo, vulaxinflationibus, conco&ioni, incipienti aquae inter cutem fubuenit.Ihueterafcens melius redditur.Diofcorides. Caryophyllara ab radicum odore·, quem de fe praebent, dicitur,’: vocant quidamLagopum: Piiniuslib.27 ca.y.vocat Geum. A no- ilris Botanicis vocatur AÄ^.S-ÄA^^jLagophralmus,oculus leporis,. Auantia,CaryophyHataiiiie Cariophyllata&Sanaraunda, aSca- ligero Getia,a vulgarioribus pra&icis Auarda,Herba Benedrdfa5& Garyophyllata:ItaIisGariofillara&Garofonata:Gallis Galiot.Re-' iizc,HerbeBeonite&Salmonde:Anglis Anenes: Germanis * fclCKnÄMHf/ &C. Praeterea adhuc funt tria genera,. quorum alterum dicitur Garyophyllata Montana, Auantia Mon- tana & Garyophyllata maiordralis Gariohilara Montana, Garofa- nata Maggiore & Garofanata 1 SSSflltp&c. Alterum aSimplicillis vocatur Garyophyllata Alpina,. Vltimum,genus dicitur Garyophyllata Syluarrca 3c HetbaBcne-- di&a fylucftris: Germanis ittlfcf Q5mci)fCffnQ33«lih‘ Galidaeft&riiccainordine fecundo. Folia 3c radix non medio- · criterin guftuadftringpnt. Intrinfecus radixin verteffofla impo- lita vino,praecipuam ei fuauiraccm &'gratiam adfert: Gor exhila-· rar:iecuraperit: Phlegmaticos-in ventriculo humores difcutir,. Tormina 3c matricis dolores in vino radix haec cc6fa fedat. De- codüm radicis cum vino omnia fordida vicerja, carcinomata,, fiftulas purgat , aliquod diebus illita, pradertim vero primo puer-' perii tempore. Ex radice nonnulli parant c.onferuam , item vi-· sara,&c.v iL tB:E R .'S EXT VS. v Carthamus a Seplafiariis dicitur Crocus Sylueftris, a Medicis & fGraecis Cnicus»LatinisCnccus, officinisCarthamus : Eius duo Carthamus Vulgaris eft8 ; alterum Sylueftrc, cuius adhuc duas Theophraftus differentias tradit,Arnam rcfto caule, quo priicae mulieres pro colu vtebantur, Sc Rucliio. Atra&ilis eft.&Carthamus Sylueftris; alteram humi- pene (erpemem,qua£ in of- ficinis Carduusbenedicius eft. .Eft aurem Carthamus, planta Sc ventris fubdu&oria & Carduorum cognata, caule bicubitali & iaepe altiorc aifurgens, rcßo, duro, admodum lignofo & iuper- vneramofo. Oblonga ei folia funt, in medio Sc prope furculosla» i- ta,in faftigio acuminata,m ambitu aculeata. E furculorum extre- mitatibus erorapuat capitula rotunda oliuas magnitudine & faepe maiora, multis fquamulisdpinofis obuallata, e quibus ilaminei, ac Crocei flores exeunt, adeo Crocum referentes, vt non nifii, .perfpicaciillmis difcernantur : Hinc venia quadam plebecula di- ,quarCrocumSyIueftrem appellitat. Succedant femina ob- .longa,iatuia,alba,angiilofa,fplendcntia, feminum floris Colis Peril· . uiani effigie,quorum cortex admodum durus »medulla candida, , pingais,fubduicis,&c. Natura Cnico eft calida.Semen tertii excalfacientium,cxtrinfe- »cus adhibitum,eft ordinisJntnniecus, cibis Croceum colorem in- ducit, pauperum condimentum; aluum duram mollit. Tufum •Ismen & tuceus expreffus, cum· iurc Gallinaceo potus, aluum non tantum emollit, fcd vifcoia quoque phlegmata, Diofcori- «de teile, educit. Confecftio , quas Diacatthamum dicitur, ad eadem eft efficax. Extrinfecus Croceo colori inducendo con- ducit : Pulmentis quoque, quibus le&os mulierculas oblinunt, admifcctur. Oleum Cnicinum,Mefnae ;Cniciruim oleum fit ex femine Car- • thamipurgato, & tufo Aqua intcrcute laborantibus, vifcerum obftrudbonibus , ventriculi 3c coli cruciatibus flatuofitate ge. nitis, efficax eft. Sufpiriofis mirifice prodeft , 5c vocem clarifi- cat. Epotum pituitam tum vomitionibus elicit, tum per infer» rmeducit. ιοχ6 Basilica Chymicä Decodum pituitam tducens, Andcrnad: Recipe HyfTopi, ThymianaP.f.fem.Caicivnc.vj.fem.Anifi, Foeniculi anadrach.j. fiPolypodiivnc.fi.Glycyrrhizaerafae vnc.ij. Decoquantur inaqua ad tertias. Diaearthamum , Arnoldi Villanouani: Recipe fpcc. Diatra- gacanthifrigidi vnc.fi.PulpaeCydoniorum vnc.j.Pulpae Carthami vnc drach.ij Scammonii praeparati drach.iij.Turbith. drach.vj.Mannae drach.ij. Mellis Rofati coi. Sacchari Candi ana vnc.j.Hermodadylorum vne J.Sacchari albi vnc.x.fi. Fiat Eledua- rium liquidum. Flauae bili & pituitae educendae mirifice conducit. Datur a drac.j.fi.ad drach.vj. Eleduarium fortiter pituitam purgans, Heurnii: Recipe femi- nis Cnici vnc.iv.Turpethigummofi.fol.Senacana vnc.j.ß. Diagri- dii drach.v.Rhabarbari vnc.j. AgariciTrochifcati drach.vj.Mannae vnc.ij.ß.Myrobalanorum Chebulorum vnc.iij. Pölypodii vnc. ij. Zingiberis drach.ij.Craflius conterantur :& affundatur Aqua vi- tae,in qua Diambrae vncia perodo dies macerata fueritmaceren- tur tepide dies quatuordecim,hinc praelo cxprimantun&exliquo- rc Aquae vitae cxtilletur, donec ad melleam crafluiemfubfidar. Drachma adultis : dimidia iunionbus ex iure rcum Syrupi Ro- fati, vel Violati laxatiuifemuncia diluitur , potuique datur., Loch de Carthamo Mcfuie ; Recipe Medullas fera.. Carthami drach.vj.Amygdal.mundatarum drach.ij> Nucleorum pinearum mundatorum drach.j. Mellis eo6h,fuccifciiJae,.anaquantum fuiH- cit.Fiat loch ad perfedionem. Syrupusdiafereos,Andcrnaci:RecipcIhtybi,IatifoIii,Cichorii anaM j. Adianthi albi,nigri, AgrimoniaE,Scolopcndrii,Lupuli, Fu- mariaeanaM.r.Veficariaeiidcft,Alkekengidrach.iij. Violarum P.j. rad.ApiijFoenicuIijAfparagianavnc.rs. Polypodii Quercini vnc.j. Glycyrrhizacdrachm.vj.fem.Cnici vnc j ß.fem. 4.frig. maior.ana drachm.fj. Hordei non excorticari P.ijdem.Endiuiae, Cichorii ana drach.j.ß.vuarum pallarum vnc.j. Pruna Damafcena pariax. flo- rum Borraginis,BugloiEe, violarum ana P.j. Myrobalanorum Ci- trinorum,Chebulorumanavnc.ß. Omniainaquaad tertias deco- quantur,& in huius decodi iure colati libra & icmifle, maceremur fcorfimRhabarbarieledi vnc.ij. ß. Agarici Trochifcati vnc.j. Fo- Liber Sextvs. 1037’ liorum Senae vnc.j/s.Zingiberis,Cinnamomianadrach.j.Exprefiis colatifque iterum adde Sacchari optimi lib.j. Sympi Rofarum fo- lutiuivnc.iij,Mixta omnia rurfus modice coquanturadiuftamfpif- fitudincm.Ex hoc Syrupo interdum Cochleare vnum vel fcmiun- ciam,cum modica hordei aqua,cui Cinnamomi aliquid incodum fit,pueris bile fuffafis,vel obftrudionem diiritiem vifcerum ex- pertis,autlumbricis infeftatis, ante cibum falubrircr exhibuimus: prouedioribus, tum viris, tum mulieribus in fimilibus affedibus duo Cochlearia, cum Syrupi violacei, autRofacei folutiuivno & quaternis aquae intybi,aut hordei,aut alterius, morbo conuenien- tis,vaIentioribusvnciasduas,cumvnaSyrupiRoffolutiui,&aquae Cichorii duabus. Quod fi aeger delicatus fit,&febri careat, aquae ex Cinnamomo diitiiiatae: Cochleare: vnum aut alterum admi- fceatur.% Syrupus Diacnicus, Andernaci: Recipe Adianthi, HyiTopi, Thymi, Origani,Chamaedryos, Chamaepiryos,ScoIopcndrii,Bu- glofiaeana M.fCufcutae, Veficariae ana vnc.ß. Cort. Tamaricis vnc, ß.Polypodii vnc.j.ß.fem. Ahifi,Foenicul. Ammeos Dauci ana vnc.j, fem.Cnicicontufi vnc.iv.ß.Pafiularumenucleatarum vnc. ij. De* coquantur inaqua ad tertias, colentur ::deinde adde Senae Ale- xandrinae vnc.j.ß.in iurc decodi per nodem macerentur.adhaec A- gariciTrochifcati vnc.ß. Zingiberis drach.j. Rhabarbaridrach.vj. Haec fequenti die colentur,valdeque exprimantur.Poftea Sacchari albiiHib.j.Syrupi Rof.iolutiuhSyrupi violacei folutiui ana vnc.ij. Syrupi Acetofi fimpl.vnc.ij.Mifceantur, atque iterum modice co- quantur, dum fatis fpiifefcant. Ex hoc duae adultis cum aquaftillatttia HyiTopiautThymi, aut Pulegii vnciae inftar. Cinnamomi femuncia,aut Cochleari rede exhibentur,. Pueris & deiicatismulieribusvnc.j,’cum Syrupi Rof.folutiuifemuncia, & aquaCinnamomi ftillatitia ex vino modica.Idoneus cft Autumno, dc Iiyemis verifquc initio : febribus longis,quotidianis i quartanis, & obftrudionibus vifcerum , lienis & iecoris, cx pituita & craf· fis humoribus creatis.. Nec: non &c aqua intercute laboran- tibus.- Extradtim ex femine Cnici&aIiis,Ahdernaci:Recipe Medullae iern. Cnici vnc.iv* Turpcthi albi foh Senae Alex, ana drachm.j.ß« 1038 Diargrfdii drach. v.Rhabarbaii elcdi, vnc;j. Agarhi TfochifcatL drach.vj.Mannae Granatae vnc.ij.&Myrobal. Chebulorum vnc.iij. rad.Polypodiivnc.ij.Zingiberisalbidrach.ij.Minudmincidantur, vel craflius conterantur, &c in vinflpirimm, ex quo pulueris con- fe&ionisDiambraedrach.j.per odo dies macerata fuerit, ponan- tur,finanturque dare in loco calidiore, diebus quatuordccun: de- inde facculo indantur, &c fub praelo valde exprimantur: pofteaid quodexprelTumelljampullaeinfundatur,&operculo impolitum, vinum extillatur,donec adMellis fpiilitudinem perucnerir.Drach- ma dimidia iunioribus,adultis integra, ex iurc vel liquore peculia- ri, cumSyrupi Rofacei aut Violacei folutorii femuncia diluitur» potuiqj datur. Pilulae Colicae Andernaci; Recipe Cnici, Anili,Cadoriian.dra. | Petrofelini,PiperisIongi,rotundi ana drach.j.fl.Opii, lunciodo- rati, MyrrhaCjNardi ana dra.ij. Ex Melie parentur Catapotia.Ex his fcrupuli indar fumetur a Caena. TabulaeDiacnicum,Andernaci; Recipe Diatragacanthifrigidi vnc.d.Carnis Cotoneorumvnc.pZingiberisalbidrachdj Medul- lae feminis Cnici vnc.iv.Diagridiidra.iij. Turpetialbi vnc.vj.Man- nae, Mellis Rofati colati ana vncj.Sacchari optimi drach, x.. Paren- tur tabellae,pendentes vnc.d fingulae. Tabulae purgantes humores mixtos. Eiufdcm:Recipefpec. e- leftuariiDiacnicUjVnc.d.fpec. clcd. Diaturbeti cum Rhabarbaro drach.vj.Saccharivnc.iij.d. Redigantur in placentulas,drachmas tres pendentes. Centauriuma Centauro Chirone nomen-habet. Folia habet nucis iuglandis,oblonga, viridi Eradicatum colore, ferrata in am- bitu,caulem rumicis, binum ternumve cubitorum, adnatis multi- plici fobole fruticantibus ab radice, in quibus capita, ceu papaue- rum,e rotundis ob!onga,Flos in caeruleum inclinatus,femenq; cni- coiimile,floccismuolutum, vtin lanugineis folctfloribus, radice vada,folida,ponderofa,bicubiraIique,madida,acri cum addridHo- nequadam, ncccitra dulcedinem rubefeente,.· Ruber &c flccus, gaudet pingui folonafci,apricis fruticofifq·, collibus. Officinae ho- die improprie hanc radicem Rhaponticum appellant. Edenim •Rhaponticum,quod officinae hodie offendunt, Centaurium illud Basilicae Chymic^ Liber Sextvs; roy?) maius.Germanis cum officinis eodem errore Rhapontic nomina* tur.Errant & ii qui Centaurium hodie depingunt cubitali caulicu* löjffondibusialignrs, aliquanto maioribus,perinteruallabinis,a- uerfa parte candicantibus,interna virentibus,fere connexis, Hö- re luteo: quxLyfimachiae magisdeicriptioconucnir. Radix Gcn- rauriieft acris,fubadffiingens,Tubdulcis, & fubamara, glutinandi vim habet. Ad duodecim annos,nec vitra radix aiTeruari valet. Rä- dicisdeco&aefuccusmedecuromnibusmorbis.-priuatim veroad- uerfus angues,radicis drachma in vini Cyathis tribus bibitur. Sanguinem excreantibus in febribus in aqua datur: fin febris nonfir,in vino. Eodem modo torminibus, vuluarumcp doloribus medetur,Perfc faciles facit excreationes : ianguinem elicientibus prodeft.Stomachum corroborat. Dyfpnocaemedeturincclegma- te: Pleuriticis &peripneumonieis bibitur cum dauco,Phthificis in vino prodeft.Regium morbum qui fit citra febres, impugnat: tor- mina difeutir. Infperfura vel illitum, vicera,quae cacoethe vocant , fanat.Rccens tufa radix,aut arida ante madefa&a vulnera glutinat 6cconiungir. Menfcs&partus in tenuitatem Collyrii derafa, &c fubditaeuocat. Carnibus adie<5Äcoalefcerecasfacit,fifimulco- quafur. Centaurium minus, Graecis Aiu>Jin^rflUf/@oI£>itt'iir^/&:c, Nonnulli Chelidonium maius ab hirundine, quae Graecis χλάων dicitur, nomen accipere putat,quod nimirum,teile Plinio, hirundo hanc primum inuenit, & ea oculis pullorum in nidorc- ftituitvifura. Vel quod hirundinum aduentufloret, difceflu vero marcefcit, quod de altero, minore fcilicet vere dicitur: Maius au- tem didum ad differentiam minoris. Caule confurgit cubitali, &c amplius, gracili, adnatis foliolis compluribus : Foliis Ra- nunculi, multis, tenerioribus, colore caeruleo nitidis. Flosiux- ta lingula folia violas. Succus in eo Croci, mordax, acer, non fine quadam amaritudine & graueolentia.Radix fuperne lin- gularis, inferne autem multiplex in Croci Capillamenta fibratur. Siliqua cornuti papaucris, tenuis, longa, in metas figuram, in qua feminafunt minuta. papaueris femine maiora.Locis nafeitur opa- cis & parietinis. Floret in hirundinum aduentu , ac dcincepsto- taseilatc. Calidameft&ficcum in tertio ordine abfoiuto; Radix 704 * B A S l L ! CM. C H Y M'» C JE cius cum vino albo & Anifo pota,regio morbo medetur. Idempo» taper aliquot diespraeftataqua ftilhuitia. Manipulus Chelidonii purgatus,in Rofaccoiuftaquanntare decodus, accolatus, Thc- riacaj vnc. j. & addita, contra pqitem eiEcaciifirnum eft remedium. Succus Chelidoniimixtus Melli ,&inameo vaicin carbonibus decodus,oculorum caligini conferc.Suocus autem tx floribus, fo- liis Sr radice sftate exprimitur,iiccaturque in vmbra, inquepaftii- losFormamr.Cum vino radix illita herpetas fanat. Commanduca- ta dentium dolores fedat. Chelidonium alterum.Herba eftparua,fine caule,foliis rotundioribus minoribuique pediculis quibufdam a radice de- pendentibus,item teneris& aliquatenus pinguibus. Radices ha- bet pufilias,frequentes exeodem calio prodeuntes, in tritici mo- dum aceruapm congeftas,quamm tres aut quatuor tantum in lon- gitudinem progrediuntur. In limitibus gignitur humidis &C palu- ftribus. Verond.irertcinpore,mcnfeMartio,fubhirundinumad- uentum.Florem habet iplendoris aurei, & in foliis purpureas ma- culas,quas Dio icor. nondefcripfit. Virgilio 4. Georg. Amellus, vc Valerio Cordo placer,appellatu.!: his nimirum verfrbus: Fß et am flos in pratis, cui nomen Amello Fecere Agricola,/ cilis quatentibus herba. Nanq? imo: ngentm tollit de ce/pite/jluam a meus ipfejed infolits,quaplunma circum Funduntur,vicU fublucetpurpura nigra. Sape Deütii nexis ornata torquibus ara: Ajjrcr in ore fapor: tonfis in vallibus ilium Fuji ores, cuma legunt proflumina Medae. Hoc calidum eft.&c ii'ccum,tcfte Galeno, ordine qnartorminos acre &guftu erodens, vt fiepe etiam nullam commanducando a- crimoniamprxbear: Potiftimum quod locis humidis cifnatmn. Locis vero natum iiccis, gtiftum acriorem & erodentem habet. Ad externas potius quam internas corporis partes, ob inhgnem acrimoniam (St erofionem,adhibetur. Herba cum radice in vino cum Melie decocta, pradtantifllmum probet Gargarifmum : Flu- xus capitis purgat: lentos humores educit.Folia,radix, faccus,pul- nis & ftillatitia aqua marifeas & ftrumas effi caciter fanant. Vndc Scrophularhe minoris nomen accepit. Liber S ex t v s. Arcamtm EiemenratumrRedpe Chelidonia:,MeliiTx, Irux Ar- thctiex,Flores Thapfi,Papaueris,Centaurii, Betonix, Eiypertconis an.M.ri conquaflenturornniaacuiratc, &addatur aliquantum a- ceti.-finamur putrefieri Poilea exquifitiflimeexprirnantur, & ira ia circulatorium ponantur ad dies io. vt indeiinenter afcendanr. Poflea vteie Non ineptum lit,fi addas Mailicem'& fimilia. ‘Edentia fiue oleum Chelidonis , Quercetani. Chelidoniam contufamindas Cucurbitx vitrex optin e obrurarx ad digeren- dam per quindecim dies,in putri calido vrero:poftappofito roftra- to alembicoqjrimojlentoignc, aquam feparabis ad licciratem ca- pitis mortui,quod contundes, ipfi affundendo elementum aqux prius deft;ilatum,vt fu perna tetquatuor digitis: obturato vafe pu- trefiant omnia in B.M.per odo dies,poftdcihllencur rurfiis,dando ignem pergradus,donec nulli prorfos prodeant fpiritus. Hac aute fecunda deftiliationc aquam 6c aerem obtinebis phlegma, fi voles leparabisper Balneum Maris, &dcftiila per Alembicura, donec materia in lapillos albos prodeatrqui reiteratis iblurionibus &coa- gulationibus cum aqua propria,Ci yilallini fiunt:ficq·, terra optime purificata,quaequarauisalba fit,igncm tamen5ctinduram intrin- lecam coutinct.Huic ergo faperiniieito priora duo elementa,vt fii- pra reiemata,& circulentur fimul in balneo donec appareat, & fu- pernatet oleum,quod vera dicitur edentia, infinitis prxditafacul- tatibus.Eadem methodo eiufmodi omnium veras poteris ailcqui prxpar.^tiones. Elixii 4.Paracclfi Qujntarum Melifixan.vnc.ij QJi.Auri, QumcxEflentix, Mercuriian.vnc.iL · QE,Croci, Myrobalaaorum omniumana vnc.j.omniapermixta fimul in digdtione fblis claufa exeo maneant alembico mcnfc bi- no. Podraodum adde anavn. j.fi & iterum d:gerantur per menfem vtfupra: tandem in thefautu lemato,necdüad prxferuationem tantum, ied et ad reftaurationf*. Excradum Chelidonii, Andernaci exParacelfo.Chelidonii her- barecens adhuc cum floribus & radicibus fimul, pultisinftar con- mefem maceratur: Deinde in balneo humor,ad fxcum ficcicate vfq; extillatur: poftea hxcdtetCuurinpuluere &humorepaulo ante jple do,perfunditur, το 4? ιο44 Basilica ChymicjE rurfufquc diebus triginta in fimo maceratur, vt prius : tunc ex ci- neribus calidisdeftillatur, feparaturaquaab oleo:quodChymici veram Chelidonii ciTentiam appellant. Ex faecibus in cinerem rc- dadis cum aqua Sal elicitur.. Vnguentum detergens; Recipe fucci Ccntaurii, fucci Chelido- niae ana vnc.iv. Mellis vnc.iij.flor. Verbafci P.ij. Thuris,Myrrhae, Mafticis ana vnc.fi.olci Terebinthinae vnc.vj.vini albi gencrofilib. j.Putrefiantinfirao calido,&coquantur ad vini & fuccorum con- fumptionem, igne cinerum,donec reducantur in formam vnguen- ti; adde pro vnc./.huiusvngucnti, praecipitati Mercurii dulcificari drach.j. Sal Chelidonii,Euonymi:Recipe radices Chelidonii mundatas a terra fine ablutione quantum volueris, tere diligenter in pila marmorea; pone in vale circulationis per diem naturalem, defu- per infande aquam ardentem : poftea fine per nodem in Balneo Mariae ftare: demum mane extrahe fine vlia expreffione.. Poftea fac vt ieparetur(cxuperer)aqua ardens dcftillando.rt moris cft, &: colligatur. Et cum tota aqua ardens per Balneum Mariae fue- rit refoluta, in fundo vafis remanebit puIuisCitrinusrquovterc; pro qualibet dofi fcrup.j.cum vino albo, loco &c tempore necefla- rio.Menlcseuocar. Capvt XIV. De CalaminthajConyza, Corenopo, Cardu oben . Car diaetae Cynera. CAlamintha dida,quafi wA«,id eft, bona mentha. Officinis Ca- lamenthum.Diofcoridestriafaciteiusgenera: Montanam,a- greftcm,&fruticofam.Primum in montibus potiffimum nafeitur; folia habet Ozimo fimilia, fu balba, ramulos angulofos, florem purpureum.Latinis Calamintha montana. Alterum in campeftri- bus & agris nafcitur,quod Latini proprie Nepetam vocant , Pule- gio fimile, maius tamen.- Vulgo Pulegium fyhieftrc, quod Pule- gio fit fimile, ac odorem etiam cius referar. Hoc folo genere vtuntur otficinae.Calamintham domefticam appellat Mefuc. Ter- tium locis nafeitur aquofis,Mentaftri fimilitudine, foliis longiori- bus, caule & ramis praedidis maius, fcd minus efficax, flore lu- teo; Quartum addic Tragus ex fylueftris Mentae fimiliter genere, foliis Origani, fcd minoribus, coloris Leucophaei, floribus circa caulem rubris , gnftuardentc & amaro; Et haec poftrema duo genera, ex Mentaflrifcu McnthaeSylue- ilnsfuntipcciebus. Caiamintha cflentiacft tenui & calida ficcaqj in ordine quodammodo tertio :guftu enim cft acris,& palam cali- da,acpaulum omnino amaritudinis obtinet.. Succus Calaminthae. vino potus,rumbricos& venena expellit: fudoresprouocac,iecoris.velinte&na>craib,tenaci,,&irrefolubili materia plena ha- beatjhoc Syrupo fanatur. Apii rad. Fceniculi, rad. intybi ana vnc.j.Schoenanthidrac.q.lern. Apii,feni. Fceniculi »fern. Anifi an.drac.vj.CalaminchaMontans&dotneftics,Spics,A(ari, Caffis,Mafticis DaucfPetiOielinian.vnc ß Caryophyllorum, Li- guftici, Zingiberis, Galangsan.dr.ac.ij. Aceri hb.iix Aquslib.yj. coque ad duarum partium coniumpt ionem,addcMell3sdeipuma- tilib.v.Coque.Daturab vncj.vfq;advnc.ij.calefacit,incidit, ter- get humores craiTbs, lentos, putres: ob id intemperiem frigidam ventriculi &epatis corrigit, Scitrhum lienis, & aliorum vilcerum diflipat,febres diuturnas iuuar. Diacalaminthon Motans, CampeilriSjSefelios (id eft,Sileris Montani) Petrofelini Maccdo- niciaq.dra,vj*Zingibcris drac.iij. Apii, id eft, fern. Λ pii, Comarum Thymi ana drac.ij.Liguftici drac.vj.Piperis,id eil,Piperis nigri drac, xij.MellisqunimmfuiEcir.FiatEleduaiium.Seruarurper annum* Auxiliatur iis,quos cibifaftidium vrget,appetcntiam reuocans: s- gre quoque fpirantibus, ventriculo refrigerationem femienti > Sc datibus diftento confert. Diacalaminthon aliud: Recipe CalamintJisM®ntans,Pulegii, fem.PetrofelinijSefeliosan.vn.j (em.Apii,Cacuminum Thymi an. vn.ij.Libyftici feminis vnc.iix Piperis vn.xxiv.Meilis quantum fuf- ficitTiatTIeduanum. Craila & lenta attenuat &difcutit, vrinas mouet,ac muliebres menfes. Pulegii,Ηνίίορί,Με- lanopiperis,Sefeleos,Petrofeiinian.dra.iij fcru.ij Leuifticidrach j. rcru.j.remin.Apiifcm.j.Ameos,Tbymi,Anethi,Cinnamomi,Zin- giberisan.fcru.ij.Confice.Daturpoftprandium &csnam. Valet ad omne vicium pedoris ex frigiditate,maxime his,qui in fenilifunt ξ- Bas ItlCM C HY MIC M Liber. Sextvs. 1047 täte: valet etiam tuifiencibus ex frigida caufa, &C quaternariis, fi ex eo vtan tur poft prandium &c poft c oenam,in fero cum vino. Conyza Graecis, LatinisCunilago dicitur,vplgo Pulicaris.quod pulices necet: item Cimicaria,quod folia eius cimicibus autfieftiof- lis volucribus, vc Rueliius affirmat, iis proximis,fieqtienretinue- niantur onufta.Diofcorides&:Plimus,daofaciunrgenera: M irem Sc foe minam. Mafcula Conyza,quae maior dicitur,caule afiurgit bi- cubitali,torofiove & ramofiore,foliis maioribus, inbricatis, oleae if- Tnilitudinc/edhirfutis&pinguibus, flore fplendidiore, luteo &C lubrufo, qui in pappum 6c lanuginem abir: radicibus fuperaacuis, odore cum grauitaue quadam ineundo. Foemina feu minor, foliis eft tenuioribus &c compreffioribus, colore Mellis.quac trita digitis, -concado haerent,flore fqualidiore.odorc acriore: in reliquis priori fimilis. Hippocratidicitur Cunilago mollis. Vcrunquc genus eft Seiorinumrpoft Ardiirumenim germen δα femen emittit.Locisv- craque nafeituraridis 8c montanis. Tertia Conyzae fpecies caule eft ci aifiore Sc molliore, foliis mediae inter priora duo genera aT rirudinis.fedminimepingiiibiis,odoremulco foediore, viribuset- iam minor,locisproueniens humidis, quam Conyzam foetidam appellare licebit*. Quircum Plinius ficit,Samiam,Serpyllo fimilcm, e Cunilagi- ne Montanafadum. Praeter has aliam quoque Hippocrates po- nit, Apio CrKpo fimilerh.odoristcterrimijmaximcquefiftidtendr, quae in maritimis &fabuloiis locis prouenir,quae cum Meile &: vi- no foeminarum locis,qus foetum non recipiunt, admouetur, Yt i· dsmeftautor. Complexionis eft calidae & ficcae. Folia & flores Conyzae in vino decodi, menies & mortiioS foetus calidi poti educunt. Stillicidio vrinae & ftranguriae au- xiliantur. Regium morbum efficaciter idem decodum difeu- rit &c expellit: qua de caufa obftrudionibus iecoris herba eft vdiiifima. Epilepticis cum Aceto d-ecoda vtiliter infäh- ditur. Venenata & impura animalia ipaiia humi fugat, puli- ces necat & pellit. Suffitus eius ferpentes &: cochleas abi- git. Spedra hac fugari pofle vulgo pcrfuafum eft: a fui·1 1048 nimis etiam idlu,huius beneficio domum tutam. Viridis herba il- lita, venena exferpentum morfibusextrahit: cuiufcunq·, generis vulnera purgat, & fanar. Fronti alligata, praefertim altera minor ipecies,Phreneticis eil auxilio. CoronopUS,GrXcis , Αοίχτνλ(&', ci[upc>(Gh Sc ντζλ™: Latinis Coronopus, Coronopodiuro,pes Cornicis, Dakty- lus, Ammonus,ideil,Arenaria, Ailrium, Caciatrix &Stilago, alii voluntSilago:apud Columellam dicitur pes Miluinus: Apuleio Crus Galli Eue Galli Crus: Apud Simpiiciilas pes Comi, Cctui- Cornu &CeruiCornia Herba, Gramen Ceruinum,{lella Maris, Capriola&Hcrba ilellailcalisCoronopo&Coronopodomeilico, Herba ilella,&CornoCeruino:Hiipanis GuiabelhaGallisCaprio- le de Corn de Cerf: Africanis Atiriipte: Germanis & J'}it$Wn/&c.Diofcorides hoc primum di&um genus deferibitet- iamlib,i.cap.ii6. Alterum genus Plinio dicitur Canaria, Auiccn- nac Sanguinaria, Simpliciilis Coronopus fylueilris, Serpentina, & Gramen Serpentinum; Italis CoronopoSaluatico, Serpentina,& herba ilellaSaluatica: Germanis , &c. Tertium genus dicitur Coronopus minor & Serpentina minor: Germanis ifidtier hue ftcn£t1Cf/&(Bp(n' twnDlfM / quod telis aienearum capita tpfius iimili it pta fum Lanu- gine. Eftautem hicCarduusbencd dus Hirfutus, caules eiusfimt terctes,obfequioii, Brachiati,humi accumbentes: folia vrrinq·, la- ciniatadubfpinofa: in imgulorum furculorum faftigiis capitula,fd- liisipinoris,acuieifqjpungcntibusllipata,ac Muricata, vnde Aca- naeiadidba, Molli lanugine & (emine oblongo, fufeo, vclut pilis barbato,turgida.FJosex iuteo pallefcit j Radixpro ramorum & fo- liorum numerofa mole parua, albida & in fibras diuiia. Eft Temperamento calido & ficco,quod guftus eius amarus de- monftrat: Deficcat& modice digcrincor & partes viralesroborat, iudorem mouet,venenisreiiftitjpeftilennbusmorbis confert,renü ac laterum dolores mitigat, lumbricos ventrisinrerimic, δ£ contra ierpentum morfns vnlet: Praeterea in crbovel potu fumptus.ab im- mcnfo capitis dolore, qui circa oculos grailatur, a nonnullis Mp- iiopagiadidhiSjliberat.Vertiginempellit: Memoriam amiftam & auditum,pari ratione reftituit.Foda mpuluercm rrita.in vino pota, phlegmata ftomaclii eonfumunr, & educunt: commodiusrameu iumuntur,fipilulaeexpu!aerccomponantur. Pedius item & fan- guinem purgat, plurimumq, phthifieis confcn.Fdliain vino co&a, Sc calida pota,tormina icdanr,iudoies prouocant, calculum fran- gunt,menfes adiuaant.Puluis foiiorih quantitate mediae luglandis, nucis in vino potus contra pcftem praerenti(fimum eft rcmcdium.fi intra 24.horarum ipacium quem inuaferit.idem vinum cum herba decodlum praeftat.Eadem rationell fumatur,putridis ventriculi fc- bribus, & quartana laborantibus auxiliatur. Affirmant nonnulli puliierem veifueeum, aut decofhim huius herbaevenena omnia pellere.-cuiusrcicxemplumHftronymus Tragus adducit. Fuiftc enim puellam quandam, qua: mfeia cum pomo dono dato, vene- num cderit,moxq} corpus cius infiatum, nec vilis antidotis tumo- rem fedaripotuifte.-tandem veroaqua ftillatitia huius herbae da- la , tumerem ictcmifiiTe, atque fic veneni aulo & periculo Jibc- ntan. L I B B R S EXTV ΊΟ/f Idem εχ aliis refert,puero rn campo dormienti ferpeticem pero* hians irrepfiiTc , ac herbae huius aqua porre&a , per inferiora mox ferpentem feceififtc , nec quicquam amplius puero fuilTc periculi. Omnibus in fumma venenis,& intra & extra corpus praecipuum, huius herba: puluerem iuccum, decorum, vclftil- latitmm liquorem, e-fte remedium tradunt. Extrinfccus aqua aut fuccus inftillatus, oculos prurientes &: rubentes adiuuat. Tufa &c impoika Folia, aduftiones igni faftas, puftulafqae pcfti- leaciales fanant. Stillatitius liquor ad eadem pollet. Scorpio- num item & ferpentium i£tus aut morfus curat. Contra Carci- nomata, aliaque putrida vlccra, vix aliud Carduibcncdi&i fo- liis, dcco&o , aut aqua cft praftantius. Ac conftat infignes af- fectus, prxiertim in muliere, cuius mammae ad ipfas vfquc co- ftas Carcinomate confumpt« fuerant, aqua hac purgatos, mox eiuidem puluere fanar os eile. Infefilones & defudatori« balnea,ad calculum &c raenfcsprouocandos vtiliter ex hac herba conficiuntur, ExtraöumCarduibcnedi&i Melida. Prxftantifli· mum eft remedium praeferuariuum ad pcftem. Syrupus ad Epilcpfiam Cratonis: Recipe Succi Carduibcnedi- &i,depurari,& ad fpifiitudinem co&i-vnc. iv. fuccimillefolii, eo- dem modo parati vnc.ij.ilSaccbarialbiirvnc.iv. Decoquanturf.a. Dequofumatinieptimana bis, vel Cochlearium vnum: vel cuna ferupj Theriacae; vel fine. aliis Agripalma : Dicitur vero Cardiaca effcCtu* Ad cordis enim affe&us ccnuenire creditur-: Mirum tamen, quomodo tanta halitas infuauitatc , cor laetificer, quod fua- ucöicntibus vnice deledatur. Eft autem Cardiaca feu Agripai- ma (fic enim faepe nominatur ) planta cubitalis, raro enim bre- uior cft, altiorfaepe, quadrangulos caules proferens, duros craf- fofque ex nigre rubentes: folialata, obicure virentia, ad vrfi- cam accedentia , laciniola.profundifque incifuris diuifa: Flores paruos cx purpureo candicantes, verticillatim furculos ambien- tes, & ex Calyculis exeuntes. Naicitur locis incultis , Japido- fis, afpetis. Nonnulli Meliftam cfte dicunt ; Alii Sydcritidcm Herculanam.Calida&fLecaeft ordine fccüdo:Äbftergit,expurgat. 1051 ventris lumbricos interimit, obftmdioncs tollit, conuulfis pro* deft,& cordis aifedibus medetur y minime tamen Cordiacam eiTe faetor ille portendit. Cynara muialiseft notitias,Scolymos Graecis di6ba, cuius potif« fimum duae eonftituuntur differentiae: Altera enim fic dicitur fitn- plicitcr,feu articaulis,altera fpinoia&Hifpanica,quae e genereCar- duorum eft.-imo vtraq; exeorum tribu deprompta, fed cultu & ar- te laetiorem faciem & faporem gratiofum adepta.Cynarq folia lon. ga,lataquefiinr,&mcifurisprofundioribusvtrinquelaciniata, co- lore Cineririoalbicamia, vndeforfanCynaraenomen: furculibi- cubitales funr,inliimmitatibus frudum foliis triangulis , crafiis, inftar.compadum, pini cono fi- milem proferentes. . Frudusbictamdiucodus, vtmollefcat, efui gratus eifyulgp pomum articaulis vocatur: Non tamen adeo re- bus venereis inferuir, vt pleriqueautumant. Parum enim materiae geni(alis,& flatulcnti fpiritusdat.corpori,fucci melancholici pluri- murajGalcnus.Fioresex tenuibus & innumeris conglomerati ele- ganter ex caeruleo purpurafeunt,qui fcnefccntes abeunt in pappos, remanentibus feminibus paruis,oblongis, vt Carduorum. Cynara: fpinofae vultum gerit Scolymos iyjueftris, feu Carduus coagula- torius. Caules tenelli Cynaras(quarn multi Articocnm & Artico- calum vocanrJSaccharo conditi efui grati, & in obfoniis celebrati. Cynara Galeno edulium cft praui fucci; calefacit ordine fecundo, biliofum & melancholicum fuccum generat, vrinam mouct: Ra- dix eius ex vino coda & pota,graueolentiam alarum, & totius cor- poris per veficam vna cum lotio pellit,. Basilicae Chymicje Cap ντ. XV.' Oe Chmeleone > Capparis & Cumini, Jpecichus.. CHameleon a varietate filiorum nomen cft fortitum ; fiqui- dem colorem cum terra mutat,hicenim niger,illic viridis alibi caeruleus, alibi croceus, atque aliis coloribus inucnitur; .humi in Liber Sextvs. ion- qua nafciturfcmper exprimens colorem; non aliteratque animal Chamaeleo reddit qucmcunquc proxime colorem attigerit,praeter candidam&rubrum. Latinis Suarius Carduus, quodnimirufues in polenta perimat :Odicinis& vulgo cardopatium, corrupto, vt credunt,nomine,aPaueratio, quo olim Chamaeleonem fuifle no- minatum,fcribitApulcius. Duo funteius genera : albus & niger. Chamaeleon niger dicitur Italis Garlina.NaiciturDiofcoridificcis: Campeilrib. cliuofifq; & maritimis locis.In Germania vero n5 nifi locis cuIriSjfoliisScolymo fimihbus,minorib.ramc,tenuioribufq; & rubentibus,caule dodrantali,digitali craflltudinc/ubrubro, qui in fummo habet vmbellamj&fpinofosflores tenues, Hyacinthi ac- mulos,veriicoIores,radicera craflam,nigram,denfam,quxnonriü- quam corrofafpedbetur,quae diile&a fubfiauefcit, & commandu- cata interdum molder.Sed obiiciat aliquis, quod ad radicem,nigri Chamaeleontis radicem intracorpus fumptam,Galeno teile, vene- natam eile -.radice vero eam,quanobis^aitlltRdicitur,maximos intra corpus contra pellem & venena vfus praebere. Huic rcfpon- demuscum Cordo*radicem Chamaeleontisndiemper venenatam eile neque in omnibus locis/ed iis tätum quibus vifcofimile quid- dam, quod ixiam vocanr,in radice producit,quod fi non habeat,no1 eft venenata.Er albi radix,fi fine corpus contra varios morbos fiimitur. Cum vero adnaram ixiam habuerit,venenataredditur.In nigro quoq; Chamaeleonte nonnu- quaraixiainucnitur, vtrefle Plinius dixit, Chamaeleontisgeneraj ViTcum ferre.Per vifcum autem iis Plinii locis, ixia venenum c ihn- tcliigendam,non id quo aucupes vtuntur. Vnde etiam Hefychius ait,non omnegenus Chamaeleontis ixiae,h.eovifcilaginis,cognome contraxi fle, fcd eum duntaxar,qui vifco manaret,- Chamaeleon al- bus, Germ.ffiln (£fcern)UrisGaIl.Garline noirc, foliis naicictxr Scoly-* mi,afperioribus tamen & acutioribus,nigrioribufqj nigro Chamae- leonte validioribus,caule vacat,verum e medio finu fpinas, Echini marini aut Cinara modo, erigit, flores purpureos, crinitos, qui in pappos euanefcunt.Frudlus Cnico aflimilis.Radix laetis & pinguib. craila.iciunis & montofis gracilior,candida,guftu dulcis, odorata, fed virus aliquantulum olens.Hunc pcculiariterCarduum fuariura vocant. Sues n.cancs, murefqj fi in poleta exhibeatur,aqua & oleo iof-4 B A S IL 1CJE Chymi C 7E Imm quoq; eundem vocant, quod in quibußam locis viicum gignit, albumfubfoliorum alis, maxime errracanis ortum,quo thura dkunturnafei: exqno etiam ferpentes fabulan- tur emergere, quo pennas fagittarumquoq; glutinare iblenr. Non- nullis Vlophonon,quafi eunda necans,vel e>o» φοηνΊ/κ.ν, vt Ni« candri interpres habcr,idipium dickunltem Cynczolon, propter odoris grauitatem, quafi Caninum virus olens. Et Cynomazon, quod in offa vel puicc detur necandis canibus.RadixChamxlconis vtriufq; cxiccat in tertio,caifacit autem in fecundo ordine. Intrin- fecus radicisChamselionis albi fuccus,acetabuli menfura cum vino modico pota,iatasinteraneorum tineas pellir.Hydropicis quoqfin vino drachmaepondere bibitur. Vrinam quocv, cict,6c venenisad- uerfatur.Trka radix drachmae pondere cumvino pota, pedi cdfa- lutaris.Vndc radicem hancpecori &c porcis praefettim pede cosin- uadente,nonnulli praebent : Tutum a pedis contagio pecus faturi crederes. Aliqui eadem de caufa radice lintri infigunt, vt cibu fupet hac porci fumat. ExtrinfecusferGt radie e hanc cofortarc cos quige- da verint ipsa,aliis vero vires adimere, vtdeftkuti virib. videantur. Chamaeleonis nigri radix cum aceto coda/cabicm, pforam, pa- pulas aliaque vitia fanatu difficilia curat.Chamaeieonc album fues, canes & mures interficere Diofcoridesfcribic, quod de vulgari nq- ftro Chamaeleone intelligi nequit,que porcis falutarem ede cedar. CappansGraccis&Latinis.-Germ.&rpitjf Aliqui Latinorum in- mrimvocant.Locum amat ficcum ,cukuleuivel nullo contenta. Frutex cxDiofcor.defcriptionced aculeatas, qui in terram dratus magis in orbem euagatur, fpinas vt tubus habet in hami modum aduncaSjfolia mali Cotone«, rotunda: Frudum oleae fimilem, qui cum dehifccnspanditurjflorempiOfert rofeum,candidiim,odora- tumq; quo excudo,glans extuberat oblonga.feminis acinofi plena. Radix nigra,multiplcx,lignofa.Corcex fubrufus ac minime friabi- iis.Plantacur etiam hodie multis Germaniae locis, fedfolum amat iiccü&fabuiofum. Nafcitur etiam (ponte locis quibufdam incul- tis,faxofis & arcnofis.Non omnium tamen ad cibos ed vfus. Arabi- cum n.pedilcns, vcautored Plinius, idemq,Galenus confirmat. Africam gingiuis inimicum.Apulum vomitu facir.Melius&mitius feliqsq» ex Italia affer cur, Cauh culi, mina, glandes, ad siosfale condita deferuntur. Capparis facultatis eft calidat &ficcar, pptiffimu vero radix. Crudus capparis frudtus minus ftomacho dcfi.m aqua ergopinustcpefadu cu aceto & oleo ailumi coueniet. Capparis in cibis prodcil podagricis,artieulotu dolore laboran- tibus. phlegmaticis, lienoiis »focminisite quibus menfesante tepus dcfinur,Iichiadicisquoq. & dtfticukenningen cibus.Matura n.fio- libus adeoq;iru<5lui eft,difcuticndi, mouendi 6c expcllcdi vrfeofos lKimorcs,vnnä&menfes.Semenautfi:uClüCapparis,duarudrach- mai u pondere quadragenis diebus. ύ vino fumptu,lienem minue- re tradit Diofcorides. Eodc modo caput purgat, vrina&ilanguinis grumos peilitjfchiadicis & ruptis cft remedio.Omnibusin fumma obftru&ionibus alui, vrmie&: menfium auxiliatur. Excrinfecus fac- tus foliorum Capparis,auribus inftillatus r vermes necat & dolor5 carri fedat.Dccodluipiiusfru&uscu aceto ore detentum, dentium dolore quacuncp, de caufa,c6pcfcic.Vitiligincsidedeco61u purgat. Cacoethe i e vicera curatione admittetia,decollo iadi&o abluuntur & purgatur. Folia, frudlus vclflorestufi &: illiti, omnis generis cubercula,Scirrhos&ftcumasdifcutiunt. Cü farina hordeacea folia aut fru<5l9vriliter illinutur iis,quibus lien intumuit. Oleum de Capparibus:Rec.Cort.rad.Capparis vn.j.cor. Tama- rifci,fol Tamarifci.fem.Agni Calli,Ccterach, fiue Afplenii,Cyperi anadrach.ij.Rutae drac.j».Olei oliuarumlib.j. Acetialbifortis,vini albi ana vnc.ij. Tria leuitcr coquantur in duplici vafe, vfq·, ad vini confumptionem & Aceti.Ad duritiem,obftm<5lioncm,& dolorem Iplcnis vnle efi:,Äc omnem eius-aegritudlnemv DiaGapparis,Gi vnc.iv.ScyIlat,Afari; Cetariae,Pyrethri,Piperis nigri,Thymi, Apii ferninisGith,Agrimo- niae radicisan.vn.j.Mellis quantum fufficit.Fiac Eleduariumjad vi- tia fpienis valet. Conditum ad frigidum humotemVAndcrnacl·. Recipe Trochif. de Capparibus,conditi Citri arradrach fi.fpec. DiagemmrE drac.ij. Em.AnihjCumini.foeniculi ana dra.ij.Sacchari quantum fufficit· Fiat conditum quod bra&cis auri contegatur,deturq; cochleare. Pilulae ad fplenem fortiores,Rondelctii;Rcc.Myrrhae, Afari,Ari- ilolochiaevtriufqi.fem.Capparorum vcldor.an.dr.j Spicaelndicjc, Squmanthi an.dra. fi.fem. Apii, Pctoiclini,Agni Calli an.dra Cea tyrupoacctofcMUt oxymdlc fiant pilukparu«. Lirer S Ex rrsv ΐο\6 Basilica Chymic^ Cuminum Qrxcis *νμιν«>,κνμιια> Üptfcv, *·ΰμι\0* 'fa. fftXiKir, κνμικν νιγ,Λιν, apud Hippocratem ccHu-mw ■ Nicolaus My- repfus vocac wfmßtthaSc t&?»ttß*he*: Latinis Cuminum, Cyminu, Cuminum fatiuum, Cuminum dornefticum.Cuminu A-rhiopicü, Cuminum regium , & apud Hipp. Cuminum /£gypdum. Mciueo GyminumCarraenum,aliis Cuminum Indum, apud Gloifugra- phum Auiccnna:, Cuminum »Cyminum Nabathamm -. Nicolao Myrcpfo Carnabadis & Carnabadium : Apud Simpliciftas alios Cyminum Romanum,& Cyminum Apulum; Arabice dicitur Ca- mum,Serapioni &aliisKemum,ite Camin,CemionKemumabiar, & Cenion: Stephano Glofldgrapho Haliabbatis, Quemium flue Quemum-.Italis Comino,Cimino,& Comino Domeftico: Hifpa- ms Corninos,Comines,Corninhos &Cominchos;Ga!Iis Comin& Commin:Cretenfibus Chimini: PolonisKmin: AnglisGomyn: Eius vfuseft Internus atq; Externus.-paraturcxeovirmmad multos variofq; vius: Fitex eo dccofedio Diacumina pneftans,cius oleum mulcasinfignefq*,etiam continet in medicinaeiflcacias.Cuminum calefacit & ficcat tertio rccelTu,attenuat,digerit,refoluit: fumpmm & adhibitum flatus difeutit, frigidos humores incidit, tumores pi- tuitofosdiflipat, venenis aduerfatur: contra Colicum dolorem 8c Tympaniam profpere eius edentia vfurpatur. Oleum Cumini, Euonymi; Cumini oleum eodem modo, quo Anifi oleum confiGicur.Libra aurem vna Cumini dat vnci?.olei..v- tileeft vulneribus ad liene pertingetibus, inflationibus corporis ex frigiditate, quae aliquando caufa exflit, cur vrina retineatur. Tufli medetur,anhelationi conducit: Colicis doloribus fubuenit; vrina: ftillicidium impedit. Ad hunc vfum gutta vnaaut altera , in,aquaifi- licis fumi poteft,aut etiam in tabellis. Diaipoliticum Galeni: Recipe Cumini in aceto macerati & v- fti,Piperis longi, Comarum ruta: ana vnc.j.Nitri vnc.d. Terantur craflius,& vna cu Mellis defpumati,quod fatis eft,fiat Elcdluarium in bona forma. Aluum deiicit,cibos,qui in ventre corrupti funt, c- ducendo : iifq; conuenit, quibus venter frigidus cft, aut ad frigus propeniior,fiquidcm pituitam extenuat,& fpiritu flatulcntum ex- pellit. L I B t R SfXTVS. T0J7 Diacimvnum,Mefua: Recipe Cymini pridie in aceto macerati, deindeiiccatidrac.x. Zingiberis, Cinnamomi,ana vnc.ß Ca»yo- phyllotiim,ligni Aloes,Macisanadrar.ij.l? Ga*anga,Pipens longi, C cdiiviomun idrac.ij.Moilhi fern j.Mellis delpumati q.f.FiacE- ledlua'inm forma coauenienti.Conieruatur annis duobus. Vcntri- ci lum & vifccra reliqua calefacit: concodlionem iuuat. Fiatus in di&*s vilceribus natos diffipar. Dtacyminum aliud,Nicolai; Cymini in acero praeparati dra, iix fern j.Cinnamomi,Caryophyliorum an.dra.ij.ß Zingiberis,Pi- peris nigri an,diae. j.G.v.Galangac,'Thymbrae,Calamimhcsan.dra, j.i’cru.'j.Piperis longidrach.j.Spicae Nardi,i.e.Indicae, Cardamomi, Nucis Moich.na an.fern.Omnibus tritis & in pulucieredaftis, mellifq-defpiimatiq.r.excepcis fiatde&aanum.Scruaturad anos duosin va(e ricfili vitreato. Fit etiam Forma folida eum Saccharo, hoceft, ad lingulas fpecierum dimidias vncias, libram Sacchari commilcendooConfertfiigiditatiThoracis.ftomai hi,inflatis, Co- Jicis,febre quartana laborantibus, & ventriculi co&ionem iuuat, Diacymmü aliud,Mefuae: ιμ Cymini in aceto macerati &liccati dra.xx.Z ng.heris,Thymi an.dia.iii'.Piperis, Cinnamomi an.dra.ij. Ameos dra.j ft.fol.Rurae ficc.Nitri an.vn.ß.Excipe Melie defpuma- to. Valet ad dolorem flomachi,&ventris äf ig ditate autcrafla ve- toiuate,aut ex pituita crailä:&ad dolorem colicae ad lingultum, obftruftiones aperit ;& membra nutnnoni calefacit. Elefhiariutnde feminibus: ty.iernin.Cymini, Anili,Fccniculi, Cari,Dauci, Ameos,Apii,Amomi -ccto horis i4.maceraci& liccati an.dra.vj.CinnamomiiZmgiberis Macropipcris,SefcIcos, Galan- gae,ana drac.v.Cardamomi,Spica NardfCai y ophy Horum, an.vn. $.Libyft ci drac.iij.Melledcfpumatoexcipiuntin , vel duplo Sac- chari adie&o.puluis lit IcuiffimusCoflionem iuuat,obllru6Honcs aperit,lienteriam fanar: doloresvifccnun a Hatib. excitatos placat. Tabula vn.ffi vddra.yj Sacchari albi inaqua Foeniculidiflbluti,li.$ fiant tabula vtdidum t-ft. Ven- triculi noxam corriguntitufficulolis,difficultati ipirandifnflationi- busfuntadiumento. Cuminumfylueftre trium eft generum: i. Graecisdicitur *-vpiw »γ&βν,δίxvftwyS-tßcHiy»,Latinis Cyminum agrefte,Cyminum Eira- Ϊ05Ι Basixicä Chtmtca deum, Cyminum Syluaticum, feufylueftrc & Cyminum Thebal- cum,itemmfticum .-Italis Cumino Siluatico:Germefti(&ttjRuffi{l· Secundum genus Graecis dicitur ύτήκοον & άχήριων, Latinis Hype- eoum & Hypopheon: Simpliciftis Cuminum iiliquofum maius,& Cyminum corniculatum ge* nus diciturCyminum iiliquofum minus,&Cyminum cornicularii minus: Germ f(,apud Actium παρωον: apud Simconenl Sethi& Au&uarium καρναβάλια δίκάρναβον: apud Latinos Caru,Careuro5Canum&Caroum: aliis Simpliciftis Gar- nabu &Caraabadiura Simeonis,officinis Carui &Gareo:Scrapior· ni diciturCaruia&Caraiura, Aucrrh.oi Naucoca:Apud Arabes le- gi turCarguei, Karma Artorfili,Haiu.cii,Zanarbu&Carunacari:Itar lis dicitur Caro & Carui.Hifpanis,Carauea,AJcarauea,A!carouea, Caraucia&Ciroeia.Gallis Clieruy,& gdfc# iumiliel&CD^CUIpfumitltfi. Deftillararindeaqua&oleumjfitcxeo cpnierua.iicm vinum, item Saccharum, eius radix etiam conditur ad fuos vfus,&:c.Eius e flentia prarfens eft medicametum in Colica. Nafciturcaulibus ab vnaradicc multis,quadrangulis,foiiahaber, ifeaphylini,flores candidos,Sein Caulium fummo ferne anguloium cppiofurmRadiccmoblongam &luteam. Nafciturin hortis paf- fim; Culinis nociffiraura, Athenaeus putat effe Paftinacara maiore. Xiber Sex τν»; for* Calidum cft & iiccum.fieut & Anifum, ordine tertio, ac mediocri- ter acre.Radix codla & apparata Paftinacss modo, in cibis eft vtilif. 'fima: ftomachum calfacit, vrinam ciet. Semen in panes nonnulla mifcent Cafeisgratum quoque faporcm prasber.Ventofitates.poft purgationesineoiicapalIione,caliduminfaGculisventrifemcnim- poiicum,difcutit. Crocus; In ordinem florum eximiorum referimus piant« cuiuf· dam bulbofe florem aureo cruore nitetem,quem Medici Crocum ‘Galli Mauritanorum IdiomaiequutiSafianum vocant, a Croco, fecundum fabulas,Iuuene,qui ex amore Smilacis Virginis in nomb· nis fui flore eft conuerfas.iic didas. VndcOuidius h.q.Meramorp, Ht Crocum in paruosverium cum Smilace flores ; Germ. 0affran* appellant.Plura fimt cius genera & nomina a natali folo: Vicnncn- fis a Vienncnfl agro,vbi optimus hodie nafeitur: In Coryco tamen Cilici« monte omnium praeftStiflimus prouenit. Cyi enaicus a Cy- rene.Olim Lycia,Sicilia,Cilicia,& !calia Croco celebrabatur tätu, hodie vero in Germania copiofe etiam prouenit, in Viennenfi ma- xime agro. Porro Crociappellatione non tantum tota-cum radice herba intelligitur,vemm ipia etiam floris ratum excel- lentiam,fimplicitcrCrocus appellantur. Gtocus eft vel doraefticus, cuius Diofcorides multas enumerat /pedes,vel fylucftris cuiusDo- doncus adhuc pluresdefctibir. 'Florem primum in autumno fert purpureum,Colchici florib.non diflimilem,in quo flammea Croci flamina,quae non vitra menfis /parium durant: quae cum decidunt & colliguntur foliaprodeunt oblonga & angufta, ad capillamenti tota virent hyemcjradix bulbofa,copiofaq-„&: viuax. Pracftanti/fimum & vtiliflimum in medicina tradit Dio- icoridesrcccmem,colorisboniipaulumeandidigercnre,incapreo- lo,oblongum,omnibus fuis pambus conflantem, no fragilem ple- num,a quo detradü eft nihil,qui madefa dus manus inficit,nec fim rcdoiet,aut cariem fentit,iubactern. Quod fi huius generis nonfir, aut vetus.aut humore peifufus creditur.Echoc miraculo naturas af- Jfcribedum eft.quod Croci radix feu Bulbus extra rerram repofitus, nihilominus iufto florrs tempore appetente floret Sed poftea,vclut alimento priuatus marcefeir. Crocum cutr Meile aut dulci aha re tritum nullum colorem inducere, autor eft Plinius, facultas ei ca- ιο£ο Βastitos Chymicje lida eil in fecundo, & ficca in primo ordine Crocus cor confortat* fanguinem purgat,venena a corde depellit; Contra imemam peile nonnulli in oui occlufa teila Crocum torrenr,acTheüaca & iinapi, alüfq; ipeciebus admixtis.Ele& iarium rquo venenum per ludores expeiiamr,conficiunr. ln c:bö vel potufumptus Crocus vrinam & rneicsciet.I&encisctiam medctmtpiiefernm ver.oii cum vino dul- ci aut Maluatico bibatur. Debdi & exulcerato ventriculo, pedori, iecori,pulmoni,renibus,& veficaein ciboprodeil.Duarum triurave drachmarum pondere fumptus/’ft leihölis,teile Diofcoride:quod bulbo Grocialiqui etai tribuunt. Mcbra paralytica & durities ner- uorümollitiGoUynisoculoiucum lademuliebri vtilitermiieetur; Ex eo parat oleum Mef. quodemplaildconfedioncm de ranis in- greditur, Ad alias quoqj compoiitiones accedit, vtSyrupum regis Saboris, &emplailrum oxycroceum, quibus non modo colorem, fed etiam vires largitur eximias, Oleum Crocinum,MefuaeiRccipe Croci vn j. Myrrhe purae vm ß.Carda.morni dra.ix.CalaiTiiaromadd dra. vii). Infundantur me- dicinae m aceto diebus quinqj;praeter Cardamomum. Die vj.proii- ciat\ir fuper|caCafdamDmam9& dimittaturdid vna. Deinde fun- datdr iliper ea oleilib.j coquamrigne lento vfq;ad aceti con- furaptionem.Et funequi loco acet» vinum ponunt. Confert dolo- ribus ncruorum,(S£conforrat eos,Selenii duritiem eorum; confert ipafrao,&dQiorimarricis:coiorcmqiiecffidt bonum. . Spcciesadcarnes & pifces.Bettholdi;Bi Cinnamomi vnc.j.Zin- giberis drac.x.PiperisIongi granorum Paradiii, G dangr ana drac. ij.ß.Cardamomi,dra.j.fcrup.j Nucis Mofchatae, Macis ana drach.j. Croci vn.ß.Saccharialbi lib.j.Mifce&fiatpniuis, . Trochifa de Croco,Nicolai: ty.Croci drac.iij R ©far.rubf. Am- mi,Myrrha: ana dra.j.&IJgni Aloes,fcrup.ij- Aqua: Rofaceae quan- tum fu ificit.FiantTrochifci. τ Croco magna, Damocrads.Galeni: ιμι Croci drach. c. Myrrhae, Roiar.rubr.ana drach.j. Amyli, Gummi Arabici ana drac.xxx.vini quantum fufficit.FiantTrochifci. Ceratum Oxycroceum,Nicolai :Rec. Croci, Picis nigrae Picis Gcaecae,Cerae an.vn.iv.Terebinthinae.Galbani,Hamrnoniad,Myr- rhae,Thuris,Mailiches an.vn.j.dra.iij.Galbanum&Ammoniaaim Liber Sextvs. ΐοότ inaceti fufflciente quantitate diflbluanturjcoque dudiflblutafint: cola &mrfum coque, donec acetum in vaporem cuanuerir, tunc adde picem, Ceram, Terebinthinam liquata; deinde Maftiches, Thuris Mynhas puluerem tenuiflimum, continemermiicendo, donecperco&a fintad Cerati craflidem.Infunde in aquam frigida, exime,prome,&in tabula marmorea oleo laurino inundla extende, poftrcmo Crocum in tenuiffimum puluerem redadlü admifee ;fiat Ceratum. Prodeft oflibus fragis,item partibus quas dolore aliquo affliguntur tduririem denique omnem emollit &difcutit. Ceratum Oefyp:,Philagiii,Mefuac:Rec Croci dr.v. BdellifMa- fticis,Hammoniaci,Aloes,Styracisliquidian.dra.vij.CerasflauasIi. /.Tercbimhinac vnc.j.ß.Medullas Cruris vaces, Adipis Anferis ana dra xv.Oefypi humidasli.j.ß.OIei Nardini quantum fufficir. Bdel- lium,Hammoniacum &Al6ediiToluantur inaqiiajnquaFocnum- grascu &ChamsmelDfunt maceratae cüaliis mifceantur in vngue- tu PoffPhilagriumaddidetuenonulhfucciSquillasvn.iij.feuivitu- lini dra.xv.Thuris vn.j.Cerasquartariaiij.feu vn.ix.Adeadepotens. Ceruicana.momcn impolitum tenet a viribus,quibus ad gulam colliq; exulcerationes valetjGermani vocant Jpalpftauf-Fuchlms a florum forma Campanula vocatr Valerius Cordus Rapunculü fyl- ueftrem.Dus fuhr huius fpecies,3drnodumfibi affines. Nafcuntur circa fepes,locaq; arida,caule vträq* quadrängulo; alto foliis afpe- ris,nigricanribus>vrticasforma.Floresfetrpurpureos,rapiinculiflo- ribus maiores,tintinnabuli fpecie:quibus dccidentib,capitula fub- fequunturrotunda,claufa,inquibusfemen canum. Radix breuis vilis. Alterafpe-iesflores fert violaceos,feucasruleosproiTus,tin- tinnabuli iimiliterformamrcfereces.InodorasfuntvtrasqvTempe- ramemumipfis tribuitur calidum dc ficcum. Dcco&oeiusadgar- garifmoscontra gulsinflammationem vtuntuto '· CucumisSyiucftrisjfeu Erraticus, Grzds Σίκυςογριοζ, & Elate» rium,aliis Cucumcr Ariguinus,vulgo Afininus.-Germ. (£tiCU' Itl^Fru&uDioic.defcfibente, afatiuo tantum diftat, qui multo minor,& glandib.eft longiufculis fimiiis, ramis fohifqi paribus: ra- dice alba,grandi ruderib.iabulofifq; nafcitur,toto frutice amara. A- liquiCucumin Scorpionu,a radice reflexain caudae Seorpionu for- mäiappeilanr.Mcdicametum ex frudlu Cucumeris fylueftris,quod 1002 B a s η icje Ch γ c iE Elaterinam hancin modum; Cucumeres qui fimulatq·, tanguntur, exiJiunc,& a pedtculo reccdunt,(eruanrut aure decerpti no&e vna.-infequetc die cribrü rarius,neq-, crebra ha- bens foramina Crateri fuperponitofupinoqj cultro, furium verius aciem habente figillacimCucumeres*vtrifqi manb.comprehendcs diuidito,& per cribrum in iubie&um craterem humore exprimito* fimulq·, carnofum in eis,q> iam cribro ertexprimito,vt &illud Coacema- tisa.in cribro,quas ance diiTt&afaerunr,eadulci aqua perfundito, cumqj expreiTeris abiieito:humore pelui agitatum cum humore concreto,percoIato,tdq·, raspius.donecfupernatansaquafubfidar, facito, qua cum diligenter cxcolaueris, in mortarium conie&u fe- dimento terito, inq; paftiHosformato.Optim ü eil q> Icuc, non po- derofamdeniterhumedüjgiiftu amat; iTirnu,quodq; lucernarii lu- minib.obie<5lü facile iLgret.Porrareum vcrofcabru, turbidu, erui cinerifqjplenü vitiofumcflcfoIctFacultasCucuraer s iylueft.iseft eaififbona &:exiccatoria.Radic isdee diu datur 1 ichiadicis.codem qaoq; dentiam dolor colluiturvSuccus radicis.fciquioboJipodere, ÖC cortex,acetabuli quarta parre.bde ac pituita deficiunt,in hydro- picis pfcrtim.Piirgatione fine flomachi i muria m editur, bacratioees radie sfelibra in duobus vini Lybiciiextariis teritur , ex quo terni Cyathidieb.tribusdantur, viquequo tumor alui abunde fubfidar* 'Succusfoliormaurium dolori inftillatus medetur. Radix ex poleta illita omnia vetera oedemata difeutir. Arida trita,alphos,lepram,& ■& impetigine abftergit. Cicatrices nigras&in facie maculas expur- gar.Elatetium,teile Dioic. a bimam ad decennium purgationib. v- tile.Integra quantitas eft obolus,nfinimafemiobpln«, pueiis chalci dno.nä cop'ofins potü periculüadferr.Pituita 8c bilc per infernal fuperna tr -bit.Ddpncsicisoptima purgatione praebet Ad purgatio- nes igitur aiufiadie&ofalis duplo, &(libii quo colorari f. di dat, cx aqua catapotia erui magnitud :ne daro,moxq·, tepida aquas forbea- tur Cyathus. Ad vomitiones ciendas,aquadilue-.sclareriura, fub- icdbasiing ις partespdnapenitiilhneillinito.Sindiibciliorfir vomi- tus , oleo vel vino vngedo diluiro:a fomno vero q iumpicrint abfii* nebunt. Siimmodica purgatio fuerit,vinü cü oleo mixm continuo dabicur,vt vomitio cclfet.Qnod ii vomitio non dcfiftar, danda eric ETRE R SEXY 7 S. aqua fs‘g:d.i,poIeca,porca,6f quacunq.ftomacbudenfarcprininrr- Mcies quoq; ciet.In pelfb iubditu fcetas necat. Cirla&c nat ib.infa»' fum morbo regio mccletui: Diuturnis prodeft capitis dölorib. An-· grnalaboramib.cii vetereoko, Melie aut Taurino ffelle inungi tori Excradu radicu Cucumeris Afinini,Qii;rc. Cucumeris Alinini radix mcie Maio colligi debet, deinde corüdi, deniq* ex ipfa fuceusr optime cxpnmi.Quiquidc filtradus eft bis,vel rcr,donec clarusdcs ililletur,&bene depuratus fiticuiaffinde V.&SantaIatu;&optime prjEparatu,coiIocando.omniam B. M.per tres aut quinior dies: q> puruefttrasfunde.dcnuo V.S.affundendo, donec nulla;fcEcesam- plius feponamr. Tu circuletur omnia fimul ad rnaioicgraduationc per aliquod dies. Quo fido,feparacoracftruo.cageletur edentia i- gneletiflimo Cineru,donecinipiflR;cur:cuiaddeoIeiCinnam.fcru. j.eiTentiae Croci fcrn.&Hoc a.medicamentüferofa excrementa po- te nter enacaat:qaa rationchydropicis, ite idkero & obftru&ionib; in eparis,tura lienis fummopere confert, ii fcr.&äut plus pro aegro- tantis v/ribusexhibeasenm vinoaibo,idq;maneieiunoftömacho<. Digitalis a forma Horum , qui digitale referunt.appellatur, Ger. : Gratis an cognita fuerit,quoue fit appellata nomine,no coilar. Licebkram£ad Latinae& Germanicae appellationis forma Da&ylitin appellare,Ger.quoq; Q33aIbgiccf(dn-Gallice,Gandeletz. Duum ex Horeeft generurlurca & purpurea, aliud Verbafci cft ipccies.vt fatis foiioru cauti iq; förma oftedit. Nafcitur mdtofisvmbrofifqvlocisjakitudinecubitali .foliis latrs&oblogkj Plaraginifimilib.incxtremitati&usrerratis.Horib.IuIiopociifimuin mefc,a caulis laterib.ordine dependetibus,digitalis referentrb.for- ma,purpureis vel lureis,quibus decidentib.f men in calycibus latu &Iongupiofert.Radix exigua & candida.In foliis qiloqfciliürcri-1 me,q in purpureo minora pauciora q·, fbnt, in luteo vero maiora & copiofiora.Qualitatis eft calidte Sc Ciccx. Vires Digitali eaedem qus Gerian^adrcnbritiir.Extenuand:,abftergedi,purgadi,folacdi,&in- cidtüdi vim habet, meies mouer,pus ex thorace & pulmone educit; Draconciommagüö,feiiDracüculusmaior,rönuIlisSerpecaria, Sc colubrina Nommisid accepir, & a caulis verircolore fumpta, & vertice q.finuofooris hiatu.Iinguarxerem cruenrä exprimit. Plini* Vtro li.zj.ca i. nominis id impoif ü eil aurör, q> ad pnmas Serpen- tium vernatione« e terra prodcaf.&Tcü tifeefe recodat,ncc omnino ca oeenkara fei pens.mpareat. Diofc.qaidcduoexhibct Dracüculi> gcnerafoJiis differentia; Akc.u iKdeucc.Sjakciu vcroruru*cis/ed ιό 64 'Basilica Chymic^ Ruelliufvnum tantum cenfeteif:Dracuncul'im, duplici repr^ren- tatum hiftoria,alterumq·, caput adicitifura cftc,ac praeter Diofcori- dmn ab ahquoadicd:im.bLfcituritaqj Dracontion mams iocis o- pacis, veliu in fepibus, caulcg!abiO,leuiq:,rc€lo. bicubitali, baculi er. fllfudine,vei licolore,vr angui videatur iimilis, purpureis abun- dante maculis*,fohis rumicis,inflexis & plicatis,e foliato feapifafti- gio vagina quaedam foiisdierbacea proiiht, in mucronem fenfim turbinata, velut erupturi partus inuolucrum, quae cum dchifcens feie pandit, purpureum cornu in acumen faftigratum demonftrat. Ea feminis incremento diftentadiftilit in rimam, & tandem elan- gucTcens iiauefcif,iubarcicensq*, perit relido cornu, cuius ima par- tem frudus fubit racemofus.coloris inter initia cinerei, pofteaqua maturuit Crocei & punicei.Radicem grandem,rotundam, candi- dam,tenui cortice veftitam. Semen iam maturum quodam modo nigrefccns.carpitur. Radix vero in Iulio aut Augufti initio foditur. Ifaron etiä Diofcoridi appellatiir.-Biftorra.n pleriq; voluerunt hanc cile,fed magno etiam errore Nam Biftorta naturae eft Frigidae, haec vero vehementer cft calida. Facultas enim Dracontioadfcribitut calida & ficca.Idem fei e cum Aro vires habet, venena eode modo quo Arum fumptaiacordepeilic pcduspurgar,colled;ones difcu- titjinternifqj membrorum vitiis prodefbLanguidos confortat. Ex Dracontii radice & fohis praeftantiflimaoiea vnguenta & catapla- fmata adomniamaladamna^fiftulas,Carcinomata, & exedentia hulcera conficiuntur.5 Folia cum Melie illita faciei maculas exter- gunr.Succusaurium dolores infufus fedat. Folia interpofita morii- bus venenatorum animantium, venena ducunt*fanant. . Piares cum Aro facultates po ili der. Dauci OraecG άχν o.fmc -Αάυχον'Sc Aaumrv fLarinis Danens, Daucum fiueDandum: Arabibu.vCefis.,Glonrograpbo Auiccnnae Algofarel,& Gczar.-lemcn ArabicediciturBefer, Algofarel: Italis D lucorHifpanis Dauco; Gallispanetfauuage: Gcim.$hfyvquc illius efu miiere periifle profitctur.Ego tergramfti norü virorum authoticarem, experientiam adhuc op- pono; IKius namqv multam cani quatiratem dedi,quatr. innexit $C auideefitauir.-Singulis quoq·, diebas,rantuabeft,vtpericulofe,imo feliciflime datur,& in dec©6tis, & ele&uariis cordiahb.vt de gem- mis-,Ecclariflima$vir,Conr. Gefnerus refert, feDoioniciradices, Melie conditas,faEpeirgeflifle,arq-j harum contritarum a 1 quando drachmas duas ex aqua hauflfle, ikargroris fepe illam fadicem, SC pet ie &c ahquando miftam medicamentis vtiliflime confivl iiTc.Bt licetMatckioio detur,quod non,Dorcnicum canesinterficere, νό io 6$ Basilica Chymici propfereafcqtmurjiommib cffelerh le:D ffci t eniin natura ana- tuEa(aliiaentuabalimenta,tnqiir,H'pDücrati s: Aloe cncc v vul- pem,non homirCjNux vomica feles & anes m ultas, nobs tft fala, taris medicina. Non eft igitur improbanda· Dote ni cum tanqua ve- nenum,quod akqui laudant,fi non ranqu.am aroma, cerre vt aJexi- tenum; Qua foria« vfurpatione videtur a Mefiico initkutum in £le<5fanode Geinis;ei liquidemcftThenacaikas,inquit Eft autem Doronicum planta admodum pafilla, cui teneri funt caules,folia mollia,oblonga, vtplanrnginis, ex viridi vteumq; ffa- ucicentia,hirfurr»,piloielIaeritu, & ambitu rotundo, nonnihil Jaci- niofo ¶macuminato.Radicesexigu2,rotunda?>orbicuIar£E,in extremo fenfim inangtiftum addudbe, quae Scorpionis corpus, & cauda non male refeiunt,coloralbidus:SaporduIcoamarus & pa- ιύ adftri&oriusrFioresin furamOjlutei & radiati,ßuphthalmi ritu» Nonnulli trestanmm Doionici aguofciint varietati s,fei e fela ma.· gnitudincdifcrepanres. Ciufius leptem enumerat, inter quas Da- jnofonion, Alifrna aliis didbim,comprehendi non male videtur, optimaq*, ratione credunt authores daflki radicem Damofonii $ radice Doronici vulgaris fumendam eifein cofcdionr Elc&arii de Gemmis, & filiis compofitionibus Cardiacis;. Nam ad venena vel inffidbi,velingefta commendatur radix Domofonii aDiofc, proin melius dnftis confe&ionib.permifcetur,quam Doronicum, dc cu- ius viribusaJiidubitant.alii non ranca pollicentur, Eftaut* Damo- fonium effigie Doronico non parum fimile, foliagerens plantagi- nis fcd anguftiora,ladniofa,& in terram conucxa: caule tenui,fim- pIid,cubitoaltiore:ffore cxälbido pallefccnte:rad.cib. tenuibus, acribus odoratis,&:ad venenata conferentibus. Doronicum acce- dit proxime ad tertium calaris & ficcitatis gradum, vtei i flatus dii- cutit,cordis palpitationi prodeftyvenenoiis & peftdenribus mor- bis confert &ierpentummoifibus, Dcntaria;Hiusgencraponunturamedicisquinqj. Primum dici- tur confolidaDentaria.Symphytum Dentarium(SanicuIaDemaiia & Dentaria Dodonarus omnia genera vo- cat violas Dcntarias.Secudura genus ValerioCordo dicitur Coral- loidcs ab aliis SimpIiciftisSymphytum CoraI!oides,confolidaCo- fdlina &SaaicuU Coraliina, dicitur etiam ALbaftddes Alpina: Libir Sextvs. ιηΚγ 'Cer.QcM&uQ&m (f/ &c.Tertium genus dicitur Coralloides altera, Dentaria,CoiaIlianaalteia,& Denraria quinqdoliaaltera. Qua. rä genus dicitur Dentaria feptifolia,3c Dentaria Heptaphyllos.Quin- turn genus diciturDentaria Tnfolia,quia in vnoRamulo tria habet folia,itcm Dentaria Enneaphyilos,&c. Omnia genera habent cali- dam &c iiccam naturam,vti-tur in ftarSan tailae ad vulnera externaq* vitia.-lnterne commendant ad Herniam, puluerifata datur cum a- quis appropnaris ad 40. dies, externe vero in forma Empltftri ap- plicatur. Vticur etiam ad potiones & olea vulneiaria,&c. Dipfacon vclut fidbundam Graeci a contrario appellarunt : per- petuo enim humorem in foliis concinet.Latini Labrum Veneris,& Carduum Veneris nominant,dfolioi um habitu, quae anfra&uofa finitura ambage, peluis fere fpeciem conftituunt, ac plerunq·, hu- more intra fccontinent.Officims virga paftoris.ab viu forte Caido ■quoq; fen Carduusf dlonum qaod hoc rude?· pannos fullones cx- poliant.HincGerm.QBfbaLuttll.Gailice,ChardonaCarder. Du- plicis tft differentiae: altet f3tiuus,qiuad vius fullonum in hortis fe- Titurjflorccandido, quem D:p’'acum,album vocanr.alteragreftis» qui fponre in campis prouenu,flore purpureo: HincDipfacu pur- pureuraiGer,bFflim5taticn&ifW nominant.Gaudet locis humidis: alter fatus,altcr (pote proueniens,caule alto,ex deferiptione Diofc. «fpinis horrido,foliisla<5hicae,caulem aropledlentibus, geniculis in fingulis bmis,obIongis,acnleatis, dorfi medio bullas qtiafda intus ■Sc extra fpinofas habentib.concauo quo fe in geniculis coniungut, iinu quo aquae & rores aflcruStur Jn lingulis caulibus, in cacumine capitulum vnum,Echino fimile,oblongum aculeatum, quod cum «ruerirjunio nimirum&Iulio, candidum apparet,in cuius medio ieu medulla,fi diife&um fuerit,vermiculi iniimt,qui per Echini ca- uitatem in caudice tra-nfeunt Difcrimcn eft,principio in foliis, quas in latiuo latiora & magis funtincifa, in fpontaneo vero funt angu- iliora roinufq·, laciniata;Deindc,vt antea d i<5tum cft, in flore.-poftrc- rno in echinis,qui in fatiuo magis fimt aculeati,in altero rnmus.Ra- dix in fecundo ftatuiturexcaifacieRrium ordine,ac nonihil abfter- forium haber.Vcrmiculos,quiin capitulorü medio feu medulla in* reiiiuntur,in folliculo aliquo alligatos, & collo brachiove appen- ib«,quartanis febribus remedio die fcribitDiofcor.fohaimpofita 9&6Ü BasilICj Ghymicä Phrcnicfri fedare ferunt. Aurium vermes fucaisdfbliomm necat. Hulccr bus oris aqua ftiliaticia prodett collutione. In vinocodla ffadix vfq-,dum Gerat crafiiticm aiTumar, rimas fidulafqj fed siliita ianac.Qu.odmcdicamecum in teftacco vafcadannuum tcmpusre- ca-adi poteft: verrucas quoqj peniiles curat.Aqua foliis iniidens o · culorum caligini & rubedmi medetur.Eadem aqua maculas faciei cxerir. Oe Herbis c&UdisTJt DiciamnOy Eupatorio, Elej.hohofio, Eryngio.LU: hraglaEcfuiftto. Dl6tamnuJPiinio,Diofcoride,& Apuleio conientientib. ex Pu- legii eil genere. VndeDiofc.Pulegiumquoqj fylueftre quibuf- dam appellari tradit nonnullis ßcloacum,IkIotoce,a quibus in extrahendis telis pollet, Artcmideiium, Herba Cretica, Ephemeren, Albunion,Vftilagoruilica,Embadrum ,Bczori dici- tur; Dnum eftgenerum:Alterum verum feuiatiuum, quod (impliciter Didamnus appellatur; Alterum vero fylueftre, quod Pfeudodi<5tamnum appellat Diofcorides. Nafciturvera Di- gammis in Creta,foliis fere Pulegii,led maioribus,&:rorundis, to- mento feulanugine quadam vtnnq; folia veftiemejcaule rotundo & düro,abfq; flore & iemine,vt Diofcorides icribir, odore & fapo- re grato,cu modica amaritudine. Haec vera D&amnus in Germa- nia nequaquam proucnir,fed ex Creta Venerias, hincad alia Ger- manis Emporia magna copia iam a ffer tur,Pr imum in Germaniam Georgio Agricolaeam afporrante.Sed Diftamnus officinarum, 5c quse vulgo oftenditurjonge admodum a Dfetamno vera, eiufque deferiptione abcft.Diilamnus enim officinarum radice cft alba, Ic- ui,cubitali,digiti craflicudine,friabili,rara,qualis cft Marathritcati- les fert cubicaies,rotundos,afperos,puniceos,hirfutos,foliis glabris &copiofis,quaIiaFraxini. Glycyrrhizae non multum diffimiliscft frutex,niii quod latiora funt folia, fingulaq; aequidiftant; Florem inftimmitatefcrtpurpureum,6$albu,maculofumqi, ffisfirnilitudine, admoduodoraturmfemen in foliculisintciftitiis diuifis quaternis qainifvejeftatiUjacuminasu.HaecPaeoniarmarcuIi Tragus ca.ioo. parte prima attdbuit, ccaictq·, Di&amaum offici- Cap vt XVII. Libsr Sextts. ϊθ£ψ narum cife Paeoniam mafcuIam.Quod veroharcdefcripriolongif· iimea vera D-dhmnoabflr.ex vtriulqj collatione faris apparer. Principio foliorum forma admodum eft diuerfa,in altera Pu- legii, in altera Fraxini, in altera lanuginofa,vero inaltera vero giabra.AdhtfcCrerenfisicuveraDi&arnnus foliis tantum ad me- dicinam adhibetunRadixenim eft Iignofa& inutilis: officinarunr vero Di&amnus radice tätum eft in vfu. Necobftar, quod Diofco- rides caule & foliis Di<51amnum priuat; Temporis enim & loci na- tura altcrationem ficit,vt in multis plantis eft videre, q alio lo- co & tepore flores, femina 6c caules ferunt.alio minime. Meminit quoqj D;(ftaniCretenfisVerg.iz.;£n.floreiiIiattnbuens,cüinquitr Hic Venus indigno nati concufla dolore, Dictamnumgenitrix Cretaa carpit ah Ida, Tuberibus caulem foliis&flore comantem Fttrpureo-.Non illa feris incognita capris tergo volucres b&ftrefagitu. Sylueftris Di&amnusDiofcoridi Pfcudoduftamus appellatur. Na- fcitur locis humidis, priore caule & foliis maior,fed virib. inferior· Temperamenti cum Pulegio eft eiufdem.eafdcm cum eo vires, fed cfffcaciorcsjobcinet. Menftrua qua ratione Pulegium,ciet. Secun- dina pellit Emortuos foetus eiicit. Idem fuifimentum Diflarani prxftar. Succus aut deco&um eius in vino venenis reiIftit,moiTu£ venenatorum ianat tancaiiquidem herbae huius vis eft, vt odorem cius venenata prorfus fugiant & vitent. Prajfentiflimum in fumma eft amuletum. Infixas fagirtasfuper impofitam hanchetbam excu- tere in homine,nec in homine folum, fed ab animantib. quoq; pa- ftimidempradlare,ferunr:acDiofc;orides:in Creta,inquit, Capras figittispercufias,erahuiushefbascascxcutere aiunt. Lienofis per Emplaftrum prodeft.Vulneribus ferrofam)flor. cordiftudetium an.P j.Radicuapcrttiuaru an.vn.F.Fruduum Alkekegi vn.F.Poly- podiiQuyrc.recenrisvn.j Glycyr.raLedra.vj.(eminisCarthamivn, ij. frigidorQ naloruman.dxa.ij.Hordei P.ij.fera.End, Cichorii dra.j ß.Prunanu. xij.. Myrobal. Ci- trinomm & Chcbui. an.vn. ß coque ex aqua ad certias>in colati iu- lis fefquilibra,macerentur, Agarici receter Trochifcati vn.j.foliord Senae mundatorii a puluere & ftipitibus vn j.$ Zingib.Cinnam.an. vn.j.iretu exprcllrs adde Sacchari Ji.j.Syrupr rofati iblutorii vn. iij.i- texü igni reddantur,dum lentefcatiucctts. Datur dra.ilpueris cum aqua hordei euiCinnamomu incoxit.In icfcero Scvifccrum infardu aceo« G duritie prouediorib.propinatur vn.jiCum i), Syrupi violati, aut rofati iblutorii: adiedo liquore intybi aut aqua hordei roba- iboribus vn.ij.cu aqua Syrupi Rofati: quod fi febri implicitus aeger no iit, cum dra.j. Aquae Cinnamomi fumi poterit. Dccodu Eupar. MeruaetRec.EupatoriijAbiyn.AfarijNardi Indicac,Capil.Ven.Cy- pri,Rhabar.ComatG Furnariae an.dra.rv.Myrob.Chebul. Indarum an.drac.viij.PaiTul.purgatam vn, j. coque & vterc.Hcpatis & lienis ©bilrn&iones,& inde naiccntcs dolores, & febres copoiicas iuuar. i L γβ t K JeXtv ς* *07* Basilicje Chtmic^ Eiedaariumde EupatonoiMefuae; Eupatorii,Rhabar- banan.vn.$.Croci,drac.ij. Laccae, fern. Cufcutae,Schoenanthi,fem. Cirmlli, fern. Cucumeris,(em. Portulacas, fucci Abfynthii,an.dra.iij. Ehagridiidra.iJ RTerecunoie.Daturaurqxumladisfero« Confert id“io,&: hydropi incipienti. Piluls ex Halicacabo.Meii^:^.Abfynthii,fucci Abfynthiijfucci Eupatotii, AIocs,Myrob.ftauaiü,Mailiches,Croci,Rhabarb. Cä- camiloti,Afari,Aniii,Cafliai ligneae,fern.Furnariae ana dra.tj.Hierae picrae dr.iij. Aqua?Solange quamübidich.Fiat mafta. Ad febres diu- tu nas ex humorib.variis ortas obftrudione hepatis foluunr, &c in- de ortum doIoremS: incipiente hydropc:danmradra.j. adaur.j.ß, Emplaftrum: Rec. Agrimoniae viridis,Saluiae, Pulegii, Betonicae viridis,Pimpinellae,Millefolii,C5iülidaernaioris,GaIiitrichian.vn. vj.Thuris,Mafticis an.dra.iij. Ireos, Ariftolochiae rotüdae an.dra. vj. Cerae albae,Tcrebint.an.vn.hxGQmi oleae,/Erh'opkae vn.ij.Refiiv? pini vn.vj.olci AbietinijVini albi an.q.f Hcrbae in pila probe cotufae, diebus odo ex vino albo maceratur,pluries agitätur.coquunturq;. Vino expreiTo,co!atoq;,& leto igne codo,du tertia pars cofumpta fuerit,oleum abictinü additur,deinde Cera liquata, mox relina, &C Gumfpoftea Terebinthina:His ia paululu refrigeratis, reliqua tri- ta,incretaq; addunmr,&rnanib.affidue fubiguntur,dam totus'hu- mor exhalet: poftremo lac Caprinum ad formandos globulos ad- mifcetunMedicamentum manibusiterumilibigiturcontinue. Ad Caluari2efradurftsvniendas,oiTaq; carne contegenda, fquamas of- iium detrahendas, & ad ea quae in alto latent, foras euocanda effi- cax eft:Carnes'amiftasdurafq; rcftituit:digeiit:,abftergit & ficrat. Elaphobofcii Graecis &c apud Uiofcoride dicitur (λοίφοτ* m.ov,cXei- Qifäv.otpityiviey {iue ίφϊγίιιον,ΐφίβκΐίνβι/,λνμη^ρπίζν,Ci\lZ tp5r/|>j 5c>£(pp/e»:Eati* nis Elaphobofcum,Hefychius& Varinusvolüt cum,Ophiogenium,Ophigenium,Ophiodonum, Nephrium, 5c Ceruioccllus,apud Herbarios Paftinacadomeftica Latifolio,Pafti- naca Ceruina,oIus Geminum,Herba Cemina,pabulum Cerui, &C a MhtthaeoSyluadco.Ccruaria, GulielmusTurncms vocat Pafti- nacaadulterina:Itahsdicitur Eiaphobofco tk Paftinacadomeftica: Hifpanis Canahocia blaqua:GalIis Paftinaques: /Egypriis Chemis: AfricaQisAicaucaUjAfcaucauöcAfdruachatAnghsPcrfenippciGcr- Liber Sextvs. 1073 brancaieomnaj&elaphobofcumfylueftre. GermanisQ53iifcilTtö# teilen. Tertium eftelaphobofcumDo&iflimiMatthioli.Eius tem- peramentum eft calidum in medio, ac ficcum in medio tenii; Vfus eius eft internus atque externus deftillatur in aquam, in oleum, fit exeolal, vinum &rc. Radix cius mollit, laxat&ctiam calefacit: caulis te ner vtDiofcorides refert, pro olere manditur. Contrafcr- pentium i6lus datur in vino femen: Pabulo hoc ferpemium morfi- busceruasrefifterc aiunt. Eryngiumgraecisaclatinis, offi inis fed corrupteitingus,qui- bufdam centum capita, ä capiruloium indefinito numero, ruftici vocant carduum lepufculum, & carduum volutantem. Planta n. integra marcefccns,vi ventoium euellicur, & per medios agrosdu volutatur,currcntem lepufculum diceres. Gallis dicitor chardon, ou centteile:Arabice Aftaraticon: Germanis£D?rtU0ttCUfiue fcCnidjTcl&c. dicunt dc marinum quod nempa ad loca mari vicina laete germinans fit,foliis latis,angulofis, ipinis durioribus circum- feptis ; vel rampeftre feu vulgare ; plureseius dantur varietates; Quoddäenim dicitur planum, aliud pumilum,&a regione quod- dam diciturHiij^anicum,Pannoni cum, Alpinum,praeter alia quae- dam fpuria,Folia habet lata,&: extremo ambitu afpera ,guftu odo- rata, quas vbi adoleuerfir, multis caulium faftigiis in fpinas aculeä- tur.in cacuminibus capitella in formam pilae coa6la cernuntur,fe- pientibus ilellatim aculeis, per orbem acutifiimis,praedurifq;.Co- lor iis modo candidus,mudoviridis,modocaeruleusinuenitur.Ra dixoblonga,lata,rummo cortice nigra,candidainterius, pollicari craffitudine, odoris boni. Folia adhuc tenera fale condita,in grae- corum veniunt cibos. Eiyngii quoq·, eft fpecies foliis anguftiori- bus,nigrionbufq;,aculeis longioribus,acutioribufq*,jflore in capi- tulis prorium pu pineo,quam atram nominant,a loliorum forma, Eryngion calidicatis eft temperatae,exiccat vero mediocriter,mea- tus diducit, menfesSc arenulas in vefica pellit, veneris languores pro itat. In vino radix co£la &c pota, prodeft iecinorofis, lienis &C lumborum affefUbiisrtorminafedat,vrinam &menfes ciet: Sum- pto veneno, drachmae pondere cum iylueftris paftinacae femine trita bibitur, huius radicis vfu a cal culo quendam liberatum, feri- bit Actius. Strumas &parotidas appenfaradix fertur difcutere.Tri- ι©74 Basilica C h Y ΜΙΟΛ ta& illita cumfalfaadipc, fentes &aculcos corpori infixos extra- hit, Carnem deciduam tibiarum fanat. Radix geftagratos&hu- manos.quorundam fuperftitione,efficere creditur. Elcduarium ad vrinas& menfes mouendos. Recipe conleruae cryngii,conf rad.paftina xagreftisanavnc. j. Trochifcorum dc myrrha drach.iij. cinnamomidrach. ij. Cum fyrupo deartemifia fiatelcduarium. Sumaturmanc, deinde fuperbibendo cyathum vini Hippocratici.vel dccodionis pulegii, aut calaminthae. Eleduariumadmenfesmouendos. Recipe fuccieryngii, fucd labinatjfucci pulegii,dcpuratorum ana dracfi.iij.cinnamomi,afari, myrrhae, croci anadrach.j.fera. nigellae drach.f. Mifceantur&ftat cleduarium.Ad dulcorandum adde parum iyrupi de attemifia. Eleduatium ad venerem.Recipeconfcmqrad.cryngii, zingibe- ris conditi an. vnc.j.Tefticulorum gallor.dccod.in lade vnc. Γ. pi- nearum mundatam, & in lade maceratarum vnc. j. Amygdalarum dulcium, auellanarum maceratarum in meile per diem ana vnc.f. iem.bulbi drac.j.cum fyrup.confcruac cortic,citri,fiat eleduarium, dc quo fumatur ante paftum. Empctron,quod in petris nafcatur,didum.Germa.@fdn&r/ trtUi/a facultate quam habet.Latinis calcifraga,a frangendo calculo.GalliperforipetramrSandonesrumpipetram : nonnulli criftamarinamappcllant Herba eft fcfquipedalis,geniculatis cau- liculis, fucculenta,folio marini roris, nifi quod multo carnofius dc rarius Jemine corymbis dcpendentib.foeniculi effigie, flofculodu- tcolo,lingulari radice, exili ÖC breui,odore guftuq·, falfis.Vird per- petuo,floret, Augufto.Locis maritimis,& in nudis laxis.-quoqj ma- ri fuerit propior, minus eft (alfa: quo longior, magis terrena &a- marior.Haec T ragus &Ruellius.Porro Diofcorides duob.locis lib. 4.Empetri meminit.Primum in c.i4.vbi faxifragam appellat,q> ca- put Ruelliusnon genuinum putat, fed nullis rationib. exiftimatqj faxifragam eam eile quam faluiam vitam vocant,qu£ efteadem cu adianto fcu capillo venCris. Fuchlius quoq·,faluiam vitam leu adia tum candidum pro hac faxifragaDiofcoridis ponit, vnam folum- modo adiantirelinquens lpeciem,nigrum videlicet. Deinde etiam Empctrum deferibit c.K> i. circa finem lib.4.de quo adhuccft con- troucrfia,nu cum priore fit idem vel diuerfum.Ruellius eo ipfo lo- co praeteri t.-fcd in fuisadditionib.eius mentionem facit,ac eandem cum prxicntenoftraheibafadt,cuiusfententiae placuit fubfcribc- re,Diofcor.etiam Phacoides vocat Tempe rame toeftficco,acpr£- cipuaeius contra calculum vis eft. In tmdfo decodum calculum pel itrphlegma &choh ram,lentofq·, & vifcofos vencriculihumo- res ducit.-aquaintercutc laborantibus auxiliatur. Euphrafiagiac.o vocabuloappel'atui officinis cumnilapud vc teres de hac feripto fit relidum.G illice,lumilette.cuphrafic.Fuch- iiuscuphrofyncndi<5ta «,accorruptcofficiniseuphrafiaraait,q

N mano. H.ppoict i. Serapioni bb.limp. c.i Dheneb alc.nl, ab Aueahoecanapdcail, abAui ennadaacbal- chail: pud alios Arabes leg turdenebal hicl,denebalthehil, dc- nebhachil,dhenebacali,dnehachis, dnebathd, dhenbenalchail &dh nenibalchi: Italis vocatur coda di cauallo equ feto, Venetia- nis cua di cauallo : Hilpaniscodadt cauallo, coda de mula, labo de mula & > abo de mula, Galtis queue de cheunl, queu de i hat & prela: jtgypnispherphta; Germanis II/ fchtt?(inß&c,Eiusd.inturfexgenera1: i dicitin ΐππχξ/ζ tinishippuris fine foliis,hippuiisnuda&eqnirct!:m nudum : Ger- manis i. genusDiof oridieft illud pri- mo locolam nuncupatum. Tertiumgenus graecisd citui ίκνηον, vel hippurisa'ten,eq! iietum alterum.gynusequitium, &eq· nictumminus: ab Hetbanis d’d- turequitetum avuenfc maius, hippunsaruenfisfiueΓ getalisma- ior&coifanda: Ita is Γ euola&equileto minore: Gallis prela pe- tit. Quartum genus dicitur cqmfetum paluft; e maius. Quint um, equiferum minus aruenfe. Sextum equiferum iyluaticum, hyp- puris fyhiatica & cauda equina iyluatica :Geimai is fcfiwamj Herba eft vulneraria ra ione naturae ficcae atque attra- &iu2e, vtitur ab intra & extra, e us& dcftillatioeftin aquam &c, Eqniletiad (angninemfiftet dum max musefteffcdtus. Foliorum equifetiexprefllis iuccuspotus, fai guinis fluxus tam in mulieri- Bjäsilicä Chymici Bus , quam in viris fiilit, fan uinemque excreantibus & mingen- tibus, prodeiflb sterue pei d cm mu n cochlearium menfura po- tus. Cum v.nopotu fuccusjtoim naiedat 3confeitiij qui difficul- ter tiiffiunt,& ?cg efpiraut.-intcilmorum quoque 6cveficacruptu- ris eil vcilis. Aa idem valent folia vel rndix in vino coCla, 6c cali- da pota. Equili tum in aqua vel vmo coClnm, ad omncs fimiliter fanguinis fluxiones conduc t : Intcftmorum exulcerationes fa- nat, renum hulcera 6c fl xus c rat; ftrangunar dolorem mitigat. Aq ua ftillatitia ad eadem valet. Expieflhs foliorumequifctifuc- cus, nanbus exceptus, 6c cci uici illitus, fanguinis ex naribus pro- fluvium comp fl,t: quod eiiam ftillatitius liquor efficit, Tu!a& fcco impolita fl lia, vulnerum (anguinem cohibent, eademquc glutinant, 6c mrrapauas dies Galeno teile, fanant. Equifetum inilillatitiol quoretepidomadefadum,impofitumquc, eiyfipe- lati medetur, rubris item puftulis, inflammationibus fedis, alio* rumq; loLorum,6cdyfentciiae.Occulcorum locoiü tumores fedar. Liber Sextys. /077 CAP. XVIII. Oe Elleboro,Fcenugraco, Fceniculo F^agaria}Feiyt- UjFrumento Amyleo,Turetco dr Indico. Lleborusgrjecis,latinis dicitur veratru, Diofcoridimelampo- X- dium,a Melampode Paftorc, qm eo oues puigauerit 6c ianaue rir: Daum eil generum: nigrum 6c album; nigrum dicant aliquot habere genera vt veratrum nigrum veru Germanis 0cf)tt'dri5nKjji ttUriJ hoc genus tuto intra coipus fumipotcihnafcitur adicemul- tiscapfllanuntisinnicata.duarumfpithamaiu altitudine, foliis in caulib.ab imo ad fumum teneris, leniter incilis, iicut in abrotono minorCjvitidio ibustamen6ccopiofionbus,flodbusin cacumine fingulisiu verefl uis,cni fmodi funtpropemodum anthemidis: Vulgoetian (Sl)ri|hvuri?gc' man s vocatur: Plurimam praeilantif- fim umq;na:utnrinA cicyra,vnde proueib.namget Anthyras.A- liud genus fle ditium, quod menfe Septembrifloceat: Huicradice dicunt multis fibris intricata&comexia fl »res circa fincmDecem- 1078 Basilica Chymica bris oftendit in viridi flauefcentes, colore mali cotonei, qui bini vel terni in purpureo nafcuntur caule.-florepcreunte femen in filiquis, velut in Aquilegia,innafcitur, q> maturum fathifcentibus jfiliquisexcidit.Folia funtinciia,cuiufmodifercin paeonia, minora tamen & nigrioraiRadix eft amara. Tragus Plinii confiligi nem & Columellae ’ib.tf.cap. f. tradit. Eft etiam fpecies dido iam veratro nigro ad modum iimilis , vt non fac lefitdifcernere; quidam fune qui confiligincm volunt efle P.inii; Flores huius in capita, ficut in Nigella abeunt,in quibus femen eft nigrum, herbaipfa odore foe- tidojlocis faxofis & afperis naicens; Latinis veratrum nigrum fyl- ueftre.Huius tradunt radicem acollo fufpenfam, veneno refifterc. nehauftum venenum obfit,intracorpus vero fumptam hominem occidere. Cuius rei exper entiam refert Tragus de monacho quo- dam, qui in cane hoc ipfum expertus fit. Huius potiflimum ad lu- porum venationem vulpiumqj eft vius: Noxiacnim facultate eft praeditum. His addunt elleborum nigrum ferulaceum, item elle- borum nigrum falfuixrhortenicm,acclleboraft:rem maximum. Ellebori albi duae funt difterentiae,maior ac minor; maior folia gerit plantaginis vel potius gentianae fimilia,icd maiora, magifquc venoia,ftriata,& velut plicas habf ntia.Caulis ei red9 & long9, plu- res fpecics proferens,equib9floiculi candidi cmergunt.-radix cepo- ia,craiTa & candida cui multae fibrae adhxrefcut; calefacit, & ftccat tertio gradu, varios bumores fed maxime pituitofosducit.idq·, cü moleftia: vomitum excitat fumpt9, & ei’ puluis naribus admotus ftexnutamentu mouet. Eft & cllcborine, feu elleborus humilis al- buci vultu multum iimilis, quem officinae non feruant· Elleborus niger verus, Graecis Chcrbachcn nuncupatur,hic purgat humore melancholicum.prodeft inlanicntibus, maniacis, hypochondria- cis, lienofis, epilepticis elephantiacis,quartanariis&omnib.mor- bis,quos atra bilis,vel humor melancholicus procreat,periculofus aut eft (anis,pueris &imbccilliorib.dofisdr2c.j pond9 no excedet. In peflb iubditu,mcnfes fortiter ducit. Vctera damna 6c fiftulas in- fperius cius puluis mirifice fanaticum aceto omnis generis fcabiei* pforae,(erpigini &clephantiafi prodeft.purridam carnem erodit & conium it. Veratrum album etiam calidum &ficcum eft tertio or- dine,ficut & nigrum, Agyrt» veratro albo cum cfula & lathyri ad. Liber Sextvs* »O 79 »erfus pleracji corporis vitia maximo vtentiü damno vtuntur. Ra- dix vigintiquatuor horarum ipacio inoxymcli mollita, acrutfus arefada,femidrachmae pondere cum vino dclirantib.datur. Sin po donem ex radice cupias conficere,biduii in vino maceranda,vel in iure coquendaeric,ac potus vel decodi ipfius, mediocris, pro pa- tientis crafi,hauftus dabitur. Valet aut contra eofdem afFedus ad quos nigrü,ncpe delirantes, melancholicos, comitiales,phthificos, quartana febri laborantes,elephantiafi,conuulfionib.& torminib. infeftatos.Narib.inditumcüfampfychifoliis,ccrcbrurn perfternu tamenta purgat. Denti u doloi c cu aceto coda,collutione mitigat, Veteiib.vlcerib.&damni» purgandis,&pforacconfert.Cum lixiuio decodum pediculos Sc lendes capitis nccat.Idcm vnguentum eiu» praeftat. Cu meile & farina temperam,mures & glires occidit. Effi- cacius aut adhoc ipium eft nigtu.Mufcas in ladfe decodfi,perimit, Omiifis variis de hellcboro autorum fcntenriis.accingimus no» ad veram analyfin variorum ac dodiffimorum virorum eorumqj recepta,fic vfus eius conftabit.Bonus fiue malus. rad.hellcborinigri, veri & clcdi vnc.j. polyp. q. fem.carth.ana vnc.j. f. vifei quer.coryli ana vnc.j .turbith gura.agar.trochifc. afari ana drac. vj. fern .pacon.anifi, citrii.card.bened.acctoiacan.drac.iij.DidamniCret.flo.tiliacarbo- risjcalend.cent.min.hypcr.an.p.ij flor.viol. bugloifinymphaeaean. p. j.f.maeerentur in q.f oxy melitis fcyllitici & aquae fum.idq; in va- te vitreo optime claufo,adB.M. per duos dies ad minimunv.deindc fortiter exprimantur ac clarificcntur.In lib.ij. huius colaturae mace r»deinceps,&d:gere ad eundemet ignem B. perquatuor diesrad. hellebori nigri veri&eledi vnc.j. folic. (en.vnc.iij.macis caryop. cinnam.an dtac.j. Denuo fortiter exprimantur, & per vnfi autalte- rutnineodemmet B.M. quam optime purificentur, vt artis, femcl aut bis in die ad minimü, faeces qaas in fundo vitri fu bfiftere perci- pies,reiiciendo,& quod purius eft.denuo purificando,idq; reitera do, donccmatcria nullas ampli9 faeces feponat ad fundii vafis. His peradis,addefacch.viol.q.f.vtcoquanturinfyrupum,addcdofub fine codionisrhab. feoriim in iucco rofarum pallidarum macerari &expreffivnciamj f.Miice, fiat fyrupus mediocriter codus. Do- fis eilovnciae vnius, vclvnciar.ij. Pcrfe exhibetur, vel cum a- qua lilii conuali.fcmper addendo potioni guttulas aliquot fpiritu» ιο8ο Basilica Chymic^e vknoli,ex arte praeparati. Atque is vnuseflfyruporum noftrorum purgantium ancepilcpricorum: cuiui omnibus aeque, flue iifint in Fantes aut feminae, fuieiuuencsaut veteres, obefiautmacri, fiue cuiusuistemperamenti homines, tutus eil vilis, eamdoiinexhi- bendo,quae pro cuiu fuis aegrotantis debili aut forti natura fatis eile poflit. Idemmetauxilium apoplexijs, paralyfi & melancholiae, a- liifque id genus morbis,validas etiam flxafque radices habentibus, fummc conducit, Sitamenfce:Tiinaeft,quaehuiiifmodimorbo confliderur, vt rqpenumeroidc0tingit,purgantifyrupoadiicien- da erit bryoniae radix, quin etiam in purgationem addi poterit fae- cula bryoniae, quod hyftericum eft medicamentum,idquefpecifi- cum 6c proprium folutiuum: quales funt e iam extradiones, quae fiunt ex fuccis mercurialis & rutae , quae ibidem etiam haben- tur. Quinta edentia hellebori nigri. Quercetani. Recipe veri helle- bori nigri purpureis floribus,quiq·, recens colledus Γκ,ηοη aridi,fl fieri poceft,quantum fit fatis ad dimidiam alembici partem, ex ra- dicibus conquaflatis & tufis implendam : Ex quibus per balneum maris vaporofum (quod ad deilillandum, citra aduflionem, inili- tutum eft) tantum aquae ftillatitiae educetur, quantum reddi potc- rit.Sicca autem quae reflabit in fundo alembici materia conquafle- tur,&in matracio colli oblongi reponatur, cui affundatur propria aqua·, acnota, tantum aridarum faecum conquaflatarura eile fil- men dum, non plus,quantum aquafua ftillatitia fupernatantead tres digitos latos fubmergi poflit. Ponantur omnia in digeflionc balnei ad fex aut odo dies, dum aq ua radicum colore tinda & im- praegnata rubefcat.Tum defundatur aqua per inclinationem: quae iterum fola balneo maris fatis calenti, in digeftionem reddatur. Hac enim codione fecunda, quod crudius eft, magis mature- fcit & corrigitur, ac aliquid femper impurarum faecum iecernitur, quodinformahypoftafisaut fedimentiinimo refidet. Deinceps haecaquaoptimcdigefta, coda&depurata,in paruoalembico re- ponatur , vnde rurfum extilletur, du in fundo vafis reflet materia, fyrupiconfiftentia, qui verus eft hellebori baliamus Sequintaef- fentia.Si vero radices hellebori nigri recentes defiderantur,fed fic- c aretur ίο$% Basilica Chymicje rAdditio quidi rieconcinnent:quodaperte erroneum eft. Additio enim,vtbteui- ter dicam,eius eft tantam,quod ad medicinam aliam pertinet, fi i-- pfa pius prasftare non poteft,& officiam fuumegit, & tamen ali- quid adhuc fuperiuit vt illud quoque affirmatur ad aliam medici- nam , qua? tum vocatur Additio aut Corredio Ea additio pertinet ad capitulum de integra feu perfeda cura Apoplexiae ieu Paraly- feos. \_Qttp paäo Hydropißs per ellebori nigri radicem exigenda/f.]QuidHy- dropilisfit, fatis patet: nempe inundatio aqua in cauitatibus hominis faäa. Hydropiiin curandi fundamentum vniuerfum in hoc con- ii ftit, vf aqua ilia euacuerur ita, Vi a toto corpore ahfcedat. Ex laxatiuis au- tem medicamenta multa iunt.quae violenter ferio expellunt, ve- ititi Scammonea,Efula·, Coloquinthts, Cataputia, Cortices Sambuci,5cc, Quae quidem etfr expurgent omnia &c his etiam plura iint: Vera ta- men & genuina nonfunt, quae a natura ad hydropiiin praefti tuta funt.Duo faltem eorum funt, nimirum elleborus, & adhuc aliud. In duo hxc,(niftDeipotentia&negligentia temporis of/fonjipci&fidu4· ciae plurimum ponendum eft, vtper quae etiam multi admodum fenes curati iint. Hic autem non ineunda eft via,quam decodores illi miniftratis purgationibus &: fyrupis more fuo mordicus terunt: fedad normam Chronicae curaedcnioris ellebori radix pura & non adulterata adminiftrandaeft.Ita fiet, vrprimum fuperiores humou res &: cataclyimi circapedtis,ftomachum,pulmonem,iecur,fple'- nem fluduanteSjtollantur.Poftea pudeda, coxae indies plus mi- nuentur, donec tandem etiam pedes, furae, malleoli, &denique venter,detumefcanr.Sic etiam in nonnullis vnda iuperne exonera- tur per vomitionem:aliis minus. Quidam euacuantur per alnum, aliqui periodum, perfudorem, &: loca alia. Horum tamen nihil tentetM‘edicus,quinihilnouit, quam quod in Acadcmiis arripuit. Sic nec Empiricus. Opuseft, vt didicerit conirerfaricum aegrotis·, quositatrader, vtfutortradat& conuertit calceum. Sciendum tamen etiam eft, requiri hic Additionem &corredionem, quo membra laefa reftaurentur. [ De aliis etiam virtutibus in ellebori nigri radicibus latenti- bus,commemoratio generalis.] Ellebori nigii radicis virtutes non addidosfaltem4.morbosextenduntur; fedpluresadhuc aliseer- lijdropifts quidt Laxatiua ve- hmentid qu&fint.. Bjdmißs quibm viise- statuetur, Liber Sextvs. 1099 jam funt, hic figillatim minime recenfendse. In genere de viribus huius radicis hasc notate. Quaecunque a caeteris laxatiuis expelli non poilunt: eaad radicem hanc pertinent. Eft enim extremum medicamen, quod cetera omnia claudit. Melius autem eft,hacc Medicum coniiderare in principio: vt in initioftatim faciat,quod faciendurrral poftremo. Et vires has non viris iältem , fed&fos- minis accommodatae fune., quoad commemoratos iam morbos. Nec in his faltem, fed&in aliisfoeminarum abditis morbis, hic non pandendis, medicina haec lingularis eft. Qmcquid per hanc radicem non purgatur, id nulli alibi mola fit Ime reftri- dio&c. Alibi fic pergit. Si ellebori nigri folia in vmbraiiccentur per auram flantem ab oriente, & poftea puluerata cum aequali fui pondere iäcchari puri mifceantur ,iuntprasparata, prout primi Medicorum philo- ibphi iffcis foliis vti casperunt, Medicorum &c Philofophorum primi, quibus 8c fanitatis, & vitae longaeconfcruationismaxime curafuit, horum foliorum vfumexercuerunt: cui bonum adiece- runtvitae regimen, omnibus apprime neceifarium, qui ad hunc finem pertingere nituntur. Abaetatis annono, cacperuntin finem vfque vitae medicamento, quod narratum eft, vti »anno quidem 4^^.(alii 3 6$.) diebus vt nunc fupputato. Fadumqueeft, vtinde fine morbis, ac fani terminum vitae fuaeadimpleuerint. Nullum in illis vicus, apoftema, nec in hepate, nec in pulmone, multo minus in fplene locum habet. Nullus etiam iluxus chirurgicam artem concernens, vt funt vlcera , lupus , cancer, & id genus alia, necintrinfecus catarrhus aliquis nafeipotuit, quo Apople- xia, Paralyfis, Podagra, Chiragra, vel alii dolores , vtin coxis vel renibus, frigidi vel calidi (quiienibus communiter euenireio- lentj aut febres , vt iunt quotidianas, tertianae, quartanae, vei aliae. In illis nulla putrefadio generataeft, propter quam halitus foetere potuiflet,aut vermes procrearhquorum fi plenam hiftoriara deferibere vellem, plurimis foliis compledi rem minime polle m, Poftmodum v. Humoriftae furrexerunt Medici, qui iecreta naturx contemnentes,&omnia ad fuam,nullibi fundata,theoria,abfq; na- Foliorum el- lebori nigri präparativ. Toliorum el- lebori nigri vfus& effe- tius. no® Basilica Chymicje turae proprietatum cognitione vera, accommodantes, pur- gationes , clyfteria , nec non fyrupos excogitarunt, quibus vno dic tantum efficere, quantum haec folia viginti vel triginta annis nonpoifiint, perperam conati funt. Hinc herbae huius contem- tus &; obliuio, cuius locum purgationes &: clyfteriaaenent, or- ta ■ Memini ego interim tempore meo plurimos catarrhofos, pituitoios , fcabiofos , & aliis morbis onuftos fuiiTe , qui hac medicina vfi ex antiquorum ordine, fanitatem ex renouatione Tuae naturae prorfus recuperarunt, quos etiam curare Medicishu- moriftisimpoftibile fniifec, ac incognitum : quod nihil opere, ied lingua tantum praellare valeant. Sumpferuntfingulis diebus mane drachmam femis vfque ad Ixx. annum , poftquemrique ad Ixx. alternis diebus vnciam femis: hinc deinceps vfque ad fi- nem termini fexto quoque die drachmam integram.Nec eft quod putatitii Medici mirentur, naturam plus pofle, quam eorum ars valeat. Quid poteft viribus comparari naturalibus ? Qukunq·, has ignorat,is artem ipiam ignorat. Plus virtutis&virium ineft hnicherbae, quamau&orum o- mniumin AcademiiS le6torum libris, ad vitae longae conferua- tionem deferibitur. Quapropter antiquorum hoc medicamento prae caeteris omnibus vegetabilibus ad vita: longae pra:feruationem delc<5tatusfum4 Radix ellebori nigri virtutem ac vires quatuor fanandi mor- bos habet, fcdicer Caducum , Podagram, Paralyfim & Hydropi- fim. Haec diligentiffime notanda funt, praefertim cum graues ad- modum in feipfis morbi fint, &c excellentiflima radicis huius e- tiamviitusexftat. Vbi primum caducus ex membris in caput ve- nerit, iftaradicc curari poteft fecundum gradum, quem habent in- terfe communem, nempe radix & morbus ipfe. Podagram etiam in quouis membro , fuperius aut inferius exiftentem in corpo- re (licet grauiffimus morbus hic fit) expellit: quia radicis huius vinus in gradu fanationis aeque grauis exiftir. Poft guttae vel pa- ralyfisin latereia&um fundamentum, cauffims materia radicitus hac radice tollitur , & per eam vita membris paralyticis reftitui- tur. Non aliter etiam hydropifis fontes & riuos. morbum hunc HeHeb. Doßs qua. Radix eMo~ tipuosmr- hosfurat. Liber Sextvs. 1101 efficientes,euacuat,& omne quod innaicitur,ciicit. Quamorhu- iufceraodi virtutes habet radix ifta. Quamobrcm declaratione maiori quam ha&enus explicatum eil in didforum morborum cu- ra,opus eile videtur. Luna deficiente, radix euellenda eil in figno libras ( quod morbo comitiali maxime conuenit) ac in planeta veneris, flanti- bus ventis borealibusad vmbramexiccanda. Mos autem fuit an- tiquis , medicamentisomnibuserutis vti fine additione. Itaque & meus modus hac vtendi radice , fundatiifimufque procci- fuseiliile. Priufquam patientem comitialis morbus corripiar, tribus antea diebus ( fi quomodo cognofci poteil, vtpenesali- quos aduentus terminus j purgetur: iunioribusin ladle, leniori- bus in vino dentur ad potandum drachmas z. pulueratae radie's, ter, id eil, ad paroxyfini diem vfque,iaspius hoc repetito proceflu, quem antiqui tenuerunt. Itidem in podagra diebus fucceffiuis, antequam dolores percipiantur,purgetur patiens. Quofa6lo,fluxuspodagiicusau- feretur a toto corpore, fic vt hora paroxyfini parum, aut nihil do- lorum ientiat. Antiquiores Philofophifolitiiunthoclocofaspiffi- rae purgare, fic vt podagram omnem confirmatam etiam & inue- teratam expulerint. Statim ac irruperunthumoriilae , vnicaho- ra plus, quam integro natura potuiflet anno , facere prasfumie- runt, vtetiam illis creditum eil. Ita mox medicinahasc funditus perit. Vfus&doßi elleb. nigri in epilepfu* Vfus& doßs in podagra» Vßts & doßs rad.elleb.m- gri ad gutta» Si vetuftateconfirmatafit,purgeturpatiens, vi fiipra. Radi- cisiftius efficacia eft,vt morbum hunca fundamento quaerat ,nul- lumque granum relinquat in toto corpore, quod radicitus non percurrat: quia contrahuiufmodi morbum gradum aequalem ob- tinet.InquiteDimHippocrates}extremismorbis3hoceft:,fixis,fimi- lia remedia applicanda eile,hoc eft medicinas aeque fortes,ac mor- bi funt.Itaque cum Apoplexia morbus fortiffimus fitjideoilli quo- que opponendahaecradix,quaeeiufmodigradusexfiftit. Quicim- que pondus hocignorauerit, aequalia icilicet eile debere pondera, vnciamqj {emis practerieritjnon curabit huiuimodi morbos. Qua- obrem adminiftrari debet hacc medicina pro perfonaruminfirmi- tatum & commoditatis reipc&ibus. Vfmelleh.ni· gnrad. inby dropiß. Γη hominibus aquas fluxus arque fontes incredibiles his, qui non viderunt, nonnunquam exurgere palam eft, veluti Moies virga fua rupem in Horeb percudens , aquam effluerefecit. Po- teft etiam fieri, vt Deus hominem flagello percutiat, ficuti Mo- fes rupem: iedquia mifericors eft , dat etiam remedia, quorum vnum iftudeft. Purgetur patiens hac radice fingulis ieptimanis: hac ratione fluxus ille tollitur , vt fuperabundare nequeat am- plius.Elleborus in Hydropifi fuperfluam exiccat aquam a fcatu- rigine. Medico tamen animaduertendumeft, vtpro morbi qua- litate plus & minus purget, quod pro virtute radicis, & exigentia fadum erit. Quum in hominibus caducus morbus, Podagra, Paralyfis vel Hydropifis pullulare incipiunt, dolores oriuntur capitis , ocu- Iorum,auriura,dentium,& alii plurimi diuerfimode. Nam antea, quam horum morborum quatuor, vnus arripiat ilium patientem , fimilia nec non alia multa figna praemittit: quod raro morbus vnicus, aut folus , imo comitatu plerunquc maximo foletinuadere. ϊίοϊ Bastitc je Chvmic^ Oealiütnor- ihü,qutb. detur etiam radix ellebo- rinigri. Morbus nui- lusßolitar'm. Mox atque Medicus percipere poterit ( vti merito cognofcere debet) huiufmodi morbum aduenire, qui tales nuncios, autprae- curforesmiierit: contrariis etiam praecurforibus anteuenireeum debet, non aliter ac fi morbosipfos expugnaret. Huiufmodi mor- bosauertendi, moduseft veriffimusSc ratio minime fallax. Etfi- cuti fUpra didum eft , radkem a corpore quicquid noxium efle poteft, expellere.-ita hinc iequitur, quod &c mulierum menftruum perfola mundificatiua expelli oporteat, quo radix haec omnium maxime facit, velut & matricem repurget, abortus &: molam & vermes eiicit., & innafeentia quaeuis. Non omnia quidem laxa- tiua menftruum, abortum, aut vermes pellunt, attamen hoc prae caeteris arcanum fingulare eft natura:, quod ab hac radice nullo modo poteft aufferri. Huiufmodi enim naturam habet,vt contra- ria corporibus humanis marium & feminarum , quibus infufa fuerit,pati nullo modo poflit, quinradicitus cuellat, fimodoper medicum expertum , vti decet, ac fuperius declaratur, cum fuis in loco, tempore, neccffitaceque requifitis adminiilrata fue- rit. Vfus ellebori nig.rad.in mnßruii. Liber Sextvs> ii oj Vtinam Do&orum expertidlmus , inter Germanicas Aca- demias omnes , iftius herbae , nec non radicis, vti per fc i- pfam eft, verumvfumfeiret, artis 6cfcientiae plus fatis podiderct, imoplus quam omnes eius AuCtores, ac ipfemet, habuerunt vn- quam.Quod experientia quidem docere poteft abunde. [Additio Theophrafti fuper correClionem herbae & radi- dsellebori.] Certum eft virtutem huius herbae maximam &ad- mirabilem ede,parumque diftare agradu Balfami. Quapropter in eius folio Balfamum magis quaerendum eft. BUehem li~- milüBalf#· Qui Balfamum ex herba e'icere, feu herbam in Balfamnm reducere nouit, is ingentem in At canis abfconditum naturae the- faurum pofiidet : multo maiorem 5 quam ars tota Scribentum contineat. Hancin Balfamum reducendimoduseftiftc. Putre- fiat in aqua propria in Therma fimi-, peroptime claufa figillata- que : poftea feparetur cius a putrefacto; & iterum putreraChrm eft feparandumd faecibus, in fingulare corpus refetuatis. Tunc erit Balfamum cum duobus gradibus in humido,.& cum vigin- ti duobus in putrefaCfo. Dofis putrefaCH fecundum gradus , Sc humidi fecundum quantitatem confideretur in adminiftrationc poft primum pro- ceifum. Altius in edentia fuapoteftafcendere, fipermifTumopus iteratum fuerit,additione recentis herbae. Prodeft etiam fi aridum iumatur,quod de radicepot;ffimum imelliges. Bxelkh.BaU farnus rttx~ trahatur, Eius radicis corretftio eft, vt aliqua portio carnium, vtpotc Hira quadrans accipiatur, cui aqua nucis mtifca: & addatur vnctavna, nu> tropiperis aqua drachma vna\ radicis huius ingrandtufculisfragmentis vt> tu diu. Carnes minuriflimc concifae , cum praeduftis omnibi-s in cantharo peroptime claufo rediftiUent-nr in Therma bullien- te per fex horas, deinceps humidum effundens reibrua, quodre- iiduum eft.abiice. luris huius feu brodii pro morbi , perfonarum &necefficatisexiftemia,non plus, nec minus aequo adminiftrabis. Hoc ipfe tu Medice cogncfccre debes, vt purgare tutius, vtilius promptiufque valeas. [ Additio fecunda. ] Audiuiftis antea , radicem 1104 iftam quatuor curare morbos capitales , &: herbam eius longae vitae conferuaduam eile- lam quinam ifts ad maiora progre- diendum fit vlterius audite. Balatui ellebori nigri vnciae, Balfa- mi naturalis ferup. C addatur, amboque fimulitapermifceantur, vt in illis vnitas, nullaque duitas appareat. Radohuiuseft, quia Balfamum naturam habet ellebori, quod ad conferuadonem δc non laxationem tantum attinet. Eftuamque Balfamum naturale , medicina praeferuans ab aftrorum infe&ionibus omnibus, apleuritide &c pefte. Νοηέο- lum ergo tantum terreftrium, fed earum etiam quae per aereos Sc coelciHs influxus oriuntur, eil habenda ratio, contra quas Balfa- mum aequalem gradum obtinet,prae ceteris. Si comitialis morbus curari poteft purgationibus, ifta radix id omne praedabit, quod ad eius curam neceftadum fuerit. Ve- getabilia quaedam epilepfiam, alia ideritiam, & alia membrorum conuulfionem expurgant: namadvnumquodquemorbigenus, quodlibet etiam purgationis genus repetitur, vt hic de elleboro: Verum purgatio non eftcuraperfe&a,nec diffidens: progredien- dum eft vlterius. Licet enim ventus ignem extinguat, tamen ibi re- manent adhuc carbones. Inde colligendum, poli debitam purgationem, vt iupra di- tium eft, fadam , Epfepfiae curam (ubfequi debere, quae in ar- cano eilentia: vitrioli latet. Eo quidem ordine ieruato , iuuenes atque fenes curari poterunt. Hic tamen animaduertendum eft medico, purgationum & e (Tendar um ordinem, expharmaceuticesarte minime, fed ex ra- tione rerum pendere, qua dofin, Sr iftam adminiftrationem in o- mnibus indicat. [ Ex alio libro Paracelfi radicis huius exaltatio ] In his morbis , quod etiam experientia mihi comprobatum eft , fua- derem, vt ab ifta radice recentiftima tota humiditas, &C oleum per vini (pidtum extraheretur, deinceps ipiricusillefepararetur, vt radicis eilentia iola maneret abfque mixtura, peroptimeque dulcificaretur. Talis eft inter hanc edendam & praemifi- ibs proce (Tus differentia, quod parum , aut nihil phlegmatis. Basilica Chymic£ Balfamiel- lebMdttio. Balfami na- tur alis vis qual Quatitor viorbormn capitalium perfeäa cura ad caducum, Ltbkr Sextvs. noy aut humoris in ca, fed corporis Epileptici plurimum cxiftat.Qua· propter hoc proccflu tutius agetur, eam ha&enus melior purgatio non cmerferitin lacem.nccpocentior cura. Mulroque melior ad- huc euader,fi Vifcus Quercinus, Poeoniac femen ad- ditafuerint in eius extra&ione/ic vt iftorum etiam ipimus medici- nales accendat,feniorique radici£Ueboriincorporentur, ac fimul adminiftrcnrur omnia pro difcretionc. Hocetiam notandum eft, medicinam hanc filas operationes non ita repente, ficuti folcnta- lije,dcmonftrarc,rcdpaulatim5cfucceffiue, fecundum perfona- rum,inErmitacis,rcgiminis,&:aliarum commoditatum proprieta- tes. Podagra: cura potifllraa eft,vtipia purgetur, & non aliud: quod ficinteliigi cupio.Humorifta: purgant humores:at iftinon fimtin- firmitas.Humor, aut humores, Podagra vel Podagr«, non magis ■ quam album & nigrum conueniunt. Quamobrem inutiliter illi pucgant,& non abfque detrimento. Morbus ip(e curandus venit, cui nomen eft, Podagra, & non Humores. Non alia cura videtur haec,quam fi loco Petri purgaretur loannes. Videte quaefo, quae- nam fit ifta curandi ratio ? Eft igitur fummopere notädum radicem hanc Podagram-folam purgare, medicinamque cfle Podagrae nec folumiftius, verum etiam ipccicrum cius quotquot fime, eft ver* purgatio.Poftquam idfiifticientcr fccifti »progredere ad curam ab eirefpccificato& Ente innato, h. e. ab oleitate Sardinia: & animae animantatac, peremnia membravfquc ad ccrminum finis, quem propria tibi natura indicabit. Tuto igitur huic fidem adhibere po- tes,quamuisiftud humoriftac non intclliganc. De quibusOuid.de Ponto,ridens eos,ita cecinir: Seluere nodsfkm nefcitmedkinaPodagram. Eadem rationcParaly fis ad terminum finis vfq; purgari debet, quem abipfa natura medicorum fola magiftra,diicere oportebit. nicaium montanum Gcrm.0ft(nfI>i/e, Latine Narthecia,i Theo- doro Gaza Fcrulago,& ab Herbariis Ferula minor » Germanis f|((M Radix ac femen habent vim calefaciendi,cxiccandi* fubtiliandi: Humor vero ime fuccus habet vim contrahendi 6c conftipandi.Eius vfus praeterea efi internus & externus. Frumentum Amylcum; Hoc dicitucaDiofcoridc in gweca lin- gua e/.t/paLatmei Plinio© yra&Arinca,ab Herbariis f umentum Amyleum,Triticum Amyleum, Zea& Spcka Amylca,& ab Hie- ronymo Trago,Far CandidumtGcrmanis 2im Calba'tifera, Gdito, Geramo & Cljiynhiza. Filipendala : apud Diofcondem haec Herba deferibitur lib. cap.1z2.ab coque Graece nuncupatur, prout & Theophrafto rOiv<*v3n * Item Λ·ΰ'αν3·ο· Sc *'p ntius.v» a Nicolao Myrepfb φιλινί $·ι\α : Latinis Ocnamhe, , Cerafcomiurn, ia Theodoro G za Vinflora, ab alus Pra&icis dicitur Filipenda- la, PhiIipenduh,SaxT.agarubra & Vintflora': Arabibus Hjfranon, Iciämul &: I Tamnli itcmNtfir"· Irtlis Fdipendola & Enanthe: Hifpams Fdipendola : ‘Gallis Fibpende“: Germanis Qßu $ (ine roKt fCb/ &c. h.id:enus primum genus.Secun- dum dicitur Filipendula tenuifolia & Filipendula altera. Tertia Filipendula (iuc ncemum genus dicitur Oenanthe Sdinophyl- los. Qirartum genus dicitur Filipendula fupina. "Qirntum ge- nus dicitur Filipendula montana & Filipendula Galcriculata. His adduntur adhuc duo genera Filipendularum , quorum pri- mum dicitur Filipendula aquatica,Filipendula paluftris,& faxitra- gλ Aquatica ; Italis Hlipcndola acquatica: Germanis $1# liptnfcd & Alterum genus dicitur Ruta palu- ftris & ruta aquatica. Germanis Q33a|ffrrflUf(j. Calida eft& ficca in tertio ordine, quod amaritudo eius vehemens fatis indicat. Semen , folia & caulis Oenanthes, in mulia pota fecundas eii- ciunt, & partum adiuuanr. Cum vino pota radix ftranguriam kdiuuat, & morbo regio medetur. Calculo & doloribus renum in 4. B A’ST II er JE Chymtcä flationesdiTcurir:conuenit furpinofisacanhe“ laHribaSjOtnmbiifquemorbis,qniex caaiafrgidafantorti. Fauna eins cibisunixta.comitiahbus cft auxiiio. Fumaria Graecis , κ-α,πνιον, ; opvcTcL^tov, xetiru κΛτηύ~ y pHoijfiue hutt* fcp &ic, δ£ να.’ K, χρεν .*a Latinis Capnus,Capnum.Capnium, Corydabum, Capnices.Marniantes, Capnogo'gium,vcl vtexempl. ria Diofcoridis dcmonikant. Ca- pnog Fu midajCerefuliura felin u & Csrcfoliuir'Columbinum,Arabib- apud, Serap lib.tlmpl.cap yi.S. hehiteng, Alhharaaio SahatragSc AlfiHatrag.Gloilog.Auicena Raledia einen &rStterigi; Stephano Haliabbatis:G olTographo Satcregum, Sahatergum, Sceirergi., Stcng,Seteng, Stetig, & Sorongenetheni. Apudalios-Arabes le- gitur Sabeteregi, Rhahaialhamc, Raialhamcn& Ramalhamcn .· Ütalis Flimoterra, Fumaria, Fumofterno, & Funoterro : Hifpaais PalomilhaiGdlisFunieterre, &Pieddc Gclme: dEgypriis Cnyx &. Tucin: Germanis & .H denus primum genus,fequitur fecundum, quoddicitui Fuma laalba; Germanis flwfftr Tertium genusdicitur Fumaria minor Fumaria tenmfolia ; Germanis fl tll i&fcraud'. Qumtum genus dicitur Fumaria latifolia mino:,Germanis (jm;f Dnuiff».. Quin- tum genus dicitur Fumaria Latifolia maior, & Fumaria Flandnca: Germanis brttfl <£rDfrmi(t).- Sextum genus dicnu Furt;ari,a Illyri- ca,Fumaria lutea, & Fumaria Montana , a Galeno lib. n. limpl. dicitur Cörydalis : Germanis gdbir f&ititiiuh. Septimum genus dicitur Fumaria Illyrica alba : Germanis nJCtff r iVntfMfictra KUldv Fumaria omnis acris eft &. amaras facultatis, bil ofam v- rmam mouet, ianacque iecoris obfttudiotiera & imbecillita- tem. Eius vero fuccus in oculos inft-llatus minfice oculorum Caliginem fummouet & vifum acurr. Vulgatis in frequenti eil vili, a quo duo Syrupi nomen habent, vuus de Fumaria mi- notralter maior, dicirur: hi parati habentur perpetua i nefh ein is. Ex ea fiunt pilulae, Trochifci, oleum, fuccus, Sal, vinum , Ex- traduiris Conferua, fuccus dtftjilatitium^itema- 4pia ft;llatiria,&c. Syrupus Fuoiatiacminor, Mefuas; Recipe Mvrobalanorum Liber Sextvs. arify oarum vnc.ij Violarum CaiTurhae,Abfynthiiana vnc,j. Aqüae1ib> v j faca Furnariae codi öc purgati Sacchan ana lib.ij. Coque o« mma vfque ad panem ceniara. Expidramcumfacco Furnariae & Saccharopercoqac.Quidam Scammonii vnc iVpannohneo raro ligatam ineo fuipcndunt. Sy- rupus hie hepatis obftrudionem aperit: ob id iderum Tan t,pitui- tam falfam &bilcm vftam vacuat; proinde pfoiam,lepram pituita, & alia cutis vilia inde orta fanar,&corporis colorem Horidü reddit- Syrupus e iucco Furnariae, iimpicx : Recipe fucci Fumiterrac crudi lib. iij- Sacchan boni lib.ij. vellib.ij.ß. c iquanturfimul & defpumemur, quoad Syrupi conhftentiam acquirant. Ad eadem valet,ad quae fupradidi. Syrupus de iucco Fumifcrrae maior: Recipe Myrobalanorutn anadrach.xx.flor. Borraginis,ßugioliäe, Violarum AHiynthii,Cufcutae,ana vnc.j -Glycyrrhizae, Rofarum rub.anavnc.$.£pithymi,Polypodiianadrach.vij.Prunorum num. C Paflularum cnu.leatatum lib.tf. Tamarindorum,PaIpae,CaiTias fiftulae ana vnc rj.Aquaefonnslib.x coquanturomniapiiecer Ca£ fiam&Tamarindos fecundum ancm ad rertias ; deinde cola, &c colaturae adde Cafii \m & Tamarindos, &c fucci Fumiterrae depu- rati, Sacchari albiffimi ana lib.iij. Coquantur igne lento adiuftam confidentiam , &C repone. Syrupus Furnariae maior ventriculum & hepar roborat, obftrudioncs aperit, cutis morbos, praecipue ab humore falfo vel vfto natos, vtpforam, lepram,impetiginem,fer- pfgincm curat.Mefues. Fumaria Bulbofa Graecis dicitur,ndyrvoe y %y κΡονΙαζ·> nuitvUv y%\i- j0 l v&c Chelidonia,Capnion Chelidonia, Capnium phragmites,Capnus fcpiaria: Ab AlexandroBenedido Pes Gallinaceus: Plinio pedes Gallinacei aliis F mana Bulbofa3Fumaria Tuberofa, Ariftolochia co -ana, Ariftolochiaadulcenna.radixcaua.&Tonitruifuga: Italis Capnc Chelidonio:Gallis Racine fpt>rfiueiDonmiflu5:quia c‘us tempore exarefcit: Officinis dicitur Fumus terrae,quod fuccus eius oculis inditus, velut Fumus lachry- mas monear,ά oculos mordeat,hinc etiam dicitur Germanis raucfi. Authorcs vade c ira cius adfrrunc differentias ; i» Vocanc Ε·1Ι& Basilica Chymic^ Furnariam Bulbofam Purpuream : Germanis 93ft‘pwSlVUtt £ob IttUtil· Eiuidem generis nominant 4. Deinde 4. Bulboiäs Fuma- riasalbas: Germanis ü).‘i§ . Nonurm genus dicunt Ca- pnos Chelidonia viridis ime Humana Bulbofa viridis : Gennanis IO Genus dicitur Fumaria Bul- bofafeuTuberofaminor 1 GermanE fUin JP} (itmtß Vndecimum genus dicitur Fumaria ßulboiä fru Tuberofa minima, a quibuf- dam Medicis Mofchatella-& Muichaiella ; Germanis txauu. Calida Sc Hcca eft in iecnndo ordine: Eft acris, difcutit; ex- tenuat & penetrat : Capni aqua ftdlatitia Moibo Gallico labo- rantibus eft ialubenima , ante purgationem diebus aliquot cum Theriaca pota, ad fudorem ctncc&o corpore. - Vitiatum enim ianguinem purgat. Contta pcftis eadem fudoris Angli- ci periculum eft ialtitari?. Bibitur etiam ante balncaium defu- dationeSo .Succus Furnariae drachmae pondere cum pati quanti- tate radicis Euilae mixtus, &: cum aqua caLda potus , hydro- pem expellit: vomicus cietr Oris putredinem &c dolorem fuc- cus ore collutus Fanar. DecudtumGipni & Fceuiculi jecoris ob- ftrutftionem aperit, &' itfterum moibum pet vnnam educir, pa- ratur inde conicrua „ vinum, Qcuidium..hebetudini fiiccus illitus medetur , fotundenrquc- ruborem & vina fanar. Succus cumGAmmiiJlitus,'upereiliaregignit. Suctus Capni cumfucco radicb Lapathi panquanr rare mixtus,cum aceto&Mdle medico temperatus,omnis genens feabiem txte git/, Ekce&iim Furnariae Mt fure: Rec p? fucc Cichorii,furci Endi- uias, fuca Lupinorum, lucci B.onaginis ana vnc. iv. ficci Fu- miterrar vnc. vi j. Quibus codbs & purgatis, adde Myrobalo-' rum Ctcrinorum , Myrobal. Indotum ana vnc. ij. PaiTuLrum mundacarum vnc. j. Tamarindorum vnc. iij. Ftica * cola, feruac PiluI« ex Fumaria . Ahicenna?: Recipe-Myrobal. fliuarum *- Chebularum, Indarum ana diach.v. Aloes drach.vij.Scammonii praeparati drach v. Succi Primariae quantum lufficit. Omnia is pulacrcm redu&a comprehende fucco, Sc iiccari finito; rurfijs Ltber Sextvs. trita fucro excipiantur; ficccncur, & fic tertium,& in pilulas former tat. Durant annum. Conferua Fmnitcrrar: Recipe Flor.F.imariaelib. ß. Sacchari albi lib.J.ß Contundefiinul in mortario lapideo, & fic conferuamad modum opiarae: infula,& ferua per annum, in vafc lapideo denfo, vel vitreo. Scabie.iufeftts confert :fanguinemmundificat:fudoicm mouet:aclegium morbum petfanat> Gsntiana a Gentio Illyriorum rege, qui primus eius vires in- uenic, Nafdrurin Illyrico copiofiilima: alias in montibus alrif- fimis, aquofis & vmbrofis locis. Foliis circa caulem plantaginis aut nucis iuglandis limilitudine erumpit, aliquantenus rubenti- bus, acumnatim a caule medio cacuminibufque prodeuntibus* quae breuioribus crenis ferrata vifuntur, fcapo inani, fiilulofo, bi- num cubitorumaltitiidine,Ieni,geniculato ,ποηiugi ferie, fcdin- terualhs maioribus foliato. Semen fundir in Calycibus latum, ipondylio fimi!e,glutinofiim * fine pondere, quod pilulis contine- tur lenibur, 8c quadantenns comprdfis.-Radiccm mictitpradon- gam , A illolothiae longae· non diflimiIem;viiginolam, fed ama- ro guftu, craffam; inodoramque. Vfiis eius in radice & fucco radicis. Trag is alias adhuc duas Gentianae facie ipccics : alte- ram in Heiucticorum nafcenrem Alpibus, priori per omnia fi- milcm, led'maiorem & fiore caeruleo, faporc mags amaro; al- teram vero hac minorem , oblonga ; amara , & fiaua radice, ex qua caules nafcunrur renues & rotundi, binis ab imo ad fum- mum,acuminatis, viridibus &c tenuibus foliis caulem circumdan- tibus, fi jrem in caulis fu nmirace habet caeruleum,Iucidamstintm- nibul forma *föfiishami reptantibus. Radix Gentianae qualfra- tisellCa!idie&ficcae.:. Vfuseuisnoneftnifiinradice. Anda radix tuia.&Tcribio purgata, drachmae pondere , cum aequali Myrrhae, ac duplici puiucns oculorum fiuuiatilium cancrorum, in vino ad quatriduum pota morfis a rabido cane medetur. Vulnus ve-- ro apertam eft feruandum , 6c aceto vel aqua ialfa abluendum,. impofitis cucurbitulis, qu bus venenum exug'tur. Qujdara ta- men cauteria adhibent. Omnibus venenatorum morfibus pul- uis radicis duarum drachmarum pondere, cum modico pipe- ris & arida ruta in vino potus, eft antidotum. Idem puluis Ehthifids cx iccorc aut ventriculo laborantibus cum vino auxi- III/ ikS B A S 1 L I C Ä C H t Ml C JE diat ur. Viri dis radicis exprcilus iliceus potus, lacerum doloribus & .1& ruptis auxibacur.Sanguinisgrumas ex Japfu, vel cafn ex aho,dil- cutir& educit. Mortuus foetus & lecundinam in pciib radix arida fubdicacxpeliir.SuccusGemianaeptcfanda &c lacera vulnera illi- tas fanat.Cum linteolo oculorum irflainmationcsreftinguit. Viti- ligines & omnia cutis vitia limat. Succus Diolcoridi hunc in modu, coi ligitur: Radix viridis tufa quinque dit rum fpatio in aqua mace- ratur, hinc coda colacur, ac denuo, quod exprdTum hoc modo fuerit,donec Mellis craflitiem aiTumat,eftcoquendum. Clyfter ad afearides,Rond.Recipe rad. Gentiana?, Ariftolochiac rotundae, Hematidis, vel Piftoiochiaeana vnc.j. flor. Marrubii,fol. Perfici, Ahfynthii ana M.j.Lupini vel Orob* P.j.Fiatdecodio inli- xiuio& aqua, aequis partibus, iniieiatur, fed feniim Sebis eadem hora. λ Oleum Gentianae:RecipePulu. rad. Gentianae, olei communis ana cpf.eft.Maceren cur m loco calido per mcufem.-deindeexprima- tur oleum. Vermes necat, atque educit.Sic quoque oleum tmm ÖC de Co ocymhide parari potent, Thcriaca DrateflaronjMeiuaEiRecipeGentianae.TaccarumLaii- ri,Myrrhae,Anftolochis rotundae ana vnc.ij.Mellis delpumatih.ip Mi ice 6c lema vc fupra.Datur ab Aureo dimidio ad Aureum vnum. Adaflc61usfrigidos,t!im cerebri vt'Epriepfiam,Paralyfim,ipafmü Cymicum: cum ventriculi, vt inflationem, & ab ea dolorem, tar- dam codionem: tum denique hepatis,vthydropem.Cachexiam, obftni&ionem. Praeterea morflbus Scorpionis,& potioni veneni confert. SalGentianae. Sal Gentianae eodem modo quo Ablynthii ,fir. Febribus omnibus conducit: Vifcerum obilrudaones aperit, ex- purgat: vrinam & menfes mouet. Pilulae ad quartanam . Recipe Piperis contuliG.iv. cumfucco Gentianae fiat pdnla vna Auro cooperta. Capiar cum aqua Theria- cali, vel liquore Tartari tribus horis ante Paroxyfmum, corpore prius purgito. GuaiacumficGuaiacam voce, Indis Germana, didum Latinis faepe lignum fandum,&:ex Imulis occidencalibusBoriquen Cneu- defertur, Arbor eft procera ad ilicis, aut Ιιβϊ*. Ssxtvs; ntf fraxini magnitudinem & faciem multum accedens,ramofa,mcdi- tullio nigi icante,acpraeduro.cortice craflb & pingui foliis exiguis, & duris; flore luteo,ac purgarorio,quera Indi condiunt & fumunr ad corpus purgandum, flmes confequuntur fradus magnitudi- ne Ca flaue«, ac forma duorum lupinorum iimul iundorum. Eflaha Ipeaes G laiaci minoris , piaeflantiods tamen, q lod pa- las fandus & aliquando lignum fmdiim nominatur. Arbufcuia eft colore,vuibus,magnitudine & vultu Guaiaco non parum di£ ilmilis. Nam materia ligni d!ius,alba cft& concolor, multumq·, fv brofa,faporacrior,odorfrag äiior,qualitatesefficaciorcs.Scdquia raroaduehitur,eius penaria, Guaiacum vfurpatur, quod quidem vires habet eafdem,ied infirmiores. Vtrumq; autem plurimum va- letad luis Indicae curationenunam calefacit,incidit,attenuat,mea- tus aperit,fudores mouer,putredinem arcet, & proprietate fpcciali virus venereum cxtinguir»' A qua in peftc fudorcm mouens, Iohan.Bauhini,iunioris: Reci- pe ligni Guaiacii)b.$ rad. Angelicae,Imperatori«, Zedoanacjridis, Gennanae-ana vnc fl.Cmnamomi vnc.j.Baccar.Iunipen vnc.ij. fol, D damni veri vnc.j.O nnia minutim incila macerentur in f.q. vini rad, P.tralilitis vnc.vj Herbarum viridium Scoidii.Rutae Pulegii, Me- hlfe.Ocymi anaM.j.Carduibencdidi.BorraglniSjScabiolae, Aceto- faeanaM.l· j.Liraon um. Malorum Citriana P.iij. Omnia minutim incila railreantur &c deftiilenturin Balneo Mari«,· AquaTheriacalis lib.j.Thc- riacae Alex.optimae vnc.ij. Co»feruae Rofarum, ßugloflae.ßorragi- nis anadra.ij.Conlemae Helenii, Anthosana vn.j.fpec.Diagemmae, hstittxGalem anadrach.ij Fiat infuüoin vafe oppleto vim albi3c aquae bonae ana quartariis iij.fuper cineres calidos diftcllctur in va- fe duplici cum Cinnamomo. Dilueinco quod dcftillatumfuerit. Sacchari quantum iätis elbcola per manicam Hippocratis dato bi- bendum h;s,qui conualclcunta Morbo Gallico. Aqua Aquaelib.viij, vini albi Iib.ij.Aqu2eFumariae,aquaeCichorii, aquae Chamomillae., ana lib.j. Macerentur fimul ner nodem fupcr cineres calidos. Adde Bolypodii Quercini lib« & Epithymi vnc. ii. Amaragi vnc. vj. ί€ϊ20 'ÜASILTOffi 'ChYMTC Μ ConfemaeRoiarum, Cichorii, Borraginis,Β gloflaeanaquart.ij. Theriacae bonaejConfcruae Enui* ana quarr.). Diitillencur vafe du- plici bene obturato. Dolis vnc.ij. vel vnc iij. Quod ii velis,po- teris aquae Thcriacahs vnc. iij. addere, Sacchari vnc.j. Cinna- momi drachm.j. Sc rurliis per manicam Hippocratis deftillare. Datur .in; Morbo Gallico . mane in ie£lo ad fudores prouo- candos. rVmum Guatacinum, MatthioH fRccipc Lfgni Guaiaci prse- ftantiflimi, lima in fcobem tenuiffimum amiti hb.iv. Corticum Guaiaci lib.j.Carduibenedi&i lib.j. ß.Adianthi,Arpleni.florum Borraginis Fiorum B.igloilaeanälib.j.Caifiae odorata:, drachm.vj. feminis Anifivnc.j.ß.Saccharilib.v. Coniiciantur omnia in cado vinario mundo apraecapacitatis, deiiiperaifafis vinialbiquam o- ptimi Sc feruentis, bis centum Sc quinquaginta : mox diligen- ter vas operculetur,omniaque iie macerari triduo dimittantur. Poft triduum vero linteo-pcrcolentur, aiFrrueturque huiufce macerationis vinum in aliovafecad aegrotantium potum. Siqui- dem bibitur hoc tam in prandio,quam in caena, fecundi Guaia- ci deco&i loco : non mane neque vcfperi, Serapii vice, quem- admodum temere multi facere confuerunt Hoc idem vinum longe etiam melius, & maiore quantitate vindemiarum tempore confici por.eft admixtis ligno,cortice, caeterilque aliis, recenti- bus vuis albis in muftumcompTeiIis:ibiquctamdiu dimiiIis,quo- clarum que red- datur; veruntamen multiplicanda funt omnia, quae conueniunt medicamenta,pro vuarum quantitate. Hoc vinum non modo me* dcturcuiqueacerrimo Gallicaepcftis incommodo: fed etiam diia- turnisarticülorumscapitis neruorum|ventricali,iecinotis, licnifqj morbis d pituita genitis midfice fuccurrir. "Nec minus etiam poda- gra laborantibus openvfert, modo diuturna admodum non fuerit aegritudo, dis tantum exhibendum cft, qui pituita abundant,ve- re vel Autumno,tcmponbus:praecedcntibus prius cuacuationibus decentibus. VinumMuralriadhydropem : Recipe rad. quinque aperien- tium, Glycyrrhizae. corr.rad. Cappar.corc. med. Fraxini ana vnc.j. RadJadisrecent.CalamiAromat.Cinnamomiana vnc. β. Capi 11. Liber Se x tvs. Ixll Veneris,Ceterach,Fol.Tamarifci, Flor.CordialiumanaM.j.Ab- rynthiiPontici,Carduibcnedidi,Hyiropi,PraiIiian.M.f.fem.Anifi, Apii, Ameos, Foeniculianadrach.j.ß. Senae vnc. ij. Ligni Guaiaci limati lib.j. Sacchari lib.ij. Vini gcneroli hb.xj. Mifcc &c ierua in va- fcobrurato. Vinum Guaiacinum purgans-.Recipe, Ligni Guaiaciincifibb.1 iv.Carduib.M. vj. rad.Cichorii ana M.iij.Beron.Lupuloru.Cort.Tamaricis,Ep rhymi an.M.j.ß.PoIypod.vn.ij.iemmis Carthami ib.j.Scminis Anili vn.iij. Foliorum Senae lib.j.Hellcbotinigrivnc j.Tuibith vnc.iij.Cmna- momi eledi drach. vj. Macis drach.j. Nucis Mofcharar, Caryo- phyllorum ana drach.tf. Calami Aromatici drach. ij. incidenda in- cidantur,contundcnda contundantur cralfc, in facculo ligentur, fulpcndanturin cado Vinario mundo,aptae capacitatis , luperin- fundendo mufti optimihb.C.omniaque fic macerari finito, do- nec defrrueicat, clarumquceuadat, &c. Curat Morbum Galli- cum , & alios innumeros moibos. Dantur vnc. v. vel vnc. vj.mane ftomachoieiuno. Decodum ligni Guaiaci, ablque cortice: Recipe ligni Guaiaci optimeincifi lib.j Aqua fontanae lib. xij. Infundatur lignum ina- qua calida per horas 24 in vale figulino vitreato obturato: deinde coquantur igne lento vfque ad librarum odo confumprionem: coletur & (emetur in vale vitreo pro Syrupo, ad fudorem mo- liendum. Dt codum ligni, pro potu: Recipe Lignum Guaiacum prioris decodiionis.aquaefontanaelib. xij. iterum coque ad coniumptio- nem tert-ae partis : cola & ferua pro potu , in prandio & coena fumendo. Decodum ligni Guaiaci cum corticibus: Recipe Ligni Guaiaci optime inc (i vnc.x.Cort.ligni Guaiaci incili vnc.ij. Aquae fontanae 1 b.xij .Fiat vt iupra. Poteft maior vel minor Corticis quantitas ad- di & cura aqua Betonicae vel Furnariae, pro Medici fcopo de- coqui. Decodum ligni Guaiaci cum vino: Recipe ligni Guaiaci vnc.x. Cort.ligni Guaiaci vnc.iv. Aquae fontanre lib. X'j.infundantur vc iupra,& decoquantur vfque ad confumptioncm librarum nouem: τιχι* Basii re m Chymic je «icindc addantur vini optimi li.iij, & iterum fernere modice finito, poftea refrigeratum colato, &c in vafe vitreo, pro Syrupo feruato. Decodtum ligni Gnaiaci cum vino, pro potu ordinario; Recipe praecedentis decodrionislignum, aquae fontanae.iib.ij. coquantur vfqueadconfumptionem ieptem librarum; deinde addanturvim albi optimilib.iv. &£a/j/riV\iö!,LatinisGingidium &:Bifacutu.Hcr- barii vocantGing:diumSclinophylIura,ChaerephyllamSyriacum, Chaerephyllum Cilicium,Cerefblium Syriacum &CercfoIiumCi. 1 icu ItalisdiciturGingidio&Biiacuto,Arabib.Gidium, y£gypdis Dorvlaftoi& Dofyfatrum.Ailyriis Adoris vel Adorium. Africanis Tm& : Garm.0pnfc(jir (EorlfclDuo adhuc eius genera funt.quod primu.ib Herbarm dicitur Gingidium latifolium :Gcrmanie Secundum Herbariis dicitur Gingidium tertium, Vifnaga,Bifnaga,& Dcnrifcalpiaria. Hifpanis Bifnage,Vifnage,& Denrifcalpiaria : Germ.ga(jn(ilcher^flUf.Tem- peratam habent calidiratem , fupra primum gradum, ficcamvero qualitatem in fecundograduvhabentutpro medicina & alimento. Gilbanifeia Graecis dicitur μΟώ πην, &C fv&cixM, Latinis Meropium & Ferula Syriaca.HerbariisFerula Galbanifera : Germ. ©a vero eius fiue Gummi Graecsdiciturχ« ' ß&vti dc ΐταϊωνίτκ. Latinis Galbanum fiueGalba- nus Stagonitis,Chalbane, Chalbanum,anonnullisctiam Galbi- na. Vocancetiam eam Herbarii Lachiymam Metopii', & Ferulae Syriacae lachrymam.ApudSerapionem liB.fimp.c.jio.Chencchal- btbi.Apud Aucnhoem Hal herina.Apud AndreamBeliunenfem Birzad & Bezard. Apud Stephanum Hcliabbatis Gloilographum Bezarcdum,Satczcdum & Satzcrcdum: Apud antiquum Gloflb- graphum Auiccnnae,Bcliatalgcna,& apud alios Arabicos authores haeciequcntiaannotatarcperiuntur nomina, ßezadarab,Bezaardr Bezadcrad,Bezarar,Gnaiac,HaIterma,Hazad,Hazc,ZufFefe,Ad- diniariar HnealbegijAzad Kenechsalbedi,Kicth, Rccoab& Sa- taredo.rtalisfuccus Galbano dicitur. Hifpanis Galbano: Gallis da Grdbanon.CreteniibusGalbanijPolonisGalban Ger ©albanfrailf* fuccus G Ibani habet virtutem calefacicndi,refoluendi, digerendi emolliendi,& attrahendi. Efl: calidus in principio tertii gradus, & iiccus in principio fecundi. Vtitur interne & externe, defti 1 latur et- iam in oleum. Magnarum virtutum & opetadonum in Medi- cina,. Liber Sextvs. 112$ 112 G Galliam GraecisTÄi hiov&c Γώλ/οι ,Γαλάτ/όΐ',Ta? liumyGaliumjGaladumj&Galcriurn.OiKcinisnonadco vfitatum* raro enim in receptis traditur, aüagrantiflimo fuo odore dicitur GalliaMuicbata,cum tarneGalÜa Mufchata fit confc<5tio Trochi- fcorum in officinis. Italis hsc herba dicitur Gallio fiuc Galio : Hi- ipanis CoaejaLeche Yerua:Gallis.Floraftrc,pctitMuguet,&Mugcc petit iaulne. Vngaris Thcy Sugorito fiu, &Zent luan Vcraga.hoc cft,FlosSan«äiiohannis:AnglisMcydcshcrc;Germanis5)Hfcr§rail« Weil Q3d()ffro & ifffifrauf. Eius quatuor funr genera apud autho- res; Sunt calidae ac ficcae naturae, i. Genus adhibetur ad Mithrida- tiuminfine Maij colligitur: coda in vino & cxhaufta mouct coitum ; externe etiam multis aiicdibus adhibetur. Geranium: Eius tredecim apud Authorcs deferibuntur genera. i,. Diofcoridi dicitur Sideritis Heraclea Crareuai.fiuc Sideritis Cra- teuac: Aliis dodiiT. Medicis dicitur Geranium Rupcrtiamim, Ge- ranium Mufchatum , Geranium Vulnerarium, Gratia DeiHcrba Rubea,Rubea Mufchata9Ropertiana,Rupertiana, Herba Robcr- tj vel Ruperthloanne RucIio,Robertiana, aliis Ruberta & Herba Diui Ruperti,dicitur etiam Acus Mufchata: Italis Aco Mufchata& Ruberta; Gallis Γ herbe Roperr,& Bec deCicoigne fentant le Mu- f.„:Gerraanis 0.0&i|pK(ijMföauf/fWn 0f6walb&rmldcc. Guliel- musTurnerus vocat Geranium Chelidonium & Geranium Hirü- dinarium: Alterum genus a Diofcoridc vocatur Sc ηριβριγνας: Latinis Ge- ranium alterum Diofcoridis, Oxyphyllum , Hicrobiincas&Pcs Colurabinus-.Noftris Simpliciftis Geranium Columbinum.· Italis Geranio Colübino & Pie ColumbinorGallis Picd dc Pigeon, pied de Columbo: Affricanis lec.Germanis $)au&cnfu§. Tertium genus dicitur Geranium minus, Geranium aruenfc& Geranium inodo- rum.-Gerraan.fhfn 0fOtcfm0itnrt&d. Quartum dicitur Geraniura aruenfcalbum: Gcrraamsflwfffr 2(cftrftorcfm0@forcfmec(jnabd&: 6üuw0öiKfi!©nat>/&c. Septimum gcnuseftGeraniumDiofcoridis, Tip*vaiovy Tipapoitpov τηλονίτκ &C τρίκα:Latinis Geranium, Pelonitis, Geranogcron , Trica,Herba Gmina,Echinaftrum,V chinaftrum,Pulmonia, Roftrum Vrfinum, &Roftrum Ciconiae: a Simpliciftis Perimonia, Geranium Tube- roilim & Geranium Illyricum , Geranium primum & Geranium Diofcotidis: Arabibus Geramon; Italis Geranio, Aco de Pallori: Hifpanis Pico de CiguenthaiGallis Bec de Cicoignc: A Africanis le- fce,Germanis©cfcUuonifCÖir©Wcfm@(fcnrt6f(. Oäauum genu* dicitur rip«W*xp»li*e»: Geranium Creticum , Geranium Candia- cum;Italis Geranio diCandia: Germanis (SrtfifttrOfc« 0:orcfm@C&rta&(i. Nonum genus Graecis rtparoiv μ Geraneum Maluaceum & Geranium Mompeliacum: Germanis Decimumgenusr»ptfi'oi8a«c/'*i :GeraniumBulbofum,Ge- ranium rotundurmGeranium Conllantinopolitanum, Geranium Byzantinum, & Geranium Turcicum: Germanis QonfDnfinopoli* Mttff.tcr ©forcfmSdjna&d.Vndecimum genus dicitur Geranium Maculatum fiue Maculoium & Geranium fufeum : Germanis §Ucim@ci)nai>.& n.gcnusiunt calidae&iiccac coplc- xionis in primo gradu cu magna adftri&iGnc.y.&vo.genus aperiunt & cofumuar.'/j.genusconibiidat & curat.S.&n.genusin nullo ho- die iuntvfu*. tll-J Basilicje Chymicje GIycyrrhiza,Latinis radix du'cis, officinis Liquiritia: GallisEr- cuhfle,Regalice: Germanis ©ujjröifc· Nonnulli Enifta optime ancillis nota, quia ca vtuntur pro (copis: Di&f cenientjVcl quod genu indar ad nexus (it flexilis, vel quod ge- nuum dolori mcdcatur.-Germanis ©injfer.Nafcitur in locis incul- tis macris & aridis, praeferri m qua: fyluedtis cd, ramos fert herba- ceos fcabros,folia minutaliorem piii,luteum,apibus gratiilimum. Semen in filiquis paruis fert hirfutis,lenticulae modo, quod matu- rum (ponte excidit. Duumdicunt ede generum: aculeata & non a- eiilcata,feu maior & minor:maiot dicitur aculeata, minor vero fe« genideila aculeata ed-.Hinc nonnullis rofmarinusaculeata. Virib. a priore eddiuerfa.Gcnida floret initio veris , tuneque flores non- dum petfc&eexplicati, δί acetodcfalcconditi, feruanturadhye· mempeo acetariis cap parum morc.Genidamaior,quaepropriegc- nida dicitur, calida cd & ilccain fecundo ordine. Genideila s er® exiccat valentius, citra mordacitatem tamen: adftri&oriamqne fi- mul facultatem poifidet.Liquorflorumgcnidaeftillatirius,ficuti5C (al aduerfus calculum valct.Idem potedtufum femen, per fe femi- drachmae ponderefumptum, ad fudorem contecto corpore. Itena femen tritum & potum adrach. j. ad drach.ij. f. Cura aquae mulfae vnc.iij. aluum perturbat &fubducit, veficamqueapent& ftrangu- ri» medetur. Apes ex floribus genidae reprobum mei conficere Ni- cander ed autor, apes edam f equenter mori, fi vbcr gcniftae flori* proucntusfucrit/cnbitDioicorides.Tcnerageniftac germina, vel fores tnfos, ferpentum morfibus v Üiccr imponi ferunt. T ufa cuna axungia genifta,gcnua dolentia iknar. «Jd Hypericum vulgo perforata, qucd fdia foli obieda innumeris foraminibus fcateant, δε punitis pertundi videantur; Item mille- fora , fuga daemonum, δε chamaepitys , ab feminis odore refi- naceo : Gallis mille pettuis, Germanis 0 Plan- tae it furculofar cubitalis altitudinis, folia gerens myttinis aequa- lia,fcd tenuiora, molliora δε magis flauefceatia ac innumeris poris & tanquam foraminibus peruia : flofculos luteos in Hirculorum fummitatibus, cx quinisfoliolisaureonitore collucentes gerens flaminibus exilibus in medio concoloribus, quibustabclcenubus erumpunt filiquaeparuac δε obongaeminutisgrauidaraefeminibus, quae confricata refinam olent.Radixciusduriufculaeil, multis fi- bris & capillamentis fulcata, flores & folia intrita fuccum quenr dam cruentum exprimunt & flores oleo macerati idipfura cruo- te fanguineo tingunt. Multi Afcyrum δε AndroGemum cum hyperico confundunt, quod line plantae congeneres, multam tamen inter ic vultu diflident, funtque diueria: ilirpes. Calfacit* δε exliccatjcftquefubilantiae tenuis. Aqua hypericiftillatitia, epi- lepticis datur,& comitialibus. Vino codam δε potum hypericura venenacducir, vrinamciet & menfes.Febres tertianas δε quartanas eodem modo pellit. Prodeftifchiadicis, (anguinis cicdionem co- hibet.Tanat tam in terna,quam externa corporis vulncraSc damna. Semen tritum δε binis drachmis potum,choleram educit. Folia Sc femen trita acimpofita, aduftionibus medentur. Contra phantafe mata δε tempeftates a nonnullisgeftantur, ncc vana prorfus eft lu- perftitio. Reliquae eius vires cum ruta furit pares. Oleum hypcrici calidum eft δε ficcum, ftipticum, ob id vulnera inciforum ner- »orum δε combuftionem ignis confolidat: ledat dolores femo- ris δε vcficae,vrinara ciet, con ledi o eius hxc eft ; Recipe lumini- tatum hyperici iamiam matureicentis vncia tres, macerentur in. vino odorifero diebustribus, bulliant deinde in vale duplici, ob- turato orificio vafis, hinccxpikne ftcrccentishypericipar pondus iniicc, δε iterum macera δε coque δε exprime, idquetertio facito, ac fi vinum rainuatur,aliquid adde: Recipe deinde Terebinthinae. cht£E drach.iij. Olei vetetis clari vnc. vj. froei fcrup.j. Coquantur in vafe dupliciad vini confumptioncm, poftea exprjmc, δ: a ledi-· eacntopurgatumoleum repone* Basihci Gfi YMTCJE Libe*. S e * τ v s* ιφ Oleum medi inale. Recipe olei communis veteris bb.ijj. Terebinthinae Abictinac lib. ij. Vini albi veteris&cle6ti libram C. Olibani tririlibramfemis.,Friimentipurgativnc.iv.vel vnc.vj.Hy- f>ericonishb.£ Valerianae,cardmbenedidian.vnc.iv.Infundantur ieibaein vinoper 6. aut 8. horas, deindeaddanturfrumentumSc oleum &coquantur lento igne vfquc ad confumptionem vini;po- ftea coletur, & exprimatur. Huic demum expreifioni addaturTe- rcb nthina&olibanum, iterum que coquantur leniter, donec o- mniaperfefte miiccantur : Sdcrueturin yaie vitreo ad vfum. Ad vulnera & contufiones plurimum valet. Oleum vulnerarium,inftgnc,Heurnij: Recipe olei oliuarum lib. ij. vermium terreftrium (it. j. Viui hi vermes mufeo quercino immittantur per diem, nam eo cuomuntquicquid faedi dterra for- pfereraddc Hor.Hyperici, vel potius hos nondum emicantcslib.il f. flor. centaurii minoris & capitum trifolii odorati ana drach, ij, Gummi clemni vne. j Tota aeftatefoli aequati exponatur; ac lingu- lis annis flores recentes Riedis antiquis remisceantur; Nonnulli quidaqinevicar,in qua quid benie viniiolutumeft,addunt: qui- dam&a iquid Terebinthi nae addunt. Croü.vß De Perforata fu Hypericone.Sicdt it Paracelfus. Apto &: idoneo nomine herba ha c Perfonta appellatur quod nec ego mutaturus fum.De qua herba q' dd ft atuendum ftt,quem- ve vlum praeder, pro debentia rei pertta&abimus. Ante omni» autem fciendum eft , Deum nihil ad petuerfa: noftrac voluntatis normam, fed omnia adpeife&ae iuac voluntatis beneplacitum crc- aife. Fac ergo ac aequum eft, nos ontentoseftein eo, quod volun- tatem Hfiusinrellig unus in ilhsrebns, ad quas nos creauit. Rcrn ita explicabimus. Homines nos ita affe&i fumus,vtoptemus,vni- uci ia ea,quibus opus eft, citra laborem, iudorcm,exercitium& c- tumnam omnem nobis obeingei e.Hoc v.apudDeum ita ratum no eft, fed voluntatis ipiiusfumma haec eft;, vt in fudore vultus noftii nosfuft:entcmns,ncpcoximonoiliOieruiamus. Super hoc funda- mentum exftrndac omn s artes funr,vt labore & iudore omnia ae- qui endafint. Labore & opera Dei voluntas completur & perfici- iiir.HiaciequiturjneiniucmQuicquamjqniiquislitjCitrahancDei Basilica Chymicä voluntatem impetrare pofle. Quicquid extra hanc fitautaccidfr, id momentaneum &inconftans elf, ac perit eo modo, quo acqui- fitum eft.Qupd enim facile fit, facileperit. Ob id Deus etiam ho- mini de neceifariis omnibus prouidit, fuamque erga homines vo- luntatem naturadmpreffit, eaque Dei voluntas cft arcanum, quod in rebus naturalibus confift it» Quot neceflitates feu indigentis ho minis funr, tot viciifim fune arcana, tot arcana quot volutates Dei» lam fi volunrasDei complendaeft.ncccilicas cil,medicum quaere- re ipfam ibi, vbieftjnon quidem verbis, fed vfu luminis naturae, quoddocetvoluntatemDei, ipfiluminiinfitarn,indcperendam, icad neccflariatransferendam cfie.Hoc modo arcanum dete6lum cft. Haec de voluntate Deieo fine indico, vt intelligat homo,Medi- cinam nihil quicquam aliud,. quam voluntatem Dei cfie, camque non in hominis fcu medici, fed Dei manu poßtam eile. In medici quidem manucapofitaeft, fiDeus oftendir, in quam herbamvo- hmtatem iuam Deus ad hoc vel illudcollocarit.Etin hocfcientia medica differt a reliquis. Faberierrariusfolcamcqui ferream cu- dit,quando vult, nec ratione ad id opus habet, vt voluntatem Dei in arcanis naturae quaerat, modo fabricet, fundat, cudat,&c. Ea «nim voluntasDeieft,vt equus citraomncmfcientiam&fecrcran* in natura cognitionem iufferretur. Eadem opificiorum etiam ce- terorum ratio eft.mon iride 3c Mcdicinae*cuiopus eftnofle,in quo> At erga quem voluntas Dei dire&afit. Si quis enim pun&imcae- fimuc vulneretur,prsfioque medicina fit,cui fanationem Deus in- diderit,Deus autem fanationemadmittere nolit, iam ea irrita,fru- ftranca, deficiens, ac ad mortem ducens erit. Arcana Dei abfeon· dica fune, quibus fe nc ipie quidem Medicus opponere »fed illa tefte intclligere debet* Medicina ergo aliter feienna non cft, quam talis, vt voluntas Dei fit Arcanum, & Arcanum fit voluntas Dei. Hoc padlo Deus ipfi etiam perforat« fingularcra voluntatem & arcanum erga hominem indidit, fiue is bonus fiuc malus fit, Vt fol omnia dluftratjtam bona quam mala ;ita & Medicina. Qui mihi caufla valde digna vifa cft, cur perforatam hoc meoinfcriptononfilen- dotraafiiircm. Ia hac enim herba Monarchia latet, ceteris omni- bnspraeftanror, Monarchia aurem eil ici, quod eft optimum, in quod cetera oni nia ditet tum. Vt cx et mro cirarlusjficex hoc per- foratae centro deducuntur illa, qua* eius naturae funt,& in perfora- tam redeunr.Id qui fiatyfic capite. Cnm Deus omnia cieaflet, poftremo creauir etiam homi- nem,ex litnoterrae.Limnsautem tcrraeeft Qmm a edentia totius mun- Extradum nimirum ex naturis vniuerhs tadum. Ex extrado hocconditus homo cft.Hinc colligatur Diathefis exomnib.crea- tis erga hominem: ira, vt,quod hominem naturaliter follicitat, id naturaliter etiam aneiteie ille pc illt per id,cx quo conditusefL Id enim ex quofaduscft,noxam & damna illius auertere,ipfutTi que conicruare debet. Iraque confentanenmeft,morbosonmes, aut quxirv homine fubnafcuntur, per fortius quid expelli debere. Ni- hilenim nififortius morbosexpugnat. Ideoque medicina eft for- titudo ieu robur & potentia, moibos omnesexpellens. Affere- mus exemplum. Fgnis liquat &confumit omnia metalla. Maeciam fortitudo & cofrplexioeft. Itaergo medicina in fortitudine quae- rendaeft, aduerfaci,contra quodiilaviurpatur. Huiufmodiro- bur ipia etiam perforata poftidct,non ex qualitate quidem,aut co- plexione.fed ex fortitudine, quam Deus in perforatam collocauit* Perrobur id,eadem naturaeipedra,vcrmefque abigit,& facit ad fa- nationem vulnerum & o ilium fradurarum contuiionumquc. Ta- ceo iam de Balfamea natura, quam continet, ficut deinceps trade- tur.Tn perforata crgoarcanumideft,quodeft.voluntasDei,quapcE perforatam talia praeftari & confici debent«. Multoties iam inculcaui, ex fignato inrelh'genda eile, quae- rtam rebus infint, quaeuc Deus illis indiderit, ad falutem & com- modumhominum«. Signatum id, hoc quoque loco confidcran- dura eft,nimirum perforatio,formaque folicrum & florum, & Γσ- £uftae,ac venae.Dc quibus declarationis loco hoc dico,pcrfcrado- nem cam &porofitatem foliorum indicare, quodhei ba ea adper- Torationcs cutis omnes, tam internas quam externas auxilio fit, ▼clut & ad ca,quae per poros expelli debent,fcu quq ad poroium e- mundoiiumipedantr Quin &c floresciufdem putrefeunt in for- mam fanguinis: quae Agnatura docet, illos facere sd vulnera r quorum carccei contrahant & aftringant. Praeterea foliorum fi- Liber Sextvs. n# B A. S IL I c je Chymic m n%4 imae lignatum Γαnr, qnod pe fo'at.t, omniaphanrafrnata&fpc&rt tamintra, quom extra hominem expellat. Ph.mrafmata enim gi- gnant fpeä:i:a,ica,vt videat humo ipiritus viiloncs, Sc audiat fi mi- les phantafias,qaodquidcm per naturam fir. Suntqaehi moibi, quibas incitantur homines ad feipios iugulandos, quibusamo- juencur mente,& in maaiam,de!irium & funilia ag mtur. Denique etiamftirps integra demonfttat, praedictorum nullum in hominis quacumque parte con hile, e,quod percam non aufeiatur. Adeo- que h^cherba eil vniuerfalismedicinatotius hominis. Adde,quod illius etiam iapot vermibus ingratus iit. Qjade cauilaipiam etiam impendio oderunt. De quatuor viribus in perforata latentibus iam dixi,contra phanraf nata,vermes,vulnera; adde,virtutem eius ballamearn. De hifce de.nccps notate, phanraimataeiTemorbumhnecorpore&C fubft.intia quo in (piciru conteplationis ipidtus ali9 gignitur,a quo homo regitur. Spiritusillegenitus alias cogitationes ,aliosgeilus naturae porins aducriantes iniljllat. Ad hunc mo: büreme diaplura, qua: flantur,qua perforata& co vall-,ρ oducla a Deo no funt.Et iciateo cafu mcdicas.phantafmaillud non elfe morbum cx melancholia, &c.iicut Academici nugantur.Eiltantü ipiritus, qui non eliditur perca, quae melancholiam toll anc,fed cantum per illa remedia,iu q ibus fortitudo eil &: robur vi illum adimendi. Huiuimodi virrus noncilm Receptis aut Compoiicis UiS,quae officinae promunt;fedeft medicina aDcoipfo citra medicum coin- pollta. Et receptum illud eil integre compotitum & concinnatura a nacura.Quqd ilid etgo contraphanrafmatavfurpandam eil, ci- tra omnem compoildonemaffiimidebet.lbienimpraeftoeilYeais cpmpofitor,de quo icholaresnihil fciunt,fed fuum iotdidumcora potitum potius tueri conantur. Hoc indico, vt fciat medicus notj rioialtera co npoiicoconfiderc,(edvt lumen naturae potius qaaru Apothccariorum legar &euoluat.Compoiua.quaeDeusipfe con- cinnauit,citradolum,aiIjmendarunt. llliaucem Academici per- faafum habent,ea,qaaeiuisaiinims capitibus ailcqui non poiTant, pec Dconecnaturaepoffibilia tife. Porro icitote varia cfle vermium genera. Alii enim fugiunt R«*· Angelum Sc:,Ita funt etiam vermes,qnibu? adaerlatur hy- pericon, non fairem ob farorem, fed ob fpiritum in perforata exi- ftcntcm,quiipiiitusphancarticos,vtdidhimcilcxigic.idemperfo*· rarx fpirhus arcet etiam fpiritus vermium & infc&omm in aliam phantafiam , ita, vtfenfusanimalsipfomm hunc ipiritumfugiar, nec tolerare poifir.Sicutn.folisijdendorcranfit vitrum .-itahiequo qneipiritus,ipirirum icnfuum in homine öc bruto penetrat, non fccus ac mofehus halitu fuo intimum ad cerebrum vfque cifumar-. Qua de cauiTactiam vermes fugiunt, & hui9 herbxloco abfeediir. Iniupereftetram herba vulneraria, ηό-quidcm qualis per fecftjied debito modojVtdicctur,praeparata. Quilibetautechirurgus iciary nullam in omni natione Germanica aut alia quauis herbam eile, qux praeparatione ad vulnera ianand t exaltari magis poflTir, quam perforata.Etitaexaltataevirrusanemine fatisdeienbipotefl:. Nee vllaex receptisommb.medicinaeftjquxfine damno öeaccidenti- biis adeofolide&perfc&econiolidct, acColaeüperforata. Nulla, inquam,herba, in omnibus terris ad vulnerafalubriorrepcrin po- rcinae vnica perforata. Libri omnes de vulnerum cura vnquam confcripti, fi cum hac herba conferantur,vani &c nauci futit, cura meros clamores conti- ncanr.In perforata bafis ac fumma virtus later. Ex eadem praspara- ruretiamBalfamus, cuius vii tutes cum quo!ib cBallamo naturali certare poiTent.Necn.eiientialitcradcftBal amusnaturalis,fed pcE prxparationem acquiritur,vt deinceps oiledetur. Hxc fanus quii- que medicus optime accipiat.Hoc enim capite,longe plura &: ma- iora,quam in vniueria Galeni, Auicennic aut aliorum feplafiomm chirurgia docentur. Si aduerfus di6b phantalmara vfurpanda fit perforata,fccundu coelcftc curium fumatur, ea influentia, quxipfa quoq; fpiritib. ad ueifetur.Idfitpotiilimu in Martedn loue,in Venere,non cu luna;, fed contra lunam,non et a meridie ., ut iub no&em, iedfubfolisex ortum,exoppofitoiolis,in aurora vel diluculo Optimae ft illa, qu$ inter alias vtiles herbas aut floi es cnafcrtur.Qno eft longior,eo me- lior: quo plurcs flores habet, eo cftprxftantior. Et carpitur,cum flores ad fummurn aicenderunr, Ha c hei ba, qualis per Ic eft,con- itnentergeftari debet fub pileo,in finu. fpecie iciri,autin manu,ad adorem captandum.NQÄurupponcndacftpuiuinari.Denique ex Liber S e r v g, π3ί Pirforgtd Ylr tutes adjp,ri~ tus phanu~- {Uw, Β Α 8 1 L I β Μ C Η Τ Μ I C Λ parietibus fufpendqautvndi quaque in domo defigi dcbct.Petfua- iumque ht vmuerfis medicis, quod Deus i.-gcns arcanum in hanc herbam collocaric,fdiem proprer fphitus&phantafraata mania- ca, quibus homo indeipcrationern ?gi:ur,non quidem per Diabo- lum, Ted per nauiram-Saaenimeaquedeiinicaremsdia Deus con- tra vniueribs morboscreauit .Mediciofficium eil,difcere,quxre- re de indagirc,in quanam re quodlibetfitum fit- Ad vermes corregione nulla opus eil. Vfurpetur herba,qualis aDeoipfocompoficaeil. Eucllenda ergo eil il isfignis,quibusli- gnadeliciuntur, di foditurargüla, inquibus pofteanulli vermes aut tineae, de c.fub ηαίαι n tu r. Ita euulfa,imponi debet vulneribus vermiooffs, qual a multa per neg'igcntiam & imperitiam chirur- gorum püffim occurrunt.Qupd li per acilatem quidem,& maxime diebus cani:ularibus id facpius a natura fiat: plerunque tamen ine- ptorum remediorum ea culpa eftfVidi equidem,tempore quoque brumaliconfpicus vermes cnalci, tribus integi is confequenterfe- ptirnanis,quorum manc&iero fequenter manipulus inregcr vul- neribus exemptus etl : quod afufiocatione vulnerum eorum fa- ftum eft.Hi vermes perforata ar 'eri debent. Quae fi imponatur, illi decidunt a vulnere.Qu odii etiam ex putredine vermes alias in cor- pore nafcantur:tunc vmb.hco impolita perforata eos arcer. Scien- dum autem diferimen, non omnes vermes ex pucreFadione oriri. Et eo cafu perforata etiam non iauac.Iudicetergo peritus medicus, quinam ex putredine fint,o ηό fint.Exempli cauila.Vidctis vermes oriri in cafeo.Hiipfi quoque hac herba tolluntur. Eodem modocc in carne. Similis operatio etiam in homine fieri potell. Tale quid fi accidit,herba imponi cuti aut vmbilico debet: ita vermes cedent. Poftea leni purgatorio penitus exigantur. Momentum namque fere omne in hocconfiiUt,Yt vermes loco expellantur, quodvali- diifime facit perforata. Vr perforata lumme exaltetur ad medicinam vulnerariam:pro- cciTus fubtiliffimus de certiflimus,quo vulnera omnia &perfuflio- nes curantur,ita fc habet. Ex femine conficiatur oleum. Huic ad- daturTcrpcncinaacquali portione. Arfunders vinum rubeum bo- num,in quo coquantur illa Ipacio horae: Affundatur dimidium o- Icioiiuarum recentis,&iterum cum rubeo vino coquantur per ho TerforAti ν fusad ver- fies. jd vuhera, itntufiones &frAfturas φη w. Liber Sextis, ram.Poftea inficiamur folia perforatac,vt vas plenum fit. Coquan- tur iterum cum vino rubro horis fex , vt vinum omneconiuma- tur,&duo tantum olea cum Terpcntinafuperfint.Exponantur pec menfem fo!i,&: tandem proceflufequenti remedium vfurpetut. Porro correctio hacc lequens ad altiorem etiam gradum cam de ducit.Ratio ita fe habet, Adde fuperioribus flores ccntaureae, Ma- ftichen,Thus,Myrrham,Mumiam.Praeparetur, vtfupra. Hoc etiam fingularitcr notandum venit, quod fi Terpentina deftillata iumatur,& cum florum copia permifccatur, hae. que vna in fole per menfem digerantur primo ; Deinde cum ieminc iterum per menfem: Praeterea cum dimidia parte Terpcntinx lotae permi- fceanturJ&iteruminfolu’per fe digerantur: tunc Balfamus hicre- medium infigne eft ad vulnera venofamm&meruofarum pai dum, quas praeferuat aconfumpdone futura, contrahens partes fca ner- uosdedudos ira,vr nulla f tura opus fit,denique prohibet contra- ituram & , fi quae a vulneribus impendeie videa- tur. ”57 Sed «Schoc interdum accidit, vt vulnera infligantur in fgnisma- lignisjicavt vulnus etiam lcue,exitiale fiat. Quadoergoin vulnera taha,perfelethalia,nöaut lethalia fccundumlocG autraembru,in- cidensica fcquenti Balfamo fanabis, hoc modo.Sume olei Lacarini, Scinidiniice flores perforatae.Stentin folefex diebus. Exprimantur flores,recentes alii inficiantur. Stent iterum fenis diebus in fole. H oc itera ftxies vel feptics,& comparabisBalfim um in vulneribus ceteds omnibus praeftantiorem. Sed Balfmncx natm x genus etiam aliud praefto eft,quod po- tari deber. Balfamcum id genus eft optimum vulnerarium reme- dium,fi fumatur contra profoftiones aut vulnera c orporis interna, mcmbrapdncipa iaattingentia. Similis potio vulneraria nullibi parabilis eft.Praeparandi is modus eft. Recipe oki tuniperini candidi lib. i. olei ex feminibus Hypericenis quart.i.Hishinisini ce flores dictos, vtmjevfia 0 digeramur.E xprmian- tur&recen £ijfom4d/rf«f«r.Hoca!iquotiesiterandum.Quofreque- tius, eo melius. Praeparatio haec bibatur.Quod remedium hoc non praeftat.id nullam praeftabit aliud. Recepta haec eo faltem fine indico , vt fciatur, feriptorum 1158 B A 51LIC Ä C Η Y U Ϊ t A aut medicorüm nullam de iftis laborafle, fed meras r didiife, dum proba vulnera mala fecerunt, &c aegrotos m iete cor- ruperunt. Quae flagida ne deinceps etiam ad mittere centene, mea haec remedia proterre volui, fperansfotc, vr ilis viurpatis mulca homicidia euitemur. Dolendumenimcft, hominem Dei imagi- nem tanta temeritate aut a fanitate deiki, autpenicusad mortem dariVeura tamen remediaperfedaaDco creata nnt,quK in perde- corum locum fufficienda. VtendiproceiTusin vulneribus talis eft,vt fumaturBalfamus, quemvfurparevis,& calidus inftilletur vulneribus, carpto linteo molli te£bis, ita vt perpetuo madidum&oleofiim, necvnquam aridum vulnus fit.De potione vulneraria bibitur mane, fub meri*· diem, fub nodem, ita vt cochleari illius vnicoadiidantur vini o- ptimi cochlearia decem.Singulis vicibus bibantur cochlearia duo, ita,vtfingulis dieb. bibantur cochlearia feXj.vfq·, ad curationis fine. Gaeterum inpraedi&is Receptis omnibus BaliamcaquiEdam natura delitekit, ita, vt de viucntibus rebus nihil putrefeere finar. Motandum autem Balfamommdiicrimeneft. SuntBalfami, qui cadaueraconieruant,SuntBalfami,quinon mortua, ied viuentia corporapraefcmant, vtnonputtefeant, feddurent.Eavero virtus ingens eil rcmedii,qua homo ita confematur,vt ne putrefeat. Nul- laenimiilicgeneranturvlcera,nullaapoilemata, nubreexnlcerar doncs,necqaicquama!iudfimile. Vos vero vniuerfi mcdici,vbi- nam tale remedium promptum habetis, quod a putrefadione tali prasicruet, ita, vtin viuente integro nihil putrebat, ficuthocloco nos de perforata teftamur ? Quis hanc virtutem componendo ci indidit?Non vos,fedMedicus fummus Recolligite er?o vos,&t&- jfipifeite, nein peccatisveftris moriamini, hoceft, inialfisvcftri» compofitionibus.Cogitate apud vos,componiilärn(vt ita loquar) Deum eile.Scrutamini naturam,non fatuas vcibrasli teras,qn ac me- rae pedica: & tricae funt. Vtcompofitionis rationem vos doceam, fdrevos ve'inijaci iirimura compofitum addi debere Theria:am,& M thridatium e- e&um, vnacumaliis Diaphoreticis, quaevnaadiolem in feoe* quino digerantur,&. poftea vfnrpentur pro ratione perfona: &com plcxionisj&c.quacperitismedicisrelinquo. Liber Sex t ts. «}> Nofccndum porro & hoceft, quod ex hcrba hac & floribus •deftilletur aqua in Balneo Martis. Aqua haec prodcft ad ca omnia* quae de perforata tradita fun tjlicct paulo infirmior fit. Eius vius e fi· le poteft,fi malum non vfqucadeo grande fit. Tam introaiTumir tur,tum Foris applicatur. Hi Balfami etiam quamlibetoiTiumfra<5turam,&contufio- ncm &concretum fanguinem in corpore, curant, Hanc meam dc perforata experientiam ideo proferre placuit, vc inania Recepta deferantur tandem , & remedia vera quaerantur. Interim Balnea- torum &: Tonforum ea infaniaeft, vt integrum exercitum iugula- re potius,quam remedia fuainfaniarclinqucrc malint. Hadenus Paracclius. O’cum hyperici. Recipe fummicatum hyperici vncias tres. Alacerenturin vino odorifero diebus tribus &nodibus: L-.illiant lum. vfus eiuseftinternus atqi externus. Habet vim foluendi,exiccandi;& aliquantum aftrirgendi. 1141 CAP. ΧΧΓ. De hippofelinoy herha.kunigundijoedera, helenia* hyjfofoyiuniperojrnperatma & iacea. T JIppofelir um aDiofcoridegrxce dicitur >a Galeno & nonnullisali sIuiGv/cv.Latimship- si4i p oielimim ,olnTatrum, grielum, Galeno, Actio & Apuleio fmyr- nium,& Theodoro Gaza equ iptum, Herbariis· dicitur fmyrniura Galeni,fmyrniumholcraceum, apiumHifpanicum, apium Pcrii- cum, apium grande, apium Alexandrinum,api'um equinum, her- ba Alexandrina,petroTelmum Alexandrinam, Scpccrofclinumc- quinum.Apud vulgares medicos & officinas,&:Saranum Ephefiu, vocatur Alexandrum,c lyfatrum & olixatrum vocabulis barbaris, & inepte pctrorelinumMacedonicam.HippofclinumaScrapionc lib.fimpf.c.iSo.Samarinionvocatur.ltalis maceronc.Venedis her ba Alexandrina.Neapolitanis Alexandro.& inCandia Macedoni- co. Hifpanis perexilde maciantho, &apiodonico.Gallis macero. iEgyptiis denteroben.Polonkgiefs.Anglis num eftcalidx&iiccx facultatis in tertio gradu.Herba, radix Öde- men, tum in cibis & medicamentis fimt vlui. Internus & externus «ius cft vfus. Basi i t c λ Chymica Heibakumgiindis,raieupatoriurnAuicenn;e, eupatoriucana- binum&eupatorium carrabinum mas, item cannabina aquatica, berbakunigundis.cupatonum vulgme,origamim aquaticum, tri- folium ceruinum,coniolidaceruina& cupatoriumadulterinura: Arabicis diciturgafet:Italiscupatorio vulgare,eupatorio d’Auiccn naiHifpanisguafetc; Galliseupatoircbaftard; Germanis genus dicitur eupatoriam cannabi- num chryfanthemum, item eupatoiium cannabinum FocminajVir- ga aurea aquatica?ftcllaria aquatica & cöfolida aquatica.-Italiscer- genus dicitur canna- bina aquatica folio tripartito diuifo:Ger 8ct. E- ius temperamentum cft calidum aeiiccum,foluit, humcdac,iecur confortat, cius vFus internus ac externus: deftillatur in aquam, fit cx ea herbaiy tupus eupatorii Auicennae, item er i raftum, fal, item cupatorii Auiccnnxcxtra&ioms iyrupus&c. videfupracupato- lium. H ppomarathrum gr«ce diciturαά^ξον Larinishippomarathrum,£oenfculum fylueltre,?ami- culum en aticum/oeniculum equinum, Fomiculum caprinum,Foe- aiculaltrum, Hieronymo Bruaivviccnfi, fasniculmncaballinum. LlfrEfc S'XTVS* Theodoro G:zx equifccniculum, Dioieoridi miam & marathris, Minio myiincism, myrfincuinfmagisthymarnolium, Italis hippo- ηΐ3ΓαιΗΓο,&ίΐηος1ιΐοθ3ΐια11ίηο:θ3ϋ'5 fcnoilfauuage&fenGuiliau uage:Germams9S>iii>irfciU'iiCi. Secundum genus dicitur afimpli- clftis Ivppomarathrum album, hippomarathru-m Angl»eum,&iar Tertium grnasKjixcis ίππιι μάξαϊξύν Latine hippomarathru alterum,Ödce·. iculumerraticumalterum.Calidafuntintertio,flc- ca vero in fecundo gradurHabent vim foluendi,aperiendi & difli- pandi; Eorum vius tam internus quam externus:defl;illatnr in a- q.uam hippomarathrum,qusc multis ac variis conuenit morbis, vti apud m edi cos p e rfpicuc dem ο n ftratu r. Hederam di&am volunt velab haerendo,quodp-rictibns ve- tuftis adhaereat,vel quod edi ra petaf,vel quod id cui adhaeret, edat & conripat.Gracis cillos, a Baccho, quem Atheaien fes vocarunt Citton. Fabulam, apud alios licebit videre. Curitem Bacchus ha:- deracoronetur, quaeetiam natura haederae , & deerrore, qui ia Thcophrnftum irrepiit per librarios ciiFonpro ciftho, hoceft, La- dano Lgenr.bus. Quae omnia copiofc timuiexcquitur Rucliius lib.i.cap.Sy German.(£ρρίφ. TriaDiofcorides&Theophraftus hb.j.faium hederas primaria genera : candidam, nigram, &c quae Hclixdicitur. Loca amat frigida, & aquis maxime gaudet. Ca- lorem vitae & locis calidis prouenit, hedera nigra circa muros pal- fim crcfcit, arboref-jue ac parietes radicofis ample£Hcur brachiis; in totum fruticofa : folia, cum primum pubefeit, funt angulo- fa, complurimum in triangulam faciem exeuntia : Cum vero ver- tuftior fit, funt pinguia, dura , immortali virore, flore exili, vitigineo, non inodoro : baccis primum herbaceis, mox atris, ßc nonnunquam croceis, longiori pediculo in vuae modum de- pendentibus, iparfioribus racemis, non in globum eandidaemo- do coeuntibus, fcd in acinos diferetis. Radix numeroia, den- fä, flexuofa, contorta, ac furculofa, nec admodum profunda, inuris & parietibus adhaeret, arbores complexu fuoftrangulat, & arbores quas inuafrt, perdit, brachiis enim iuis radicoiis omne cx arboribus nutrimentum exugit, & fterileicere tandem eas facit, Gumque perpetuo vireatmulto etiam, nutrimento indiget, UJrf «44 Basilica Chymica quod ex vicinis,quas comprehenderit, panibus quaerir.Veterese- tiam isepe maceri is, vine entis glutini raptu »demolitur. Poe- tx ob fempiternam eius comam hac vfl fnnt. Vnde Verg. Pa- ftores hedera crefcentem ornate poetam. H. deracandida, quae fce mina dicitur. German. brachiaintcr mediafolia emittit, quibus arbores compledicur, ramofa & robufta maxi- me: Corymbosieu racemos in orbem ci cu mados habet: folio albicat. Tertiahedertefpeciespeculiariter helix ,hoccft,clauicula.a- liashedcrula. ChamaeciiTosetiam, quod reliquis minor,fed alia a chamaeciifo. In fyluisnafcitur, humi ferpens fodis paruis, tenui- bus, angulofls & rubris : viticula: huic tenues fme corymbis. Viret perpetuo, ficut reliquas fpecies. Cato in libello de re m- ftica, mirum de hatdcra ad experiendas vini fraudes documentum tradit.Si nimirum vas ex ligno eius flai,vina transfluere,aquam ve- Toflmixtafit, remanere ; non enim continere vinum vas hedera- ceum. Lachryma eius pfllothrum dicitur. Racemos vero corym- bos vocant. Vcrg. 3 .ecl. Dijfufos hedera veßit pallente corywhos. Hederam tradant ex contrariis eilefacnlrati- busjPanirn enim adflrringcntcm , terrenam f fgidamque flibdan tiairupartim acrem quaecaHdacft:,pattimetiam aqueam, tepidam nimirum ,* fubftantiam obtuict. Theophraftus calidamfle- cam eflefcribic. A.efadi flores hederr,&in pulucrem tritidrach- maepondere ex vino poti, rubrum alui fluxum fiftanf. Folia cum vino coda, vel corymbi eius trti fumptique, menies reducunt, lidem corymbi drachmae pondere triti, cum vino poti, calcu- lum pellunt, vt experientia conftat: Cum aceto codafolia, lie- ni appheata , dolorem eius mitigant. Omnis generis malefica vlcera, ex vino coda, illitaque fanant, fl dccodo eius vlcera prius purgentur. Vapor decodi menfes ciet: idem faciunt nac- cae eius in finum recondita:. Succus foliorum naribus inditus polypum fanat: aduftionibus quoque medetur. Folia cum aceto & aqua rofacea trita prajftantifllmum phrenitidi funt remedium. Succus hedera: illitus capillos denigrat. Liber Sextvs. ws 4 S Helenium,Nicandro in Thcriads referente, didlum , quod tx Helerne fit ladmymis enatum: vel quod ab Helena fatum fueiir, ad f rp iitum internecionem: Valet enim mirum in modum ad venena r.. a modo,quac corpus inficiunt humanum, fcd& reliquo rumaniinamiurn,pr?iertimquadrupedum.Daturn n.ouibus,cum vino aut aceto eas lcrnat,& fanat a peile quadam cuifunt obnexi ?, quam vulgus dauolatum vocat. Latinis dicitur elenium & inula: officinis enula,vulgo campana, &enulacampanadicitur : Gallis auInee;Germanis^iinU.Duofuncei9genera; Altem quodeopioie apud nos hodie proucnit, alterum quod in -£gypto nafeitur, fer- pilloflmile, quod in coronas inierirur. Caulem Helenium no- ftrum habet craiTum,durum,hiriutum, tricubitalem,& aliquando maiotcmfluflam interdum hominis flaturam,aequantem: Angulo fum,cui fuperne flores infident lurci,in quibus femen verbafeofi- milefuperuacuujtadupruritii excitans, mox aradicepromitfolia, longa,lata,aipera,mucronata,numcroia, renui lanugine hifpida, Flores aureos, ilelIatos,buphthalmi, aut coniza: media: aemulos, qui infeappos abeunt, remanente femine carduino non multum diflimili. Radicem habet magnam , craflam , longam, exrnffo flaucfccntem, odoratam, fuauiter fpirantem, fubacrcm,ex qua adeompofitionem, liliorum, aut ariinftar, pingues propagines appcndicefue auferuntur. Montibus nafeitur opacis &fiticuioils. Radix aeflate effoditur 5c cpncifa ficcatur. Floret lulio.Serirur Fe- bruario cx oculis,ilcut arundo,quos abfeindere & terra leniter c 6- uenit obruere,foifa fubada,& ex·, itatis ad lineam puluinis,quibus oculos eius oportet infodere, intercedente trium fpacio. Radix non exa6le eil calida & flcca: fed cum rccrementitio humore; Non enim primo flarim occuriu calfacit.Intrinlecus radix Helenii aflh- maticis& cxftomachi fngditate laborantibus cftpraflant iluna. In muftuminieda, vt fimul deferueat 5 contra difpnceam, tuflim, hatmoptyfm,plcuritidcm, calculum, venena &c menilruafummo auxilio bibitur,mouet vrinam.Contra coidem afledus aqua flilla- titiaprodcfl-.piarcipucvcro dyfpcpfiaecdfcrr.Vindisradixad vfum conditur ficu? zingiber.Arida: radicis puluis cum faccharo&mel- Ic dy fpnce cis lentalaborantibus lingitur: Purulentam ma- teriam difeutit & eiiciuimcma pulmonis, matricis & reliquorum Bas fiTC a Ch ymicä membrorum vitia fanat ,conuulfis,peiU & ferpentum mörfibus medcrur.Exrrinfecus ifita radix viridis ferpenrum&tvenenatoninfi morilb. auxiliatur; tumores genitalium corporis partium in vtro- quefexufedat. Foliain vinodecodarnerabrorurndolorem, &i- fchiadaimpofitacorapefcnnt. De conditura helenii ex Columel- fa.lib.'i r.€ap.4 nonnihil cft anguilius.Fiorct vtraq; *- Liber Sex r t il 1147 ■&ate,ac in flore ctiampotiffimiimcarpimr.Locisgaudet apricis,ηό pinguib. Scritnr circa arquinodium vernum, & planta &: leminc, qua? vbicomprehenderunt, viuaciorcsfunt,quam vthycmem fc- quentem formident EftqffiortcnfisnoftrahyiTopus vcra,vt fumi quiq; vitihuiusrei teftimoniumperhibent..CaIe£icit ßrexi catgta .du tertio,eftq; tenuium partium.Eft etiam pituitofum,hoceft5p'- tuitä crahic &: digerir:Sic n.Ruellius interpretatur. Inrdnfecus hy i- fopiimdcco&umcumiicis,ruta,mellc&:vmo,potLimq;,pcripncu- moniiEjtuftiveruftae,rHfpirio,frigidiscapitisftuxib.& orthopnoeae plurimum confert. Lumbricos enecat. Idem cum meile liaftum praftat.Cum ficub. viridib. §c nafturtio,ad iubduccndum valet al- •uum/ripraefertim adiecla.Vomitiones eodem modo ciet. Cum fi- cubus codum &: gargarizatum,anginam adiuuat. Aceto decodht /dentium collutioni & dolori commodat,lieni cum fico potum pro dcft.Ramulieius qainq'„cum duobus rutae,& trib.ficis, thoracem -purgant.Eiufdem fafcicu/us cum quadrante mellisad tuffimdeco •quitur.Baccxeiusrernacinaquacontritac pot£diebusicdecim.co- nücialesiauant.Eacdcm cum aqua potae, regio moibo medentur. Extrinfecuscum origano,ficubus,&: nitro illitum,hydropem repri nuc.Vinodcco&um, actcpiduminilamrnationib impofitum, eas jefrigerat.Vaporeius caliausexceptusaurib.tinnitum&fiifurrum pclIit.Cum mclle,falc vino tritum, ferpentium idibus aducifa- tur,Cumolco£ontritumfphrhiriafi6cprnr:gini capitisrefiftit.Col ledionesinflammationefq·, evino impolitum (anat. Ad hulcera -manantiaeftefficax, fuffocationeslaxat. Quadrupedum Labiem cx oleo fotum fanat.Syrupns cius ad vi ia thoracis 6c pulmonis cft efficax,humorefip cxcrcana difficiles extenuat&cducir, SyrupusdcHyiropo,Mefuae;RecipeHyifopi aiidfrad.apiffae- -niculi,petroielini,glycyrrhizacan. drach.x. hordei mundati vnc.fi fiem.maluae,fem.citoniorum.tt2gacanthae an.drac.iij. capilli vene- ris drac.vj.iuiubamm/cbcften an.num.xxx.palfularum enucleata- rum vnc.j.f. Ficuum ficcarum, Dady’omm pinguium an. num. x. penidiarumalbarumlib.ij.conficeiccundumartem. Conieruatur adannosduosin vafc vineato. Ad vitia thoracis & pulmonis, effi- cax cft,humorefq; excrcatu difficiles extenuat & educit. VinuhyiTopitcs. Arnoldi; Vinum Hyftopi virtute habet diure- 1148 Basilicje ChyΜrc m ricam, diiToluendfconfumendiScattrahendi. Eft vinum fcnnnfr valet in tuftl humida,Scepilepfia, pulmones Sc matricem fanat,Sc aperit vias vocales,voccmqifacitclaram:afthrnati confert. DiahyiTopum,Nicolai:R.ecipe Hy fl* pi, ireos,thymi,melanopi- pcris ana drach. xxx. puleg'i,thymbrae(ems loco fume fatureiam) rutae,cumini ana drach.xx,camiiim,dadylorum,tragacantha?,gly- cyrrhizae,cadcarum pinguiumdaflula um enucleatarum, fcen culi anadrach.x.zingiberis,fern.aniii,carui,fcm.ligiiftidanadrach.ij f. mellisvcliäcchari.q,f.Fiatele(ftuariam,in vafefidili vitreato con- ieruandüm. Hoc accommodatum eft ad capitis queielam ex frigi- do:vuamcxficcar,arterias purgat,tuftim compef.it,omnes frigidi- tates pedoris Sc fl omachi emendat,digeftionem procurat, pleuri- ticis Scempyicis mirabiliter opitulatur. *£*2u9:V.German.£53ccffjoitf nimirum turdi eius granis vefcantur.«£x.fv- 5®, vtali-- quibusplacer, quodiuniores Sc noueilosfrudus pariat: Sdse- nim arborum fere faetusfuos in biennium prorogat , qui ne ma- turcfcunt quidem nouis fuperuenientibus. Duo funt ciusgenc- raapud Diofcorid. Maior Seminor. Vrriufque coma eft fpniofa, vipens perpetuo. Minor eft humilis, icftilibus in terra ramulis, baccis minoribus, primum virentibus, altero primum anno ma- turefcentibus.Scaflumenribusnigrorcm: Radiccsin fnmmitatc terr« funt fufacicorticcm habet membraneum, fragilem, necdif- ficulterfatifcentem, fubfuluum, qui acccnfusgi atillimum fpirat odorem, qui fuauitatefua peftilentix cont giapelhr, acremque infedum repurgat rex cortice aftiuo temp ore lach tyma, odorem Sccolorcm thuris referens, exudat, quacingummiinduratur,A- rabibusSandaracha,ied malc,dida.OfficinisSc vulgo vernix,quod rore verno magis concrefcat. Maior in iuftam arboris magnitudinem afturgit, caudice proce- ro, corticefragilflignofuluo.odorato.latioribus ramulis,aculeo- rum aceruo ftipatis, baccis alteriiimilibus,maioribus ramen.Gau- det montibus Sc locis maritimis. In locis cultis Sc planis raro pro- «cniunr. Liber Sextys* Fruftus in autumno atri, & ad biennium prorogati carpuntur. Calidacft&ficca ordine tcniorfrudus vero mprimo:modice cal- facit & adftringit, & ob hoc ftomacho eft vtilis. Vernix in receifu fecundo.Fi udus potus,ad vitia thoracisjtulles,inflationesytcfimi-· na&vcnenaraprodcft.Iccurrcnefq; purgat. Vrinam cier.Conulft- fis,ruptis 3c vrinxfhangulationibus confert. Folia ieuaculciyauc fuci us eorum ex vino contra viperarum moifus bibuntur illi- nuntur. Afflarim iiimpt9frudus, ftomachum mordicat,caput cal- facit, & dolore quandoque diuexat. Alui excrementa nec reti- net, necpropcllit, Galenotefte. Vernix, hoc cff, gummi iuni- pcri, vomitionem ex polline thuris, & oui albo excepta, fuppri- mir. Stomachum in biliofos effufum vomicus, deuorata in er- uo forbili polenta eius, cohibet, dyfentericiique prodeft. In- cenia iuniperi (uftkuferpentesfugantur.Cortex crematus & cum aquaillitus , lepras eximit. Illitxbaccx tumores fiftunt, & ocu- lorum epiphoras tollunt. Vernix profluentem e naribus fangm- nem lliiit, fi cx candido oui liquore trica temporibus&fromiil- linatur.Profluentem item aluum, cum thuris polline, & albo oui excepta, illita firmat. Deftillationes fuipendit fuffitx nidor , ar- cerque ne praecipites ad ima decumbant. Pituitam, quae in fto- macho aut inteftinis coijt, digerit. Humorem etiam qui a cere- bro repente deuoluitur, coercet. Vliginofos fifful rum fuiu&hr- dita verntx reficcat. Graucdini fiifficus eius auxiliatur. Hianti- bus manuum & pedum rimis illinitur. Eaidem in fumma cum fuc- cino vires habet, m cuius dcfeÄu duplici haec pondere loco cius fumitur. Oleum cxbaccis iuniperi, Heurnii: Recipebaccas iunipe- ri medixxtaris: mifce parum aqux vitx, contandein maffam .ad- de & aliquid oleiTerebinthinx limpidiifimx; immitte vafiffan- nco, ac claudatur, balncoqj imponatur vtxftuct. Abhoris tribus prxlo fubde,ac laminis ferreis tepentibus expri natur olcum.Id co chlearis copia furrptum excluditfxtum , ftomachum firmat, ner- uorum conuulfionibusacrciblusionibus medetur,cclkos vteriqj dolores foluit, calculofis vtile:fcabiem Sc fiftiiras curar. Similiter baccxlaurijhederxfabinxcxprimuntur. Oleum e baccisiunipctiiEuonymi & AndernaciiRecipe bacca- 1149 B A sti te.f Chymi-c^ ■ΪΤ)® rurniunipcn,raodium plenum: confundantur minuriiUmcdHque affundatur aqu i pura,ea qiuntitate, vt optime cooperiantur; po- ilea in ve fica cuprea, vt vinum fublimaui m, per aquam frigidam deftillcmur: pofteemo oleum ab aqua ieparetur, femeturq,·.valet ad multa;ad tormina, ad gonorrhoeam, ad coli dolores cxcatar- rho. Hoc oieü baliamo comparatur, guttarum trium aut quatuor inftar aftumptum, rcfolutionem ncruorum, morborum attoni- tum , dcalios cerebri affcflus prtecauet: corpu > ab omni veneno 5c pcftilenti aere tuetur, ftomachum debilitatum ex frigore rcfticuit: vomitiones cohibet: vifcerum abfcdllbus medetur; renes purgat: calculos frangitrvrinam premouetrcoiicos & vterinos dolores co- pefcic:difficultatiintcftinomm,iangainifqircicdioni, Sc pedroris pulmonumq·, vitiis condudt;morboarqaaro,&: aqu&mtcr cutem prodeibvermesnecat.Infammaoma bus membris laciis;vi fuape- netrandi medctur,foris inunctum; conuidlis, nemore &: conuui- non condylomata curat: dolores lumborum,coxarum,podagraede colicae,vmbilicoillitum,fcdat:fifTuras manuum fanat. Aliter,Hcurnii;Recipebaccasiimipen,con tunde in madam,li- gneo vafi impone, affunde aquam aeftu bulncncem, vt obruatur rnaiTa.-iungc faecis vini cam copiam que medii pedis a'titudinera ία perctreooperto vafe diebus quatuordedm di s otium iit,dum nem pe acorem inftar fermenti ducat maffa: quotidie bacillo nare malli agitetur.Tandemfiatdcftillatioexeo vale, quoTerebintkinacli- quatur, excipulum amplum iit. Ignislcntioi inirio excludet fpiri- tum iuniperi: Hinc fubftantiam vini,& granorum: hoc vinum a- pudColonienfes maxi mi vius Scprctiieft Cochlear hauftu cius par tura accelerat, ftomachum firrnar, conuulfionibusacrefolutioni- bus medetur, colicos vtciiq; dolores Gorapefcir, ab inquinato pe- ile aeretuctur,calculoiiscxpeditumremedium, fiffuras viceraquc manuum fanat. Oleum cx lignis iuniperi »Rogerii: Oleum e lignis iuniperi eo* dem modo ftt, quo oleü e lignis quaiaci. Frigiditatis caufasremo- net,vel reprimit,&: typum quartanat.Scd magis (ingulace& ipecia- le,fadainunblioneab vmbilico vfq; ad muliebcia,eft,renes 6c ma- tricem confortaret cius humidicatemexiccare. & ad concermo- iiem praeparate. Li 3 £ r S £ x t y s* Extradu'm ianipeii, Andcrnaciex Euonymo: Baccnclunipo- rorum rccc nies,maruracq;,in Septembri menie collcdae,modij m- ftar in mortario conteruntur,dum nulla earum integrafuperfiude inde lebeti,qui quatuor aut quinque vrnascontinetdnduntur.co- quunturq; donccomnem vim exuillc videantur;poftca ab igne r<5- mouentur,& quam validi fllme fub praelo, per lineos denfolqi fac- culos diligentcr&exadcexpdmuiuur; moxfuccus iterum per li- neum facculum colatur.-quo purioreuadat,& materia terreftris , ii quae ad huc ine ft,ab eo icparetur.-tandem igni rui fus fuperimpoiii- rur,incoquiturq;, donec ad fpiflituaincm perueniat, & purpureus Quaiiapparear.llludaufemaducrtendumcfl:,ne dum coquitur,auc effluar,aut aduilioncm reflpiat· Duplici igitur quidam lebete vtun tur,vrcum fuccusfercincodusfuerit, commutaripofflnr,qui men codionem diligenterobieruarintjii vnico perficere potcrut: nimirum vt paulatim iuccum inlebct-em infundant r neque Cingu- lis vicibus Cupra modum impleant: ne dum ille inflatur, prafertiwi /n fecündaebullirione, quando fere percoduscft, totus in ignem defluat, quare diligentia adhibenda eft, & cochleari euhnarso continue fubigi, commouerique debet. In prima quidem cbui- litioneafundov'qaeagirandus,neaduiatuu : al as ingratus fiet, & aduilionem referet. Praeftat etiam , vt ad iuilam craffiticin percoquatur, temporis namque proceflli per fe magisac magis ex- tenuatur, gratiorqueeuadit, quo puriorieraatur.-nifienim mun- dus retineatur , perdurare nequit. Praecellemiiumum eftextra- dum in curandis pracauendifque morbis.Datur adultioribus,co- chlearis initar mane & vefperi;iunioribus,min2S pondere.Benefa- cit praecipue ealculofls,areifbfis,colicis,vtcriftranguIatui,mcnfttu is fupprelEs,variis defluxionibus angnfl;i;cpcdonv,tuffi, cruditati ftomachi, peftilemiae, fyncopac, vertigini, oculorum doloribus, phrenitidi, furditati, oris factori, aquae lubter cutem, moiboeomi tialijabfceffibus internis,& mcmbroiu tremori auxi'iatur: ftoma- chumq;, &C caput corroboratflccori conuenit.-prodefl mcnftruis tu perfluis: pneferuat ab omni morbo fuperiTcnienti r vifum incolu- mem ieruat.-contraomnevcncnum,«3caerem peililentem fingul*- riter efficax eft.vtnonimmcritoGermanonnheiiacadici queat.Iti autumno,hyeme&:Yercfecuievrurpanpoail,idq;ptorupcrueni- r m ϊιμ -entis morbis ratione femd aut bis in feptimana , pratferuatiotiis gratia, dilate, cum calor viget, vtcndum conon cffiiifincccffita* poftulet.Adduodecim annos feruaripotcft, ii rite iit confectus. Unguentum ad vnc.iij.lithar- gyri auri vnc.iv.oleilucernarum, olei nucum an, vnc.ij tartarialbi vnc j.f.vitrioli,falis communis n. drac. iij. Eicdplantaginis, iimo- numan.vnc.iij aceti ftyllicician.vncj Mifce&fiatTngucntum. Sal c ba cis-δί Ugnis iuniperi; Gefneri; Recipe virgulta iuniperi arida, vnacumfuisbaccis, in magna quantitate, & in cinerem combure exa&ifilme. Qum:hoc cinere fiat lixiuium cum aqua me- diocriter calida, aut poteft in vafe ligneo cinis cum aqua relinqui, vtfrrbfideat , acpofteaaqua ftorfim effundi, & cinis cum aqua turbida fepaiari. His aqua alia affundenda , idque aliquoties, quoad nullus fapor lixiuii inaquam deponatur , ac poftea aqua deco&ione fumenda, adexiccationem materia: .Sceiuidemalbc- diuem. Imperatoria : Eius duo funrgrmera : primum didturavulga- rioribus oftticium, aflrcncium, oflentium, aftrantia,ofteutium, afteririura,aftriuium &c magiftrantia: Italis Imperatoria: Gallis Ο- πή ehe & imperatorie : Germanis Metßcr \Cr &c. Secundum genus dicitur imperatoria minor montana, Imperatoria alpina, vclaflrantiaalpina,quidam vocant aftrantiam maremicalefacien- di vim habet ha:c heiba in tertio gradu. Eius vero fuccusattin- git quartam gradum : Yritur interne atque cxtcrne,nifl quod fe- men eius maximarum eft virium; Radix, icmcn,folia, & ftillatitia aqua,omnibus corporis frigidis painonibus, febribus putridis, frigido ftomacho venenis , proipcifonac & morbi qualitate fumpta,&extriniccus etiam impoEra auxiliantur. In vinodcco&a ptilmonem calfaciunt , difpnoeam& frigidam tuffim adiuuant: calculum veEcae Se renum expellant, mortuos fetus & fecun- das educunt, frigidis ifchiadicis Emt remedio , fudores prouo- cant , hydropem pellunt, omniaque frigida membra reficiunt. Vulneradc venenatorum morfus impolitum Smyrnium, vclfuc- cus vulneri infufus fanattidem efficit ftillatitia aqua, livulnusca purgetur. Omnis generis tuberculaEue radix Euefuccus ciusilli- tus difcutic & fanat .-gangraenis item mede tur. BäSTI! CM Ch Y Ml CM Libeh Sextvs. lacea grarcis Α’φν&χνθίς ladnis Aphyllantes : Eins genera fex lunr, i .genus dicitur a iimpliciftis lacea nigra.-Italis Iaceanera;Ger- manis chwart-c Floil^nkraut: aChirnrgis Bruchfa itckel, quod i- dem eft, ac fani cula ad rupturas, velfanicula rupturarum, fecun- dum genus Herbariis dicitur lacca alba: Italis lacea bianca: Ger- manis ’weisßockenhlum 8cc.Tertium genus dicitur lacea tertia, fiuc lacea rubra latifolia laciniata: Quartum genus dicitur lacca acu- leata & confolidaaculeata,nos dicimus laccam tuberofam,aradi- ce, Germanis dicitur Sta. helkraut&c.Quintum genus dicitur lacea mufchata,lacea montana, & herbamufchata maior : Germanis groß Bim kraut&c. Sextum genus a herbariis dicitur lacca lutea :I- talis lacea gialla;Germanisgce/j?0:fr«k/ww;Anglis Vello v ve Knap- vved&c. complexionis funt calide ac ficca:,habeni magnam com- munionem cum fcabioia : Ufus eius apud Medicos tam ab intra quam ad extra. C A P. XXII. Ve Junco ,Linaria,Lupulo,Lauro, Lilio, Lihanoti, Ligußtco, Lolio, Lafirpitio,Lepidio & Me- liloto, IVV. CUS graecis ΣχοΤνος, ΣχοΤνοςΙλίιος, Έλε/ό%ΰ/νος, ΣχοΤνος cvvif δίοννϊρ ό<χοινος, LatinisSchoEnus,Eliofchoenus,EndtofchGEniis, Sckpus,luncus,Iuncuspaluftris&Iuncus aquaticus&pro diffe- rentia luncus odoratus. Arabice apud Serapionem lib. umpl.cap* x o i .& i o 5 .dicitur Dis apud Alfaharauium,Albard;,AndreaBcl- luncnfi, A'halef, ItalisGiunco: Hifpanis lunco: Gallis Ione; Vn- garis Zitthio; AfFricanis Cadua & Chudua: Germanis Bint*,en. Septem eius ab authoribusenumeratur fpecics.i.Gra:c s dicitur όλοοζοΤνος, Latinis Hoioichcenus, a iimpliciftis luncus aquaticus maionltalisliunco acquatico maggiore: Germanis eyerhinr- zxn. z» dicitur luncus aquaticus minor; Italis liunco aquatico mi- nore, Germanis klein 'Vreyerbint%en. Tertium dicitur οξόΰζοινος, Latinis luncus acutus Sc luncus acuminatus; Germanis Scharpjf egenus grtecis Σχοινάς KiToo, Latinis luncus leuis,a- pud Plinium Marifcus ger m.gemein glatt bintun 5. genus vocamus Basilica Gy'hmicä π/4 luncum cyperusThco- phraili,gr aecis Gaza & Valerio Cordo,gla- diolus paluftris, aliisiuncus cyperoides, & luticus cyperinus flori- dus.ger Bintz.cn fchvvertel,&cCyperfchvvertel:hocide dlacgladioL9 cyperinus fiuexiphiofchcenus.’Anglis Water gladiole y.genusdieif luncus marinusiltalis lunco marino, germ. Ai Secru- fheSt&cAundTemen conrufum&cüvino hauilffidyfenteriam ob- ilruit uc menllrua mulieru,mouet aüt vrinä 5c facit dolores capitis teile Diofcorideli.4.c.42. Galenus dicit q> fernenei9 moueatfom- num, Habet aut vim calefadloriam & exiccatoriam citra morfum. Cyperus venarum fpiracula laxat. Vrinam&menfesdet, Ad calculos & aquam fubter cutem comodiffime bibitur. Scorpio- num idui mcdetur.Pota,refte Galeno, vuluas aperit.In tribus vini heminis,ad tertias decoda,tu ili,Plinio autore, medet:. Praed.ufio- nib9&refrigcrationibus vulu$ fotu prodeft.Farina eius ad otis hul- cera depafcetiaeft efficax. Malagmatis praeterea calefacientibus & vnguentorQ fpiilametis additur, Hukeribus ferpentib9 illinif ex vmo vero vel aceto, iis quaein ftomacho funt hukeribus medetur. Puluis ad ventriculu calfaciendu,Rondeletii,^.gal. ngq, cyperi, caryophyl.a.drac.ij. abfinthii,menthie,vnc f.mike & fiat puluis. Puluis ad vnc. f.flor.anthos vnc. j.cort.dtri ficci,granomtindorum,iantali rubri, albi a.drac.ijt.mifce & fiat puluis tenuiffimus. Linaria a foliis lini dida,graecis & latinis O lyris. item herba vri- nalis. Gallis lintaulnefauLiage, Quatuor huius enumerat Tragus ipecies.Prima,qdefcribitDrofco.frutex eft niger, virgas habens te- nueslentafqvjin quibus folia iunt terna aut etiam fena interdum, ceu lini, nigri initio, deinde colore mutato fubmbcfcentia. H#c officinis linaria dicitur,Pioicor.Oiyris, getm.Harnkraut,a faculta- te Haec ipfa adeo eftfimilis herbae ladariacfcucfulae minori, vt vix etiam difeerni queat. Obieruantibus tfifadle erit diferimen: cfula. enim ladeum liquorem funditihaecmimmejitemhaeccadem fla- ues fert flores,thalidro fimiles,infl:ar vmbilid aut canini capitis a- cutosrin medio luteos, qui in capitula mutantur, in quibus ferne» gentianffimileJDifcrimen harum vcrficulovukatoBarbarioiten- derunt. Efukcum laäefwe lacie Unaria (refcit: florem fert aßatejotofc infuper\Autumno. Altera fpecies priori fimilis, praeterquam flos eft minor &fub- fiauus.Nomen idem cu priori obtinet. Tertiam ipecicm fadt Hc- liochry fon, a forma q cüra amarantho, quem g·aeci Hclicchryfoa, vocant, habet; foliis & caule prioribus fimilis, fed tenerioribus &C iucundioribus, floribus in caulis firmitate copulatis, quales fune Heliochryfi maioribus tri rubicundioribusq·,. Nafcitur locis a- pricis,harenofis&humidis. Quarta nafcituripccies in locis aridis, & iuniperos ferentibus, flore lini caeruleo.Oiyris ieulinaria quali- tatiseftcalidae&humidac.Vrinamducit,vnde vrinalis herba eftdi- €b,q? tamen nomen aliis quoq; herbis tribuitur. Oiyridisfiueli- nariae aqua ftillatitia, cum dcac.pulueris corticis Ebuli pota, vr.na fortiter cict.nec nifi hydiopiciscft danda. Eadem aqua pota fedes prouocat,l&ericos finat,praeierrim fi cum sino aqua fueritdeco- &a:Iccorisitcmobftrudionesapcrir. Heliochryfiflorcs&foliain vino decoda vrinam dent: philtra & venenaeducunt; rupris mc- dentur/anguinisgrumas diicutmnt,&expellut,raenies&:recun- dinam prouocant. Deftillationes capitis, cum vino aridi flores ie- iuno ftomacho drachmae poti pondere, cohibent. Oculorum in- flamationes & ruborem fuccus linari^illitus fanat.Hcrba ipfa,fuc- cus&aqua,omniadamna,vtcarcinomata&fiftulas ,curant. Fa- cieimaculas&rugasjcum fucco mulieres formae ftudiofae, exter- gunt Heliochryiura calculo lumborum,matricis& vcfic$ busjindefefliionibus medetur. Aridi flores veftes a blattis confer- uant. Lupulus,Lupus falidarius, vulgohumulus, volubilis a Mefuc, Lupus item reptitius, & volubilis magna: Nonnullis Habiola & Habilia.Brufcandula, quafi bryonia fcanfilis. Aliqfmylacem vo- lunt eile Diofcoridis afperam : Gallis Houbblon. ger.Hopffen. Duo lupuli tradutur genera, loco folumodo &curadifcreta :Hortefe &C fylueftre.Caules habet vtcrq·, aculeatos feu afperos poti9, longifli- moiq;, folia vitis albae, hiipida & nigriora. Ho rtenfis quotariis ini- tio ftatim ve is circa radices circumciditur,mox circa Martii finem afparagosemittitrotundos, puniceos, abfq; foliis,quos folia infe- quütur,ternis fi flutis aut etiam quinis, afpera,nigricantiaqj velut rubi folia: crefcensq·, perticis appofitis longiorib9 ic circum- , uoluit. Mcnie floret lulio, flore fubflauo, & albicante pene, ficut Libe*. Sextvs· ϊι Basilica Chymic^ vitis,ex quo capitulacnarc5tur,velutfquamrnritim folliculis com- padis,nucisiugladis magnitudine,interdum etiam minora,ter- ras natura,quaead vfum potus quem cereuifiam vocat,colliguntur; fubfquamatis folliculis femina rotunda, fubflaua, ac propemodu punicca,guftuilcutliipulus amara,conduntur. Gaudet locis cultis &folo fertili, fylueftris vero fponte locis incultis, & circa fepcs pafllm nafcitunfatiuo per omnia fimilis. Calidus eil: &: iiccus in fe- cundo ordine :foluit,maturat,& aperit vcera.Cereuifiae coquen- dae potiffimum eius eftvfus, Vtuntur etiam eo piftores adinflan- dos panes quod alias faece cereuifiae efficiunt. Tencroslupuli A- fparagos,gula in luxum vertit,&in ciborum deliciis efle fecit.ln ci- bo itaque tenella,adhucgerminafumpta,fanguinempurgant,ob- ftrudiones alui, iecoris & (plenis foluunt. Eadem, vel in vino de- codacapitu!a,aduerfuscund:a venena, potaprofunt.Extrinfecus fuffltus lupuli matricis obftrudiones aperit, difficultatem vrinae adiuuat,ac calculo veficaelaborantibus confert. Syrupus de lupulo. Recipe fucci lupuli depurati lib. iv. fucci fu- miterrae depurati lib.ij faccharilib.vj. Coquanturfecundumar« tem,refrigerat, & colledionum impetus lenii,bilem regio morbo laborantibus,detrahit. Pituitam in aqua inter cutem exigi t per al- num. LauruSjGraecisDaphnejGerma.Itfr&midtfiw.Fru&usfeuBa'cac· cius Graecis Daphnides, Latinis Baccae Lauri, Gemi, loricer di- cuntur. Non attinet de fabula Daphnes & Apollinis, item de ho- nore fuperftitione huius apud veteres multa dicere. Etvidoriae enim iymbolum fuit, & plebs Magiftratui laurifolia & ficus, Xe- nii vice offerebat, Vates quoque huiusfoliis coronati funt: Arqj hincetiam Laureati didi funt Poetriam ad deferiptionem & vires eius Plura funt eiusgenera; Delphica, feu Triumphalis, Cypria; Tinusquararylueftremvocant: Muftax dida folio maximoflac- bicans. Taxa feu Baccalia, quae vulgatiilima & baccarum fertiliflima. Primariaduo faciunt eius generafllerilcrn, quam ma- rem vocant: & foscundam quam focminam. Corticeleui veftitur & tenui, radices ipargit obliquas, inaequales, quaefuaptenatura, non redo tramite progrediuntur. Coma frondet perpetua,caudi- «epcocero, pingui fiicco fcatentc, nodis perquam paucis, Fertv- Liber Sextvs* UJ7 uam, tam foecunda quam fterilisi'ed copiofius ftcrilis, qaam mat- rem aliqui vocant. Foecunda baccifera, carne in nucleo concepta. Aiunt ii lauro teratur hedera, laurumque terat eadem, ignemex- cuti, & flammam carum attritu concipi,excipiente materia aridi fomitis,fungi, vel foliorum facilime conceptum. Qupdprimutn exploratores in caftris & paftores inuenerunt. De lauro vide co- piofe Ruell.lib. i. cap. 92. conficitur etiam ex lauri baccis oleum, quod Laurinum dicitur, de quo paulo poft.Lauro excalfa&oria mollienfqj eft natura.Baccae magis quam foliacalfaciunt. Baccas lauri,cortice detra6fo,tufae & cum meile aut dulci vino eclcgmatis modo temperatae ,praeftantiflitnum iunt remedium Ptbificis,gra- ui item tufli& difficili fpiraticne laborantibus, nec non deftilla- tionibuscapitisadpe61usdefluentibus:&torminibus. Cum vino potae,tufae baccje’aurid&ibusfcorpionum auxiliantur.Tufuslau- ri cortex, tertia drachmae parte in vino potus calculum frangit, ie- cinoroiis prode Λ. Vinum in quo decorticatae lauri baccae macera- tae fuerint,potum prodeft puerperis , poft partum alui dolorem aut tormina ienrientibus;ac reliquias expellit.Doloribus &tumo- ribus matricis lauri folia in defeifionibus auxiliantur. Viridium foliorum fuccus illitus, apum , crabronum, de ve fparumi&us fa- nar. Vitiligines idem extergit. Aurium tinnitum infufus pellit, modico vino admixto. Lauri frondes in arua fixas,arobigine fru- ges tutas conferuarc antiquitas tradidit. Oleum laurinum cali- dum eft & apertiuum, mitigat coli. am, & frigidos dolores ventris, ftomachi,capitis,Hcpatisjfplcnis,renum, nemorum, matricis,iun- &urarum,denique omnibus aegritudinibus ex frigida humiditate ortis confett. Oleum Laurinum. Oleum Laurinum apud nosnon facile fieri poteft: Quoniam vero in magna copia affertur ex Italia & aliunde, ideo facile emitur a materialiftis. Calidum eft & apertiuum : miti- gat colicam & frigidos dolores ventris, ftomachi, c?pitis, hepatis, fplenis,renum,matricis,neruorum,iundurarum: denique omni- bus aegritudinibus confert. Oleum e baccis Lauri eodem modo quo oleum c baccis iuni- peri,deirillatur.Exlib.vnabaccarura,fcmp,j.olei communiterex- trahitur. Valet contra Colicam & Iliacam , fciaticam paifio- neril·. Basilicae Chymic^ ;8 Lilium a nonnullis Graecorum Crinon ,ab aliis qui ex lunonis .ide natum credunt,lunoniarofa didum, in coronamentis rofae proximum eihllliusenim candor eximius3 odor (uauiflimus de- legantia forma: nobilitatem illuftrant. Plantaeftbulbofa,fxcun- diflima, quae ex vna radice quinquagenos faepe profert & alit bul- bos.Simplici caule ijepiusailurgitbicubitalij&interdumtricubi- tali, coraofo, foliis iaty rii, ied longioribus,toris ftriatis, ex herba- ceo nitentibus, vt coronae Imperiali, didac, qua: lilium quoddam eft flore calathi effigiejrcfupinis p ambitum labris; ex calycis fun- do emicantibus aliquot apicibus dvclut ftaminibuslutcis,incx- tremitatetuberofis. Flos ille patulus , latus & elegantifllmus pe- dunculo tcnui,languidoq·, adhaercfccns, hic vero furculo craflb d rigido,foliis vndiquaq·, cindo, q circaflnem aeftatis marcefcit, &C aducniente Autumno radices eius denuo pullulaicunt. Sunt au- tem liliorum genera multa, nam praeter candidum & commune, quod ficabfolute dicitur, aliud eft candidum Bizantiura,a loco v- bi nafcif,nonnihil diferiminis mutuatum·,aliud cruentum, quod- dam luteum, aliud punteeum. Eft & paruulum quoddam conual- lium (eu lilium vernum didum quod in opacis & conuallibus na- fcitur;Germanis M.eyblunt:n Folia menfe Aprili emittit bina,afpara- gi primum foliis non diflimilia, e quorum medio mox caulis pro- dit triangularis,leuis, quinq*, vel lex bullis pifi magnitudine adhae- rentibus,candidis,canifq;,cymbaliin modum menfe Majo fe ape- rientibus,leuitcr in ambitu ferratis,admodum odoratis,amaris,in quorum medio maculapurpurcaconfpicituriDecidenteflofculo, frudus rubro corallio, vel aiparagi frudui, fimilis apparet. Radix efteandida, inaequalis per terram late ferpens. Eft&raagnumLi- lium Perficum, vulgo corona Imperialis, Tufaißarbarisnomina- tum. Quibus adiungunturHemerocalliscalcedonica, Byzantina & martaga multa &c Radix lilii candidi maladica eft & anodina, & vius plurimi ad enematum decodade cataplafmata emollien- tia, &c pus monentia conficienda. Ex floribus infufls paratur o- leum ad eofdem vfus commendatum. Ex hifdem adhuc deftillatis habetur aqua ad facies mulierum erugandas, &niueo candore il- luftrandas fummeexpetita. Qualitatisfuntcalidae Aqua adeon- Aquar,Lilii comjall. luniperia. vnc.j.ol. fuccini ferup. Liber Sextvs. fMifcc,autoreft Qucrcetanus.vtimur etiam lilio in cly Aeribus· Balneum ad praedura praetumidamq; fcabiem. Rondeletii. Re- cipe Rad Bryoniae, Cucumerisfylucftri ana vnc.iij. Rad. Altheae, rad. liliorum alb. Rad, Lapathi acutianalib. ii/ Rad. Serpentariae, Haftulae regiae ana vnc. i/.Maluae, Bifmaluae, Branche vriinaeana M. vj. Lupinorum, Furnariae, Lapathi acuti,Saponariae,acetofac Endiuiae, Cithoniian.M.j.Sem.Lini,Foenigraecian.lib.jSem Ra- phani vnc.j.Sem.Gucurbitae,Melonura, Citrulli, Cucumeris ana vnc. ij. Flor.Chamomillae, MelilotianaΓ. ij. Flor.Borraginis, Bu- gloilae Nympheae,Hordeiintcgd,cicerumrubr.anaP. ij. Miicc II- mui, & decoquantur in fufficiente aquae quantitate pro balneo, quo praeiidio viimur ad diicuticndam fcabiem cruftofam & con- emollienda tubercula elephanticorum, quibus tota cutisicatet. Pofthoc balneum vtendura erit tertio balneo, de- icripto in cutisafledibu». Vnguentum ad delenda veftigia morbillorum in pueris, Ron- deIetii;rec.ol.liliorum.lib./,pinguedinisvnc.iv,ol.roiativnc,j.La- uenturcum aqua rofar.&liliorum. num.iv, in teftisiuisparetur,&adignemparumcoagulentur:miiceinmor- tariocüfupradidis Amygdal.dulc.decor.Amygdal amar.a.vnc.j. Deinde incorporentur Scpiftentur cum fupra didis. Adde rad.a- tund.drac.ij.i iarcocol.fem.Melo.mund.Lithargyri auri /ac.Me- dullae,anifi,cretqa.drac.j.omniamirccinmortario>donecforman» hnimenti habear. Vnguentum anodynum, Anguilani. Recipe olei liliorum albo- rum vnc. vj.ol.Anethini ol. Chamacmolmi a.vnc.ij ,ol. Amygdalo- rum dutc. vnc. j. pinguedinis anatis pinguedinis Gallinae ana, vnc. ij. cerae albae parum.Dolores quacunq·, corporis parte mitigat. Aqua epileptica Erafti. Recipe flor.Lilii conuallium lib.j.l.flor· paeoniae, flor .Lauendulae,flor. Betonicae a.lib.j .flor. Tiliae,flor, ver- bale! odorati a.vnc.i j.flrad ariftolochiae longae vnc.j.fivifci querci- ni vnc.xiv.vifci corylorum vnc. ii j. cubebarum vnc j piperis nigri, caftoreiponticia.vnc/, Incidcndaincidantur,mifceantur,infun- danturin vini vel maiuatid, vel alterius generofiflimi menfuris duabus gcrmanis,per tres hebdomadas, maneatqj loco calido,vel ibliexpoiico & quotidie agitentur, demum Balneo Mariae deftil- π/f ιι£<* lentar.Vfus eft, vt in paroxy fmo didudo ore cochlear plenum in- fundatur,fauces,tempora & nares eaconfnccntur.Deindc, vt quo tempore infultus timetur,fiuc dum poft breuia interualla acceffio- nesrepetunt, vefperi& manc tantundem aegroto offeratur, vna cum duobus troch fcis quorum mentio fiet. Si mandere aegrotus ncqueat,m aqua diifoluti exhibentur. Poftremo vt tempore pras- leruationis fingulis feptimanis, cum luna vel quadrata velplena vel noua efficitur, cochlear vnum fumatur cum duobus trochifcis mane & vefperi;& morbo remittente manc tantum: deinceps me- tu plane fublato,bis in menfe, plenilunii & nouilunii tempore ac- cepifie fu (fidat. Trochifcorum autem deferiptio huiufmodieft: a.fcrup.ij.zingiberis,cubeDarum, caryophyl,madsa,fcrup.j.fpec.cordial.fpcc.arom.fpeccatyophyL a.fcrup.j.fpec.diambrae,ipec.diamofchia.g.v.nuc.mofcha.condi- tacfcrup.j. fcm.citriexcorticati fcrup.ij.faccharialbifvnc.iix.ina- quafupradidadiffoluti. Ex his fiant iuxta arte trochifciinftareo- rum quae manus Chrifti vocantur. Pro ditioribus inaurari, &: oleo ftillatitio, vel aniforum, vel macis,vel alio fimiliafpergipoterunt, £um funduntur fupralapidem. Libanotis trium eftgenerum.-primum graeds dicitur ζίΰί,καμ4'«*ίμ,α· &c λιβχνωτ Ιςκχ^ςυφόξος: latinis libanoti?,zca her- ba, campfanema,libanotisfrudifera,& libanotis cachryfcra,Apu- leio chamocdyofm9,macGerinthc,theopnoe&:falutaris herb.a fim- pliciftis rofmarinus herba,libanotis herbacea,ro(marinum herba- ceum,rofmarinu cachyferii, libanotis ferulacea, libanotis vmbel- lifera,& herb.inccnfana.Arabibus vtScrap.lib.fimpl c.j 17.Xaic- ralmcrk m,alpinalfach.cachola,ra,conu(ana & cafanemorab Aui- cenna buchormarien./tgyptiis femcmltalis rofmarino herba & li- banotide:Hifpanis romero allichri: Germanis rofmarin fiue rauchkraut. Semen hui9 herbas dicif graeds xcifao, νς, & χά,^ξυς: Arabice Fachi,cancrcos,cathyros,aStephano Haliab- batis gloffographo Merua.-Italis femente de Rofmarino, Frutto de Rofmarino: Hifpanis fimiente di Ronero, & Fruto dalichri: Ger- manis Rofmarin fameny Scc.Secundum genus huius herbae dicitur Libanotis altera , Libanotis herbacea altera Rofmarinum Basilica Chymici Libir S EXT VS. J1Ä vmbclHferum altem m. Tertium genus Graecis dicitur Αι]βα·»τ/* ΛΚΛρττα: Latinis Libanotis infrugilera, Libanotis fterilis & Rof- marinum fterilc iiue infrugrfcmm, Semen huius Herbae vehe- menter excalfacit & ficcat; Herba emollit, maturat, purgat at- que impuritates purificat-: vfus eius eft ab intra &cextra. Lib auotis Thcephrafti: Graecis dicitur Αιβ**άτΐζ καγ'ριφί- ψος: Latinis Cacchryfera Thcophrafti, Libanotis Thcophrafti alba, Libanoxis Gemina, & Rofmarinum Thcophrafti vmbcl- liferumiiue ferulaceum; Herbarii vocant ceruariam radicem al- bam : Anglis \H7irte harte Roon; Germanis ttw|? Secun- dum genus Latinis dicitur SimpHciftis Libanotis Thcophrafti ma- ior, Libanotis Cernina maior, Rofmarinum Ccruinum maius* RadixGeruaria maior dcRofraarimirn vmbclltfcrum Theophra- fti maius: Germanis Tertium genus Herbariisdi- citur Roimarinum Thcophrafti nigrum, Libanotis Theophra- ft i nigra, Rofraarinum Cecumum nigrum. Apium Geminum ni- grum, &: Radix Ocuiaria nigra i Germanis J^ilfcttnitfpQuar- mm genus dicitur λιβανώτιςακαρπ <:LatinisLibanotisThcophra- ftij fterili« , Rofmarinum Thcophrafti infmgi ferum, & Liba- notis Laducacea: Germanis &c. Eandem habent iiaec genera efficaciam cum prioribus fperiebus didis Libanotis, &cc. Aliud etiam Libanotis eftgenus, quod dicitur Libanotis Pa- nacea ; Germanis »jfttnirfj/ putant nonnulli efte Libanoti- dem Thcophrafti minorem, alii genus putant efte Panacis, dc hoc vide auchores ; nos enim hicfuccinde fingulade verbo ad verbum explicate neque vokimus aut poftumus. Ligufticum Gra?cis λιΓυς-moy, a Galeno Μβυς-Μον: Latinis Li- gufticum 8c Libyfticum officinis Lcuifticum, Plinius lib. z.cap.nT. vocat Liuifticum. Arabicis Ligufticum, Serapioni&Auicennac Kaifim fiueKeyfin & Chcifirm Haliabbathi Cailemum &Ca(Ie- nutiuStephanoHaliabbatis Gloflbgrapho Zufara&aliis Zufoa- riarlralis Liguftico,Libiftico,Leuiftico;Germanis Q33dfci)« Secundum genus dicitur Ligufticum alterum Herbariom, & Ligufticum Sdelifolium.Tertium genus eft Ligufticü latifolium & Ligufticü tertium Herbariom Eius vius Internus arq; Externus. Habet vim cakfaciendi &C ficcandi: praparatur ex Libyftico ι\6'2>. Basilici Chymici vimimpraeftans.ad multos ac varioshumani corporis pathemata, afte&usatque morbos.. Ligufticumadulterinum:Thcophraftodicitur2'- i.Hippia- triejs/efr piv ΤχλαΊ/kov: Latinis Silphium & Laferpitium Theo- phraili: Hippiatris>& loannc, Ruellio Laierpitium Gallicum: Herbariis Laferpitium Europeum, Laier Gallicum, Silphium Eu- ropeum, Laferpitium Germanicum, de Lcuiilicum feu Lybifti· cum adulterinum : Gallis Leuifche : Anglis Leuagc : Germa- nis &c· Eius vfusInternusExternufq;. calc- faciendijexnccandiqucideftillatur in aquam praeparatur in confer- uam,fit ex eo vinum, Sal, Extra&um, oleum, &c. reliqua pete ex choro Medicorum,, Lolium a Grascis vocatur aipa, & 6uapoc: Latinis, Aera, Z{zanium,Zizania)Thyarus&Lolium Herbariis fecundum Galli- cam vocem Yurayedicitur luraia lureum,&: lurum: Arabibus te- ile Serapione diciturSceilem & Zencn: Haiiabbati XedemrAui- cenna Zinzania: Auicennae Gloilographo Seilen & Gafahbum: Alias apud Arabes etiam legitur Schclien, Ezarbien, Fexa .Srriui) Sccilem5Selcy,Selelien,Silemj5Zöian &Zicama. Italis Loglio, &c Giogliodicitur. HifpanisYoio& Zizania: Gallis Yuroie, Yura- ie, Noires Cappez; Anghs Darnel; Germanis ίπίφ/&ο. Temperamentum eius eft calidum acficcum: habet vimfoluendi.diffipandi & emolIiendi. Vfus eius magis Externus quam Internus cft : nocet oculis interne viuipatum lolium teile Oaidio,quiiic ait venuftifTime: Et careant Loliis oculos vitiantiLus agrie . Virgiliusetiam cciicit i Georg.dum fic dicit: · Infelix Lolium &ßertles dominantur auena,&c. LaferpitiumDiofcondes vocat Σ/ φ », ab aliis vero λάσιροα Latinis Silphium & L Meltffo- n - fhyIlo , Marrubio cr OMercuriali. MElanthium ab authoribus dicitur eile fex fpeciemm:Prima fpecies a Graccisdicicur //tX«Vö/or,aTheophrafto Hippocrate μιλακττηρvov bc Latinis Melanthium, Gith, “sÄiigella&MeIafpermum; äSimpIiciftis Anthemium Theophra- Nigrum, 8c Nigella Romana.-a Serapio- * 'iic deiimpl.c.3i8.in Aiabica lingua dicitur Xamim ; Ab Auerrhoe Ltb'Xr Sextvs, Scatmix: Alfaharauio Alfuini & Alzmiz: aGloflographo antiquo Aniccnnae Surüm ; a Stephano Gloflographo Haliabbatis Sun- zum,Funicum,Sun zürn &Scunim. Apud alios A ithores Arabi- cos legitur Quemia,Melachium,EIfeudi,Scunix,Ratee &Rathee, ScccagijSuoci.ScenjumjStecuniümjSumic, Chauan, Xanim} Xa- ntn, Xauium & Xaumin: Italis dicitur Niella&Melanthio;Hi- fpanis Neguilla, Alipiute,&: Axenuz : Cretenflbus Melathi; Gal- lis Nielle,Nigelle,PoureJle,Poeurette,P0iurctte & Poyurette:Vn- garis NigelIa;Aiiglis Garden Nigella;Germanis fcforMrß (SoriflillW/ SOdröenittmif &c. · Secundam genus dicitur Melanthium luteum Sk Melanthium Citrinum, Nigella Citrina &Chry fomelanthium: Italis Melan- thio Giallo & NiellaGialla : Germanis gtlfcrOtottlifc&tfifönitttd fiuegeliwSftatbCfl. Tertium genus dicitur Melanthium Citrinum multiflorum,Meianthium luteum multiflorum & Nigella Citrina Multiflora: Italis Milanthio Giallö Möltiplici, & Niella Gialla Moltiplid: Germanis fcoppd SftdrDcnfraUf. Quartum genus dicitur Melanthium Damafcenura & Nigella J>amafcena: Germanis & Qurnrum genus Hippocrar. lib.i.dc morb.mulieb.&hb. de fterilibus vocat'μί’λάνΰΐΰν in ftiipuy , id eft, Melanthium extririco: Noftri vocantμ&βίνβιον αΓ&ον: O&a- uius Horatianus vocat Gith,quod in rcgetenafciturquafiMelan- thiumSegetale,alias Melanthium aruenfe Segetalis, ieu atuenfis.Melanihium Agrefte,Nigellaftrum>NigellaSyIueftrisde Agriomelachium:ItaIisMeIanthioSaluatico,u*· xpilor: Latinis Cratacogonum, Crareonum, aTheophrafto Cre- taeum, Hippocrates Po!ycarpum& Polycritum : Alii cx herbariis vocant Aliinen Syluaticam, alii Parietariam fylueftrem ; Nos My- lium Syluaticum vocamus a Germanico defumptum : Germanis I vti opiliones & paftorcs vocant: Anglis dicitur ’W'ilde comvvheatc, &c. Calfacit & ficcat in quart® gradu.di- citur lernen eius reddere homines foecundos. fi propinetur ad drach.i5.in fuis vehiculis. Duplicis eft generis vti videri po teft apud Medicos. Motfus Diaboli, ßue fuccifa Sc premor Ia, fuccifa glabra, ia- cca nigra, fcabiolafoliointegro,Pycnocomon: Germanis 2(b(>J§' £ftUtf:Sccuduragcnu$ vocatur Motfus Diaboli altera flore cädido. Libir Sextvs. velfuccifa albis floiculis: Italis dicitur Morfo dcDiauclo: Gallis Mors de Diabole : Anglis Dcvvelfbitt: Germanis &c.Sunt temperamenti calidi & licci :>Eius vfus eft Internus atque Externus: deftillamr exinde aqua ad multos noftri corporis affe- ctus ; Item & Sal inde conficitur,&c. Malobathrum Gnecis,folium Malobathri,folium Indi, &fim- pliciterfolium, Arabibus Cadegilndi, ab Incolis ver o India: Ta- malapatra, officina: vero natiui nominis altcrationc Malaba- thrum vocitant. Eft vero folium Indicum Mali Medica:folio fimi- le.colorc ex pallido vircfcens, tribus per longitudinem excurren- tibus coftiSjodoratum,ac Caryophyllos aliquantum ipirans. Ve- teribus inter Coronarios fuit vfus. Vhde Horat. ad Pomp.Varum: Coronatus nitentes Malobathro Syrio Capillos. Plinius Syriae arborem dicit, conuolutafronde, aridi coloris, ex qua oleum ad vnguenra exprimitur.. Laudatur potiffimum Indicum, recens,fra- Clu contumax,in nigritia candidum ,folidum & integrum, odore Nardi, nullo falis fapore vel guftu. Duae itaque Malobathri fpc- cies ; Altera Diofcoridi paluftris, lenticulaein modum aquis in- leCta. Hodie vtroque ca- remus : Sed tertio vtuntur medicigenere, Rueliio terte, Maurita- nisTembulura diCtOjCuiusfurculicumfoliOjqualcarbutivellauri eft,pollicares plerunque ad nos feruntur, fructu laurinis baccis fi- mili. Omnia folii appellatione veniunt, calidum eftin altero, fic- cum in tertio abfeeifu.tenuiumq; eft partium. Eafdem cum Nardo fortitur vires, fed efficacius omnia praftat. Cietvrinas. Oculo- rum epiphoris feruefactum in vino vtiliffime imponitur. Naribus illitum fornnos allicit. Oris halitus &fuauitatem commendat lin- guae fubditum folium j ficut &veftium odorem interpofitum a ti- nea item erofioneeasconferuans. Mcl ffbphyllon , quafi folium Mellcumsquod Mellis mate- riam apes hinc exuganc: ieu Melirta, quod apes eius floribus Sc foliis deieftentur: Latinis Apiaftmm , quod &c apes plurimum haereant , adeo vt fi alucaria ea confricentur, apes non fu- giant: Item Citrago , a Citri Mali odore : Item Melittaeum Sc Melittaena ab apibus ; Germanis CDMiftctl^raUf· Eius genera aliquot funt; i. Adulterinam feuHortcnic, quod B A S I L Γ C JE Ch Y MJC je fufcitur radice multipliciter in terram intexta , ex qua coliculo rnulti fruticant,cubiri altitudine ifolns & cauhbus B illoti,hoc eil, uigro Marrubio finalibus, maioribus tamen & tenuioribus, sec ita fiirfutis.‘flore per interuallacircacau!em,in nonnullis puniceo, in nonnull s veio fubdauo. Semen in vertrciilis H ribusfucerefcit, fe- mine Aquilegis minus Faetor eius,qualis Cymicum,cil odor, qui tamenpaulamnfitgratior.VndeproaduItcrinohoc ipfum Mehf- fophyllo accipitur, cum apesiftudpotius fugiant, quam codtle- •dlentur. Cimices etiam olere videtur, quare perperam pro Melif- ibphyilo vtuturofficinar.i.Sylucdie, quod verum cd Melidophyl- ion.hortend eil dmile.fed maiora & ferrat.a magis habet folia. Ara- lyphes foliis forma,Ballotes vei b foliis hilaris (eu interiedlionibus rcfpondens; odore mali Citri. Hoc proprie Mclifiophyilon &C McliiTophyllumdicitor Latinis Apiadrum,Citrago, Melirraeum, Tertium eflHifpanica Mcliifa,e ffigic, odore, viribus.ei valdcfirai- lis, folia tamen minora,nec ira rigida dmr,ac virentia. Deinde Me- liiTaiMoluc£EduiEfunr,prici lacuisdidla alterafpinoiaivtiaque cul- mos ac foliaedit multa,MeliiTx nod’ ati non parum affinia.Calefa- cit & exiccat,digent,fanat & agglutinat. Vino codtum per dies ali- quot potum,pe dius purgar,dyipnceam rol!ir,.cor confoi tat,melan- choliam pellit,comitialibus & omnibuspei e.internis corpons af- fcdlionibus auxiliatur.Clyilenbnsitaque commode additur. Mi- nucim fcidum,&: vino bono no&em vnam imbutum inqucAlem- bico vitreo dedillatum McliiTophyllon ».efficacius omnia praedat. Matri isftrangulationes &c tormina, cardiacamqueaffi dlionem, quatuor Cochlearium lumptum meninra,curr t. Spiritus ex malis cibisexurgenresrepnn ir. Tonii)las& G -ngracnam fanat, oculo- rum claritatem adiuuat.CumCHamam eli fkrrbus in facculo ;ineo in aqua feu vino codi jm &exp;cffiim matricis dolores & drangu- latienes,impolitum itdat.inque fuum locum rclbtuit. In defc ffio- nibus menies der,Lumborum membrorumq·, dolores compefcit. Strumiscumfale decodlam illinitur. StiJIatidusIiquor oraniacu- tis vitia,araneorum, icorptonum ac rabidorum canum moifus fa- nat, Vino rui baJenro infufus.pndinnm nitorem ,& formam redi- tuit. Cariubusafp£tfus,,amuius &putrefai2ill·· $om Quartum circa amnes,pifeinas & foflas prouenir,a primo non multam alienü: coloris Prafii,foliiscoplicatis,qualia betulas prima cnaiccntiSjflodbus circa caule exiguis &albis,periRde vt in Mclifla* Marrubium palaftre vulgo; Ger. ‘jJBufjTcr^nDoni.Marrubiumficut &vrdc£e folia calfadr,difcutit& exficcar. Albu nigro & ob vires,& ob odoris gratiam pfertur,eftqi albi potiflm vfus. Intrinfecus Mar- rubii nigri altera fpecies, q Cardiaca dicitur, aduerfus cordis palpi- tatione conuulfione,& rcibludone du- cit.Folia albi Marrubii in aqua (eu vino decoda, cu Melie afthma- ddstufliemib.&tabidis dantur.Iccorisac lienis obftrucftionesde- Basilica Chymica co&umidemfoluit, Thoracem & pulmonem purgat. Menftruv & feamdas, Iride, prarfernm adiedfta, pellit. Succus ex foliis cx- preftds,adeademcftytilis,trium Cochlearium quantitate lingulis fumptus vicibus.. Prodeft etiam fuccushis,qui lethalequidbibe- runt,aut a/erpentibus moriifunt; Claritatem oculoru efhcit.-Ver- mes Aurium&ventrisintcrimit. Extrinfecusmulieribusalbo fiu- xu,doloredorfi j laterum & pedum laborantibus, aridaMarrubii folia in balneis plurimum conducunt. Aqua ftillatitia contra o- mnemfcabiem,vtpforam, Vitiliginem,papulas, aliaque cutis vitia valet: balneis igitur infantum adhiberi debet. Marrubium nigrum in lixiuio co&um, fcabiei capitis medetur, Puluis cius marifcas iknar^ Syrupus de Praffio vitiis pulmonis diuturnis,& a frigido tenaci» - que humore excitatis,atq·, curatu difficihb. fuccurrit.Senibus itaqj 6c afthmaticis plurimum conducit,. Confectionem, eius docet Mefue,... Syrupus ad tympaniten, Rondeletii: Recipe PaiTuiarum vnc.ij.. fern,Pctrolelini,Apii,Scfelcos anadtac.ij.Radicum Aiari, Valcria- nic ana vnc.ßJM.enthie,Abfynthii, Betonicae ana M.f Marrubii M.j. MercurialisBraiRcarMarinasanaM.f.SenajOrientaliSjfernimsCar- thami ana drackvj.Horum Atubos·* Gcniftae ana P.j.fiat dccodtio. Inlib.j f.diftblueSacchariquantumlatiseft.Fiat Syrupus aromat. cum HiaGalangae drach. ij. vel aromat. Roi drach.j. Da. alternis diebus. Syrupusde Praflio,Mefuae: Recipe Marrubii vnc.ij.G ycy nhi- zaevnc.j.Capillorum Veneris,Hyifopj,Calaminiha:, Anifi ana dea. vj.rad. Apii,FoeuKuli ana drac.v.iem.MaJua.Foemgrarci, Ireos.ana drac.iij.fem.Cydomorum, Liniana dfack iij. Vuamra pallarum, purgatarum vnc.ij.Ficutpaflas pingues num.xvj Penidiorü, Mellis analib.ij.Aijuacquadfufl&cit.FiatSyrupiis.Thora em &pulmonc* expurgat pituita craftalcnra,putri: hinc.afthmati & antiqu« tulli prodeft: qualesaffc&us fenibus&natura frigidis.funt frequentes. Vinum c Marrubio, Diofcoridis : Marrubii adulti folia tun- dito, & fextarios o&oinrmifti metretam demittito : & reliqua confimiliter facito. Conuenit pe&oris vitiis, & omnibus quibus Marrubium. Syrupiu d Fra/w. Liber Sextvs. Loch de PrafliiojPauli: Recipe Comarum Marrubii,Indis,Hyf- ibpi,Pulegii, Glyeyrrhizae,fem. Apiiana drach.iv. Ficuum pafla- rumpinguiummucleorum pinearum mundac.anadrach.vj. Mace- rata in aqua iufficiente perno#em,decoquantur,&: pcrcolatisad- datur Mellis parsmedia.Coquatur ad perfeftionem. Annum du- rat,tabentibus maxime conuenir. - Loch abftergens &c concoquens, Rondelerii; Recipe Marrubii, Hy ftopi.Capil. Veneris,Calaminthae ana M.j. Pallularum,Ficuum, D.a&ylorum ananu.xxx. Anifi drach.ij.Glycyrrhizaerafaedrach.iJ. quatuor fem.fJg.anadrac.ij.Fiatdecodhü in aqua hordei adquar. j.cuiadde pinearum drach.iij.Tragäcanthie, Gummi Arabici ana drac.j.PuipaepaiTularurnjFicuumjDaftyloriMnanavnc.iS.cumpau- ca quantitate fapae fiat loch. Mercurialis quod a Mercurio fit inucnta,di#a:Gcr. Q5fn$öiöl.Caulem ex fe mittit dodrantalem, tene- rum & fubalbidum. Folia Mercuriali fimilia, albefccntia ex certis interuallis,ferne prope folia paruum, rotundum.Nafcitur in fyluis vnde fylueftris mas vocatur.Semen fert in Aprili,maturefeit Maio, Omnes Mercurialis fpecies calidae funt &ficcae, in primo ordine. Prima duo genera in aqua co#a & pota calida,corpus purgat. Bile BaSIIICjE CHYMlt£ 'fk phlegma educunuSaccharö ad fuauiore licebit vfum admifctre. 'Ctyftenbus vtdirer admifcenmr.eadem qi aefohaSenaeincorpore efficiunt. Tertium genus, CynoCrambe Graecis,magis ad fuperna quam inferna extollit, & educit. Extrinfecus omnibus inflamma- tionibus ßccubcrculis viridia folia,vel per (e,vel cum adipe illinun- tur. Tradunt Mercurialem femellam, poftpurgationem matrici appoficam,fa:meilas;rnafculam veromares generare, fi a purgatio- tione in potu quoq; fumantur. lulapium Mercuriale , Fiorananti: Recipe menfe Maio, fucci fieibae Mercurialisfiltratihb.j.ZuJapii firr plicis vnc.iix. Aquas vi- tae optimas.circulataevnc.vj.olei Vitriolidrach.ij.Mofchi Orienta- lis fcrup.fi.Mifcc & in vafc vitreo , optime obturato ponantur ad foIera,vel calore balnei circulentur: & erit fadum.Dofis vnc. iv, mane quatuor horis ante pafturriyilomacho ieiuno, continuando per menfes duos,curat paralyticos. Clyftcr ad morbos capitis frigidos & intertinorum,Rondeletiit Recipe Mercurialis M.ij Origani,Calaminthas, Rutae anaM.ij.fol. Centaurii minoris, Amhos;StOEchados,Chamomi!iae,ana P.j, Aga- rici in panno ligari drach.ij.velColocymhidis vnc.fi. Anifi, Foenu- graeci ana drach.iij.Fiatdecodio in aqua maris vel fontis, in lib.j.fi. \leco6tionis,diflolue Benedidas vnc.j Oleicommunis,fiat Clyfter. Clyfter ad flatus vteri,Rondeletir.-RedpeMercurialis,Arthemi- fias,Matricariae.ana M.j.flor.Anthos.Sicechados, Ghamomillasa- na P.j,fera.Apii,Petrofclinianadrach.iij FratdccorSlio. In libra vna diflblue Benedidaelaxat.vnc.j.fi. vel Hierae vnc.j. fi. Olei Nardini vnc.iij.Mifce &c fiarClyftcr, Capvt XXIV. De Myrrhide, Menta, Maioran a, Millefolio, Narcijfo, Nardo, & Ocymo. MYrrhis,Grasds uvpp/ς e μύρρα: LatinisMyrrhis,Myrrha,Ci- ciUatia,& a Plinio Smyrriza&Methris; Italis Mirriade & Libbr S EXT VS- ■Mirrhidc : Gallis Perfil d’ Arne, Germanis oiw tViii>CC Jti'rbil / noilds locis dicitur : quodpoftremum nomen cicutae a* quaticx etiam tribuitur. Vnde fimihtudine nominis deceptos, cicutam aquaticam pro Myrrhide eruentes faepe famis tempore pueros,comedentefq; mori contingit. Vulgo etiam cicutariadici- uir,ob fimilirudmem quam cum cicuta habet. Naiciturinhortis paffim inter gramina cicutae,vtd’cfcrib:tDiofcoiides,fimilimacau- ie & foliis: Radicem habet oblongam, rorund im, mollem, cibo non itifuauem. Herba eil vmbcilifera,femen ficut&cicuta,ferens album». Calfacitinfecundoordine, tenuiumque efifpartiumJntrinfecus radix cum vino pota, phalangiorum morfibus medetur. Menfes purgat & fecundas educit. In forbmone coda rabidis eftvtilis. Peffis tempore,bis teruc indic potam,tutos a pefte conferuare feri- bic Diofcorides.Pulmonis &c Thoracis vitia, Galeno tcfte, purgat: exrad. Mynhidis firconierua ad multos vfus. In Medicina prae- dans ; Ab aurhoribus darur etiam aliud genus quod dicitur Myr- rhis Montana Germanis hoc dicunt efle ca- lidius arque ficcius, & magnam habere affinitatem cum Myrrha Hiipanica,&c.Meum, Grascis dicitur /uhsv ueiov Latinis Meum, ab officinis Meu: apud veteres Meum Athamanticum ; Ab Her- bariis vocatur Anethum iylucftre, Anethum Vrfinum, Anethum tortuofum Focnjculum Vrfinum, Fceniculnm tortuofum &Siftra. Arabicis vr Serapione lib.fimpl.cap. 182. Mu dicitur. Apud alios legitur iMeu,& Azabafer.-Italis dicitur Imperatrice meo, Fenochi- clla, Emochiella, & Spicula : Hifpanis Pinillo,Pinelio &Siftra; Gretenfibus Agre Agnirho, ideft , Agrcfte, Anethum : Gallis Eenoil fauuage: AnglisMev-v: Germanis &c. Alte- rum genus vocatur Meum Spurium &c Adulterinum: Calidum eft in certio, &c- ficcum in fecundo gradu: Eius aqua interne fumi- tur, per fe etiam herba ab extra in variis diuerfis aifedibus appli- catur. Mentadi<5b,quod odore fuo mentem exdter.Graeds ideft,fuauitcr olens,quod gratum odorem Ipirct.Duo funt huius 'Basilica Chymic^ prxcipua generafatiuum & iylueftrc. Satiua:mcntha:quatuor nu- merantur fpecics: Rubea,crirpa,&acuminata & quä Q5a(|hmfrmtf vocät.Rubeacaulcm habet quadrangulum ja radice lente punicä- te m,& lanugine pubefeente,folium fere rocundum molle, ferrat u & odoratü;Floiculispurpureisinternodiageniculatim coronanti- bus,^verticillatofemperambitu.Diorc.Siiymbrium.doret haec&o* mnes reliqua:,menfe Iulio;Crifpa omnium aliarum eil nobiliffima, priori per orania fimilis, pra:terquäflorc fubpurpureo circa cauli - culorü faftigia (picatur. Acuminata folioeil longiore, & acutiore, flofeulis purpureis cauliculorum cacuminibus fpicatim iniidentib. Quarta eil quä vocätJ£)er$frdUf in hortis fata.vei ex ramulis fuis pla- tata naices.foliis quä reliquae longiorib.floribus purpureis circa ge- nicula, velut inprimaipecie.-Proueniunt hae fatiuae Menthae ipecies in horiis paflim,Iocisaprids,n0pinguibus,fedhumidis.Pra:terhas a rei herbariis peritiflimrs connumeratas,aliam adiungit Matthio- lus,quaeä GofiticnfibusMenthaGraeca.a Val Cordo Sarracenica a quibufdaheiba D.Mariae,a nonnullis Säiuia Romana, ab aliisLaf- (atula,a plerifq; herbe du coq;Ga!lice nominatur. Piata eilin hor- tis paflim naicens.foliis maioris Saluia?,aut Betonicae,ex viridi albi- caubus & ferratis,caulib.cubitalibus & flepe longioribus, in quom failigi;sflores.exeunt Corymbacei,colore melino, tanacetiraodo. Huius fapor amarus eil,odor vt mentharum granis, non tamen in- gcatus.Mentailri feu mentha: fylueilris fure funtetiam fpecies, pri- ma vbiuis fecusmoeniaScfcrobes vrbium icatct,foliis maiorib.ru- gofls,lenitercrenatis,floribdpicatis. Secunda prateniis eil,qua: vi- ret aquofismarginib.foliagerens hifpida,incana,fubrotunda, flo- res,vt prior,fpicatosjVtraq·, grauis nec odore infuauis. .Mccha in re cibaria vtiliseil, peculiaremq·, gratiam tenella habet in acetariis, adulcior a.vt praedura fic ingrata eil. Natura mamfc ile calida eil Sc eximie ilomachicaiProprietate n.ventriculi calore auget,robur fir- mat, co&ionHuuat flatus diflipat& tormina ianat. Tanta vero eil Sifymbrii cu Mentharum familia cognatio, vt cultu aut negleäu inuiccm tranfmatentur; Oflicina: Balfamintham nominat, vulgus Mentham crifpam.Loge aurem diilat aSfo,ieu Berula, vr & a Car- damine.fcu crcfcione,qucmSifymbrium aquaticu vocantmam ve- rum Sifyrabrium, ferpillum fylueilre multis di&um, Mentha: Liber Sextvs. 1177 körten fis admodum firmle eft. ied odoratius & latiore folio, vircf* que medicas habet infignes. Omnes Mentha: fpecies calida» funt -ordino tertio.-Suntenimguftuacres, & facultate calida. Hortenfis fylueftrieftinfirmior & minus calefacit: exiccat in ordine fecudo. Crifpa: reliquis prasftant. Succus Hcdyofmi cum aceto, fanguinis cxcreciones,& ventriculi naufeam reprimit,lumbricos rotundos e- nccat.Folia & ftilladtia eius aqua plurimum conferunt dyfprpfia:; ‘fingultus, vomitiones, choleramq; fedant, efficacius autem hoc pracilant de eodem confc&a condimenta. Venerem concitat, membra confortat. Odor cerebrum &c memoriam corroborat» -Succus fiue ftillatitia aqua frontis dolorem illita mitigar.mammas, quae tenduntur aut laderurgent,eodcm modo Compefcit. Aurium doloribus inftillatus fubuenit. foliaiale trita rabidorum canum morfibus medetur. Arida folia contufa ac cum Saturcia temperata, cordi fuperimpofitaaut illita ,finguitusfeuru€btrones reprimunt. Omnesinfumma Hcdyofmi fpeciesnaturamhabent reprimendi, calfaciendi.&reioluendi, vndedefeflionibus & clyfteribus adhi- bentur.Inrmerfa la£U folia coagulari ac coire idipfum non finunt. OleumMenthae ventriculum refrigeratum & imbecillum cal- iddi: & firmat, Naufeam vomitumqj reprimit,appetitum excitat, concoftionem iuuat. Fit autem ex Mentha CrifpaSatiua, & oleo Omphacino, id eft, immaturo, eodem modo quoRutaceum, de quoinfra, Syrupus de Mentha conficitur,maior & minor. Vterqne ventri- culum frigidum roborat. Naufeam, vomitum,fingultum,& fluore alui fedar,maioris confedtio ha:e traditur: Recipe fucci Cytoniom muzorum,hoceft,in vini faporem acefcentium, Cytoniorum dul- cium,Granatorum muzorum analib.j fi.In fuccis hisperhoras 14. maccrentiu haec fcqucntia,Menthae ficcazlibffi. Rofarumrubcatu vnc.i j .Coquantur paulatim ad medietatem,hinc colentur, &c adde Mellis flue Sacchari lib.ij. Coquantur perfede, & cum Galla Mo- ichata vera trita condiantur,& in findone ligata,atq; ex orificio va- fis fafpenfa reponantur Si cumMellc Conficias,fumendum critMel odoratum aromaticum,quale eft quod virgineum Mcl appellant, quod e Dantifco aduehitur. Minoris confeiftiohxcdatur;Recipe fucci Menthae depurati B a s i l I CJB. Chymicjs lib.j.faeci granatorum dulcium&acetoibrum ad medietatem c<5- dlomm,SaccharivelMeIiisanalib.j.conquanturfenimiiecundum örtern. V nguendum ad iuuandam concoctionem, Rondelctii; Recipe olei Maftichini,olciMemhaeanavnc.ij.Spic£ENardiIndica:,Nucis Mofchat*, Caryophyllorum an drach. i?. Rofarum rubr. drach.ij. Ceraeparum,Mifce,fiat vngucntum,qu©vi gatur regio ventriculi duabus vel tribushorisante pailum*addendo tempore inun&ioni* parum vini alb», vel clareri. Moderate calefacit, &adftringk, can- iorem conferuaty& conco&ionem iuuat, Elc&uarium ad ventriculum corroborandum : Recipe Mentha: iiccae ync.ij.fcm.Viticisvnc.iij. Anili, Fceniculi ana drachm.ij.iem. Rutaedrach. j. Cort.Citrificd, Coralli rubri, vili & loci inaqua JR.utaeanadrach.ij. Cum Syrupodc Mcnihafiatelc&aarium. Sa- miatur ad quantitatem fabaeantepaftum. : Maiorana,Ladni$ , item Amaracus,Graecis id Αψυχον » *μαρε~ jcey: Germanis CDfojoran: Species fcu genera eiusfunt.quibus idem momen tribuitur : Praeftat ex his,quod minus eil, iurculofum, foliis teneris & rotundis, maximeque odoratis. Coloris cinerei, virentis, flolculis exiguis & albicantibus, qui cum capitulis, qui- i>us continentur femina * decerpuntur: facile enim reh&o femine arefck.Circahyementranipiantsrur,aelocis calidioribusaduerfus frigoris moleftiam cuftoditur Huic generi praeter cnumeratano- jnina tribuuntur etiam alia, vcluc, trifolium ageth des, Onecinm, Acapnos>genituraIfidis,Myuron,faeerdotis Afinus. Alterum go nuscftfyIucftie,quodillaerumin hortishyemerchnquitur, odoris pene cum priore ciufdem:fcd foliis, fureuhs, capitulis acllorc Ja- tionbus,longioribus,deniioribus, ac maioribus. Puellis nota cft 1aerba3quarum fertisvt plurimum intexitur. Vtraque Amaraci fpc- λοΐ 8z χν> /o- φυ, λίζ: LatinisSrratiores Chiliophyilus, SriatiotcsMillefolium,. Millefoliumtetrelbejfupercilmm Veneris: aSimpliciffis Lumbus \/enerb,Ma celloEmpinco,Hcrba Millefolia » officinis Mdlefo- lium. Arabibus dicirut Hamil & Hamilil; Labs Millefoglio; Id i fpauis Milhoy as Yetua: Gallis MiilefuciUe;Gcr manis ©arfett* Jtralttvitem 0clM|frjpp'quafi Gcfta Ouina. Einsapud aurhoresj. inaenmntur geneia i. dicitur Millefolium vulgare & Millefo- lium maius: hals Mil cfbglio Maggiore: Gallis Mülefueillegran- de : Germanis @ rbeitrauf. Secundum genus dicitur Mille- folium vulgare minus & millefolium tenefhe Diofcoridis: Ita- lis Millefugho minore: Gidhs Milltfucille petit: Germanis flctn Qatötn&diU· Tertium genus dicitur Millefolium purpureum: Irahs Mil efogiioporpormo; Germanis ober φΐίφιη© ub. Qmrtum dicitur Mille folium luteum : Italis Millcfoglio Giallo: Germanis <}{lb ©flfbi!· Quintum genus dicitur Millefolium pur- pureum minus: Germanis fifltt ©rtrbi &c.Adftringen- di autem vim habent,&cxiccant,curant vulnera, temperatum te- nent calorem commixtum cum aliqua frigiditate Vulneribus adhibita optime conferunt,ab inflammationibus vindicant;fan- guinem concretum difloluunt :.Impofitae heibae contufae menfes conftnngunt : cum aqua1 vel fale praecipitatis dantur, bibuntur cumaceroad d flicultares vrinae, veficae. & fufpiiia, vlceribus et- iam conucniunt : Fit ex cis praefertim vero e Millefolio terre- ilri, Vinum artificiofum , &c aquaMulfav &c. deftillatur etiam inde aqua ad multiplices tam Internos quam Externos afftdlus: Mifccntur etiam; contufa inter Emplaftca: vnde Serenus Poeta ait Liber Sex tvs. Ilerbaque qua foliis nomen de mille recepit' Appojuu prodeß adipi permixta vetußo*. ßdalibi fic: Herba Chelidonia fertur cum Melie mederi Herbaque cum feuo foliis de mille Vocatay&c- pKiraapnd Authores. Narcifins candidus eft'ac lutetis : Candidum defcribit Diof- condes, ex Interna florisforma. Folia habet fimilia, tenuia,multo minora & anguif ora, caulem vacuum & fine foliis,dodrante alciorem : Florem album,intus croceum, in qui- buidamve b purpureum. Radix rotunda r bulbofa, intus alba. Semen velut in tunica, nigrum,longum: Florem fert menib Mail initio;. Haecdeferiptioadeo heibae huic, quam pi0tam ab Hiero- nymo ante. Tragooftenfams,damus,refpond· t, vtnihilprorfus. quod diuetfum fit, inueniripoffit. Radicem fiquidem habet bu!- bofam.ex qua rotundi,&: leucs caules cnafcutur,foliis Allii, oblongis,rofacandida,fenisfoliis, in cuius medio terni lutei eon- fpiciuntur apices.Semen dccidenteflorc,in folliculis, vciut Lilium aquaticum profert. Candida haec Narciffi fpccies Leucoio Thco- phrafti rcfpondetjproquoapIerifqiicfumitur.Narciirusluteusfo- liis naicitur Aliii,fcd minorib.& rcnerioribus,radice itidc ΑΙΙϋ,πΰ- nore tamen, copiofa,adeo vttricenas coniun&asfit inucnire,velut in Porro Satino,Menfe proditfebruatio, vndcctiara nomenclatu- ram accepit ,florc,ficutLeucoiumThcophraili, feu-candidum, lu- teo,rotüdo,fed maiore,dupliciq; foliorum contextu,inodoro.Mc- feMaioabq; femine folia & flores cuancfcunr. Aliiquoq*, Narciffi faciunt ipccies Bulbi, de quibus vide Medicos. NarciiTus,GaIcno teile,complexionis eil calidae Äcüccac. Vis ei glutinädi.Nardffi exi- guus intra corpus, nifi ad vomitiones ciendas, eil vfus.Radix. η. coÄa aut in potum fumpta vomitum facit.Radix cum foliis trita& illita,tumoresmammaruminpucrpcrisfedat;cademrationcadu- ftionibus medetur. Virides cum fucco tufi Narciffi, vulnera & ner- uosctiamdiiTc&os glutinantianantq; Cum Melle luxatis illinitur; membrorum dolonbns & podagra: eil auxilio: Eodem modo in- flammationes reftinguinmaculas,papulas, omniaq; cutis vitia cor- rigit, cum aceto & vrticaeiemine trita.Tubercula Jiulcera,duritief· quecum vicia: autfabarumfarina infixa,pari ratione extrahit, VngacntumSatcoticum,RondeIetii:Reciperuccirad. Narcif- fi vnc ij.fucci Verbenae,Hypcrici,Cauda:equinaeana vnc.j.oleian- tiquiffimi vncdj.Colophoni«vnc j. Gummi Elemi, Myrrhae, fan- guinisdraconis,Mailici$,Aloesana drach.ii j.Coquantur fucci cum oleo &c pauco Melle ad infpiflandum, quibus admifee pulucrcs re- liquorum .-EfHcaciffimamcft,replet vlcera concaua carne, &se- cencia fubiro con folidat. Oleum Narciffinum fit, primo vere ex recentibus floribus Nar- ciffi„vc Rofaceum,vel oleumMenrha:. Valet ad emolliendas vuiuae dun«es,praecJufioncfquc:redcapidsdoiorcs£rcit. Naidi lunt plura genera. Eftcnim Indica flue Syriaca, Celtica, Montana,rufticafiuc Azaion.CreticafiucPhu. Poilremo &Gcr- Basilicje Chymicje Liber Ssxtys. manica Nardus fiuc Pfeadonardus, de quibus fuo ordine fingulis. Cum autem (impliciter Nardum dicimus.intelligimuslndicamfi- ac Syriacam, quae reliquis piaeftat. Frutex eft radice graui& craiTar iedbreui & nigra, fh-giliq·, quamuis pingui, fitum redolente, vc Cypcnradix/apore afpero, folio paruo dcnibqj» Cacumina tn ari- ftasfefpargunt, vnde gemina dote Nardi Spicas & folia concelc- brant.Duo facit eius genera Diofc Indicum & Syriacum. Indicum didlum,quod pars montis in quo nafeiturin Indiam fpc&et. Syria- cum fimiliicr,quodeamontispars,mquoprouenir,in Syriam ver- gar.Melius Syriacum,quo recentius eft ac leuius,comoium, colore rufo,odore vehementer iucundo , Cypemmque imitante, ipicar breui,fapore amaro,maximeque osficcantc. Hft& alterum Indici genus apud Gangen fluuium nafcens, viri- bus languidum, vtquodfolo vliginofo erefeat. Odorarius enim eft quod locis emicat cclfioribus.Latinis & officinis Nardus &Spi- ca Nardi dicirur.Nardus Celtica frutex eft pufillus, qui cum radice vellitur,& inmanBalesfcopasaiTumitur, foliis longiuiculis, flaae- fcentibuSjflorc lucco.Nafcitur in Noricojftria & Pannonia.Galli- cam alii cognominant, fed nufqaam in tota Gallia nafeitur. Celtae autemhiftoricis quibufdam nonfuntram Galli, quam Germani. Germanica iguur potius cflet dicenda. Valerius Cordus Spicam di- cit Romanam.lncolisSaliunca,teftcDiofc, appellatur. Vnde Ger. / Spicanardes, Saliuncae Germanicam appellationem a conieruando iuuenili ani- mo,Valerius deducit. Nec conuenit cura Laucndulafeu Spica no- ftra, vcquomndamcftrcntentia. Saliuncae vero deferiptio Nardo Celticae per omnia refpondet,vt multis Ruellius oftendir. Calfacic in exceifu primo,& exiccat in altero. Vires habet eafde quas Syriacum. Scdvrinam cit vehementius, ftomachoeftvtilius. lnflammationibusiecoris,&feile fuffufisauxiliatur. Cum Abiyn- thii deeodlo aduerfus ftomachi inflationes bibitur. Ex vino aducr- fus lienem,renum&reficae vitia,& venenatos idus.In malagmata, potiones & calfacientia vnguenta additur. Nardus Germanica di&a, quod haecin Germaniae paflira hortis· colatur. Picudoiiardus ideo, quod non fit vera Nardus. Duo fiint eius genera; Vnura procerius adolcfcit, & maiorem fpirat B ASILI CHYMiCÄ odorem,quodSpieamappellamus: Germanis 0p;cfenat&i.* alte~ rum minus & amplitudine & odore,, quod ,Lauendulam icu La- uandulam vocamus ; quod balneis .& lauacris hominumexpeta- utr;Germanis&uun&OnganO)0 fericho>Or(ofelmo3Oryßi, Tim ft ntlU & Peuceätne* ONonis Grsce ανωνιζ, qiiafi dicas , Afini oblc&amemum. Vulg orefta bouis,&: Remora aratri, quod radicibus fuis ara- trum remoecur. Euricius Cordus Acutellamdiciaftirmat.Gall. Bugraues,Arreftre beuf.Germ vrinaria vi,quoddc- coftum cius equites, meiere nequeuntibus equis offerunt. Hauro, hcchel, quod crebris fit aculeis, inftarinftrumenti quo ftupam feu linum imminae expurgant,vt Cordus explicat.Item Ramos habet fruticofos,dodrante maiores, frequentibus genicu- lis cin6los,cauis alarum multis,capitula multa. Foliis eft exiguis,te- nuibus ceu lentis, ad ruta; aut pratenfis loti formam accedentibus, fubhirfutis.odoratis iniucundeoIcntibus.Rami fpinis acutioribus, ac veluti fpiculis firmioribus horrent. Radicemhabet candidam, feu in nigro candicantem. Florem fert mimitulu, Pifi dilutiore mi- cantem purpura, in filiqua non vndequaque feptum.Nafcitur cul- to,pingui &: glutinofo iolojfegetibuspraecipue &aruis. Menfc flo- ret!ulio& Augufto.Calida eft gradu tertio. Vim habet quandam abfterforiara & inciforiam. Radixcalfacit&extenuat.Cortex ra- dicis cum vino potus vrinam ducit,calculos rumpit, & cruftas ex- pellit Diofc.& Plinio teftibus. Radicis decoftum hajmorrhoidas fanare creditur. Antequam fpinofa fiat fale conditur ,& eft cibis gratifllma. Decodta radix in pofca dentium dolorem collutione raitigat.Eius vinum deferibiturfupra cap.de vino. Onganus οΐ,ποτν όρκς nome habet,id eft.gaudio,quod montibus gaudeat; Herodianus ab of*yt0c lav«, id eft, clarifico de- Liber Se x tvs. fltfdf,quödvifarn acuat.Theodorus ab piyu, id eft,aigeo,per pro- thefln hier# 0,deriuar, quaii rigcs per Anciphrafln,quod minime refugerer iG.-rmanisQBöl KltnK. Maxima inter aucores de coert: controuerfla t T'ieophraftus Paracelfus dao eins ftatutt genera: Nigrum & candidum. Nigrum nullo femine, candidum vero perqua exigao.Diorcorides& Plin.qnacaorrecenfent,foliis partim Serpillo,partim vefoHyfFoporefpondentibus.-Eiln.Heracicoircü, ab Heraclea Ponti cognominatam.Oniris, quafi Aflninü,quod ab Aiinisimpecacur.Tiagoiiganurn,quaflHircinumOnganum,quod aaimaliftudpotifli uam eius voluptate eapiatur.-Siue Tragoricum Guiusduae adhaea qaibufdam natrantiir fpecies:& iylucftre. Hera- cleoticum folium habere,icnbit Diofc. HyiTopo.no diffimile: vm- bclla rion in orbe ie colligicuicc in rotae fpeeiem radiatur , fed mul- tipartito diuiiafronder.Semcn m cacuminibus virgarum nonde- fum,nec durum. Aliis Cunila dicitur, Plinio Gallinacea Cunila. Hoc Rucllius exifbmat eile eam, quae vulgo de generis Maioranaev cognomento inhoitisferitur, quaeforma folioru & capitulorum Hy (Topi,foliis eidem vel Serpyllo fyl- udb i proximis,mino-, ibus cantum, vmbraculis non in orbem coa- &is,fed diuifis,florum plenis. Onitiseadem eft,candidiore tantum folio,hyftopoq; confimiliore,fru<3:u confercis Corymbis copa&o, TnguEiganum fruticuluscft Diofeoridi,Serpyllo fylueftrfvel Ori- gano (imi lis,tam ramo quam foliis.Ted quibufdam in locis foli co- ditione laetius &c habitius inuenitur, latiore folio, glutinofum: al- terum macilentius, foliis exilioribus, molliufculis , quod aliqui PraiTion vocare maluemnr. Optimum Cilicium, Choum.Crc- tenie.Chyum &Smyrneum. Sylueftre Origanum,foliis eft Origa- ni, praetenuibus virgulis , digitorum quatuoralcitudine, vmbellis anethi, flore candido, radice renui iuperuaeua. Hanc Diofcori- des Panax Heracleum dc Cunilam quibufdam dici meminit. Plinius Bubulam Cunilam locis aliquibus vocat. Hodieomni- busillisfpecicb.caremus, fola excepta fylueftd Origano, quaeco- piofe in noftris montibus gignitur, quaque officinae vtuntur. Tragus tres eius in flore facit differentias. Primum floribus pur- pureis , alterum in puniceo rubentibus,rertium candidis. Lo- cis gaudet maxime montanis dc dumofis, folique expofitis. BaSILICJE CHYMlCiE acinhortis etiam iuxta fepes nafcicur, mcnfc florctlulio. CadFa- ciunt &: exiccantomnes Origani fpedes,,in tertio ordine. Hera- cleoticumdecodumeumvino, potum, venenatorum moriibus prodeibeum paiTo autem iis,qui Cicutam aut Meconium:Cum O- xymelitcautem iis ,/qaigypiiim autEphemcrum hauferunr. Ru- ptis,conuuIfis, hydropiciscum fico manditur. Aridum acetabuli menfura cum aqua mulfa potum,atrara bilem perinferna detrahit, menfesciet. Lindum ex Melie tufles emendat. Medicamentum ciendis vomitionibus commodiflimum ex Origano fit, additis cepis,&: femine fruticis, quod ad obfonia experitur ,rhus didum, omnibus in aerc Cyprioper tricenos dies infolatis, ab ortu canis, cum fyderis acftu tempus flagrat. Onitiscafdcm quas'Heracleo- ticum prteftat vires, fed nonnihil infirmiorcs.Sylueftre Origanum priuatim foliis floribus cum vino potis,venenatorum moriibus auxiliatur. Tragorigani genera omnia calfaciunt, vrinam cieat, bona faciunt aiuum,ndecodumeius bibatur. Lienofis cum aceto potaprofunneum vino his,qui ixiam hauferunt, Tufiientibus,Pe- ripneumonicis,ex Meile in eclegmate dantur. Datur etufdem po- tio cibum faftidientibus, & ftomacho male afledis, & acida ru- dantibus : iis item quibus a maris iadatione naufea & hypo- chrondriorum calor excicaturduccus Origani virentis, tonfillis , Columellae,oris hnlccribus medetur. Per nares cum oleo infu- fus caput euacuar. Cumiadc aurium doloribus infunditur. Ob- dormitaris in metu fcrpentium herba fubflernitur ; fugat enim eas. Cum polenta illitum tumores difeutit. Scabiem, putiginem & pforam in defeflione balnearum fanat. Illiniturfnggillatis , irem dentium dolori, quibus etiam candorem facit, cum Melie & nitro. Lafli perunguntur ex eo, ita vt venter attingatur. Epi- nydidas cum pice fanat. Furunculos cum pice tritum , aperit: ftrumas cum oleo, aceto , & farina hordeacea ; Lateris dolores cum fico illitum. Fluxiones fanguinis tufum,in genitalibus , ex aceto litumrrcliquias purgationum a partu. Infcflus ad colicum & nephriticum dolorem, Andernaci: Re- cipe Origani,Calamintha:,Anethi,Chamomilla:, Sinonis, Lauri ana M.iv.Fmnigracci,fern. Cami, Curniui,Aniii,Faenicuii ana vnc, ii .Baccatum Lauri vnc.& Quod fi varii fint aifedus . torumque Lib'ir Sextvs. cauiae diueriäe, plura medicamenta inftituto idonea, adiiccrc licebit; vc fi cmollidone opus fit, fclia Malus, Altheae , Parie- tariae, ac Violarum addes. Sin autem incifio quaedam, aut mea- tuum apertio requiratur.radices Aiparagi, Rufd,Apii,adjungen- tur. Ad veficamcalculoiäm cifdem vtcndum, ita tamen vt ruta addatur. Olfenicfium,vel Tby Helium Plin.lib.25.cap.! i.Herbarii vocant Olfenichium & Meu Paluftre ; Polonis Olefnick: Germanis Graecis βϋας-Ιλ/ον: Habet vim calefaciendi & cxficcan- di, radice ac femine vtuntur tantum in Medicina , etiam ab intra. Oreofelinum Diofcoridi dicitur’Op uoi* CunradoGefncro Ipunbtvov t/χυλο» & ’iwitov; Latinis Oreofelinum, Apium Mon- tanum , Montapium, Apium Ccruinum, Pctrofelinum Monta- num, Petrofelinum Ceruinum,& Elaphofclinura: Valerio Cordo Polychreftum, Cunrado Gefnero Poly tnaerum : Italis Apio Mon- tano ,Pitroicllo Montano, 5c Petrofcmolo Montano: Hifpanis Apio Montefino, & Perexil Montcfino.Gallis Perfil des Montai- gnes; Aigyptiis Anonim : Arabibus Acrafelinum. Germanis Tria funt eius genera: i.eft Oreofelinum fimplex: Alterum, Apium Montanum folio ampliore : Tertium Sclinum Montanum pumile, &c.Calfaciunr & ficcant: Eius aqua deftilla- talnterne conuenit,vt & Herba Externe. Oryfa Graecis opvQ äTheophrafto opvQv: Latinis Rizum, Ri- fum.Oryza.Oiiza.Oryfum, hordeum Galaticum, & hordeum Si- cilicnfe: Arabicis Arz&Arzi: Serapio.lib. fimpl.cap.13. teftatuc Haliabbati 2. Canon.c.dc Granis vocari Arfura& Aezum: apud Gloflbgraphum Auicennaelaibcdi: Pultisindc confe&to Arabice vocatur Albede,teile Andrea Bellunenfi.-Italis vocatur O yia Riib &Refo* Hifpanis Arroz,& Atroz; Gallis Rif,R)z,& duRiz . Vn- garis Ris Kafa; Anglis Reic:Gcrmanis & Dtyfj' &c.Calefacit in primo &c ficcat in fecundo gradu, teile Galeno lib.2. Ahm : Eius vfus variusac multiplex, ab Intra &Extra, deilillatur in aquam, confit etiam inde a quibuidam panis .* populi habitantes in orta folis conficiunt inde iucundas potiones.deinde etiam optima Ce· reuifiaex ea fieri potcihtanquam ex alio frumento. Basilica Chymica Pimpinella antiquis Petrofelinum dicitur; a Nicolao Myrepfo Pempincla, äloanncRucllio Pampinaria, Hermolao Barbaro B - •binella: ab aliis Pimpinella, Pampinula, Bipennula, Bipennella, Pampinella, Pinpinella & Bimpinclla; a Simeone lamienfc Pcr- t< afindula & fax i fragia dicitur. Simpliciilac vocant Tragoielinum, Apium Hircinum, Petrofelinum Hircinum, Pimpinella Htrcina: ItemfaxifcagiaHircna, Pimpinella alba, & Pimpinella faxifi?ga. Arabicctefte Matthaeo Syluatico vocatur Halimach, Kczai, Ke- zair, &Ndeblach : Italis Pimpinella & Petrofello Saluatico ; In CandiaPipinclia ; Gallis Pimpinclle ; fliitil/0idn# pturUitv&c. Tria eius funtgenera; i. dicitur Trsgofelinummains & Pimpi- nella maior; Italis Pimpinella maggiore, & Petrofello Saluanco Maggiore : Gallis Pimpinclle grande : Germanis Q?lN- IU0 &c. Secundum genus folummododicirur Pimpinella ab ofti- cinis,aBotanicisTragofelinum minus & Pimpinella minoi: Ita- Jis Pimpinella minore & Petroiclln Saluatico minore : Gallis Pimpinclle petite: Germanis Tertium genus d Simphciftis vocatur Pimpinella Petraea, Tragofelinum Petiaeum, Pimpinella faxatilis,Pimpinella Criipa & Tragofelinum faxaule; Germanis 0fdnQ5i6fmfß huc £D?aW! Prtcrkw / &c. Einsvfus in «nedicinacam,ExternusquamInternus cxiflit; Omnia eius gene- ra fint calida, primum genus calidum eft ficcim que in principio tertii gradus, reliqua duo calida exiftunt hccaque in tertio. E- •ius fit deftiliatio m aquam, prarpararur ex ea vinum, Mulfa, Extra<5him,iuccus exiccatns,Syrupus·, Radices condiuntur. Sac- charo etiam incruftanrur: Item femen Saccharo incruftaiur, redi- gitur in conferuam,fiuntexcal.a Tabulae, item Sal j e xprimitur & dcfbllatur in oleum j Arcanum Purum demonfhatcius Tn&ura autEflentia,&c. Plurescxindc praeparationes qui volet, experiri poterit. Peucedanum,Graecis dicitur &*νος fiue iS m »T%r.vy ΰίριόφυλϊot,& «t/ct^ei^fiVfcfiLarinisPeucedi nusiiuePcuceuda- imm. Bonus genius & Bonus D« r on,Herba fta ara &c vt L-nuf Comatius vult fararium. Apud Simp'iciftss dicitur Pinailclla fiu« Pinaftcllum, Herba fulphurata, hcniculum Porcinum, csnda Porcina,& Herba Thuris. Arabice apud Serapionem lib« fimpl. cap.276. Harbatum, abAuerthoe Andration & Herbatura vo- catur : Apud alios Authorcs Arabicos alias etiam legitur Aluc- fcn,Bugenis,Buyanis,Hcfian & Heiiiaan;Italisdicitur Peucedano, Finnochio Porcino & Pinaftcllo ; Hifpanis Heruatum , Ycrua- cura , & Fcnicho de Porco ; Gallis Pcucedane & Queuc dc pote ; Germanis 0?uf y\it\oy: Latinis Panaces Aefculapii, Panaces Afclepium & Panax Afclepias: Sera- pioni Panax Afchilibet,Fanafi feuFanax Af hihber ; Italis Panace Afclepio: Germanis Aiclepium : Calefacitetiam ac fic- cat: V fus cius ab Extra & Intra. Phu Graecis

ro(: KatinisPhu, Nardus AgreiLs, Plinio Nardus Creticus: Herbariis Phu Ponticü, Valeriana Potica, HerbaTheriaca,Herba Diui Gcorgii.Thef acaria,Herba DiuaeMa- Paracclfo Tcrdina. Officinis Fu; Arabibus, vt Serapioni inprimis dicitur&Auicc: Fu: Haliabbati, Fucha.ltalis VaL rana Maggio- re: Gallis Valeriane grande:{Hirpanis Yerua Benedi&a,Hierua Bencdi&a & La Valeriana ; Anglis Valetian ; Germanis QBd# febet/ &c. Secundum genus apud Herbarios dicitur Valeriana maior, & Valeriana iimpliciter : Item Valeriana fyl- uciliis, Genicularis, Dania Maior, Ballarima, Antilla , Herba Valentia, Marcorclla, Maturefia, Naucilla , Herba Benedi&a, Valenriana,Baldriana, Marinella& Marcinclla: Italis Valeriana, Phuvolgare, & Valeriana Saluatica: Gallis Valeriane Sauuage: Germanis ‘QJalDrton ·* Tertium gcnusdicirur Valeriana Media & Valeriana Montana : Germanis Quartum genus Herbariis dicitur Phu minus, Dania minor, & Valeria- na minor; Germanis (Uitur Q3a(5rfait· Quintum genus dicitur Phu minus Apulum & Phu minus Montanum: Sextum genus di- citur Phu Pctcaeum, Valeriana iaxatilis;Germanis 0fdnQ?uIfcrran. Omnia genera habent vim calefaciendi & ficcands.Fit ex ea Quin- ta Edentia praedans, item Sal, dcftiilatur & in aquam, &c. Paconia ä Paeone inuentofe di&a’, Graecis Glycyfida, quod gra- na mali Punici granis fimilia habere videatur. Sidia enim Boeotae mali Panici grana vocant. Hetba item Cafta Latinis, officinis Paconiae nomen retinet: Germanis $>aeoni^«,ideft, balo,dicitur; De Jaochb.iS.cap.zf.Miretur,mquicPlinius.qui non meminerit, i- pfo brumali die pulegium in carnariis florere-adeo nihil occultum natura voluit.Didum eft pulegium, quod flos eius recens accen- fus pulices interficiat. Vnde herba etiam pulicaris, quemadmo- dum etiam conyza &pfyllium, appellatur. Eius duae fiunt differentiae, vnum dicitur mas, icu fatiuum,vc- tum & latifolium, alterum fylueftre&anguftifolium. Vero pu- legio abunde caules exeunt multi, rotundi, fiaepe procumbentes, in altum tamen fefie attollentes, folia e lingulis geniculis bina exe- unt fiubrotunda: flore* lubcaerulei, circularim culmosiuxtafo- liorum exortum circumdant. Suauem pulegium odorem halat, maxime cum floribus ornatur. Eius odorem aqua vafe vitreo, vt decet,ilillata femat.V t pulegium verum parum di flare videtur a fe- cunda calaminthacdifferentia,ficfylueftrc a ferpillo.Naf itur opti- mum in locis aridis, faxofls, & montibus, vnde pulegium monta- num regale,quod officinae multae dynopodiumcife dicunt. Pu- legium recens inccnfum pulices necat, vnde fortaflis nomen. Ad pulegia autem plantae multar odoratae referuntor, rnquibusdcfi- gnandis vix authores conucniunr. Pulegium calefacit ordine ter- tio, valenter exiccar,attenuar,mcnfes&fecundas mouct, pedoris pituiranf digcrit,codionesiuuat, cormulfis auxilio eft, contra fer- pentum idus ex vino confert, licnofisadmotummcdetur, &po- dagricis & comitiali morbo afFcdisprodeft. Dccodum ciuscum ibrti albo vino,matutino,acycrpernnohauftum tempore, menfes ciet, fastus & fecundam pellit. Nec adhiberi debent haec vel fimilis dccodio, nifi poftulanteneccflkate, vtcum menfium difficultas quadam fuerit,aut albo fluxu foeminicinfcftentur. Dccodum cu aceto &C meile pulegium,fanguinis fluxus,fingultus & vomitus re- primit. Atrae bili educendae maxime confert dccodum eum meile &alee, idemqj pulmonis humores phlegmaticos confumit. Ven- tris inteftinorum & matricisdolorib.fcrt opem .-Tcrpentium vene- na cxpeilit:anginam pergaigarifmum difeutitroris vlcerafanar, fi es co colluatur. Succus &: ftillaticia huius aqua ferenitatem oculis inducunt,pruritum compefcunt. Podagricis membris vfqjdum m bcrcaicutis,impoficumpulcgiumauxiliarur.CapitisdoIorieadcra ratione eft auxilio. Epilepticis, eomitiahbus,& lethargicis contu- iuÄ admotum, vel ori nonnunquam infertum, Basii ic M Chymica Liber Sextvs." prodcft'.mentem 5c rationem reuocat. Aduftis membris cum polc- ta illitum refrigerium adfert, Sale 5c aceto tufun* accalcfadutn conuulfionibusprodeil. Ad ierpeatum & fcorpionum, araneo- rumq; idus dido modo efteffieax. CAP. XXVII. Deferro,parthenio tpilofelIa,polytricho3pyrethr0, phalaride3 paftinaca Cr pulfitiUa. T)Orrum Graecis prafon,GaIlisporrcau,Germanis A fiilime feritur in hortis culina: dicatis: planta n.magis vefcaeil, quam medica,vt olitores& coci fatis agnofcunt:E us tamen iuccus interdum pharmacariis remediis vfurpatur, vt puluerib. pilularum foetidarum cxdpicndis&interdum empyreuraati extinguendo,vel potiuseduccndoilicct n.calidus fit,mira vi, i mpreifum caloris vefti gium ad ie alliciens, aufert. Porrum eft velhortcnfc, velagrefle, duum vtrumqj gcncrurmHortCHfc prius dicitur capitatum, alter« icdiuura: capitatum, hocfimplicitcr dicitur porrum &: eil hoc q» vulgocftur. Nafciturlocislactis.riguis nimirum, capiteiimplici ex albaeccruicisanguftiisextuberans, frondefuper terram carinata, &in angulum oblonga. Radice cartilaginea, candicante, crafla, multis fibris capillata, tunicis item quibufdam vcftita, aticinum hocidcm dicitur; Gcthyll da quoque appellariteftatur Diphilus. Martialis in xeniis: Mittitpueipuos n moralis aritia porros. In rimo viridesßtpite ternecomas. Seftiuu,dicicur&Tarcncinum,vt hoc diilicho Martialis oftenditi ViU Tareminigrauiter redolentia porri Edtßi quoties? Ofcula claufa dao. Caulem habetlongum, intus cauam,mukis in verticefforib.acer- uatim collediSj^:mlpccicm abfoluti orbis conglomeratis,id q.Iczar,Auerrhoihalgazar;AndreaBcl- lunenfigiezar:aliisiefamm,zerzir,&;bezai·.. Aliis Arabibuspaftina ca fatiua dicitur balgczarabuftcn.-feraen vero bizeri zerzir Dicitur etiam paftinacatcnuifolia. Italis dicitur paftinaca gialla: Hifpanis paftinaques &cenouras;Gallis paftenade,paftmades iaulnes &: ca- rottes iaulnes.Germanis *ρα|?(Π<ΐφ &c. Alterum genus herbariis dicitur cum Alexandro Benedido paftinaca alba, ftaphylinus al- buSjCarotis alba,& baucia alba.Italis paftinaquabianca; H fpanis iahanoriablanca: Gallis paftenadesblanc. Gerra. QßcttfpafKnacfy &c.Tertium genusaThcophrafto hb.p.H ft diciturdaucus niger, Theodoro Gaza, paftinaca nigra: Alexandro Benedido paftinaca purpurea,.& lacobo Maulio caryota: Herbariis paftinaca G allica, carota carotis Alii vocant carotam rubram: Arabibus dicitur li- lingalio,liUngalicmisfemoria,sfamerihe,& fumerie: Italispafti- naqua rotfa,carota dc cnifo:Hifpanis fahanoua & canahoria: G al- iis paftinadescronges, cariores &carotesrouges . Germanis £XofC tuKn/fiue tÖtCpa(icuai(C>*pdfhnaci): candcm habet virtutem cum priori iedfortioreai,exeafit vinumjfahextra&um.fyrupuSjO- leumaqua&c.Pulfatillafiuepu iatillusrofticmis lieibavcnri, cau- da vulpis,& nola culinaria: Iraks pulfuillaiHiipanis amapalios de florchiquita.Galliscoquclourdecoqueretz &: paffe fleur. Eius ge- nera iuntaliquot;primumiimpliciterdiciturpuliatilla:Sccundurri genus dicitur pullatilla coerulea:Tertiu m genus pulfatilla lutea,fi- uepuliätillapedemontia : Quartum genus vocatur puliatilla ru- bra. Quintum genus nuncupatur pulfatilla alba: Sextum genus quod vocant pulfatillam petream: Vltimumgenusdicuntpuliä- tillana coeruleam minorem. Omnia haec genera excaliaciunt & lic- eant : Vtuntur in Medicina tam radice quam herba: deftillant in a- quamjFaciuntexradicibus vinum,conferuam,6cc.de hispluricsa- pud Medicos. C A P. XXVIII. Deperße arta qfj Hio > quercu, quinquefolio & ranunculo. DE PERSICARIA Theophrafliflntentia. QVivcramPerficariaenotitiamhaberevelit, is fciat, adomnia antiqua vlcera tam hominum quam pecorum illam confer- te, adeo vt modo non omnia vlcera per illum fanentur. Vulnera quidem illa, quae medicinis ma!e curata alus, deinceps non vul- nera, fed vlcera fafta iunt, perfede cum primis ianat haec herba, fi debito modo adhibeatur. Tantae enim haec herba praeftantiae eft, vt nulla ei alia fimilis fit fanandis tam hominum quam ani- malium vlceribus prauis. Sic fi equi ab ephippio preffiautattiiti funt, vtcunque malum id graue fit vel cum apertione vel cum no- dis&tumoribus cutisj fanabitur vtique ab hac herba tanta certi- Perßcariajk- nxi mala vl· ura> perficant proflantia, % tiidii e, vt nihilominus quotidie vfibus adhiberi po£ fit. Eodem modo fi hominibus calli creantur, suta fortiore la- bore cutis vel manuum vel pedum rumpatur,aut in carcerib.acate- nis iugcftiS obrer tur.quaecunque huius civilis vlceramalignafmt, horum haec herba praeiens medicina eft. Sed vt herbae vfum etiam intelligatis, ira porro attendite : Hei ba fumpta,per aquam recentem trahitur: Poftea parti anandae imponitur,tamdiu,donec ouidimidium comedi poflit. Indere- mota,in loco defoditur humido,vt puti efcat.Interea malum fana- tur. Sunt etiam, qui vicus cruce fignent &precatiunculas addant. Sed ifta aliena iunc. Operatio namque hei bae naturalis eft,non fu- perftitiofaaut magica. Nugas ergo illas omiteendaefunt, & modo procedendum naturali: & herba admirandas efficaciae cfle depre- hendetur. A me praeterea & aliis multa hoc etiam modo mala vlcera pciTaepe ianata fuerunt. Herba recens per aquam fluentem frigi- dam tra fic fe habet. Excipiatur herba dida recens, & per a- quam recentem etiam trada, lotaquevlcericonfricerur, & poft modum aliquem ia locum reponatur humidum, in quo melius ac citillime putrefieri queat, autiepeliatur in terram pinguem, dc magno lapide cooperiatur & aggrauetur. Mox atque putruerit herba,malum atque vicus curatum eft. Eius rei cauifaeft,vt antea diximus,quod Magnes hominis ad fe trahit, quamdiu aliquid fu- percft. Quo citius celerius attrahit Magnes, vt Medi- cinae Spiritus a Magnete per moram non deficiat fugiatve.Si vero tardius ad putredinenideueniar, erit etiam attradio tarda, & per confeqaenscuraiuxta putrefadionem vel protrahitur vel acce- leratur. Nihilominus putrefadio faurn tempus expetit,in mate- riae totius. confumpuonem.Condufiue,homo &: quodvis animal ob fenfitiuam facultatem, ad medicamentum in raagnetina cura diredam,eft Magnes,iuxtaMagneticasoperationesprocededo.. Has vero facultates naturae Medici parum aut nihil intelligunr. Et fi contingat aliquam eis feliciter vti, nonaliterhuncilliquara ludae» Chnftum exdpiunt,venenum fuum his verbis evomentes: D&momum, inquiunt, ha bet, per quod talia perfidt. Verum non confi- derent Afini, diabolum vnum alteri minus e fic moleftum, neque mordere iodum,quo regnum eiusmaneatintegrum. Scitote vos igitur, eiufcemodi vires atque virtutes, ex caeleilibus procedere Impreflionibns,per quas tam admirandae curae quandoque fiunt, ytmanififto videatur claunm in folcam equi ad carnem viuam vfqueadadum : item gladium in hominem truium, exceptos & in terram,- laridum, pinguedinem, &c defixos , iterum iuxta ve- rum proceffum efficere vt eiufmodi vulnera nihil accidentis ma- li patiantur, verum fanentur, & quidemfelicifiime. Innumerae fimiles curae fiunt ;fed has tantum enumerare volui,quo tales vir- tutes intelligere pofietis,eoreferrequopertinent, fcil.admagne- tinam curam, qua fimiles operationes perficiuntur. Et prout Maenes a ferro faam naturam accipit,non fubftantiam,fedfpi- Basilicae Chymicae Terfiearia mira opera tio non eft Diabolica, &C. Liber Sextvs. ritum cius: non aliter mumiatrahit ad fe virtutes rerum in eis ex- iftentes: Nam ibidem eil; concordantia quaedam, quae per attra- Äionem conuenir. Quod autem fuperius dixi, medicamenta e(Te i repeiien.da}eiusreicaaiTataliseft.Simanerentill2herba:inaere,; £ccarentur,& ipiricus carum euaneicerer, qui debet per Magne-1 rem attrahi, iic v t eiuimodi cura debitum finem confequi nequi- ret. Etiam fi manferint in ilio caule naturali nonfeparatae, fed in vita fiia vegetatiua, non operanturin hominem, fed cum iyderi- bus tantum exiftunt in concordantia»&inailidua quadam ope- ratione, ficvtinrerca nihil cum hominibus commune habeant. Verum vbi feiunclas funt a Tuis ftirpibus, nihil tum demum fyde- ra cum eis agunt. Sicut enim mors vitam feparat a eo rpore, ita, vt homo non viuac amplius,nec ad quicquam idoneus fit. Ita pa- riter in eiuimodi medicina poli feparationem herbarum a iuis corporibus concordantiaconiun&ioquefit cum hominibus,dc in eis quaerenda ed.Quandoquidem afeparationeiunt niiicrocof- rao commifiTa:, nec non fyderi fiio, quod accepit ex limbo terra?, ideo quia homo eil El's.5. cura viribus adfe trahit omne, quod a terrafepara«:umeft,;Equepotenter atque fuperiora,cum adhucin terra darent. P.aerer didlas vires,narcoticam ftupefadiuam quo- que Nataram perficariae inede intelligite. Fam vana efle Narcoti- ca, fciendum eil. Nam vnuraquodq; ftupefa&ivum ab alio diucr-- fameft. Dolores .n. qui folis ftupefa<5Huis mitigatur & auferun- tur, varias habent origines & caudas, ex quibus enafcunturdiuer- fimode. Quot enim eiuimodi languores atque dolores exidunr, femper inter fe diuerfi, tot etiam contra ftupefa&iua reperiuntur a Deo creata,nec non ordinata. Peculiat em igitur notate mitiga- tionem in hac herba,videlicet eis locis, quibus dolores excorro- iluis fluxibus incidant,vel ex fabrilibus (als fluxionibus, vnde illi maximi quidem oriuntur. Vbicunquc rcfolutio talis acciderit in apparentibus locis, prout in dentibus , &in pamritio falis, &c. tuncherbadidlafuperpofira. prius tamen aqua recenti frigidaq; madefa&a, proutfupra diximus,in quibus narcotica caetera nihil profuerint, oranem dolorem protinus aufert atque perianar. Sepultura Perßcaru (urmcejfd- riafit. Perßcariaeß Narcotüa. Basilicae Chtmicae Hacc a me dida funt ob Medicorum jnfciorum ac mendacium ßultiloquia,dicentium. Narcoticorum vfum cfle noxium, & in o- mnibuseuitandum. Propter ifto rum turpia mendacia, cogar illa neceflario declarare ad hunc modum. Plurimidoloresraorbive cxfiftunt, qui nullum prorius medicamentum admittunt, pr«cer ftupefadiua folum; Quidam non, nifi laxatius: quidam fola con- foitariua,&aliitantum infrigidatiua. Quareiuxta morbum erit applicanda medicina. Quod per laxationes mitigari non potcft id aliud quiddam requirit,vtpote per naturam ad hoc ordinatum. Yidete vulnera non iananturpurgationibus;nec infrigidantibus, fedfolam confohdatioms.Quid eitconfolidatmurrs.quidftupcfa- diuum? Nonnefuntambo virrutesatq;vires ? Ita veros & potifli- mosadhuncinteiligite modum. Dolor iftefimilis eft paneritio, hoc eft, illi, quem rodens vetmis efficit, cum tamen vermis non exfiftatjitem podagrae fimilis in fynonia fit«. Ad eiuflncdi flaxus ita vehementer corrodentes , herba quae dida, maxime venit in vfum. Plura de hac mihi nonconftantinprasfcntia Patetenim cxh«s, qu« per me dida funt hoc loco, virtutes ac vires eius her- bae fatis in teliigi pofle: quamuis infra latius ac particulariter ad- hyc eas reuelaturus iim. In fiimma, damna quaeuis illata corpo- T?trßc*ru ν· jHsin dolore dentium & pa neritiOf &c. ii, cara magnetina poliunt inftaurari ia nari que. Cura fane mi- rabilis e Λ, magni momenti. Quandoquidem ii quifpiam in ea Medicus diligentiam adhiberet ,eique eitet intentus, nihil mor- bi rciiftere valerer, quodnonmagueticecurari per ipfnm pollet atque fanari. Quanquam vero öc alia medicamenta funt, quae per aliam viam etiam naturalem curanc.-iftud tamen nihilominus luo tempore&Ioco eft: admodum ptaeftans ac mirabile, tum prae ctcreris omnibus vtile. Non quod propter pcriicariam tan- tum icribamiishasc,fed propter alia multailmilia,per quaefan- guinis fluxiones,item iynoni«, dolores oculorum,&c. tolluntur, qui morbi non pollent aliis proceffibus ita commode facilcque fanari.Tum hac de cauirapariteriftafcriberevoiui,vtli forte quis inagnecicoprocdTumorbos curet, non dicant ignari medici fa- scinationem cite, cura ipfi nefeiant quid fafeinatio iit, & quid non.Tantum enim no didicerunt oranes> quotquot eorum funt, vrvnicum tantum articulum eiuf nodicogoofcerepoircnr.Qna- propter ftolidiras eorum eft mundo manifefta iam, & certo con- ftat, eos ex natura minime curare,fedex fabulis i£fopi tantum, atque dodrina Marcolphi, quibusipfi periimiles funt. Poeiam hanc fatalem & lingularem die iudico, quod tales MedicosDeus mundo obtruferit, qui circa perplexationem omnem fe homici- das fateri cogiitar.Quosenim Academici Dodores creant, etiam confcientia propria tefte fateri coguimu·,quod vixpro famulis Pharmacopmorura ftenr. Et iic turpis lucelli canfla omne mun- dum ludos faciunt, interim nec ipla calla nuce digni. An vero id non latrocinium iit foedum, facrae pecunias caulTa tantas in mun- do fpeluncas moliri? interim Magiftratus vbiuis caecutit. Qui in latrocinio corripitur: in rotam fuffigkur. Ifti vero, qui omnia pailim caerniteria complent, 8c homicidiis crebris dimidium regnum exhaurit,etiam fplendidi tituliingeruntur, proucdolen- dusiam mundi mos eft. Hoc idem eftcumillo,iifurminorin cru- cem agitur, maior ad honorum fubfcllia collocatur. Peruerfiras haec ii quinquagintaan. adhuc durauerit; vim probum, ne quidc yniucrfus mundus amplius vifurus eft, Cutrj .n. qui iam viuunt. Liber Sextvs. Basilicae Chymicae nihili fint, quales faturi fint, horum filii & polleri, qui nihil dl- fcuntaliud,qaamqaodfoeluncani iliiinftiJIant? Hi nimirum Tunc illi profelyti, de quibus Chriftus loquitur, qnafi dicat: Vcs m edi- ci nihil eltis, &,iuniores creatis vobis duplo peiores: hi iterum alios,felonge fceleraciores. Et quo euafura harc eft fpe lunca, do- nec iudicii dies appropinquet ? Nec id etiam de herba hac lubii- cere volo,quod videlicet, vbi fecundum influet«tiam integra fue- rit eradicata prorfus a fundam ento, mirabilem femper operatio · nemrecineat, nedum virens , verum eriacxficcata. Pariter etiam omnequod extrahitur exeaper defti!Iationem,vt aqua, oleum, &ipfum alkali. Ei licet quidem Magnetico modo, veliuxra pro- prietates illius procellas non operetur, tamen ea condicione vi- ribusquetdibusid facit, vt lingula per communem applicatio- nem perficiat, quas fuperius feriptafant. Medicum enim Allro- nomum eile decet, vt Homines atgrosita mifere non torqueat, quum tempus&horameiufmodi vinum conferuadonis optime nouerir. Sic eius aqua deftillaca vulnera nec non vlcera lota, pe- culianbusq; linteis ea te£la perlinantur omnia,quam vis cancrofa, fiftulofa vel alia forent. Similiter etiam puluis in- fperfus quolibet die bis, nec iecus ac aqua prius didla curat,etiam Efthiomenaquamis vlcera,fic vtnon amplius erumpant, vel da- mni quicquam adierant. Item eius Alkali dolores omnes morti- ficat,in viuam eliciens Elcharam perbelle mitigando. Facile con* iicere polium in herba hac plurescxfiftere virtutes, quas ego li- benter fuilTcm expertus exciusPhyfiognomoniarveru ob impedi- menta mihi per meos aduerlirios aliata fieri minime potuit.Nam & proprii mei famuli miniftrique furtis ac flagitiis fuis me pafllm ita obtundunt &diftrahunt,vc propter facinorofos illos vix hxc paucaferibere & corradere potuerim. Spero tamen eiufmodi ne- bulonum finem aliquando futurum aureumq; mundum aduen- turum, in quo non, vcin hoc praefend longe lateque per omnia Diabolus regnet,ac ego in meisiaboribus impediar. Interim her- ba haje Germanis fanguis aquadcusdidla.Ladnis V.Pei ficaria feu Saphena riparum, optime vobis pertne commendata fit, vt Ma_ Liber Sextvs. netlcas vires in aliis rebus per eam cognofcere valeatis. Pfyllium Grrecis φυΤλιον, Κατάφυσ·/?, ΚυνοκεφοίλίονίΚρνσ·χλ.ιον, Κυνόμυιον, φνίλερ/ς, Σικελιωτικον, Σικελ/oy, ΚυνοκΑης, &aTheophta- fto Κννοφς. Latinis Pfyllium, herba pulicaris, Pulicaria, Cataphy- fis, Cynocephalium, Cryftalium, Cynomyium, P/ylleris, Sicelio- ticum,Sicelium, Herba fiaula, Syluacium &c Plinio Cynoides, Theophrafto cynops, EtTheodoro Gaz.t Canaria Hciba,Simpli- ciftisHeibapuIicaris&PuIicariaDiofcoridis. AI Serapione lib. fimpl.cap. 220. vocatur Bazara chatona: Auerrhoe Befcarceton·* Auiccnn*chotuna,chatonachotume:Semen Bezer chotumerlta- lisPlillio HifpanisZargatona,Maz:ac3ton, Zeragatona : Gallis Herbe a puccs & L’ herbe des pulces .· Africanis Vargngum : Polo- nisPfylliura. Germanisralli; Eius duo fantgeneraprimam explicauimus, reliquum dicitur Pfyllium alterum &c. Antiqui Arabes volant quod Internum feminis excalefaciat, cortices vero frigefaciant; Certamen hoc in medio relinquimus : Eius Vfus eft Internus atque Externus : Ex femine fit pncftansEIeiftuarium. Eleftuaiium depfyllio, Mefute : Recipe fuca Bugloifi, fiue Borragmisdomefticae 6c fylueftris, fucci Endiuiae, fucci Apii ana lib. ij. Succi Furnarias Vnc. iv. Clarificentur&in his infunde Cu- fcutas, Anifi, Senaeana Vnc.5. Capill. Veneris M.j. Afari Vnc. 5. Nardi indicaedrach.ij. Macerentur viginti quartior horas : deinde femei fer vefiant,&adde Violarum recentium Vnc. iij.Epithymi Ync. ij. Rurfus fcruefiant, colentur: colaturas addantur Pfyilii,id eft, feminis Vnc. iij. Macerentur 24. horas identidem agitando, poftexprimetotamnuccaginem: in cuius lib. iv. coque igne len- to. Sacchadoptimilib.ij. 5. Scammonii praeparati Vnc. i j. f. co- 6Hs omnibus addefubiequentiafubtiliffime trita : Trochif oiuin diaahodon,Trochifcorum de fpodio j Rhabarbari ana Vnc. j. Trochifcorum d; Berberis ana Vnc.j. FiatEle&uarium. Flauam bilem euocat, ob id febribus ardentibus acutis, curatu difficilibus auxiliatur,dolori capitis, & vertigini a bilis vapore nafcemidiftcro, &: intemperiei cal das hepatis.Datur a d; ach. iij. vfque ad aureos iij. Loch de Pfyllio. Recipe Mucaginis piyllii fecundum artem extra&as Vnc. i j. Sacchari clarificari lib j. Coquatur faccharum Basilicae C ft y m i c a fufficienter,doneccandidum fiat: deinde admifeetur mucilago,’ ξ>ζ camdiuagitantur, donec probevnitafint, &:aibefcanr. Serua- turin vafe vitreaco ad annum. Tenues & acres humores in pedus defluentes mfpiflat, mitigatq·, & exactioni praparar. Fitinhunc modum Loch de femine Linij& alia huiuimodi eclegraata , quae mucilagines re d pi unr. Loch de Piyilio, aliud, Mefua: Recipe Piylhi, Granorum cironiorum anadrach. V.Sem. Papauerisalbi drach. X. Sebeften- mim. L. jnjubarurumnum. XXX, Glycyrihizadrach. vij. PaflLlirum exacinatarum drach. XV. CalTice filtulae munda.- ta Vnc.j. Decoque in Lb.ijx.aqua, donec impinguentur : deinde cola &proiice fupereaRob.Iib. ij. Sacchariialiemeni,Syrupi Vio- lati jPenidiarumana Vnc. vj. Farina: fabarum drach. i;j. Traga- canthi, Gumi Arabicianaaur. IV. Coquantur vfq; dum tranfeant in conflftentiam mellis: deinde ψ .Sem. cucurbita,Sem.Melonis. Sem.cucumeris.Sem.citrulliana aur. ij. Se m. Papaueris albi aur. iij.Sem. Anifl Feniculi ana aur.ij. Confice &c conferuain vafe vi- treo ad biennium. Quercus, Grads ApvsyGenua. &)$)( &)$* 6aU«/miilca fun t huius ipecies, quas omnes enumerare foret dif- ficile. In fyluisaliisq; locis nafeitur. Arboreftprocera, craffiore&: aiperiore caudice,ramofa,foliisqffiundelaciniatis. Gladeseducit optimas &giadiflimas, Galias ite & vifcu. Radix eius ladflime cir- cuiaceme rena amplcdicur.FrudusLatini glandes,Gerrn.iJhffiiirt appellat. Ex quercuum generibus funt Rc bora,a duritie fic appella ta,Germ. Ilex,q roboris magnitudine & folio nafci- tur, veru minori aculeatoq; cortice etialaeuiori,materia fpifla &ro- bufta,gladofofrudu &c pufillo.ppetuaf odes coma,fruduucp tar- diffima pficies, & veterc frudu nonus excipit & puenir. Vnde bife- ra a nö.nullisexiftimacur. Praterglädemetiagranuq>dapuniceum hyphear & vifcü, ficut reliqua quercus.Tertia nume- ratur Thcophraflo Cerrus agilops, populo fimilis,caudice redo,excelfo, Jaui, & per longitudine robuftiffimo, materie ahoq i.mprc ba, nec nifi ararioi u Officinis, Cai bone dotata. Glande fert trifle, horrida, echinato calyce Caftaneamodo, vnde a nullo pia- cucahoqfolicbtduramffi, gignat carnc.Galli herru & hedrG vocat teile Ruell. Quarta fpecies Eiculus,PlatyphylJos Grascis, vtquibafJäplacet, & quibuida lati- folia, q> inter arbores gladiferas, folii aplitudine pracilet.Fago pro- ceritate &glande inferior.Gallavifiiquide querna: non diffimili, nifiq? lenior,fedad re nui a vtili :icd alteram nigram habet,qua la- najinhciuncur. Glandem fert qua: hifpido calyccconcineatur,gta- dem, bonam, quafungoiäm carnem fieri tradunt. Felium graue, carnofum,procerum,finuofiimlateribus. Giieciquatuor nume- rant genera,hemer-im, aegiIopa,haliphlaeum,platyphyllon.Qua: ad ia deferipta genera rcferut,vt quercus fit hemeris quafi placida; Ro bur vero fit aegilops.Surn- muquercuscu iuglädeeildiifidiü,vtiniugladeetiaeildi<5lum. Gi- gnit aute quercus praster fru<5lüpeculiare, videlicet glandem, alia quoq; multa.Fert vtruq; &qua:da, vtTheophra- ft* refert,velutimora,nifidiftaretfru6lu, cotumaci duritia, plerGq; nonnulla colis effigie repreientantia. Interdii cu perficiuntur tauri caput imkanda;qu£ cu praerupta dehifcunr.nucleü oftendutoliua: firmle,Nafcürur &ίη eo pilulae nucibus no abfimiles,intus hab5tes fioccuIosmolles,Iucernaruluminibusaptos,q,&probe gallae ni- grae modo flagrent.Fert & aliam cum capillo cornigeram pillulam. Verno tepore melligeni faeci, tu guilu,tu taftu. Gignunt §c alae ra- moru pilulas fine pediculo fefliles, parte concaua, adhaereres, verfi colores, quae prominentes quofdam vmbilicos,vel cädicantes, vel difperfanigrarum maculam varietate notatos praemonftrenc, me- diis partibus eoiore cocci rutilätibus,quibus apertis putris inanitas cernitur,aliquando pumices, fed raro gignit. Nec non e foliis,con- uolutas rariores pilulas compreflas, oblongas, fuper foliis quoque tergo adhaerentes,aquofisintus bullis,candicares,quae mufeas cre- antia: maturefeentestandeingallasoccalefcentesdurantur. De- ficcat, ailringit, & calefacit, paulum,infra media,in genere fcilicec eorum quaetepida funt. Folia aut medius cortex in vino decofta potaq,·, omnes alui fluxus, menfes&Gonorrhoineara certo cohi- bent. Eadem praeftat ex teneris foliis liquor ilillatitiiis, ac pueris potifllmum datur. Tritaeglandcspotaeprofuntiis, quia venenatis morfi funt,quim venenum furapierunt, aut biberunt cantharides LibER SeXtvs. Basilicae Chymic^e vt vrinam cruentam emittant. Item glandium puluis potus caU culo medetur Arcades glandibus primum caute inuentas fruges vi- xifle, autores teftatur.Folia quercus ad vulnera funt vtilia. recentia enim ea conieruanr, & in aqua decoda eade purgat, Galenus quo- que foliis qucrcubus vulnus glutinaife teftatur. Rubentia tene- ra quercus folia,in bono veteri vino coda dentium dolorem ex fri- gidis fluxibusnatum tepida collutione fedant. Ligni querni plu- rimusadaedificiaaliasqueresfirmaseftvfus: Efl: enim lignum du- rifsimum,&diucifsimedurans. Vndequerna coniilia clida funt* pro conflantibus & firmis confihis.. Balneum adfcabiem, lepram, vlcera& omnia cutis vitia, ex- pertum. Ri. Fol. Quercus, Piforumana Μ. χ. coquantur in aqua fluuialiq.i. In hoc balneoin fideataeger quotidiemane Sc vefpe- ri. Et quando egreditur, cutis infediones penna in fequcnti mi- xtura inrindalauentur, &perfeficcentur : Recipe Aquas Planta- ginislib.j. 5.. Olei ligni Qua jaci Vnc. ij. Mifce., Vlcera vero Em- plaftro Diafulphuris vinciantur. Hoc enim modo fanaui o- mnem fcabiem, vlcera quacunque, ac lepram recentem, non ex parentibus conttadam, cutisque vitia eunda. Renouandum eil; autem tertio quoque die, vt reliquae artificiales balneae Rulaa- dus.. Quinquefolium : Graecis Πεντνίφΐ/Ρλΰΐ', μον, Ώίντκ$άκ,τνλ(&*, ΚΰίΤλιπίτκλον, Συλολωτνν, Σνλοπίτκλον , IUv-. Ίτίκοιναν, Θυμκχ,ντί?, V βεως ονν%, Πτεραν ΐ’βεως, Εξμο^Λκ,βνλ©^, φίϋ- δοΛλινον, δίχαμαίςηλον.-LatinisPentaphyllum,quinquefolium,ii- ue Qcinquefolia,quinquepeta,Pentapetes,Penratomu, Callipe- talü, Penradadylos, XyIolotum,Xylopetalu,Pentatoenii,Pieudo- fehnum,Thymiamis, Vnguis Ibidis, Alalbidis,Pena Ibidis,Hermo dadylus,Mercuriidigitus,Pempedula: Apuleia Pompedulum& Manus Martis: Plinio chamaezelum; Aetio Mercurii herba: Italis cinqucfogliojcinquefolio, & pentaphillo ; H fpanis Cinco En Rama,: Gallis Quinrefueuille: Auicenna Nithaphilun & Nidae- filun: Haliabbate Femequeftron: Aliis Arabibus Zegagi, Cubru- faidcn,Hazipor,Kamcfe,Karnfe,&Kamefeorach:JEgyptiisEno- thron,Orphiteboce,Orphitebeoten&Themoneftron;Gerraanis; Liber Sextvs.' grmffjtllfjitfrm« K. Eius genera funt quindecim ; primüm genus eftpentaphyllumfiue quin quefoliüTheophrafti.'Herbariis Quin- quefolium Theophrafti Iuleum, & Quinquefolium Iuleum ma- ius. Secundum genus eft pentaphyllum feu quinquefolium Theophraftialbum, & Quinquefolium Maius album. Tertium genus dicitur quinquefolium Theophrafti purpureum, & quin- quefolium purpureum maius. Quartum genus eft pentaphyl- lum icuquinquefoliumDiofcoridisac Galeni. Quintum genus dicitur Quinquefolium & pentaphyllum fyluaticum. Sextum genus Plinio dicitur Quinquefolium fragiferum : Hcrbariisquin- quefolium fragiferUm recftum .· ieptimumgenus diciturPentaphyl- lum iiue quinquefolium fragiferum repens & fupinum. O&auum genusdicitur pentaphyllum album retftum Quinquefolium Itali- cum album, & quinquefolium album re<51um.Nonum genus dici- tur pentaphyllum &Quinquefolium purpureum re , plura in Me- d i eorum libris* Ranunculus; 'Σίλίνον άγριον, Σίκινον C δ χτ Ιον, 'ΒΛτζΛχις Γιλοτοφυη,Στχκ7 κη,Κατ& saocr ικη,Καυς-ικ}, Κλονοψ,ξχ- πλΗον,ηφΛίς-ιον,Σαξδωον Σίλινον, ϊικόπ (& &c. Larinis Batra- chium, Ranunculus,Batiathis,Cloenum Hephacftii m,Rhufelinu, Licopnus,HerbafceIerata, Glorophis,Clarofphis,Pha;otiu,Rho- folinü,Apiaftelliim,Dentaiia,Milc ü&Nilcu ,1c Auricomü. Pli- aaioHerba ftrumea:iimpliciftis,hcrba Vlceraria, Herbacauftica Basilici Chtmici ApiumRaninü, Vulcania, Herba Vulcani, HerbaRamna: Arnoi- do Villanouano Ranüculus Lupinus, Vngarioribus Medicis Pcs •Coruinus : AliisApm£ylueftre,Äpmrufticü,& Apiü Aquatkü: A- rabibiisapudSerap.I.fimpLc.apij. B rachion,Hali Abbati Verdel- heb, VaIderheb,Qjegrü & Queg nü vocatur. Apud alius A tabes legimrKtbikengi,Leleiach,Madafon, Maferus, Nodalfar. Rebi- cheg,Michefol,&KimifoI;ItaIisdiciturRan0coIo,Ranücolo,Pie coruino, & Apio rifo. Hifpanis & Portugallenfibus Yerua Belida: Gallis Baiinet, Bacinet Grenoiile,& Bacius. dicitur fyne- chon,Carcadana& Nemecon : Germanis j^rtlKUflljj/DCappSIt- Genera cius iimt 15. Primum diciturRanunculusPratenfis caufticus. 2. Ranunculus /ylucftris. 5. Ranunculus primus Dio- fcoridis, Ranunculus Paluftris, Ranunculus Aquaticus, Apiü Ra- ninü, Apiü Rifus, Apiü Hoemorrhoidü & Batrachiü Paluftre: Italis Ranunculo acquatico. 4. Batrachium Apuleii,verticillum : Item Ranunculus rotundus,RanunculusBulbofus,RanüculusTube- tofuSjFlammulaminor, Flammula rotunda, Flammula Vulcani, Rapunculus Vulcani, Rapunculus Diui Antonii; Italis Ranun- colo rotundo f.genusdiciturRanunculusalbus,Batrachium albu: ItaIisRanuncoloBianco:|Gallis Baflmets Blancs /imples. 6. Ra- nunculus albus multiflorus &c Ranunculus coronarias albus. ItalisRanuncolo coronario Bianco,&RanuncoloBianco mul- tiplici: Gallis Baflinets Blancs doubles&c. 7. Ranunculus Ter- tius Diofcoridis, Ranunculus nemorofus luteus, Batrachium ter- tium Diofcoridis, Sc Ranunculus phragmilis luteus: Italis Ranun- colo feluatico Giallo: 8. cft Ranunculus Quartus Diofcoridis flue Ranunculus ladteus, Ranunculus nemorofus albus, & Ranuncu- lus phragmitis albus.Italis Ranuncolo feluatico Bianco p.&io. ge- nus dieütur Ranüculus nemorofus purpureus,& Ranüculus Phra- gmitis purpureus.ItalisRanücolo fcluaticoporporino.il.genus di citurRanüculusaIpinus&Ranüculusm0tanus,Gefnero FlosTrui lius, Aliis Ranunculus Motanus luteus flue Alpinus Luteus.1 z.Ra- nunculus Alpinus, flue Montanus albus ; Gefncro Flos Trullius albus, aliis Ranunculus glomeratus : Italis Ranunculo Alpino G'allo Sc Ranunculo Alpino Bianco. 15. & 14. genus, dicuntur Ranunculus Aruenfis, Ranunculus fegetalis, Ranunculus Echi- natus: Item Ranunculus Aruenfis Latifolius & Ranunculus Aru- enfis tenuifolms fiue Auguilifolius. 15. Ranunculus fanguineus, Ranunculus Conibntinopolitanus, Ranunculus Bizantinus,Ra- nunculus Turcicus Chalcedonicus. 16. Gelotophyllis Plinii lib. 24,cap. 17. DiofcoridiΣίκινον χγριον : Aliis Σχρδωοv Σίλινον 1ΐζηΛΣΰίρ$ωνι:{7Γύΰ6: Γίλο-πφοη ; Apuieio Herbafcelerata:Herba- riis Ranunculus fardonius, Apium Rufticum, Apium Sylueftre, Apium iardonium, fardonia hei ba, fardoa &iardoa Herba : apud VirgiliuminThyiiiait: Imo ego firdois videar tibi amarior her- bis. 17. Flammula paluftris maior, Ranunculus latifolius ma- ior, Ranunculus flammeus maior, Ranunculus lanceatus maior. 18. Valerio Cordo dicicur Βχτραχίον ώΑμτνφυ^ον: Latinis Ra- mm culus Latifolius, aliis Ranunculus flammeus, Item Flammula paluftris minor, & Ranunculus Lanceatus minor : Italis Flammu- la Aquatica. 17. genus dicitur Flammula Aquatica ferrata, & Ranunculusflammeus, fiue Longifoiius ferratus. 20. &c 21. ge- nus dicunturRanunculns Lufitanicus dc Ranunculus Autumna- lis. 22. genus vocatur Ranunculus gramineus. 24.dicitur Ranun- culus gramineus multiplex fiue multiflorus, &c Ranunculus gra- mineus coronarius. 24. genus RanunculusTuberofus,fiueBul- bofus multi florus: Italis Ranuncolo rotondo moltipiice. 25. ge- nus dicitur Ranunculus Anghcus, & Ranunculus Tuberofus An- glicus: Italis Ranuncolo rotondo Anglico &c. Omnia hasc gene- ra excalefaciunt&ficcant, In Medicina Eorum Vfus tantum de- ni onftratur Externus. Liber S e x t y s. Ranunculus dulcis .-Eiusgenerafunttf. 1. genus Grads di- citur Βχτρ*χ/ον χληκεραν Latinis Batrachium dulce & Batrachium falutifetum. Ranunculus dulcis, &: Ranunculus dulcis pratenfis dicitur;HerbariisRanunculushoIeracius, aliis Ranunculus falu- tiferus.Ttalis Ranuncolo dolce 2, Democrito yjpwdv&tfjiov: Lati- nis chiyfanthemum Democriti. Herbariis Ranunculus Auricomus, Ranunculus aureus,' Ranunculus Dulcis Nemorofus,pes Leopardi, & Vnguis Leopar- di, ItalisRanuncolo dolce faluatico. Ranunculus holeraceus maior. Ranunculus dulcis pratenfis maior. 4. Ranunculus dulcis Multiflorus, & Ranunculus dulcis coronarius : ItalisRanuncoIo dolce Multiplici. 5. Rannnculusmultiflorus maximus, Ranuncu- lus coronarius maximus5RanunculusRufeus. 6. Graecisΐκτινοτη!- Siov: Latinis Idunopodium, Pes miluinus, Batrachium vineale. Ranunculus repens dulcis, &c Ranunculus vinealis. Horum ge- nerum VfuseflInternus&:Externus,quiain Temperamento funt inferiores. Ranunculus Fluuiatilis : diciturHepaiica fluuiatilis, Remberto Dodonaeus Poly.imhemon aquatile: Habet etiam vim calefaciendi &exficcandi,fed Mediocrem , Ha&enus adhuc in Medicina rara hei ba. Basilica CnYMici· C a P V T XXIX. De Roßnarmo, Refla houis, Refeda, Ruta, Scolo- pendrio & Symphito. ROfmarinus Hortenfls Coronarius,Grrecis /χοίτικη’. Latinis Rofmarinum coronarium : Arabibus Elkial: Italis Rofmarino coronario & Ramerino ; Hiipanis Romero: Gallis Rofmarin : Germanis Rofmarin ; Anglis garden Ro- femarie.Coronariadiciturquod Coronis infri foleat .-Ramosha- bet tenues, circa quos folia flmiliter tenuia crebra , oblonga & gracilia, intus canticantica, extenoieaurem parte viridia, &gra- uiter odorata.Frutex in fuma eft topiarius Sc coronarius, folio pin- nato, hecbaceo,fubrerraneo,Aricuto, thuris odore,flore caeruleo» femine atro,radice nigra,multis fibris capillata. HacNarbonenfis prouinciae tradhrs adeo fcatet, vt lignum aliud haud vrant. Hodie in hortis paflim &. fi&ilibus plantatur. Floret bis anno. Vere & au- tumno. Carpitur Maio ad vfq; Seprembrem.SeriturMartio.Non- Liber Sextvs. 1233 nulli duo eius faciuntgenera,ied exiguum adeo differentia, vt di- fcerni vix queant. Calefacit & cxiccar, quod guftus abunde often- dit. Libanotis Coronaria ieuRofmarinus,&in cibis & in potumi- fcetur fummacorporis cum vtilitate.Vinu Rofmarini,aut ipfaher- ba in vinodecoda, mane & vefperi calida, ad tres vel quatuor ho- ras jejuno ftomachopota,album faeminarum fluxum, ac cdfumpta muliebria mirabili:er fanat. Eadem ratione difeutit & pellit mor- bum Regium,difpnaeam adiuuat,arteriam tracheam purgat,&:ape- rit, excretiones multas facit,concodionem adiuuat; venenis eft vi- ce antidoti .-tormina fedat, fanguinem purgat : fudores prouocar, poft potum eius contedo corpore. Cremata tutam a peftilctia do- mum praeftat, nidore improbam aeris diluens perniciem. Illita vel pota fyncope laborantibus auxiliatur, vertigini medetur, faciem expurgat, dentes dealbat, halitum oris bonum efficit, vifus clari- tatem efficit, pterygiaoculorumfanat.Putridavlcera,carcinoma- ra,intertriginem,fiflulas,aquaffillatitiaaut decodum Rofmarini aut Didamni purgat, &:ad fanitatem perducit. Fomenta eius & de- feffionespoflunteadem quae Menta fatiua, Didamnum & Pule- gium. Vinum rofmarinatum, Arnoldi: Recipe Rorifmarini quan- tum voles. Pone in dolio,fuper infundendo muftum crudum flue codum.Scdcfpumatum, &in vinaria cella conierua. Vtileeftin o- mnibus aegritudinibus frigidis,confortat cerebrum, cor&neruos; appetitumredificat: confumitphlegma; confortat dentes & gin- giuas;cancrumexeofaepe lotum fanat: pthyficis dc hedicis pro- deftjitem quotidianae,quartanae, lethargo,paralyfl& tremoii mi- rifice confert.'iuuentutemconferuat, &faciem iuuenilem reddit, fi cum eo lauetur. Acetum eius quaere apud acetum Rofaceum. Dianthon,NicoIai;Recipeflor. Rorifmarini Vnc.j. Violarii ro- faru, G!ycyrrh!zae,an.drach.vj.Caryophyllom,SpicaeindiaE, Nu- cis Mofchaiae, Galangae, Cinnamomi, Zingiberis, Zedoariae, Ma- cis, Ligni aloes, CardamomfAnifi, Anethi, ( videlicet feminisjan. Setup. IV.Mellis quantu fufficir. Fiat Eleduarium. Prodefl: praeter rationem tribulatis, cardiacis: animi laetitiam auget. Eos roborat, qui alongo morbo debiles adhuc fefe recolligunt : Ventriculum perpulchre emendat ? Eledhiarium ad morbos capitis frigidos.R6deIetü:Recipefum» mitatü Rorifmarini, Cinnamomi, Macis, Nucis mofchafae, (Taryo- phyllcrü ana Vnc. f. Hirundinu caftorii, Priapi tauri ana Vnc.j.Si- mul colligata, in olla perforata impolita in furno vtantur,donec in cineresrediganturrquipoftea lauantur, ii timeatur odorvftionis. Et ex cineribus iffis cum pauco faccharo&fyrupo de ilaschade fiat Ele&uarium, ValetadparaIylim,conuuliionem,plenitudine, &: oculorü iheumatifmos,& aliaiu partiu, adarticulorudoloresa morbo Gallico, & alios affe&us in quibus multum exiccandueffi Epuhema ad frigidos cordis affie&us, Andern. iy. Flor.Rof- mar,ilaechados, ana Vnc. ij-Sem. Ocymi,Cort. Citrimali, Ma- cis, Caryophyllorum ana Vnc.iij.Spec. Diamarg. cal, vel Dia- gema:, ve! Diathamaron dracb.ij Reda&a inpuluere excipiuntur gollipio. Hoc deinde facculoindatur ex ierico panno interfuro. H.c.poftea vino &c aqua Meliffieirroretur, & tepidus cordi admo- ueatur.-ßccatusremoueri debet.In cordis palpitatione trochifcide- capfura addantur. Vnguenru optimüad memoria augenda, Fiora- uad :Recipe aqu;r ex flor.Rorifmarini l.j. Nucis phyllorum. Granorum Paradiii, Cinnamomi, Cubebarum, Ma- cis, Zingiberis ana Vnc. j. Mofchi Setup. 1. Piperis longi drach.j Croci drach. iij. Galangasdrach. ij. Terantur q.u as ted poiTunt,mifcear.ur& maceierurpdiesin Joco aliquo calido : inde calore cineiu deffilletur,augedoigne doneccobmaturfjces.Huic deinde aqua?,adde aqua; ex foIitsRorismarini bb. j. & coquaturii- mul jn vaie vitico ad igne, donec dimidia pars fuerit cosüpta. Quo fa6lo> adde olei veteris l.j.Olei dr Been Vnc.j. E:n horbii.Caftorii, ana Vnc, IV. Sinapi Vnc. VI. Olei Sefamini olei hypericonis, olei citri,oIei.Spicae9olei deaberroana Vnc. f.Mifceacuronia in cucur- bir a vitrea optime obmrata,&m accietur ad So'e meles tres; &erit fadu A miliam memoria mirabiliter reftituit , vngendo ciieo c&r purtoiU&ilomach-UjVeiperi, cu itnr dormitu. Refta bonis, Re- mora Aratri, quod radicibus filis aratrum remoremr : Grascis A- vel Ononis, quak dicas A fini dcli <5ta,mcntu. Eu icius Cor- dus Acurcllam dici affirmat: Galbs Bugraaes,Arrefteben£Germa- nis K. Deco&um eius Equires, meiere nequeuntibus- equis offerunt) quiayim habet diureticam :,Crtbris cft aculeis,io?- Ba sit IG Λ CHYM.l’CiE ftar inftrumenti quo ftupam feu Linum fceminac expurgant,vr Cor dusexplicat. Ramos habecfruticofos.dodrante maiores frequen- tibus geniculis cinctos, canis alarum multis, capitula multa. Foliis eft exiguis, tenuibus, ceu lemis, ad ruixaucpracenfis loti formam accedentibaSjfubhirfutiSjodoiatisiniucundeolentibus.Ramifpi- nis acutionbus,ac velutifpiculis firmi oribus horrcnr.Radicem ha- bet candida,feu in nigro candicantem.Florem fertmrnutulum,Pi- fidilutiore micantem purpura,infiliquanon vndequaq;feptum. Nafcitur culto, pingui &glutinofofolo, Tegetibus pra;cipue & ar- uis. Menfe floret Iulio «ScAugufto. Calidaeftgradu tertio. Vim habet quandamabfterforiam&:& inciforiam. Radix calfadt &. extenuat. Intrinfecus Cortexradiciscum vino potus vrinam du- cit, calculos rumpit, & cruilas expellit,Diofcor. & Plinio teftibus. Radicis deco&um hajmorrhoidas lanare creditur. Antequam ipinofa fiatfale conditur,&eftcibisgratiilima. Extrinlecus De- coda radix inpofca dentium dolorem collutione mitigat· Refeda:Simplici Eruca Cacabrina & ErucaHifpanica.-Italis Re- ieda.Gcrmanis ©panifcftDCaucftndd eft Eruca Hiipanica.lecundii genus dicitur Reieda Latifolia &c Refeda tenuifolia: Eius Tempe- ramentum calidum ficcumq·, eft, abutiturq; ad veneficia aliaqj, i- deo eius virtutes a Medicis non inquiruntur. Ruta inter graueolentcsherbas numeratur, feu domeftica, cuius vnafolum differentia agnofcitur, omnibus perfpicua , leu iylueftriscuiuspluresdantur. Eftautem Rura fuffrutex bicubi- t'alisramofus,furculofus, foliofus & femper virens, flofculos ge- rens luteos, a quorum occäfu capitulum emergit quadrangulate, tot feptis&loculis, quot angulis diuifum, in quibus lernen con- tinetur, quod in lyrupideftoechadefit compofitionem. Dicitur autem ruta Graece quodeiuspraEficcoipirim& calore ge- nitale femen arefeat, aut extinguatur, Item ξυτη & ξννη a Nican- dro ξυΰ-ιαον: Latinis paganum, Rhyte, Ryte,pigana'.n, Nicandro Rhyfimü, ApuleioEdphium : Herbariis Ruta, Rutahonenfis& Ruta hortulana. Serap. lib. fimpl. c. zpo. dicitur Sadeb: Auicenna Alladeb: Auicenns gloftographo Falagagel femen vero Bizeri Falagagel : Stephano “Hali abbatis GlofTographo Ruta voca- LibEr Sextvs. 1235 Basilicae Chymic^ mrScdabum,Seedeb &Sedcbun>: Apud alios Arabes legitur Αίί- leb, Aliadeb, Zcfere,Sedeb ,Sedef,Sedab,Radeb, Afelep,Sabeb &z Scebel; Item Bezer, Sedefquod eft Semen : Italis Ruta vocatur Ruta HHpanis Arruda, La Arruda& Ruda:GaliisRue,dela Rue, tk Ruedelardin.-Bohemis Rauta.-Aftynis Harmala& priis Epnubu,Africanis Curmi:Hnngarh RutaZeges rutha; An- glfRue& Rcvve. Germanis £KdUf$tnt(. Vires tamen alias inil- gnes habet, qua: eius vfum valde c6mendant,caq; plurimi faciebat MithndaceSjin fua peculiari Antidoto,quaiea quibufcuq;venenis tuebatur.Cofbbat lo.foliisrutae, ficubus duabus, juglandibus fe- cis critis cu grano falis.Sylruftris vero rutae duaepeipuae diffieretire därur, vna foliis,odore & effigie horrefi iimilis eft,voca- tu q; in motibus fruticare foleat.Eft&alia qua? cumra- riffima iit &varie nominata,multorü in ea defignäda exercuit inge- nium.Diofcorides c 53.1.3 .videtur ea Moli nominare: capite tarne icquetiMoJy deferibens,eius folia graminea facit, &: radice bulbo- fam,q> rutae male cogruit, inepteq·, Cappadoces id nominis illi de- dere. Syri vocant befaian, Arabes harmel&harmala, q> nomen in Officinismultisqaruta vulgari iumitur, vtre&e qde defecftu verae harmalae,qti£eftiecundafpecies vfurpari poteft.Ifta harmala abs radice multos edit cauliculos dodrarales, folia ägufta, tenuia &: oblonga,flore album & quinqjfolium, ferne in calycibus rutae horrefls modo, fedtriangulis.Graue/piratodore Nafciturin Cappadocia &: multis Hiipaniaetra&ib9 incultis. Calida &ficca eft tertio ordine ; attenuat, incidit, humores craftos digerit, & femen extinguit.Deco natura priuatum fit. Alii Napy per priuationc videlicet wiViflv dici volüt, quafi immite, quod acrimoniae fit vehe- mentis. G: ll.Seneue.Germa. 0 circa Tepes & loca in- culta nafeitur. Primum itaq; Horten fie Sinapi, caulem habet hir- Tutum, longu, ramofum, folia rapi,minora tamen & afpetiora,flo- - res luteos, filiquas rotundas & hirfutas, plenas femine candicante. Alteiuhortenfe,hiifijto iride eft caule,n .'inore-tarne foliis Emi- cas, maioribus tan e & latioribus,laciniatis, floribus albicantibus, crucii ;qjeffig!’ereferennbus, fili quis teretibus & oblongis, femine pullo,ruflefcenteue reficitis. Latinis dicitur Eruca hortefis,feu fiati- ua. Graecis EL·ζωJuoί‘) vero q?lngua erodar. Sylueftre primum in auena& Rapisnafatunflorealbo, violae fi- militudine: folia, caulem, & filiquas cum fatioo fimiles habet, fcd1 minores, nec ira proceras. Latini« eruca fylaeilris.Sylucilrealte- mm priorieft fimfle.nifi cpfloiehabecluteii Iu mentis in pabulo po rifiimum ra: fletur. Sic.duae funt Erucaefpccies: altera fcti.ua:altera, fylueftris. Simii iter iuxta aquas duo Eiucae genera crefcunr, caule,, foliis,& filiquispdidlis fimi!ia,flo> e aure,ficut & priora di/creparia: üteru luteo, alte.u vero albo. Minus rei quis funt acria,guftu rame, nonnihil am«xa.p,oftreniu circa fepes & loca inculta nafeitur, foliis. Sc cauledeflore Eruca tenuioribus, deanguftioribus : iil/quis irem breuioribus : (emine flauo de minuto, iinapin quadantenus guftu refcrcte;afperG verofectmdQ re liqua, ac lingua ficutfinapi vellicat. TragusVerbenafaemella appellari di Jt.quoniafimilitudine quan- da in guftu deforma cu (inapi habet. Quod tamen alii Verbena? fa- • ciunt fpecie, de qua ilio loco. Calidum cft de fiecum iinapi in quar- to ordine. Vim habet calfaciendi,extenuandi de extrahendi. Quomodo finapi ad falgamorum de conuiuiorum vfus appare- tur, vide Columellam lib. i 2. cap.5 5. Varronem reirufties lib. i.c. 5 9. Palladium in menfe lulio.Fortius eft ψ efl: album, ad venerem -incitat,vrinam det,torminibus medetur, deinteftinorG dolori. In vino codum depotum idem femen.morfui fcorpionum devenena- torum prodeft. Sylueftre vero quod in amniii ripis nafeitur, efl: va- lidius, de in cienda vrina vehementius. PoftremG genus quod Ver- bena foemella exiftimatur,cum meile de vino apparatu,pedoris ob ftrudionifummopere eonfert.-tuifim lenit: fluxus ex capite ad pul- moni retinet.Phthiflcisprodeftjregiümorbü pellit.CG vino vene- nis refiftir. Extufo femine in lade vel aceto macerato, paftdli, q ad ciboru vfus reponi folet, coficiuntur. Seme cü aceto illitG de impo- iitG,puftu!as rubras excitat .-feras impetigines & lepram hoc modo fananCotra tonfillarG tumores dearteris fcabritic ex aqua,de meile - tufa farina gargarizatur: ad coxendicG de lienis cruciatus,detumo- res illinitur.Cum meilefugillata tollit,& alopecias fanat.Plurcs fe- minis vites Nafturtio funt pares. Radix Erues, feu albi Sinapi in vi- no coda , confradis & tufis ofllbusjlIinitur.Succus ad oculorum hebetudines prodeft.Veibensfoemells femen ex aqua,demelleil- litum,tubercula circa aures difeutitnnammillarum tumores fedat, 6 locorum naturalium. Clyfteribus etiam vtiliter admifeetur, Reliq nis generibus eaedem funt vires. Puluis Epilepticus.Rccipe coriandri praeparari,Scm.Sinapis, Nucis mofchataeana Vne.f. Sem.Psonisdrach.vij.Diptamnialbi drach. ij. Fiat puluis. Contra Epilepiiampuerorura valet. Caraplafma Quercetani-.RccipepuIuerisSynapi Vnc.i.fflerco- riscapramm de columbarum ana Vne.f pulaeris Scm, Paeoniae, gran. luniperi, rad. Ireos, de florum Saluiae ana drach. i j. foliorum Liber Sextvs. 1243 tutae minutim conciforam, m.i.cum vini,mellis & aceti,q.fuff.fiat cmplaftiG vel cataplafma,q>f colli cG occipitio inducatur. Säbucus Latinis, Grteds Ade: Germanis : Duu eftgene- ru.Primu dicitur, altem EbuIus.Säbucusin arbore aiTurgit, virgis arundinG modo rotudis, cauis, medulla expletis cä- dicänb., proceris.Folia circa ramos p interualla terna aut etiäf na feptenaue iudaexeut, nucis ingladisfimilitudinejgraueoletiaUTii- rmtisinciiuns,infumis ramis feucaulib.vmbellas fereria,rotüdasq fluicjpducutcandidü.-frudüfeu acinos Terebinthino iimiles, in nigrcdineiubpLirpureos,racemofos,fuccofos&:vinofos;floretpau loantefulilitiuaeiliuu: bsccasfuasin Augufto jpfert. Locis opaci» aiperisq; potiflimG,Sadrcaaquasnafdtur.Officinisjpprie Säbucus dicitur,ab autoreforfanSabyco:velaSabucamuilcoinfl;rnmeto,q> f)edidaautMagadinaIiiappellät,Germ,.£)ol5ct‘.AlrerugenusEbu- us dicitur humile, minusq;, herbaceo magis generi aihgnandum, caule quadragulo,geniculato,foliis amygdalae, ex mteruallo circa lingula genicula alae inftar feextedctib.,p ambitu ferratis,longiori- bus, graueolentib. VmbelläinfummofertSabucoiimile,floresiti- de&frudü.Radicenititurl0ga,cralIitudinedigitali. Gaudet iisde locisq,b.Säbucus,acinagrisqbufdäetiäjpmenit, tardiusq; nonihil 2(((ίφ'νε1ηίΰ(ν(ϊ huius Vergilius in Gallojin^cs: Pan Deus Arcadu venit, quem vidimus ipfi Sanguineis Ebuli baccis mintofa rubentem. Sunt enim baccaeeius iicut Säbuci in nigro fubpurpureae, q> hic fan* guineas dixit. VtrGq; genus calidu eil & iiccü. Vim toriä, exiccant, coglutinant,modice digerur. Vmbella Veris tepo- re incibis coda,ventre laxat &emoIIit.In vinocG meile folia &vm- bellae codae,frigida & iiecatuiiim,aliquot dieb. potu eius cotinua- ro,pellür,peduspurgant,vifcofaspedorishumidiratesrefoluunr. Efficacior efl; radix.Deco dain vino hydropicis mane & veiperfpo ta,eft vires fed bona eius quädtafefumerecoueniet. Aquaautdecodufoliorücotraangina vtiJifei-gargarizarur. Decidente vuluam cu Pyrethro erigit Pome- ta cx radice &fohis,matridsiumorcinfeiTuiedant.Podagris calidis Basilica Chymic^e Liber Sextvs. 1245 folia ite imponutur.Baccaeeius infirmiores funtq reliqua, capillos illitae dcnigrät.Folia, fi praetenera ac mollia expolecaillinantur, in- flammatione mitigant.Ambuftis dc canis morfibus illitu profunt. Vlcera quae dehifcuntinfiftulam,agglutinant. Ad onia vero'(effica- cior eft q minor, hoceft, Ebulus. Sabucusieu Ade Sylueftris.Ino- pacis &c humidis /yluis circa feraru,potiifimuluftra Sabuci nafcitur fyiucftrisipecies,abHieronymoprimumFragodemonftrata, Sam- buco vulgari,foliis, cortice,ligno &odorep 5niafimilis,nifi,q flo- re no fert in vmbella, fedvelut vitis, fubflauu, ftellatu: baccas meie AuguftojpducitrubcceSjguftuiniucudo. Germa.^Brtl^oiiXtLa- tine Ade ieuSabucus fylueftris,iteSabucus ceminus, φ cerui potif- üusu eu expe: ac.Tradit pcereaTragus ceruas n6 ante huc guftare,q pgnantes ruerint; tum n.iicut Sc cerui eius defiderio tenetur. Solis aute vefcuturfoliis,Nequ?. q baccis.Sabucus feu Ade paluftris, vel aquaticus,Germ.Q5ad)|löIi)fr/ob florü&ramorü di ade fimilitu- dine appellari poteft. Alias ©djwtlcfe.Plura de nomine ciusno c5- ftar. Nafcit iuxta aquas fub alnis, ramis ficut Ade, medulla exple- tis foliis diuiiis, Aceris fere hmilitudinc.Florc in mcfisMaii fine fert Sabuci odore no iniucudo,extremis maioribus,medicos res minores abietibus: baccas fert rubctes,baccisfambuci maiores, q autuno maturefeunt, iäporisingrati Nauiea n. comeftaepariunt: Praecipuo fere his hyemali tepore gallin$ fylueftres oblcdatur.Syl- ueftdSabuco pares di Solano iätiuo vires aifignantur. Naturas eft frigidae.pfertim vero baccae: Vndeibmnuconciliant. Nimius eius vfusadmodueftnoxius.Baccaematurae Sambuci paluftrisad cien- tia vomitus medicamenta adhiberi potemt.Plura η o funt cognita. Aquaadhydrope.Recipe Eupatorii,Endiuiae,Scolopedrii, ana M. j.Herbae Peti M.iij.FJor.Ireos noftrat.Flor.Sabuci ana P.j.Radi- cü Afparagi, Apii,Fr -xini,Rubiae, Tormenllae, Acori ana Vnc.fE- buli,Ireosnoftrat-ana Vnc.j f.Sein.Cucurbitae,Mclonu,CitrulIi, Cucumeris,Endiuiae,Scariolae,Laducae,Portuiacae, Halicacabia- nadrach. ii. Corticu. Tamaricis, Capparorü ana Vnc.f.Corticü Sa- buci, EbuifanaVnc.n. Hepatis lupini Vnc.ii.Ventnculoru gallinae ficc.Vnc.fScyi'aeVnc.f AcinorüSabuciM.i).Ca:haridü drach. i. Succi herbae Peti 1.1. Aq fior.Sabuci ireos, tad.Ebuli,Corc.Sabuci a- 1246 Basilica Chymi'c^ nal.f. Aceti drach. ij.Mellis V nc.iiij. Cinnamomi ele&i Vnc.j. Spi- cae Indien drach.ij.Cotundeda c5tundanturbene,mifceätur&ma- cereturphoras 24.deindeincinerib.ignepc£ !etodeftil!ctur.Aqu£ addatur falis Abfinthii Vnc.f.& femetur. Datur quotidie Vnc. j. f. vel Vnc.ij.mane&ftomachoieiuno.Hacetiä vinG hydropicorum diluipoteft. Aquahydropicaalia. Recipe AquasfloröSabucil. IV- Acinorum Säbuci immarur cötuf.f. IV. Maceretur per horas 14. & deftilJetur.HuicpofteaaddeacinorumSambuci maturorücontufo rum I. IV. Macercturiterum vt prius, & deftilletur. Demü Recipe huiusaquael.ij.Aquaetheriacalisl.j.LiquorisTartarfconciiU Vnc. ijx.OleifalisEbulinijveliuniperinidrach ij.Detur Vnc.j. vel Vnc. ij. ftomacho vacuo ad fudorem eiieiendu. Elixir Balfameum Anri- podagiieum. Recipe Rad. Ebuli,iridis Germanica: recentis, Efula; anaVnc.f.Fangorum Säbuci Cort.Säbuciviridiumana Vnc.f.Ver- benaCjMeliloti Succuhana M. j.Concifa contundatur 5nia in mor- tario, iniieiaturq; ordine pinguedinis ex talis babulis p codtionem extradbe & medullae commiftorum q.f. vt omnia integan- tur, offa maceretur in cella vt aliquantulum fermentetur, deinde coquatur in iärtagine ad ieceflumfpirituum humidorum , poftea, exprime p filtmm.Expreifo immifee olei ilillat.CaftorifoleiTarta- ri,olei e lignis Säbuci.Olei Quaiaci p defcenfum ana Vnc f. olei ra- narum, olei Lumbricorum ana Vnc. f fiat linimentum. Oleum Sabudnum, Recipe olei vereris J.j.Florum Sabuci Vnc. IV.Fit vt oleum rofatum,ter fiores dificat cutim, medetur idteritiae, & maxime hepati infirmo,obftru- cod- fum, eifuiapriore aqua,coquitur, nouaq; fuperinfanditur, vfq; du nec amaritudine,nec acrimonia habeat,aqua.Hinc in vmbra.vtdi- dü eft paulo ante,ficcatur.T ritae aridasScyllas puluis iemidrachmac pondere cum meile tindus, prodeft veteri dylpnasas &: tufli, ven- triculi & lienis affedionibus. Hydropicis & idericis. Ad eadem valet acetum Scyllite: interaneorum quoq; vermes&fordes pellit. In fiimma, acetum, confediones, aut Oxymel ex Scylla, melan- choliam pellit. Apoplexiam auertit, calculum frangit educirq;. Matricisquoq; vifcofishurnoribus,&ifchiadicisprodefl:.Acem Scyllite collutione dentes firmat,& fastente halimm emendat. Ide auribus infufum humores lentos,quibus auditus impeditur,difeu- tit: Oleum in quoScyllafuitmacerata, verrucas illitum iänat: ri- masfifiurasqipedumfanat. Idemcapitiillitum manantem eius fcabie, corrigit:furfuresq;pellit,ferpentum quoq; aliorumq; ve- nenatorum morfui illinitur. Oxymel Scylliticum fimplex, Mefuas: Recipe mellis deipumäti Basilica Chymic^e 1.ii;,Acetiftillitici.li.jj.CoquancarjieGundu.arte. Hurnorescraflbsj Ictos,auulfiicotuma:esieparat.Obid cbfcrtvctriciili &aliocüvi- fcerum afFedbbus hos humores fequentbas.-ru&um acidum fanat, & vcficaemollificationem, feu vrinxincontinentiam.Oxymei ftyl- lldcücompofitü.Recipe kad. Apii Faeniculiana Vnc. IV. Radicii Petrofdini, Rufci,Aiparagi,Scm.Apji,E£rnicuIi anaVnc.j.Coqua- tur in aquae l.vj.aut quantöfufficir,Coiaturae adde acetiScylliticil, j,M J lis optimi defpumacilcj.Fiat fecundüatte.Id potentius multo incidit, renuar, terget, obftru&a aperit, in diuturnis quartanis , & quotidianis q oxymeicompofimderadicibus. OxymeiScillitica Democriti damomi Stoechados ana drach.V.AcctiScyllinil.f Coque ad libra rudua:ucofuraptione.addeMellisI.ij Mellispailul.l.f.SucciBry- oniae Vnc· V.AcetiScyllinrlib.fiCoqueitcruiemperdefpumando.. Epilepfivn,Vertigine, cephalalgia, haemicraniam, cerebri,&pul- monis < bftru&iones ab humoribus valenter impactis fanar. Vinum Scilliticum,Galen.Vinum fcillinumpotuidatum.omne ianitaieadfcrt: Humoresenim attenuat, fed maxime pituita, neqy ipiam in ftomacho, aut ventre, aut capire.aur iecore, aut liene, auE neruis aut offibus permittit confiilerc, neq; alium idgenus humo- rem tenacem obftrmfliones facientem: Sed omnia difibluit & ven- trem lenit, atque ita fubdudr &vrinam mouer, &.per ipfam cau- fas attenuat, excernitque. Adeo vero caput pungat, vrhumiditate. nares vacenr.Commodumeftpod agrae at ti cn! at i. & co m i tali mor- bo: deniqj omnis fanitatis fons eft. Exbis confiat: Scyllam albam, montanam, circiter canis ortum accipito in hbraepondere per dies decem in vmbra refrigera: dein de Scyl 'ae laminas refrigeratas in vi- treum vas mitte,&.vini albi vererisfexrariosducdecim fuperinfun- de, &fifpenium vas per 40. dies habeto: poftcafc llarn exime, 6c abiice, & vino ad antedi&a vitia vtere,& eius virn percipies. Sub- inde anrecibnm,vini duas Vnc.exh bctfin a cibo vnciam mediam. Quod fi ipfum potui commodum efficere velis, vt magis dele&cr, mellis fexrarios duos aut admifeeto. Acetum Scillinum. Galeni: Salubre optimum acetum Scyllinu a Pythagora fcubitur, quo omnes Imperatores vfifunt. Abirfius authore fertur, quicunq; hoc vtatur, longas vitas fore, & eius extrc- ma integra vfq*, ad finem permanfura. Et ipie quidemSamiusSenex huiufmodi extitit: quantü enim temporis vixerit haud ignoras:De ipfo in libro traditum eft, quod cum luis conianguineis communi- cauithancfacultatem,cumq; hoc medicamento vti incaspit/o.an- nura natus erat, & vfq·, ad centefimum decimum fcptimum vitam produxit integer, & milia vnquaadueriavaletudine-tentatus. Haec iane medicamenti erar, mentiri nefcius.Nos vero viri huius fidei periculum fecimus,ac fir- mam,conftantemqj medicamenti huius tacultatc e fle teftamur.O- portet igitur fumere Scilla montanam libras vnius ponderis, & du- ra circumcidere,&: molliaminutatimconcidere, & aceti acerrimi fextarios ofto in vitreü vas mittere, atque obturare, ac per triginta dies in caniculas caloribus, vt maceretur, permittere:deinde Scylla extra&aexprimere.Idgen9 aceti paru mane forbeto.Tibiaute hac euenicr,vt ne fauciu orisq·, partes vnq remollefcat, os verriculi be- ne valebit, facile fpirim duces,vox, re&e habebit, oculiacutiflime cernet,aures in oincio manebunt,nullusq; flatuofus vapor in vetre vnq excitabitur, nullu vifcus fufpenfum erit, Sc bene ipirans, bene odoratus deges. Ad ciuilia negotiaredte affedbus,non acidum, non Talfurnru melius eil, cummuliomaluaticoidfacies.Humorescrailos, lentos Sc thora- ci inhorenres,incidendo, tenuando, tergendo,refoluendo Sc co- quendo euaaiar,Sc hepatis alienis obftrudiones tollit. Exhiben- tur Scrup. dofi cii decodo pedorali, aucu aqua Cinnamomi. Trochifci dcS cylla,Galeni: Scylla initio Julii colledam medio, magnitudinis,plenam,candidam, cortice primo detrado, & parte duriore cui radiculoadhorent, abieda, farina fubada, inuolues, Sc eoufqj in clibano coques, donec farina probe ficcata fit, Sc ea jp- forata,ftylo ligneo tentabis,nüScyIla vndiq; tenera fit.Eaexempra parte interiore cribrato vncias odo ad iingulas libras,&formabis in trochifcospo derisduarudrachmaru,&ficcabisiniiiperioreparteodiu, in cella probe mundata, meridie fpedace,fopius©buertedo,donec probe Basi lici ChymkJ:^ Liber Sextvs. ficcatifint, deinde repones : vt di&um eft de paftllis vifpennis. DeTrochifcisScylliticis,excorredioneßarthoIomaeiMarantae, Multae,& quafi infinirae animaduerd res &dibgenter cofiderari de- bet fi volumus Theriaca queadmodu fieripoteft diligetiffimeppa- rare. Occurruc aute tä multas difficultates,vt ex illis ob eam multi- tudine vix nos poffimus extricare.NaGalenus & reliqui vniuerfi,q. docetTheriacaecompofirionem fecundu fententia Andromachi, volüt Scyllano accipi nimis inveterata, fed recentiffimam, &c quae ia primü e terra eruta fit, reiicictes tanq inutile, & mala, quaepaulo an te fit colleifta: pterea colligend ü cfle tradüt quädo caulis,vel fca- pus fitficcus. Näeo tepore omnis vis in radice retinetur: idq; fieri nequit nifi media aeftateautialtem tempore raeffis : nam ante hoc tempus vel florem fert vel femen, lubentpoftea paftillos viperinos fieri debere, quado iam omnia ad theriacam parandäfint in prom - ptu. NamTrochifci viperini propter iftumpuluerem, qui faepe in illis quafi efflore fcit, facile aliquid de fuis viribusamittunt. Cum vero illi quoq,· dixerint,ipfi,hofce paftillos eile paradosin fineVc- ris, videtur haec inter fe difcrepare>q?ftatimpoft Trochifcorü vipe- rinorum prasparatione fieri debet Theriaca,&quodaflumendafit Scylla recens,ad faciendos iftos paftillos, cum hi fieri non poffinr, nifi mediaaeftate;i 11i vero in fine Veris.Haecq; difficultas eo maior cft,quod Aetiusetiäex fententia Galeni vult holce deScyllaTro- chifcosex aliis omnibus primum fieri debere:quoniam vtbeneex- iccetur multos dies requirunt.Necefle eft itaq;,vt vel in asftatisfine TrochifcideSi yllaparetur,&afleruetnrvfq; adVernutepusieque- tis anni,nä q primü alteri de vipera funt fadli, Theriaca paratur,vel viperinos Trochifcos ad finem asftatis transferre oportet, quando Scylliticibenefuerintexiccati: &quocunq; modo hoc fiat,quaeda pcepta ex authoribus praecipuis ηό obferuabutur. Et videntur mi- nus errare illi,qScyl!iricosfa<5losasftateelapfaaccipiür,ad paranda poftea Theriacam aeftatisfequentisprincipiorcnm viperini fuerint praepararim fine Veris. Qiioniamuhurefettad Theriacaiam para- ta adhiberetepus calidius, vrpquadragintadiesquotidiemifieri, & agitari poAE. At fi ita agamus,Scyllitici hacratione inveterafc et, ÄtqGnfuper Pharmacopola nimis erit incertus, an ita per longa in- Basilica Chymic^s teraalla in Theriaca paranda vcifäri, donec hoc atq; illud fuerit in prompta, velit cam alioqui fatis morteiniiciarurdü colligantur ex tädiuerfis,&remotisiodstot fimplioia. Quid igitur eftihtuendö? Ceieooptimüefle vtprimupaftilliviperiniftatotepore fiat, ideft, infineVeris : donecfiant,&exiccenturquoq;ScylIitici. Namtamerfi Galenus cap. y.I. i.de Antidotis dicat: quod multo melius iit coficeteThe- riacam paulo poftea q parati iint viperiniT rochifci propter cauiam iam indicatam .-nihilo tamen minus ipfemet in code loco affirmat, eos poife fine corruptione euidenti per integrum quoq; annum ai- feruari; imo fi fuerint bene ficcati,& diligenter fepofiti, folent etia in quartum annum durare,quare in tam breui tempore,quod inter cedit inter fine Veris & mediu, vel fine aeftatis corrumpi nequeuf. Hoc tamen obieruandu eft, vt q, primum fieri poifit, habeä Scylla, hoceft,ftadm pofteaq caulis&foliaexaruerunt.quo Antidotus in vna aeftate abfolui poflit, nec calidiore tepore carere cogatur, q? di- ximusneceflario requiri,idqj 4o.dieröad Fermentation e fx:& quanq tu principia autunifubiequatur,pamm hoc refert,cu notüfit omnibus, initium autumni xq·, atq; fine dilatis efie calidfi. Nec multum refert etia, q> Aetius dicit,paftillos Scylliticos primo loco fieri debere.Nä hoc no alia ob cauiäm voluit pter accurata exiecatione. Quoniäplus teporis exiccandis in his, c£ viperinis,requiritur.Erapparet Aetiü ideo hoc tradere. Vtfcilicet fatis teporis fupfir,vt (interea dii Scyllitici eode tepore adantipodi pparatione viperini quoq; habere poflenr. Atq* ita omnis dubitadi occafio,queadmodu vnicuiq; hasc cofide- rati patebit,facile adimetur.Vt igiturad re reuertamur,Scylla bene fucciplenaeterraerues quado folia &caulis erunt 6nino arida, idqj exqfite tu quando vti illa iam volueris , fitq; mediocritergrandisa qua auferatur exterior cortex, & one lignofum &aridu: poftea fer- merorecenti,q> etia maturüfuerit,fa&o, totuinungas, n5 creta ali- qua, queadraodu nonnullifacerc confueuerunr. Na primuhteceft fordida, deinde adie nefeio qd boni ex ipfamafta trahit, & cito co- quitur.Sicitaq; cooperta optime rn cineribus calidis recodatur, Sc fupea eos imponatur carbones accefi,& no prius inde auferatur, q Liber Sextvs. apparuerit eriä tota mailam eile bene coda & a flatam inftar cruftae. Qupdtamc ide fieri poteflin furno, in que panes iuntirnpofitffiin oild bene cooperta impo natur :& vbi palla fuerit ficcarurfum.exi- matur. Quod fi no latis cfle coda exiilimauerirnus,rurfiim eadem Scylla palla obduci,&eode modo coqui debet.Nä qu£ imperfede itafuerit tofta, non fine periculo graui mebroru interioiu exhiberi poteft,quendmodiiDiolcorides quoq; monet. Cognolciturautem q>rede fit coda ,fipungedoca fefluca aliqua, illa facile penetret: autcomprimedo duob.digitis fine difficultate aliqua difloluatur. Tradit aure Dioicoridesalteru quoq; modü coquendi. Narncius friiilaiubetebulliri,& toties aqua illius mutari,donecin Scylla ni~ hil amaritudinis, aut acrimonia: relinquatur, accipiedo folia partes interioreSj&anfet edo tunicas exteriores vfq; ad viuu,&:abiiciendo fatis multum de primis corticibus. Hxc Scylla ita diligenter coda, benein pila tundatur, & deinde admiiceaiurfarinte erui albiffimi, ('quoniam minus albicans, nimis eil ama. urn ) quae per cribrum anguiliffimumtranfierir,eaquantitas vtad tres partes Scyllae fu- mantur dnaecrui, quemadmodum quoque Andromachus tradis Hoc Galen, i.de Antidot, feribit, cui plusfidei adhibendum c£ hb. deTheriacaadPiibnem.-Inquo duplum erui fumirur : cumibiin aliis m Itis rebus quaedam retr a der, de quibus aliter in hb. ad Pir ibnem lenfir. Sed hoc experientia quoque melius pore/l deprehendi.Nam Aetius de Thenaca fecundum Galeni fcntencia diflerens, atqj con- jungens fimul quoque cura eo Andromachum, vult etiam ad tres Scyllse eile accipicdas duas farina? erui partes; & poftea addit,quod interdum aequale pondus vtriusq; fumatur. Atq-,cam qu'dem dif- ferentiam inde ortam,quodinteidumScylla humidior,vel ficcior, quamvtin Trochifeos redigi queat, arq; ideo opus eile plus, aut minus farinae erui admifeere. Attamen fi cum duabus panibus fol- ium parrn iemper potuerit, procul dubio minus errabimus. N m ita fier.vr Scylla fit illius qualitatis,&eaarte coda, qu&ul·· modii eile decer. Quae fi erit eiufmodi, non opus erit fuperuacaneä humiditate it fius cü maiore quacirare erui corrfgu&hac credo friif- fecaufam, q> Gai.aliter ienferit in 1. de Antidotis,quain I.i .deThe» riacaad Pifone. De hac igitur maftabene contulä, & comifta fiunt totulae exiguce,& inter formadü digiti vngedi funt oleorofaceofi- cuti docet Aetius: quäc| ahqui hoc omict ät.Poftea in illis exiccädis &reponedis ea,quae diximus de Trochifcis fimt obfer- uanda.Meiue quoq·, monet,Scyl a quce plane folaabfq; altera in a- gto reperiarur, abiiciendam tanquam venenofam admodum :&C illam accipiendam efte, habet alias vicinas: quae admo- nitio propter maiorem fecuritatem non eft neglgenda. Audiamus I.Quercetanum, qui de Scyllaiic refert. AcetuScylliticG paratur eo, quo fequitur modo.Scylla: lamina inter corticem & cor mediae, exarte pu-garae, & in orbiculos fiue taleolosfe6be,Soli,autremiiTocaloriexponanturper 3 o. aut 40. dies,dein libra minutim concifa, ( cultro e candidiore ligno pa- rato auteburneo ) in lagenam demittatur optimi aceti iib. VI. vel o&oaffufis. Vafculum rite obturatum, ne quid exhalet, expone- tur aeftiuo tempore, radiis folaribus, triginta aut quadraginta dies. Poftea aperto vafe totum tranfcolabitur,indeq;acetum Scyllinum conficies,q»lagenis diligenter occlufis adferuabis. Quida vnica vel plures Scyilas accipiut decorticatas,quas maza fiue pafta involvur, vt fingulae panis figuram videantur adeptae, tum demum furno ca- lido aptoq; pani coquendo illas committunt, & ita tempore mul- to breuiore Scyilas fuas praeparant, quam fi per quadraginta dies foliobiicerentur. Scyllarumitaco6laruminclibano,&: poftea ad lentum calore deficcatarum iesquilibra accipere oportet aceti for- tiftimi Iib. vi j. excipiantur lagena vitrea bene claufa, quae ad folem autfimilem tepidü calore per triginta aut quadraginta dieru fpatiu pofita finantur. Quod fi furni Athanoris igne ex cineribus ftru&o vfus fueris, cum ille die no6hiq; perieucret,dimidii temporis com- pendiumfacies,adeo vtduodecimautadfiimmu quindecim dies fufficiat fermentationi &c digeftioni huiufce aceti, fi illa hoc pereni calore procurata fuerit. Tandem materiaper colu tranfmifla ierua- bitur vitreis vafculis diligenter a nobis ma- xime probatur; nullum enim vomitum ciet, vt prior in plerisq; fa- cerifolet. breuiore etia tepore perficitur,tutiufqj exhibetur.-Porro ait lofephus Quercetanus. Trochifci Scyllitidefcnbutur a Galen.l. B ASILI CiE Chymica He Antidotis, &dcThcnaca ad Pifoncm: Sc poft illum ab Actio •tetr.q.ferm.i.cap.SS. Sc alb,i£grneta de re raed.iib.7.cap,n.& inter Arabes ab Auicenna Trochifcomm de Scylla prac- parationibilpra:refert,'quodpolicumaucindaftriorumfit. i€gi- nctha eam duobus fere verbis delineat: ScyIlam,inquit,lucoauc farinae mafia oblitam,moderate allato,Sc acceptis interna; partis i- pfius partibus duabus,Sc farina erui parte vnaterito,&iimiliter pa- ftilloscfFormaro.AliquiadiiciuntiEquas farina;partes. Sed priuf· quam vlterius progrediamur,paulotninutius difcutiamusfingula, fanguin6 generet vitio i uro. Vnde merito & optimo iure hanc mixtione in trochifcorurn fcylliticotu praepa- ratione eradam nimis &agrefte eile cefemus,ita vtmirü fit,eam ha- denus excultä,nec ex codicibprofcriptam &relegata fuific.ficut a- liae plurimae iam pride exularunt,licet vtiliores &cpftantiores; Imo hodie adeo explodütur, vtex omni ferehominu memoria deletae videantur,fcd rrochifcoshos fupcrftites adhuc eam ob caufam vi- demus. q» principe teneant locü inadmiradahuiusTheriacaecopo- firione,q antiquitas miraculofeexcoluit,ficut deeade hodierno ad- huc fteculo multo maiori in pretio habetur, q caetera quaeuisalexi- teria.In hoi G crochifcoru corredione fequenti hac progrediar me- thodo.Primo pparatione omne fcyllae tollere acrimoniam 5c adu- rente facultate,conferuatis interim eius viribus integre valentibus, Hifpanicafqj prae caeteristota adieruatas hyemc deligere: iafupra cap.dc vinis & Oxymelirib.vbi de aceto&Mellcfcylhtico egimus, praeparationem quidem fcyllae,fed communem tarum edocuimus. Suadere deinde iis,qui iftis in regionibus comorantur, vbi recen tes- haberi polfunt, vtc locis maritimis eas in hortos transferrent, & in £erra bona & exculti tranfplantarer,ibiq; per tepus aliquod fedu la Liber Sextvs; adhibiiacultura&induftda linerent, donecvim 'uam venenatam? omnem exuerent. Eadem methodo mucro vfi humus in heileboronigro,aliifquefimphcibus venenatis emendandis, cum adhucviciiiielfemus monnbu: fic omne venenum illorum fu- ftulimus.Magni&c admirandi fimt traniplantationis c-ffc 6lus, cu- ius beneficio innumerorum hmplidum & inferta qua- litas cura dulci & fuaui commutatur, prout in carduo fiue herba Cinara,, n Cichorio , & fimilibus pluribus cuidcnter innoteicit. Quibus autem occafioifta&commoditas denegata eft, hanc fe- quantur praxim. Accipienda eft S- ylhepars inedia, optima & te- nerrima, vocant,, eaminutim incidenda fohque expo- nenda eft.,donec: molleicere, & fere in liquorem redigi incipiat: ca videlicet;ratione,qua Galenus Scyllas piacparare,& viribus ipfa- rum integris feruatis,adfolcm asftiualem coquerefoIebar.Quibus vero tantum otii non fupetcihvtasftatis tempus huic coclioni ob intenfiflimum Colis ardorem dicatum expedient , hanc fequantur formulam .-Recipe eandem Scyllas partem optimam,cor vocatam, haneminutitn indfamimice in matratium aut vas vitreum cum collo longo, ita vt ad.mediam impleatur patrem. Hoc vas mi- nime, vel leuitct tantum,, fi velis, clauium, nullo aifuio alio li- quore ponatur, in Baln.Mac. feruenspervnum aut duos dies tan- tum aut donec Scylla redigatur in pultis formam, aut liquorem ipiilum,cduicatum ,omnibiifquefuis viribus inlignitum qui fo- lusfine quauisadmixtioncahaidoReuseft,vt recipiatur in Theria- cae compofitionem,,vel fi placet poft temporis aliquod fpatium eundem adhuc calentem tranfcola per ietaceum,& cxficca, aut ad foIcm,aut ad ignem lentum cinerum,& crinnilarfascu'as,aucAmy·» lifieci,quudieruabiturdiuomMjbusfuisvirtutibus dotatum. Ad- deifi vehstantillum GummiTragacanthi,aurAmyh , & inde for- ma Trochifcos: tantillum 5,inquam, Gummi & Amyli additum, incidendi detergendi Scyllas vires minime obtundet i.hascque ea- de magis familiarias& amica fimenaturasnoftras, quam farina erui. Sed hanc de induftria addi quidam contendunt, ad Scyllae nimirü vim incidentem & detergentem ailuofiorem reddendam : ied hoc fimpliciter negatur. Eäriha enim in tanta quantitate addita potius obftrucndi & oppilandi vim cxercct, Ad haec cum ciuf- Basilicae Chymicje Liber Sextvs. 1261 dem vl detergendi vt Sc fupra nocauimus , perniciofa fimul atque adeo noxia comunfta eit facultas , vt fang ii u‘s fiuxum prouocer, tarn per ventrem quam per veficam. velisi'cyl- lam paitaimiolutam,iuxta eradam communemquc viara in futno quodam coquere, ita, vt nullae in ipfanocendi vires remaneant r licet minus codta iit, Sc incidendi vi acriquc qualitate abunde adhuc vigeat.-Scyllaprobe trita per fetaceum trancicnda eil, cu- ius vndasquatuoriniiee in oftovcl decem vnc. Sacchari, in tan- tillo aceti fcylliiici diliolutiöc ad perfedfionem co6li; recoquen- do totum adhuc fupra ignem, agitando Scprobemifeendo cum ipatu Ja,donecamplios non adhaereat vafeuli fundo: ita facies Sac- charum fcyllideum excellcntilllmum, ex quo formare poteris Trochifcos, rotulas fcu cuinfcunque formte aliae: tum ad The- riacae,tum ad quosvisaliosvfus, quibus Scylladeftinata eil,cuius venenum per hanc vltimam co&ioncm, qua: contra- ctiora & lamiora akerodiffert.eft & alia Cretcnfis, bacca- ta,figura,odorc,raporc,noftrarivaldefiroilis,cuius Pena meminit. Frutex eft oblongus, ramofus, quadrangulas &.candidas virgas habens;fohacotoneimalieffigie,oblongioratamen,aiperiora,cal- lofiora,extritarum quoq.veftium fimilitudinehirfuta & candica- tia, vehemeter odorata,ied vkoia,feminefyfoeftrishorminiinfum- mis caulibus. Locis naicituraipcris. Hodie vero in hortis vtrumq·, genus inuenitur. Hac deferiptione Diofcorides paluftrem, quam fylueitremdicitvdefcripfit,, ac vtrumq; fimul genus hac ipfaeit co- plexus.Pliniusinter lentis fpeciesjintcrfruges clelifphacon retuiir, άφ*κοζ quod dentem figni.ficat,dedu quam rem laue periuafuin cft,inquit,Gal.omnibus tam reptilium venenisquam n x is medi- caminibus quae corpus putrefcere faciunt Scordium adueifari. V- berrimcprouenit in locis paluftribus multis lecus fcobes, ac lo- ca concaua & humenda ; Reperitur quoque in multis vligi- nofis & pinguioribus. Qualitas Scordio, vtguilus & facultates e- iusdemonftranr,eftcalida. Thcriacis etiam admifcetur, & quod Corpus commodiffime purgat. Pro quo tamen ofHdnac haftenus Alliumlxlucftreadmifcuerunt. Scordium venena Serpcncum ex- pellit,omniamtcrnamcmbrapurgat.vnnam rnenfefqjciet, omni- bufq·, intra corpus malis ex frigida obftru&ionc natis medetur. In vinoco&um&potum, quae intra corpusconrufafra&alaxatave, iunr,fanac.Cum Nafturtio fumptum aduerfus tuffim pollet. Con- tra pe&oris exulcerationem & pus, tritum in puluercm ex Melle lingicur.ExprcirusScordiifuccusad omnia, eilcfficacior. Viridis herba impolita, putrida & impura damna, hulccraque abijjue ci- catricibus potenter fanar. Eftq·, ad varios aife&us tam intra quam extra corpus,& viridis &c herba vtilis. 1271 Capvt XXXIL De Sifone, Spondylio, Scandice, Sefcli, Sideritis , St(ebe)StrrAtuU>S(caU,SchcenanthoiSifero& Smirnio. SIfbn,Graccis vtDiofcoridi Hippocrate S/v«*; Latinis Si- Lon,Sinon,Sinonum,Senon,Sdion Plin lib. 2. cap.50. in Diaeta Hydropi .orum Senonirmm; Herbarii vocant Apium Syriacum, & Petrofelinum Sy iacum : Arabibus Muduan , Muduani & Chorat: Aegyptiis Anomin; Italis Sifone; Germanis Q5ä(!lfcn?pf(f« fet/iC· H-bet vira calefaciendi, ficcandi in tertio gradu; praepa- ratur exinde vinum praeftans; Eiufquc yfus Internus atque Ex- ternus. Spondylium,Graecis dicitur ΖττοηΡΰλιο('» XpsrcTyMe, Σπ:ψ#υ>ί<* afüyT» p0J'atoy,3. Galeno IttmJ'u? o :aliis Σφ5Γ ίίύλΐΛ &Σ rLacinisSphondylium,Spondylium fiucSpon" dilium, Chorodanum,Spondylis,SphondyliSjNiiyrisPhaaguira» VcrticiliarisjHerbaRutinalisaGalenoSpodylamjHeibariiiCha- maePlatanus, Planta Vrfina,Bianca Vrfina, & Branca VrfinaGer- manica; loannc Ruellio Panaces iylueftre: Antonio Fumanello Platanella.Guiliclmo Rhegino,Panacia fylueftris.Serapio: li.fimp, cap.253 Sachilios &c cap : AuicennaSacundulion, ab alus Mtcharia & Micaria;ItalisSphond:lio.,&Sponddio: Ger- manis &e. Eiusgenera4. iunt;i. fimplici- rer dicitur Sphondylium.a.Sphondylium alterum 3,Sph0dylium Crifpum.4.Sphondylium Glabrum Caip.Bauhini.Omnia haec ge- nera funt calida &ficca: Eorum vius eft ab Intra & Extra; deftil- lantarin aquam,δ: praeparantur cui placent in vinum; Vtuntuict- iam pro cibo δί ,i!imenco,&c. Scandix Graecis ä Galeno ac Diofcoride ΖκάκΡιΡ : Latinis Scan- dix,herba lanaria, &c Acicula teile Diofcor.lib. i ca. i24.Pftnio Pccffen VcnerisiHerbariisChaerephyllum Acicularum, &Cerefolium Aciculatum.-Serap.fimp.c. 203. dicitur Kulkas &C Kulkafia; Italis Scand;ce& Pettinedi Venere : Hifpams Qmxo- nesefecundiim genus vocatur Scandix minor Germanis $1 fd/Scc. Excalfaciunt δε ficcanc; Veniunt vfurpandae pro Medica- mentis Excernis atque Incernis. Scieli Graecis dicitur Σέσϊ ;,Σ;σίλκ, /υαΓΛλίωΓι*.ον π* οΡυ*ν- /ulror : Hippocrati Σβλ», Σι δε Σίλι: Latinis Sefeli, ScTelis, Scieli Maffllioticum.Sefeli MaffiIienfe,SeIi,Si!,Sili, Seielium, & Sorano Ephefio Sifelmm, Alexandro Benedicto Cordyla δε Silis: Herbarii cum Nicolao Myrepfo Platycyminum,Ruel!msiaxif agiam mon- tanam, aliifax-fragiam maiorem dicunt; Officinis Siler Monta- num Sefelios.&Sileleos; Serap.lib. fimpl.cap. 190. diciturSifalos, & Siialios : Auicenna lib.z tr.i c. 634. AlaniundemRomonum: Anerrhoe Afcicelios : Apnd alios Arabes legitur Aliiceleos, Chefiti, Thefi, Farcal, Farchali , Sffelios, Negnmar* Afche· gellos δε Alcegeleos, ßezeu Chefiti, & B zer Thtfi; Italis Se- iet 1 Silermoncano , Sciarmontano , Sibo, δε Siromontan, Basilica Chymicjs Liber Sextvs. HifpanisSilermontano : Gallis Sermonrain ; Cretenfibns Platy- cyminon : Germanis 0ffd'@ffdfrrtUf/@llermonran/*C.Sccundum genus Simpliciftis dicitur Sefeli MaiTilioticum iiuc Mafliüen- fealterum .-Naturam habent calidam ac ficcam tam Radix quam fcmen,eorumque vilis in Medicina frequens tam Internus quam Externus. Sideritis ZicPtiprr/c ήρααλ&α, Totae τβαίνν, att/a r/Javtf9 Tretpuvp v Ξχν&'.φχii«, Paulo ./Egineta Αιάλυνος: Latinis Sideritis, Sideritis Heraclea, Parmirum Pythagorac/anguis Titani, genitura Titani.Xamhophanca.VertumnumjSolaftrumtApuIeioHeraclea, Hercularia, Arifterium , Crifta Gallinacea & Exupera patricalis: Herbariis Tetrahit& Herba Tetrahit : Serap. lib.fimpl. cap. 531. Sidrichis & Egulus, &inaliislocisfcriis:ItalisSidcritc& Vdede- nim: Germanis SecundumgenusDiofcorididicitur ΈκΡκ&τιςΙι so«; LatinisSideritisaltcra,aPliniolib.i4.c./7.Siifitie- pteris.Protumedia,Caftignetis,Dionyfio Nympha: Herbariis Si- deritis coniblida Fdicifolia .‘Germanis Tertium genus PJiniusIib.ij.cap.j.dcfcribiticft Sideritis Herbariorum pri- ma. Quartum genus eft Sideritis Herbariorum altera, vel Sideri- tis Narboneniis purpurea. Qujntum genus eft Sideritis Herba- riorum tertia,aliasSideriris lutea,Sideritis Monfpelliaca. Sextum genus eft Sideritis Herbariorum quarta, alias Sideritis Montana, & Sideritis anguftifolia. Omnia haec genera, purifi ant, mun- dant , contrahunt, confolidant, fanant, Interne & Externe vfur- panturin vulneribus, i£libus,&c. Sium Graecis dicitur Σίη-,&αΓαλλίζ ewSptttAxpevm Latinisftum, Plinio Lauer: Diofcorides vocat Anagallidem Aquaticam &c Darcnium. Herbariis vocatur fium odoratum .‘Simpliciftisimm Aquaticum, Apium Fontanum, & Aquaticum minus: Item Pa- ftmaca aquatica, Betula ; A!ii dicunt Ranellani & Lauerulam. Auicennalib.i.r.2.cap.5(')3.Pupi!la oculi vocatur; Auicenna cap. Alhayn:aliis Arabibus Roicathalmi, In- Hamelhanella & Hamchanella ; Italis Gorgoleftro , Sio; Ro- manis Ranella; Gallis ßerle,& des Berles : Hifpanis Rhabacas: Germanis Q5ntnnen$Pt((rlctn/*C· Secundum genus dicitur Sium Medium, Paftinaca Aquata Media. & Paftinaca Paluftris. Basilica Chymicä Tertium genus ab Herbariis dicitur Sium maius latifolium Paftinaca aquatica maior latifolia :■ Quartum genus dicitur Sium* maius anguftifolium & Apium aquaticum anguftifolium maius, Omnia genera habent naturam calidam Sc ftccam : dcftillanturin aqua,& v Turpantur ab Extra ac Intra. Stoebe duorum cft generum:i.dicitur Stccbe maior: Italis Ster- be maggiore: Hiipanis Cabezuela: Germanis gro{j @fi6 Calefacitin ordine fecundo; Eius vfus eft Internus: Radices condiuntur Saccharo , deinde fit edam inde conferua praeftantiflC&c. Srairnium Gra:ds luvpy/tySc irttfoaixivov λΑικο* .-Latinis Smyr- nium,Srmrnium, Perrofelinum Cilicium : Pliniohb.19.mfme, Murrha:HerbanisSmyrniumDiorcoridis,SmyrniumCrcticum1& SmyrniumCandiacum;Serap.Iib.ilmpl.c.28o.Scniruinon&:Smi· rinon: AuicennaSumurion dicitur : apudalios Arabes legitur Se- murionJSumihon,Sumirion,Suramion>Surafiron,7.ittminum, Zinirmon:ItalisSmirnio&Smirniodi Candia : Gallis Smirnium de Candie,&Smirnium dc Crite; Germanis COfyrdjfn^rauf··Her- ba haec cum femine 6c Radice habent calidam ac ilccam natu- ram vfquc ad tertium gradum , cius vfus ab Extra ÖC Intra venit apud Medicos. Liber Sex tvs.' Basilicje Chymicä Cap vt XXXIIL De Serpillo , Sißmhrio , Struthio , Tujftlagine, TormentilU , Thymo ό* Trifolio. SErpyllum,Latinis a Serpendo, Grateis ί'ρττυλ}ον, eodem etymo, Gal.Serpolet.Poliot. Germanis£}uenö Mentha aquatica : Germanis Tragus Men- tham rubeam appellat. Circa ftagna & pifeinas potiifimum na- feitur. Alterum cognomento Cardamine , quod Cardamum, hoccil,Nailurtium hortenfe eft, quod nufquam non in lodsaquofis prouenit,caule cauo,fefquipedali,ima fui par- tepluribus radicularum fibris capillato, e cuius alarum cauo cirri frequentes finuatim erumpunt,flore candido nomine erucae inilar in liliquisacri &cexiguo. OfficinisNaflurtium aquaticum. Germa- nis ‘)Tetfrt|fcn/ quodNafturtium imitetur. Floret vtrunque aeilace.quo tempore Mentha. Sifymbrium primum ca- lidum eil & ficcum ordinererrio; Alterum aridum fi fuerit,iimi- litereft calidum &C flccum ordine tertio: viride vero eil in fecundo. Primi femen ad ilrangurias &c calculos potum prodeil cum vino. Tormina & fingultus fedat. Vo miriones item potum fiftit.Siiym- brium alteram vrinam cit.adeadem fere prodeil,quaeprius. Non edendum gauidis nifi mortuo conceptu : fiquidem etiam impo- fitumdicit.FoliaSiiymbrii primi, fronti & temporibus illita capi- tis dolorem fedant: Valent etiam aduerfus vefparum & apum i<5lus.Alterum lentigines Secutis a fole nigredinem afperitatcmq; exterit,tota nodle illitum,ac mane cute eodem abluta. Vn umque Basilica» Chymicje aduerfus aculeata animalia,velut crabrones,idque genus alia ert ef- ficax. Epiny.&idas & cutis vicia in mulierum facie intra quartum diem,no6tu impolitum,ac interdiudetradam,fanat. Infufum ca- piti cum a cero, dormientes excitat. Scruthium a Diofcoride quidem nominatur, minime tamen, vc notiiBraa deicribitur. Eft autem ommum fere hodie festen- tia, eam eile herbam, quam Latini Radiculam , fine Lanariam herbam vocant ; diuerfa tamen a radicula, quae Raphanus ap- pellatur : Germanis ©fpffcnÄraUf /@pd;cfctltnirß. Gallice L her- be ä foulon.Struthion didam arbitrantur quali PaiTerinam, a fo- liorum,forte poficu,qua:auium alas imitentur: Vel quod Venerem ilimuiet: ob auis nimirum illius falacitatem. Graeci namq; Στ?ν$·όν paiTerem nominant. Lanariam &c Saponariam dixerunt, quod ad mollitiemcandoremq·,lanarum vfieafintveteres, quodq; cluen- dis velliura maculis,expurgadifq· fordibus faponis vicem praebeat. Radiculae nomen a praecipua parte,qua vfum pra:ilar,accepit. Her- ba irem fullonum,obdidoscffcdus,eilappellata. OfficinisCon- diii.Defcribiturabaliisherba,ipinofa,caulelanuginofG,foIiis oleae, ex interuallo quafi gcniculatim prodeuntibus quinisplcruq; in v- nam coeuntibus: floribus in coliculorum fiimmo candidis: radice quam in fummo ceipire fundit,magna,teretf& obJonga;qure pur- gandis veilibus conciditur.Nafcitur in borris hodie plantata, duos continuos menfes, lunio maxime florens. Calfacit & cxiccat ia quarto quadantenus ordine. Radix femidrachma: pondere cum Meile fumpta,vifcofos humores, & phlegmata difcutir ,& educit, ic^inotofis#lienofis&difficulter ipirantibus prodeil: vrinam cier, aluura foiuir,rncresadiuuar.Fiigcfadis & debilitatisex Venereo v- fu viris prodefle fertur. Admota radix fecundinam & mortuos foe- tus pellit:at cum ratione eius vius efle debet. Succus vel puluis ra- dicis naribus inditus, per fternutamcnca cerebrum purgat: Cum polenta & aceto illita, lepras rcilic, tubercula difcutir: idem praedat cum farina hordacea 3c vino decolla. Malagmatis &o- culorum Collyriis quoque mifcetur. Lanisquoque &veilimcntis purga odis eius eil vius. Tufliiago Romanis&Latinis, Graecis Bechion,diciturfic teile Galeno» quod credita iit Tuiles& Ouhopnaeasiuuarc&curare, Liber Sexttsv βήξ η, βχχο·· tuflim fignificat. PharmacopOsorum vngula Cabal- lina eft,fi π ncupata quod eius folia vnguibus-equorum fint vt- eunquc iimlia-, inferiore & auerfa parte tormentofa &c albican- tia, fupenore & aduerfa, viridia. ItcmGhamadeuce, id eft, hu- miLs feu alba popu'us. Chamaspyris , id eft, humilis vel terre- ibis populus nigra , Fatfarclla, Farfarago : Germani* J£)u|fla(/ lieft / iC· Qui bufdam etiam vocatur filius ante Patrem. Folia ha- bet a radice prouenicatia fex aut feptem, maiora nonnihil foliis hederae, a rerrafubaibida, fuperne autem virentia.inplures exeun- tia angulos. Caulis palmum altus , flos in vere luteus: confe- ftim verb flore Sc caule exuitur, vnde quidam fine caule nafei exiftimaucrunt. Fugacifllmi enim fune cius flores &c caulis, ac longjfllma fere eorum diiratio eft biduum : vnde non facile a quibufuis, nifi medio forte vere oblatos contingit conipici. caufa videtur cur Plinius abfque caule & flore fcnbat naici: nec, vtquidam volunt, aliter a Plinio quam Diofcoride eft deferipta. Locis nafeitur aquofis& circa fontes. Flores col- liguntur in Aprili, quo tempore confpiciuntur, ac fubito eua- nefeunt, radice&fohis manentibus toto reliquo aeftatis tempore. Folia viridia & recentia funt frigida Schumida: arida vero funt ca- lida: tum enim funt acriora. Stillantia aqua Tuflilaginis omnes internas iecoris inflammationes iedar,quatuorcochlearium men- fura pota corpori extrinfecus cum panniculo adpofita. Eodem modoTencriculiinflammationibus, fubuenic, ardenrelque febres pellit. Maiores autem aquae funt vires, fi· admifeeantur flores Sambuci,& folia Solani acfimul cum Tullilagine deftillenmr. Fo- lia arida incenfa, Diofcor.tefte, fi fumus hianti ore excipiatur, ficca mfli&Orthopnaea laborantibus funt auxilio. Radixin aquamul- ia co&a & pota festus mortuos expellit. Tuflilaginis folia.fuccirsy ftillatitia aqua, praefertim floribus Sambuci & Solani foliis, vt di*, dhimeft,admixtis, cundtis inflammationibus & ardoribus vice- ram pcftilentialmm, eryfipelati, marifcis,aduftionibLisigni fadfcis impofita mcdentur.Capids &ardennum febrium calori mire quo- que conferunt folia Illita ftillatitia aqua idem praeftanac praefertim mulieribus ex locis occultis laborantibus eft vtiliflima, fi locum hac aqua primum cluant & purgent,madefadtum ddnpannicu- lum imponantr 1279 Basilicae Chymic^ Tormentilla Gneds vocatut pgvGÖojnpvoV) Aetajjirt αρ*όφηΛ\μος, ab Hermolao Barbaro lWk

ο»-: LatinisChry- fogonu,Chiyforpermu,Dafpis,ArcophtaImus,&: Arifaria: Noftris Herbariis Heptaphyllum/eptifolium, feptefolium, T ormentilla, cofolida rubra,Betularia,AuthorePandedarum,Herma Tremolar Italis Tormentill, & Settifoglio herba : HiipanisScttenRama. Gallis Tormentille : Germanis / £KöitV«lß/ Q3(mtmir$/ t(. Deftillatur,praiparaturin vinum,fit ex radi, ibus conferua, &c. Temperamenti eft ficci in ordine tertio, calidiratis vero habet exiguum quid, minus tamen manifeftum, nonnulli faciunt fri- gidam in tertio gradu,fcd adftridiio in guftu his aduerfarur. Ra- dicis viridis & Foliorum fuccus potus , venenis omnibus intra corpus mcdetur:contrapcftem quoque predeft,noxios in corpo- re humores per fudorem educendo. Quod fi viridis radix haberi nequeat,arida: puluisdrachma: pondere in vino fumetur:vel ra- dicis & foliorum manipulus in vino ccdus calidus bibetur. Ad praedidacfficaciiiima eft in vino per nodem radix,& folia imbuta, & in Balneo Mariae deftillata. Omnibus membris iadix,folia,fuc- cus vel puluiseiusprofunt,iecoris & pulmonis obftrudioncs fol- uunt: regium morbum·, fuccus prae(crtim,breuitemporis inter- uallo fanat. Venena ex corpore per fudores educit : Vndc dra- chma pulueriscnm drachma Thcrfaca: in liquore ciufdcm ftilla- tio , datur iis quos horror inuaierit, ac incerti fuerint, quod morbi genus immineat: corpore mox ad fudorem comedo &C reclinato. Condis venenorum Anditotis admiicctur. Omnis i- temgeneris,albi fluxus,fine per fe radix, fiue cum aliis,pro cuiufq; arbitrio , mixta conflipar. Ouibus laborantibus eft perutilis. Cum vino rubro drachma; pondere pota radix, omnes fimiliter fanguiniseruptiones compcfcir; fin febrisadfit, cum aqua in qua Chalybs fit rxnndus,vel cum ftillaotio heptaphylli liquore eft bi- benda. Idem praeftat cum oni vitello.nuce myriftica &farinafub- ada,&lemter toftaradix,per aliquot /umpradies. Cum albo oui fubada , & in figilino decoda , datur Cholerids , qui vomitu aflidue infcftantur. Vulnera glutinandi facultatem poftidet. Vulnera refperfu purgat, fanat & ad cicatricem peiducir. Fo- liorum puluis deploratis fiftalis inftillatur ; oculorum caligi- Liber Sextvs. & fluxus difcutit.' Radix & folia omnis generis tubercula, pa- rotidas, ftrumas,hcrpctasianeurifraata,papulas,idqucgenus, tuia δί illita fanant. Thymus a θυ«κ, id eft, excitanda .· vel quafi Swä/acu« ideft, fan- tuincm impellens. Vulgo Serpyllum Romanum: Germ. 2u& libris dua- bus aceti horis 24. Deinde coquantur omnia ad coniuniprionem xerriae partis,reducendofcilicet hbrasquatuor. Expreffioni colatie adde Mellis Hifpanici deipumatilib.sj.ß. coquantur fecundum ar- icin ad Syrupi confiftentiam. Deeodhim Thymi,Mefuse: Recipe Thymi, CaiTuthae, Hyfiopi ana vnc.j. Pallularum purgatar.drach.xx, Myrobal Emblicatum, Chebularum ana vnc.j.Turbithdrach.i v.Sice-hados, Polypodii a- nadrach v.Enpatorii Meline drach. i;j. Rad. Apii, Foeniculian.dra, vj.Abfymhn, Anili,Dauci ana vnc.i;) coque omnia in libristribus aqiuead librarum duarum confiimpnoncm: cola. Colaro adde Turbiih Agindanadrath j Zingiberis drach.fl. Macerari nodtena finetpoftndie cola,& vtcre.Phlegmagogum cft:ob idfenibus Wa- hrer pimitofis falubrc:vcncriculum firmat,co&ionem iuuat, flatus a v.Tcenbus 5c hypochondriis difloluit. Decoblum cx Thymo, Andernaci: Rec. Thymi,CafluthafvHyfi- fbpianavnefl Radic.ApifiFoeuiculiana drac.vj.fem. Anifi, Dauci anavnc j Pallularum enucleatarum vncij.Glycyrihiza drach ij In aquaad dimidias coquantur.Iniurc decodb, Zingiberis minutim incili drachma femifiis maceretur; mane vnciae quinque lingulis vicibus exhibeantur. Decotftum atram bilem vacuans, Andernaci: Recipe BugiolEe, Scolopendrii ana Μ.Γ. Senae Alexandrinaevnc. j. Flor, violarum. Thymi , Eplthymi ana P. j. fern. Anifi, Faeniculi ana drach.fl. Zingiberis ferup j.fl.Paflalarum vnc.fem.Pi unorum Damaic.mlm. x. Decoquantur in aquaad tertias. Exiurchocfumantutync.iv. 1282 tnfufio ad atram bilem, Andernaci; Recipe Fumiterrae, Lupu- lorum ana M.ffol.Borraginis,BuglolflE, Violarum anaP.j. Pailli- larum drach.iij.vcl vnc.fl.Pelypodii drach.ij. Caflurhae, Epithymi ana vnc.iij. Anili,Glycyrrhizas ana vn.j.fl.In aquae libra ad dimidias incoquentur.Iniuredccod.fol.Senaedrach.iij Catholici vn j. Ma- cerabuntur,Syrupi Violacei cantandem adiungetur. Totapotio v- na vice propinabitur. Infulio ad atram bilem,Heurnii. Recipe Epithymi,Sena? drac j. & fol.Lupuli.Afpleniana P.j.Prunanura.x.Infande fero, fadaque .forti expreflione,adde cenfcdionis Hamechdrach. iij. Syrupi de Polypodio vncdj.bibatur. Trifoiium nomen pluribus tribuitur herbis; funtque multae ius foedes, odoratum, prarenfc, acutum , minus, &c. ii militer fragarialm Tragus facie, praefenrem herbam; Germanis ${«/ appellanc Trifolium aureum cum Trago appellare placuit, cum non fit aliud nomen quod commode poffit attribui. Non enim eft Lichen Diofcoridis,ex nonnullorum lententia. Caulibus nifcitur menfe Martio exilibus, lannginofls, palmum altis, foliis primum Oxytriphylli , paulatim vero Afari, nili quod ternis incifurisfantdiftinda.vttriaputenturciTe folia .-florem fertMattio fubcacruleum, Oxytriphilli flore non maiorem ,tn lingulis cauli- bus fmgulos: femen fert in capitulis erinacei formam habenti- bus,aquilrgiae ilmilitudine. Loca amat vmbrofa, ac raro in hortis confpicitur.Diureticü eft & vim habet refrigerandi, vt ex virib.eius conftat nihil tamen certi de propria qualitate eft traditum. Deco- rum foliorum cum vino iecoris obftrudicnes aperit, ac pratfer- dm iis,qui nimis ad Venerem funt prompti, & cx ea defatigati, eftvtilc. Vrinamciet; renes&veficam pmgat: omnibus internis vitiis eft falutans. Pares liquor ftillatirius habet vires. Folia & aqua ftdlatitia inflammationibus eundis cum doloris mitigatio- ne medentur, Trifolium acerofum Oxymphy!lon,fiue Oxys Sc Alleluia ofli. inis. V ulgo panis Cuculfquod vel Cuculus eo vefca* tur.vcl quod erumpente hoc Cuculus primum audiatur; German. QjUC&^ftf/Locispetrofls & aqueiv inuenitur.Mcnle primum Apri- li, & interdum Maio, fub Cuculi primum auditamvocem pro- repit, herba ipfa humilis pediculis long s, in quorum furamo Liber SextvS. Basilica Chymica tria, vnde Trifolii nomen accepir, profert folia; exigua, laciniata in cacumine, fapore acido : florem candidum, inter folia Angu- lari in pediculo proucnientem :Temen in filiquis lunatis rufum; radix in tranfuerfum. longa, geniculata tufa. Lotum quidam fatiuam appellant, fcd an fatis bene* incertum: Syluas enim ÖC loca vmbrofaOxysamat. Herbac.huiuscopiofos flores frequen- tes anni illius pluuias & inundationes , paucos vero fiedtatem portendere, efl: obferuatum. Trifolium acetofum temperamenti cft frigidi & iicci, ficut & Oxafys, quod acidiras in guftu fatis oftendit. Liquor ftillatitius , aut foliorum ciusdecodum ,ieco- risaiftamfedat, cor confortat,fitimfedat. Omnibus calidis mor- bis eft faluherrimum.. Datur ad ftomachum diflolurum : edunt & qui enterocelen habent, tefte Plinio. Succus frigidis nonnull- lis vnguentis, ob facilitatem quam habet in fanando , mifcetur. Aqua cius cum alumine teraperata,oris hulcera collutione fanet. Capvt XXXIV. OeTrkhomane, Tαρβα barbata,Tanaceto,Tragof(lmß,dr · Tithy mallo f TRichomanes, LatinisCapillaris, Adiantwmriibrum: Germa- nis rot/ Trichorranesdidum quod rari- tatem Capillorum expleat.Officinis Polytrichon, quod nomen o- mnibus Adianthi fpcciebus eft commune : iicut Adianti etiam ipecieseilTrichomancs. Vndc quibuidaraetiam Adianthumdi- citur & Capillus Veneris. Tragus caput Trichomanis in Diofco- ride ab Adiantho non feparandum cenfct, cum dcfcriptio & fa- cultas eius cum eodem conueniat, ac dEgincta etiam vno capi- te Adianthum & TricHomanes abibluerir.. Nafcitur iifdcm lo- cis quibus Adianthum, filici fimihV, propter quod Filiculam aliqui dicunt, parua admodum folia ex vtraque parte ex ordi- ne quodam iunda habet r tenuia,Tentis figura , contraria in- uicem , in ramulis tenuibus , fplendefcentibus & fubauftcris. Que deferipeio Polytdtho officinarum per omnia conuenir. Liber Sextvs. 1285 Plinius etiam faxifragum vocari , quod calculum frangat,icribit. Quod vocabulum late extenditur. Temperamentum cum Adiamho prorfus habet idem : eft enim in medio caloris & fri- goris ; defii cansjcxrcnuans &c digerens. Vires quoque cum Adian- to pares obtinet, in cuius inopia hoc vti maxime;licebit. Aniculas ad magteas quaidam fuperftidones ea vtuntur nomen ei inden- tes , 2lbrl)0tV Tapfia Barbata, Vcrbafcum.Graccis Phlomos,quod caulibuse- ius pro Ellychniis vcantur, qua ratione Candelariam hodie vo- cant.OfHcinisTapfusdicitur barbatus. Nonnullis etiam candela regis &c Lanaria; Germanis rmif/ jttfljinfrauf · Gallis Beillen. Species eius funt multae: Praecipua tamen duo omnium teftimonio habet genera: Candidum & nigrum. Candidi duae funt differen- tiae : mas&focmina. Verbafcum candidum foemina folia Brafll- caehabet iimiIia,hirfutiora tamen,multo latiora Sc candida. Cau- lem habet cubitalem &c ampliorem , candidum fubhiriutum; flores albos & iubpallidos, femen nigrum : radicem longam, a- cerbam, digiti crailicudine ; Germanis Q53u!fraiU Candidum mas foliis eft oblongioribus & anguilioribus , caule tenui,in reliquis foeminaefimile. Graecis a foliorum candore Leu- cophyllon dicitur : Germanis V Qßitöli·' Verba- fcum nigrum candido eft per omnia fimile, nifl quod folia ha- bet nigriora Si latiora. Praeter haec eft etiam fylucftre, virgas ferens a'tas aiborefcentes, folia Saluias fimilia, ramulis circa virgas, Marrubii modo, flore luteo, auri fulgorem Germanis tviiö Qttll! fiant· Sunt praeterea & Verbafcula duo, quah paruae Veibafci fpccies, quae hodie herbae Paralyfis, Si Ar- theticae vulgo dicuntur , pro Arthriticae. Nonnullis Primulas veris dicantur , de quibus fupra: irem Betonica alba : Germa- nis 0c&lujfei&ium / vel gdb Alterum non odora- tum : Germanis 0cbLÜ|f»Iblunt· Hiifuta funt vtraque, ter- ne inhaerentia, hurailiave, foliis rotundis & multo minoribus, rugofis , e quibus mediis Stylus exit renuis, palmi altitudine, incanus, in cuius vertice terni, quaterni aut plures etiam, de- pendent flores lutei, furnmis labris denticulati, in altero odora- ri, in altero inodori. Calyculo in album pallcfccnte. Tertium Basilica Chymicje iüquoq;additur Verbafculum, quod Lychnidn iUtTryallida νσ-· cant,& Lychnin Coronariam. Foliis ternis aut etiam quaternis, plunbufve,craflfo,pinguibus,hiriutifque quibus pro Ellychniis v- tunrur, fletibus purpureis; Germanis $ruutt)in GcTnc- rus louis florem fcu Diofanchon facit. Cuius meminit Racilius Fb.i.cap. Enumeratis his Verbafci fpeciebus, duas adhuc addun- tur. Altera in fyluis&montoflscrefccns, foliis mollibus & canis, reliquis multo minoribus, e cuius medio floserumpic Cyano fcu flori frumentorum peromniafimilis, fed maior & plenior, caule palmum vix alto. Latinis ob folia mollia Vcrbafculum dicipoteft Montanum : Germanis Altera veto Verba- fco etiam flmilis, quas pro ea capta fepefallit,qua:abie<5tablat- tas in fe contrahit, ideoque Blattaria vocatur, foliis minus can- didis.cauliculii pluribus, flore luteo : Germanis Florent & carpuntur Verbafci fpedes autumno. Verbafcula au- tem duo florent vere,funtque cius nuncia,vndc quibufdam Pri- muias dicuntur veris. Nafcuntur candidum & nigrum locis campeflribuSjfyluifque.Sylueilre aridisafperis, campeilribuf- que potiflimum. Vcrbafculain pratispaflim hortifque. Lichni- tis incarapcftribus firailiter. Omnibusidemcftcffedlus, vircfque pares:Vnde dixit, qui eagcncribus,fbperuacancum ait Plinius. Vis iisineftdeficcandidetcrgcndiquc. Radix verbafci maioris in vino fubro,veiflfebrisadiicinaquacoda,Diairharamflftit. Decodlura eiufdem ruptis, conuulfis, & antiqua; rufli auxiliatur : vcficas re- namque obftrudioncs foluit.Radix, teile Piinio,cum ruta ex aqua contra Scorpiones, magna amaritudine, fed pari eff.6hi bibitur. Tonfillispriuatiminaquapotum medetur. Sylueftre Verbafcum tribus obolis bibitur contra omnia pedoris vitia, tullim& puru- lenta excreantibus. Tanca eius vis,vt iumen tis etiam non tuflienti- bus modo,fed ilia trahentibus auxilietur potus. Confedio cxver- bafculo odorato mire prodeft iis,qui viribus omnibus funtexhau- fti, ac crebras patiuntur Syncopes. Eadem cum Vcrbafcis poifunt Verbafcula , quod vel temperamentum ipforum fatis oflendit. Verbafcum in aqua decoölum , prajeipuum contra inflamma- tiones oculorum , podicis, omniumque corporis partium , 5c Liber Sex tvs. podagramaeftuantern eft remedium, calidam illitam velinfcflfi· Aqua ftillatitia vel oleum in fole cxpreflurn iifdem fune praedita viribus. Oculorum fluxus inftiliata iedar. Faciei ruborem ex- te gie ; cryflpelati auxiliatur. Fluentem & mordentem corpo- ris Tcabicm aqua ftillatitia cum linteolis illita fanar. Folia eius ficubus impofira, incorruptas & a putrefadftione immunes con- feruarc tradit Diofcorides: Verbafcula eadem poflunt. Trita im- ponuntur articulorum doloribus: Decoctum eorum aduerfus ru- pta »luxata, &liucntia illinitur. Succo Verbafculi odorati exflo- ribus expreflb, mulieres faciem illinunt, vt maculas rugafque & a- Ua eiufdcm vitia mirifice deterganr. Clyftcr aftringcns & confolidans , Rondcletii: Recipe rad. Tapfi barbati lib.fi.Sumach, P!antaginis,vel Myrti,vel Cand«e- quinae,vcl Herniariar, vel Polygoni ana M.j.Corr. Mali Granati, Balauftiorum ana vnc.j.Rof.rubr.P.j.Fiacdecodtio in aqua ferrata. In lib. j. diftblue fucci Plantaginis vnc.ij. Seui Hircini rnc.j. i?. Mifce. Clyftcr ad Lienteriam & Diarrhoeam, Rondeletii: Recipe rad.TapfiBarbati,rad.Biftortaeana vnc.iv. Hypcriconis »Myrti, fummitatum tubi anaM.j.Pyrorum Sylutftrium , vel Pomorum vel Caftancarum paria xx. Roiärum P. j. Fiat extradiio in aqua ferrata. In lib j.diflbluc Acaciae, vel Hypociftidos vnc.fi. Mifce: inficiatur poft aliquam deterfionem , per medicamentum pur- gans, &: aftringcns ,vtRhabaibaro,vel Myrobalanis. V omitorium Andreas; Arnold. Villan. Recipe Cort.rad.Tapflae vnc.vj.Carthami excorticari vnc.iij. Cancellae, Gummi Arabici ana vnc.j.Succi Cucumeris Afinini drach.ij.Mellis Afari quantum fufticir,ad incorporandum. Confiutur fic .-Recipe duas panes Mellis, & vnam fucci Aiari, &: fac bullire limul, donec poflic bene defpumari :quo defpumato , & colato , incorpora pulue- rem fpecierum, denique referuetur in optimo vafe advfum per annum. Eft vomitorium Jcuc, fuaue, quod purgat omnes hu- mores fine labore, principaliter datum cum calida per fuperio- rem regionem, & cum frigida per inferiorem. Dofls cius eft quafi vnc.fi. Vomitiuum Nicolai; Recipe Thapfiae Panormitanae, vel Basilicje Chymici AragoneniisinincnieMaii, fiuc Iulii collcΧ*Ι:fay, s Plinio r Galeno .‘Latinis Chosdrilla, Condriiie &Condiy la, Chondiy:!urn,Chondrylle & Chondtiie: Herbariis Chondrilla caerulea;ierap.lib.fimp.cap.4j.Condarel Amiror,Cadaron: Ita- lis Condrilla, TerraCrepulo,Lattaiuola&Latte dangelli: His- panis lictugas Lechngas dcntrelos planos,id eil Ladtuca inter ie- getes nafccnsrGailh Laitcron Leitteron,Lettron & dum Letron: Germanis &c. Secundum genus Herbariis di- citur Chondrilln& Condrillaalba: Italiscondrilia bianca: Ger- manis tUin(Sonbtlßin. Tertium genus dicitur Condrilla maior &CondciUaiatifolia. Qiurtum, herbariis vocatur Condrilla & Chondrilla purpurea,Condrilla LL(panica, Condrilla Norbo· neniis, &Crapina, Quintum, Condrilla lutea: Italis Condrilla Gialla; Gallis Letteron laune. Sextum genus Herbariis dicitur Zicinf:ha,CondriI}a Graeca, CondrillaverruGatia,Matrhioloci- chorium Venucarium, cicorsa Yerrucaria. Italis Zacintha, Mazzadi caualliero, Mazzaferrata & Cicotia Yerrucaria, Septi- mum genus Herbariis dicitur Chondrilla tuncea, Chondrilla viminea,& Condrillaartierfls.Hifpanis teileCarolo clufiolun- querina& Ai Taraxacon, ana.M.ij. Cicerbitae,Epaticae.Scariolae, La6lucae,Fumiterrai, Lu- pillorum ana Mj. Hordei non excorticati Vnc. ij. Vdlcariae,id eft, Alkekengi, G?ycyrrhizae,capillorum Veneris, Alplcnii, Po- lytrichi, Adianti anadrach.vj. Rad. Faeniculi, Apih Afparagi ana Vnc.ij. Coquantur in aqua fufficienti, & percolemur ; deinde cum iaccharo albo clarcfadbo fiat iyrupus pro cuius vnaquaque libra inter coquendum adiiciantur Rhabatbari optimi drach. Γ. Spicae Nardi fcrup.iiij. Colligato in linteolo raro, quod farpe ex- primatur, dum Syrupus confidentiam iuftamnancifcatnr. Valet contra omnem maceriam venenoiam in alterando Sc mundifi- Basilicae Chymicae cando eam, & proprie in anthrace, & fimiiibus: valet & in febre peftilentiaii. Confortat cor & nutritiua, müLdificac macerias per vrinam &feceiTum, &facir appetere cibum, acindiicitforanum. Syrupus purgans bilem, Rondeletiir Recipe rad. Cichorii vnc.j.Clycyrrhizaj rafas drachdf Cichorii, Scatiolse,Buglolfa;, Borr&gims, Roftri pordni,idcii,fonchi,Dentis leonis ana M.f Prunorum,Sebeften ana paria xx.Paffulatum paria x.Anifidtach. Ij.Thamarindorum vnc. j. Sense Orient Medullae fern. Canhami anadrach.iij.Fiatdecodio,incolatura dilTolueiacchari quantum, fadseft: fiat fyrupus, addendo poft clarificationem, vel in clarifi- catione ipla,lacci rofarum drach.ij. vei iyrupiioiati laxaduivnc, iiij.Cinnamomi drach.fj>Miice& fiat Syrupus, Decodti feu Apozeraain febri tertiana vtile,Heurnii:Recipe Cichorii cum radice, Acetofie,Endiuiae ana M. j Semina quatuor frig.ma.vnc.f. Rad.Graminis, Afparagtraaceratarum in aceto ana drach.iij.Fiatdecodioexaqua,adIib.j. chatialbidiicci Arandorum, vel Granatorum, aut lyrupi de acre- dine citriorumanavnc. iij. vel in fine decoddenis, adde Aceti a- csrrimi & mellis optime dcfpumad ana vnc.iij.. Fiat Apozema clarum, quod aroma trahat,exSaiital.arborurnSyi.up.ij.idEger ter vel quater ex hoc bibar. CucurbiramtrahitRueliiusaconcuruatu didam,quod faci- le, fi quid obiliterir, autfuerit impedimento, quo minuis incur- nefcat,extendatur. G: aeci Coiocynthcn nominant, ex contrai io Jttimiru, vtidera ieadfanomine impolito, quod videlicet parui ac humiles fint eius partus,quos palllm enititur,cum corporis mole omnes herbarum arborumue frudus fuperare videantur. Ger- mani ad Latinum alludentes Jtur&fi appellant. Galli Courge. Duo funt Cucurbita? genera: fatma&iylueftdj. Cucurbita lätiua Grarch κολοκαύδγ, hoc eft. Cucurbita ciculenta,tres ha- bet fpecies,Maiorem, qua? Cameraria Plinio dicitur: minorem, qua? Ple beia: Tertiam quse oblonga vocatur. In fola magnitudine fcu forma eft d iferentia: aut enim frudus ia longum prorogatur, aut ia orbem colledus intumefcit, aut in bicue craiTamentum Liber. Sextvs. cogitur. Reptantibus in altum fcandunt flagellis, in ramoique vitis modo fe diffundunt, qui ob caulis infirmitatem hnmi fpar- guntur , nifi adiit cui innitantur: folium ferunt rotundum, Pet- lonatisaut Afarifoliis fimile, floremcandidum : frudum caloris primum herbacei, mox flaui, pyri forma turbinatum, qui aut in longum prorogatur, aut in orbem, aut in aliam fjrmam cogitur. Cortex recenti tener, inueterato durus, adeo vt poculi vinarii vi- cem praebeat. Maior porro ieu Cameraria facili & admodum flexibili ra- morum curuitate, teda,pergulas &teftudines operit: Minor feu plebeia,fuis fl gsllis humi repit.Prietereatertiaipecies eftoblon- ga German. langJtur£$. Prsedidfcis per omnia fimi!is,nifi quod fruduseiusiniongumextenduntur. Quomodo longa,crafla,au£ iatafiat cucurbita, his vcriibus docet Columella: Vragnansqu s ctiburbita firpit, Vna neque efi illis facies: nam fi ttbi cordi Longior eft, gracili capitis qua verticependet, Et tenui alio femen lege ? fiueglobofi Corporis, atque vtero nimium qua vafia tumefeit, Ventre leges medto, foholem dabit illa capacem N aridapicis, aut Aäat mellis Hymetti Aut habilem lymphis hamulam, Bacchcuel igenam Tum pueros eadem fluuiis innare docebit. T radant etiam fi florem, vel primum frudus rudimentum,fic« ut in fua vite eft,in fot ma fidili clauferis ac ligaueris, qualem vul- tumfigura hominis vel aniraa!is,talera Cucurbita, & Cucumis quoque effigiem praebebunt. Multo grandiores tam Cucurbitas, quam Cucumeres femina parere, quaeinveifis capitibus obru- untur,ferunt. Riguis &aquofis maxime locis gaudet; omnium q; maxime rigari defiderat. Seminainvercmenie Aprili in terram pangatur a nonnullis nodis prius fpacio in lade humedara. Fru- dus verofubautumniplerunquefinem, ob frfgiditatem,coeH in Germaniapriraii maturefeit. Refrigerat Cucurbita & humedat 1307 1308 Basilicae Chymicae in fecundo ordine. Cucurbita in ftorrachoqu dem minus ob fri- giditatem commoda: tenera tamen adiiuc &raollis hunc in mo- dum nonnullis coquitur; Exterior cortex amouetur, reliquam fubftantiam cum nucleis adhuc immaturis in aqua tepefaciunt. acBrafficaeinftar capitatas minutira coufcindunt, & cura cepis, bu yro & falc coquunt.. Macilentis hominibus cibus is prodeft. Ahiorbiculadm Iciliam Cucurbitam immaturam pomorum in- ftar in butyro torrent. Vinum ex recenti excauata Cucurbita no* £lis fpatiorelidum, ieiuno potum ftomacho, ventrem purgat. Aqua ftillatitia ex immaturis cucurbitis, ardentibus febribus, quarum calor nullis aliis medicamentis reftingui poteft, prodeft : cxtrinfecus etiam cum Iinteohs,ad calorem reprimendum,cordi applicatur. Ex immaturis cucurbitis aqua ftillatitia certum eft au- xilium aduerfus capitis vehementem aeftum & ardorem. Succus, lndefeliis»flore & frudu maior procerior, fed abfque maculis. Curulium aliqui hasc Cucumeris fpeciem nominant, 4fcckceolum,a citrino ieuflauo admodum frudus colore.. Ger- 1310 nianice iSuCUftum. Incognitus officinis. Tertiam fpe- ciem Cucumerem nominant marinum. Turcioperomniafimilis eft,nihquod minoraiunt omniafru&us vero rotudus. Vulgo zuc- co marinum. Germ.3Eiotent:fedqui flauabiletcntantur,acetofurn acre- que bibant, ne bilem augeant. Omnes vero poft Peponem pro- bi aiimentique fuca cibos comedant, hi enim malignitatem eius auertunt. Eft autem facilis mutationis Pepon; Nam ii phleg- mairi corpore e ffv-ndat, feu bilem flauara, in eas ftatim Dulcis vero biliofis maxime eft nox:us, 6c maturus valde pitui- toiis: d.fHciiius a qui dulcis eftdigericur. Quicunque autem ha- bent calidum ventriculum & flauabile irfellantur, laeduntur ii Vinum iuperpccent: Cum fuapte natura facile reddatur, & vi- num mox amplias eam augeat facilitatem, acriotemque efficiat humorem in eiuicemodi corporib.&naufeai idoneum: extenuat quoque craifjs & b liofos humores. Conuenit vero vt pituitofi de Pepone id fumatur, quod in eo fubftantia molle eft & laxum, hoc eft,quod femini eft proximum, hoc enim non facile corrum- pitur. Quivero hos fumpierint, non ftatim alia cibaria abfu- mant,nam ea corrumperentur imraurarenturque.T radunt quo- que calcuioios non oportere panem elTeccnfeftim , ne videlicet eiusglutiriofirasinrenes protrudatur,nifi fit optime fermenta- tus. A unr nonnulli Pepones longiores meliores ciTe rotundis, vcqui magis vrinam cieant &abfterganr. Omnes autem ven- trem ducunt. Quibus autem venter magis fubducitur iis minus nocetur. Veneris ftimulos &genitale femen minuit. Pepon vero qui Sarracenicus dicitur, frigidus &humidus eft,vtilisqj ad arilu- sntes febres: iuuat & ventriculos cal dos. Frigidos vero fuo tem- peramento, & ftomacho humidis, admodum funtnoxii. Semina melonum, cum eorundem fucco eo&a & farina mixta, formata 1311 Basilicae Chymicae in paftiIlos3& in ible exiccata, ad faciei maculas extergendas cum vino profunt. Dens Leonis:Theophraft.y.hift.y. & n.Graecis dicitur A'Qxvv & :Latinis Aphaca & Hedypnois: Herbariis Aphaca Theophrafti, Irem feris Vrinaria,Hctbaynnaria, Vrinaria,quia Diureticum eft,feris fomnifera,quia ibranumcommouet, caput Monachi, corona Monachi, Coronafacerdotis , Roftrum por- cinum,Arnoldo VillanouanoHerbalmperatoris, aliisDensleo- nis, quoniam folia taliaapparent: Italis dicitur Piifo inletto, iiue Pifciaaietto,idefl;Le&iminga,Dente di cane,Piifo di cane,Gira- fole, Mirafole, GrunfHetruicis cazzalepte: Hifpanis diente de zeon, ime Dente de Leon: Gallis Piflenlid & Dent de Lyon: Germanis Secundum genus dicitur Dens leonis al- tera & Deus Leonis Mompcliaca; Petrus Andreas Matthiolus vocat Cichorium Conftantinopoliranum : Alii Cichorium Bi- kantinum & Cichorium bulbofum. Graecis Κιχωριον πολ.νξξίξον, CichoriumPoIyrrhtzon, Cichorium Afphodelinum: Italis Ci- coda Conftantinopolitana: Germanis'iarcfifd&QEBigteari/ideft, Cichorium Turcicum, j. Cenus Dens Leonis Tertius vocatur Germanis i&txnjatlA&c. Refrigeratatque mediocriter aftnngit Eius Vfus Internus Externusqueeft. Coriandrum vuIgo,Gra:ds Gorianomaut Corion :Tta di<5him a cimicibus, quos Graeci vocant: quod folia eius & Caulis adhuc virens, cimices olent: Germanis Conander. Tametfi her- ba fit, virofum&tetrum ipirans odorem, hortenfc plane eft,& ftudiofe feritur accolitur: Eius enim grana dum reficcantur ha- litum grauem & ingratum deponunt, & fuauiter olent. Surculus ei admodum tenuis, teres,cubitalis & ramofus, folia primo exor- tu adianti fimilia, lacinioia, in tenues ac varie incifa; nam eorum pars cauliculo propior minus ; remotior, magis fecatur j flo fculi candidi funt in vmbellis laxis j femen nudum,rotundum,firmtim, nonnihil ftiiatum, ac inane,quod primum viret, dein arefcensex luteoalbicatj radix breuis, dura,ac fibroiä ; Semen aceto folet praeparari ad qualitatis cuiufdara inimicae caftigttionem»quam Liber Sextvs. 1313 tameniola deficcatiohe amittit, &innoxie mitur. Calida furst.&iicca.omniaMelantii-genera inordine tertio. Diicutiunt dccducunt-Semen nigellae, in vino per aliquot,potum .dies,vrinam ciet &menfes, lumbricos pellit , lac nutricibus auget, pulmonem purgar,pectas (edat Semina autem non viridia , nec etiam copioilora aut frequentiora funt fu menda: cor- pus n. fic laedunt. Extra corpus adhibita femina, eafdemcucoria- no vulgari vires habet,tumores,oedemata diicutiut.papulas&fcr- pigiacmfanant,inflaramationefqaeimpofitarcft:iaguunc.Tufurn femen cum aceto rofaceofrontrcircumlitum, phrencfi medetur. Sylueibis mgella viribus 6c odore etiam eft praeftamior.Scrpenres & venenata fylueflris nigellae fumus fugat. Ad orthopnoeas & de- fluxus capitis facit odoratum, praelertim fi calefaiff um fuerit,vtSi- meon Sethi teftatur, Tritum item , 5c cii aceto ventri impolitum* lumbricos necne dicttur,vt idem eft a utor. Epithema ad' ventriculum bilioium, Andcrnaci.-Recipe aceto- fae,endiuiae fatiuaeana m.j. Alchcae cum rad.m.f.Abiinthii ficci raX Rofammrubr. p.j. Coriandri praeparati vnc.f. Santalorumomniu ana drach.j Γ. Baccarum berberorum drach.ij.Decoquanturex a- quae libris d uabus in facculo ad tertias.-poileaaddanturfucd coto- neorum dracb.iij vtitorvtfuperioribus. .Flos Aphricanus; Valerius Cordus vocat tanacetumPeruuia- num.alii chryfanthemumTunetanum,caryophyliusIndicus,flos TunetanusjflosAphricanus,flos Indicus,tagetus!ndica,Cunrado Gefnero Caltha Aphricana: Tabernaemontanus dicit efle Lyco- perfium de quo GaLlib.de fimpLraedicament/acult.GraecisAvKS- τήξ<ηο·vx Italis Garofanolndiano‘Ssfloreindiano; Galiis oeillcz, d’ Inde, & rofier d’ Inde,in Africa dicitur pedua.Germanis dicitur Samtnatbiuni.Eius iunt5.gencraPriraumdiciturtanacetumAfri- canum minus flore fimplici.tanacetumPeruuianum:!. Tanacetu Africanum minus flore pleno.3 .Tanacetum Africanu maius fimpli xi flore. 4. Tanacetu Afdcanu maius flore pleno. 5. Flos Afri- canus maior aureus multiflorus, Scx.Eius vfumquac- re apud Medicos. 1314 Basilica Chymic j CAP. XXXVIII. Oe Gramine Holoßio> Herb λ Jacoh&aHypochoeri·, Hy 0feri Hier acio, Hyacintho & Hauen a. Gramen Graecis , cci'y.Mv, Apuleiocttyiy)o'v,& 'λσν<ρνλιον,,λ[Α,»ζΙ'πς;1*ζύηί$ Agroftis,AEgicon, Amaxitis, Aiyphy- lium,Vniola & gramen; Apuleio AiTefoiium,.<€gichum &Haema- ticum;Theophrafto7roVItalisgramigna, gramegna&gragmine; Creteniibus A gro ft i :H ffpa nis gra m e n h a ,gram a 6c gramaycrua o- limapariaDiol.lib.4.c.z6.Gallis grame heibe,&del’herbe;Aigyp. Anuphi: Affrieanis Icbal& Ebal:VngarisPorye,Serap. lib.iimpi. €.ii9.Thel&Negil:AiiicennäThil:RurioTichagra:Aliis Arab.efl: Yagen,Negen,Negien,Kel,Negil,Nagien,Phege; Auicen.Theil & Teideken: Anglis ac Germanis Graß, fecundum genus dicitur gramen panicularum pratenfe maius 3. gramen genu alatum fme nodofum.4 genus gramen quartum,/.genus Plinio lib.zy.c.S.dr- citur canariaiherbariis cy nagroitis, gramen canarium, gramen czb- mnuro,aliis dens canis, Item grame medicatum; Gallis chiendent, & dent de chicmltalis gramigna: Hifpanis gramenha &c grama. <$. Dicitur gramen canarium fiue caninum fupinum,&gramen cana- lium minus.7.&, 8.diciturgramencaninum maritimu, genicula- tum caninum maritimum,gramen caninum maritimum alterum, caninum longius radicatum marinum alterum: Item gramen ca- ninum tertium & quartum. genus dicitur gramen fegetaleiiue arueniepaniculatum.io.gramcnfulcatum , gramen ftriatum, gra- men fabaudum, gramen Hiij»anicura&gramenpi6tum;Gallis A- guillettes d’ Armes. n.Hcragroftis,gramen amoris,& gramen pa- nicularum fatiuum.-Hifpanis Amourettes. 1 z.gramen forghinum. I$ .gramencenchroides &c gramen miliaceum, 14. gramenluci- dum.iy.gramen paniculatura minus album. 16. gramen panicula- tumminusrubrum, 17.gramen auenaccum. 18. gramen minus duriufculum.i alopecurinum. 20. gramen alopclinum, Jio.gramen alopecurinum tertium. 21 .grame typhoides culmo rc- dinato.zz.gramenfpicatumGaryOphyllatae foliis.23.gramen Ra- infarn &gra«icoRabinum, iq-.graraenphalaroidcs. ij.gramen bulb ofum,grame tuberofum & nodoium,&c.Omnia genera func frigid acum adflridtione : Eorum vfustain internus quam exter- nus.-dcftiliantunn aquam & praeparantur in vinum. Dcco&um radicis in potu tumoribus & vrinae difficultatibus medetur.Calculoiaquoq·, veficae excrementa comminuit. Semen vehementiusv.inamimpellit: aluum vomitioneiq-,fiftic. Radix graministrita&illita, vulneraglntinat : quod idem decodum gramen,& herba tufa prseftat: tueturque 5c ab inflammationibus, vt icribic Plinius placat. Decodlo vinum Sc mei adiicitur: ab ali- quibus thuris, & piperis Sc myrrhae tertias portiones; ruriufq·, co- quituriu vafeaereo,ad dentium dolores & epiphoras. Semenve- nenaris mortibus auxiliatur. Gramen Harundinaceum Graecis.-Latinis Cala- magroftis & gramen H arundinaceum; Germanis Riedtgraß, &c. i .genus dicitur harundinaceum maius.z.gramen harundinaceum mina .3 gramen harundinaceum panicularum. 4.gramen harun- dinaceum aruenfe: Tria prima genera venenofa a pecoribus editur.Gramen mannae, Manna coeleftis, gramen eicu- lentum,gramen cereale,capriola,herba capriola, &c fanguinella: I- talis capriola, heiba capriola, & fanguinella: Germanis Himmels- dau>&c. Herba cum femine & radice iunt diuretica: optimum nu- trimentum pro pecoribus, femine vtuntur cum iure carnis pro ali- mento.Semen hoc praeftantiuserit oryza &: fceniculo. Gramen parnaffinum: Graecis α,χωςχς sv πχρνονχτω; Latinisgra- m£Parnaffi flue gramenParnaiflnum.Tecandum genus dicitur flos hepaticus ,gtamen l»ederaceum, & hepatica alba : Nonnulli vo- cant pirolam prateniem , pirolam albam flue pirolam mino- rem.j.genus dicitur gramen Parnaffi pleno flore. Herba haec cum femine pellunt vrinam ; fecundum & tertium genus in chirurgia adhibentur,tam interne quam externe, & prae- lertim in potionib. vulnerariis vti videre eftapud D. lacobum Ta- in libroi. fui herbarii,pagina y47.&c.Gramen a- quaticum , Hydragroftis i Italis Gramigna Acquatica , Graecis genus vocatur gramen aquaticum: Germanis affer- gras: i .genus dicitur gramen aquaticum (picatum. 3. gramen aqua- Liber Sextvs. 1315 ιμ& Basiltcje Chymicje ticum geniculatum,4. Gramen aquaticum harundinaceum pani- Gulatum;eorumvfusnullus,neque nobis aut pecoribus. Gramen fluuiatile duum eil generum, r. genus dicitur ''λ-χωςις La- tinis'gramen fluuiatile: Italis Gramignadi fiurne:GermanisF// fanguinariurn.-graecis Io%ouuof: Latinis Ifchxmum, herbariis Gra- men fanguinarium: GermanisB/«rgn«', quia fangnine cohibet te- ile Theophraftotz,. Genus vocatur alterum, gramen·. Da&ylon fpicisvillonsrAftringrtciusvfus abexira& intra. Gra- meniunceumflue fchaenagroftis : Eiusfexfuntgeneran. Genus vocatur gramen iunceum fyluaticum flue nemorofumiGermanis 'waldtbiesgras, &c. z. Gramen iunceum aquaticum maius.5,genus,. Gramen iunceum alterum. 4. Gramen iunceum (picatum.f. Gra- men buforariura,Gallis herbe aut crapans flue crapaudine.Eorum nullus eftvfus.Gramen fyluaticum flue gramen nemorofum; Ita- lis Gramignafeluatica:Eius genera funt4.Prirftum dicitur gramen nemorofum alterum.z. Gramen montanum ipicaturn.3.Gramen nemorofum tertium. 4. Gramen fyluaticum pilofum; Italis Gra- mignaieluaticapclofa. Eorum etiam nullus omnino eftvfus. Gramen paniceum, herbarii vocant ElymagroftinrEiusgc- nera funt tria. 1. dicitur panicum fyL flmplici fpica. z, gcnusdici- turpanicum fyl.aridis armatura; 3. panicum fyl.{picisnigris,&.cf Pecora eduntfln Medicina vero nullius funt vfus. Gramen marinum . Garcophyllus marinus , molymarinum;: Rembertus Dodonaeus vocat Gramen polyanthemum : Alii Liber Sextys. putatitclTeftaticePlinijlib. i6.c.2. Eius generafuntduo,gramen marinum maius & gramen marinum minus. Plinius ftatice natu-· ram eile conftipandi fluxus alui dicit. Gramen tomentarium, torfttntum pratenfe, lana pratentis,’, iuncus bombycinus,erioichoenu5,linofchoenu5-,H;eronymoTra- go &cValerioCordo linum prarenic ;RembertoDodonaeo gramen eriophorum.aiiisgrame laniferum, quibufdam linagroftu: Germ» FUcksgrasüacolica & fluxiombusalui decoilumcum vino, fubuc- nit.. Gramen leporinum; Gramen tremulum, panis leporis, &C limis DiuaeMariae.-Germams Hafengras.Nullus eius in Medicina v- fus,. Gramen HirundinaceumMontanum, Calamagroilis Mon- tana,Germanis ~ßergriedtgw: Et eius nirlusvfus medicinalis eil. Gramen floridum loanne Kuellio &c aliis loftium Diofcoridis: Itali flmplkiftx putant eile chamaeciflurtv Oribafii :j Koftri vocant gramen leucanthemum , gramen flori- dum , gramen vhgineum : & eufrafia graminea : Germanis Au~ gcmrj, Germanis Getßen &c. Eiusr generafunt 4. primum genus graeci« dicitur τηλυςιχαν: Latinis hordeum polyftichum,hordeum hyemalc fiue hybernum & hor- deum maius. 3. genus dicitur hordeum polyllichum aeftiuum &T hordeum trimeftre polyftichum.2. genus dicitur columella fiordeumGalaticum,aliis hordeum diftichura,hordeu; aftiuum & trimefire minus. Eft etiam hordeum quod grateis dici- tur : Latinis hordeum haxaftichum & columellahordeu cantherinum «egenus vocatur Tvfxvox&iQovy Latinis gymnocrithu» hordeum mundum & hordeum nudum. Serapio. Iib. fimpl. cap. 131. HordeumdiciturArabice xahaer: Haliabbatisgloflbgrapho fair, xair, & fahir, Auicenna shair: apud alios Arabes alias legitur hahaher,hahaheer-farahan,xuahar,fchahair, xahair, fcehair, 8>C xahar: Italis orgio & orzo : Hiipanis arpa ; Hordeum inte- grum Hippocrati dicitur »tttjw K&urt Farina eius graecis dia- BastlicjeChymic£ tar ωμ,γικυης &Γ ώ&γιλυπς : Latinis hordei farina cruda &ζ omely- fis; Haliabbaceheueri, farina hordei tofta:Hippocrati dicitur grae- ce ; Latinis alphitum & polenta fme farina hordei tofti: Bius gramen dicitur : Latinis farrago hordeacea. Ptifa- na dicitur potus ex hordeo fa&us mundato, ZTniosetv, quod hor- deum tundendo degluberetur, ac fuo cortice exutum ad vfum reconderetur. De ptifanac codtione confuie alios. Et Hippo- crates proprium deptifanae laudibus libellum feripiit. Ex ptifa- na &c lupulo potus conficitur nemini non notus, Latinis cereui- iia, zythum Graeci, Germanisier vocant. Rcfr gerat&exficcat hordeum in primo gradu. Hordeum cum foeniciflo codum,lac amiflum mulieribus regenerat, farina eius in butyro tofta, citam aluum fiftit. Hordeo praecipuas cum tritico funt vires.Farinaeius, item furfures exaccto&butyro tofta , luxatis membris illita au- xiliantur : tumoribus pedtoris occultorumque locorum , ra- mici, calidae podagrae, ftrumis , aiiifque inflammationibus illi- nuntur. Aliqui mei, ficus, ftercus columbinum, relinam terebin- thinam,& oleum oliuarum fimul decoquunt.Aduerfumlaterum dolores.-Recipefarinam hordeeeeam, melilotum, capitapapaue- lis, foliarutae/ocnograecum, pari fingulaquantitate decoquantur in aqua,& addito oleo fiat cataplafma, quod calidum impius lateri impolitum dolorem mitigabit, vitiolorumque humorum colle- öioncmdifcutict.Virtuteshordeivide&dib.j.Bafil.Chyra.cap.ii. pag gji.Lcnspaluftrisgraecis ο έτη των τιλμάτων Germ.Meer- linJen'waJferltnfen.'Na.Cdtar in lacuftrib.ftagnantibufq·, aquis, nihil aliud nifi aquae mulcus,lentis forma, radice, neq; caulem ha- bens. Naturamhabcteuideiatcrrefrigeratona. Lentispaluftrisa- qua ftillatitiabisterveindiepota,prodeftiisquib.corpuseftincea- fum, velut peftis tempore. Ladluca a ladlei fueei, quem fundit dum abrumpitur, v- bertate di&a , primas inter oleratenet: Vtenim gratillima cft in acetariis ÖC iufculis , fic in medicis vlibusfalutaris·, Nam prae- ter quod fanguinem generat fatis laudabilem, feruorem (angui- nis & vifcerumextinguit, fomnum conciliat, hedticis prodeft, ex Galeno, cftque familiare medicamentum aliraentofum, iuue- nibus & biliofis naturis tutiflimura. Toto anno feri potcft, &c ii terram pinguem, probe fubadana & foli expolitam nada fuerit, laete viret, & in latam fefe diffun- dit. Dumadhuctenellacff ,fieuellatur,&alio fundo probe iler- corato plantetur, pluribus foliis in globum conuolutis extuberat, & capitata vulgo pomata euadit. Martialis inquit: Prima tibi dabitur ventri laäacj. movendo Vtilis. Apud veteres autem vt authoreft Athenaeus,laduca prima men- fanon offerebatur, fedeonuiuia coenalquefiniebat, (quod &c no- bifeum hodie in vilim venit,} nunc vero ex aceto &fale condita mcnfasinchcatjvndeidem ait: Claudere qua coetus la ciuca folehatauorum. Dic mihi cur noßrasinchoat tlla dapis} Germanis dicitur (acilicf / Ulfftd): Graecis Thridax Duo numerantur eius praecipua genera : Satiua &C fylueftrisw Satiuaetres faciunt Graeci fpecics, primam lati caulis, alteram ro- tundi caulis,tertiam ieffilem; Latini a foliorum forma diuidunt in criipam,rotundam,& capitatam. Laducafatiuacrifpa, folia habet crifpo intybo fatiuoiimi- lia, in redumque furgit.caulibus in fammo brachiata, in quorum cacumine flores funt lutei, HancColumella Caecilianam &c Beticam,aregionibus, quib. nafeitur,appellat. Satiua rotunda priori per omniafimiiis,nifi quod foliis prior cft magis crifpa, haec vero minus. Satiuacapitatafeufeffi is, a prioribus non niil foliis, idque vbi paulum creüerunt, differt, quae vbi parum a terra attolluntur, mali rotundam obtinent ipcciemj&inftarbraillcac capitatae in ca- pitis fere formam extuberant, atque hae fatiuae ipecies vna fatis pi- dura demon ftrari poflimt. Sylueftris fatiuac iimilis effradice tamen breuior, caule pro- cerior : foliiscandidioribus,gracilioribus,aiperioribufque,guihi amaris,quaevbiconiummatafuerint,vtTheophrafl:ustradit, acu- leantur, Nafeitur in aruis,hortorum vinearumque maceriis. Florent enumerata ipecies menfe lulio. Sylueftrem re- xoladucam, plerique volunt cilc eam, quam officina: nunc en- Liber Sextvs. 1327 Basilica Chymic^ diuiam vocant. Galli lattcron.Nafcimr enimeain amis (ponte Sc vinetorum limitibus, folio cum adoleuit per oras aculeato,dorfo fpinulisinhorrefcente, quafi prona cannae parte echinata, fupina Jaeuiore, nonnunquam cuminfenuit laciniatim ferrato, caulibus bicubitalibus,hirtis,fioreluteo,fucco candido,acri,amaro femen in lanugine occulitur.Plinius plures facitfylueftris fpecies, caprina Bfopon&Ifatin.Columella plures etiam laducs fpecies numerat, ratione coloris,&c temporis fatas,quae omnia hic enumerare longu foret. Alii quinq, faciunt difcriminaiPurpureas,crifpas,Cappado- cas,Graecas ,&intubofimiles.De his generib.videfummatini apud Ruellium. Item quomodo multis nafcatur feminib.odorata,feiii- lis,tenerior,candida,fuauis,acquomodo,filocivitiofitdurior,red dedafittencrior.Laduca refrigerat,ftomachumiuuat,aluum ciet, faftidiumaufert,cibi appetentiam facitjfomnum conciliat, venere cohibet, durior eft fabulo aut pulucreobfita, minus iuuatfto machum,tninufq;emollit ventrem.Nigra magis refrigerat, & aluu lubducinXftiuae meliorem praebent fuccum, ac plus alunt: autu- mnalesfucco vocant, quare nihil aut parum alimenti praebent Si- meon Sethi iatiuam frigidam & humidam ftatuit in ordine tertio, fylueftris vero minus refrigerat & humedat.Laduca fatiua,praefer- tim vero crifpa,ftoraachi inflammationibus in cibo prodeft; Cor- fius nutrit fomau allicit, aluumemollit ,ladis copiam generat,do- oremlenit.Continuustamen eius vfus,caligine oculis inducit,ve nerem cohibet&fomnia venerea. Optimus cius vfus pudicitiam amantib, fiue a reb, venereis abhorrentib. ficut & rutaeddem de fe- mine ac ftiliatilio liquore eft fcmiendum.Frigidae complexioni cft vtilis:humoresn.bonosconferuat:vndeGale Laducainfernopo- tiflimum viditailelegimus.Laduca fylueftris feuendiuia officina- rüadeadeferepol'et: fed magis refrigeratoria habet qualicatcXc- thargicisin cibo confert,vel capitiimpoiua,ficut'&:papauer.. Aqua Jftilla titia mire in pefte aut ardentibus febribus fttim.reftingiiir.C6· modiillmus eius in febrib.& inflammationib.fiueiccoris,liiie pul- monis eft vfus.Polia viridia impoiica.omnib.capitis, ftomachi aut iecorisindamationib.opimlantur. Ide aqua(lillatitiaillita cu pan- niculo prae ftat.Tufacü farina mnib.inflaraationib.pfeni facro igni medef.Radix trita fcorpionu Ltbsr Sextvs. 1329 & araneorum ilibus opitulatur. Oculorum inflammationi aqua ftillatitia. Endiui« confert. Epithema commune omnium partium, Andernac: Recipe (αί- α Laducat.vuse immat. Portulacae, Solani,vmbil.Vencr,ana vnc.uj. His fpongiaaudihtcurn imbutum partibus,qr-ς febris velutifomi- tcs fune, imponi debe t. Malua, GcxclsμΛ,\άχν, quafi u* a. ί-, quod ventrem molliat : LatinisMalua, quaflemolliens: Gallis Maulue: Germanis pclrt ?C. Eft autem Malua vel Horceniis, quae cultu & Mangonio aliquando a* borefcic& in airiflimäm aflut git proceritatem,vel (yl- ucflris, quaecuiq; notaeft : vbiqj enim foliis quam plurimisluxu- riat,crafliufculis, Circinatis,angulofls.Flores tota «flate promit, ex purpureo palhdos.-RadicespulilIaSjIogasdignofasjfemen paruum, planum,,! coibiculatum.Multae autem Maluamm agnofcumr dif- ferentiae:prima nomen generis retinet quae vbiqj viarum &c arcarii prope vrbes importuna («pegerrninar.Secunda minus copiofa,pu- fillamagisramalis cepit minoribus, prope rudera & inculta pago- rü loca,flofculis purpureis aibicantibus.Tertia dicitur atborefccns, quae inflat fruticis aflurgir,fenum SrodoniMi ci b:torum;Quartaa multiplici,qua pollet facultate dicitur Althaea, a Latinis Biimalua, & Ibifcus.Maluaccäenim habet folia,ienia oblonga,incana, flores albidiores ,&C femina caeteris raaluis fylueflribas flmilia. Radices profert craflas longas,rocundas,in multos furculos diuaricatas, ac plurima mucagine prägnantes. Thitfi eius furredi fola proferunt malcea,oblonga,incana,&aliquantum tomcntacea,flores fliba!bi- dos &fernen paruum,planum ac orbiculatum , vt carterse M dua- rum (pedes.CaIcfacirgraduprimo,facultatemq; habet digerendi, laxandi & pus coquendi. Qif ntä dicitur Alcea, quae facie maluss prodir,ortu& cauliculis,fed altius incifis: ex radice prodeunt nu- merofa virgulta, fcfqaicubi’talia, floribus rubdlis ornata; quibus defluxis, femen emergit rotandum, comprcflum rei quarum Maluamm modo. Sexta vocatur Tranimarina Sc Rofacea, a floris Rofei eleganda & flmilimdine. Cuilibet genti notiflima cft, cum in hortis fata & culta multos annos perdurer,radice denuo primo vere fefe propagante. Ad Maluamm familiam referuntur I- bifei qusedam (pedes, vt videlicet Althea arborea, Ahhca palu- B A SL ΓIi I C JE Ch Υ Μ IC Μ ShiSjAlthea Theqphiafti floribus iuteis.Totidem adhuc Alces in- tremuntur diifercntisjvulgaris, exotica &fruticoficr,qaseft folio Pentaphyli. SatiuaMalua, vt Columella tradit,cum folccircuma- g tur,v t hoc tradit verficulo: Et Moloche prono [equitur qu& vertice folem. Eftquc eadem efui, acaluoiubdacends curaiaducaconucnienSj vnde Martialis: VterelafiUcit>&mollibus vtere Maluit. Exoneratur at ventrem mihi villica Maluas;. Attulit & vanas tulit hortus,opts. Omnium Malliarum genera &/pedes humidifimt temperamen- d, ac medio ic modo habent. Satius fylueftribus prsftantiorer funt. Malus fatius folia, radix, vel femen in la&evcl vino co- €fca, tufli calids & pulmonis vitio medentur. Phthificis in cibo & potu vfus eorum eft vtilis. Folia ac radix3cum femine Fceniculi & Anifi, in Vinocodta, lac nutricibus augent: dolorem intefti- norum & velles mitigant; tcnafmum adiuuanr. Aqua omnium Malus generum ftillatitia, omnibus internis vitiis ardentium fe- brium eft vtilis .- Pulmonem & hulcera laterum refrigerat & e- mollit. Peripneumonis Sc pleuritidi auxiliatur. Qui fuccum biberit,eum die ifto ab omnibus morbis liberum fore,tradit Plinius. SuccusGomitialibuseftfaluraris* Aigilopas,Malus folia inacctario cum Sale comefta/anant: ipiä folia cum Meile tufa si- culis illini debenr. Qus defatiuaMalua didä funt,-de reliquis ii- militer eiusfpedcbus intclligenda veniant. Flores omnium Mal- uarum invino vel aqua cum Meile & Alumine decotfti, putredini oris & colli,gargarizati medentur. Decodum florum Maluae,aut aqua ftillatitia,contralingus, omnefqueinternas, & externas in- flaro mationes> ignem facrum, anginam,aliaque oedemata, gargari- zata & illita pollent. Apam &: crabronum idhis aqua vel fuccus illitus fanat. Oleo florum Malus perunöa cutis,ab earundem i- täibus eft tuta. Porriginem & fquamascapitis, in vrinacoda fo- lia &radix,u caput deco&o abluatur, pellunt. Omnes vulnerum inflammationes Malus radix, & femen, vel fola,vel cum adipe, reibluunt & molliunt. Tumores iecoris lienis & matricis, ea- dem cum farina hordeacea in aqua co&a ,oleo ohuammvcl Ro- Libsr Sextvs. Taceo admixtOjillitarcfolaunr.dircuriunt&molliunr. Eadem ra- tione cryfipelata-, & gangramam rcftinguunt ; aculeos quoque corpori infixos extrahunt. Glyfteribus folia, femen & ra-dix ob fanandi efficaciam funt vtiliffima. Eadem in facculo in aqua co- ffca, calculofis profunt.fi aquae patiens in fideat: meatus enim ve- ficaelaxant&aperianr. Fluxus capitum, fi pedes ineafotieantur* deprimit. Omnes in iiirmru Maluarum ipecies, Alcea quoque &C Althca, cundiis totius corporis inflammationibus -opem fe- runt. Fomentum refoluens ac flatus difeutiens , Andernaci': Reci- pe Maluae cum rad.M.j.florum Camaemeli, Meliloti ana P.j.fem, 'Linivnc.j.Anifi-vnc.fi.Ficuumnum.xL. Decoquantur inaqua ad tertias. Veficam iure hoc calente repletam,laceri adfe&o fcmel at- que iterum adraoueto. Clyfter refrigerans, Andernaci ;Recipe Maluae, Violarum, La- &ucae,foI. Cucurbir«, vel Cucumeris, vel Peponum anaM j.Ccnn Cucurbitas, Cucumeris-, Cictulli,Melonum ana vnc iTPrunorum Damaic.num.xx,flor. Violaram,Bugloffic ana P.p Decoquantur in aqua ad libram. In hac Mellis vel Sacchari rubri vnc.j. diluitur ; olei violacei vnc.iij.Mifce & inficiantur, Clyfter emolliens,Rondeletii; Recipe rad.Maluae,rad. Bifmal* uae,tad.Liliorumanaquart.j. Maluae, Bifraalua: ana M j. fem. Lini vnc.j.Ficuum paria xx.flor.Mcliloti,Violarum anaP.j.Anifidrach. iij.Decoquantur in iurc pingui,vel in aqua fontis,& in lib. j. diflbl- ue. Olei communis, vel Butyri recentis, vel axungiie porcini vnc. iij.MiCce &c fiat Clyfter. Clyfter emolliens alius, Andernaci-.Recipe Parietarias. Atripli- cis,Mercurialis,Maluae ana Man. j.rad.Liliorumalb.rad. Ebuliana vnc.j.fem.Lini,Foenigraecianavnc.$. Anifi drach.ij. Ficuum num. iv.flot.Chamomillae, Violarum ana P.j.Prunorum num.v. Deco- quantur vfque ad libram. In iure diluuntur Cafliae, Diapruni#. ana vnc.5. Hierae Pier* drachm.v.Mellis Violacei,Butyri recenti* anavnc.j i$. OleiViolacci, Liliacei,anavnc.jJ.inficiatur clyfter tribus horis ante cibum. Basilica Ghymicje C a p v t XL. De Myr to,Milio }Mandr agor a,Nymphea> Oxalyde> Plantaginem & P&lygono* MYrthus vel rylueftriseft , queein multis regionibus calidis, ac locis incuhisfpontefrutefcit, vel domeilica qua: cultura e- gec,cuius duae agnofeuntur fpecies, vna dicitur minor effigie buxi, fcdfoliis acutioribus,vttufci,baccas nigras gerit, hederae aemulas, ac vineo fucco grauidatas,vnde n ’gra iaepius Myrtus dida. Propter ciusgratiofum odorem,faciemque perpetuo virentem valde com- mendatur, ieduloq· nutritur in hortis, & fidilibusin vafistranf- planrata in multarum aedium feneftris ad dclitias, & ornamentum cuftoditur.nec raro proflat Pharmacopoliorum vertibulo.Eftaltc- raminor,ilbadida,quod foliis latioribus eft, Iongioribufq-,,vt ma- li punicae,&: colore minus obfcuro ac ex albo vireicente, vnde co- gnomen.Culturanonnunquam in arboris mediocris altitudinem affingit, vtnosin quibufdam hortis maritimis vidimus. Vtraque Myrtus flores promit albos,fuaueoicntes, ex quibus arte debita a- qua ftillatitia elicitur fuauiflime fragrans. Circa Myrti caudices ad- natumquid vemicofumjinxquabiieacconcolorpiOminer, quod vclur manus Myrti ramos ampleditur, Myrtidanum a Diofcoride appellatum; Sed nullus nunc cius vius, cum ab inflitoribus nec ematur, nec adferatur, nec vaeneat. Eft & alia fykieftris aeparua Myrtus, qute locis fyluofls, ficcis, macilentis, aeri expo- litis delectatur, qureque baccasfertnigras, cfculenras & fuaues, quas multi vaccinia,quali baednia nominant j alii aliis nominibus ad arbitrium fidtisdeiignant : In Normania , vulgus a colore ni- gro, qualis eft AEthiopum, qui Mauri vocantur, moreta diäos frudusappellanr.Myrtusex contrariis fubftantiisvonftar,vincente frigido terreno ; habet & renue quiddam calidum , ob id ex Galeno efficaciter liceat; Myrrillis vero terrenam frigidamque aflignamus naturam. Frudus & folia vtilicer &aflumuntur,& ad- hibentur, quosvis humorespr fluentes compefcunt, fanguinisex· cretiones hftunt, propter qualitatem adfltingentem. Eorum de- codum ad laxatos artus,& ad oflafrada atque ferruminationi rc- pugnantia valde prodeft. Plura apud Diofcoridem cap.rjtj.lib.j. Sycupus ex fiudu Myrtillorum aduerfus antiquam tuflim, &cpul- monem exulceratum , ftomachumqje confortandum confici- tur. Paratui hoc modo : Recipe fuca Myrtillorum lib. fex, Sac- chari puri &c purgati lib.tres, aut femiquatuor, coquantur fimul apud prunas pautatim , donec Syrupi aut Mellis crafiitiem a (Fu- mant. Frudu (eu baccis pidores & tindores ad Blauum feu Ve- netum colorem vtuntur. Errhinum ad oris faetorem, Rondeletii: Recipe aquas Myrti, aquas Rofarum ana vnc.ij. Aquq flor.Genift:as,veJ aquas Citri vnc. fi. Mofchi vel Ambras G. vj. Salis parum. Quod fi ditiori paretur Gargarirma,maior portioMofchi vel Ambras poterit dari. Eleduarium Mefuas: Recipe nucleorum Myrti tritorum vnc.j. fi.Rofarum,Spodii, Rhu, Trium Piperum,Santali.Balauftii,Gum. affianadrach j fi.Granorum Granatorum aiTor.drach.vij. Corian- dri prasparati &a(fi vnc.fi.rermn.Roiarum.fem.AcetoiasTem.PJan- raginis anadrach.ii. Trica probe omnia, frigantur ex Omphacio, veliucco Mvrti, 3c aceto, ficcenturque: deinde excipiantur mina acecoia , 1 mtur drach. ij. vel iij. Cum Syrupo Cydoniorum, Confirmat ventriculum,& vifccra alia roborat: fluorem alui a cau- medicamento nimis purgame,fiftit; appetentiam ex- citat. Eleduarara debaccis Myrti Mcfuae : Recipe Baccarum Myrti tenuiiT-critarumli.j.Myrobal.nigrarum,Myrob.Belliricarum, Em- blicarum in aqua Cotoneorum & vino cod.ana dra.vij.fcm. Anifi, fern.Cymini,fcm. Apii,aceto horis 24.macerar.& ficcar.ana drac.v. Conficitur cum miua Aromatizara . Datur cum Sycupo decodio- nisCydoniotum.ventriculum Sdiepar firrnac5ettrurnq; codionem iuuat.-ob id liemeriaSj&Dyrenteriaehepancseconfert.Sromacham quoque refrigerant,Diarrhodon Abbads,Diatrion SanraJon, de quibus vide fuo loco. Clyftcr ad dolorem colicum a pituita vitrea, Rondeletii: Re- cine fo!. Myrthi Pulegii vtriufque, Marrubii s Gaiaminthas ana M jToenigrasci vnc j fem.Seieleos, Garui, Cyminiana vnc fi. flor. Chamomilla,LauendiiJas,Sambuci Anthos, Sroe hadosana P/. Frat decodio. Iniib.j.velvnc, x. decodi diflolue vini Maluatici, Liber Sextvs. 1334 Basilica Chymicje vel vini albi veteris vnc. iij. olei Anethini vnc. iv. Mifce & fiat Clyfter. Syrupusde fucco Myrtillorum feuMyrthinusfimplcx.Mefuac: Recipe fucci Myrtillorum depurati lib. viij.CIarificari Sacchari lib. iiij. Coquantur fecundum artem. Ventriculum & vifcera ro- borat , ob id fluorem alui antiquatum fiftit, & tuflim mi- tigat. Syrupus Myrtinus compofitus , Mefuae; Recipe Myrtillorum drach.xx.Santali albi,Sumach,Balauftiorum,Berberis ana drac.xv. Meipillorum drac.50. fucci Granatorum vel Cydoniorum, Pomo- rum agreftiumanalib.fi. Omnia, exceptisfuccis, coquantur in a- quae fontis libris odo, ad medias, coletur, & fiat Syrupus cura Sacchari libris tribus, additis in fine fuecis. Ventris fluorem hic Syrupus fiftit, etiam antiquum , & (creatum fanguinis. Potio pro gregariis approbata, Quercetani: Recipe Croci Mar- tis, noftromodo praeparati fcrup.j. calcis teftarumlouorum drach, j. Syrupi Rofarum ficcarum , Syrupi Myrtillorum ana vnc. j. Cum aqua flor. Papaueris rubri,fiatpotio, Aflumendatribus ho- ris ante cibum : pro quo capiat hordeatum cum aqua Rofarum & femine Papaueris, praefertim hora fomni. Milium, Graecis dicitur *ίΐχρο(& κίίχρϊζ: Hippocrate ττλau«- λ« & πάα&Άλΐς, viror: Latinis Ccnchrus &c Milium; Strabone Cenchris : Herbariis Pafpale & Pafpalus Hippocratis ac Piftum. Serap.lib.fimpl.cap.io2.&: 357. leuers & Geuers ; Alfaharauio, Algaures: Auiccnnie Gloflbgrapho Algenares ; Haliabbati Au- reium, & Laufefum in lib. de dodrina Aihaui, aliis Algenars, Piners, Cechias , & Giaures : Italis Miglio & Meglio : Hifpanis Milio, Milho &.Miyo : Callis Mil, du Mil, Millet, duMillct: Vngaris Kolcs : Germanis : Farina cius Graecis vocatur uifx&trov αλίυρον Diofcoridi. Latinis Milii farina: Purgamentum Milii Plinio lib. 18. cap. 10. dicitur Applauda, in exemplar, cor- red. Appluda : Germanis / de Milio , &c. habet natu- ram frigidam, aluüm conftipat, difficilis eft concodionis; Eius vfum& efficaciam deferibit talem Baptifta Ficrainfua cccira,tali- bus verfibus, quando ait; Sunt ieiunayaluum durantia grata dolori, Similia ignitisfintprius vftafocis. Laäe in noäapuentymolli& iniußa liquore, Plenius yac cama tarda tenacis erunt. Panici vberior liuoris menfafuperbit Sapius exiguis cedere magna [olent. Fit etiam inde panis Milliaccus, dcftillaturquc inaquam,can- ius vius eft ab Intra & Extra,plura apud Medicos, Mandragora, quod iuxta mandras inueniatur, nomen accepit, vt nonnullorum cll fententia. Circaea, a Circe Graecis didla,quod radix ad amatoria conducat. Pythagorae Antropomorphos , ä forma radicis, quaehumanam quadantenus effigiem refert: Gcrm. 2(lKum. Quas agyrtas radices humana effigie diuendunt.fidbidasef- fe nemini fere non conftar.Ex cannarum enim autBryoniae radicib. eiufmodi formam fculpunt ac terra obruunt, quae eum aliquan- do dclituerit,pcr terram colorem mutat, ab ipiifque deinde effo- ditur., vtiic crcuiiTc exiilimctur, qua mifere imponunt mortall·· bus. veri tamen Mandragorae radicis cortexin officinis hodie ha- betur. A-quibufdam vocatur malus Canina, ab aliis pomus tcr- rcft:ris,eo quod poma ferat rotunda,lutea,vitellis ouorum indura- torum fimilia, odorata quidem, fed virofa;iuxta fcptentrionaliurm axioma,Man hominem notat &Draghen,quafi gerens hominis fi*· guram. Eius duae traduntur differentiae jvna dicitur mas feu candi- da, μύρια* Graeci vocant , nonnulli Arfen5alii Hypoplomon,quac: ingentibus foliis,- betaefimilibus, latis & laeuibus viret. Fcemina vero nigra di&a, folia pandit anguffiora, laducae minora, ali- quantum hirfura, humi procumbentia. Poma producit mari fi- milia,(ed minora, forbi effigie,ex luteo pallefcentia. Radicesha- bct faepius binas , aliquando ternas, inter fe conuolutas & in- tortas, exterius nigras, intus albas , carnbfas, longas & craf- fas. Mandragora nulla patienter fert folis silus & laetius fruticat in locis vmbrofis & opacis vnde mandragora for- fan di&a, vt viri do&i quidam putant, quod in mandris & fpc- cubus fata dele&etur y Diofcoridis tempore colligebatur ra- dicis- fuccus , qui infolatu concretus, multo erat in vfu; Liber Sextvs> B A S I L I CM C Η Y M ) C JE Nunc radicibus 5c foliis vtimur quidem, (cd rar Ulme, atque ;n bis folmn aff dibus, qui alia blandiora ftut rf e « ntia contemnunt. Ex pomis paiatur oleum per infufioncm,v .u offi ina de monfba uimus, quod prudenter adhibiturti dolores quosvis toliit, Sc blande fomnum conciliat. Theophralli Mmdragoraab hac Dio- fcondiseildmcrfa, fed eflea qu£ proprie Marion dicitur,r. dice grandi, caule procero, fo lis mediana Solani & Mandragoiae for- mam rcfercntibusdlorenigro,fiud grandioseacino finnli, qui yinofum fuccum gn(latus emittit : Germanis iOolfiflUf / dicitur. Gall. Morelle marine. Hanc Theophrafti mandragoram Sola- num effe fomnificum Trago placer, vc cap. de Solano, huius quoque fit mentio, ad quod etiam potius videtur referenda, li- quidem foliis, florum forma, frudu & viribus Solanum refert. Mandragora in tertio refrigerantium ordine ftatuirur. Poma ali- quid humidiratis & caloris,habeor. Cortex deficcandi v?m obtinet. De Mandragora multa feribunt veteres, multa etiam alii fabulantur.Succus eius Diofcoride tefle.ex aqua mulfa potus duo- bus obolis, atram bilem per vomitiones pingat: potu aurem lar- giore vitam adimit.Radix in vino coda pota inianiam parir, & le- thargicos efficit : vnde ante fediones & vitiones commode dari poterit,ne ienriantur.Remedrum verohuiepotioni, h quis largius cam b berir,& d.uriusromnoccrripiatur.eife tradant, acetum ca- piti affufum , 3c Piper, aliave ftermitamenta provocantia medica- menta naribusadmota. Viridia foha impofita, fiue radix viridis cum Meile & oleo temperata recentia vulnera fanant, trita radix cura aceto applicata, facrum ignem e fficaciter rcftmguere fertur. Eadcra cum aqua illita,ftrumas Sc tubercula difcutir.Cum polenta articulorum cruciatus mitigat. Malainfana dida cenfenr,quod difficulter concoquantur, noii quod mortem inferaliti liquidem in cibos veniunt. Neapolitanis apud quos nafcunturMelanzana.Nonnulli ab eleganti tudine, Amoris Poma. Gall.Pommes d’ araours. Germanis tyflo Dico genera, ex pomorum fum forma: aliae- nim purpurea fere rota, alia vero lutea aut candorem quendam pras fcferentia. Nalcuntur etiam in Germania hodie , in foifili- bus potiifimum, fiutice qui poilmodum peifonatiam caule & Liber Seit vs* foliis refert: quae tamen longiora furtr & magis laciniatarflos Au- gufto vel Septembri menfibus iis purpureus , Γρ edo fas, ex foliis c calatho ftcllatim radiati: Frudus oblongi mali forma & magnitu- dine, in quibus femen filiquaftro nondilhmile. Radix multis ca- pillata fibris, & lurca. Gaudet eodem fere cultuquo cucumeres & Melones. Frigidam humidamque malis infimis naturam tribuunt. De viribus nihil conftat. Nonnullis tamen ex oleo, fale ,& pipere fungorum modo coquuntur. Alii aliis modis apparant,in acetariis ex o!co,pipere & acete cura igni primum inferbucrir,acin taleolas diuifa fuerint, edentes* Alii rauna condiunt acida.Reuera tamen cibus eft incommodus, minufquefanus. Aqua ad venena erodentia, Rubei: Recipe Theriacse vnc.ij. Condit. Aclenii,ireos ana vnc. j. Succißaccarum Lauri, fucciiuni- peri,fucci Betonicae, fucci Centaurii minoris, fucci Verbafci »fucci Marrubii, ana vnc. iij. Florum Nymphaea:, Flor.violarum,Cottie. rad.Mandragorae,feminis altercialbianavnc.j.Opiivnc.ij. Exce- pta alembico,artificio refoluuntur,fed melius in diplomatis.Neqj folum prodeft, veneno l$fis,quod vrit corpus,fed internis dolorib. qui cum febre cruciant. Oleum Mandragorae,Nicolai: Recipe olei communis lib.ij. fuccipomorum Mandragora: vnc. iv. Succi Hyofcyami albi vnc.ij. Succi capitum papaueris,nigri vnc. iij. Succi violarum,fucci Cicu- taeanavnc.j. Opii,ftyracis calamitaeanamc.fiSucci cum oleo de- cem diebus ad folem macerentur,deinde coquantur in duplici va- ie ad fuccorum confumptionem:cola,& opium cum ftyrace diilb- lutum cum pauculo oleo probe mifceto,& repone, Ad nimios do- lores capitis valet, phreneticis, male dormientibus,fronti illitum, & naribus inie&um,vehementer opitulatur: pulfibus brachiorum & plantis pedum illitum, quocunque modo v giliis fatigatum,ce- lerrime ob dor mifcere facit. Nota: Quia non habentur apud nos Mandragorae poma,ergo loco iuccieorum,accipienda eil rad.cor- ticis: li. j. Qui contundendi in aqua fufhc. &c colato decodo,reli- quaaddenda. Aliter. Recipe olei lib.v Succi malorum Mandragorae vnc. viij.Succi capitum Papaueris vnc. vj. Succi Hyofcyami albi vnc iv. Basilica Chymicä Succi Violarum,cicutae ana vnc.ij.Opii,Styracis ana vnc.j.Eodem tnodo,quo praecedens, conficitur.Nicol. Alexand.Philonium Ha- mech:Recipe Melanthii,Caftorei,Pipetis, Ameos,BacearumLau- ri. Cymini, Foi. Rutae, Calaminthes,Opii,Hyofcyarai,Cort.rad. Mandragorae ana partes aequales, Excipe meile. Datura di ach.ij. adana.ij.Praeftat ad fedandos vehementes dderhales partium do- lores,ventriculi, coli,hypochondriorum, hepatis, lienis, renum,v- teri, exdtatos a crudis humoribus, aut flatu crailo, aut amborum caufa intemperie frigida: valet etiam ad fuifocationis periculum, iingultum vehementem, & vrinae difficultatem. Nymphaeam graeci, quod aquis gaudeat, dixerunt: Latinisac officinis Nenuphar,elauus veneris, Digitus veneris,alba Paluftta Papauer paluftre:Germanis Seeblumen, &c. Alii a Nympha zelotypiae ftimulo erga Herculem mortua natam poetae fabulantur, inter plancas aquarum alumnas maxime ad medicos vfus commendatur. Duumeft generum: Candida ac Lutea. Nymphaea candida, folio naicitur orbiculato,leu i ,herba- ceo,amplo,in ftagnantibus aquis fupernatante, flore candido,lilio fimilijin medio croceum habente apicem, & cum defloruerit capi- te papauerisjin quo femen latum,amarum,pingue. Canjis gracilis &laeuis: Radix nigra & ampla,dulcis,nodofa, clauae f jrmam re- etiam quidam Rhopalon voeät, hoc elf,clauam. Item Herculeam a Nympha , quae Zelotypia erga Herculem fuit mortua, fecundum fabulas. Nymphaea lutea folia fert priori fimi- lia,radicem albam & afperam, florem luteum, Iplendentem, rofae ümilem.Genri gd Seeb lum tnen.Y ttaque locis paiuifribus&ilagnan- tibus confpidtur.LuteamNymphaeamTheilalam proprie vocant, iicut Nymphaea candida Heraclea venit appellatione. Vtrique facultas elf refrigerandi & exiccandi citra moriam. LiquorNymphaeaecandidae ftillatitius , duarum vel trium vncia- rum pondere porus,aduerfus ardentes febres, peftis maxime tem- pore, praeftans elf remediumrpraefertim vero iis quiEthicamin pleu- lilifentiunt ·, Tuffi quoque aridae, vehementi fid,iecoris&lienis inflammationi medetur, ac cxcrinfectis etiam linteola in liquore ifto madefada, iccori& cordi tepida commode imponuntur.Diu- turno aluifluxui,idemiiquor,aliquonesindiepotusfercauxilium. Liber Sextvs* Ad eofdem affe&us congemas nonnulli Sc olea ex eius floribus conficiunt. Genitale femen prorfus extinguit, ob quodiis tantum con- ueniet,qui caftitati fe addixerunt.Radix 5c fernen in nigro vino co' &a Sc pota,menfes,Dullo alias remedio adiuuante.fiftunt. Quae de inflammationibus intra corpus di&a funt,eadem quoque de externis partium inflammationibus , vtpote capitis, iecoris , cordis , lienis , Sc ardentium pullularum, funtintelli- genda. Aqua cum linteolo fronti illita phrenefin fedat : quodo- leum quoque eiufdem praeflat. Eadem ratione iecoris aeftum re- frigerat , maculafque faciei ex calore natas exterit. A nthracas,S: ex calore orta corporis vlcera, oleum eius lenit Sc rellinguit. Syru- pus de Nymphaea fimplex,Nicolai: Flores Nymphaeae,quot voles, macerato, acter floresmutato. Horuminfufionis accipieslib.jv. Sacchari quod fufticit. Miiceantur Sc coquanturvfque ad fyrupi confiftentiam,de- inde in vale vitreo, vel figulinovitratofeructur per annum. Dofis afefcuncia, vfquead vnciasduas, cum aquae appropriatae dupla quantitate. Bilis flauae feruorem extinguit,ideoque mirifice ardentibus, febribus aliis acutis auxiliatur.Somnum quoque conciliat. Syrupus de Nymphaea compofitus , Francifci Pcdemon- tani; Recipe flor. Nymphaeae albae vnc.ij. Flor. Nymphaeae luteae, fem. Pfyllii integri, fern. Acetofae ana vnc.j. fern,cucurbitae,citrulli, cucumeris,melonum, la&ucae,anavnc.f.fem.Endiuiaefat. Endi- uiaelylu. Portulacae ana drach.ij. Radicum foenicqli vnc.j. Co- quuntur in aqua hordei fufficienti: Sc colaturae adduntur faccha- ri libr .j. Vini granat. acidorum, aceti albi ana vnc.ij.Fiat fyrupus Sc aromatizatur cum Tantali c trini, fpicae indicae ana drach. j fi Conferuatut in vafe vitreo vel vitreato figulino ad annos duos, Dofis &a6lio,vt praecedentis. Epithema ad fomnum , Andcrnaci: Recipe florum Nym- phaeae , violarum, meliIotianaP.j.Fol.laducae,Papauerisalbiana M. S. fem. Papaueris, laducae, Anethi anadrach.j. fem. Alterd drach. f. Contundantur omnia Sc fronti inter duo lintea , vel ΐ54ο pannos fericos,interfatos,appofitis ligaculis applicecurOlefi nym- phaearum, feu nennpharis albi. Recipe flot.Nymphaeaealb.vnc.iv, Olei omphacini lib. j. Macerentur in ible diebus decem.-ddndeex- i>rime & nouos flores immitte: tertio idem facito.Vires habet vio- ati,refrigerat tamen magis,quam violatum; minus quam papaue- tinum: hyproticisj&intcmperiumpartium, vt renum,calidam fa- Bantibus veiliter mifeefur, & veneris tentiginem prohibet,genita- li inundum.-fomnum etiam conciliat. Oleum nenuphariscitrini. Hoc oleum fit ex luteis, flue citrinis Nymphaeae, hoc eft nennpharis flodb. & oleo omphacino vt pro- cedens. Ad eadem fc re,ad qutepraicedenSjValet. Conferua florum nennpharis; Recipe flor. Nymphaeaeluteo- rum, recentium lib.f Sacchari albi lib.j.Tere in vafe lapideo,ac in formam opiatae confice: infola,&: in vafe fi&ili conferua. Febrici- tantibus , hedhcisj&pleuriticis confert: cerebrum refrigerat,fom- numqi inducit. Puluis ad capitis dolorem a vaporibiis:Redpeflor.Nymphae2C vnc.fi Coriandri drach. ij. Forumrofarum,violarumanadrach. j.f. FoliorumSumach drachmas ii). Corallorum rub. Balaufiio- rum anadrach .j. f Santalirubrf, Cort. citri ana drach.j. Fiat puluis fubtiliflimus. Epithema ad he<5h’cam febrim; Recipe hordei mundi P.S .Flor* nenupfiaris. P. j. Flor, violarum p. i. Γ. 4. fern. frig. maior, ana vnc. ij. Fiatdeco&io. In hbr.iij.diiTolue olei violati,amygdal.ana Amc.iij. Mifceanturbene , & fiat Epithema, fupra totum thoracem; frequenter autem vtendum iero ac mane. Epithema ad febres ardentes & ficcas; Recipe hordei mun- dat. P, S.Flor. violarum,nenupharis ana P.j.(em.Melonum,cucur- bitae, cltrulli, cucumeris,ana vnc. ij. Fiatdeco<5Ho. Incolaturae olei amygdal.dulc.violarum ana vnc.iij. Agitentur fimul 8c fiat Epithema, fupra totum thoracem applicetur. Maxime conuenit febribus he&icis, & fquali- dis. Basilica Chymi c λ Liber Sextvs. Oxalis inter rumicis ieulaphati genera numeratur aDiofco- ride,non quod fit vtriufquefaporfimilis, quiinLaphato fubdul- cis eft: & fere infipidus ,in oxalide/eu acctofa acidus,vnde nomen quod ο ξι) GiiEcedidum, modo ad folia Lapathi mucronata,mo- doad oxalidis acidum faporcm accommodatur. Acetofaaute eft omnib.nota,caq; duplici genere agnofcitur,vnafylueftris,omniu minima &c acidiillma, quae multo luxu fabulofis locis,macilentis &: faepe interiegetes nafcitur. A Belgis acetofaveruecina,ab aliis vineta cognominatur. Altera maioreft , quaeinlocis humidioribusdele61;atur,vt in pratis & hortis multis; cuius duae fLUMuntur differentiae, vna qus fcmper hortenfis eft, &Γ repens, ab aliis effigie valde diffimilis j folia namque habetrotunda,& colorem ex fubcineritiovircfcen- tem, faporera vero acidum, vt reliqua: oxalidisfpccies,fedpalato magis arridentem. Altera maioris acetofas differentia omnibus no- ta eftjdeeaque voxacetofae abfoluteintelligendaeft,ob factos fett magnos effe&us herba facra quibufdam difta. Oxalis in memoriam reuocat oxytriphyllum: feutrifolium acctoium , mulierculis panis cuculi, officinis pluribus Alleluya, Fracaftorio luyula di&um. Planta humilis eft,in locis fyluofis vere nouo nafcens, cauliculis tenuibus, breuibufq·, in quorum fummi- tatibus foliola tria infident,tenuia,paIlidevirefccntia,fapore acida, grataque. Flores e breuibus pediculis prodeunt candidi,quinque foliolis cohaerefcentes. Pufilla haec herba cor recreat,putredinem arcet,refrigerat, & aqua ex ca deftillata febribus continuis & peftilentibus con- fert. Eft autem difcrimcninterLapathum,Hippolapathum,Hy- drolopathum,OxyIapathum,&: Lapathum fanguineum. Lapathum fimpliciter didumfeu rumex olus eft culinis ex- petitum, coquis patientia, herbariis parilia vulgo didhim. Hippolapathum vel Latifolium eft , vel rotundifolium: vtrumque cultum & Rhabarbarum monachorum, & aliquando Pfeudorba recentiorum nuncupatum. Hydrolapathumduumeft generum , magnum & paruum : vtrumque praecedentibusfimi- le , nec nifi paluftribus & aquofis locis laete viret & adolefcit. 1341 Basilica Chymic^ Oxylapathum in locis incultis vberrimeprouenit , radice longa,crairaq-„intus flaua, feu crocea, furculo bk ubitali,brachia- to,foliis longis,latis, ftriatis, acuminatis, femine herbaceo,lato ex pediculis minutilllme dependente & tenuibus membranis inuo- lutojcolore rufo. Lapathum fanguineum ,feu maculatum , multi non fatis confiderate fangninem draconis vocitant* Ex Lapat his quoque eft oxalis, de qua fupra, vt etiam herba quazdam, nefcio qua ratione Piger Henricusdida, quamfpinaceum olus iylucftre puto. AquaftillatitiaOxalidis,pellilentialibusfebribus,inflam- mationi iecoris &c ventriculi, pota, aut cxtriniecus cum linteolis impofita,fertopem. Oxylapathi, item Oxalidis folia, fuecus &c a- qua ftillatitia, omnis generis fcabiera fanant, praefertim purulenta ex calore nata vlcera. Contra fcabiem linimentum conficitur, puluere oxylapathi cum aceto temperato. Nonnulli fucco expref- fo vtuntur,aut radicem & folia in aceto decoquunt. Dentium do- lori decodum oxalidis aut oxylapathi medetur. Auribus indi- tum dolorem mitigat. lulapium oxalidis fit ter coquendo herbam acetoficreitera- tam feu renouatajn ex aqua modica,quantum pro tegenda feu mer gendaherbafufficit: &c poftea decoque ad confiftcntiam, cumas- quali portione facchari. Hocalbum permanet,&eftiucundum5cvtile:fiquidemiub aeftiuisferuorib. aqua vel fimplici veldeftillata pro libitu diluitur, grateque bibitur. Syrupus de fucco acetofie, Mefuac. Recipe fucci acetofaedepuratilib.iij. Sacchari clarificarilib.ij. Coquanturfe- eundumartem. Febribus biliofis , & peftilentialibus falubereft, cordis & ventriculi flammeum calorem extinguit, ipfaque robo- rat. Elegans remedium in fpirituum euanida vi,Heurnii; Recipe fuccorum denfatorum AcetoQe,Endiui£e, Rad. Quinquefolii an a vnc.j.Limaturac Auri fcmp.ij. Caphuro: drach.j Serici crudi drach. ij.Sem.citrivnc.f. Confer.fol.Endiuiac, Acerofaeanavnc.;. Cum iy rupo de acredine citriorum fiat eleduarium. Datur a iemidrach. ma ad femunciam. Epithema in febribus ardentibus circa ftatum , Rondeletii: RecipeAquasacetoiar,violarum,Bu^loiEeanavnc.iV. AquasSca- Liber Sextts. Aquq vnc.f. fpec.Diamarg.frig. Offis de cor- de ceruiana vnc. j. Cinnamomi Grana v.Fiat Epithema, quod eo tempore admoneatur', -quo maiys incendium ab aegroto percipi- tur. Conferua acetofae; Recipe acetofaelib. Γ. Saccharilibr.'i. Γ. Tere in mortario japideo: deinde infola,&ferua per annum.Valet cholericis. Epithema ad dolorem ftomachiex calore, AndernachReci- peacetoiae,Endiuiaeanam. j. Althqaecumrad.MS.AbfinthiiP.S. Kofarurarubr. p. j. Coriandri praeparativnc. f. Santalorum omni- um ana drac.j.f.Berberis drach.ij.Decoquantur ex aquae libris dua- bus ad dimidias, ipongiae, aut linteaiuro illo madida, &expreffii, ventriculo imponantur. Epithema aliud ad calidam hepatis intemperiem,Ronde- letii: Recipe aquae acetofae,aquae Endiuiae,aquae BugloiTae,ana vnc, ii). AquaeScariolae,aquaeSoIatriana vnc. j. i. Aceti, vinialbiana vnc.j.Trochifcorumde ipodiofcrup.ij. Spicae nardi drach.f. San- talorum omnium ana fcrup.j Mifce,& fiat Epithema,vt prius. Epithema aliud in vehementi febre -.Recipe aquae acetofae* Bugloilae, anavnc.iij. Aquae rolar.vnc.ij. vini albi vnc.fSpec.Dia- marg.frig.OffisMyiobalanianadrach j.CinnamomiG.v. Mifce fimul cum pauco fcarlatae granatae; fiat Epithema, quod tepidum admoneatur regioni cordis. Plantago a planta, Latinis. ArncgloiTum,ideft,lingua agni aforma. Quibufdam Polyneuros,d nemorum multitudine. Gal- lice,plantain. Germanis eius generaDiofco rides. Maius foliis craffioribus, vegetioribus,latioribus,&betace- is ; caule anguloio,&: cubitali, fubrubro:fernine tenui a medio ad verticem vfque citcundatofloreinfpica!uteo,nonnunqüamher- baceo : radice tenera, hirfuta,candida,digitali craffitudine.Nafei- tur circa fepes , aggeres & prata , locis tarnen paluftribus potiffi- nuim. Graecis επβπλώξονid cft, Septineruia,afeptenis neruis feu fibris,quae in foliis apparent. Minus , quod anguftiora, minora, molliora , leuiora , & tenuiora folia habet,caule 1343 Basilicjc Chymici 1544 angulofo,in terram inclinato,flore paflido, feminein idramis cau- libus. lifdem quibus primum genus locis nafcitur. Graecis Penta- neuron, id eft,quinquenemia,a fibram numero, Officinis lanceo lata,a foliorum acumine.Vtriufq·, herba & floresMaio &c lunio/e- mea vero Augufto colligitur. Eft 8c tertium Plantaginis genus,quod refertTragus,fub- ftantia tenuiore, quam prira0,folio rotundiore, ieflili, in formam ftellae, Sc hirfuto, colore cinereo, fibris feptem diftin&um,S: virc- icens per hyemem,nomine cumprimo eodem. Quartum etiam addit Plantaginem aquaticam,foliis mi- noris Plantaginis , caule procero ramofo, flere in fummo exi- guo, &c candidojfieut in Limonio. Alii male Alifma vocant. Mediocriter ficcum eft & frigi- dum , vnde maximus eius in medicamentis vfus. Refrigerat fimul dcdeficcat. Recentia folia cum aceto ödaleco&a, coeliacis &dy- ientericis profunt: Idem praeftat feme&eius puluis fumptus.Cora- m odior eft aqua ftillatitia: excreantibus & mingentibus fanguinc, phthificis item auxiliatur. Radices eius tres in vino co&ae, febri tertiana:,quatuor ve- ro quartanae refiftere traduntur.Effi cadus tamen hoc praeftat aqua ftillatitia,cyatho eius ante febrisinuafionem fumpto: meies quo- que cohibet,omniaqjinterna corporis vitia fanat. Eadem praeftat iiiccus eius, aliquot diebus potus.Phrene- ftn iuccus vel aqua eius illita compefcit. Oculis inftillatus fuccus , inflammationes eorum fedat,' purgatque. Auditum auribus infufus reftituit. Oris ac gutturis hulcera emendat,fi os aqua eius colluatur. Lichenis malo trita medetunfiftulas,Carcinomata,Carbunculos, intertriginem,aliaque vitia purgat ac fanat. Cum Aizoo temperatus iuccus fiuc aqua,Eryfipelata,al/af- queinflammationesreftinguit.Strumis pellendis collo anönallis fufpenditur. Plurimum prae aliis herbis in difeutiendis tumoribus, reftinguendifque inflammationibus pollet Plantago aquati- ca. Libir Sextvs. ΐΗϊ 'Clyfterglutinatorius, Andernaci: Recipe fucci vtriufqnePlan- taginis, fucci Portulacaeana vnc.iv·. Boli Armeni, fanguinis draco- nis, Hircini vel Caprini vnc.j. Mixta infi- tiantur. Cly fter conioIidans,RondeIetii: Recipe hordei integri torrefa- •£tiP.j.Plantaginis,fol.Myrdana M.j.flor. Rofarum P j. Fiatdeco- 6tfo in libra diifolue Trochifcomm alborum Rhaf. vnc.j. Amyli fcrup.fi Mifce,6ciniiciatur. Inie&io in vtcrum ad deterfionem viceris p oft factura mor- tuam, Rondeietii: Recipe fol.Plantaginis, Agrimonias, Cete- rach , Myrti, Lentiici ana Manip. j. Fiat deco&io in aqua fon- tis, vel extiruftionis plumbi, & in colatura diftolue pro libra . Sacchari rubri, Mellis Rofar. Coi. vel ‘Syrupi de Rofis ficcis 'vnc. iij. Mifce, & fiat inie£tio per Metrenchytam. Gargarifmaad Anginam, Andernaci: Recipe aquae Plantagi- nis,aquas Caprifolii, MellisRofati ana vnc.iv. Diamoronis vnc* j.fi. Ex his mixtis fiat Gargacifma'.· eoque fiepius aeger quotidie v- tatur. ‘Gargarifma ad oris vlccra putrida, Andernaci: Recipe Plan- taginis vtriufquc, Prunellae, Fragariae, Liguftri, Rofarum rub. Maluac, flor, intybi fylueftris ana aequalis modus. Deco- quantur omnia in vafe fi&ili nono ex aqua, fiatque Garga- nfma. Errhinum ad vlcera purganda, & confolidanda : Recipefuc- ti Plantaginis, Solani,Roiarum ana vnc. iij. Vini albi, aut fiic- ci Mal. punicorum. Mellis ana vnc.j. Mifccantur, fiatque Errhi- 'num. Errhinum ad ianguinem reprimendum : Recipe fucciPolygo- 'ni. Plantaginis ana vnc.j. Succi ftercoris Afinini vnc.j. fi. Pollinis vnc.j. Penicillum ex panno lineo formetur, quod his imbutum , nanbusindatur. Epithema ad tefticulos refrigerandos: Recipe aquae Plantagi- Nymphaeae ana vnc.iv. Vini vnc.j.Mifce & linteo admonean- tur. Heurnius. Epithema ad ventriculum corroborandum : Recipe Planta- ginis Ytriufqac ana M.j. Comarum Abfvnthii M. f. Rofarum Bas i l i c 5 Chy m.i c m Jjubr.P.jJ. Santalomm ornnium anadrach.j.$. Coralli rubrjvnc.. ij. Omnia facculo impofica ex aqua cum pauco aceti, cui aliquid vini adiedum fit,coquantur.Linteum duplicatum hoc iure calido imbutum,ventriculoadmoueamr. Polygonum herba a multis geniculis nomen accepit, Mafcu- lum Diofcorides cognominat, ad differentiam foeraellae, quam Hippurin vocant. Dicitur eadem feminalis , a copiofo femine; & fanguinaria ab cff:d:a, quo in fanguine fiftendo polier. Gor- rigiola & Centumnodia Officinis, a forma fcu geniculorum multitudine : Gallis Gorrigi ole : Germanis Diofcor. duo facit genera; Marem & fcsminam. Mas nafdtur in femitis pafiim , ramis tenuibus ,, teneris , copiofis , geniculis interfe- t5bis , in terra graminis modo repentibus : foliis ruras fimilibus, Hbngioribus tamen .‘ femine iuxra fingula folia:flore albo puni- ceove : floret aeftate. Aetius Heliobotancn, hoc cft, folis her- bam appellari dicit. Item Proferpinaca, Apulejo & DiofcoridL Nafdtur inaruis Humidis ptaefertim inter rapa , quaedam herba Polygano fimilis, ramulis multis, crebris geniculis , ficut didi Polygoni foliis teneris , acuminatis „ coloris cinerei, qualia, fere Cypariffi: flore &: femine multiplici, ileilato, feminis mi- lii forma , odoris fortis : radice rotunda, alba , villofa , digiti longitudine : Viribus Polygono fimilis.. Vnde Polygpnon mi- nus feu Polycarpon , a feminis copia nominari poterit. Polygo- num foeminam, quam deferibit Diofcorides , Hippurin faciunt alii minorem; caule fruticat vno, arundini tcr.erae fimili, denfir geniculis , & in fe tubarum modo fardis : articulos in orbem cingunt apices, foliolis piccsefimiles : radicem Habet inutilem,, locis nafdtur riguis, vide caput de Hippuri. Frigidum eft Poly- gonum in ordine fecundo, L· quodammodo initio tertii,fimui- que cxiccat. Spiflandi ac refrigerandi vires obtinet. Polygonum vrrumque in vino rubro codum,omnes alui fluxus , vomitus, far.guinis excretioncs & menfes iupeifluos cohibet: Venena dc calculum expellit efficaciter. Ventriculi Sc. Cholerae afllnm re- ilinguit: omnibufque internis vitiis medetur. Aqua ffillatitiai cum itito,femine pota, parium eft effeduum* Pecoribus pabulum Liber Sixtvs. 1347 •eil gratiflimam. Succus vel apua Polygoni vtriufque ftiüatitia, inflammationibus corporis internis Sc externis reflinguendis plurimum prodeft: Aurium dolorem mitigat. Collutione gin- giuarum putredinem curar. Vulnerum inflammatorum , vete- mmqui damnorum fymptomata , prasfertim circa genitalia lo- fc-ca, prohibet. C a ρύ t XLL De Fulmenarit, Panico, Portuka, Papauerc.& .& RoCik PVlmonaria trium eft generum : i. dicitur Pulmonaria Gallici & Pulmonaria Aurea, Confolida Ladaria, Confolida Ladhi* dna , Hieronymo Trago , Pilofella maior: Germanis Secundum genus dicitur Pulmonaria Gallica foemina. Tertium genus dicitur Pulmonaria Gallica ·, Anguftifolia ; Naturam habent frigidam dcficcam, in Chyrurgia maximi funt momenti, fit mde5yrupus<3caqua:fic veniunt Interne atque Ex- cerne vfurpandss bse herbae, &c„ Panicum Graecis foujuof, μ*χΙνμ, μίλυνος’ Latinis E- lymus fine Helymus,Meline ime Melyne, Melinus, Diode: Mei- frugum,Plinio Panicum,Panica & Panicula; Serap.iib. fimpl. cap. 104. Dochon,aliis Amram,Dora, Aliaharauio Glares,reliquis Dol- chen, Diochen,Dolin,teite Matth. Syluatico Dorathin, & Buthi- cin ; Italis Panico Sc Panigo;; Hifpanis Panico »Paniib fiue Pani- ib&Painio : Gallis Panicum5Paniz-5 duPaniz femblable, & dii Panizoniliet: Germanis $(ηφ(ί/Χ· Secundum genus dicitur Panicum vifofiim5Paniram Indicum, Panicum HTpanicum, & Panicula,, Tertium genus dicitur Pa- aicumiylusftcesPaniculaiylucftrisjaliisgramcnManHae fylueilre ϊ Basilica Chymica Germanis Jtfifiw gitldjcl/Ji· refrigerat in primo &ficcat in fecunda gradu velat Oryza generat fanguinem craiTum & habet vim con- dipandi. Fit inde Panis Pankaccus ; alias eius vius eft Internus: Externufque. Eil edam panicum caeruleum Indicum,, cuius in Medicina nulus adhuc inuenicurvfus.. Portulaca, Andrachne:·. Gallice,Pourpier, Purchaille: Germa- nice Burgel.. Duae funt huius fpecjes Hortenfis & fylueftris.. Hortenfis. caules habet craflbs,.pingues, teretes, & in altum e- le&os,, lente vergentes in puniceum, folia pinguia, a tergo can- dida, flores.ex’guos, luteos, femina nigra, in herbaceis calyci- bus contenta.. Nafcitur in hortis , vineis, iocifque cultis. Sylue- flris nafcitur in locis petrofis,& incultis, foliisoleaCjtnulto tamen minoribus S!numerofioribus,& tenerioribus .-.cauliculos habet ru- bentes, ab vna radice multos, in terra feffiles, qui commanduca- ti fucco abundant, glutinoflque&fapore funtfalfi. Nec eft ter- tium Aizoi genus, vt quorundam fett opinio,. Vtriufque & fo- lia & flores lunio 5c lulio potiilimum funt ca'pendi : Semen veromen-fibus Icquentibus., Vtraquein tertio ordine a tempera- tis ac mediis refrigerat t hume&at vero in fecundo. Portulacae Sc folia ScTemen pota aut comefta, internae ventriculi, iecoris &: re- num inflaiumationi maximo funt auxilio : dyfenteriam, aliof- quealui fluxus compefcunr.-.rcnam inflammationem refrigerant Si confortant :vrinaeardorem pellunt : fanguinis in matrice pro- fluuium, ficus, haemoptyfin,aridam tuflim &. dyfpnoeam tollunt. Gonorrhoeam item Si Veneris infomnia fidunt, fanguinis calo- rem mitigant, ac impudicitiam refraenanr. Stomachum inacera- rio fumpta, corroborant. Ad eadem omnia aqua dillatitiapro- defl. Folia & femen trita in farina hordeacea, ac temporibus illi- ta, phrenefin- compefcunt. Eodem modo oculorum ,.aliarum- que partium, inflammationibus , cryiipclati item auxiliatur. Succus, aut liquor Portulacae , cum. Irino oleo aut Rofäceo temperatus, quietem Sc fomnum, illitus, inducit. Pueris prae nimio calore non commode dormientibus , cum flupa ca- piti illinitur vel dillatitia interdum aqua bibenda datur. Lin- guae inflammationibus,. Cydoniorum nuclei, in Portulacae dil- latia aqua mollefadli, comraodiflime illinuntur,. Idem praedat Liber Sextvs. Ofeimi femen , dido modo illitam. Dentiam ilaporem ex aci- do cibo aut aliunde natum ,. fi aqua eius os colluatur , aut fo- lia commanducentur corrigit» Vulneribus ad iyderationem fpedlantibus ex polenta illinitur. Plagis Sagittarum aut ferpen- tura impolita ,, venenum extrahit» Prociduum vmbilicum in- fantium adiuuar.. Pullulis cum polenta & Sale, aceto & Cera inungitur. Hulcera oris &c Gingiuarum tumorem ,commandu- cata cruda·,/edat: Mobiles dentesftabilit. Ceruicts dolori, cum Galla & Lini femine, pari quantitate fubuenit. Mammarum vitia cum Melie aut Cimolia creta , emendar. Ardentibus Tbribus cum polenta imponitur. Podagris calidis 8c erylipclati,cum fale flffia,medetur. Vulnerum doloribus ex oleo cum polenta illinitur.- Nemorum duritiem emollit.. Ele&uarium ad calculum ; Recipe fucci Portulacae, Foenicu- li marini ana vnc.il fern. Paliuri vnc.j, A fari, Ochrae ana drach. iij. Cinnamomi Sefeli ana jdrach.j. cum Syrupode Byzantiis , vel de quinque rad. fiat Elc&uarium..Parantur etiam ex Melie Li- thontribone lapide ludaico,additisfuccis vel Syrupis conuenien- tibus.Rondeletius.. Papauer fatiuum : Germanis Cöftujfdtttitl. Gallis Pauot. Duo fimt eius genera t Alterum quod Papauer album dicitur, Graecis Thyfacite,.ab oblongo, öCvtriculis fimili capite ; femine candi- do. Alterum nigrum , Graecis Pithite, a dolii forma , quod’ni- grum femen in lato, Sefiili, tk doliolo fimili capite , concludit. Officinis & vulgo Papauer nigrum , foliis confiat longis, per ambitum ferratis, nulloque pediculo cauli adhaerentibus: flori- bus vel candidis, vel ex candido leniter purpureis: capiribus ob- longis , in quibus femen atrum vel candidum.. Succus Papa- ueris μνκΰνιοv dicitur i: non Opium , vc quorundam cft error. Eft enim Opium liquor eius iadteus, vt pofi dicetur. In hor- tis fatum· prouenit. Floret lanio &Iulio potiflimum , ac fubin- de in capitulis, femen' profert.. Tragus quinque obferuata a ie fatiui genera enumerat,, flore & femine di fierent ia·.. Primum floribus in fummo candidis , maculis purpureis diftin- dicitur ejfe, in m idicinah radix non ponitur vfi. contra dolorem fic commendat idem Poeta Aimilius Ma- cet; Basilica Chy^icä i Hanc circumfeptumfi quu fodiat fine ferro Et tangat dentem tribus vicibus inde dolentem* Vnaquaquejpuens vicepofique reponens eodm, Quo fuit orta loco ,fic rurfum viuet vt herba, Thmus vt dicit, non amplius ille delebit, AKoloco &fieinfert: i Elorescunffoliis infundito vini < Ter modicum dulcis,&fic tepefacla tumori Hacfimul apponas aniyVelTefiiculomm. paulbpoft: Addito.Thus ifiu,nerim & vulnera quaüü ■ Curabis facile,pofitocataplafmate tali. Hac eadem triti facient eius Capitelli, &c. plura de hac herba vide apud Medicos Authores. Sanguiforba; duorum cft generum.i. Dicitur Sanguiforba raa- ior,Solbaftrclla maior,Sorbaria maior,Sorbus Pumila maior, Bar- bula Chrifti maior, SolbaftrelläPratenirs, SanguiforbaPratenfis, Pimpinella SanguinariamaioriPimpinella Sanguiforba maior, & Pimpinella Italica maior : Italis Pimpinella , Solbaftrella : He- trufcis Strella, teile Alexandro Benedi&o : Gallis Sanguiforbc grande, & Pimpinelle grande; Germanis grojj QMuifrflUf.i-Genus: Pimpinella Italica minor^Solbaftreila&Sorbailrella fiue Sorbaria minor,Pimpinella Sanguinaria minor, Pimpinella Saguiforba mi- nor,Solbaftrella Montana, GcfnerbPeponella: Italis Pimpinella minorcjSolbäftrellaminore, & Strella minore : Gallis Sanguifor- bc petit,&PimpinelIepetit: Germanis f'dll Tem- perate refrigerant &ficcant,earum vfiisegregiusinvulneribus,δε languinis eic&ionibus, deftillaturin aquam, praeparatur in con- feruam, Syrupum, & vinum, 6cc. Generofa fane herba, & vir- tutum innumerabilium , vt videre eft apud Authores. Sonchus Graecis ΣόΙχος Sc ΣόΓκις: Latinis Sonchus, 'Soncus, La&ucella, La&ero , Olus Leporinum, Palatium Leporis,Olus Anferinum, Carduus Anierinus, Leporis pabulum , Crifpinum: Apuleio, La&uca Leporina; Diofcoridi &c Actio Ciccrbita; Marcello Empirico , Cicharba; Italis Soncho, Sonco, Cicer- bita, Laducella, Crelpigno, Creipine: Venetis La&ucino: Libsk Sextvs.' 1369 Hifpanis Ccrrayas,ceraIhas,Ierraya,Ierralha, Sc farralha : GaJJis latteron, Lauceron, du Laceron, La6leron,LaiiIeron, Laiteron Sc Palais aLieure: Germ. 0oncflndic,fol!is&furculjs fmiiaceis, fed durioribus & ni- grionbuSjfloribus purpurafcenribus& violaceis,ac inuerfls. Ex quommvmbilicoJjuteoluiemicatapex. Succedunt baccas, par- uas, faeculentas&virofas. Ad folana multorum confenfu iufte re- fertur aha planta, quibufdam Vualupina,aliis Aconitum Pardali- anches,n5nullis herba Paris dicfta,quam GefuerusMonococcon, PenaSoIanumtetraphylon nominat. Verum his omnibus Sola- nis,hortenfe ii exceperis, aut nunquam, aut raro medici vtumur; nam eorum vfus minime tutus eft. At mala eft ea medicina quas maioiis mali periculum adfert. Alia adhuc ftirps ob effigiei & vir- tutis cognationem inter folana refertur, quas ftramonum, vt re- cbius ftrychmonium, a quibufdam Lycoperflum, ab aliis Mctel a nomiuliis hyofcyamuspemnianus & Baryococcalon dicitur: Cu- las duo diTcrimina traduntur, vnum maius eil, quod hominis pro- ceritatem aequat & faspe fuperat : Alterum minas bicubitale, aut paulo altius vel breuius. Vtriusq; faciescadem deflores vtrumqi gerit albos, maiufailos, fmilacis aemulos & poma craili, fpinofa, echinata, in minore rotunda, in maiore acum nata, cui & folia & omnia maiora. Re fertur etiamnum ad fbiana alia planta diis co- gnata, quam Officinae Solanum pomiferum, nonnulli Lycoper- iicumvocanr. Mala enim gebt ex aureo crocea, quae herbarii poma mirabilia, aureaue nuncupant. Sunt qui Amomum Plinii ad Solana deducere tentant. D; fpar tamen vultus ik natura refra- gatur. Serpentariam Officinarum, hes bam hanc nominamus, quo- niam Serpentaria &Draeunculum vocant, aliaeflab hacipfa. Quo nomine hasc veteribus Graecis vel Latinis fic appellata, nihil certi conflat. Tragus Oxylapachon, feu Lapathium acutum eile exiflimat, de quo f ipra vbi de Lapathis efl a&urn. Galli B Hor- te, Germani vccant0ct)Ies , virentes, Characis tithymali indar , in- cituras habentes : Folia pinguia, carnofa, longitud e pol- licis , in cacumine lingua fimiiia, alia in terram nfupina- ta, aha in capite inuicem contradla , circulo oculi figuram imitantur. Nafutur montanis & reftaceis : in te6Hs etiam domorum feritur. V .de nomenclaturam accepit, Floret Maio &: lunio. Secundum didtum Sedum minus, Trithalles Graecis, quod ter in anno floreat. Vulgo Vermicularis, a foliorum fimilitudine, quae rotunda funt &fonnae oualis,auc vermiculos putes.ItemCraf- filia minor. Caules ab vna radice exeuntes multos habet, tenues, foliis plenos rotundis, pinguibus, pamis, in funimo acuminaris, caule e medio emicante, palmi altitudine, vrnbellam aut flores luteos ferente ; Nafciturin muris, maceriis vinearum, & petris, parieti- busque. Floret Maio fimiliter &c lunio. Tertium genus Aizoon Sylucftre, aliis Portulaca Sylueflris, vel illecebra. Telephion quoque Diofcoridi: Hodie vermicula- ris minor. Nafcitur locis petrofis, fepulchris vmbrofis, oppido- rumque foflis, foliis puflllis & pinguibus, ad Portulacas fi- guram accedentibus , craflis , hirfutis , breuiore cacumine. Floret Maio tantum , floribus luteis. Plures ad huc aliae ftirpes , folio fempiternae, ac perpetuo virentes & femper vis vultu, viribusque cognatae, ad eorum familiam iufte refe- runtur, vc Aizoon hematoides, Aizoon Scorpioides, fediun quoddam petreum montanum ac puflüum, aliud quoddam ma- gnum &aiborefcens, aliud&pufillis, rigidisque furculis fruticis more aflurgens. Basilici 'Chymici Libek Sex tv s. Prima duo genera frigida fimt in tertio gradu,&in recciTu ex- iicantium. Refrigerant &adftrmgunr. Tertium natura: eft cali- dae. In febribus ardentibus aliisque calidis fluxibus,tria, quatuor- ue aquae flillatitiae Aizoicochlearia fun ipoilunr. In aliis morbis minuseft tutum fnccus,Diofcoride teile, teretes lumbricos, cum vino potus exemit. Folia perfc, aut cum polenta illita, conferunt aderyfipelara,herpetas, nomas, oculorum inflammationes, am- bufta&podagras. Succusautftillatiriaaqua, cum linteolo appli- cata, totius corporis inflammationes reftmguir. Phrenefin,ca- piti hoc modo applicatus, fedar: iecoris, fplenis , renum, &. poda- grae dolores mitigat. Omnibus in fumma inflammationibus aut per ie , aut igne fadris , confert. Ncbiliffimum etiam ex fucco Aizoi & Solani, cum porcina adipe conficitur vngilen- mm. Viola /ov Graecis dfda, in opacis, & afperis locis ad mu- rorum baiim, & hortorum margines nafeitur, & aliquandoinpra- tis. Viret roto anno; floret faepe Februario : iaepiusMartio, vnde viola Martisdicitur,interdum quoque autumno fi cultus adhibea- tur, folia gerit hcdeiae non multum d flimilia fed minora, tenuio- raque, cauliculus vel p dunculusftatim a radice prodit, cuius ex- tremo flos ex ceruleo pu putafcens yrini odoris aemulus acnafci- tur. S*emen minutum in ro tundis feliculis extrem a fere aeftate pro- ducit. Eftaucm Viola martiamultipIex,accolorum varioru, quae- dam enim alba eft, alia viel·.·· cea, alia inter vrrumque media. Da- tur &al a, quae iurredf is & duriufculis cauliculis feie erigit, qui- bus flofcuh purpura icentes emergunt. Eft & alia tricolor, in locis Aecioribus nafcens , foliis anguftionbtis , longiori- bus & lafciniolis, caulibus quadratis teneris,fucculentis,bracchia- tis & reptantibus. Ab eius trino colore quidam exrecentioribus hetba trinitatis nominant: Abi violam flammeam, vulgus G Ho- rum ftirpes vio- larum nomina donantur,quaequod nunquam vclranflimc ad me- dicos vfus adhibentur, vr vicia matina&matronalis, quod a ma- Hxmis m hortis coli folcant, fune didae, omittuntur. Item Basilica Chymic^ Lig’.iftiia German. 'ZSSiMiWtcUtl appellantur, Veteribus an fue- rint cognitas non conflat. Tria numerantur eius genera, nonnifl flore differentia, qui in quibufdam candidus,'in non- nullis puniceus, in aliquibus vero efl purpureus, aut pror- fus etiam rubens. Martio vero rora vfurpatutj nam flores quod vim habeant cor exhilarandi medicamentis cardiacis fere femper comnifcentur ; femen & folia, quod maladi- ca flnt, enemarum decodionem &c caraplafmatum confe- dionem faspius ingred untur. Violre frigidas funt in ordi- ne primo , humidas vero in secundo. Violas purpureas plu- rimus ad medicamenta, velut olea, acetum, Conferuas, Zida- pia, & Syrupos efl: vfus, ad omnisgeneris inflammationes vtilis, prasfertim pueiis comitialibus, quique febri ardente infeftan- tur. In Sacchari inopia licebit ad eofdem vflisin aqua violas deco- quere. Syrupus Violarum trium quatuorue cochlearium quanti- tate fumptus, febrium asilus reftinguit, aluum foluit, apoftemata e- mollit, cor confortat, laterum dolores mitigat, omnibusq; ex ca- lore natis morbis medetur. Contrafltim aliquiSyrupum Viola- tu cu aqua fontana teperatum asgris porrigunt. Flauus, qui in me- dio violas apex conipicitur, in aqua decodus porusq;, anginsepras- fentiflimoeftremedio,puerorumq; comitialibusmedetur. Phre- neticis, oleum, aqua, vei acetum violarum, capiti illitura medetur: iecorisq; asilum componit. Syrupus infufionis Violatum. Recipe infufionis roiarum lib. V. Sacchari clarificari lib. IV. Coquantur cum facilitate. Ser- uetur in vafe vitreato per annum. Dofis ab Vnc. j. f. ad Vnc. ij. Eil conueniens ad extingnendam fltim in febribus acutis, & ad remittendum exceflum caliditatis in eis, confortans ilomachu relaxatum, Sc hepar fupercalefadum, & cofrefiftensputredini, conueniens tempore peflilentias, Sc refiilens ventofitati. Syrupus dc iucco violarum : Recipe violarum recentium iamiam colledarum quantitarem iaris magnam, & decerpe ab iis purpurea foliola, & abiicc virides earum cauliculos, quoniam Liber Sext'v s" 1377 'herbaceam habent acrimoniam, & floridum colorem hebetant. Contunde deinde decerpta folia violarum in mortario marmo- reo 5c exprime. Mox, Recipe expreflifucci lib. ij. faccharilib.iv. Confcruatur per annum. Datura iefcunciaad vnc. ij. Bilis agri- moniam obtundit,ac ob lentorem thoracis vitiis effc aptum. Sympus Violarum, Mefuae: Recipe violarunrvnc.ij.fem.cito- niorum,iemmaluaean. vnc.j iuiubatum,febeftfnan.num.xx.a- quae cucurbita: lib. vi, vel quantum fufficit. Sacchari lib .j. f. Co- quantur fecundum artem. Conferuetur in va(e vitreato per an- num. Daturafefcuncia vfqjad vnc.ij.cumaquaftillatitiaappro- priata.Prodeft pleuritidi &c tu ili a caufa calida. Syrupus contra pleureiin& peripneumoniam,phthificos& he- '6Hcos,Nicolai:Recipe aquae lib. iv. violarum vnc.ij.fglycyrrhizar, papauerisalbian.vnc.f.iem. citoneorum,fem.maluae, medullae, fem.bombacis, medullae fem.dtoneorum, melonum,cucumeris, cucurbirae,portulacae, tragacanthae, portulacae, gummi arabici an i drach.iij. Omnia in facculo bene trita ponantur, & facculusin praedidta aqua ponatur, & bulliat ad medietatem, & facculo ab- ftra&o ab aqua lib. ij. facchari ponantur , &fiat fyrupus clarifi- «catus. lulapiumviolarum.Recipe aquae violarum lib.iv. Sacchari cla- rificari lib.ij. vel iv. Coque ad iulapiiconfiftentiam. Febres,phle- gmonas,pleuritidem,aiperitatem gutturis Sc thoracis, actuflltn mitigat. Infufio ad pituitam, rupi violacei vnc.j.in iure decodi communis, vel aquae hyflopi, vel menthae jp vna dofi dilues, dabifq; potui. Dofis aüt iuris magna ex parte praeter fyrupu&eledtuarium , vnciarum quatuor eile debet. Clyfter ad paflionem iliacam,fi maximus fentiatur aeftus, Ron- deletii.^i.maluae,violarum an.M.ffem.melonum, cucumeris,cu- curbitae,citrullian.drac.iij.pomorum acidorum par.x.flor.violar. nenupharis,bugloiliE an.P.j.Fiat deco&io.inlib.j.di Ablue mucila- giniSjiem.pfyllii vnc. j. olei violarum vel olei nenupharis, al- bum ouorum fortiter agitatorum an. vnc. j.mifce & fiat clyfter. Basilicae Chymigä C A P V T XLIII. Deßmplicihus purgantibus: vt caßia, Rhabar. Mannay [cammomo & Agar'tco\ CAifia triplexeft, Caifia odorata quas Thcophrafto cneoron, &forfan Viigi!ioLauenduladicitur,deinde Calfia lignea feu canella,&:Caifianigi:a, cuiusmeminitDiofcorides ;Et Fiftularis, aut filiquofa,cuius Arabes memincruntiquae hodie eft in vfu.Caf- fialignea defcribiturDiofcoridicraifi cortici farmeto,foliis Pipe- ris. Eft autem multiplex ejus differentia-.Optima tarnen fulveicens colore pulchro, coraliiasmula,perquam angufta, longa, crafla, & fiftulofa, guftu mordens & cum aliquantoferuore adftringens, odorata, vinum naribus obolens Huic tanta cum cinnamomo cftcognatio, utaltcra in alteram faepe degeneret. Atqjhascficum ipfo cortice ligno adhuc inhaerente vendebatur, Xylocafia ap- pellabatur ; fi vero ligno exempto , tum Caifiafiftula , feu Sy- rinx veteribus dicebatur, quod nimirum ligno exempto , cor- tices fiftulaefimilitudinem referrent. Aduehitur hodie aliqua fpe- cies , quam officinae ofiam vocant ligneam, quae cortex potius apparet efifecuiufdam radicis, faporis acerbi & minime aromatici. Vera aurem Caflia lignea raro afportatur, & interdum inter cin- namomi fafciculos,nigritia fuafe prodens, inuenitur. Cafiavero iiftula ab Arabibus introdu&a, quahodieomnesutuntur Offici- nae, Diofcoridis, & Plinii Galeniqj aetatibus fuit ignota. Haec non nullis calamus & Indica canna dicitur. Arbor eft magna,iuglandis folio, fiftulis praelongis ac teretibus, utrinqj faftigiatis, colore ru- bro nigricantibus, duum ferme pedum proceritate : nigra intus carne, guftu praedulci, ligneisdiftinguentibusmembranis : oifi- busfiliquarum, imercurfantibus laminis intus carnofis, quas Pa- rietinae difcludunt. Nafcitur partim in India, partimimEgypto, Aiiaequoq; jam communis. Eligitur ponderofa, collucens, per- plcna, quamficoncuiferis, inclufaintusgrananonobftrepunr. Liber Sextvs, Cafia lignea calfacit&: exiccatin tertio ordine , vrlnamciet, &C leuiter adfttingit. Cafia vero fiftula calida & humida traditur, abfceflu primo. Cafia lignea , Diofcoridiaducrilisinteftinas in- flammat iones, & viperarum idlus bibitur; Menfes ciet: acin fura- ma, eadempoteftquae cinnamomum, cuius loco fubftituipo- teft. Cafia fiftula fnfticienti modo data ,· incandefcentem tor- ridamque bilem citra moleftiam expurgat. Denique iis qui ob teneram imperfectam que aetatem , aut aliam quamvis caufam, dejicientia aluura medicamenta refputmt,hacc audenter & in- trepide datur. Flauam vero bilem , fed magis torridam, & quae iam in atram degenerauit, extrahit. Quinetiam pituitam me- diocriter educit. Praebetur itaque pueris , & fceminis uterum ferentibuscommoditate&neceffitatequadamurgente, quibus potentius aliud medicamentum fumi denegatum eft. Item iis, quibus exuperans febris reliquorum medicamentorum uius a- ipematur. Datur autem unciae unius pondere , plus minufvc, pro iumentis habitu &c viribus : Siquidem tribus aut quatuot drachmis fumpta,vixmouetaluum. Cafia lignea medicamentis oculorum,ad vifus claritatem conciliandam compofitis,additur. Cum meile lentigines tollit. Renum doloribus & vuluae contra- ctionibus infeflii vel fuffitu auxiliatur. InfufifucciherbarumjMefuae: Rec'pc fuccijntybijfucci lupuli, fucciborraginis, purgatorumana vnc.ijx.Myrobalanorumcitri- norumvnc.j.rhabarbari cledti drach. iij. tamarindorum vnc. j fi pulpae cailiar folutiuae vnc. iij. myrobalani &rhabarbarum terun- rur,&pcr nodtem in fuccis macerantundeinde manu oompreiTura colatur, & propinatur .-bilem flauam clementer educendo, ian- guinem purgat. Flores camae, Mefua: & Cordi: Recipe cannas fcu filiquas cafias ponderofas, & quae non refonant concuflae: aperi eas, & contenta in eis pulpam ieu medullam cum laminis & ieminib. fuis diligerer euacua:&exempta projice fuper inuerfum &angaftum cribrum, fetis equinis contextum. Cribrum deinde pone fupra bullientis aquaevaporem,&auerfo cochlearis conuexo medulla cafiaehinc &indc ducito,vt per cribrum paulatim excernatur:&fi quid excre- tum eft, aut penetraucrit, confeftim iubinde auferto, ne plus Bas ui c i Ch YMici quam nccefle eft, de vapore imbibat.-idque tarn diu fadco,donec; quantum, voles »collegeris.. Porro cum neccflitas requirit/emper recentes exprime Cafliae flores : repofiti enim acefcunt. Siquis Cafliae flores feu pulpam magis foluciuam reddere volet, in bul- lientem aquam proiiciat folia Perfici,aut flores Perfici, & Prunel- lorum fyh.teftrium,auc omnia haec fimul.-horumenim vapor de- ftillataaquafoluitaluum.Miindificat fanguinem,&compefcito- mnem acuicatem,&fedat fitim, proprie cum fuccoendiuiae,aut Taraxaconis, in quibus aduenerit depuratiofecundum artem. Et ipfa quidem mundificat ftomachum, ei educit choleram & phle- gma, &c operamrilludfine nocumento ScexQeflu.xaret enim mor- dificatione^ Et ipfa quidem lenit pedtus & guttur, & refoluit apoftematai acuta in eis. Et confert calefadionirenumflumpca cum diureticis; in infufione Glycyrrhizai, & prohibet generationem lapidis in eis,. Scconfert febribus calidis. Daturrccensidrach.iij.ad vnc.j. fi per os aflumatur mane vel ante, c oenam,fed paulo ancepaftum; In cly-· Iferibus vero ab vnc.j.ad vnc.ijy Paftill9 calefaciens,ad vitia ventris ex frigore, Andernaci.-Re-· Cipe abfinthii,femin.apii,anifi,cinnamomi,cafia: ana drac«. ii).Myrrhae,rpicacJndic£e,caftorei ana drach.j.Piperis longi,lachry- mae papauerisjcroci anafcrup.ij., Succifoeniculiquantum fufficite Fiant trocHifcC Caflia extradta finefefiisfenae: Recipe prunorum num.xij.. violarum m.j .Hordei mundi, anifi, polypodii, fern. Carthami ana drach.iv.capill. Venetis, thymi, epithymi ana m. f.PafiuIamm vnc. f.fem.foeniculi drach.ij.fem.portulacae, fcm. malitas, ana drach.iij. Glycyrrhizae vnc.f.Fiat horum decodtio in fufficirnti aqua, colen- tur;incolatura diifolucpulpaecaflhelib.ij. PulpaeTamatindorum vnc.j.cirwiamomi drac iij.Sacchari opcimilib.j.Coquantur ad' cr- fedtionem, fecundum artem.. Cafliaextradta cum foliis fenae t Recipe confedtioniscaiEae extradtae fine foliisfenalib.ij.Puluerisfoliorum ienae vnc.ij.Mifce fecundum artem.Facile foluit,lenit afpcritatem inteftinorum, re- monet ftipticitatcm,& ventris onusfubducit,&: morbis cholsrids <§£mclauchohcis auxiliapvasbcu. Liber. Sexttv s*. Diacafliafub nomine Caftiae conditae. Recipe pulpae caftiae Iib„. )s.pulpaetamar.mannaeclerüien$vnc.faniii,foEniculian.drac.j Coquantur in aqua ad ter- tiae partis confumpiionem& colaturae beneexpreiTiaddanturfu- pradicta,ac in eleduarii formam reducantur. Confert iis qui dura iunt aluohaecenim leniter &:citra moleftiam fubducit,ac flauam cducitbjlcm,acfebresindenatasmitigat.Thoracis,pulmonis&a- fperae arteriae phlegmonas refoluit,&rc. Diacaflia magiftralis.Recipe iuiubammjprunorum,«apillor.Yc· neris,tamarindorum,febcften, violarum ana m.j; Coquanturin a- qua, fecundum artem: &in colatura di (Tolue pulpae cafliaelib.x.fa c— charialbilib.v Coquantur ad perfe&am confidentiam.. Diacaflia Mefuae: Recipe fucci violarum,fucci berae·, fucci mer- curialis, fucci maluae, fucci muralis herbae ana quarr, j. fucci abfin- thii Pontici vnc.ij mellis q.f.efttCoque adiuftam crailitiem.-Tunc adde medullae cafliae lib.j.Vtile cathardlicum pauperibus, & diui- tum clyfteribus percommodum;. Cailia communis extra&a-.Recipe violariae,maruae,mercurialiss, betae,parietariae,flor.violarum ana m.j.Fiat horum viridium deco- ctio in aqu$communis lib.x.Bulliant ad dimidii confumptionem; hac colatura bene expre fla extrahitur cailia , & ad fingulas libras pulpae adduntur mellis defpumati vnc. vj. Coquitur in formam e- Ic&uarii.Aluumieniter&citramoleftiamomnemfubducitjeftqj, pro delicatis ac mollioribus;. Diae..fliacum manna,incerti authoris.-Rccipe prun.Damafvn. ij. violarum m.j. i. Aquae purae vnc. xvii j.Bu lunr,vt artis cft,ad me- dietatis confumptionem, cola, &c in colatura diflolue pulpae cafliae vnc. vj. pulp, tamarind. vnc.j. mannaeeleftae vnc.iji Syrup.violati vnc.iv. iaccharicandi, penidiiana vnc.j. Sacchari violati vnc.iv. Confice vt artis eit. Hoc medicamentum quamuis pharmacopoeis noftnsnon iit in vfu, poflet tamen aliquando in vfumreuocari, cum mite &fuaaciitmedicamentumleniens:confertiis, quidu- ra funtaluo:hanc enim leniter & citra moleftiam fubducit,ac flanat hrlem,febreiq; inde natas mitigat*. Diacatholicon , Nicolai'Recipepulpaecaifiac,pulp«tamann- dorum,fenae mundatae an.vnc.ij.rhabarbari,polypodii, violarum, aniri,anavnc.j.glycyrrhizaerarae,pcnidiGmm,facchari candfqua- tuor lem.Frig. major, ana drach. ij. conterenda conterantur, Sc fume polypodii recentis vnc. iij. fem, faeniculi drach, vi. Aquae communis lib.ix.coque ad dimidii confumptionem, Sc cola,cola- turae adde iacchari albi lib. coquantur ad fyrupi confidentiam: fupraferiptis additis, fiat ele&uauium. Omnes corporis humores purgat* Confert aciltis &:peracutis morbis: Emollit enim, alterat ßc robur addit. lecinorofisjienofis, podagricis» arthriticis,tertia- nis, quartanis, Sc quotidianis doloribus capitis iuccurrit. Datur ab vnc.f.adunc.j. Rhabarbaru&rhaponticura multi unu ac idem efte putant,atq*, cx tribusdiuerfispiantis,videlicet centaurio majo. rhapontico Sc rhabarbaro vnicamfaciunt. Rhabarbarum a. noftrum vulgare,η© drerhaponticum,manifefte conuincitdefcriptioDiofcoridis, vt neq·, etiam thaponticumipfum eile centaurium maius ipfedocet, qui diuerfis capitibus de vtroq·, agit, diverfamq, faciem ac virtute agnoicit.Eftverorhabarbam vulgare, ficdidum,quodfitinfignis radix populi Barbari, feu Indici,vel prouinciae cuiufdam Barbarae di6be,vtTroglodyticae.Forfim Sc aRhafluuioPontinomen habet, Sc de rhapontico probabili ratione feribitur. Sed cum rha peregri- no idiomate radicem defignec, antonomafia quadamrhabarba- ium,feurha ,quafi optima radix, ab Arabibus raued, a Chinen- fibus rauam , apud quos frequentlifimacft, optimaq·, fsepius ime additione denotatur. Maxime autem laudatur Rheum , quod ex Sinarum regione , ubi duntaxat uberrime , ac fere iponte provenit, adfertur, in Indiam , in Ormus , in Perfiam, Arabiam Sc Alexandriani : ex quibus regionibus , dum ad nos pofteaaduehitur, Indicum, Arabicum, Antiochenum, Turchi- cum quoque nuncupatur. Eft vero rhabarbarum Hippolapathi rotundi ac noftratis facie admodum fimile. Radix eft craf- fiifima, rotunda, colore exterius fubnigro ac rufefiente , Sc interius ex rubro flauefcente, Sc ad nucis mofchatae colorem internum accedente : Eft praeterea cum maceratur, vel mafti- catur, croceo inficit colore, Dy fentericis datur Sc coeliacis, fi febre Basilicje Chymicje Liber Sextvs. 1383 carcant, in vino: iin aliter, in aqua datur. Datur & decodum eius bibendunduplici menfura, adrupta, conuulfa, contufis,&ex fublimi dcuolntis. Si pedoris iint dolores, additur piperis aliquid &: myrrhae: fi diflolutio ftomachi, ex frigida aquafu mitur, fiue in- tus, iiue extra purulentis excreationibus; Item lienofis, hepaticis, ifchiadids; ad renum vitia, fufpiria, orthopnoeas. Arteria: fcabri- tiaslenit,ex paflo, tribus bolis potum tritum, quod idem praeftat eiusdecodum. Bibitur contra inflationes, perfridiones, febres frigidas, fingultiis,tormina,afperitates, capitis grauitatem,melan- choliam, vertigines,laflitudinem,dolores, &conu dfiones.Datur in flnguiisvaletudinib. fl febri careant,in mulfo: iin aliter,in aqua mulla.lliitucol edionesinflammauonefquefcdat, vulnera fanar, epiphoras oculorum difeutit. Ex paflo illitum infignitacum mei- le rapit, & alia liuentiaex aceto. Farinaeiusinipergitur contra ca- coethe, &fanguinem rejicientes , denariipondeteinaqua. Syrupus de rhabarbaro folutiuus , Auguftani: Recipe rha- barbari optimi vnc.ij. C fohfenae vnc.j.f. florum violarumM.j* cinnamomidrach.j.i. zingiberis drach.j aquarum betonicae, ci- chorii, bugloflieana lib. j. f. Fiat omnium infufio per nodem, mane ebullitione & expreflione fada , co'atura decoquatur in iyrupum cum facchari albi libra,aut quarum fuificit: adde fyru- pi roflax.vnc.iv.HicparaturAuguftae Vindelicorum adpraedida omnia valentior , citra mclcftiam in pueris , Sc delicatulis al- uumfubducensjutramquebilemdeturbans, &efl.inufuprope- Kiodum quotidiano. Nedarlaxatiuum, RanzouihRecipe rhabarbari eledi vnc.f. agarici optimi vnc, j. cinnamomi eledli vnc. iij. cubebarum drac. j. fem.fcEniGuli,aniiI anadrach.ij. ipicae Indicte fcmp.j.zingiberis drach.f. vini optimi lib. vi j. Fcrucant omnia lege artis in dupli- ci vafe per horas fex. Deinde permaneant in infufione per horas duodecim. Poftea fiat fortis expreflio , ÖC colentur per fae- cum mundum iexies , aut fepties , tandem adde facchari puri , &albi difloluti lib. j, i. &r fiat in modum nedaris. Dofis poteit effe pro adultis vnc.iv. pro infantibus vnc. ij. vna autem vncia hu- ius fyrupi fumiiur duobus cochlearibus mediocris magnitudinis. 1384 Decodioaperitiua maior cum rhabarbarojAuguftani: Recipe ffpederum decodionis aperitiua: maioris, Fpecierum decodionis lenitiuse minoris an. vnc. iij, Decoquantur in aquae lib.vi.ad con- Fumptionem duarum librarum.Colaturae Feruidae infunde rhabar- bari eledi vnc.i.cinnamomi drac.ij. falis gemma: fcmp.j. fnicae In- dicae fcrup.ij. fpedesdiarrhodon Abbaus Fcrup.iv. Saccharivnc, xij.mifceantur provfu. Valetin hydrope, &cae&eris morbis diu- turnis, frigidis,pituitofls, ac bilio(ls,auc mixtis. Rhabarbari infafum cum iero ladis, MeFuae; Recipe Foliorum rofarum recentium, completamra,mundatarum,vnc.ij, Rhabar- bari eledidrach.ij.g. xij,Nardi Indicae drachrj F.RhabarbarumSc RoFae minucim incidantur,aut terantur, fpicainciditur: maceren- tur per nodem in Feri lactis, pneiertim Caprini lib: ij. Cola/euirer exprime & propina. Bilem flavam clementer educendo, iangui- nem purgat. InFufioad bilem, Andernaci; Recipe Rhabarbari ele- di vncrij.Cinnamomi drach: F.mirobalanorumcitrinorum drach: f. macerenturinaquarumftillatitiamm Abflnthii &: furnariae ana vncrij. jn jureColato Sirupi rofati Laxat.vnc;j.additur, dacurqj aegrotancibuspotui« InFufio ad bilem alia, ejufdem : Recipe Cafiae fiftularis recenf. vnc:j, Rhabarbari minutim incili Fcrup.-ij. Spicas Nardi g. iij. Ex dccodi communis velaquaeintybi vnc:iv. diluito, additoqj fera- pii ex acetoFimplicisvnc;]. Sc propinato. PulvisRhabarbaripurganS jFuchfii: Recipe Rhabarbari eledi drach. ij Spicee Indica:, Mafticis ana g. γί. Sacchari Fcrup.ij. Mifce- antur,fiatqj pulvis.Bilem flauam purgat. Alius , Fumanelli .-Recipe Rhabarbari, Diagridii ana drach. iij. zingiberis drach.F. Sacchari eledi vnc. j. Fiat pulvis. Ex hocquo- que tenues placentulas feu paililli confici poliunt, addendo tritici pollinem &: aquamTofamm. Extra dum Rhabarbari, Para celfl. Recipe Rhabarbari eledi, crafliufcule triti lib. j. Aquaetartariaelib..iv Macerentur in Baln. Mariae per dies quartior, deinde lento igne decoquatur, donec Fuperemineat Rhabarbarum : tum per laneum cribrum nouum coletur accurate, &vahde exprimatur, poftea colattlm cuaporet cum Fyrupo e floribus perficoium nouiesinFufl, adiuftamlpiili- ΈΑ SIL IC Λ CtftMlCA tudinem, δί in vitro recondatur diligenter. Dofls a ferup.j. ad drach. j.cum jure aliquo. Excellens & clemens eil catharticum, quod deiicit non modo bilem,fed &: pituitam ipfam,tarn in pueris «täte tenellis,quam in prtcgnantibns.Extradum Rhabarbari. Eu- onymi: Recipe Rhabarbari quantum fatis eft. Cui affunde fpi- ritum vini, atq; fic relinque, quoufqjplus fatis coloretur: tum effunde, co!a,& fpiritum paulatimin balneo fcpara: cundemqj rurfus Rhabarbaropriori affundito,&aliquandiu in infufionc re- linquitoin loco calido, quoufqj colorem acquirat, tum cola, &C ruifus inbalneofcparaper defliiiationem :id autem tantifper eft repetendum quoad fpiritus a Rhabarbaro non coloretur amplius. Id tum exprime fortiter, & per fi trum deftilla:habetenimncfci· quid tenacitatis aut lentoris a Rhibarbaioquain extrario ne eft inutilis, &fimul multa viles partes fluunt, quae non funt ncgli- gcndae jideoq·, ad hunc modum delbllare oportet per filtrum Per roftruin feu natum alembici, filo trahe filtr m, digiti vnius latitu- dine, qaoad prae nah anguflia , filtrum amplius non fequatur; ca- uendo tamen ne nimiaviolentia difliliat vitrum :quofado,impo- ne fpiritum filtrandum inalernbicum obftru6lum charta madefa- &a. Spiritum per filtrum deftillatum extradlioni quae prius erat fc- parata,rutius iirvitro affunde fmulrum enim vitro adhaeret,ideo- que in primum vitrum cui fpirirus eratinfufus,omnes fpiritusRha- barbanpercolandi funt, dcad feparationem infundendi) non cu- rando, quodextradlio vnaiam prius in vitro reperiatur, omnes ε- πί m extra&iones neceffario coniungcndae funt, & ad extremum pida extrahatur. Extra&um Rhabarbari aliter, ciufdem .-Rhabarbari eledli frag- mentorum libram minutim in ide, Sc eraffiufcule tere :&affunde fucci depurati borraginis &; bugloflfvtriufq·, libras duas; relinque per horas viginti quatuor. Poftea coque ad lentü ignem,donec ex- tet & emineat Rhabarbarum. Exprime deinde fortiter, & expref- famdecodlionem per lancum colatorium transmitte & exprime, vc fubftantia in colatorio maneat. Colaturam coque ad mellis confiftentiam,adieeti facchari optimi vncia. Quidam in baln. Ma- ria ad IpiiEtudincm coquunt, ne aduratur ·; quod praeftat,quem- Liber Sextys* admodum & in duplici vafe. Purgandodadegluriendumcum gutta olei Cinnamomi&anifi mixtum,&azymo inuolutum, faci- endo indofi periculum afcrupulo vfque ad duos. Suauiflimc lu- bricat vemremctiamininfantibus. Quidam quoniam Rhabar- barum perfe non valde purgat,acuunt totam extradlionem cum modico diagrydii optimi: quod nihil obefl. Extrariam Rhabarbari aliter, eiufdem; Recipe Rhabarbari elc- ilidiach. iv. Pulveriza,&: infunde in aquas appropriatas: flet in- fufum per diem & nodem deinde fortiter exprime. Illam expref- ilonemadicdofaccharo candi,qu .ntum videbitur jlcviterinare- na exhalando,exiccaad craflidem elc&aarii. Extradum Rhabarbari aliter, Rhabarbarum pul- veriza,illud include vafe vitreo, oblongo co lo, affundendo vini alcool,vtfupernatet quatuordigitis: obturato vafe facdigeran- turinBaln.M.pertresautquatuordies,donec tandem menitru- um coloretur: coloratum transfunde feorilm, quod referuabis: nouum menftruum denuo faecib9 affundendo,donec non ampli- us illud tingarur,&magma,frue faex Rhabarbari alba remaneat- Circulatis rite omnibus ex arte, feparemr menfttuum per Baln» M, &c remanebit in fundo Rhabarbari effentia cui adde olei cin- namomi ferup. ij. Cuius fi exhibeas ferup. j, cum cochleari vini albipotcntiuspurgabit, quam vnc.fin infufione: idque minori cum perturbatione. -Poteflexhiberi hocmedicamentum infanti- bus,praegnantibus,fenibus,&: cx morbo jam imbecillis; purgat & educit flauam bilem. Faex five terra, quae remanet, effc aftringentis facultatis,quarationelienteriae,dyfenteriae,& alui fluoribus prae- fcribicur. Quod fi quis potentius purgare cupiat,faecem calcinet inreuerberio, tum per aquas Alkali extrahar, ipfumqi reiteratis Eltrationibuspurificet cryftalliinftar. Effentiam extradam fuo Alkali fuperiiciat,digerat5& demum deftillet ;hoc enim modo vis omnium medicamentorum augetur. VeLRhabarbaripuluerem infunde Aquae vitae, ita utaquahaec fupernatet quatuor digitis: balneo tepefeat dies quatuor: colora- tum vinum effunde & nouum infunde : id repete, dum color nul- lus reddatur: adiice aliquid Cinnamomi: detur cura vino haec aqua vitae. Aliiextillant aquam vitae, dcreftibili in fundo fucco addunt Cinnamomi ferup. ij. ad ynciani fucci.Dofiseftfciu- Basilica Ghymicj Liber Sextys* 1387 puli pondus cu vini ah i cochleari: infanti & praegnami innoxiu. Pilulse ad bilem in febribus,Rondeletii: Recipe Rhabarbari e- letfidrachj. Cinnam orni,fpicae ana g. vj. Tamatindomm fcrup. j.fucci Apnicrup.('.Temperetur Rhabaibarumcum(picaÖcCin- namomo in fucco Refarutn lax.addipoiTant.PoÜ ailumptionem haram pi ularum imperandum,ut aeger bibar Violati vnc. j. vel ij. cum pauca quantitate borraginis. Aliae; Andernaci; Recipe Rhabarbari fcrup. j. Aloes, Mafticis anaicrup.f Diagndi’g.vi.fpicaeNardi,Nucis moichataeanag iij. Cumlyrupo Roi.lax.hant pilula:. Pilulae ex Rhabarbaro, Mcfuae: Recipe Rhabarbari clc6b drach. i:j fucci glycyrrhizae fucci Ab- iinrhii.rnaftiches ana drach. j. Myrobal Cirrinarum drach. iij.Π lem. Apii,fern. Faenicnli ana drach. f. Tiochif.orum Diarrhod. drach.iij.Dpec.Hicraeiimpl.drach.x.AquaeFaeniaiUquantum fuf- ficit Fi t malla. Siccatam vcfica vel papyro,cerae liquefa&aeintin- Äa,feruatur per annfi.Datur a fcrup. j.usqj ad drach, ij.in febribus diuturnis, jecinoroiisobftru&ionibus, &aquaeintercurem initiis conterunt. Pilula;deEuphoibio Mefuae;Recipe Myrobalano- rum «itrinarum, fucci Eupatori’Mefu*,fucci Abimthii ana drach. iij. Rhabarbaridach.ijj.f.Maftiches drath.j.Croa drach.f. Aloes drach x.-ucci Endmiae quantum fufhcit. Fiat maifa utfnprafer- vande. Minftcc pioiunt in febribus intermittentibus biliofis, morbo regio, jecinorisqj obftru&ionibus. Pilulae ex Colo:yn- thide,Galeni;RecipeColocynthidis,fucci Abiinthii ana vnc. C Aloes/eammonii praeparati ana vnc.j.Rhabarbari elcdb drach.iij. Trita omniafucco excipiantur. Pituitam a cerebro & aliis neruoiis vacuant: ob id conferunt dolori capitis ex frigido. Pilulae atite ci- bum ßepoft. Arnold Viilanouani . Recipe aloes drach. xljv. Rha- bari vnc. j. C Ligni aloes, caiyophyllorurn,folii, mafticis, xylobal- famfcarpoballami, croci, fpicae nardi ,ca(Tiae ligneae, cinnamomi cubebarum ana drach. iij. conficiantur cum vino optimo. Relpi- ciunt ftomachum. Dantur conftipatis, & iis qui funt aluo dura,& conquerentibus de dolore ftomachi,propterventoiitatem,vel ex- upcrantia phlegmatis praeterquam tempore calido,absq·, obierva· tione diaetae 9.vel ij, cum vino calido confervam fanitatera. Pilulae ante cibu&pollcibum,Nicolai;Recipecinnamorni,ca- Basilica tHYMici ryophyllorum,Galangac,nucis moichatae,Macis Zingiberis, Car- damomi,Xyloaloes,ilyracis Calamitas ana drach.j. Rhabarbariad pondus omnium fupradidomm. Aloes ad pondus omnium fu- pradidomm. Confice cum vino.Sumanturante cibum vij. &c poft cibum v.Virtutem digeftiuam confortant. , Pilulae de tribus .-Recipe Rhabarbari, Agarici, Aloes lorae ana drach.ij.fi Syrupirof.lax. quantum fufficit. Fiat mafiain charta munda, ceras liquataeintinda, femanda per annum. Orbiculi ex Rhabarbaro, Recipe facchari albi in aqua Cinna- momi difibluti, &c ad perfedioncm codi vnc. iv.Extradi Rhabar- bari in fu cd rofarum drachmis duabus diiTblutidrach.j. Rhabar- bari fabtiliter puluerizati, atque in aqua cinnamomi humedati drach.ij. Fiant tabulae fecundum artem. loannesCrato. Trochifcide Rhabarbaro, Mefuae: Recipe Rhabarbari boni drach. x. Succi Eupatotii, Amygdal, amararum ana vnc. Γ. Rofaru drach.iij. Nardi Indicae, Anifi, Rubiae,fern. Apii, Abfinthii, Afari ana drach.j. Aquae Cucuthae quantum fufficit.Fianttroclrfci pon- dere drachmae vnius cum dimidia liceantur in vmbra,&feruaatur in charta munda, cerae liquatae intinda, per annfi valent ad hepatis obftrudionem, dolorem, tumores praeter naturam, affedusin- ueteratos eiufdem. Tabulaead bilem.Recipe ipec. Diamofchi d'aeh. j.fpec. Diar- rhod. Abb.Calami aromat. ana drach.j. Rhabarbari eicdi ferup. j. Diagridii ferup. ij f. facchari in aqua rofar. diifoluti vnc. iij.vel vnc. iv. Fiant tabulae.Datur vnc.f. Diaturbith cu Rhabarbaro, Montagnae.Recipe T urbith, Her- modadylorum anavnc.j. Rhabarbari drach x. Scammoniiprae- parati vnc. f. fantali albi, rubri, violarum, zingiberis ana drach. j. f.Mafticis, Anifi, cinnamomi, croci ana drach. f. facchari albi lib. j. vnc. iij. Fiat eleduarium in forma competenti. Flauam bilem & pituitam educit atqj aqua inter cutem laborantibus mirifice confert. Tabulae Diaturbith cum Rhabarbaro,loan.LangihRecipe tur- bidi in oleo amygdal. per nodem macerati drach. v. Zingiberis. Cinnamomi ana drach.j.Caryophyllorum ferup. iij.i. Agarici tro- chifcati drach.j.f.fol.fenaedrach.ij.f.crup.fHermodadyloru drach. *j rhabarbaridrac.iij. fchaenanthi fcrup. j.galang.macisanafcrup. ij. diagridii drach.iij.f facchari in vinocitoniorum &aquarofdif- ioluti vnc.viij.Fiant tabulae, dofis vnc.f. Manna naturae praeftantifs. donum & mirae diuimtatis ple- num,non modo,quae praeter naturae leges, Ifraelitisalendis e coclo pluit , fed quae nobis quotidie medicandis mellei, aut faccharei rorismodo,clouisnubibus,fupcrfrondesexudat. Non rr.inuse- nim, vtillifuasolimgrandmesi'acchareas, nuncnoftracesagrico- laevulgarem & granatam mannam mirantur, dum exultantes ca- nunt,Inppiter mcllc pluit:hinc Areomeli, Arabice, Tereniabin,6£ a facrispaginis mutuato nomine,mannadicitiuycuifolum nomine renusconuenit manna,vel potius mannathuris, quae velutpollen thuris cft,ex magnis fafciculis concuffuelifis,proueniens:Fragmen ta enim exigua & micae congeruntur, colligunturque pro manna thuris. Eft&aliaquaedammannalarigna dufta, cxeffra&islaricis ramis colle&a. vtraque tamen licentiofe nimis mannae nomen af· fumit. Nam manna proprie & fecundum medicos vfurpataf de manhu enim feu mannaHebraeorum no loquor)eft velut ros caele- ftis, dulcis & gratus, quiexaerefudoris inftarexudans, fubluca- nis horis, fuperfrondes 3c ramos arbomra, herbarumque delabi- tur,&bieuiconcrefcit,acgumraimodo concreftit. Quae exfron- dibus colligitur praeftantioreft,vocaturque vulgo manna de folio, vtpeflimaeft, quae de terra nominatur. Praeftantiftima vero cenie tur Calabrienfis, &c maxime quaeex Oenotriae quodam loco defer- tur, in quem iingulisaeftatibus defcendic, & ab omnibus excerpi- tur. Hunc autem locum reges Neapolitani olim occiuferunt, in- quit BraiTauolus,ne quis fine ve&igali aftumeret.Occlufo loco,de fiit manna,nec defeendit. Eoreclufo, &ve&igali remoto,iterum defeendere coepit.Sed rurftis claufo loco & reclufo,&·poftea clau- fo ceftauit,ita,vt Reges poftcaliberum locum reliquerint, &o- mnibus colligere permiferint. Idemfcribiturde Tragafaeoialein Epiro, qui, cüveäigaliniunxiil'etLyfiraachus, eu anuit:mox dem- pto , fuccreuic. Frequens cft in Gallia quaedam mannaBrianfon- uenfisdi&a, quae Calabrienfis inopia medicum aliquando venit invfum, licet multo minus idoneum. Eft&aliaquaedam mafti- china di&a,rotUiida,qu£e eramis & foliis arborum, ventorum im- Liber Sextvs. 13S9 Basilica Chymicj ij93 petu in terram delabitur,grandini* modo, nec a coelo aut aere de- cidit : verum improprie manna vocatur, cum verius fit lachryma &fdiva arborum concreta.Manna tcmperataeft,aut paulo cali- dior, guttur,afperam arteriam &C thoracem lenic,aluum blande movetScfiroioshumoiespurgat,maxime vero id prasftat manna granata,ut Calabra, nouTcremabm, quod mannam quandam, inftar mellis liquidam elfe/Uabesfcripferunt, quo nunc non uti- mur,quia caremus. beco0Uimfruduiim,Mefiite:Recipeprunommnum. xl.febe- ft n,fivemyxarioramnum.xxx. iuiubarumnum.xxx. Tamarin- dorum vnc.ij.Cailiterecens cxtradtevnc.iij.mannte vnc.j. mace- rentur fructus in aqute libris tribus: deinde adde Calfiam, Tama- rindos & mannam: Frica,cola,ferua. Sanguinis & bdis flaute fer- uorem reprimit,ianguinem daru reddit,& bilem demerer educit. Decoftum mixtos educens humores, Cratonis: Recipe paflii- larum vnc. f.galangteincilas drach.j.Flor.Borraginis, violarum ana drach.j.lcntediach.vj Horum decobtio & infalio lletpernodem, &mane ruifiis ebulhat,& fortiter exprimatur. Poft recipe exprefli vnc. jv.Syrup.Rof. mannte ana vnc. j. Syrupi conferute Zingiberis drach.j.Aqutc cinnamomi cochlearium unum,Mifcc defiat potus. Potio purgatoria,Ranzuvii: Recipe mannae Calab.opt. vnc.vj, Rhabaibarielf (Stircrup.ijipec.Hieraefimpl.fcrup.f.Aquaeendivia vnc.jv.fympi dcBuglolla mifce diligenter. Ele&uanum Diacoccugnidiü,Meiuas: Recide fol.Thymelaeae praepar.part.x.carnis cydoniorum in aceto cod.lacchariana part. Ixxx. mannte part. xl. olei ex coccognidio part.xij. iaccharum &c manna dilToluantur in fero la#ii, cui infufus erit .garicus , part. xxx mifce carnem tydoniorum, coque igne lento ad mellis craf- fitudinem. Pulvis foliorum thymclatermftus piaeduäo oleo reli- quis addatur. Datur vnc. f. Hydragogum eft, in hydrope effica- ciflimum. Tabulte ad purgandam bilem, Andetnaci: Redpeman- naeele&te vnc jv. fuca rofarum rubrar.lib.ij, conferuac Buglofli, conferuae cyrfu ana vnc.ij.Diagridii vnc. vj.facchari albi q.f.ad pla- centuläformädärquae dividetur in tabellas fingulas vnc.f. pedetes. Ele&uarium foluens ventrem,Fumanelli: Recipe cafliae fiflu- laris vnc. ψ manate ele&ae vnc.j. Γ, facchari violacei vnc.j. Liber Sextvs. fuccirofarum vnc,f. Mifce,datur per horam ante cibum ab vnc.fi ad vnc. j. Tabulae ad bilem, Andernach Recipe,mannae vnc.in.fantalici- oxyacanthae ana di ach. iij. fucci rofarum rubr.lib.j Γ. conferuae cichorii, confcrus Borraginisanavnc.ij. Diagridii vnc.j. faccharialbi quantum fuf- ficit. Fiant tabellae fecundum artem drachmas duas aut tres pen- dcntes,prorobuftioribus: pro imbecillioribus drach.j dari pof- funt. Vide&Paracelium 3^.144.& 14^. Scammonii nomine fiiccu« plantae cuiusda concretus, & planta ipiaintelligitur; quibusda tamen magis proprie haec Scammonia, ille Scammonium dici videtur. Eft vr ro planta ladana,voluuloia, fcanforia.laevis,fmilacis modo,cui foliis, flore,facie,valde fimilis eft,fcd radice non parum diifimi!is,quq in fmilace tenuis cft,in ici moniocrafla,praelonga,intus candida,odore gravis &multofucco praegnans:ex caq; tenues & viriculoli inrculi prodeunt,qui vicinos frutices confcendunt,amplexantur & feimplicant ; folia eilatafc acuminata funtinftar arifarffed minora: flores albidi concavi, ca- lathi figura.Nafdtur uberi9 in pingui folo,pracfertim in Antiochia &Syria,Ex ipfiusradice,icammoniu vulgo di6tum,feu liquor col- ligitur pluribus modisj primo refecatur caput radicis, dein cultro excauatur,vt in fpatium concameratum fu. cus fluat,qui poftea va- iis idoneis excipitur. Secundo terra fodituriuxta radicem,ut coca- merato finu fcrobs relinquatur,in quam lubiedis iuglandiufoliis, profunditur fucc9,qui concretusextrahitur.Tertio radix omnino quasdäfor- matur,& fervatur. Quarto ex foliis & cauhb9 tritis fuccus extrahi- tur.ficcatur,cogitur,& (eruatur; fed nigrum eft, aut ex nigro vire- fcens edudum, hoc modo poftrcmo feammoniü eft omnium pef· fimum.Praiftantiflimumquodexincifaradice iuperna eludat, & maxime quod ex Antiochia defertur, dein Armenium,Europeum omninoprauum. Vrvero fit optimum,dt beteflenitidum,fplen- didum, clarum, gummi modo, fubalbum, rarum, fungofum, tenu- iirimisfiftulisfporjgiofum,citoliquefcens, tenerum,friabile, non valde ponderofura, nec odoris tetri,licet no fuauis, fed proprii,& taurino glutini fimilhmum. Ab his notis q? longe recedit ,peffimu. 1391 Basilica Chymica 1392, Scammonium omne valenter, cum labore atque molcilia mo- net aluum: bilemflauamScferoios humores,tenues&acrespur- gac, &. fi paulo largiore copia funaatur, inteflina abradit, viiccra laedit, venatura ora aperit, erodit, fanguinem faepe per inferiora ducit, dyfenteriam excitat, cor, hepar, &c reliqua vifcera con- turbat , & ventriculum fubuertit. Calidum & iiccum eil tertio re- ceiTu. Illius effera vis caftigatur aloe: Melius vero fiin malocito- nioexcauato, vti veteres docuerunt, clibano , aut prunis deco- quatur, pafta vndique circumlita, praefertiin addicis quibuidam feminibus, vt apii.foeniculi, daucl·, vfitatior tamen corredtio fit ex folo citonio, vel fucco rofarum. Caftigatum, vt decet Scammo- nium , Diacrydium, quafi lachry raa diatur, &c in officinis,corru- pto vocabulo diagredium. Nimis recens efferum eft,antiquatum imbecillum Sc torminofumimouet enim,non promonet; B mum bonum.Scammoniumflauam euacuat bilem, fcd cordis dolorem mouct.Eft enim odore graui,guftu iniucundum, fiticulofum. Si- quidem cum omnia quae aluum deiiciunt medicamenta, aloe ex- cepta, ventriculo infefla finr, fcammonium ilii plus exteris aduer- fari conflat Proinde canendum iis, quiftomachifentiuntimbecil- litatem, & iis quifebre laborant: quippe fuapte natura leuiffi- irmm, in corpus facile rapitur, refidemque fpurcitiam omnem in eo, coliuuiemque commonet. Daruriis qui febre vacant, &flo- macho valent, iis denique quibus aegre vomitus eliciuntur, nec facile linquuntur animo. Permifcendus & fal, Adluario teile, aut thymus, aut pulegium, aut quippiamex iis quae gratum fpirant odorem,&ftomachumroborant,ve’utanifum, mailiche, idque genus. Datur per fe ex meile , vel ptifanaecremore duorum feru- pulorum pondere. Paululum quid adiici aut detrahi,pro virium ratione,poterit. Confectio hamcch maior, Mefuae:RecipeMyrobal.citrino- rum vnc.iv.myrobal.chebulorum, ndorum,rhabarbari ele&ian. vnc.ij.agarici, colocynthidis, polypodiianadrah.xiix.Abiinthii, .thymi,fenaeanadrach.vj.violarumvnc.j.fepithymivnc.ij.iem. a- rubrarum anadrach. vj. fuceifurnariae lib.j .prunorum num. Ix. paflularum enucleatarum vnc. vj. Mace- ratur omnia in fero laftis caprini ffifficiente, in vafc vitreato angu- Liber S extvs* 1395 ßi oris, per dies quinque. Poftea ferucant vna aut altera cbullitio- ne,colentur,colaturae bene expreflaeaddePulpaecaffiae vnc. jv.Pul- pae Tamarindorum vnc. v. Mannae vnc. iij. Frica manu, cola,&ad- deSacchari albi lib, j.f. Scammonii praeparati vnc.j.f. Coqj ad mel- lis confidentiam, & adde Myrobal. Citrinorum,Chebulorum,in- dorum ana vnc. Γ. myrob. Bcllyricorum, cmblicorum,rhabarbari, iem.Fumariacanadrach.iij.Spicaeindicae,anifianadrach.ij.Confi- cc cle&uarium. Morbis om nibus ex flaua bile, Sc pituita falfa natis, nempe impcrigini,icabiei, elephantiae, &Γ cancro fuccurrit.-in fum- ma,omni foeditati cutis dbiliofis&aduilishumoribusprocrcatae conuenit.Datur a drach.ij.ad aur.ij.vel vnc: f.vel ad dracn.vj, Confeflio hamech minor,Mefua:: Recipe myrobal.indoru, chebulorum, epithy mi ana drach. 1, Fumiterrae, abfinthii ana dra. xx.ThymijCalamenthai, po!ypodii,agarici, glycyrrhizac,bugloilae ana drach.x. Stoechados arabicae, charaaedryos, chamacpityos,a~ nifi ana drach.v. Prunorum, iuiubarum, febeften ana n.lxx.Pailu- larumenucleatarum lib j. Decoquantur in aqua diffidenti vfque ad tertias -.colentur,Sc colaturae addantur fapaelib. i. Mellis deipu- matilib. j. Scammonii praeparati vnc. ij. Coquantur lento igne vfqj ad mellis ipiifitudinem. Purgant melancholiam, Sc vftos hu- moresalios:obidconfertmaniae9raelancholiae, vertigini,obliuio- ni&vitiis cutis:qualiafuutpfora,i.e.fcabies,morphea, cancer,ele- phantia,impetigo. Hieralogodium, Aetij .-Recipe colocynthidis drach affatae, agarici, amm oniaci, fcammonii, cort. rad. hellebori nigri, hyperici ana drach. j Epithy mi, polypodii, Bdellii,aloes, chamae- dryos,marrubii,caifi£ ana drach.j.Myrrhae, piperis albfinigri, Cin- namomi , croci, opopanacis, fagapeni, caftorii, petrofelini,arifto- lochiae anavnc.r.mellisdeipumati,adpondusomnium.Adlateris dolorem,epilepfiam,maniam,melancholiam, morbum,fcotoma, cephalaeam,fiifpiria,fubitam praefocationem,incubum,tetanum, ipafmum cynicum,contufum corpus ex i&u, lapfii,tremorcm,pa- ralyfim, arthritidas,dolores fpinae,mammarum duritias,cancrofqj carum,ftomachiimbecillitatem,rudlum acidum, inflationem,tor- mina,naufeam,colicum dolorem, meniesTuppreffos. Catharticum imperiale, Nicolai.-Recipe fcammonii praepa- 1394 Basilica Chymica rati,facchari ana vnc.j. Cinnamomi, (pie* nardi, rad.faxifragiae, po- lypodii,zingiberis ana vnc.f.fpicac nardi celticae; piperis longi,albi, cardamomi,amomi,caryophyllomm ana drach.iij.Teranturom- nia tenuifiime, & fiat eleduarium, cum mellis defpumati quatum fufficit.Bile vtraq-,&pituita fine moleftia educit,caput optime pur- gat.&oris ipiritum commendat.PanchymagogonPhaedronis.Re- cipefpec.Diambrae drach.j.f.fpiritusvinicirculatilib.ij f. Affunda- tur fpiritus vini fpeciebus , & macerentur diebus 14. commifiuris vafis optime oblitis,materia bis quateruein dic mota.Deinde fpiui- tus a fpecieb.defundendus eft, & fequentib. purgatoriis fupetfu n- dendus: Recipe fcammoniivnc. f. thabarbari eledi,colocynthidis duach.f. Agarici optimi drach. ii j.f. Turpeti, Hermodadylorum a- na drach.ij.fem. Ebuli rufi drach.iij. Hellebori nigri drach. ij.Senac fol.vnc.j.Haec poftquam trita, fuerint,facculo lineo in iiciantur, exprimanturque, in expreiTo diifolue aloes fucco citrini drach.x.atq; in balneo Mariae euaporentur, ad mellis vfp, crafficu- dinem. Datur fcrup.j.ex vino, vel iure: vel catapotiis admixtis.His adde etiam aliquot guttas olei chalcanthini. Tabulae purgantes humores mixtos,Cafpari Bauhini: Recipe rad. Turpethi gum.fca- mon.praepar.ana vnc.j.Medullae,fem.carthamivnc.i.ipec.diatrag. frig.zingib.cinnamo.elcdi ana drach.ij. Carnis Cydoniorum, cor- ticis citri ficci ana drach. j .Sacchari candi vnc.j .Sacchari albi diifblu ti in aq.Rofamm vnc.x.Fiant tabell^.Dolis eft a drach, j.f.ad drach. ij.r.mixtosducithumores,maximetamenferoibs. Epithemaad coitum.Recipe fcammoneae vnc.vj.Euphorbii drach.j.f.cerae alba: drach.jx.Coque modicu,agita fortiter,repone: & cum opus fuerit,redudum in pannum, tefticulis 3c virgae fuper- pone,cum calefada fuerit, rol!atur:& excitabitur coitus. Eled uarium purgans.Recipe fcammoneae praeparatae vnc.j. f. T urpeti vnc. f. zingiberis drach.j. facchari candi vnc.f cinnamo»» drach.j. f. Galangae dra. f. pulpae ficuum exirad.cum vino optJib.f. Sympiliquiritiaevnc.iij.Fiateleduarium. Aliud, Fclic. Plateri. Recipe fcammoneae praeparatae vnc. j. f T urpeti vnc.j. zingiberis, caryophyllomm, piperis, cinnamomi, pulpae citoneorum codae cum faccharo quare, j. Fiat Eleduarium y dofisdrach.ij. L ! B t R SexTVS* Extradhim fcammonii,Quercetani.Scamoniam fpagyrica pr«- parationecomodumvfui redditur, vtfine vllo periculo aliis mul- tis medicamentis immifeeri pofflt, Sc tuto exhiberi ad purgandam bile Sc pituita. Eleßü icammonium foluatur in oleo maftycis fpa- gyrice extra&o cu vini fpiritu: quo facio,digerantur per odo dies m Baln.calido,in vafe optime claufo: quod vel clarum erit &pellu- cidum, transfunde, affundendo rurfus nouum menftruum, donec totam e flendam attraxeris: interim tamen faeces feponito.Tum fe- parato toro menftruo, affunde denuo vini ipiritum corallifatum, vtfupernaret 4. digitis : circulentur omnia in Baln. perx. dies aut amplius. Demum menftruum extrahe, &: pro vnc.eflentiaerelidac in fundo vaiis, adde eftentiar verae coralloru, Sc margaritarum ana fcrup.j. E flentia” croci fcrup.j.f. Olei anifi,&:cinnamomi ana icrup. j.f.Fiat mixtura ad blandü ignem ad confidentiam debitam. Mi- fceatur haec eflcntiafic praeparata cum eflentia aloes,&myrobala- nomm,&fiat mixtum medicamentum ad bile expurgandam pu- tile,item ferofa excrementa c capite educcda.Per ie exhiberi poteft fcrup.f. cum vnc.ij Oleo amygdal.dulcium: fine vlla perturbatio- ne aut laefione cordis, ventricul i Sc hepatis, e vafis ipfis bilem edu- cit. Hieralogodium, Nicolai: Recipe pulpae Colocynthidos, Polypodii anadrach.ij.Euphorbii,Poliimontani,lem.Thyraelaeae anadrach.j.f.G.vj.Abfinthii,myrrhaeanadrach.j.Gra.xij.Cctaurii, agarici,ammoniaci,folii,nardi Indicae, fcyllae,fcammoniipraepara- ti ana drach.j.Aloes,comarum thymi,caifiaeligneae,Chamxdryos, Bdellii,Marrubii,anafcrup.j.Gra.xiv. Cinnamomi , opopanacis, caftorii, Aaiftolochiaelongae,rrium piperum,croci,fagapcni, petro- ielinianadrach.f Hellebori nigri,albi anaGra.vj.Mellisdefpuma- tilib.j.f. Confice vt decet. Seruatur per annos duos. Exterminat mala diuturna ex melancholia fa6ta,epilepfiam,vcrtiginem,con- uulfiones, hemicraniam,elephantiam, impetigines,lethargum: prodeft fpumantibus Sc linguam mordentibus , his qui leiha- lia venena fumpferunt, lecinorofis , pleuriticis , ifchiadicis , Sc lumborum dolore infeftatis : vitiofos humores educit, &: mulie- rum mcnftrua. ι&6 Basilica Chymicä Scammonii vera praeparatio, Recipe Scammonii feledi non adulterati libram (emis teratur & cribretur, poftea affundatur pa- rum fuccirofarum pallidarum,vel qupd melius fylueftriü,exprefil & colati (addita vnaatque altera guttula fpiritusvirrioli.in frigido (eruatur illefuccusad vium,neaceicat)acinfolefeu retroL·rna- cemexiccatioinftituatur; Haccimbibitio &exiccatio vigeiiesicu trigeiics renouetur, ile .n. lenta,vifeofa ac tenax malignitas Scam- monii diilipatur, quae alioquin adhaeiione fua in ventriculi tunicis tormina & cruciatus excitare coniucuit. Qui volet,poterit priori iucco adlibitum fucci cidoniorum expreilidc depurati dimidiam partem adiugerc: ficcfficacius& minori moleftiapurgabit:Et cum nocScamonio praeparato poteris omnium cathartieorum vim pur- gantem excitare & acuere. Vfus in multis morbis euacuatione c- gentib. Dofis grana quinq·,: Robuiliori a Gr.i 2. ad 15 .& 2 o.offerri poiiunt.Formenturindepilul^velinpuluerempoilexiccationcm tcritur5&grana 15 .vel zo.illius pulueris in fyrupo rolaceo offerun- tur.Spiritus Scammonii.Recipe fcamraon: fubtiliffime triti vnc.f. ipiritus vinilib. Γ. macerentur per 12. horas in vitro bene obturato, (aepiusinuiccm agitando, vtfcammonium optime refoluatur, po- ftea fiat fcamonii in vitri fundo relidentia vt clare fuperfluant ipi- ritus quos leuiter effundes,a materia in fundo iepara & fic habes. Optima Scammonii praeparatio. Scammonium feledump- parcturper imbibitiones &exiiccationesreiteratascumfuccoro- larum, vt ante didam eft, deinde ad manus iit bonum Alcohol vi- ni ii»e phlegmate (in quo per 14. horas prius in Balneo maduerit tantillum fern. Amii,facniculi,cinnamomi & (picae nardi) quanti- tate tanta quae fufficiat pro extrahenda tindurafeufcammoniief· fenria , affundatur ad eminentiam 3.vel 4.digitorum,fcanamonio mediocritertrito,&inbalncoMariaeper3.aut 4*diesftent,quotidic aliquoties moucndo,(ic ipiritus vini tinduram cxtrahet:Tindum ipiritum purum per inclinationem aufer & affunde nouumipiritu reiterando laborem,donecnullum Alcohol amplius tingatur.Po- ftea omnis ipiritus tindus mixtus abftrahatur in balneo Mariae, re- manebit fcammoniurainftar mellisin fundoquod vltcriusexiic- cetur calore leni in vafe conucnicnti. De hoc extrado adhuc molli laftar panis recens codi fumatur vncia vna * & fucci cydoniorum Liber Sextvs. depurati vnciac quatuor,fucci depurati rofarum rubearum vncia vna, mifce omnia in vafe conuenienti vitreo, & lento calere effun- datur extra&umin fuccum, monendopaulatim {patulaargentea, vt iucci exhalent,&extra&um priorem acquirat confiftentiam pro efformandis pilul:s.Antequamplaneomnishumorexhalct,advn- ciam Ynamfcammoniiaddefalis feumagiftcriiPerlarum & coral- iorum ana drac.j.Eiformentur pilulae i.2.vel 5. ita habebis prxftan- tiftimum catharticum quod fine moleftia&naufea purgabit. Do- fisagr.io.ad 12.&20.Notainextra gcntianas,iucci fme extradi pctafitae,extradi rhabarbari ana drach j Mifce & fiant pilulae. Hiera Archigenis, Actii;Recipe colocy nthi- dos vnc. j.Chamasdcyos, agarici, marrubii,ftoechadis ana drach.x opopanacis,iagapeni,anavnc.j Pctrofelini,ariftolochi$rot.piperis albianadrach. v. cinnamomi, ipic.enardi indicas, myrrhae,polii montani, croci ana drach. jv. Mellis defpumati ad pondus fpecic- rum. Fiat eleduarium, confertaftedib-mclancholicis &expituita <;rafla natis, vt vertigini, epilepfias,fpafrao, difficultati ipirandi„pfo- rae,lepras,$c caeteris tuberculis a crafla materia nafcentib. aut ferofo excremento, item inteftinis, ventriculo,vtcro,a flatu dolentibus, autprasdidis humoribus. ΐ4οο BiSILICiE Chymici CAP. XXXXIV. De TurpetOi mechoa.cAnna,fena3po{ypodw}hu4reeUi Ricino & me Gereone. tam anceps &controuerfa , atquceaquscde Turbith JL\ fertur enarratio.Mefue ladariam,ferulaceamque herbam no- minat .‘Serapio radicem tripolii exiftimat: Aduarius modo pityufac. radicem efle.putat,modo alypum Dioicoridis praeicrtim cum albi- cat. Nonnullicreduntefte radicem tapfias: alii fcammoniaeantio- chenae?fed Garcias ab horto plantam ab his diueriam mordicus te- nct:Nam planta eft,inquit,radiceneqi magna, neque longa, caule hederae modo per terram extenfo,digiti craflme,&aliquando craf- iiore,duos palmos 5c aliquando plures longo.Folia gerit altheac,vt etiam flores,eofq·, candidos, &c nonnunquam rubentes,nec colo- rem ter in die mutantes, iicut tripolium, vt ridicule multi credide- runt. Non eft vero totum turbi th gummoium, ied pars caulis tan- tum,radici proxima,eaq; vtiliorneliqua pars gracilior eft ac corao- iior,quam vt efle poflit vtilis.Pituitam duntaxat purgat,non atram bilem,vt alypum, quod a quibufdam herba terribilis vocatur:Eius n.folia,flores,femina,purgationes terribiles commouent.Obilmi- lem vim agendi,aut paulo mitiorem fortaflis turbith, q. turbatori- um didueft,& Arabib.terbeth, qua voce phlegmagoga valentio- ra nominant.T urbithigitur Gareiae, nec radix eftalypi,nec tripolii, nec fcammoniae nec tapli£,vt neq·, plantala$;aria,aut ferulaceamec fi gumofa,optima nec domeftica,vtaiTeritMefue.Vtvt iit,nullaeft officina,in qua turbith optimuj&his notis infignicum, quas illi tri- Lib er Sext vs, buk Mefue,non inueniatuncuius virib.&illudrcfponder,quoda- liis lineis aGarcia depingitur ,Arab. Cancamion diae edentia caftigatur extra&o mytobalano- rum. Datur cx bis jircupulus,cuvnciavna olei amygdalini dulcis. Pilulae cochiae,RhafisRecipefpec.hieracfimpl.drac.x.Pulp3eco locynthidis drach.iij.fcrup.j.icammoniipraepararidrach.ij.ί. Tur- bith, iloechadisana drach.v. Vini albi quantum fuflicit.Fiat mada, ficcccur.&confeiuerurin charta cerae liquatae iucindla,per annum. Dodsafcmp j.vtq; ad drach.j. Pilulas hieraecum agarico,Antonii de Scarpavia :Rec'pc cinna- momi, nardi mdicae, croci, rchaenanthi;afari,maO:ias,cahje,Xylo- baliamicapcbaliami, violarii, epithymi,colocynthidis ana drac.j* Agarid, Turbith ana drach.ij. Rhabarbari, fcammonii praeparati anavnc.ficumvinoalbo&theriacaconficej&ieruavtfup Dodsa fcrup.j.ad drach.j. Opem ferunt vicus capitis, neruorumq;& fto- machi cruditatibus, PilulaeexTurbith, ftomachicacdi£lae, Mefuae:Recipe Turbith, gummofi drach. x. Mailiches vnc.f.Rofamm rubrarum drach.iij. Aloes vnc.’j drach.j. Succiabdnthii,quantum fufficit.Fiatraada. Seruatur per annum dimidium, vel integrum. Datur a drach.i.vfq·, ad drach.ij, vel drach.iij. Materiam fiim ex ventriculo & cerebro vacuant. Pilulae ex Turbith ,eiufdem:Recipe Turbith, Myrcbal.Citrina- rum,Aloes,anadrach.x. Mafticis,rodarum,fpicaeanadrach ij.GA- nid drach.j. Γ. crocis drach. j. Salislndidradiij. Idem vt iequentes promittunt.PilulaeaureaeexTurb th,ciuldem:Recipe Aloes drac. xij.Madiches,rofarumrubr.anadrac.vij.Myrobal dauarum drac. x, croci drach.iij. Turbi th gummofi drach.xvj.Pnluerizentur,& cum fucco abdnrhii q.fi fiat maiTa.Pituitam & bilem fine moleiha purgant:hepar&: ventriculum roborant,codionemiuuant.Tabu- la Diaturbith cum Rhabarbaro, Bart. MontagnanaetRccipe Tur- bith optimi vnc. j. Zi ngiberis drach.j. Γ. Hermo da&ylorum vnc.j. Rhabarbari drac.x. Diagridii vnc.f.fimtali albi/antali rubri,viola- mana drach.j.Γ. MaiHciSjAnifijCmiuraomijCroci ana drach. fi fiae- ehari albili.j.vnc.ij.dra ij.Fiant tabulae. Flauam bile pituitam e- chictt,atq; aquainter cutem laborantibus mirifice confert, ad ner- uos etiam efticaciflimum eft medicamentum, & valde idoneum» TabulaeDiaturbith.-Recipe 'pec.Diatnrbith maioris dra .vj.iac- chari albi in aqua rofarum diilolutilib.f.velvnc.jv.Fianttabulie fe- cundum artem. Daturvnc.f humores phlegmaticos purgant. Mechoacanna exprouincia Mechoaca radix quaedam emfdem nominis, craiTa,per taleolas feda &: cxiiccata, ad nos abhinc pau- cis annis adferricaepit,radix,inquam,peregrina,purgatoria,ex pal- lido candicans & valde crafla,ex qua rami multi, logi,imbecilli,q nifi quodam nitantur fulcro , in terram fparguntur : ad pertina- cas vero accedentes fcandunt, &: multiplici eas nexu amplexan- tur bryoniae ritu, cui valde eft vultu flmilis , ied viribus diffidens; nam bryoniaacris eft &: calida multum, Mechoacanfereinfipida, nec vilius acrimoniae particeps. Bryoniae folia lata funt quinquan- gularia,&ad vicium flmilitudmem diuifa,fedaiperiora,hiiTutiora 5c albiora: flores parui candidi,racemofi,&;vuarum ritu congrega- ti.Mechoacanq vero folia ampla quidem funt,fed tenuia, atrovire- tia& altera tantum parte mucronata,non vt bryoniae angulofa fru dusmulti,racematim cohaerctes »coriandrimagnitudine,autum- no maturefeentes.Deligenda radix albicans ac recens. A nonnullis Rhabarfeatum album vocatur, ab aliis fcammonium Americanu, in oflicinisradixMcchoacana,qii£E valde candida,aut nigra,aut ca- riofaimprobatur. Calefacit tantum primo gradu,flccat fecundo» Pituitam ac ierofos humores fine moleftia purgat,nec partes vt re- liqua purgantia debilitat fcd roborat. Cum vino melius,qua cum alio liquore foluitur,daturqi tuto ienibus&: pueris: tulll veteri,co- lico dolori & venereae lui plurimum conuenir» Extradumrad. Mechoacan. eodem modo conficitur,vtRha- barbari extradum. Purgat clementer pituitam & aquas; confert epilepticis,&ccphalicis,ideiicis,afthmaticis,febrientibus,&c.Da- tura ici up.j.ad drach.f Sena prioris feculi Medicis ignota fuit,Perfis abalzemet dida, quanullü medicamentum purgans frequentius, vfitatius.vtiliuf- ue. Eft vero planta filiquofa e regionibus orientalibus ad nos pri- mum adu€da3collutcaEadmoduiimilis,cui us tamen folia ad myt- Liber Sextvs. Basilica Chymi c je ti maioris effigiem accedunt. Flores ex alarum iinu erumpunt lu- tei,tenuibus pediculis appenh, quibus iliccedunt tolliculi, oblon- gi, plani, compreffi, incurui,feminib. paruis, futis,compreffi?,gy- gaucis fimilib.grauidati. Radices ciusmedicis vfib.inutiles funr, lon g e,ac tenues,idq·, plus,minus pro ftirpis aetate.-quae cum iit frigoris impatiens,in plagis feptemtrionalib. vix quadrimeftre viuit,atque etiam in Italiararo vltraautumnum perdura·. Huius du e ftatuun- tur differentia,vna dicitur fylueftds, cuius folia minora funt , ro- tundiora, ac minus vtilia : altera domeftica, cuius ea ipfa maiora iunt,acutiora & meliora. Non.a. fenna adeo calefacit,vt plerique autumant,cum vix gradum caloris primum excedat,& circa finem fecundi ficcet, aut initio tertii. Purgat vero blande pituitofos hu- mores,^vtcraflbs&melancholicosffinuilq; terget,digerit,&a cere- bro , pulmone, liene, hepate, ventriculo&c meienteriolentos hu- mores, nec non bilem vitam expurgat. Proinde morbis didarum partium ab eiufmodiiuccisproficifcentib. medetur. Datur & for- ma pulueris cufc.eleduariis admifcetur vt eleduarioDiabalzemer & catholico ni,& infufa ac decoda, vt cum ex ea iyrupus de pomis fitpurgatorius,velapozemataquaedam folutiuaparantur. Quod vero flatus & tormina folet excitare, dum coquitur fimulanifum, aut coriandrum , vel Famieulum ad difcutiendos flatus permifce- tur. Serum Iadis , Auguftani; Recipe florum Borraginis,Bugloflae, Fumiterrae,Epichymi ana M.f.Polypodii quercini drac.vj Fami culi drach.ij.Folliculorum fenae vnc.f. Aquae ladis lib.iij. Fiatdecodio ad tertiae partis confumptionem, addantur mellis rofati vnc. ij. Syrupus folutiuus,Fiorauanti; Recipe fol.fenae vnc.ij Fumiter- rae,Capill.Ven Scolopendiii,Hepaticae,Epithymi, Polypod.quer- cinijFlor. borraginis, Flor.bugloflae, Glycyrrhizaerafe ana vnc.ii/. Colocynthidis, Ellebori nigri, Aloes hepaticae, Myrob.Indorum ana vnc j.Prunorum Damaf.n.xiv.Sebeften n.xij.Tamaricis vnc./. Aquae fumiterrae li. x. Contundenda concundantur,mifceantur,& relinquanturininfufionepernodem,deinde coquantur vfquead tertiae partis confumptionc.-fiatqj colatura,cui adde fyrupi de ftoe- chade 1 i.Mellisrofati col.vnc vj.Crociicrup. j.Seruetunn vafe vi- treo obturato.Dofis vnc.ij.vfq; advnc.iv.Purgat,&curatmorbum Gallicam. Aliusin febre Brlioia, cum pituita,Heurnii,'Recipe Ein- Liber S e x t V $Γ· I4©/ diuiaenoua:, cichorii, Adianthi.ScolopendriaeanaM.j.Quatuo* fern. Frig. malorum ana dra.iij. fern. Carthamidrach.j.fPolypodii quercini vnc.jTamarindorum pinguium vnc.j.fiSemin.Endiuiae, Cichorii, liquiritia: raficana drac.ij. PaiTularum mundatarum vnc. j.i.Pruna n xv.Triumflorum Cordialiumanap. i. Fiatcodioadli- brairucui infunde Foliorum icnae vnc. i. f Agarici recenter trochif· cati vnc.j.in expreffione colata diifolue, iy rupi violati & capill.ve- nerisanavnc.iii.-Saccharialbiffimivnc.ii, Fiat fyrupuscoituslen- tilTimofocorexprcffioneindeRhabarbari eleitidrac.vi.f Fiatfera- pionperfede coitum &aromailli affletur & cinnamomi drac.i.f& fantaloium drac.i.vtile eft illudSerapion febribus omnib.quac citus fui principiü agnofcunr, bilem pituita remixtam. Accipiant binas vndascumferolaitisjvelcum aqua aut decoόtoendiuiς,flfegnius aluum euocarir, adiicies diluti Rhabarbari.vel agarici drach. Dccodio lenae D. Gereonis: Recipe folliculorum fenae vnc.i.f. Foliorum fenae vnc. i. Zingiberis drach.i. Flor. Borraginis, viola- rum , rofarum, rub. Arandarum ana drae. ii.Polypodii quercini vnc. f. PaiTularum purgatarum vnc. ii. lebeftcn , prunorum ana n.xii, Aquae fontis lib.iVrFiat decoitio f a.Modo fena parum ebul- liar, Sc vas optime obturatum per fex horas dimittatur, deinde cx- primatur.In a fiedib.mclancholicis,quartanis,cancro, lue venereä valet.Galli decrepiti decodum,HeurniuRedpeHy fibpi,calamin- thaeanam.j.paiTuiarum mundatarum vnc.j.fanifi, fceniculi,caria.- na drac.vj.fem.carthami vnc.ij·. polypodii quercini recentis vnc.). f trium florum3cordi dicatoium an j.fior.chamaemeli, meliloti ana p.fiincludantur omnia in ventre Galli decrepiti v t decetfin fine co- dionis adde foliorum ίεης vnc.ii. Agarici trochifcati dra.x.Fiat co- latura ad iib ii. ac reponatur. Accipiemus piaefcripti decodi vnc.iv» Serapii violati vnc.i.Fiathauftus: fi robuilior fuerit ?ger,addedrac. i. delicatis:Rc cipe cinnamomi, Zingiberis ana drac, ii.Nucis mofchatae drac.i. A- nifi vnc.i.f vel vnc.ii.Saccharivnc.iii.vel quantum fufBcit.Stent fi- rn ul per nodem in \ ino andqno quantum fatispro tribus dofibus. Poftea bulliant parum & fiat haufius, Alia fe- nae puluerizatae vnc.i.f.liquiritia:,zingiberis ana vnc j.anifidrach«· i j .C ontu ndantur & bulliant in dimidia vini menfura parum; adda- turquefacchariq.fi Basilicae Chymicje Alia,fcnae vnc.ij.fvel vnc. iij. Sacchari vncjj. vel liquiuitice vnc. j.Anili vnc.j.f Zingiberis vnc.vj.vini, aquae anaquart.ij. Bulliantad hauftus quacuor vlcra tertiam partem. Infufio ad atram bdem,ex iero ladl’s, Andernaci: Redpefolio- rumicnaevnc.f Maceretur in fero ladis per nodem.jn iure exprcf· fo, colatoquc, diluito Diacaiholici vnc.j.vel drach.x.vel vnc*j.f ac potuiaiTumantur. Puluisleniter purgans, Andernaci iRcdpefenaemundatac,vio- larum purpurearum ana drach. f Glycy irhizae raiae,Zingibcris ana fcrup.j.Tartarifcrup.f. Singula in puluerem redigantur, mifcean- curq;,&exiufculo fumantur. Puluisfenaepr2eparatx>MontagnanhRecipcfol.ren5vnc.f Zin- giberis , maeis anadrach.iij.Cinnamomi3tartari anadrach.j f.Te- ramur tenuiilime,purgat caput mirabiliter. Puluis laxatiuus magiftralis,Trincauell.Recipefenaevnc.ix.Dia gridii drach.j. f.Salis Indi vnc.f Faecum vini vnc.iv. Maceris vnc.iij. Cinnamomi drach.j.f.Miice,&fiatpuIuis. Humores melancholi- cos &aduftos purgat, nec non pituitam & flauam bilem. Puluispurgatorius,Herman.Recipefol.ienaE iaccharianadrac. vj.Zedoariae,zingiberis,liquiritiae, ana drach.ij. Tartari ad pondus omnium. Fiat puluis.Doiis drach.j. f.per duas horas ante prandi- um.Purgatcaput,ftomachum,iplencm,&renes. Ahus.Redpefenae drach. iij. Zingiberisfcrup.ij. Cinnamomi, tartari ana fcrup.j. Mifce,& fiat puluis. Puluispurgatorius,Redpe fol.fenae vnc.j.f. Zingiberis drach.iij. Tartaridra.vj.CaryophyHorum drach.j. Anifi, cami ,galangae,ana drach.f Mifce,&: fiat puluis.Dofis drach.ij.vel drach.iij. Puluis laxatiuus-.Recipe lenae mundat£ vnc.j.f zingiberis drach. iij.T artari drach.vj. Caryophyllorum drach.j. Anifi, camfgalangae ana drach, f. Mifce & fiat puluis. Dofis drach.ij. Alius valde bonus,& poteftdari in ferculo.-Recipe cinnamomi vnc.f.Macis,croci ana drach.j.Senae drach. vi> zingiberis drach.j.f. Sacchari ad pondus omnium.MifceSc fiat puluis.Doiis drach.j. Tragealaxariua,pro delicatis.Recipe dnamomieledi,zingibe- ris,fem. Anifi ana vnc.f. fenac mundatae vnc.ij. Sacchari vnc.iij.Fiat tragaea. Huius cochleare vnum bis vel ter mouetalaum. Liber Sextvs. Extradum cholagogum folutorium,Heurnii.Recipe foliorum fenae l. j.CoIocynth.trochiicatae vnc. iij. Aloes vnc.ij. Agarici,Tur- bithalbi, Rhabarb.ana.vnc.iv.Radicumeliebori nigri,Efuhemi- noris ana vnc.ij.diacridii vnc. j. Attritis eundis affunde aqua vitae: adiice cinnamomi vnc.iij.Anifi,Matlichis,fpic5 anadra.j.Rofarum rubrarum M.ij.Spec. Diambrac&diarrhodonisana vnc. j. Mace- rentur dies xi v. vel diutius, praelo exprimantur; Balneo extrahatur tenuior liquor, vtcharaderem mellis induat. Datur fcrupulus. Vi- ηύ purgans fenae,autuni iiue vindemiaru tepore parandü.Querce- tani. Comparanda funt aliquot dolia, ex lignis eiufmodi vaforum fada,qujcvinummaluaticum autaliud firmle,album&rgenerofum prius continuetunt,quorum quodlibetcapax fit i f. aut io.menfu- rarum vel plurium,prout videbitur. Praedat tamen plura dolia,ea- que in promptu habere, quam folummodo vnum,idq·, nyximum, fi magna vini quant i tas praeparanda veniat. S igitur vafis magnitu- do erit vigtntimenfurarumParienfium , in eo pone Feliculorum fenae 'ibhj.vel amplius,prout purgandi virtutem plus minus auge- re velis,addendo Caryophyllorum vnc. ij. Cinnaraomi,Macis ana vnc. iij.feminis Focniculivnc.ij.f. Prunorum Damafc. fine nucleis lib.iv.vel v.Liquiritiaeincifaeiib.i.Polypodii, tk feminis Catthami contuf.ana.lib. ij. Omnibus probe inuicem mixtis indantur in vas &affufomuilogcnerofobulliant,fuperaffundendo femper vinum nouura.Pofl perfedam codionem vafe optime claufo omnia ma- cerentur & fermententur ad viginti,aut viginti quinque dies;& fic habebis vinum purgans,quod integris validifq·, virib.perintcgrum annum perflabit,cuius dofis eft vitrum paruum in aurora vel fi ma- tutina purgatio Honfatis fuum aifecutafuerit effedum, vnciae tres vel quatuoradhuc fumendae erunr circa vefpcram,duabus:vel tri- bus ante catnam horis, idque eodem die. In affedlibus porro con- tumacib. altafq*, radices habentibus, impuritates tartareas fiue humores craffi& faeculenti, purgatio eod. remedio continuanda erit ad duodecim vel etiam jf. dies: ita perepicrafin,id eil, fenfim & paulatim eiufmodi humores euacua- buntur citra Virium deiedionem. Eod,quoq*,modofebris quar- rana, melancholia hypochondriaca, cachexia, &c fimiles affedus difficilis fanationis curabuntur, &prorfus exicindentur. Μ·°* Basilicae Chymicae Ad praefemationcm corporis fiifHciet,id lemel tantum per oftiduum,vclbispermenfemlumpfiire Potes fi velis,id paulo an- tecibum ,vel etiam in ipfo prandio coenaue (umere. SifaLultatem cius purgatricem reddere cupis generaliorem,adeo vc inftar catho- lici omnes humores fimul trahat,Scexpurget,addere oportet radi- cumexficcatarumoxylapathijfiueRhabarbari monachorum her- moda£lylorum,mechoacx,turbith quantum lubet.Et ile medica- me habebis fummuaduerfus podagram,luem veneream, les affe6lus,addendo falfxparillx&rafurae ligniguaiacini ad libi- tum. Ex cuius viu continuato adpluf ulos dies , lingulares & eximios pcipiesefFed9.Quod ii nonnulli ineiuimodi remedio- rum praeparationib. accufent nimiam teporis longitudinem, quis in tanta copia iimul&iemel parari poihntvt fufhciant altero anno,vt tamen prorfus illisiatis fiar,hicpurgantiaquaedara, quouis anni tempore paratu facilia, nec minus exteris vtiliaprofc- rcmus.SyrupusienelomllmplexQuercetani: Recipe Aq.ienelor. autumno, fiue fuae maturitatis tempore deftillatx li.iiij. vel partem maiore, ii velis maiorem eius quantitate parare,iln minus,quatuor illius libras,vti didlu, accipe; in quam tarne priusinfundere opor- tet acidulum liquore vitrioli vel iulphuris ad gratam aciditatc ipii conciliandam. Craillis &c materiatus aliquis ccnfor,qui eiuimodi aethereoru coeleftiumq; liquoruproprietatesanimococipereneq; poteft neq;vult,nimis addi&us cortici externo, interiorifq·,rerum medullas minime follicitus acidulareddat^modovelit)di£lamaq fuccis citrii&limoniorum natura vitrioli participantium,qui acidi liquores omnes criam infignisfanteihcaciac,ad rerum timäurasex trahendas,quishocpauciifimisnotGilc. Huicfuccoiuftagrataquc aciditateperfufoaddanturfrueluumfenelorum vnc.vj.&macere- turinB.M, femen i per biduum: aqua interea temporis colorabi- tur, &tin6luris virtudbuiq;fenclorum imprxgnabitur.Dein for- titer exprimantur omnia per linteum, inqnaexpreflione denuo infundantur,vtantea,eorundemfru&uum vnc vj.idqnercrqua- terue reiterando. Et italiquor erit rubicundus ac miris dotibus in- ilgnitus,qui digeratur & depuretur in B. M. horas.-dein per inclinationem feparetiir purum ab impuro , ilcuti alibi iam iatis declaratum eil .* maceria; depuratae viribusque fucci iuificien- Liber Seytts.' *er titiare &C impraegnatae, adde facchamm albifllmum ad pon- dus inedia parcis : dein decoquantur omnia in iyrupum,qui effi- cax eft contra calculum. Circa huius iyrupi fenelorum defcriptio- nem hio & aliam noftra: dcfcripcionis formulam addere placet, iuxra quam (1 concinnatus fuerit,maiore virium poteftate,quam prior ille, donabitur, tum adpratferuandum, tum ad curandum calculum: praeparationis eius methodus taliseft. Recipe dida: aquae ienelorum, tinduris&proprietatibus propriifrudus iam impraegnatae, vcfupra , libr.ij. Succorum fruduum Alkekengi&limonumanalib.f. fern. Foeniculi dulcis, faxifragiac,Raphani,Bardanaea«avnc.j. Miliifolisvnc.ij. Cinna- momivnc.i. Digerantur omniain B. M. feruenti per biduum aut triduum , dein clarificentur, tandemque cum facchari fuff.q. decoquantur in iyrupum. Dofisab vnc.j.advnc.ij.tamadpraeier- uationem , quam attritionem & expuliioncm calculi plurimum valet.Syrupi de fucco alchymiliae,de luceo plantaginis & iuxta iupra didam methodia parati, curant omnia vlcera interna, praecipueq·, in renibus &vefica. Deniq; fyrupi de fucco mcrcuria- lis,&:rad. bryoniae,iuxta eunde modum,vt fupra,concinnati,dige- fti,& perfedc depurati& decodi cum debita quantitate mellis,vel facchari »purgant & mundificant matricem, malignis tetrifqj im- puritatibus fcatentem,fluorique muliebri profunt. Polypodium fic dicitur ,q? eius nodi multi,& citrhi,polyporü pifciü ritu.V ocatur&dendropteris,fcu arboru filix & filicula,quod arborib.increicat & aliquando lapidib. vmbrofis, mufcofis,&: muris quibufdam humidioribus.Herba eft fine caule, flore, femine,radiceq; tota conflat, & foliis tantum filicis maris fi- milib.fcdminorib.parteaueriafuluismaculisconfperfa. Radix illi longa & hirfutaeft, minimi digiti craffitudine, p obliquu repens Sc multis quafi verrucis exafpcrata,intus porracea&: virefees, vtpifta- ciu.Sapor admodum dulcis eft,iubamarus,auftcrus,&:aliquantum aromaticus , fedlinguam ignaue feriens. In iuregallinaceo cum Anififemine &c zingibere coda calida ieiuno pota ftomacho,fla- uam & atram bilem vnacumvifcofishumoribuseducit.Nonnul- liad hoc ipfum vtuntur beta fiuc malua : aliqui fumunt cumi- num Romanum , fceniculi & Anifi femina , Polypodium 1411. ι^η & zingiber contufum,parifingula pondere,& cum vererigillo co- quunt , vtilifllmum eft hoc decodum colica puftionc & tormi- nibus laborantibus. Eadem praeftat puluis drachmae pondere ie- iunoad tres vel quatuorhorasftomacho cum aqua mulfapotus. Liquor eius ilillatitius quartana febri laborantib.per aliquot po- tus dies, eft vtilis;fimiliter&tuin,dyfpnoea,peripneuraoniainfe- ftatis; iis quoque qui a melancholia &c grauibusinfomniis vexan- tur.Suibus radix in cibo dara,apcfte& contagio eas conferuat .Ra- dix cum meile illita,rimas manuum & pedum fanat. Syrupus de Polypodio fortis, Heurnii: Recipe Polypodii recen- tis lib.j.Corticum ellebori nigri ptaeparatorum vnc.f Foliorum fe- naelib,i. Epithymi,radicum buglofti,flor.Borraginis,ftGechados, prunoru ana vnc.j,Liquiritias raf<£,fem.Faeniculi,T ur- ith, Agarici ana ana m.i. cinna- momi,nudsmyriftic£anavnc.jcrocifcru.j.Fiatdeco6l:ioexaqua: macerent"horis duodecim: colaturq adde fucci fumariaeli x.Lupu- lorum, Betonicae, ana lib.f Pomorum lib.j. Sacchari optimi quod fatis eft. Fiat iyrupus: hic valide Melancholiam purgat ii fumantur vnc.iiij.Bisautterinmcnfe. Puluis purgatorius: Recipe violarum, borraginis,rofamm,li- quiritias, Ani/i,fceniculi,polvpodii quercini ana vnc.f.Senaevnc.ij. f Fiat puluis. Diapolypodion magiftrale; Recipe Polypodii mundatilib.ij. Mellis defpumati lib. vj, Acetifcylliticilib.j, vnc.ij. Zingiberis drach.vj.Fiateleduarium. Sal Polypodii:Recipe Polypodii quantum fufficit. Extrahatur eorum aqua per Balneum Mariae:faeces reliquae in fundo calcinan- tur in furno reuerberationis : cum aqua propria fiat filtratio cal- cis faepiilime : aqua filtrata ponatur in pelui ad folem , vel cine- rem calidum,vtaquofitas exhalet, &fal remaneat. Pleuritidipro- Eleduariii purgas pituitaI Q.Recipe rad.Polypod.vncJ/.Rad. Heleniivnc. j. fern. Carthami vnc. ij. fol.Chamaedryos,camaspi- tyos,Thymi, Hyftbpianam.j.fem.fasniculi, Anifi,an.vnc.f.flor. ftoechad.betonicae anap.ij.Calendular,Hypcrici ana p.ij.coquatur in aquaBetonicae;dein fiat expreifio & colatura,de qua cape lib.ij. Basilica» Chymicjs Liber SextvsJ Succorudepuratoru citonioru&rofaiüDamafcenarumanali.j.in quibus mixtis macera ad ignem B. M.calidum vt fupra, Agaricire- cens trochifcari vnc.ij. Turbithgummoilvnc.ij.f.Fohorumfenac vnc.iij. Afari vnc j.f. Scammoniiprasparatidrach.vj.Caryophyll. Cinnamomfzingiberis ana vnc. i. Dein fiat fortisexpreflio, defae- catio feudepuratio, vtiam docuimus, ac tandem nanicolatiofiti qua adde mannae granatae purificatae lib.j.Penidiorum vnc jv. Co- quantur lento igne, donecreducanrurad bonam eleSuariicon- fiftentiam.-dofisvnc.f.vel drach.vj.pro robuftioribus. Febribus diuturnis a pituita & bile viteilina mixtis auxiliatunquineciam pi- tuitoia,crafla,cruda &mucilaginofa excrementa,quae circa ventri- culi, inteftinorum,renumqucregionem,flatus cruciatufqiexcita- re folcnt, difeutit & radicitus educit. Eleduariumlenitiuum antinephriticum Quercctani;Reci- pe Polypodii quere, ana vnc. j.f rad. Althaeae,taraxici,afparagi,Pe- trofcd.fmniculi,eryngrorumana vnc. j. iuiubarum, febeftenanä par.vj. Herb.cichorii, fcarioiae, agrimon.Pimpinell.faxifrag.ca- pillar.anam.j f.fem. Carthami vnc.j.fq.frig maior.Lachicac,por- tulac2E,Maluae,Papau.alb.anadrach.iij.fem.Anifi,fceniculi, Bar- danae,milii iolis,faxifragias ana vnc.f. frud:. Alkekengi,ienelorum prunorumDamafcen.anap.jiii ah.p.ii.Coquantur,vt artis cftxinTuiF.aqua:inlib.i,f.colaturae clari- ficatae adde fucci limonunri optime depurati vnc.iiii.in quibus ma- cera per roboras ad ignemBaln.Mariolic.fenae vnc.iii.Macis,cin- namomi anadrach.ii. Dein fortiter exprimantur,dc in hocexpreR fo denuo «acera,&parum decoquefolicul.oiiental.vnc.i.f in co- latura adde penidiorum,facchari violati anävnt.üii.Pulpaecailiae, tamarindorum extradi cum aqua violat.ana,vnc.iii.coquatur ad ' mellis confidentiam addendo puluerisfenaevnc.ii.cryftall. Tar- tari vnc.;.r.rulu.diatrifant.frigidivnc.f.Omniafimulritc mifeean- tur,& fiat eleduarium fecundum artem: Dofis vnc. i, vel drach. vi. Excellens eft aduerfus calculi praeieruationem, fumptum a,d vnc.f. lunadecreicente , purgat blande & vtiliter: robuftioribus ftrfficit exhibere drach.vi. in forma b οίϊ. vfus quinetiam eius vtilif- fimus erit in remediis purgantibus & clyfteribus ad dolores ne- phriticos vfurparidis. Laureola,in fyluis multis nafciturfponte fylueftris alia plan- ta, tribus his nuper dcfcdptis minus facie quam facultate cogna- ta, quas in multorum hortis alitur, & a foliorum pulchritudine ea· petalon.ab eorundem cum lauro fimilitudine laureola,& chamac- daphne vocatur. Nafc.tur in locis nemorofis, incultis ,montofis&: afperis , vt in multis Galliae locis opacis & vmbroiis. Abs radice multos furculos profert; craflmfculos, obfequioios,crafto cortice veftitos, folia oblonga, lata, carnofa, lamia, ex viridi nigricantia, iplcndentia,laurinis iimilia,fed minora &molliora,& plurima cir- ca furculorum faftigia, flofcu'os oblongos, cauos, e virore candi- cantesjfub foliis adnatosj fmdus tandem feu baccas nigras,nucleo duro praegnantes, Laurcago feulaureola pituitam ac ferofos hu- mores per inferiora ducit Ob id capitisdolodab hifdem fuccis na- to, hydropi &c omnibus afte61:ibus conducit, quiaferofo humore prqiicifaintur,non temere tamen fumenda, nifi vt decet praepara- ta,& a dodo Medico praeferipta jeiferam enim qualitatem habet, qua viicera &cpartes internas laedit. Ricinus fic a fimilitudine parui ac fcedi cuiufdam animalis, Bouino genere infeftiflimi, quod illius femen refert. Cici quoque Croton, Lupa,Myrafola,Kenia,PalmaChrifti, ArabiceAlberne- fuch vocatur. Item manus Chrifti: officinis cataputiamaior.-gallis palme dieuraliis petadadylon, quod folia eius humanae manus ef- figiem repraefentent. Germanis W underhaum &cc. Herbaeftar- borem figura & facie repraefentans ·, nam eius folia platani vel ficus aemula funt ,amplaaclata,diuifa,angulofa; caudicem ac ramos a- rundinum modo concauos,flores mufeofos & pallentes: frudus capitulis triquctris&racematim cohaerentes maculofos', exte- rius cortice afpero & echinato veftitos, medulla plenos candida &C pingui·, Ex qua tufa & torculari commiiTa oleum exprimitur,no tantumlucernis,iedaliis vfibusexpetitum.Namaluum purgare, Sc alui lumbricos enecare afteruit Dioicorides. Valet quoque Icabici, capitis vjccribus& vteri fiiftocationibus curandis. Ricinum cale- facere & ficcare fecundo rcceftu&: vim purgatoriam habere cer- tum cft,Eiusgrarja viginti,aut plus,minufue, pro fumentis aetate & yigore ,mundata,trifa&pota, bilem &caquas per aluum deliciunt* Oleum ex Ricini femine expreflum lubtilium eft partium, ac 1414· Basilica Chymic^ Liber Sextys* reliquis oleis calidius: quare Ictericis comm ode inungitur .* Papa* las&ferpiginc i litum fanat:Qupd Β3θοςΓηΓ3’ίΙΙίΓ£εquoq; praeftar, Odilorumac pectoris inflammationibus viridia folia tufa & im- polita, praeferrim cum hordeo & aceto,auxiliantur. Oleum Ricinum, iiue de Kerua, fit ex pingui eius (emine, ve- luti oleum Amygdalarum. Prodeft pioris,vlceribus capitis erumpentibus,(edis inflam- mationibus, vuluis, quae occlufae conuerfxq·, ftrangulant, cicatri- cibus fxdis,aurium doloribus: potu aluum ciet,qua:aquisgraua- tur:Lumbricos eiicir. Mezereon, nimis iciicitantcr multi cum Thymelea.Chamc- Ixa,& chamaeleone nigro confundunt.Thymelxa quidem &Cha-’ mxlea cognatx Tunt natura &c efligie ilirpes, diffident tamen inter ie&rab vtraque Chamaeleon niger: illae enim frutices flint&fiir- culos edunt tenues,rigidos,ligncos,foliaadmodum paruavt ma- li granatx:Hicveroex carduorum cenfueft,foliaqucgeritfcolymi fed minora, tenuiora & fpinofa, eiufque radici venenatam tribute Galenus qualitatem. Eft veroMezereon planta quoque venenata , fle Arabibus, quaflviduiflca, feu viduas faciens, aut vitam rapiens, aut leo terras ditfla , cuius ftipes elsuatur iuper terram circiter cubitos duos in- quit Mefite,& folia eias funt fimilia foliisoliuae fed maiora,grana- que profert myrti fimilia. Quacnam autem fit hxcplanta ,ab his qui commentarios in Mefuem ediderunt, ignoratur:videturtam£ quxdam cfle fpecies,atque ea potiifimum,quxTricoc- cos,quxfc tria grana Amul cohaerentiagenr,appellatur.Nam vtin multis plantarum generibus,quxdam amicx fatis &familiares no- ftrx funtnaturx, alixperniciofie, fic in Chamxlcarum focietatc,' quarum vna effera tft&malignx cuiufdam qualitatis particeps, Mezereon, feu Almezerion nuncupata, alia melior & minus for- midoloft,qu?tuto fiepe medicum venit in vfum.Diciturverocha- melxa,quafi pania olea, quod fit oleae non m ultum diifimilis:eftq; fuffiutex rurciilofus.ramistenuibus,&:cubicahbiis&fiepelongio- ribus,foliisolii]ae,fcdminoribus,amaris,acribus,mordacibuique, linguam ferientibus & vkerantibus. Basilica Gh y.mic m 14 Fru&us ei pamus, rotundus finitio viridis, poilrubens,tota planta acris eft & vrentis facultatis. Folia ex Diofcoride, pituitam, bilemque detrahunt, praefertim in catapotiis fumpta :ficenim vti- liusvfurpantur. G A P V T XL V. De colocynthidey iride, fiLhnella & Uthyri T^Hymelaja, a nonnulliscncorum & cneftron male di&a, fru- X texeft, qui germanis dicitur Keüershals, &c. Fru&um eius gra- num vocantGnidium &: Coccognidium,vcl coccum gnidium,ra- mos emittit fpedofos,tenues,bicubitales, foliis chameleac, feda»:i- guftioribus, & admodum glutinoiis, ac pinguibus-.floribus in vir- garum fummitatibus albidis & interdum rubentibus, puiillis,fre- quentibus , quos confequuntur grana quaedam parua, gnidia, pri- mum viridia, dein exflauo rubentia, rotunda, baccarum ritu,nu- cleis exterius n?gris,intus albidis.Thymelaea tota, & maxime folia &fru£tus vim habentacremcalefad:onam& vrentem·,quare cum aceto optime prqparantur.Folia circa canem colligenda,in vmbra iiccanda,in vium feruanda:ea vt &:fru&us pituitam purgant,aque- os &: ferofos humores. Antiquum hydropem coccognidii granis numero vigiati veteres curarunt. Ob immenfam tamen eius cali- ditatem faccharo prius obduci conueniet,ne gulam laedant & exu- ranr. Vfumeius maxime vitabuntgrauidae, quique ventriculum imbecillem habent.Coccognidium cum nitro & aceto in balnee affri&um iudores confeftim ciet, quare ii tantum hoc vtentur, qui ahis rebusfudores prouocare nequeunt. Tutioreftvfusfoliorum, ii mellis tempore colle£b&arefafta,cum vino alioue potu fuman- tur. Oleum Thy melaeae, Rondeletii: Recipe fol. Thymelaeae/ucci Thymclaeae ana vnc.iv.Vini albi vnc.iii.Olei amygdalarum amara- rum li.i. Macerentur per horas viginti quatuor, deinde coquantur vfque ad confumptionem vmi &c iucci: Colatum reponatur. Hy- dropi confert, & vlccribus malignisxutis faeditatem terget: iiido- res elicit: vrinam retentam prouocat. colocynthis.colocynthida, officinis & vulgo coloquinthida, cu- curbita quaedam fylacftriseft,lic graedsaciatinisdida, Arabibus landhel,ac Hamarum nex,Perfisfel terrae,utquaefuo amarore re- liquas ftirpes iuperer,& fiia vicinia veneni modo,in quitMefue,in- ficiar. Repit autem per terram cucurbitae farinae ritu, & foliis mul- tum fimi ibus,amplis,lanuginofis,farmentislongis,humi ferpen- tibus·, floribus ex luteopallefcentibus.cucumeri fimilibus ,ex qui- bus nonnulli cito marcefcut, nec ullius frudus prodromi, alii po- ma fuppeditanc,rotunda mediocris p'larforma,conglomerata,ve- hementer amara,fungofa,medulla intus candida,&(eminibus cu- cumennisfimilia,graii!data, primum colore herbacea, &: ubi ad perfe&am magnitudinem &c Autumnum peruenerunt pallida; lemperveroamariiTnna&ilirpibusinfenfiffiina,qua:nontantum ob eius viciniam intereunt, fed &c terra vicina afficitur & quafi ad- ufta videtur, Mefue referente, qui de colc cynthide multa feribit, quaetanquam parum momentanea minime referenda putavi. Ca- lefacit &: ficcat ordine tertio: pituitam & alios humores craifos ab omnibus partibus etiam remotis ut cerebro, nervis ,mufculis& articulisattrahir. Bilem quoq; purgat,&fummopere colico dolo- rfiapolcxiae,vertigini,Epilepfiae,afthmati,&: aliis affedibus multis, quibus clementiora medicamenta n;hilprofuerunt,faepe medetur fceliciffime. Qui plura volet legat Mefuem C.4.I. z.de fimpl. mcd. purgant. Colocynthidis quae ex regionibus peregrinis aduehitur, noxius eft ufus,eaq; circulatores purgationes inftituur,acres adeo, ucfaepius homines perimant: Colocynthiden in vino maceratam Sc cotftam bibendam praebentes. Confedioni quoq; qua Hieram pieram vocanr,a d rnifiefur,cuius raraen ufus non cuilibet eft tutus. Mitiores a.funt noftramm regionü colocynthides,quae hoc modo adpurgationesadhiberipoflunt.-Frudueius excavato,medullam & nucleos ad trium quatuorve horarii ipatium in vino macerato, hinc per linteolu exprimito,expreftü liquore cubitu iturus bibito. Hac ratione leniter vifeoibs omnes,& vitioios intracorpus humo- res,& ventriculi bilem purgat Eadem potio colica laborantibus 8c putridis ventriculi febribus,nec non hydropicis eft utilis. Semina tufa ex aqua mulfa pota, morbo Regio,utPIin.l.zo c.$. feribit, me- dentur. Tria eius femina tertianae, quatuor quartanae fuccurrere c collo fufpenfa,idem eft autor. Liber Sextvs. 1418 Bas ILICiE Cyhmici Hieracompofita,Galeni;Rccipeco:o ymhidisdrach.viij.fcyl- j£affat£,agariciammoniaci,rcamrnonii>cort.rad.helleb.nign,F®c chadis,hypetici,pu!egii gen ians,fpicsnardi,fchoenädiian.drac. xvj.poliimotanijCpithymi po!ypodii,bdellii, aloes, chamaedryos, cuphorbii,marrubii,calßsan.drac viij.myrrhs,fagapenj,croci,a- riftoloch.rotundtj,trium piperum,cinnamomi,opopanacis,cafto- rei,petrofelinianadrac. iv. omnia tenui filme trita cxcipe melle ad ipecierum pondus. Medicamentumeftefficacifiimum ad omnes morbos contumaces,& tutifiimum. Hieradiacolocynthidos,Rufi:Recip.n;cEchados,agarici,chamae dryosari.drac.x.colocynthidosdrac.xxx.fagapeni opopanacis an- drac.viij. petrofelini, ariftolochiaerotund. pipeds albi an. drach.v. cafils drac.vi j.cinnamomi,croci,fpicsnardi.rnyrrhae, polii an.dr. iv.vini, meliisdeipumatianaquantum fufheit. Myrrham vinoin- funde.-csteraterc, & melle defpumato excipe. Caput, ventriculü-, & corpus reliquum purgat humore craiTo &. leto,& atra bilc:ob id manis,melam holis,epilepiis, paralyfi,fpafmocynico, vertigini confert,acvkcribus malignis,fiiluloiis,cancro, elephantis ,flacu» quoq·, difcatit.-ventriculum roborar,conco£honem firmat, HierafortifiimaGaleni,Nicolai;Recipecolocynthidis,rcylls, aganci,ammoniaci,helleborinign,(dphii,hyperici, ana drach.v. nii,fagapeni,arifto!ochislongs. piperisalbi&longijdnnamomii, opopanacis,caftoreian.vnc iij.f.petrGielini,abfjntbn,pipcrisnigri an.vnc.ij.Aloesvnc. j.f. mellis quantum fiifhcit.Denturexeadrac. ij.veldrac.iij.mane eum calida. Facit cephalalgicis,fcotcmaGis,e- pilcpticis,melancholicis,apople61:icis>paralydcis,maniacis,aIopc- ciacis,lethargi cis,&quiin fomno meditantur mortcm;ad aurium auditus,& oculorum pafiiones,fauces & arterias facir,dolor£ den* claram facit,afthmaticos,orthopnoicos,&lon- ginquas sgritudines fanat,pleuriticis,hydropicis,idericis, hepaci- €is,fpleniticisprodeft,artheticum,colicum,ccEliacum,dyrentencü leuat,medetur nephriticis,&irchiadicis,relcuatphlegmaticu:quac tanarios & hernitritsos adiuuat,febres omnes auertit,c!cphantio- fos purgat.-venenis obfiftir,&cacrofis jpficitjvitia mulieris ernedat. Extradü colocynthides: Colocynthis puluerizef1 tcnuifllmexui affunde vini alcaol optime ppaiau,Ytfupematet fex digitis; Digc- Liber Sextvs. ranturinB.M. vale claufohermeticetribdeptimanis. Amittet n.illo temporis fpatio totam acrimoniam. Quod ίϊ diutius digeratur,ex- tradum dulccicef.ficq·, reddetur optimum medicamentum ad pi- tuitam, & ad alios humores crafl'os,&glutinofosaprofundioribus partib.attrahendos.-idq; line noxa.Quare vertiginoiis, hemicrani- cis, epilepticis, apopledicis exhibetur, cum fyrupo rofato llmplki, vel myrtillorum. Corrigitur autem cum oleo mailicjs,nucismo- fchatae & cinnamomi. Quercetanus. Extradum folutorium com- poiitum, Andernaci:Reape colocynthidis vnc. vj. agarici optimi, diagrydifheilebori nig.an.drac. iv.aloeseledaevnc.j. eled. diar- rhod. Ab. vnc.f puluis eleduarii ex aqua cinnamomi, vel fpiritu vi ni diebus aliquot maccratur.-deinde relidis £ccibus,ill.a iuper me- dicamenta purgantia incili funditur, & in loco calido p dies odo, autplures macerantur.-poftea exprimuntur, & humor abftrahitur per balneum,donec in crailitudincm formandis catapotiis idonea pcrucnerit.Dacurfcrup.f.vel etiam grana v.tantum. Medicamen- tum eft catholicum,quali dicasgenerale.Extradum folutiuum mi nusefficax, Magenbuch:Recipe colocynthidisdrac.vj.fcrup.ij.a- garici vnc.f.Rhabarbaridrach. j. cinnamomi krup.iv.alarfnardi, rof.rubra?rummafticis,xyloaloesan.drach.j.ftyracisliquidaefcrup, iv. Aliud, Magen- buch:Recipe pulpae colocynthidis drach.vj.fcrup.ij.turpetialbi& guramoiidrac.x.ftoechadis Arabicae vn elf Diagridiidra.iij. vel dr. vj.agaricioptimivnc.f. Rhabarbaxieledidrac.iij. cinnamomiicr. v. nardi,rof.rubramm,mafticis,ligni aloes an.fcrap. iv.aloes hepaticae vnc.j.f drac.ij.ftyracis liquidae fcrup.ij. g.iij. Inci- iis dccontufis infundantur in vino fublimato:redificetur,& fiat fe- cundum artem extradum. Aliud purgans,Norimbergae in vfu.Re- cipe colocynthidis drac.xiij.veratri nigri, fenae Alexandr. ana vnc. f.agancioptimivnc.j.Rhabarbarieledivnc.j.Diagridiidrach.xiv. cinnamomidrach.ij.f rup.ij.turbith.ftoechados Arab.anavnc.ij E lof.rubrarii,ligni aloes, mafticis,ligni paradifi,myrrhae,alari,fpicac n: rdfllyracis liquidae ana ferup. v. Fiat infuho vel putrefadio per aliquot dies, nempe lo.vel vini calida: &fuccus deinde expreifus vniacur cum aloes praeparatae vnc.iij. Extradum purgans omnes humores, Andernaci: Recipe fpec.Diambrae vnc. f.fpiritus vimUb.ij.f Aquae cinnamomi deitill. libram j. Macefan- 1419 i4*o Basilica C y h m i c je turper dies aliquot vafe bene oblico.ne quid exprret: quotidie ve- ro vas vitreum agitari debet „quoad liquor rubefcar:ddndefupet hxc quae (equuntur funditur,relidis ta:cib9in fundo vafis: Recipe colocynthidisdrac.vj Turpetialbi drac.vij. Agarici optimidtach. iv.verairi nigri draejij EuparoriiMefua.fivrgi-anolae.iOliorü fenq; ana drac. v.f. Diagridiidrac.v.Rhabarbarielcdtdraclv. vi j. Omnia incifa macerantur in humore lupradido diebusquacuordecim: deinde facculo praelo ftanneo, Li qu o r e x co 1 a t ur e ffu fu sq; i n amp u Ilam im p ο n i t u r b ai n e o,, &c ex- tiIlatur,donecidqdn fundo fubeft, fynipi acquirat fpilTrcudinem: tunc in hoe aloes praeparatae,rutfusqpn pulverem redadae drac.x, relolventur,&agi ando uniuntur,quoadcrallamentum mellis in- ftar appareat. Datur fcrup.j;.vetfcrup.i..cxiurc,aboue diluto: vel in catapotia per fe,aur medicamentis purgantibus admriis, redigi- tur,exhibeturq; ad deuorandum in aurora „aut longi flime a caena, itautioranusfubfequatar. Aliud valenter purgans »Andernacir Recipe vini ipirituslib. ij. Aquar cinnamomi lib. j. fpec. Diambrae vnc.j, ipec.Aromar.caryophyll.vnc.f. Haec per dies quaruoi decrm in aqua temperare calida macerantur .* deinde liquor faecibusreli- dis,eifunditur iuper haec quae iequunturrDiagridii v nc.f.Rhabar- barieledivnc j.Trochifc.DiacoIocynthidosdrac.iij. Agarrcrtro- chicati drac. vj.Turpericx vino cotoneorum macerati vnc.f Ve- £atrinigTr,cumiapa,Dauco,&cinnamomopraeparatidrac.vi.FoL ienae Alexand.vnc.j.f.fem,citri albi drac. j. Cort.citri drac. f. Enulae campanaErvnc.j,Rad„cichoriidrac.vj.icolopendrrrveri, Flor.ftoe» chados,mafticis,myrrhae„rofamm rub,fcm.Faeniculi,f m aniiiana dracj.v. SinguIacontunduntur,maceranturq;urdidueft,poftea £ub praelo exprimuntur, & ampullae impolita, diftrllamur,donec craultudinem mellis acquirant: poftea aloes drac. xij. diflblutis,. repurgadsqi ex vinoftillatitio,unmnnmn moducxtra&i.- q> oleo onnarnomfautcaryophyllorii imbuitur,ac vitreo vafe conditur,. Pilulae excolocynthide, Mefuar. Recipe pulpae colocynthidis drac.vj.MyrobaUndarum , » Bdellii mollis, larcocollaeanadrac.v.Aloesdrac, vij.Nigcilae, Cymini, Origani, Perirer, Nafturtii albi,falis gemmer, Abfinthii Romani,ana drac. j. Succi porri quantum fuifierr. Fiat maila. Siccetur, & feruetur vt fu* pra.perannum. Valet ad affedhispituitoibs,& melancholicos,vt aiphoscuratu difiietles, &iundurarum do'oies. Pilulae Angelicae Fiorauanti: Recipe colocynthidosvnc. iv. A- quae vitaeoptime circu'arae lib.j.Macei cnturper dies tresnnde hat fortis exprc ilio: cui adde Aloes hepaticx,Ellcb.nigri, myrrhae ana vnc.j.Mif eanturtrira,&ponantur in loco calido dam txiccentur fere: moxaddc croci, cinnamomi, lulphuris Haui ana vnc.f. incor- pora bene,& permittendum pei fedccxiccentur: inde cum meile fiatmalIa,invaiepIumbeoieruanda Dofisdrach j.Valcntadom- niagencramorboium. Purgant bilem utramq; & pituitam de- in enter,kaut etiam gravidis mulieribus exhiberi fine periculo ρο£· finr. Febres omnes öc catarrhos fanant. Pilulae magiftrates,Fioravanti; Recipe olibani,mafticis,myt» rhae,iarcocollae,aloes hepaticae,ellebori nigri,turpcti, colocynthi- dis,croci ana quantum fatiseft. Mofchi fcrup.f. Terantur minutiG iime& cum mei!eroiato,&aqua vitat fiatmafla pilularum, Dofis drac.ij.addrac.iij.Pmg;inthumorescorruptosvifcoibs& crailbs: corpora a putredine conieruant: conferuntpodagricis,nec non gallicomorboaffedis. Pilulae Galeni adlaxandum: Recipe Dia- gridii drac. iij. Colocynthidis, Aloes ana vHC.fmytrhae drach.if. mafticis drach.j.Fac.pilulas cum vino,admodum ciceris. Ttochifci Alhandal; Recipe pulpae colocynthidis drach.x,Mi- nutim incifafricemurcumoleirofati vnc.j.Tragacanthi,gummi Arabici,Bdellii an.diae. vj. Macerentur quatriduum in aqua roiä- cea: his colatis &exprcflis, partem unam cum colocynthide per- mifcebis, & fiat maila: quae hccata in ioIe,turfum teretur, atque adde tur altera pars colaturae, & formabuntur trochifci: quiiniici poiTunt in omnes compoiitiones,quaecolocynthidem recipiunt, &ip(a colocynthide falubriores funt. Dolis per fea g.vj.adg. xij.PanchymagogonCrolliiyRecipcfpccierumDiarrhod. Abbat. Diambrean.vnc.j.Exhistinfhiraindigeftioneper quatuordecim dies,ut decetquotidiealiquotiesmovendo,per fpiritum vini ex- trahitur & ieoriim cuftoditur. Deinde Recipe pulpae colocynth. drach.vij.T urpeti gummofidrach.v.Agarici opt.vnc j.Rad Hclle- nigri veri vnc.j. Scammonii iele&i drath.vi. Foliorum ienac vnc.iv.Rhabarbariiele&idrach.iij.Elatcrii drach, ij. ieminisE- Liber Sextvs. 1421 IÄ2.Z Bastiicä Chymicje buli triti vncias iij. hermodadty i.drachmas ii) Incidenda incidan- tur Sc terenda terantur, ac fpintus vini fpecierum tindlu., bis purgantibus medicamentis fuperfundatur,ficq re in lento Bdn eo Mariae calore per dies odto vel quatiiordccim macerentur (caue ne fpiritus vini vitrum rumpat) Tindtum pofteafpiritum aufer per inclinationem,& recentem affunde,tamdiu, donec omnis tindlu- ra Sc vis purgatrix extradta iit: Vltimo ipiritum vini lindtura iimul mixtum abftrahe in lento Balnei calore, donec craflamen- tum inftar mellis in fundo relinquatur: circa finem adde olei cinnamomi,caryophyllorum,nuciftae ana guttas decem, falis per- latum & Corallorum ana drachmas duas. Salem e faecibuscalci- natis arte extradtum cura rafurascraneilotonevno maioris effica- ciae ergo admifcere poteris. Non datur melius Gatharticum,quod minori moleftia purget. Vfus&Dofis. Exhaccompofitionefu- mitut a fcrupulo vno ad duos ex vino raaluatico vel alio generofo, ciufculo vel aliis catapotiis aggregatiuis admixtis. Sunt qui in vfu aliquot guttas olei vitrioli addere folen t. In puluere liqu i litiae fine moleftia omnes noxios humores expurgat.Poliunt inde ciforma- ri pilulae Sc per fe deglutiri, vel quod optimum diifoluatur in hau- ftuvinimaluatici. Aliadefcriptio: Recipe pulpae colocynth.drachmas fex, Aga- ticUcam.icle&.anavncXHelleborinigri/pec.diarrhod.Abb. Ä- loes fucco citrini ana vnciam vnam. Extrahatur ex omnibus per Ipiritum vini eflentia, ä qua poftea in Balneo fpiritus vini feparan- dus. Et quia in extradtione purgantium fiepe folet vis purgatrix debilitari, ideo quidam Colent ad vnam partem extradi orum ad- dere purgantium crudorum alteram partem ; adde ergo fuperio- ribus , antequam extractum in fundo remanens plane infpiilc- tur,trocHifc, Alhandaldrach, vj. Diagtyd. praeparati, agaricitro- chifcati ana vnc.f.Alucs epatici vnc.j.Omniafintpuluerifata,ddre- diganturin maflam iuftae confiftentiae. viris lilium quoddam vocatur, afloris variegatocoloreiliius aemulo,qui arcus inftar in opaca nube folioppofita pingitur. Cu- ius viginti duas varietates faepe diftinxerunt, quas om nes nun cYe- ienfere noftrum commentariolum non finit. Duae autem prae cae- teris fpecies in vfum veniunt noftras nempe, quae flore eftcatruleo, &fuau flimo odore, cuius radix poremer aquas edu- cit,dein Tufca,feuFlorentiana,cuiusrad*caadidacft, (ed muito candidior Hos, atque iuauiilime vtraquetiagrans j ideoq; reliquis omnibus praeferri folet & debet, niii cüm ex aluo fero.os humores ducere confihumeft. Folia fert yris omnis longa,inftar gladii,vn- dcgladiolusfaepedida, radicesnodofas,paucisexcepns,qnaeeaf· dem bulbofas habent, flores valde patulos, lilioformcs, led foli- olis magis reflexis, quorum tria minora funt, inter alas reliquo· rum trium fita, acvelutanfulasconftituentia, quibus marcidis fi- li quae produnt ie duae,uefvc,craflae,triangulares, in quibus femina angulofa coardantur. pharmocopoliis multum expetitur.Nam eius radix hydragoga eft & hydropicis vtiliter datur, Ex floribus autem paratur oleum ad multa quoque commendatum. Florentiana vero omnibus prae- flat:vimenim habet cephalicam,aromadcam,cardiacam,inciden- tem & aperientem. In vn uerium omnes irides calefaciendi, extenuandique vim habent, torminibus medentur, Menfcs pellunt, & magni,inquit Diofcoridcs,adomniavfus. Radix trita & cum meile fumpta, vel concifa dein vino coda,potaquepedus purgat lentos&vifcofos humores difcuiit&:attenuat,excrctiones multas facit,tuisim pellit & pulmonis vitia corrigit. Trita radix feprem drachmaru ponde- re cum aquamulfapota, ventriculum purgat, vilcoiam bilem, ex quafcbres&ideii us morbus oriuntur,educit.In vino codaradix calida pora, tormina fedat, vrihterque iis qui femen continere ne- queunt, bibitur: horrorem febrium mitigat,; tempore inuafionis pota.Idcm decodum bonam quietem efficit,jfomnum conciliat, menfes ciet. Radixexacetocodapotaque, ferpentummorfibus medetur, venenum a corde pell ndo. Radix in puluerem ad o- mnia externa corporis vitia vtiliter mfpergitur : Vulnera purgat, carnem gignit,cum meile praefertim mixta. Carcinomati,fiftulis, intertrigini aliifquc occultarum partium damnis medetur.Coda radix dum mollcfcat, & illita, omnis generis tubercula & ftmmas difcutit.Cu modico meile & veratro mixta radix,faciei maculas il- lita extergit.Fomentisad matricem mollienda, clyfterib.kem,vn- guentisde cataplaimatis radix vtiliflit»e additur. In vinum eadem Liber Sextvs. 1423 *4H fuipenfa,faporem odorcmq·, efficit. Ια ccreuifnm veroiufpeniä, dulcem eam confecvar.Piftoribus etiam eius,adfetmentum triti- cei panis eftufus. Vngucntum farcoticum; Recipe iucci rad. iridis vnc. ij. Vini parum, mellisdrach.iij Cadmiaevellithargyri vnc. Γ. Aloes, myr- rhxanadrach.iij.Fiatvnguentum, Balneum menftruaprouocans langxcraflx,Rad Rubixmaior.anavnc.ij. Rad. Althex,cyclami nisana vnc. iij. Artemiiis,nepetae,marricaria:, origani,mercuria- lisanaM,iiij.Pulegii,Piyllii, raaioranaeFol Lauri ana M.ij.fem. Petrofclini, iefeleos,ameos,cinnamomiana drach.i.v. iem Lini, Fxnigrxcia.vnc.iij.Flor.rampfuci, Anthos,ft3Bchados, cicerum rub, Sabinae ana P. iv. coquantur omnia in duabus panibus a- quae,&vna vini albi: deinde fedeat in balneo , frequenter ad- moucndo ventri inferiori plantas in prsdi&o balneo dcco- £bs. Balfaraum ad paralyfln,Antonii ChalmetchRcdpe rad. ircos, rad, Ariftolochiae ana vnc. ij.Coniblids maioris, iux artheticae* Herbae Paralyfls, Pimpinellae, Rutae ,faluix ana M- i. Baccarum LaurijBaccarumiuniperianadrach. vj. Florftschados,Florroris- mariniana P. i. Cgalangae,zedoariae,zingiberis,caryophyllorum, nucis mofchatae,cinnamomianadrach.iij. Ligni aloes vnc.i. thu- ris,raafticis, ana drach.v. myrrhx,aloes, farcocolls,Bdellii,Gal- bani, Ammoniaci ana vnc. j.i.caftorci vnc.f gummi elemi vnc. ij.Diachylonisireatlvnc.iij. Aquas vitx vnc. iv.comiciantur om- nia in Alembicura,&deftillentur lento igni,donec liquor craiTus effluat,velutiBalfamum. Oleum irinum, Mefuae: Recipe ad ireos lib.i. Florum eiusdemlib. ii. macerentur in deco&ione aliarum radicum ireos,quantum iufficit, olei veteris lib. ii. in vafe duplici coque,exprime,radicesq;nouas,&flores immitte, coquantur de- nuo,&tertium:colatumfervato&obturato. Terget,tenuar,co- quit, rcfolvitpotenter. Cataplafma Quercctani : Recipe pulveris Rad. ireos , pxo- niae, vifci q.anadrach.i.pulv. flor, menthae, Hyperici, Betonicae, Thymi,maioranae ana drach. Γ. pulv. iem. poeonix, Baccarum Juniperi ana drach. i. f. Mithridati! , Theriaces ana drach. vi. Basilica Chymicä olekle caftoreo Vnc.f olei anethi,ruta-, menthae ana Vnc. i. T Mi- thridati &Therraca cum oleis ad ignem liquefcant : Deinde fen- fim extra ignem, pulucres addantur, & fiat inftar cataplafmatis, vel addita cera inftar ceroti. Ptarmicum qnercetani:Recipe Rad. Ireos , flor : Maiora nx ficcae, hyflopi, fern, paeoniae, nigellae, Caryophyll. piperis ana ferup. i. helle bori albi ferup. f.moichigra, IV. Mifce, fiat puluis, hic infuftletur naribus. Praeparata eius Radix fingulare eft remedium adueifushy- dropifin.de qua vide lof. Quere. Pharmacop. lib. i. cap. aj.de Extracftispag. 227. Soldanella, mufcusteneftris : GermanisQ5ftfil&JC. Nafci- tur in fyluisabfqne caule & femine viridi graminis muico fimilis, villis qujbufdam albis, ceuradicibus, ex terra enafeens, humi lare reptans, o&o aut nouem cubitorum intricatus longitudine, longi aclanuginofi Vermis fimilitudine. Menie Iulio articulares Iuli forma profert Afparagos,atta6luleues & molles, ceu farina auc puluere coniperfos , mox decidentes, quos pro flore licebit Tumere. Diofcorid.lib. 4. cap. 84. Mufcum deferibit Marinum in Tcopulis teftaccisque non procul a Mari nafcentem, gracile, ca- pillaceu, caulis expertem, que officinas, quod iifdcm cum coralliis locis nafcatur. Coralhnam, errore loci decepti, appellant, Grascis Bryon ΟαλάτΙιον. Huius deferiptio &c vires cum terreftri conueniut: Nec locus multü obftare poterit, vterq; enim petrofis, fed alter iu- xta Mare, alter in fyluis nafeitur. Vna tamen herba diuerfis fiepe numero locis prouenit. PliniusMufcumMarinum Lacftuca: de- rciibitfimihbusfüliis,iisquerugofis&contra(ftis,fine caule ab i- ma radice exeuntibus. Verum hasc deferiptio Plinii ad lichena her- bam, non ad Mufcum Marinum pertinet, cuius fententia: Valerius eft Cordus. Temperamenti eft Calidi ac Cicci: Vires eius funt fpiflandi Sc ficcandijCalefadendiqne. In Vino decodus lapidem veficrefran- git& educit j Idem eius liquor deftillatitius. Tufa her- ba cum vino coda, omnibus corporis inflammationibus, Calida: L i ß ER S EXT V S. B AS ! L’I C £ C'HYMlCiE item podagrae eftauxilio. Vinum corruptum lencumquc,in vas fwfpcnfa breui reftituir. Lathyrisgraecis, officinis caraputiavocatur minor, vel quod in Catapotiis fcu piluhsfemen ferat, vel quod grana eius ad aluum fubducendampracatapotiisfumantur. Germanisdicitur@pj:ing« idrtUt/quod maturum femen iponce ex pilulis loculisuefuis exi- liat. Aliqui Tithymalli faciunrfpeciem, quoniam fimilcm illis ficcum habeat, eodemque modo purget, paresque cum ipfo far cultates obtineat, nifi quod femen gufta fit dulce. Pharmacopolae pjriuatim quoqueTithymalumeam vocanc.Canle eft cubitali, va- cuo, digiti crafiitudine, in fummo eo funt alae , folio in caule oblongo, amygdala? firaili, ied latiore, laeuioreque : quod au- tem ramulorum cacuminibus exiit, proceriufculum , ariftolo- chias aut oblonga? hederae figura cernitur : in cacuminibus hircu- lorum frudhis extuberat, loculamentis tribus diftindus, vc Cap- paris, rotundis, in quo grana tria tuniculis difcreca continentur. Per omnia ianedeicriptio eius Catapuriae minori conuenin Locis nafciturcultisiabulofisqj: Autumno femine praegnans,cum tuni- culae quibus ineftiemen exaruerunt, carpitur. Calida eft in ordi- netertio,achumidain primo. Caiidiorautemfoliis&iemineeftfuccuseius ladeus, intra . corpus fumptus maxime noxius. Lathyris 12. vel 14. baccae, tufie.in vino potae, vniuerfum corpus commouent : Phlegma, choleram ,&atram bilem edu- cunt. Succus veroeius ladcus corporieftnoxius. Inlurecoda fo" - Iiapora,fimiliratione 3cfupra & infra aluum mouenr. Succus Ladeus cum oleo in fole inundus·, fuperciliorum capillos facit decidere; faciem vero deformat & inflat.. Dentium dolorem le- dae : Dens tamen cera eft praemuniendus. Natura fucci, ficut & fiic- ciTithymalorum eft confumece&erodere; Vnde ad Carnem vi- ceram fupeifiuam & malam fcabiem confumendam eft vtilis.Suc- cumaliquicvim farina fabarum autpiforummifccntj ac ad vfum dc reponunto . L IBER SeXTVI^ C a p v t XLVL OeTrufiibus: Vtprunofylueßri ac terreßri Tamarinde Myrobal. & Hermo duftylis. ,T)RunusfyIueftrisgraecis χγριοκοκκΐ[χηΚΛ , & Γρχμνχ. Fru&us •A eft atborefcens fccus vias & Hortorum agrorumque extremi- tates vt plurimum proueniens. Caudicem fert crafltim, durum, -inflexilem,&:fi flectatur continuo fragilem. Folia habet ex ob- longo fere rotunda: Florem veris ftatim initio candidum,quinque- folium, in cuius medio Apices lutei, parui, multi, ftamimbus feu capillamentis infidentes. Fru&us eius prunorum fru&u eft minor, differentiam quo- que in magnitudine habens: Alius fiquidem maior, alius minor, alius rotundus, alius longus confpicitur, colore coeruleus feu ni- gricans,guftu adftringens. Editur autem cum frigore mollcfa&us fuerit. Meliora funt ex his quae maiora, quajque mcnfe Augufto maturefeunt. Eiusviseftadftringendi,vtex viribus eius & guftu fatis eft manifeftum j Temperamenroque eft Frigido. Frudtus fyl- ueft. prunorum in meile conditi, Dyfentericis, & alui fluxibus la- borantibus, profunt. Ad eadem pollet vipum ex fru&u confedtu - Decoclio quoque fruduura. Florum aquam ftillatitiam laterum doloribus nrederi, expe- rientia eft comprobatum, Eortior autem eadem fit aqua , fi flores in vino acri no&isfpatio macerentur, & in Balneo Ma- riae deftillentur. Laterum, cordis& ventriculiprcfllirispim- durifque aqua haec medetur. Ad vinum corruptum praefentifli- mum&certiifimum eft auxilium, fi fruftus antequafn nfgreftarit, decerpti tundantur, & pro vafis quantitate tundantur, ac probe vino agitato vas occludatur. Ad idem hoc, arefadli in aere fru&us, ad omne tempus aifer- aaripoftunr. Basilica Chymic^e Pruna grajcis Coccymela, Germanis *pfhuittun tC. duplicia funt, fyluellria & iadua : de fylucilribus didum eil,iam de ia- tmis. Prunus iaduus : Arbor eil Radicibus fummo cefpire va- gantibus, paucis, caudice fubredo, fcabro , multis brachiato ramis, folio ex oblongo fere rotundo, iicuc prunellorum Syl- ueftrium, fed per ambitum ierrato :: Flore candido, foliato, ma- iore quam in fylueftnbus, quem Aprili menfe, quo tempore & Cerajfus, profert, pomo carne cuteque vellito, Ode intus duro, in quo nucleus includitur. Sunt autem plures iatiuorum pru- norum & forma & bonitate fpecies ·' Proeliant Damafcena, ni-. gra magnaque : Proxima funt purpurea, quae Hifpanica no·, minant : Tertio loco cerea vel cereola : poil haec longa. & caerulea, feu prunidadyla : Quinto minora reliquis, auel- lanae Nucis quantitate : A magnitudine etiam quaedam vocan- tur Pruna Afinina&c., Fruolus progenerum diueriitate, diuer-- fum Temperamentum obtinet.. Certum enim eil quaedam aluum, iiilere, quaedam vero cohibere.. Quaeigitur funt dulcia, aluum foluunt : Quas vero acerba-, feu aullera , conilipant. Natura tamen omnium eil frigida & Humida : Arefada autem decitatis aliquid poffident: iyl- ueilria pruna conilipant: Haec magis laxant & molliunt al-- uum ; Damafcena arefadla , culinis & guhe pradertim funt. nota,. Hinc conficitur confectio Diaprunis vocata, vtilfs ad ca~ lidas ac ficcas febres : naturam enim habent humedandi ac re-- frigerandi.-Gummiexprunoarbore cum vino potum calculunii vehere frangit., Folia fn vino dcco<5la, gingiuarum, vuulre & collis aifedrbus gargarizatu medentur.. Gummi arboris cum foliis in aceto coda & illita,lichenas in~- fantum fanar.. Diaprunum fimplex.Recipe prunorum magnorum acctoib-- rum & vinoforum quantitatem quam volueris & exemptis nucleis in fidilivitreato magno coquito ; deinde per cribrum imeeum exprimito :expreilam pulpam iterum lento igne ad perfedam & iililam fpiifitudinem coquito, & fine Taediaro reponito.. Medulla Liber Sextvs; prunorum vi'noforum, calorem & fitim in febribus mitigat: & me- lius eft vtconferuetur fine ficcharo, ceraforum modo inipiiiata. Porro fi medullam prunorum laxatiuam requiris, ex dulcibus pru- nis, aut prunis Vngaricis magnis exiccatis conficito. Calorem & fitim in febribus mitigat. Datur eadem quantitate, qua Diaca- tholicum.. Diaprunum compofirum lenitiuum : Recipe Pruna Dama- fcenaeledanum. 100. Coquanturperfedein aqua fufficienti, deinde cribro raro tranfmitrantur: &referuaca pulpa, decodioni affunde Violarum Vnc.f.Bulliantfufficienter, & colentur : cola- turae addantur Sacchari bb. 11, pulpae fupradidae lib. i. Pulpae Caifiae, pulpae Tararintorum ana Vnc. r. Coquantur lento igne, & addantur fubfequentes fpecies, tenuiifime tritae, femper com- mouendo : Santali albi, rubri, fpodii, RhabarbarielecSti> cin- namomi anadrach.iijRofarumrubrarum. Violarum,Sem. por- tulaca, Scariolae, Berberis, Succi Glycyrrhizae, Tragacanthae ana drach.ij, Sem. Cucurbitae, Cucumeris, Melonum anadrach.j. c6- tundanturvtiupra. Facit ad acutas, ardentes, omnefquealias fe- bres, nempe tertianas continuas, hedicas, marafmodes, lypirias, &infiimmaadomncm febrilem affedum. Daturadmodum ca- ftaneae, omni hora dici., Oxylatiuum Arnol. Vdlano R. fucci maligranat. acet.& duL. ana Vnc.IIX. Prunorum ficcorum lib .ij. coquantur in X. lib. aquae Tique ad medietatem & extrahantur poft de aqua, & ponantur in cribrum,catino fuppofito, tamdiufricenturmanibus donec tota pulpa exeat, & inaqua, in qua pruna fuerint coda, bulliat Vnc. fi Violar. Poft fiat fyrupus : in hac decodione, non deeodus ad plenum, cum lib. ij. fi facchaii , & praedido fucco , ieu pulpa prunorum addico, bulliat ad fpiifitudinem, & addantur poft Tamarindorum mundat: a nucleis Vnc. IV. Cafliae Fift. mundae, & diflbl.. cum aquae rofi Vnc, i;, ponantür eum fyrupo, &.cum inceperit infpiftari, ponantur ibi fucci vtro- rumque granatorum, & agitetur continue, donec perueniat ad perfedionem cum /patula de oliua, &depofito ab igne, adde pul- les harum ipecieiu; R. fantali albi & rub. Spodii ana Vnc.f.Por- 1430 culacac drach. yj. Rofarum, T ragacanthi,Berberis ana drac. ij. Et fi volueris facere laxatiuum, pone in vnaquaque libra Diagridii pul- iienzati Vnc. j. cum deponitur ab igne. Dofiseiuseft ab Vnc. £ vfquead Vnc.j.&acuati quafi Vnc.iij. mane. Educit choleram rubram, infrigidando eam : Secundum aliquos educit etiam choleram nigram, & Humores aduftos. Datur cholericis O- ranihora diei cum frigida, ad mitigationem caloris & fitis. Da- tut proprie contra fynochum caufonem, & contra omnes acutas & peracutas a:gritudines&c. Eleduarium lenitiuum Rhafis iRecipe PaiTuIarum enuclea- tarum Vnc. i. Capil.Vener. Violarum, Hordeimundi ana M. u Iuiubarum,Sebeftenana num. XX. Glycyrrhizae Vnc./. Pruno- rum, Tamarindorum ana drach. VI. Senae, Polypodii ana Vnc.ii. Mercurialis m. i. f Decoquantur fecundum artem in fufficientia- qua, cola : &in colatura diiTolue pulpae Cailiae, Tamarindorum, Prunorum,laccharioptimi, iacchari violati ana Vnc. XI. Puluc- risfenae Vnc.iii.f. Confice fecundum artem. Vfus eius eft in fe- bribus humoralibus &:plcurefi : lenit enim & mollit inteftina, & delet eorum ftipricitatem : facile foluit fine raoleftia& laefionc choleram phlegmaticam & melancholiam. Diaprunumfolutiuum Nicolai.RecipcDiaprunilenitiuilib. /Diagridii Vnc.i. mifce & repone. Datur a drach. ii. ad Vnc. C Conditum exprunis; Recipe Carnium prunorum nigrorum , ob- longorum, mediorum, iubdulcium, elixatorum in aqua cui portu- laca incoda fuit, lib.i. Sacchari albi lib. i. Aquae violarum lib. ii. JCoqueigni lento ad craftitudinem : reconde vitreo vafe. Da ab aurcisIV.adfexaureos. Ventriculi ardorem, & inde natam fitim jextinguit, febres mitigat, aluumque/oluit. Pruna purgantia; Recipe Fol. fena: mundata: Vnc. ii. £ cin- namomi Sem.Faeniculi ana Vnc. f.Rad.Galanga: drach. ii. Fiat in- fufiopernodem: dein mane fiat leuisebullitio. Poftmodumco- letur & colaturae addatur Prunorum Damafcenorum, lib./co- quantur .-decodum clarificetur, dulcoretur cum faccharo & ad perfedionem fupra prunas coquatur. Tamarind/Tamar Arabum eft Idioraa, quod dadiilura, feu pal- BASILICvE ChYMiCJ Liber Sext v s. mulam notat, non quod arbor in quafruftus hic nafcitur, palmu- liefit congener, cum valde iit illi diilimilis, fed quod vulgato no- mini & improprie vfurparo aliud aptius dare Barbari non cura* runc.a quibus Tamarindi, hoc eftDa&yli indi vocantur. Propter eorum acid'tatem Grxci oxyphxnica, hoceft acidas palmulas no- minant, aliquando &dadylos, fed minus re&e, quod nullum ex digitis fatiseleganrerrcferant. Arborin qua nafcuntur Tamatin- di procera cft, iuglandis, aut fraxini modo dura, compacta,multis cin<5ta ramis & foliis armata minutim incilis, palmi magnitudine. Fruftushi virent immaturi, &: acidi funtj maturi fubcineritii, eo- rumque tumaciditasfuauitatenon caret. Male vero putat Mefue, Garcix ludicio, Tamarindosefle fru&us palmx iylueftris Indicae, cum in tota India palmae non reperiantur, (ed ex Arabia in Indiam aduehantur: Excerpunmrque ex arbore afpedhi pulcherrima, ra- mis brachiata multis, foliis vmbrata pluribus, ipcciofis, filicis cuiuidam fxminx, Hiipanis Helecho dictaefimilibus, floribus co- ronata pulchellis, odoratis, candicantibus ;poft quorum occafum fru&usemerguntinitiovirefeentes, qui no Ba silici Chymic^ parorii, Abiiarh.ii, Rofiram ana drach. n. Rhabaib. drach. V.. Spec. Hierae Pierie Galeni Vnc. i.f.cumfucco Apii formetur maf- fa. Aquaad oculorum vlcera,in materia calida: Recipe aqua: Rof.Flor. Myrtdlor :Equifetiana Vnc.f fach. candi eiyrup. rof drach. n.flcfalbiabfqueOpio, flef e plumbo ana drach, r. lief e Thure drach. f. Aloes hepar.,fcrup. f Myrobal. Citrin, drach. i. f. Album o.uorum Num. iii, terantur conquaftentur ac Mifcean- tur., Alia deinde deftillentur in materia frigida:Recipe flefeThu- redrach.i. flef e plumbo drach. i. Γ. Myrobal. Citrin, drach. 11., cadmi£e,ftybii ana drach. i. f. Myrrhae fcrup. f iarcocollae, aloes Hepat ana drach, i. Aquae plantag. Rof. ana drach. i. f.M. ac de-- ilillavt prius. Herrnodadtylus 3c Ephemerum colchicum bulbofe funt plantae vultuaffines,iedviribus diflimiles : Nam. Ephemerum di- citur ftrangulatorium, quod vna die fnifocatu interficiat,nec mul- tum purgando aluum ducat j hermodadlylus nullum aiTumenti periculum adferat, & pituitam rite etiam aiunefturis expurger. Eil aliud ephemerum quod nonnulli bulbum agreilem & crocum prarenfem nominant,cui folia terna aut quaterna funr,ob- Ibnga, vtcumquelata, laeuia, pinguia .-flores colore & forma croco flmiles, eodemque tempore, nempe Autumno exeuntes ; radix, tu bo flmilis.. In pratis rafcitur&locishumidioribus.. M.-gnoerrorcäiquibufdam ignaris pro hermodadylo vfur— paturnsenimexiiccatusflaccituseit , vietus & minime purgato- rius, necpcrniciofus, yt colchicus, qui vnailranguiar.At vero her- moda&ylusoffi Jnarum peregrinuseil, non flaccidus, ied durus, compadlus, & qui Icui conmhonein farinaceum puluerem afeir,, iumptusque.humorem e partibus remotis, vt iundluriseducit. Eil ergo ephemerum quoddamlcthale & ftrangulatorium, vt coi- cHicum; aliud non ftrangulatorium id tutum vt fyriacum, quod in Pharmacopoliis Herrn oda<5ly!i nomen habet. Hermodadylus calefacit, flccatque initio fecundi ordinis, cum humidirate tamen quadam naufeabunda, qua ventriculo, Liber Sextys.' aducrfatur maxime dum humores a medicamento commoti in illum confluunt. Pituitam lentam, acalios humores vilcidos etiam ab articu- liseflScacitertrahit; ob id Chyragne, podagrae & omnibus iun- fturarum doloribus ab eodem humore natis conducit. SympusdeHermodadlylis;Recipe 5.Kad.ana Vnc. i. iem. 4.frig. maior.ana Vnc. i.f, lar.M. i.Γ.Flor.Borrag.Rorifmar.anaM. i.f.Cyperi drach. m; chamomil.drach. ir.paflul. Vnc. i. lenae drach. 2. Hcrmodadyl. cufcmaeana Vnc.f. Anifi, Fceniculi, cami ana drach. 11. Γ. Poly- pod. Vnc. 3. Agarici drach. a. Coquantur in aquae lib. 3. & colaturae adde lacharilib. 1. fi Rofarum Vnc. 1. Rhabarb. drach. IV.f.Turbithdrach. 3. Teranturinq·,pannoIigentur,deindefu-· ipenla in fyrupo coquantur. Extra6lio etiam inde fit, veluti ex Helleb. nigro, cuique cor- regio fit cura oleo Cumini Sc Caryophyllorum. Dofis eius ad I/.. & Ii.fi. Pilulae de Hermodadtylis mefi. Recipe Hermodadtyl. Myrob. Citr. Aloes,Turbith,Colcocyn. Bdellii, iagapeni ana drach. vi. Caftorei, fiarcocollae,Euphorbii,opoponacis,iem.Rutae, Apii ana drach.. iii. Croci drach.i. fi faeci Braflicseq. f. F. Malia Dofis drac. i. adii. PJirlae arthriticae ; R. Hermoda&yl. Turbith, Agarici Vnc.f. CiiF. lignea, fipicae Indicae, Caryophyll. Xyloballami, Carpobalf. Macis, galangae, Zingib. Mafticis, Alae fastidae,Fce- nicul/, Anifi, laxifragiae, lern. Afparagi,RuficiRofiarurn,MiliiibIis, falis gemmae ana drach. ii. icammon. Vnc. i. Aloes opt.ad pon- dus omnium, fucci fceniculi q. f F. Mafla-. Pilulae Artheticae 4.Magiftrorum. R. Hermodadlyl. gummi hederaeanadrach. vi. Turpetigummofi, Myrob. cheb. pulpae co- locynt. Agarici ana drac. ii. Euphor.Diagrid. larcocol.opoponacis Serapini,BdclJii,amomianadrach.i.ialisgem.lem,Apii, Petrofi. Rutae,Rad. Acori, iem. Cicutae ana drach.fi Aloes drach.jii. Dia- gjddii drach, i. cum luceo iuae vel fceniculi F. Maliae. E a s ir i c m Chymi cj Capvt XLVII. J)e Ferßca > Cydonio > Tyro, Cerafo, & varii ge- neris pomis j ac moro. PErficaMalus, feuperfea arbor eft plurimis Galliae regionibus notiilima & frequentifliraa, qua fcilicet omnia vineta con- iita funt : Alii putant hinc itadidla, quod ex Perfia primum fit adue&a. Quatuor huius diftindlae inucniuntur ipecies : i. eil tota candida, quam poilularem vocant: 2. Lutea, quam Du- racinam : Tertia rubens ieu tota ianguinea , quam fabinara: Quarta minima, totaque flaua : Germanis 2(nta- K. quam Latini Trecacinam, Diofcorides Armeniaca vo- cat, Sc praecocia haec mala. Gaudet malus perfica locis aquo- fis, folia fert amygdalee, fed maiora : floret primo flatim ve- re cum amygdalis, flore fubpuniceo, pomum producit carno- fum, fucculentum, foris lanuginofiim, dura intus &fcabra nu- ce , in aqua nucleus qualis in amygdalis. Flos, folia & nucleus calidae&ficcae funt naturae. Fruftus vero frigidus &hnmidusin fecundo ftatuiturordine ; ob qnodfrudus maturusfubitoputre- fcit. Perficamalainardentibus febribus fimi poflunt. Frequen- tes alias eorum vfus multum phlegmatis gignit, corpus refrigerat, & putridas febres excitat. Proliant reliquis Trccacina, quae Ger- mani vocant. Flores cum iaccharo conditi, ficutroiae, ilomacho conferunt. Gummi arboris in vino difloiutum potumque, mire prodeilfanguinern excreantibus, obftru&os enimpe&oris &pul- 'monismeatus &c venulas purgat; Calculum qnoq; vc ficae pellit; arteriam fiquidem lenit, & colli exulcerationem difeutit. Folio- rumfuccus potus, vermes ventris perimirjdempoflefuccumeun- dc vmbilicoalligatu, Galenusaffirmar. Nucleinucis perficae tor- mina fedant. Tufi nuclei cum aceto tofaceo applicati, capitisdo- loremfedant.Gummi arboris in aceto difloiutum &:illitum, iiche- nas dc papulas fanat. Liber Sextvs. 1439 Syrupusexfloribusperfids-.RecipeFlorum perficorum re- centium lib. 3. in aquae vel Roris mafalis calefacti lib.7. tk dimidia, per horas 8. fepties aur nouics macerantur; deinde huius diluti lib. 2. cum fachari fesquilibra, aut duabus, ad iyrupi ipiilitudinem in- coquuntur. Perfica etiam condiuntur,vt cytonia ad iedandam fitim,oris emendandam faetorem, & pro confirmatione ventriculi cali- di &c. Conditum etiam fit cum aromatibus, vt Recipe perfico- rum maturorum, intus ac foris purgatorum , fucci perficorum, ana hb. 3. iachari albi lib. z. Tere perfica in medullae con- iiftentiam , coque cum fyrupo, vt in condito cum cydoniis: Vbi co6him erit, admifee Ligni aloes, fantali citriniana drach. 2. Cinnaraom. cubeb. Macis ana Vnc.f Mofchifcrup f. Fiat condi- tum. Fit & ex Nucleis perficis oleum eodem modo, quo ex dulci- busamygdalis. Obftru&aaperit, Auriü,&fedis haemorrhoidibus dolores ac tumores fmac, lumbricosqj necat. In Renum aifedibu» inieclum 5cepotum valere ailerit Manardus. Conferua etiam fit ex Floribus : vt Recipe Flor, pei ficorum recent : lib. 1. fachari albi ana lib. 2. contunde in vafe lapideo: Infola, &ierua, per annum. Lumbricos necat, atque expel- lit. Cydoniamalus aCydoneCretae oppido di&a.Cotoneam etiam vocant, quod nimirum mala eius tenera lanugine, quae Coton di- citur, teganrur.officinis Citonia.Nafcutur Hodie in Hortis paifim Gsrmaniae, locis potiflimum frigidis & humidis ; Arbor eft malo vulgaiihaudabfimiJjsnifiquod infra magnitudine eius fiibfidct, frudfufcilicenncüruatosdfprirncnresramos, prohibenteque pa- rentem crefcere; Ad haec & folium angufliusaterraalbicar: Poma tenui lanugine pubefeunt,&in cifuris criipantur, colore ad Au- rum inclinaro;Haec nonnulli putant,-aureapoerarum mala, Grae- cis chryfimrela ditila eile ; quae tamen poma Netantia potius eife abis placet. Duo ex pomorum magnitudine faciunt ge- nera Diofcorides ac Galenus ; Alia enim minora, rotunda, o- doratioraquefunt, quae vera Cydonea feu Cotonea appellantur 1440 Aliamalora, dulciora & minus acerba, Galeno ftruthea di&a.Td- gidam&adilringentemhabentnaturam : Frigida funt in primo, &ficca in fecundo ordine : Ante cibum fumpca mala cydonia al- vum conftiparc,poil alios vero cibos contrariam efficere quidam teflatur. Toftum malum cydonium , dolorem a nimio potu capitis abigit,ventriculo conueniunt etiam debili, nutriunt bene,fingul- Succuseiusprodeft difficulter fpirantibus,&quicibosnon continent. Cataplafma ex crudis cydoniis ventriculo illitum, fluxus alui, fingultus& vomitus cohibet: iftum ventriculi,pedoris &ieco- ris reftinguit. Procidentem Matricem Foliain defeflu repellunt: prodeft ad idem, fi decoCto foliorum locus ipfe prius lavetur. Nuclei Mali Cydonii in aqua tofacea Mollefa&i, aduftionibus & linguas in- flammationiutiliterillinuntur: Eius porro internum fic demon- ilramus. Miuacitoniorumfimplex: Recipe fucci Citoniorum depurati lib. 12.coquantur ad medietatem; öc affunde Vini veterisalbi opt. lib.5.facharilibr.3. coquantur lento igne femperdefpumando, ad tertiaspartisconfumptionem. Poftquamrefederit, cola, & adde facharilib.3. iterum coquantur ad iuftam confiftentiam: roborat ventriculum,& cibum in eo continet Miva citoniorum aromatica; Recipe fucci citoniorum aceto- forumlib.io. Mellis defpumati optimi lib. 6. Vini veteris optimi lib. 10. potefl tamen etiam cum facharo fieri. Coquantur ad per- fectionem j poftea impone fequentiaaromata,infindone ligata; Recipe cinnamomi eleCti, cardamomi maiorisanadrachm.3.Ca- ryophyll.drachm. 2· Zingiberis, Maflichesanadrach.i.f Croci drach. a.xyloa!oes,Macis drach. 1 .f O mnia p raster Crocum pa- rum terantur,&noduloligatafufpendantur, identidem confiicä- do ab ipfo Medicamento,donec craflefcar. Tolle ab igne, & aro- matiza Mofchi fcrup.i. GalliasMofchatasverasdrach.2. F.f. ar- tem, ventriculum, Hepar, ac vifcera roborat, co&ionem adiuvar, appetentiam excitat, vomitum ac lienteriam iuuat. Basilicae Chymicae Liber SextvsT 1441 Vinum Cydonites: Mala cotonea exemptis feminibus, frufta- tim rapi modo fcindunrur,&: duodecim minarum pondo,in murti metretam,tringinta diebus macerantur: poftea defaecatum vinum reponitur. Aftringit,prodeftftomacho,Dyfenteriar, Hepaticis,Re- num vitiis, & urinae difficultati. Diacitonium compofitum: Recipe carnium citoniorum com- minutarum & coitura infpiifitarum lib. 5.Mellis deipumatilib.4. coquantur fimul ad iuftam confiftentiam, & poftquam ab igne de- pofuerisantequam refrigercntur,inipergcfubiequentesfpecies,in tenuiifimum pulverem contritas: Cinnamomi unc. 1 .f.Zingiberis unc. 1.piperis, Galanga: ana unc. f. Caryophyllorum,NucisMo- fchataeanadrach.3.fpica: Nardi,ligni aloes, Macis,Cardamomia- na drach. 2. Zedoariae drach.i.Excalfacit, refol vit ventofitates, re- mouet foetorem corporis,reftituitpriftinum calorem, & magisre- ftaurat. Diacitonium fimplex: Recipe carnium citoniorum vapore a- q dulcis ad fpiifi tudinemco&orum libr. 8. fachari albiifimi defpu- mati,&: ad fpiffitudinem iuftam co&i lib.8.Coquantur ad folidam confiftentiam, & extendatur in tabulam fervens mafta,refrigerata in partes incidatur. Quidam 0Λ0 libris carnium citoniorum, adduntiex libras fachari clarificari. Nonnulli recipiunt citonio- rum excorticatorum & ab interioribus mundatorum lib.8. fachari clarificari lib.4. coquuntprius citonia deinde cum facharo infpif- fant. Durat per annum. Diacitonium ftybiatum : Recipe Dia- citonii ad perfe&am confiftentiam codilibr. 1. Vini Antimo- nii une. 1. f. Tragacanthi drachm. 2. Mifce. Dofis drach- Tnai. Diacytonium compofitum aliud: Recipe carnis cotoneorum in vino c®6borum,Mellis defpumatiana libr.3. coque lento igne, tunc adde cinamomi, Caryophyll. Cardamomi, Galangae ana drach.1.Cinnamomi craifi.drach. 3 .Zinziberis, piperis longi, Ma- cis ana unc.Γ. Si autem aife&us eft calidus,coquenda funt cotonea cum aceti parte tertia. Et quandoque permifeetur fuccus grana- torum.-quandoque fuccus citri: quandoque adduntur Spodii,ber berisfem.acctefie,trium fimtalorii, rof. rub. partes aequales. Ven- ι44* Basixicae ChyMICAE triculam firmat,co&ionem iuuat, vomitum bilioium acpituirofi fiftit; colorem corporis floridam efficit., Diacitonium e fuccocitoniorum; Recipe fucci eitoniorum de- fpumati lib.i2.mellis optimi defpumati,fachari albiffimi clarificati analib. 2. coquanturfimuladiufta ipiffitudinem; deindeablgnc remotis , & adhuc tepentibus infpcrge fubiequentium pulveres minutiffime tritos , & per cribrum excuflbs. Recipe Cinnamo- mi, N. Mofchacas ana unc. 4* Caryophyll. Zingiberis,Galangac ana unc. 2. Nardi Celticas, Piperis nigri, lignialoes, Macis, Ze- cardamomianaunc.i. confice fecundum ar- tem.. Diacitonium aliud: Tabulas optirns purgantes melancho- liam ; Recipe fucci cotoneorum Mellis opt. defpumati ana lib. 1.. f.Caryophyll Zingib. cardam : anadrachm. i.conicruasBugloffi violarum, cyrfiianaunc. 2. Epithymi, Fol.fena: ana unc.f. rera~ tri nigri drach.tf. Ex facharo fingantur tabellas paruas.drachmas 2.. pendentes. Cytonia condita; Recipe Cytonia ampla, nulla putredine vi- tiata , dcpellata, intus purgata, infrufta idonea ie6ta; coque in iulepo multum aquoib ; poflridie in iulepo alio propemodum perfede co&o percoque : aromatiza mofcho , vale vitreo re- pone , eo iulepo , cui inco&a funt fuperdato ; Fluxum al- ui , vomitumque fiilunt, ventriculum roborant; obid &: cocio- nes iuuant. Carnis cotoneorum, mellis, Aceti albi ana lib.2.Piperis,Zin- giberis ana unc. 5. petrofelini Macedonici unc. 1. Appetentiam languentem excitat, coCioncm ciborum iuuat, iecur& ventrem totii roborat: ventriculi diipofitiones, prope omnes,exceptis ab affin vehementifiunr,modice iuuat. Vel; Recipe fucci cotoneorum, Meliis Attici ana fextados Rom. 2. Aceti/extarium f Zingiberisunc.3. Piperis unc. 2. at in calido ventriculo aufer piper &: Zingiber. Vel; Recipe fucci cotoneorum,mellis deipumati analib. Aceti iibr.2. piperislongi, Zingiberis, Cinnamomi ana unc.. Liber SfXtvs. Caryophyll.iigm aloes anaunc.f. Mofchifcrup.3.fuccum,mel,a- cetumigne lento coque,eontinenterdefpumandoad mellis crafi iitudinem: tunc in fperge caetera. Appetentiam languentem ex- citat,ventriculum &hepar roborat,co&ionemiuuat,&:retentione, eam reftringendo. Aliud: Recipe. Carnis cotoneorum in vino codorum, mel- lis dcfpumatianalib.3. Cinnamomi, Caryophyll. cardam : Ga- Jangae ana drachm. i. Cinnamomicraifiunc.3, Zingiber, pipe- tis longi, Macis ana drachm. 4. carnem & mcl igne lento quo- que: tunc adde reliqua, firmat ventriculum,cocionem &iuuat &c. Diacitonium purgans : Recipefuccicitoniorumlib. 3.Mellis albi lib,2. coque continenter defpumando , donec manus non inficiat, quae formacftmiuaefirnplicisufitatae: deinde iniiceic- quentia: icammoniiinmalocitoniocorredtiunci.fCaryophyll, ZingiberisMafticis,piperis longi,Cinnam.N.Mofch. anadrachm. g.miCcc fimul omnia. Colico dolori &c aliis partium nutritoria- rum morbis falubre effi Datur ab aureo i,ad 3. AutRecipe Scammon.drachm.f.Tur- bitdrachm.12. Cholagogum erit, fimul &phlegmagogum, Aut abiedo icammomaddeTurbit drachm. 25. Carthami drachm.5, Phlegmagogum folum erit. Aut fi bilem atram vacuare velis, ho- rum loco ty.. Helleborum nigrum, vel huius loco Epithymum, Quidam cum iacharo coquunt; alii cum carnibus tantum·· Alii cu ambobus. Vnguentum ad ventriculum calefaciendum &c confiringen- dum ; Recipe Olei citoniorum ana nnc, 3. Ladani Hypocifti- dis, Acaciae ana unc. fi Caryophyllorum , N. Mofchat. ana drachm. 2. Mirob.Citrinorum drachm.3. cerae, q. fi Fiat Vn- guentum, Pyrus arbor a turbinata pyramidis i-nftar effigie , fic dida, Graecis ά,τπον omnibus eft notiffimus Fru&us; Ea enim hora Sc vireta terrarum ubique luxuriant, frudtus tamen ex eadem ex- cerpti in officinis fere negliguntur , in menfis expetuntur aui- diifime. »445 Basilicae Chyaitcae 1444 Pyra enim quadam adeo efuigrata fune, ut illis alia qusvisc- duliaa multis poftponantur.Eorum autemin colore, fapore, ma- gnitudine & forma tot funt varietates, ut enumerare nemo queat«. Vcteresquasdam fuperba cognominaruntparva&ocyilima, quae fortenofirihodieMofchatula , a gratiofo fapore mofchum refe- rente, nominant, quas mmimaomnium funt,quina,fenaue, fiepe piiuraab uno ort© prolixis pediculis dependentia, qus fere omni in prima maturefeunt. Commendantur Lutetis derofasa, a fuccoiic nuncupara,bicipicia, magnitudine iatis conipicua, callotia.Serte- ma,in agroTuroncnfi & metenfi Iaudatiilima,acpene in tota Gal- lia nunc frequentiflima. Laudantur &. quasdam a magnitudine, ut quae libralia dicuntur, atque alia nonnulla craifiora , quspri- mura Rhodo aduedafunt, unde Rhcdenfia nominata , qualia, forfan antiquis cucurbinata, aut Pompeiana cognominemam·· mofa«. Alia multa dantur his minora, carne firmiufcula, quas frequen-- tius coda quam cruda manduntur, &hybcrnasmenfasterminär.. Ex Pyris autem nuncin multis Gallis locis potio paratur vini albi in colore, &c calore fiepiussmula. In fapore non multum varia, quam pyraceum nominant,quo non minus , quam mero ac vino, generofo poti ieie inebriant«. Exficcantur ruri pyra in clybano, &feruanturad Quadragefi- maletempus,ieuIdhyophagiam; Aliquando coquuntur in defru tp, fiepe caryophyllis configuntur,faccharo condiuntur,&feruan. tur pro bellariis, autobfoniis. Pyrorum genera,aut magis aut mi- , nus aftringentiapro faporis aiperirate autdulcedine ; deeodaur grata ficialubria, cruda ftomachograuia«. Ex Pyris fitperinde vinum apites nomine , fcd ita ut pyrai non magnopere fihtmatura , eodem modo atque ex cotoneis«. Conditum cum pyris & aliis frudibus ·* Recipe Carnis pyrorum auilerorum,cotoneorum, Malorum acidorum ana lib. i. Coque ex aceto forti, inquoRhus 2 4.horis maceratus fuerk: deindead- de omphaciicxacinisexpreililib.i. Carnisibiborumiramaturo-- unc.j.iach.Iib.4-. coquatur omnia ad mellis craflitiem deinde addefucci beiberorum unc.2. fpodifiem.acetofieanaunc.i .per- eodlum conde vafe vitreo. Datur ädrach.2.ad 3. cum aqua frigi- da & fucco citri, aut iucco Ribes. Appetentiam excitat, bilem flauam e ventriculo deturbat; eiufque Intemperiem calidam cor- rigit.. Deceraiis: Horum multas funt varietates, alia enim fyluefttia, eaque parua,longipendu!a,primum viridia,dein rubra,& ubi ma- turuerint,nigra,Gallis Meriiia di<5ta,quafi amara: Alia domeftica, multo crailiora, quorum alia rubra, alia nigra, alia alba, quasdam albo rubea. Omnium minima, prascociflima , ingratiilima funt meriiia, quibufdam fylueftriacerafadi&a, quorum nonnullapla- nerubra, alia nigerrima.. Haec fequuntur alia maiora,fugacia, dulciilima, tenerrima, & adebpoft maturitatem mollia, utgcftatu non tolerent, Guignea vulgbdifta, inter quas alia nigerrima, & craila, turbinatiorepomi figura, A6Ha veteribus &Iuliananuncupata; alia obfcure, aliadi- iuterubra. In dulcedineprincipatum obtinentDuracina , qui- bufdam Pliniana, FrancisBigarella difta, omnium duriflimactia matura,dulciilima palato iucundiflima , ut quae adhuc Formam cordis, vel parvi cuiufdam fcrori veruccini referunt. In falubrita- te reliqua fuperät Aproniana,qu« valde rubra funt,acidula &Efui valde.grata., ·. Quaedam adhuc fuauiter& falubriter eduntur perfe&e matu- ra, crailiilima,rotunda,obfcure rubentia, Agriota nominata. Sunt quasdam acidula,alia auftera; ilia amarena , haec Merona cogno- minantur. Omnia ceraia, bigarellis exceptis , iucco multo prae- gnantia videmus, inter quas, nigra aut oofcure rubra, tenera funt, £cfuo cruore contreftantium Manus inficiunt.. Cerafaccrporifuccum laudabilem fnpeditant:ftomachoasftu- anti conducunt, ventrem iubducunt, febricitantibus utilia funt, humorem biliofum contemperant, & lecoris infartfustollunt, quasdam tamen hos effe&us infigoius, alia fegnius pollicentur. Nonnulli per asftatem cerafa nigra acida integra , alii trita impo- nunt in vas , quartam partem relinquendo vacuam, fiiperfufb vi- jaaveceri albo,quod breui rubeum colorem trahit,hoc vino utun- Liber Sextvs. B ASILI C AE ChYMIC AE 1446 tur pro fiti mitigando,refrigerando,ficcando,adftringendo,cor ac flomachum corroborando: Idem & quouis anni tempore ex ari- dis fieri potcft. Nonnulli pro corredorio addunt Aromata calida &c.Spiritus ex cerafisdeftillatus fummumeil Arcanum in Apople xia,Epilepfia& morbis aliis capitis: Idem &pra:ftat aqua inde dc- llillatacius fimplex aut Talis compofita. Recipe. Florum liliorum conuall. bonam partem; flores in- fundantur in vino bono veteri, per odo dies , deinde deilillen- tur per B.M. igne ientiflimo : Deinde Recipe Aqua: ftillatitiae ceraforum nigrorumlib.i.f.mifce fimul. Quibus aquis infunde Flor. Lavendulae M. r.f. anthosM.i.Caryophyll. fcrup. 2. Macis unc.f.fcillae prrcpar.drachm.2. f. Diptamnialbidrachm. i.Cube- barum drachm. i.Vifci quercini drachm.2. Rad.pa:onia: drach. i. Incidenda Incidantur, & eonquaflända conquaflentur, & in vapore aqua: calentis ter deftillentur: aquaque in vafe vi- treo optime claufo conferuetur. Eil optima atque expertiflima contra Epilepfiam. Oleum eius fit velut oleum amygdalarum dul- ciumj condiunturetiamut&alia. Pomum teu Malum, Graecis ριλον; Arbor vero Malusfeupo- mus vocatur: pomorum tot varietates, ut vix que- ant enumerarijimo nec dici:Nam cum tellusquamis ipfa proferat, infitione miteellanea 5c Mangonio varie immutantur. Ante enim agreftia cicurantur,acerba,mitefeunt,acida dulcefcut,pumidacraf tefcunt,rubraflauefcunt,autal(umcolorem nancifcuntur. Et licet ubiuis arbor pomigera, feu Malus ferax fit, in Normania n5 modo faccundioreft;fedpomageritpra:(lantiora, efuigratiora, amicio- raue,& faluberrima: potioni conficienda:, quapomaceum vocant: aptiora: cuius ut lini varia: differentia: comperiuntur, fed quod ex panis quibufdam Coccyneisdidis, paratur, tepore, fuauitate &C pra:ftantia vix generofo vino cedit. Sunt vero notiifima cuilibet genti poma, quibus nec ulla menfa carere folet,nec officina, qua: eorum fuccisutituradconfedionisKcrmetica:& fyrupi Regis te- boriscondituram, ut etiam ipforummet carne, ad unguenti po- mati confeduram. Generali autem pomorum nomenclatione frudus omnes opori comprehenduntur, herbaceo colore viretes, Liber Sextvs. lignofi nihil exterius habentes,utpomacurtipenduIa,rambura,&: fimilia.Contravero Acrodryadicuntur,qu£eputamenhabentex- teiiusIignofum,durumquc,ur piftacia, nuces,amygdala. Veniant dcpomoram nominatione mala cotonea, de quibus antedidhim, Armeniaca,Perfica, &quapluresahi limilcsfrudhis.Omnium ve- ro praeftantiihma, fuauiillma &iucundc fragrantia , quce vulgus Normanorü vocargulorogeria, paradiliana, paflipoma,caluilIca, rubel!ana,renclea,curtipcndula,&:aliapeneinnumera,qu:eob ia- Jubritatem &: fuauitatem odoris, iaporisque,habemhiindeiiciis etiam qui lautius viuunt. Aliorum adhuc incredibilis apud Sep- tentrionales datur varietas «Scubertas; qua? quodfinr, vel amara, vel acidiora, velauilera,veldulcoacida, vel dulcoamara, in hor- reis poft perferum Incrementum congeruntur , ut maturef· eant, deinde mollis trufatilibus contunduntur , praelo commit- tuntur , copiofus utfuccns exprimatur, quiin doliis reconditus, diutiffime &: incorrupte feruacur pro potu Normanis familiari &: falutari quem a colore Citri, citrum, & corrupte fydrum nomi- nat : In hunc modum & fatiuaac fylueftria praelo committuntur a Rufticis in Germania: Ide etia coiiciut talia in dolia,fiipfundcdo aquae fontanae ac dulcis &ufurpant propotu quotidiano. GlycymeIa,hoceft,dulciapoma,teperata funr, acida, frigidiora ut&aurtera,amara calidiora.Omniaferealuum molliunt,fed ma- xime dulcia, humorem biliofum contemperant atque etia melan- cholicum. Dulciaconueniuntventriculofrigido, dehisquiave- nenatis fuere morfi, ite cordis debilitationibus & ad lipothymiasr ex vinofifiteledhiatium ad febres ardentes, cibi appetitum reili- tuic: Acida ventriculum conibpant urinam cient, ac vomitiones cohibent.Dukia laxant dcvermesexpellunc. Sympus de pomis: Recipe fucci pomorum dulcium,iuccipo- xnorum acetoforumanalib.j.coquantur,defpumcntur, decolen- tur: deindeaddefacharidib,3.Coquantur fecundam artem. Cor Imbecillum roborat; ob id iyncopen & cordis tremorem fmat. Syrupus de pomis aliter : Recipe cetcrach, Bugloifie, borraginisana M. 1. Flor. Buglofia?, Flor.Bcrrag.Tumaria?, fum- mit; Thymi ana p. z. Sense > 1. chamed. Basilica Chymici Squinanthi, Ellebori albi, Flor. Amaranthi, Sefamoidis}ana Vn&, £facci Agi hronias, Fumi terrae ana Vnc. iij. fucci pomorum dul- cium lib. j Pailularum,Polypodiiana Vnc. ij.Croci drach. j. Fiat decodio in aqua & aceto q. f.in qua diiTolue fachari q. Γ. Fiat fym- pusperfedascodionis. Dofisab Vnc. j. ad iij. Prodeft morbo co- mitiali, melancholia, morbo gallico, 6c omnibus affedibus a me- lancholia & pituita, prasiertira faifa. Syrupus e Pomis Regis faporis .-Recipe fucci pomorum dul- cium lib.ij.Borrag. Bugloffi analib. j.f Folliculorum fens Vnc. ij. Croci drach. j. Sena contrita horis XXIV. fuccis maceretur : fe- rne! aut bis fcrueiiat, coletur, expreilum cum facchari libris dua- bus percoquatur in iyrupum. Crocuspanno lineo ligatus inter co- quendum infricetur. Sympusadatrambilem:Recipeflor. Borrag. Bugloilas, mc- liific, Violarum, capill. 5, Endiuias,CufcutaE, Polypodii, fenas,Epi- thymianaM. j. Prun.Damaf. Num. XX. Pomorum odoratorum Num.X. Pallularum Vnc. i.Glycyrriia? drach. f coquantur in a- qua omnia praster Epithymum & aromata, donec pars tertia con- firmatur. Decodio expreila poftea cum facharo iterum & Epithy- mo moderate coquatur : Poilremo infundantur aromata, fci- licet cinnamomum atque Crocus. Huius fyrupi aurora calefa- di Vnc.i 1i. Bibanturfirnulque Vnc. i i.aut 11i. aquas Bugloifie. lulapium ad Hedicam febrem : Recipe Glycyrrhizas rafae Vnc.f 4.fern.frig.ana Vnc.i. 3.fantal. ana drach. i. fern. Cito- niorum, Gummi Arabici, Tragacanthas ana drach. n. Coriandri fcrup.n.Caryophylh Cinnamomi ana fcrup. IV. Caphuras fcrup. f. Pomorum dulcium q. f Accipe deinde Carnem Caponis, vel phafiani, vel perdicis, vel tciludinum nemoralium, q. f cibeamq; vbivifceraexanimalidetradafuerintjCtim frudibus optime teri- to, mox pulueribuscommixtisatq·, agitatis, deftillet aqua, e qua conficiatur zulapium. Balfamusvifci pomorum etiam fit fimplex vt Ballamus iupraHypericonisjcum oleo oiiuarum in Balneoprius depurato. Balfamus vero vifci pomorum compofitus talis eft.RecipeFolio rum vifci pomorum minutatim conciforum lib. n. iniice in matra- Liber ‘Sex tvs. 1449 tium vitreum,addendo Acinorum populiarborislib.fi olciaxu.n- giae taxi.olei butyri ana vnc.iv olei Thcrebint.vnc.vi.olei lumbri- corum lib.ij,# vini albi generofilib.ij. Digerantur omnia rede in- clufa in fimo calidifiimo per duos menfes; pbil prslo expriman- tur : tum circulentur, δί ad ignem lentiflimum decoquantur ad li- quorum confumptioncm. Addolores fedandos nullum piaeftan- tiusinueniri medicamentum poteft. Conditum de pomis: Poma odora nulla putredine vitiata,dc- pellata, intus purgata in fmfta idonea feda coque in iulepo mul- tum aquofo: Poftridte in iulcpo alio properaodum perfede codc% percoque,aromatiza mofcho,vafe vitreo repone,eo iulepo.cui in·* coda funt.fupcrdato. Confirmant, iyncqpcn & cordis palpitatio- nem fedant. Conditum ime Eleduarium de pomis : Recipe carnium po- morum dulcium &c redolentium, intus & foris purgatorum, &cin frufta inciforum lib. vi.Sacchari opt.lib.v. Aquae'rofarumlib.ij. Ligni aloes drae.v.Sancalicitr.drach.v.Caryophyl.vn. fi.Cinnam. 4racS.iv.fi. Ambraedrac.ij.Morchifcrup.j.ialubrc ad cordis & fto- nuchi imbecillitatem.codionemq·, iuuandam. Malum citrium non tam dicitur pomum medicumaMcdo Γο- Ιο,quam a medicis dotibus, quibus pollet multis: eius enim odor, cortex,caro,pulpa,fiiccus,grana,vires habent medicas, eafque exi- mias. Ipfius autem tria potiflimum traduntur diictimina, primum limo, feu malum limonium dicitur, quod oblonga effigie rarbi- natur , & ex herbaceo colore viret, fij ccoque tinget acidiore, a- cerbiore, fdgidiore dc cortice admodum tenui, nec vt arando- rum amaro. Secundum vulgatius eft citrum, huic multum fnm- ic, fed colore magis luteo nitet, cortice crafliore , rugofiore & magis capcrata , cftquc craifms, odoratius, medicatius, antido- tis conuenientius. Quod ex eodem genere prägnante eft,melo- num modo , orbiculatum , cortice callofb , carnofo , pollicem interdurn craflo , &c fuperficie concolore , poncerium , citro- niatum, pomum Aftyrium , & pomum Adami vocitatur. Quae omnia fpecierum vulgata nomina, a citro deflexa yj4emur,& afii- «em vt habent Idaeam,fic quoq; qualitates. Vc ponccria magnitudine, fic limae parilitate omnia mala citria vix enim mediocre ouum aequant, & mulca I4f0 magnitudinem perfcdäadcptac,armcniaco malo minimi Tunt m£ fores. Harum nonnullae oblongae iunt, ali« breues, ali« rotunda:; omnes fuaucolcntes, cortice tenui veftit«, fucco multo fatur«, fa- porcdulcoacid«, ac palato grariflrm«, Vberes ac eximi«in Italia,, acpotiillmum agro Luc.cnfi,proueniunt. Arbores ex quibus colli- guntur, perpetuo virides funtjLauti folio, non Cedri, licet lic viiäc aut putat«Theophraftb , omnibuiqtic horis pomifer«, aliisnara- que nafccntibus, aliis adultioribus, aliis maturefeentibus, aliis de- ■ ciduis. Cortex cxcaleficit & cxiccat tertio ordine. Idem facit & fe- men.Carncm dicunt refrigerare,fimul ac eiusfueeus» Λdümptum citrium malum cuiuslibet vcnempr«fenriffirnirm eft venenum, id quod Achen«us probat mirabili hiftoria de duo- bus reis, qui cum iudu regis .digyptii Afpidibusinpr«dameiTent exponendi iuxta leges dEgyptias, in itinere finguli citrum a caupo- na quadam obuia, illorum vicem dolente oblatumcomcdcrunrs moxque ab ifVis fe.rpenrib.us ferociilimis demord, nihil molefti« lenferunt: Quod admiratas Iudex, caufamque quaeritans, audierit iingulos lingula cirria in via efitalTe. Pofttidie iullic vni dari, alteri denegari, ac denuoadfupplicium vtrumquededuci:Quofa&o», qui comcderatmihil mali parius eri,alter illato afpidis moifu,vndi- queliuidusfa&us confeftjm interiit. Diofcoridesdicit :in vino poc- lum malum venenis reriftir.aluum mouer,orisiuauitem commen- dat, deco&oeius co!Iuto,autfuccoexprerib. EdunturefHcaciffime in malacia pr«gnantibus, vc qu« huiufecmodi failidium tollant. Caro difficulter concoquitur, crariamque creat pituitam, ob quod in meile editur commodiflime. Cortex ciborum concoÄioncm adiuuat.Aduerfus atram bilem & triftiriam quam excitat, eftauxi- lio.Stomachura mediocri vlu bene afficir,immoderato cocionem vitiat, Melie conditus ventrem calc ficit, & humorem concretum cxpurgatjciborumcjue co&ionem adiuuat. Semenctiam omnibus venenis aducrfatur.priuatim morfibusfeorpionum ,&potu&ap- pofitu. Menlesciet, fcd abortu partus elidit : iliceus peftfenti« contagia arcet, oculiique etiam fimme conuenit. Elc&jarium ex cirro: Recipe corr.citrisuir.xx. Caryophyil. ligna Aloes, Cinnam: Macis, G.lang« ana drach, ij. Cardamomi, Zingiberis ana diach.j, Mofchi vac.f mellis q-f. Fiacclcduarium.daturvnc.&cor &veno i- Chymicje dilum roborat,co&ionem iauac, oris halitum commendat, flatus crailbsdiflipar. Citriacondita; eorticescitrionim tam rnagnorum/quam vola manus capere potcfl:, carne purgati,lixiuio claro mergantur dies p. mutato addicm quinturnspoft merge aqua clara, donec amaritu- dine depolita dulcefcant.-tunc vafe mundo, aqua fontis plurima coquentur,donec tcnerefcantjaquofa deinde fubftantia ab his ex- prelTainvalelapidco mergatur 14. horas iulepo fuflicientiex fac- haro albo.&aqua tripla conftatc:poft coquantur igni lento,ad con- filtcmia. Extra&t cxiulcpo cortices, vale vitreo reponatur, fuper- fufo lingulis viciflim velutincruftedisiuleporöfaiOadmcdiocrc, fcu fachari candefa&i crafliciem cofto.Sunt qui Ambra & Mofcho aromatizant. Datur poft menlam.Stomachum ac cor confortant, co&ionem iuuant: eodem modo etiam cort.aurant.& limon. con- diuntur. Syraptis acetofitatis limonum : Recipe acctofltatls limonii ma- taroralUjpcrfilcrumdclliilatsIib.vi.facchari albiffimilib.iij.vel iv. coquantur fecundum artem. Vehementius infrigidat, &c penetrat, quam fyrupus acetoiitads citri: & valet contra putrefa&ionem, contra vermes, vehementiam caloris febrilis, & alios crudos Hu- mores. Potio vulneraria:Recipe Limonii,Betonica; ana vnc.j.Sanicube, pedis leonis ana drach.fvini opr.menf.'j. coquantur in olla vicreata bene obturata, per fpatium duarum horarum. Ex hac potione ho- mini fauciato lingulis diebus mane &vcfperi ad quantitatem vnius cochlearis exhibe bibcndum:& loco affe&o brafliciefolia, vel ali- quod cmplaftrum vulnerarium impone. Cdditum pro ventriculo laxorRecipe coft.citri eondiri,licci vn. ί.Ν Mofch. condit, drach. j. Nucis communis conditae vnam, confer. Rof. drach. ij. facchari rofati ad pondus omnium. F. conditum ; dolis cochlear), mane ac vclperi hota vna ante ci- bum. Confeclu citri: Recipc:cort.citri, rainutim in fruftra iongiufcu- la incifotum q. v. Agitetur optime cum baculo, ab igne remoto: 8c cum codfcum fuerit ad perfc&ionem, addantur pinearum munda- temm vn.iv. M. & permittantur infrigidari ad formam confe&io» Liber Sextvs. Γ / nis folidae. Oleum e eodem modo fit, qno ex amygda- lis dulcibus. Dolori arthritico, & fuccedenti tumori confert, cal- culum vehere δί renum detrudit. In peftilcnti fiam, alexiccrium o- ptimum, lumbricos necat potum * ante illitum. Mala Armeniaca obodoris gratiam & iaporis dulcedinem plu- rimum arrident, &c magnatum lautiores menfas tam cruda,quam* ficchaio condita nobilitant: Eorum etiam & in halitu grariofo,& gr, ftu iucundö fuauitas etiam faturos ad fe inuitat & allicit. adPerficorumialii ad prunorum genera referunt; veru inter vtraq; media videntur cfie,efHcitq;iunk>mmfedulitas,vt pruna quasdam habeamus , quae nunc pruna bricoccia; qua; fcilicetin fapore, for- ma, magnitudinc,partim pruna.partim abricoeciareferunr,nomi- nentur. Ab antiquis a.mala Armeniaca tantum vocabantur, poftea Galenus pi ac c cciavocauit;Nime vciorecentiores paucis littet is mutatis abricoccia dicunt. Leguntur ex arbore magnitudinis moderatar,pyro videlicet mi- nore & Perfica maiore, duriore, durabiliore.. Caudicem emittit crafliflimum, ramos multos, non vt Perficaprolixos, fed breuio rcs&craffiores; folia lata & mucronata pyri modo; flores albos*, primo vere erumpentes,ante folio; um exortumjfrudus rotundes - Pct ficis fimiles, colore foris &intus luteo,carne mu! ta ,iacculeta, palatograta Abricocciahumidacenfencuriecundoordine,frigi- daprimojVcl potius temperata,vrdnlciacmnia. Aluum lubricam efficiunt, & cito corrumpuntur in corpore infirmo, maxime fi im- moderata quantitate ingerantur.Eorum autem nullus in medicina , celebratur vfus. MorustEius fiunt fpecies, vnaquaedicitur nigra, haec nigros fm— &us,alteraalba,haecalbos profert: vtraq; procera eft,radicib. fla- uis,caudicibus ci aflis, corticibus fcabris, ac frondibus alni, longis, latis,iuxta margines ferratis,quibus bombyces vefcuntur.Prarilan- tiflimum vero leiicum nent, cum albae mori vt quae illis fint gratioia, &C materiam fuppeditent fericeisfilisducendis largiorem & aptiorem.Fructus mon nigrae, quos moracteifi vulgus pharmacopcEorum vocat,fuauesfunt,&faepemcnfisapponuntur, corumquefucco&: iyrnpus, & Rob conficitur , huius tamen vius, fcrenuncexoleuit,. Β a svii ici Ck ymrcm Liber Sextvs.’ Qui vero in alba moro nafcitur fiudus,quafi fatue dulcis eft,ad- modum ingratus ,& ad alendum ineptus, ita vc arboris praedanda' non ramex fructu,quam frondibus perquirenda, quibus didi ver· mes educati fericcura vellus praeftanciffimum fuggerunt.Portodo- mcfticarumarborum nouilfima morus germinat, vt mcnfeMaio, cum fcilicet hyemis plane dciiit rigiditas : frudus fertI(dio& Au- gufto,oblongos, e granis compad:os,moris in rubo nafccntibus, fi- nitimos, fcd longjores,crailiorc$,maiorcs, initio virides, per matu- ritatem purpurafccnteSipoiircmonigricantcSymbcntefucco prae- gnantes. Mora immatura refrigerant, &ficcant ordine propemo- dum tertio,&valenter aftringunt,atque ad oris & faucium infiam- mationes conducunt, ait Diofcorides, matura v.humedant ac pa- rum refiigerant:aduerfus fitim valent, appetentiam proftratam re- uocant,ventriculo non aduerfantur: parcifllm e· autem corpus nu- triunt- Diamoron vfitatum, Nicolai; Recipe fucci mororum celfi lib.& fucci mororum rubri lib. j ..mellis opt. defpumati lib.j. fapae vnc.iij. coquantur f. a.contra depafcentia oris vlcera, ad dentium aifedus, & gingiuarum noxas,atque ad omnia oris vicia. Diamoron fimplex Galeni: Recipe fucci mororum domeftico- rum lib J.meilis lib.j.clarificetur primum fuccus, deinde cum mel~ le coquatur. Diamoron compofitumGalcni:Prftcrfupradida adde myrrh$, croci ana vnc.j J.omphacii vnc.j.coquatur omphacium cum lucco & meile, myrtha v,& crocus fab finem adiiciantur, cum fcilicet ab igne remotum fuerit medicamentum. Diamoron MefuarRccipefucd mororum domefticorum, fucci mororum Rubi ana lib.j. ß.mellis, iapasana lib.j. coquantur igne lento ad fpiflitudinem mellis. Reponantur, Phlegmonas oris par- tium , & columellae faucium, & eas a quibus impendet fu tfocadonis periculum, lanar, ■ Basilica Chymicje Cap ντ XL VIII. De vmu nucibus )Yihes Miti» der her. amygddls, co~ mU& pajfidis. NVxiuglansquafilouis glans, autiuuansdiciturr Graecis Ka- pwct'/SacnA/jiov-hoccftjNuxRegia.-Nuxetiami’eifi aaregionc, vnde primumeftadueda. Vulgo fimpliciterNuxdintur, K*pw5i·, a capitis grauedine, quam folia ejus aifetunc, eil dida. Grauise- nirn foliorum eius halitus ,qui cubantibus ilib ea arbute granedi- nem capitis, in cerebrum purgans, inducit: Frudas eius itidem iu- glans &? nux juglans cum arbore appellatur. Illius truncum fabri lignarii quaeritant, corticem in dium pueri ad lufum&efiim, pharmacopcei ad medicum vfum, quem etiam nouit Mithridates, qui ex nucibusartidotum, paucis addicis conficiebat Tuum·, vc etiam Galenus, qui exearundem fuc- co fuurnparabatDiacaryon, iluDiamicum, . idito mellis tanto, quanto ad fuaiiitaccm opus eiTe videbatur ; quo medicamento ipic fanauic hortulanum ab vua,tonfillis äc glandibus fere uffocatum. vt certatum reliquit lih,6.cornpof nuddocaL Ert v.Nux arbor prae- grandis , folus neruofis, fraxini modo cohaerentibus, & facie fimi- libus,fed maioribus. In agris, fecus vias pingui ac rcftibili folo laete proficit, atque etiam in hortis, fed quia fu a vicinia & halitu fegetes &ftirpes proximas male afficit &: quafi inficit-, fecus agrorum fe- mitas plantatur. Circa folftidum aeftiuum Nuces virides & adhuc tenella: a cortice externo purgamur , Sc ramdiu inaquafubindc mutata infunduntur, vc amaritudinem deponant. Dein coquun. turve mollefcant, poftea cinnamomo , aut Garyophyllisconfi- guntur, &faccharo coquuntur Scferuanrur ad ventriculum imbe- cillum roborandum &codionemiuuandam. Nuces recentes, ca- lidae funt primo ordine,ficcas v.fccimdo:Aridaever0calidiores.Ea- rum vfus omnibus non cftfalutaris, ventriculum n.grauant, diffi- culter concoquuntur,bilem in ventriculo augent,tuifim & vomit9 excitans Plinius libr, 23. cap. 8. feribit: In fanduariis Mithridatis Liber Sextvs' ΗίΓ Mäximi Regis deuifti, Cn. Pompeius inuenic in peculiari comme- tario ipfius manuferiptam compofitionem antidoti. Duabus nuci- bus ficcis,itcm ficis totidem,& rutae fol. 2 o. fimul tritis, addito falis grano: &c qui hoc iciunus fumat, nullum venenum nocituram illo dic.Commanducarusmicleus rabidi canis morfibusillitus,omnia vulneris fymptomara&: mala arcet, ieiuno prius ftomachonucib. iifdem fumptis. Cortex Nucum iuglandium piperis vicem in cibis inucnit. Nucleus cü meile & Ruta inflammationes pecoris ciufqj dolorem fcdattluxacis pari modo prodeft. Idem poteft liquor ftil- latitiuscxnucibusimmaturiseirca Cal. lulijis vftus.Cum cepis,fale & meile nuces tufae, morfibus hominum, fimiarura & canum auxi- liantur.Sugjliatacadcm ratione tollatur, corticis nucum cinis vm- bilicoimpofitus.tormina fedarefertur.Ideciniscum oleo capiti il- litus,capillos gignit. Vfti nuclei cum vinoilliti, carbunculos ianar. Ex his tufis atqj expreflis fit oleum,quod ncruos roborat,calefacit, digerir5refoIuit & flatus diflbluit: vtiliter vtitur in cliimis ad dolore colicum, ά flatu & frigidis humoribmarum praeicriptis admifccrur. Antidotusexeiscum Ruta, vino &c aliis valde familiaris eft apud patres familias. Rob Nucum: R. fuccicort-viridium iuglandium li. iv.mellis opt. hb. ij. coquantur lecundum artem, ad capitis deitd- lationcs ac inflammationes Ele&.de nucibus:Recipe nuc. - cbmun.xv.caticas pingues xv. Rad. Arift.vtriufqj ana vn. j.f T orm. - di&anni albi, Pimpinellx ana drach.ij.f Abfinthii,Rutae3 Aferiana Mj.Baccamiauri drach. ij fi. cort.citr.galangae,macisana drach.j.Flor.Borrag.drach.ij.offis de corde cerui,BoliAcmcni,myr. rhacana drach.j.meilis deipumati hb. i ij. M. Fiatq; cle&üarium, de * quo detur maneinftarlupini.pferuat a peile. Nüxaiiellana,cory- * vcnerunt.Icem ; · »Wcrpsfjhje.Niices parux: Latinis Nucesauclk- nae.primu auellinix Item Praencftinx,Heracleoticae Diiolunteius genera,quae fponte vbiq; nafcitur.& in nemoribus etiam frequens: latiua.qnaefaichim fere oblongiorem, & totum ceu barbato puta- m:ne te&am, ferrum , cuius nucleus ruifa merr.brana ringfiur. Corylus tad.cccif tenu/,ahiifima,viuaci 3c robufla,caudice multis infernefl:olonib.fruticante,fupcrne ramis brachiato, virgis breui- b.us,fme alarum imu eno dibusjcrafliiquc nonnullis, foliis alni,fcd Basilica Chymkä latioribus per ambitum ferratis, materie admodum lenta,cortice fumma, tenui, pingui, maculis albis vario: medulla tenui &c flaua demi pofiit.Florere hanc aliqui ncgantded vice fioris quofda in eo peculiares Iulos ciuperc.Siquidcrahudhiia caduco,caliusvua: modo,magnitudine vermisgrandiurculijpinguiscmcrgit, hngula- ri pediculo, quem vocant Iulum. Dehifcitineuntc vcre,ac defluit cum folia profiliunt, callo fquammatim compadtili propendente, tum calyculacca tegumenta totidem , quot Iuli fupra pediculum exeunt,eommq; fingulis nuces infunt. Aiunt ruftici ferpen- tem,qu«.coryli caudic$ vel fiircuio fuerit i6fca,obtorpcfGcrc& tan- dem emorh Calidae ac humidaefunt Nuces aucllanae: ftomaeho & inteftini* gracilibus minus funtfalubrcs, vnde Macer: Ex minimis nucibus nulli datur cfca ialubris. DyiTentcriam, fi non Catis maturacfucrint, facile gignunt, praefertim quibus rubrum cft tegumentum. Aridas maturas auellanas nuces tuias, & cum vino potaediururnae mfli mc- dentur.Toftae nuces cura modico piperis fumptas, dcftillationes ex capite ad pedtus, ,e quibus tuffis oritur, prohibent. In cineres vftac nuces,& cum adipe vtfino illitae,alopecias fanare traduntur^ufpc- iiS auellanas nuces fcorpionesexeooleo arcere PJutarchus refert, w idefeorpionum morfibuseafdemmederiaiunt. Confedtu etiam firex auellanis.proutcuamygdalis; Antequam autem conficiantur auellanas, bene in vaie aeneo penfili, hinc inde agitari debent, & calefieri quoad fubtilis cortex eis adhaerens, re- moneatur. De Nucibus PineisjPinus,Picea,Abies, Cedrus&Larixarbores funtpraecelfie, coniferae, refinifluae, &inferie vultu non multum diffiraiIes:Earum tamen aliae exoticae funt, nec facile in folo noftro & coelo cicurantur, vc Cedrus Paleftinaac Libania; Alia: noftrates quidemfunt, fed fylueftrcs perpetuo, nec nifi adfpedlaculumin hortis habentur,nec cultu deledlantur,vt Abies, Picea, agreftes Pi- ni. V era a.Pinus magis vrbana eft,ac manfucra, quae vbi crafib cau- dice afeenderit,circumquaq; ramos edic multos, foliis tenuibus & longis, in extremo aculeatis veftitos & comofos. Frudusconi di- cuntur,vulgo poma pim,& multis velat iquamis,cynarae ritu, craf- ;js, duris, lignofis, capitatis compadfci j in quorumiinibus*ac velutj Liber *Sextvs. 1457 toris includutur nuclei,oblongi i rotundi, tenui mcbranä nigticäte inuoluti,dulces, q modo pini nuces, modo ftrobili.modoGoccali &(aepiusPineinominantur. Nucleus hic tcperatus,adcalorcmtn. magis accedes,-vnde reb. vencreis infetuire creditur: femen n.Se lac auget,multum alit, exafperatalenit,mifi vereriprodeft,necnon phthificis &tufficntibüs.Prater pinum vera alixfunt multae fylue- ftres,vc Picea,tres maritima, &c aliae quaedam,quae inter rupes & lo- ca praruptaacmontofafpontenafcunrur. Omnes autem quemad- modum &: abies & larix, qiiiE iliis affines funt, lacrymofe cernun- tur, & fponte vel illato vulnere fuccoseffundUnt-, aut liquidiores, aut ipi ilio res,albiores vel nigriores,&'c. Loch de pino : Recipe Nucleor. mundat, vnc.xxx. Amygdal.a- uellan.affatar. Tragacanthi Gummi Arabici,fucci Glydrrh. Amyli, capill.Ven.Ireos ana vnc.ff, carnis dadyl.drach.xxxv, Amygd.amrr. vnc.iij.Mellispaffuiar.!BucyrireccntissSacch.opt.äna'vne.iv. Mel- lis opt lib.iij.vn.ij.FiatLoch,quodannum feruatur, fumatur vclut lambendo vmj.Loch Antipatri.R.Nacieor.pinear.mundäcö.drac. xij.fcm.liniaffi drac.ix.Tragacanthi, Ireos, ana drac.xij.Carnis da- tlyl.dra.xiix.Amygdal.dul.dra.xvi.DiffoluaturTragacanthaina- qua violarum &c reliquis contufis , cum melle q.f. Fiat Loch f. a. Tragea nobilis pro ftomacho, capite, pedore &c hepate.-Recipc fpec.Aromat.rofar0Diagemmaeanadrac;j.Diarrhod. Abba. Diapc- nidiianafcrup.ij.Diambraedrac.fs.Amygdal duLmundat.incif.ana vn j.ß.Fiat cum Saccharo & aqua Rof.confedio inMorfuiis. Eled.pro iis quibus femen eft acre;Rccipe Pinear.condirar.cura vn.j. Caulium, ladut£, carnium Cucurbitae conditis cum Saccharo ana vn.j. ß.carnis teftudinisco- d£cnm Oryzavn.iij.Cumfyrupoconferuat.Satyrionis F.Eledua- rium Tabulae confortantes ventriculum.Recipe PinearumEled. &rubtiliterincifammdrac.ij.Spcc.lmperalium vn.ff.Spec.Aromar. Rof. drach.j. (s.Sacchari in aqua rofdiffbluti vnc. xm.Olei Cinna- momig.iij.Mofchig.ij.F confedioin Morfulis , fa. Oleum e nu- cleis Pineis fit per defcenfum,vt oleum e baccis Hederae deftillatur. Valet ad erugandam mulierum cutem. Eleduarium ReguirmRecipe Pinearum mundat.vn.iix.Amyg. mundat, vnc.vi Cinnamomi vnc. ix.Caryophyl.Santalicitr.ana 1458 Ba sit ic je Chymtcjs drach üj.Ligni aloes vn i5.Arnbrxdrac.j.Mofchircrup..i5.Sacch.albii lib iv.AquxRoi.lib.j.i5.F.Ele&uarium.Cerebrum,cor,Thoracem & ventriculum roborat. Aliud Ele<5tRegiurn;Recipc Pinearum mundar.vn.vj. Arnygd. dulc.Expurg.vn.iv.Aqux Rof.lib.j 15 Rof.Rub.vnc.j.i5.Santali Ci- trinidrach.uj.i5.Saccharilib.lv.Ambrasdrach.) Moichifcrup.ß.riat Ele&uarium. DiapenidionjRccipe Penidiarum vn.ij.drac.ß.Pincarö, Ämygd. mundat.fem.papau.albi ana drac.iij.fcrup.j.Cimamoni.Caryopyll, Zingib. fucciGlycyrrhi.Tragacanthx, Gummi Arabici, Amyli can- didiffifem.Enuclearicucurbit.dtrulli, cucum. Melonis ana drac.j.C Caphurxgra.vij Syrupi violati lib.j i5;vcl q.f Fiat EJeär.in vaie fi&i- llvitrcato,confcruandü per annum. Aducriusocm thoraeis noxa» tuffim a frigore contra6bm,& vecis iadiuram valet: tabidis deniq» Sc purulenta excreantibus fuccurrir.f De nucibus cupreffi.Cupref· Eis fempiterna fi ode virec,caudicc procero, tereti, craiTo, fummitate faftigiata,atqj in orbem coadlajfolio pmi, fed carnofio- re,brcuiore,obtuiiore, amaro j Ramis compIuribus,foliofis,in an* guftum grauibus,ta6hi afperis, neutiquam pungen- tibus,Pto.fruäu conos,icu nuces effigiem coni referentes exhiber» quibus vctultacc,vel calore dehifeentibus,femen paruum intus condufum,vel iponte, vcllcui attadai delabitur. Ma- teria ligni foIida,ilauefcens lantalixmula, odorata, ad füppcllcdii- liumlignorumfabncaramaximcidonca. Huius a.arboris duxtra* dunturdiiFcretiae,vnamas dicitur,altera foeminarvtraq; comae per- petua aefemper virentis.Illafcccunda cft.terqjin ano galbulos,ieu nuces promit,Ianuario,Maio,Scptcmbri,vultuq; velüti moroläeft fruÖtibus torua,odoregrauis, necvmbra dele&abilis. Alteraquae foemina d'icitur.fterilis eft,nec galbulos nec fernen p roferens, Sc ra- mosin latum magis diffunditicaetera mari vix diffimiliaiHamideni' vtriufqj color,odor,fapor,virtus Sc vult9.Solet euprcffiis hyemem fälua perferrei Luccttx tarne cuailt nulla per rigiditate hyemis anni i£o8.In Creta Infula, referente Theophraflrolxre&fponte etiam line femine prouenir, vt etiam in Idxis montibus leucilqj vocatis» in quorü fumrais iugis,quibus nix nuquam deeft, cuprc/Tüm cora- jpetiri affirmant, quamuis alibi nonalcatur,niß teporem inuenerir. Liber Sextvs. EcupreiTbRcfinaquxdam larignae confiftcntia fimilisexudat, a- cemmafapore,cuiusrariifimuseftvfus. TotacupreiTusvim habet calefaciencem,exliccam:em &aftringentem,iecieius maxime folia, germina,nuces &: femina vfurpantur. Conferunt laxis partibus ro- sboiandis,dyfentcrids&: coeliacis affedlibus cohibendis , humo* iribus iifiendis.J Oieum e nucibus cupreifi: Nuces primum in pul- verem rediguntur: deinde ex aqua Betonicae, vel aqua vitis dcftil- lantur: Poftca oleum, quod inde manauit, in B.M.corrigitur,& ab aqua leparatur. Hoc ceruici, vel capitis vertici inungitur ad cathar- icos retinendos, quos ipinarn verfus lingulari quadam vi retrahit, quare etiam anterius oculis applicari non deber, vt quod illos at- trahendis humoribus offendat. Ribes,Ribcfium fonticola ftirpseft,multis horrida, multos ramos pariim furre&os, icd tertuofos 6>c inflexos emittens, ac frondes vitis aemulas,fcd minores fcfru&us mode cogeftos, paiuulos,rotüdos,ruberes,faporeacidos.groiIula,fiucgroirdJam- bra vulgus nominat, MautiraniRiben,quib. officina: luü Ribes fc- sceriit.Huius fruticis tm a rei botanic? fcriptorib.tradiintur dif» fra&a rubro, propter virium praeftantiam commcn- datus,alter nigro.qui vix in vfum medicum recipitur, fcd topiariü; induit b. eleganter Hortorum arcas. Tertius reperitur fru&ü qui profcrralbum & gratum. Receutiorum nonnulli Ribefium nant Crelpinum, & vuae Crifps alteram efie ipecicm contendunt; iicq·, illius fru&us grofTula rubra,huius alba nuncupant .· Effigie ta- men,colore , iapore, magnitudine non parum inter ie diftingimn- turfin fequentibusaudiesdeilla.Ribcs refrigerat, ficcat,moderate ftringit,& roborat jfebrium aeftus extinguit, bilem reprimit, ferui- dum fanguinem contemperat, fitim temperat, putredinem arcet, febribus malignis confenvvcntriculifubueriioni&dyfcntcricis af- fc&ibus a caula calida natis. Eius fucCo iyrupus paratur ad haec o- mniaefficaciifi mus ac vtili/fimus. Rob de Ribes fimplexiRccipc fucci Ribes lib.iix.coquanturpcr fe ad Ipiifitudincm mellis. Rob de Ribes compoiitiuRccipe fucci Ribes lib.tv.Sacchari o- ptimi hb. ij. coquantur fecundum artem. Ventriculum firmat,vo·* mitum biliofum teprimit, fitim reftinguit, aliafq; exactiones bi- |i~fisfifiii. Basiljcλ· Chy.mic^ Oliuae dicuntur frublus ab olea vel oliua Grads Ixala,Germanis .· £)itUiUlMUltUCuiusduodicütur genera fariuaacfylueftrisjfatiua: co- lumellaio,enumerat genera. Paufia, Algiana, Liciniana, Scrgia£ Neuia,Culminia,Orchis,Regia, Circites,Murtea.Baccaiucüdi(Ii- ma eil paufia:, fpeciofiflimaRcgiae,; Fcruido fqualidoq, flatu coeli gaudet. Arida loca depreiTaq,, fed longe magis mediocres cliuos a- mat.In illis n, excellens folisardor ventorum proflatu refrigeratur; : quare optimum exhibent olefi.Saligneis fere viret frodibus,angu- flis,quse tam breuiinnituntur pediculo, vtquafi defixae cohrereanr, floribus pufillis quidem, fed foliatis frudlum ambientibus, qui ca- diui,fi perfprati fpe6lentur,probae fiofculomm iadlure probent au- gurium,baccis maturitate nigricantibus,quq carnis callo &c nucleo , (quem antiqui fanfam vocant j interiacentc conflant. Radice vni- - ca, paruaque & velut lacinia ex medio tendente firmatur. Caeteris ; grandioribus, öc.cancrorumfimilitudine contortis,aliiscrafiiori-: bus.aliisobliquis,& fumme cefpite.cohaer.cntibus,, nodofis, villofis. Medulla huic tam incerta, vt non inmedio ligno > haberi, fed per totum lignu fpargi videatur. Ideo quidam omnino - medulla carere crediderunt. Fplia olearum vehementer adflringuc ; purgant,acfiilutjmaturaoliua:mediocritercalefaciunt,ventricu- - lo,oculisac.yefica:funr noxia:: Irruturamagis funt frigida:,flipticae ; & ficca:,gulae magis quam medicinte dicata:;ventrem roborant, al- uum fiflunt,&c.Pulmoni vero noxia:. Conditae oliuaecolymbades didaefrigidtefuntacficca:, quae fi cum garo ante cibum fumantur,. aluumprqrirant. Oleum mediocriter efl calidum, & magis humc- faciens: Exoliuis v.crudisexpreiTumOmotribesdidumjmagisad- ftringit, & magis frigefacit; Elucum v.minus mordicat; Quo vctu-i - ilius cb calidius:fa:x olei calida ac ficca, vtilifq·, inflationib. & ven- tofitatibusfplenis. Trita folia, igni facro,ylceribus ferpentibus& epinydidi adhibentur,Carbüculos,nomas, Paronychia cohibent., panos colledionefquc eum meile difcutiuntt cruftasrefoluuntex.. meile impofita:commanducara oris vlceribus medentur; idem fa- cit fuccus & deco<5tum:Excipiturfuccus affufo vino vclaqua,ficca- tufque in paftilios cogitur: fed longe diuturnior efl,qui cum vino > quam qui cum aqua,&c.. Qleaftct Grads h.c. fylucftds olea, nafeitur Libir Sextvs. cxfatiuac nucIco,fatiua foecundionvitaei longior quam Oieaeifati- uaenon multum eil diflimiIis,dehocapudauthorcs. Oleum oliua- rum verum ex maturis oliuis exprimitur. Huchumedat & me- Datur in clyfteribus ab vnciis tribus ad plures. In vnguentis pro dcac.ij. Cerae vn.j. olei ponitur.In ceratis pro vnc. · ij.ccrae vnc.fl.olei. In emplaflris vero fere aequalis meniura olci &c cerae, f Berberis horridus eil fpinis frutex, fepimentis idoneus, furredus,virgispraeduris,quinq; autiex cubitorum ,qnaealiquädo arborefcunt.£aruq; cortex Jasuis eil,ac fubalbicans, vt radicum fla- veices,ligni materies lutea.-folianumerofasüt,rigida,acuta,oblon- ga)dura}diluta.virentia,ambitucrenata,&nonmhilafpera:florculi ex pediculis oblongis cohaerent lutei, mufcofi &c emicantes: frud9 parui,oblongi,rubri,racematim cohaerentes. Vocatur haec planta* vt etiam frudus fpina acida, flue oxyacantha. In oflicinis Berberis, nomine dedudo ab Amyrbeus Auicennae,vt fcntit Dodoneus,qui hiincirudum oxyacantham vocat,'non ocyacanthum,qui Γρϊης a- cutae, feu Bürgefpinae, aut albae Spins frudus eil,rubeu$, dulcis & rotundus.Vulgus Senellam vocar.vt Berberim,Spiniuinetam.Re- frigcrat &: iiccat moderate, validius ailringit, fluores fanguinis, &c' aliorum humorum cohibet, calorem vifcerum rnicigat, vomitum fcdat, dcviicera recreat,' f Rob de Berberis fimplex; Recipe fucci ’ Berberis lib.ix. coquantur per ievfq, ad mellis ipi Hirudinem.f Rob ’ de Berbenscompofltum:Recipe fucci Berberis lib. iv. Sacchari o- ptimilib.ij. Coquanturfecundum artem. Vinum exinde confedü» omnibus ex calore ortis alui fluxibus, vt tempore dyfenteriae,pro- deil,ac fcdat fitim f Succus abundares menfesreprimit,ventrrculu * & iecur confortat: cum Saccharo meile conditae idem faiciunt: deftillaitur etiam ex iifdem liquor ad cofdemafledus, menfeprac- fertim Maio flue Autumno.Maturi frudus arefadi etiam a deman- tur,&in aqua mollefadi ad vfum poftea fumuntur.Maturi frudus · tufi ac illiti,calidaapoftemata mitigant i d admatuntatem perdu- cunt : Radix tufa &illita,omnis genens teia.fentes, aculeos & cor- pori infixa extrahere dicitur. f,Corna;frudusflint oblongi phafeo- lorum magnitudine, non tamen plani, fld rotundi,rubelli,nuc.eo intus o fleo,albido, duro praegnantes, iapore auilero, cum quadam 1 aeiditate, colliguntur ex arbore non multum procera, fcabro ve- Basilica Chymicä ftita cortice, Foliis lacuibus,latis,mucronatis, vcncnofis, Euonymo iirmlibus.Primafermc omnium floret,frudusaeftate virides gerit. Autumno cornos rubentes dat, montes 5c valles diligit, & fcpc citra culturam nafcitur. Habetur tamen in hortis multis, vtfint promptius ad manum frudus pro facienda medicina.Theophra- ftoin marem &foeminamdiuiditur. Cornus mas arbor eft n.faepe cubitorum, cortice neruofo, tenui, caudice haud ita craiTo,neque femper redto.acqj etiam nodufo/ed ita felido, vt cornibusfpiilita- tc non abiimilis rcfpondeat,folio amygdalae:, fed crafliori pingui*)- rique: flore&frudu oleae, dulci, gratoodoratu, pluribus cornis iingularipcdiculo dependentibus. FoeminaThcophrafto QnXuxpet- via dicitur, Latine foEminicornus, caudice fungofo, & inutli,vir- gulis inftar amednaefruticar, autumnalibus baccis per quam acer- bis,& eundis animantibus guftu intadis. Radices vrrifq·, firmae & emori contumaces, nulliq; perniciei opportunae Frudum fert cor- nus circa iolftitia, primu ncandidum, poftea fanguineum,fucco intus cruento. Summa ligno eft durities: ad Radios rotarum, ob exilitatem potiffimum expetitur:cuneorum & clauorum ferreo- rum vicem praebet. Corno tam in foliis quam in fmdu adftringedi eft facultas,Exiccat &: conftipat.Frudus corni ad omnes alui fluxus funt efficaces, vehementer enim, pari cum Mefpilis iylueftribus prunis natura.conftipant. Condiuntur etiam frudius hi ficut oliuat In Saccharo & meile ad dyfenteriam nonnulli condiunt. Folia aut faftigia ramorum in vino coda, aut perfe impofita, manantia vul- nera & vitia exficcantfanantq;. Sudor virgarum lamina candente exceptus ferruginem contrahit, quas illita incipientes lichcnasiä- nat. Rob de cornisrRecipeihcci pulpse cornorum lib.ij.Sacchari lib. j.coquanrur fecundumartem.Adftringit: vnde in fluxionibus ven- tris,dyfenteria & cccliaca confert. Amygdalus Graecis didaeft,Herodianotefte, quod poft viride putamen, multosfcarificatusoftAidat.&i«rimulasdehifcar,quas amychas vocant.fmduseiusAmygdalu vel Amygdala dicitur.Nu- cem Graecam Cato vocar, &c arborem &; frudum eius. Thaflas alij nuces appellari volunt. Duplicis eft differentiae; alia enim dulces &u Amygdalas, alia amaras. Radice firmatur fingulari,praegran- dfaltcque defixa, caudice procero, iummatim compluribus rami» brachiato, folijsfalignea fpecie, praelongis:flore foliato, candido, quanquam & Amygdalorum quarundam foliatus exeat. Arbos fucco pingiiiturget,lachrymamqacnmoiaplorar,quaE ftatimeon- crefeit in gummi. Verum ne ad vlia quidem, vtpote inutilis expeti- tur. Huius nuces gemino prc«:edxopenrnem:o,puIuinati,piimuna calycis, mox lignei putaminis, cuifolidus fu beft nucleus, acriore ctiamnumobdudus callo. Coelo gaudet calidiore,quaproptcr in infulis vberioradolefcir.Pangiturauulfo ramulo, viuiradice & ie- tninio. Nuces quae feri debent, pridie liquido fimo macerantur; alija- qua mulia madefaciunt, in eaque nodem folam eile patiuntur,ne germen extinguat mellis mordacitas. Cacumina in terram rede fi- guntur, fic vt lignofior pars furfum fpedet. Surculosautemqui vel arbori vel terrae credantur , e media arbore legendos praeci- piunt. Ab autumno ad brumam, Graecorum opinione, facilius ieritur: Verno latu difficilius comprehendit, quod arbos ea praecoci partu germincc.Si parum ferax Amygdalus fuerit, forata arbore Iapidem adigito, & ita librum inolefcere finito. Temperamentum Amyg- dalis eft calidum:magis tamen amaris, ob oleofam friatu naturam. Diocles ea eradit alere, ventrem bene habere. Recentia tamen minus aridis iuntnoxia , macerataque mulro minus ijs, quae nullum experta funt humorcm.Torrida quoque ni- mis crudis officiunt. Diphilus tradit, extenuare vrinas&aluum ciere, paucum fupped«tarc nutrimentum. Gummi quodcx arbore ftillat, ipiilandi vim obtinet. Oleum Amygdalinum modice Sc temperate eft calidum, vim diicutiendi &c aperiendi habet. Vnde adiecoris iepimenta, pedoris dcpulmonis vitiacft vtilc.Quod ve- ro de Amygdalis amaris exprimitur, magis aperir, Lotiumque & menfes ducit, calculum renum, & veficae, frangit. Amygdalarum mfculum aut decodum, in quo Chalybs furritextindus .-laxans aluum cohibet. Amygdala; amarae purulentum pedas mite purgant, fanguinem excreantibus profunr. In cibis iumpt® ulBER ύίΧΤΥϊ. 14^·^ B A S I LI C A C Η Υ Μ I C Ä pe&iis, pulmonem, iecur,lienem, renes Sc veficam aperiunt. Pro- fane itaque tuilientibus, difficulter fpirantibus, pulmoni, iecori, lieni. Ad bellaria quoq; ex amygdalis Sc Amylo,placenta?, quasMar- cipan Pharmacopolae vocat, conficiuntur. Humido ventriculo,in- teftinorum partionibus 6c calculo.cibus Amygdalarum cft vtilis. Succuseftamaris Amygdalisifchiadicis prodell. Gummiarboris fanguinem cxcrcatibus datur. Sex aut fepeem nucleos mane ieiuno ftomacho fum ptosi temulentiam eius diei aucrtere ferant. Vulpes Amygdalarum efu mori tradit andquiras;quod in fele in Italia ob- feruatü eile, q amaris amygdalis fumptis mifere fic mortua, Vergib Marcellus annotat Tufae Amygdalae cum oleo rofaceo, temporib. illitae,capitis fedant dolorem. Maculis item&puftulis faciei illinü- tur.Cum-vino temperatae epinydtidas & manantia capitis vlcera fa- nant.Cum meile morfui canis medcntunGummi arboris cum ace- to papulas,ferpiginem, & id genus cutis vitia curat. Radix Amyg- dalarum amaracum in vino coda & illita,maculas faciei extergit. Lixiuium ex cinere ligni & corticis Amygdalarum apparatum cor- rodendi facultate maxima cft praeditum., In medicina praeterea ea- rum talis e 11 vfus, Loch de Amygdalis: Recipe Amygdal. dulcium , Amygdal.a- ,mataram,fem.Lini torrefa&i Pinearum,Anifi,Tragacanthi,Gum- mi Arabici, Glycyrhizae ana drachm.j. ß.Sacchari, penidiarum ana drachmas iij. Mellis , fucci Feniculi ana q. Γ, coque, valet ad in- teri periem liceam pulmonis & .thoracis , & tuflim inde lic- eam. Loch abftergens &.concoquens:'Recipe Amygdal. dulc. vnc.j. ß.Pinearum infufarum in aqua decodionis hordei & Glycyrrhizae vn.ß.Enula: campanae liccaedrac.j. cum fyrupo de Glycyrrhiza.fiat Loch. Saponea: Recipe Amygdal. diilc. vnc. ij. Amyli puriflimi & nouivnc.ß. Sacchari albi clari lib.j. ExhocSaccharop. vndaefu- mantur cum contulis Amygdalis , quae fimul mixta per denliim fetaceum persolentur, & ad ignem fufpendantur: cumque Spif- fari Amylum coeperit, tum reliqua: tres Sacchari vnciae ad prac- tdi<5tam corapolitionem addantur , & ad petfe&am cofturam Liber Sextvi: iedjgantar: ad quam cum peruenerit, in bolos,quos morfellos vo- cant, fingatur. Minori porro co&ura lineus formam induit.Prodeftad pc- &orisvitia,tenuesdeftillationesacapite ad fubie&as partes ema- nantes incrailar, tufiim (edar, pe&us roborat ac mundat. Confe&um Amygdal. dulcium .-Amygdala: bene cum pane aipero fricantur, atque in vafeameopenfili, fuper carbones, hinc inde agitata:, ficcantur & ab omni immundita mundantur : de- mum (acharum fortis coftionis cochleari ferreo perforato fuper eas infunditur, vas huc & illuc ducendo inccilanter ; & tantiiper hoc fiat, dum bene tegantur; & quanto magis agitatio vafis conti- nuatur, tanto (olidiores redduntur. Sunt qui cum cortice confi- ciunt Amygdalas : Ec hoc modo confe&ac, longiore tempore du- rant, nec rancefcunt. Sunt qui a fuperiori cortice mundant. Qui- dam illas diuiduntin partes duas, & crifpas faciunt. Puluisimpinguans:Recipe Amygdal. dul. Vnc. 5. Farina: cice- rum inlafteinfuf.&ficc.Vnc.50riza:lotae Vnc.a. Tritici excort. lafle infuf. Hordei excort. la&einfuf anaVnc. 3. papauerisalbi, panis biico&iana Vnc.4. (acharialbilib. 1.Tere.da iorbendasin diemane Vnc.3.co61as cum la£le aut aqua cicerum . Loch de Eruo: Recipe Amygd.amar. Vnc. f. Farina: orobi, HyilbpianaVnc. 1.Indis drach.z.Nuclcor: mundat.Vnc.i.Mel- lis q. f. Fiat loch, feruatur annum. Panis ad Tabem: Recipe Amygdal. dulcium excorricararum Ync.i.Pinearum, Piftaciorum non rancidorum ana Vnc.i. dadylorum,paflularü,iuiubarum anaVnc. i.f. Gummi tragacarhi &Arabicianadrac. 1 .Amyli Vnc.2.Pulpa: capi ElixiVnc.4.frudus maceratiaqua roiacea, cum reliquis tundantur & facharo paula- nmafperfofiatmaira,indeque cuiufque figura: panes fenfim fic- candi, ac auro obducantur. Panis Marficus: Recipe Amygdal. dul. mundatarum, & fubri- liter conmiarum lib. f. (achari optimipulueiizati hb.f vel 1. Aqux Rofarum q. f. Formetur marzapanis, pane Azymofubilrato. Co- quatur in clibano, vel vaie cupreo, ad id apto. Paftauutriens corficcum alterans & roborans: Recipe Car- Basilica Chymic^ nis teftudinum nemoralium lotas & elixatas in decodto Hordei UR’ Γ. Farinas Hordei Vnc. 5. Amygdal. dulc. pineorum anadrach. 1. £em. Melonum, Cucuibir.recenr. ana Vnc. f. femina inciia mace- rentur deco&o teftudinis & adde farinam, reliqua mifce& ad- jice fachari albiilirai Vnc. IV. tepide pafta coquatur. F. bolus. ' Oleum Amygdalarum amararum : Recipe Amygdal. amararum, ficcarum non tamen rancidarum ; contundantur minutiiTimc: poftea in farragine aliquantulum torrefacias , affufo aquae roficcae modico : poftea praslo exprime. Aperit oppilatio- nes, & difeutit ventofitatesaevapores : Sedpotiifimum medetur furdiratijfbilo&doloriaurium.-Ienitduritiemneruomm, & de» bet maculas faciei. Oleum Amygdalarum dulcium :Recipe Amygdal. dul. fic- - carum non tamen rancidarum, quantum voles, contundantur mi- nutiftime; poftea in farragine aliquantulum torrefacias aftufo ae- quas Roiaceaemodico, poftea praslo exprime. Lenitafperitates pe- &oris,gutturis&pulrnonis, duritiem & ficcitatcm iumfturarum; Eftiuaaein cibis, & confer: he&icis&phthiiicis ; impinguat, au- get fperma, fedat tuisfm, & ardorem Vrinas, veilcas & vuluas exeo- - riatae, cum fiftulainie&um. Lac Amygdalarum dulcium: Recipe Amygdal. dulc. lib. Π 1 Mundentur a corticibus,contundanturin mortario lapideo opti- me; Deinde diluantur cum asquap Hordei Mcnfura 1. &perpamu linteumMundu exprimantur,reficit,fomnuq; inducit.veLRe ip-e Hordei mundati co&idü erepet Vnc.j.Amygdal.infnfoiG in ac>. x rof. Vnc.i.fem.Melonum & Papav. albi ana drarh.i. F- E· uliiam aq.Hordiadfemilibia:cuiaddeIulepi RofariVnc.i.M b bann T troitule&i in febribus ad femnum conciliandum, ief gerar ardorem Renum &Vrinie acrimoniam renv erandan .. Emulilo ad Renum & veftcasaffe&us :R. ferr.n · . cur. Citrulli, Cucum.recenr. & n.undar. ana Vnc. 1. AmmtofaLcTuL Mundat. Vnc· i .contundantui in n o· ra5io lapideo cr. aquafoma* na piius cc &a, deinde colantur ad vir co vale condatm Pafllilx: Antequamdc pafli hsiccutic noitdr nat, primo pam juaeniittendacenicmusdeviti Vinifera qu« gincis *W(A0- p.hoccft finies, aquofusue Humor qui ex accenfis viridibus (armentis exudat.IdemMyrmecias inundus cii- cir. Cinisfarmentorum & vinaceorum, condylomata & thymia circa federn,qus ante ablata amputatauefunt, cum aceto illitus (a- nat. Confert Luxatis & viperarum morfibus. Lienis inflamma,- tionibus, cum rofaceo,.& rura & aceto illitus, prodefl. Vinacei Va- narum reconditi, inflammatis, duris, turgemibusq; mammis cum faleillinuntur. Nuclei acinorum tofti & triti, &pro farina illiti, dyfenrericis, coeliacis,&ftomacho refolutis profunr.. Caro Vua- rum cum fabat um & cumini farinaillita,teftium inflammationes iedar. Epinydidas,Carbuncu!os, fauos, & in articulis putredines ÄTgangrsnas, fine nucleis trita, & cum ruraimpoflea,fanat. Podagrsopoponaceillinitur. Mobiles vngues, illita, cele- riteradimit. , Labrufca, vitis fylueftris» Grscis a/urriA®*οίγρια de hoc vide authoresmosnuncad vflim paflularum in Medicina accingimus. Vinum pallularum fit pa flui is in vino vel muflo decodis , donec dulcefcar, quod moxin vaie conditur: &c pafluls contufs in idem conficiuntur, fubflduncautemillsin fsccs» Vinum pro (enibus: Recipe vini opt. defscaci Menf X V. Sy- rupiCotoneorum,cum meile fadi Menf.2. Vuarum paflarum lib. 2. ponanturdn dolio paruo. Eleduarium virs : Recipe Vuarum paflarum mundat. lib.i.Glycirihizsmundscontuis Vnc.i.Aqus hh. 2. f. Coquantur bene,poftea colentur, &exprimanrur,colatu- BA-SILICvE ChTM'ICJ Liber Sextvs. raeaddanturMyrobahChcbul.Citrin.Indorum Enucleatorum &c conquaftätorum Vnc.i.Embicor. Belleric. anadrach. i. coquan- tur, exprimantur Sc colentur: poft addatur lacharialbifl. lib. i. co- quatur ad decodionem iyrupi.cntic addatur Cinnam. Ele-di Vnc. f Caryophyll.galang.eana drach. 2. N. Molch. Num.z .Fceuicul·, Anili ana Vnc . i.F.EIcdnarium Sc reponatur in pixide lignea. Sto- machum roboratliumoresleniftimepurgat : Homines eius vius facit coloratos canities per illud retardatur. Cyphoides Andromachi; Recipe pulpae pallarum pinguium Vnc.j.CrocijCalami Aromac. Bdellii anadiach. 2. Γ.Galliae ligneae. Cinnamomi : anadrach. i.i.fpicaelndicaediach. 5. fchcenamhi drach.z.fAlyrrhae drach. 4.Rad.Alpalathi drach.z.Terebint.drac. 4, Mellis, vini odorati anaq.C coque F.Eleduarium,vt artis eil. Ad hepatis Sc thoracis afFediones vtilis eft. Loch pallularum: Recipe Rad. poeonicae Vnc.f.Hyiiopi,Me- Iiftae,ScoiopcndriianaM.f Glycirrh. Vnc. Γ. Fiat omnium dcco- dio in fq. aquae piuuiae,fada colatura cum forti exprellione, ad- depailuJarum minorum in mortario bene contuiarum, priusbene niundatarum agigartis.&atilhslib. 1. Decoquantur & per annum lineum fortiter exprimantur, exprelhoni adde fachari lib. 1. Fiat lochjVtartiscft. In frequenti vfu eft ad tuftim Sc pedoris vitia,rna- ximein puerulis, iisdemqueepileptids,propicrRJad. paeoniae in- gredientes. Lochabftergens& concoquens : Recipe pulpte pallularum Vnc. 1. Mucilaginis ficuum extra,dae cum decodione hord. Vnc. C Enulae campanae liccae drach. l .Spec. Diaireos limpl. drach.i. Cum iyrupo de Glycirrhiza F.Ioch. PaftblaepurgantesBauhinl;Recipe paiTuIarumCorinth.mu- dar.lib.i.InfuiionisRof.lib. i.f.Foliorum lenae Vnc.4.Infundan- tur folia lenae f a. in infufionem Rofarum tepentem per nodem, dein bulliant parum coletur: Colaturae addantur lachari rub. Vnc. 8. coquantur ad conftitutionem fyrupi: in cuius line imponantur pallulae parum bulliantrurfus.. Pallularum Leniens Hcum ii: Recipe fol. lenae mundar.Vnc. J. Anili drach, 6, Aquae Vnc. 9. Infundantur per diem ac nodem 1469 Basilicae Chymicae &bull'antvnaebulIitione,fiarqnefortisexprcfllo,cuimde paffu- lartim Corinthiae. V nc. 6. Bulliant ad exhauftionem deco&i: & in fine adde iachari Rubri Vnc. 4. Cinnam.drack. 1. Γ. Serapii a: au- lam in Ideam coquatur dum abeat iächaru. Accipiat Vnc. 2. a ntc- quampaftum ineat:affundi poterit aliquid ferapii rof. folut. quo vberius madefeat.Aliud Recipe Rad. polypod. Quere. Vnc. 3. Fol. Cense,Rad.Alrheaerecent: ana Vnc.2. Anifi drach.z.Omnia infun- dantur in vafe vitreato, & coquantur Γ. a.F. Expreffio: adde pulpas pallularum per CetaceumtranCmiflarum femilibram. Sachari albi Vnc. 1, coquanturrurfiisad cydoniati eraflitudinem, Dofis drac. 6.adVnc.i.TrochifciCyphi:Recipae pulpae pallularum, There- bint: co£tae ana Vnc. 3. Myrrhae, fchoenanthi, ana Vnc. 1 .f.Ca’am. Aromat. drach. 9.Cinnam. Vnc. C Vnguis odorati,Bdellii, Nardi Indicae, Cefsia: ligneae,Cyperi,Bacc. Idnipcri ana drach. j. Alpalathi drach. 2. C Croci drach. 1. Mellis q. Γ. Vi- ni modicum. Formentur trochifci. Valent ad pulmonum, iecoris, aliarumque internarum partium exul- cerationes. Ve reliquis vide in PhxrmacopoeA ηοβη. FINIS. Jo ANNIS DANI ELIS MTLII, CMiedicina T RAC TATVS SECVNDL SEY BASILICA CHY- M I C LIBER SEP TIM VS: De Animalibus«. FK A N C O F V RT1, Sumptibus Lvci Iennis, M.. DC. XX, " AD LECTOREM. ■ VOD proxime praeeritis nundinis autumnalibus Operi Medico- Chymtco loannissf DaniehsMylii tum temporis adhuc deerantitecum,Le£ior amice,communicarimfaud quaquam Ttejtemifti, puto ignorare. Man fit tunc ob temporis an* guftiam, qua praterfyem ac voluntatem meam cofirin* gebar, Liber Septimus de Animalibus dn refiduo, quem Author,ne LeSloris beneuolentia multis i fi is au ft Ioni- bus at q; additamentis abuteretur, vel tadium aliquod mdem crearetdPharmacopceia fua, typis propedie com- mittenda, adiungere dccreuerat, quod fequentia eius verbay fubfinem lihrifextipofita: De reliquis iß Phar- macopoeia teftatufaciunt.Verun- tamenTypograpIms-eos iam in elaboratione Libriifiius Septimi progrejfusfecerat, vt abfque (ingulari impena far um detrimento mutari commode res non pojfet. liquot enim plagulas iam tum perfeila impreßioneab- foluerat. Coeptum igitur opus continuandum,Librumq; dfiumfeptimumadfinem vfque deducendum curauiiTu vterefruer e, noflramqi curam & infi udiorum libera* lium promotiones propenfionem boni confule. Xvcas Ienni«. ΈΓ N tibi brutarum intuitu genus tmnefub vn^ Artiftfüßulptum, amice ,ιηαηίΐ! Qua freta, qutn tellus,vaßus qua contimt an, Cuntta fub bocßabuli congregat aut or opus.. ÜJec folum externis oculis dat cernere formas. Quos Deus in prima conditione dedit. SM varios etiam mirandostfindicat vfns. Quos lUis idem contulit ille ‘Deus. Oifcipults igitur parat incrementa Libellus, Dofte Galene, tuis.. I. Fl IT NER VS, Fr AN CVS,, P. L. C BASILICAE CHY MIC Μ. L1B E% SEPTJMVS.. DE A NIM ALIBVS, C A P 'V T I. T>£ CMedicamentU (x Microcofmifangitiney cerebro atque aliis. R v M ornn*umTnater^eiix» optimaq; nihil ($M vnquam imperfectum, aut frultaneum quic- |pi Iquam agens,Plantas animalium gratia, & cae- teracumplantisanimaliaproduxit; Manfucta (|r$S quidem propter alimoniam & aliam vtilitatc, fera, &rfmon omnia, illorum tamen plurima propter cibum & alia alimenta , vt Medica- menta Indumenta. Propter viClum alia aliis iniidiantur,vt mi- noribus maiora,qu$quoda fe grandioribus tuta noniint,folerter cauent. Mufcascnim venatur ac vorat aranea, araneam lacerta. Lacertam pauogallus, homo pauogallum, lupus hominem , lu- pum canis, canem interdum lupus. Omnia vero hominiinier- uiunt,&vlum aliquem praeltanr. Nullum liquidem eil adeo pu- tidum inieCtum , ex quo quandam fibi non vendicct vtilitatem. Siepe autem ex imperfeCtis & intemperatis quaeritat Medicinam, Ex perfeClioribus& temperatis alimentum & medicamentum,ex Lib. VII. 2 quibusnuncfiimit vngues Sccomua, nunc pilos &€rcrementv? nunc fanguinem, carnem, medullas, nunc coagulum,tcftes»of- fa,&Ci - Animalium etiam quaedam aliis medentur, vt Vriis Fot- micar, hasfiquidem illi ad famem explendam non ingemunt: Alia malis ab*oinfli aut cuiuslibet inte mperati vki colligendus & feruandus in offici- Wk SIL IC Λ’ G H T MI CM' Oip V de hiftdiva- erro. Arift.Ii!>. de lib 3 dc par lib. t.dc »emp. Gai. Liber. Septimts. 5 »is ad Empläftri confe&ufam, fcd-e bene temperato & minime morbofo homine,(I fieripofllt,habendus,velat ex hi«·, qui ludids ftatutocapntttuncätiir. Sic enim venis fimüUk artcriis.(ed:is,pro- mifeue iängnis arceriokis 'fc venofus colligitur , qui ftatim, gru- mti'cir,'&:Co.Ex fanguinehumano varia fiunt medicamenta caquc talia.-Qleum fanguinis humani: Recipeianguinemhominisfünf recentem, hunc digere cum Alkohole vini optimo indigeftione. mediocri ad men ihm velviaavtrumlubetiDeindcmanda dcftil- lätioni £:abltrahe primum liquorem, affuio nouo ipirituirenidi- gerc, dcfiilla liquorem fecundum, ita procede&-tenio<& quarto, 5c iequcrur oleum , cuius cÄ vius ad pulmonem exulceratura, Plcuntin,fluxus venrris5Epilcpfiam: Apoplexiam,&c. Hoc artifi- cio poteft & ex iangume hircino, taurino &C aliisprolici oleum; In hoc autemihminum cfi iecretum litum, vt iänguis quampri- mum recens adhuc calens infundacurieuimmittaturin Ipiritum, hac enim ratione retinet internum volatile &: fugitiuum eile, vc philoiopho'fapicnti confiat. Andcrnacus fic ait de oleo ianguinis , immani icuceruini: Sanguis hominis fani & inuencjdi, vel cerni iam capti dura adhuc calet ampulhe ine-uruata; inditur, & igneex cineribus vigetur, quoad omnis extillarit aqua: deinde ampulla reirigefeere finitur j lutoque obdinfia, in arenam locatur alio vale quod cxcipitappofito, ignis augetur , donec oleum emanare defieiic:hoc poikainaquacalida corngirurmacerando, leparan- doque. Sal quod inter deftillandum lateribus vaiis adhnercfcir, cum oleo abluitur, & vitro conditur. Alii fanguinem pellicano, quod sppcllanr,infundunt in balneodigcrunt,dum tertia pars vafis adimpleatur ;deindccx eodem balneo aquamifubieda ma- teria abilrahunt.-pofteafedimcntum ex ampullaincumara deftil- lanr nouies.Oleumfanguinis humani,ad comitialem morbum, a- lioique infinitos humani corporis affe&us abigendos efficax. O- leum vero (anguinis..ceruini, angulare in podagra diicuucnda.cfi remedium. Quinta efientia fanguinisfic fit: Sanguinem e vena hominis fi- ni recens extractum fine coagulare,aquam innatantem ahi!cc:ad- de decimam partem falis, macera in fimo vafeclaufo per dies 40. donec fanguis. in aquam vertatur; Fimum f?pe r.enoua. Deftilla Oleum i»fe- »mnishu- maoi. Q^inrae/l Iciuu ian- guioj> ku· ir.aui. Basilica Chymica aquam vique ad ficcum: Faeces in marmore laeuiga, & miiee cum·! fuaaqua, digere, deilillacum coliobiis, vt EiTentia prodeat per älembicum: Aquam Hane cum EiTentia diu circula: poftea ie-- gregaphlegma, & relinquitur quintaeiTentia: hic modus proce- dendi penbvnus cum primo oleo,appofuitamen,vtpoilcrior cor-- rigatur cu priore.,&c prior cum pofteriore, Vera aut quinta eilen tia fanguinis fic fit fecundum Beguinuinum,quando ficaitinTyroci- - nioiuo Chymicopag. 179; homo- nymumeft.Intcrdumfignificatquamuis ipeciem Chymicacraili- - de materiaeelementads.corpulentiiq; fiecibus exutamrac opponi- tur magifteriojin quo tota fixbilantite moles fere remaner, ied ex- altata & depurata.. Interdum, y t nos eam hic accipimus,denotat: fubftantiamaethercam,CGeleilemacfubtiliifimam; e tribus prin- cipiis cuiufvis corporis miftifoluti, a qualitate elemcntariienfi- bili, corruptibili&: mortali,per varias operationes Chymicas,or- batis,&:in vnum, feucorpus ipirituale, ieu ipiritum corporeum ', coagulatis,conflatam.. Dicitur a quibuidam Medicina j&t' i&pgb:: ab aliis Elixir, ob infignes virtutes, quasinpraeieruationexorporis - Humani a variis morbissexeridab aliis CGelum,duplicem ob-ratio- nem.. Primo, quod ficut corium, nonexquatuor elementis; ied materia quadam aetherea,& quinto quafi elemento fadum, nec : corruptioni vili obnoxium eft : ita «Scquintaeflendavera, ab o- - nmnibus faecibus elementorum fit iecreta: ac quamuis non plane· incorruptibilis .- attamen ad eam fiibtilitatem, tenuitatem &fim- plicitatem ipiritualem redada , vt nihil heterogener, a quo cor- rumpi poffit, in ie continere videatur.. Deinde, quodficurcoe- - Ium in h£cfublunaria potenter agit,rebus omnibus vitam largien- - do &c conieruandofitaetiamhec quinta eflenda corporis humani i valetudinem conferuet,iuuentam extendat, ieneftamremoretur,, & omne,morbi genus abigat. Caterumquinta.eflentia fanguinis humani paratur huncin modum.. Recipe quantitatem faris ma- gnamfanguinisvirorumianorum., in flore aetatis confticucorum: - pone in vale circulätoriomftae! capacitatis inß. M. continue bul- liens,donec Draco propriam caudam deuorauerir. Vafis refrige- ratis materiam exime,quteinftar hepatis erit,eamq; in particulas fcinde:&per: cucurbitas altas» eodem balnei calore, elementum Liber Septimvs. aqueum ime phlegma dcftillatione- iepara. Dcftillatum fuper propriam terram reaffunde &c pone in B. bulliens in iifdem vafis; circulatoriis, per decem dies vt fupra, poftea phlema deftillando > & proprias terrae reaffundendo,vtfupra, quinquies eundem pro- cemini repetendo , &c vltimd totum phlegma deftillatum refer— uando.. Vafis frigefa&is , materiam exime > &; retortae amplie: inde. , adhibito recipienti capaci: deftilla ex cineribus elemen- tum aeris, igne graduatoi Nubeculis in recipiente diiparenti- Hus,ignis intendatur: vr elementum ignis in forma olei rubri ime ’ purpurari egrediatur. Sub finem fublimabitie aliquid de fale Ar— moniaco.. Vafis refrigeratis: iepara aerem fmc ipiritum ab igne,, ilue oleo* vel blandadeftiliarione balhei,veIpertritorium. Spiri- - tuin cum fale arraoniaca reaffunde fecibus, digere per triduum:: ik per retortam nouam deftilla, fub finem dando ignem ad iubli- - mationem idoneum, vt totum fal fpirituale} vel ialtem maior pars ? fubhmetun&cumipiritu in recipiente mifceatur.. Nouumfpiri— tura fecibus reaffunde: digere: & deftilla toties, vt iupra: donec: terra priuctur anima : quod cognofces,quando fuper laminam'· candentem pofita fumum non ediderit. Notandum,antequam’· ipiritus animetur, debere iepties redtificari j fingulis vicibus phle- gma &c fasces feparando: & pars eiuidem ieorfim reieruari, pro · diifoluente parando', vt poftea dicetur. Nigrum nigrius nigro > calcina in reuerberio, ipatio quinque dierum, igne moderato, in i vafe vndiq·, cläufo, donec nigredavertatur in albedinem fubfla— uam,& tandem inrubeum colorem.. Tum terra apta erit ad iliiceptionem ipiritus animati. Imbi- be terram calcinatamproprio phlegmate, &c perviginti quatuor horas incinerib us digere,& deftilla; hoc ter repetendo. Terras ex- - ficcatas da decimam partem fui ponderis ipiritus animati: digere in balneo, quantum fatis : poftea humiditatem infipidam deftilla- tione Blanda iepara.. Reaffunde nouam partem ipiritus ani- - mati: digere: deftilla vt iupra. Deinde da odtauam partem ipiri- tusanimathpoftea. ieprimam:iexram:quintam :quartampartem:; tam diu cum quartaparte imbibendo, donec terra in duplum iui ponderis accreuerit. Et hoc cft quod Auicenna dicit; fcias, quod serram oportet nutriri, prima modice aqua fua,& poftea maiori,. Basilicae Chymicje .Xicar videre eft in infantis educatione. Idcircomultoties contcrc terram & paulatim imbibe odo in odo diebus:dccoquci „&pofteamediocxitcrcalcimamigne: nec tsedeatte opus multo- des reiterare: quiaterrafrudum nongeritabfq; frequenti irriga- i tione. Caucastamcivneimbibas terram, niii paulatim, & cum longa contritione, poil iiccationcm terrae. Vnde in hoc eil pon- dus vbiq; notandum, ne icilicct nimiaiiccitas, vel fuperfluahu- miditasopns corrumpant. Et in tantum decoque aßando,quan- tum difloiutio expofeit imbibendo. Hasc Aiucenna. Vnde et- iam Geber ait: cx multiplici ergo reiteratione imbibirionis &: aC~ fationis, maior pars eius aqueitatis deletur : xeilduum vero per fublimationem. Pone kaq·, terrarapraedidam m cucurbitam al- ta, cuialembicum cu receptaculo iimul adapta, rimuiisdiligenter eonftipatisyne quid rcipirarc poflit. Et da ignem cinerum ,Tpatio duorum dierum, quoufq; fumusille mundus Sc albus adfcendat, & inilaf Talci ad latera cucurbitas haereat. Et hoc eil, quod.dicit clangor buceinas; idcirco quanto magis poteris,ipium corpus fub- tilia :.&cum mercurio mundo coque: euraq; corpus aliquam par- tem mcrcumin ichauierit&concluierit: ipilim iubtilia cito igne icfortiori, quo poteris : donec afeeridat in fimilitudine aibifli- ffiipidueris,in modum niuis, adhaerens ipondilibus Aludel. Cinis Tcirb in fundo manens eil fex , & fcoria vituperata abiicienda, in qua nihil vitas habetur. Praedidi mercurii meteorifati accipe v- nanr.rmfcc cum redificatinon animati. Digere per ■ bidimminbalneq,poftea deitilla per cineresideinde per balneum -cum reiteratis cohobiis;doncc nullas relinquat feces.Tandern per quadraginta dies circüla. Vhis eius ad tinduras metallorum la- pidu eliciendas. Ex eode mercurio & cius oleo fit clixir ad deipe- ratifllmos qudfque morbospejiendos, inhunemodum : Recipe huius Mercuriivnciam vnam, cui adde odauam partem fui pon- deris,olei redificari :decoque jnAthanore per odiduuin.-poilei imbibe cum vt fapfa,decoque;deindecum iexta parte : tandem eum quinta toties reiterando, donec materia fiat ijiilar iyrupi fpiifi, nec y ludus decodione in’duretur. T um per quadraginta dies decoque fiet lapis, rubicundus, cuius dofrs granum vmim, vel duo in liquore appropriato. Liber Se p t i m y -s. 7 Aquam fen&am quidam vult ex fenguinc praeparare dum ait: Recipe fenguinis humani puriffimifeni hominisiuucnis,velpju- »ium,quantum fatis, lib.i. Digere lente ad cineres in vafc vitreo, eum aquali parte mcdall;ebouis;Quatuordiucrfi coloris liquores- ca dcitillatione recepturusjpcllucidam & claram aquam,quac pri- mo emanabit,fecundam pallidam , tertiam fubcroceam, quartam vero rubicundam:quarum,fed praeiertim virtus,& ener- gia tantae it, vr moribundum viuificenr,iuucntutem reducant, fi- ftulae,lcprae,vulncribus antiquis & recentibus, paralyii pr«fertira mire praeualeant,omni dic ad guttulam vnam cum vino albo iciu- noftornacho ebibitae.-fcd huic deftillationi praecedet putrcfadtio, & fubfequetur circulatio. Sal vero fengpinis humani,quod longe praecellens cft,& ad mira pr£eualet,fic praeparatur; Recipe fengui- nishumaniprout fuperiusffixicccmrlcntiffirne,&:adfolemfi fieri ppteft. Exficcarus,tritus, & aceto deilillato imbutus, ponatur ad- iublimandum,& totum fere fublimabitalbum vtnix, · In fenguine humano certe tanta vis ac iyrnpathia refillit, vt et- iam animalia inter feinfenfifllma,cius gratiap0ffintrcc6ciliari,&: in amicitiam redigi: Exempli gratia proferemus praeparationem fenguinis humani ? Recipe ianguinem ex bafilica finiftri brachii caicntcm,&; quantum opusciiin tantundem ipiritus virii optinfe re dtifi cati per infeindibulu e vena felientem,'ciusperibnae, quae ab akera odium patitur, digere bene claufo vitro pprplufculosdies, pofteadeftilla ex balneo vaporofoppr alembicum adfficdtatem» Eius aquae deftillatae exhibe perfonae infenfiein vinihauftü iem- no ventu culo drach. f veldrach. i. aliquoties repetendo,Sc mira- bili admodum meramorphofi animi diffidentium recöndlia- buntur, omniumque rixarum fomites icu irritamenta ceifebunr, modoprxterhancmcdicinamctiambonorum virorum confola- tiones&iucundai fuafiones accedant,maleuolorum verbobftre- pidi gan nitus abarceant. Hac ratione coniuges feepe luridi in per- petuas lites agitati componuntor, inqueindiuiduum amorem re- deunt. Idem cum c£tcrisanimalibus, aeauibus fieri potefl:·, &eft hoc vnum ex fecietisfecretoium certum &maximumarcanum. Aliudarcanum ex fenguine humano nuneproferam, quod di- citur Biolichniü feu Lampas vitaeacmortis, id cil q> hominis indi- Aqeifaai- Caiifc Stl faugai- niihumaa*. Par.) 8 Basilicae Chymici cet vita ac morte. Recipe Ionis Amphibei vegetabilis, ieu ip i ritus vinialkoiifati & .lumine exaltati par. 3. 4. vel 5. Hanc cu (anguine humano proprio,vel eius cui conficiendum eft hoc Biolichniu,ad- huc calentc,& ex vena cordis ieu Bafiiicafeliente, coniunge,pro- portionc analoga.qualis fuit fanguinis.-Miila per filtrum traiician- tur,&:in Pelicano anfaro,ideit duobus brachiis, I Icrmcticc clau- do , tertiam faltem partem eius complexain M.B.digerantur, do- nec naturali quadam fermentatione tota capacitas valis a mixtura illa occupata &: ieparatio puri ab impuro fadda fuerit.Purum quod - eft aurei coloris (eruatur ieorfim, & exaltatur per retorta vitream, cumfuo recipiente firmiter & continue verruncante /olo jfiphun- inelegans ile parabis: Rclcgmcntorum vnguium humanorum in tcnuilllmam fcobcrn redariorum drach. j. macera aliquandiu in vini gcnerofi lib.j. donec nempe vngucsinmucilaginc bene abie- rint, vinum per charta Emporeticam filtia,&:adicria ß.vini vnc.j.. vfui reierua: Eius liquorisdrach.ij.ad drach.vj. vel vnc.j. placide mouent vomitum ac ventriculum a quibuslibet impuritatibus fi- ne cius noxa exonerant,praeterea ab experientia concomitantc ra- tione animaduerium efi,refegmema vnguium e manibus & pedi- · bus fiiraptorum fuper vmbihaimpraeiertim hydropicorum,cum petia ligata aluura turbare j ierumque educere. Vitra tamen ho- ram j. ibidem relinquenda non eile prohibet iublequens fluxus ; vehcmentior,fi lecusfarium fiicrit;Invnguibusiraquevigcntpo- - teflatcs cyclaminares & colocynthiacae. iticcus enim cyclaminis vel colocynthidis fimiliter vel perle vel cum vnguentis aliis,qua- - le efl vnguentum de Artanida .vtrumque maius & minus ventrem lubducunt. Si huius liquoris partem j.mifcueriscumpart.ij.olei : imegmatis venetiani, prafflentiflrmum habes medicamentum extra ad colicas pailloncs.. C. A P v T II.. De cranio humano lafleßctundma & oßthus. iN ter Medicos, tam antiquos quam recenriorcs conftat craniüi -Lhumanurn iummumcileipecificumincurandaEpilepiia,foemi- - nx laboranti cranium rau Jiebrc,viro,mafculü adaptant: Eius prae- - parationem hermeticam talem deicribimus: Recipe vnum aut al- - terum cranium recens , exquifitiffime et omni carne denudatum,, hocinfruftula aut ramenta fonciium in cornutam aut retortam,vt : vocat, immittatur,cuius tubo adhaereat capax recipies, ne itridtius fpirituum vi &c copia,ex retorta.arena? immeria&:inhumatapro- de untUodifflliat.Diiblla donec cx cornuta ipiritus albidi exierint invasrccipicnsiquo viio’igneni continua, donec omnes effluere ‘ dieiieriru.Hoc ex perfpicuitate recipientis cognoicesjquocogni- ■ tocabJgtps continuatione celia, & perle vaia ieniim refrigefcanr,, fimto , &c xxiv. horis conquiefcere permittito. Ex recipiente tandem liquor fubalbidus effundatur, cui rubram oleum fan- guinis inftac iupernatabit; faeces nigrae carbonis inftar in cine- res albos reverbera, & cum aqua Paeoniae lege artis, foluendo, filtrando atque coagulando, inde redige in falem: liquorem dc- flillatum vel per ie re6lificarc vel a vitriolo Vngarico redtifica, deinde cum /ale redige in magifterium : Huic magifkerio adde magifterii periarum &c coraliorum ana j. Diamofchi, Diaca- ilorei,ana 5· S.Spiritus vitrioliveri guttas xxi v. olei de remini- busPaeoniaEjguttas xx. mellis anacardini vnc.j. mixta circulen- tur in pellicano in B.M.per tres aut quatuor dies : Dolis fcrup.j. vel per ie vel cum appropriato. Qui tantum rempusin hac ope- ratione noliint infamere, viam compendioliorem hanc habent. Vt icilicet fumant vnum aut alterum eranum, recens excarna- tum, & nunquam /epultum , quod in frufta comminuant, aut ramenta, ex quibus deftillatione per retortam, liquor cum ipiriti- bus,vt fupra extrahatur: quod vnodiepcrficitur,atquerotushic liquor bis per fe rurfum deftilletur, ad maiorem puritatem indu- cendam. Quae operatio integrum diem non exigit. Cuiusliquoris vnciis quatuot ii callorci recentis drach.j.diamoichidulcis,con- fe&ionis alkermes ana drachm. 1.mellis anacardini vnc.j. addi- deris, limulque omnia probe mtfcueris ,&c ruriiim ex alembico igne cinerum fablimaueris.» coralloxumquc ,&pciiamm edentia: cum ipiritu vitrioli extra6be anadrach.j. nec non olcifaccinigut- tas xx.oleorum Cinnamomi &: Anili ana guttas x.addideris,icni- pulumq; illius mixtionis adhibuerisexaliqua conuenienti aqua, mira percipes , ii ab vna ad alteram Lunam , eius vihm non in- termiferis. Praeparatio alia : Recipe tria,aut quatuor , aut etiam plura crania,quaeparum diu in terra delituerint:eain fru/la contundan- tur , quae prius vino optimo deterfa& mundata, poileain vinum tlbuminfundantur , in quoCaryophylla,mads*HoresiOrifma- rini,liliiconuallii,tiliae,calend. faluiae macerata fuerint; Quod bis aut ter fabinde repetendum , vt hoc infudonis vino optime imbibantur. Atqj deparata craniorum frullain cupellam terream BaS'ILT'CA Chymic^ Libex Se?timvs. non virrcatam immittantur,qujcinfurnorcucrbcrationiSjAth*>- nore di<5to, pofita, flamma cai bonum, non ligni,in caleem aut ci- nerem rediganturalbifflmum. Qui quidem cinisin matratiumvi- treuminiieiatur, cui tantum aquae roris marini fupeifundatur,.vt quacuor aut quinq, digitosfupcremineat. Obducatur firmiffimc luti vas,qucdabiete&: cera conflet Hilpanica,ne quid expiret,at- que in B.M. bulliente collocetur,in quo,ad quatuorautquinque dies in digeflione & circulatione retineatur: quo tempore aqua li- xiuiiinftar,craniifalc tingcturacimpraErgnabitur. Refrigerato va- ic,aqua per inclinationem effundatur,& recentem aquam fuperfunde denuo,vt noua fiat digeftio & circulatio» vtfupraddqj toties iteretur,donec totus fal maquastranfierituftiusialeaquae impraegnatae, vel dimidium cochleare argenteum propinari potefl: in curationem vel praefentis vel futurae cpilepfiae chronicae. At fi ab ifta aqua lalcm ieparare volumus, omnes iflae aquae impraegnatae in alembicum profundantur,ex quo deftiJletur aqua aiale,quiin fundo alembici remanebit: quem fi animus eft puriorem reddere & Chryftallmum, iblutionibus, filtrationtbus, coagulationibus identidem crebro repetitis , ad fummam puritatem adducetur: qui foliis pretiofiflimus eft, ac magnae virtutis, fi eflentiis co- raliorum, perlatum, &; id genus aliarum retumantcpilepticarum, commixtus fuerit, &c. Nunc videbimus &c alias confe&ioncs medicamentofas cum cranio humano. Aqua Epileptica ; Rc- cipe luo tempoic lex aut ieptem vel plures, fi velis hirundinum nidos, cum iplae lanugine cooperiri incipiunt. Has integras in a- lembicum proprium coniicc , deflilla & aquam inde effluen- tem aflerua. Dein faeces refiduas in fundo liibfidcntes in cine- rem, quadecet, arte, redige,ex quo iume iib.fi. cinerum cranii hu- mani, & fi fieri potefl, non humati vnc.iij.Caftorei vnc.j.fi.Pulv. viici quernivnc.j.luctirad.&fol. Paeoniaevnc.vj. Aquar.flor.hyfi· lopi. Flor.tiliaearboris,lilii conuall.analib.j. Aceti ftillitici lib.fi. quibus infunde aquam omnem , quam ex hirundinibus elicui- fti; macerentur omnia per aliquot dies ad ignem balnei,deini per cineres aut laltcm per Balneum vaporoium ad integram fic- dratem deftillentur : ea enim ratione non redo- ϊ6 libita fed cum·omnibus luis qualitatibus fluet. Haec aqua per fc fola,fale proprio imbura(praemiilis tamen per mcnfem integrum generalibus remediis conueuientibus jad medium cochleare fumpra mirabileseffcdus prodit. Epilepticum Medicamentum. Primo Vrtriolum ad flauedinemcalcinacurn imbibere con- ucnit Spirku vini, vt fiat mafl'a. Huiusaccipelibram j.& femis. Rafurae Cranii Hominisiufiificati. Vifciquerni. VnguIseAl- icis. ■ Granorum Pa:oniaeana vnciam j. Omnia fciudantur & tundantur, poftea mixta dcfiillentur peuretortam feruatis gradibus, vltimo violento igne pellantur. Huius egreffi liquoris libra j. reftificerur in Balneo Maris fupra. Gaftorei. Specierum Diamofchi dulcis ana vnedemis. Anacardi drachm.fex. Pofteaaddeipiritusvini Iib.4. SalisPaeoniardrachm.i. Li- quoris Feriarum & Corallorumanadrachm.j. OleiAnifi. Sur- cini ana fcrupulos duos. Mifce & digere in Balneo per meniem. Vilis & Dolis. In aqua Paconia: datur de liquore di&o cochleari lemis vel integrum neuem dies continuando, pollcxhibitummedicamcn- tum per tres horas manear iciimus* Oleum ex caiuaria, Andemaci. Caluariain puluerem con- tunditunis vinoftillatitio, vel aqua betonica: irrigatur paululum; Deinde vah fi&ili vitreato imponitur-, quemadmodum fupra dc lignis diftillandis diximus:& per defcenfum fuper aquam Paeonie, quae fubiefto vafiinfiinditur,oleamextil]arur:,hocpoftea infimo digeritur, corrigiturque & per cineres calidos rurlus euocatur, dum clarum fiat. Peculiare ad morbum comitialem auxilium. Oleum cranii humani, Rubei. Elimantur primo tria, nat quatuor ofia cranii, aut conteruntur ferreo piftillo, cum ■diffi- cile admodum terantur, Sc in recurua cucnrbira ponuntur iexq; diebus fimo equino aut balneo calenrisaquaeobruunmr,deinde perrecortam,igne primum mediocrinnox vehementi.Oleum poli aquam exit, colore quidem aureo, fcd retro odore: quod dolori- bus etiam ventris,coli praefertim maxime laudatur. Basilica Chymic^ Liber Septimys. 17 t ilentk cranii humani Quercetani. Recipe rafuram cranii h o- Tmni.s,non humati,cuiafl'undeipintumvimiäluiathvtfupernatet fex digitos, digerantur hm ul in balneo per dies quatuordeeim, valedaufo, deinde deftillentur per retortam , dandoignemper gradus, more aquae itigtae, rurfus infunde deftillationem capiti mortuo prius conmib,putrefiant per dies odo , «Sc deftillentur, vc prius,idq, ter facias. Demum circulentur omniaiiraul per aliquot dies,fcparatoq; tuoi'aluiaro men ftruo , in fundo remanebit cranii cftentia,coaguliinftar: cuius exhibeas fcrup.ß. eum aqua florum tilias rn paroxyfmo, & anteparoxyfmum epilepticum. E flentia cranii hominis aliter :eiufdem. Recipe rafuram non humati cranii: decoque cum inciiiflEipintu,&: betonica decodo, «flande icorfim aquam , iterum que nouam affunde, donec nulla vis cranii amplius remaneat. Tumaquas omnes in baln.M.eua- pora. Remanet in fundo coagulum,quod iterum reiolue,euapo- ja& coagula , tantilper dum igne lentiflimo materia infundo re- manens, lublimaripoilit. Hocfublimatum multum confert epile- pticis, «Scahium iineperturbatione(quamuiscopioib}mouet. P ulnis calefaciens δί iicces caputrRondeletii. Ί/L cranii . ci- neris tauri, vel caftorei galangtE quantum fatis eft, mifce& fiat puluis.Detur mane ibrbendo parö vini albijdiluti aqua betonica vel gallitrici. Puluis contra morbum caducum tegis Daniac. Recipe cranii -hominis furis fufpcniijtofti ac triti j. fcmin.pceoiiiae g. iij. mifcc defiat puluis. Detur cum aqua iauenduke ad quantitatem vnius cochlearis asgroto tempore matutino. Poftero & tertio dic fac idem. Puluis epilepticus alius.Recipe craneihominis,coraIJi rubri,(e- mane,meridie «Sc veiperi,cum brodio, vel aqua appropriata. Puluis Epilepticus alius. Recipecranei hominis, iem.paeonia:, rem.gailitriJvclradic.eias,radic.tormentilla2,mifce& fiat puluis, dofis brodio pulli, iemclin ieptimana,prtEcedentipurga- tione cum pilluliscochiis.Probatum. Angeli de Tarento. HermeticumEpilepticum. Deftillaaquame cranco hominis, redifica adhuc iemelfuper craneü per retortam, poftea addeper- Lib. VII. Bas ili c je C h y m i c je laratn praeparatarum, radie. paeoniae,Diamof dul.ana5 £.j.macis9.j.mellis Anacard.J.j.ß.rurfusvnacumaquacraniidc- ftilla. D ofis cft cochlear.]. poft & ance eafum. TragacaEpileptica:Recipelpec.pleres,archont.diamufci,diaii- thos,diacalaminthos,ana g.j. macis, cubebarum, caryophylloru* an.g.fi.gra. paeonia:, coral.rub.craneihominis,carui,an.9.j.zingi- beris,piperislongi,an3.fi.iaccharilfe.j.miic.acfiatpuluis. PuiuisD.PieningeriEpilepticus.Recipecranei humani de par- te anter. rad.poeoniae J.ß. rad. tormentilhe, vifei quercini, i)·, pulucriiaca mifceantur, dofis 3 .j.cum aqua paeoniae. P O DA GRIGVM. INcitiens Sc leuis podagra,fecundum Seuerinum, vno rn* guento feu balfamo curatur,mixtionem admirtitrefoluentium,. :raicigantium-& corroborantium, . Podagri confirmata, quaeradices-difficulter rcfolubiles vel in (anguine,velin carnibus,velin ipfa Synouiä pofuit, non folis ex- ternis balfamis refoluentibus , mitigantibus dc corroboramibus cutari potcil.Itaq; purgationes podagricae mundifi- cantia,diaplibretica,diuretica per madores ,-inieniibiles tranipi- rationcs,confumptiones & perfedlas ablationes, euacuantiapp- dagricatamen & conientancaaccerferaus. Paracelfus dicit ad emptionem Podagrae requiri tria, rcfolucn- tiajmitigantiajcorroborantia,: - In refoluentibus Paracelfus commendat Arcanum Coralli nur item fequcniepnluere Arthericu: Hcrmodad.turpcrioptimi, di a g r i d ,fo i. ie η n ae, r a fu r ae c i*a n i i 5 iacch a 1 i, an a 3.). in i ice & fiat pul- tiis iubciiis. Dofis 3.fi. mane ex aqua iuae Arthecica per dies 3. vel. 4, Purgat fccure & leniter omnes defluxiones Podagricas. Locimingantium fequentia duo balfaraavfui eile poiTunrbal- fam.z. Crollii: Inter corroborantia & defluxionem impedientia numereturipiritusvitrioli vfus cnrn (ale perlatum, & vinum Pa- racelfi medicarum e caryophyllata &ncoro, quod- defluxiones exiccatdc impedit. Aqua Epileptica: Recipe iiij. aut v. hirundinum nidos, quos infrufta cumipfis plumis ac lanugine, & vifccribus dificcabis: co- Liber Septim v s. < quantüt in v.aut vj.hydromclirisiextariis, comodo quo ali#car- -anes in olla elixanmr. His adde rad. & fcm.p#oni#, angelica:, viici betonica·,anap.j.aut duos,croci g.fi.camphor# 5.ij.aquarum flo- rum primul# veris &calendul#,ana fr.j. macerentur iimul omnia •ad aliquot dies, deinde fiat liquoris deftillatlo ex arte : Cuius &C in ipfo paroxyimo, & extra ipium, prout morbus exigit, exhibea- tur fe mico chlearc. 'Antidotus cephalica maior Qnptcerani: Recipe extradi cepha- lici maioris 5.ij. magifterii cranii humani j. fi. ialis cranii 5. ij. d- ryophyllorum, nucis moichar# chymice extradomm, anagutt. x.iyrup.conferti# citri q. f. vt fiat antidotus vel eleduarium mollis con(iftenti#:dofis9.j.formabismdefivoles,exiguam pillulam, aut de ea pam diffolues inaqua cephalica, morbo, qui expugnan- dus eft,congruente. H#cantidotusiuuatinprimis ad omnes ce- ,t briaifedboncs,eiufq;fiibfi:antiam,facultatemanirna}em mirifi- ce corroborat:proddtapoplexiis,paralyfibus, epiiepfiis,vertigi- nibus,fumoiq·, vaporofos, qui in fublimi cerebri regione fufpenf, .ibmnolenriam , corporem & ftupidicatcmplcrumq; inducunt, diipellit&difcucit: memoriamroborat; oculorum hebetudinem % acuit, ad aurium tinnitum Sc furditatem confert: & humores len- tos ac craifostanquam horum malorum caudas antece dentes ex- tenuat di ifipatdedge neraliücamen vius femperpr#micri debe tu A qua epileptica -.-Recipe flor.tiliae m.iij.lilii conuallii m.v.fem. :p£oni#puluenfati optimitfe.v.infundanturperdiesquin- que, poilca deftiilentur lento igne balnei, in deibllato macera. Flor.rofraarini m.fi. Iauendul#m.p.hcrb. ruta:.m. fi.-flor, beto- nica: m. fi; ftcechados Arabie. p. j radie, paeoni# ij.i?. fraxine 1- 1# ζ. ij. fcyll# pr#parat#5. j-u. pyrethri 5. fi. vita querni i j. caftcrei 5·.)· caryophydlofum 9.i;, nucis moich-B. j. rafur# vo- Basilica ChymicjE guls calcis,eardamomi,ana 9.j.macisgJ. craneihominis g. j.c> duabus findonibusexceptaadmouefionti. Secundinasin vfumetiam trahi a peritioribus neq; diduneqj fa&uabfonumeft :Exciemenritiiim enim licetaliquid redoleant, ab vfu tamen, quam natura ipfis dedit alioquin magnu,medicus viusabeifenequir. Nequefingulaatq;adeoviJifiima,poileaqua e naturali vfu exempta fuerunt,inutilia fieri occipiunt:iie enim en- tia medica etiam abieduilimis tandem prodeunt: Entia vero me- dicabunt efficaces cflentiae omnem vim medicam complexae , ii calcinentur fecundinae recentes in clybano, donec inpuluercm uedigipoflimad ilrumas colli fcu gutturis tollendas, mirifice ab 22 Basilicjb 'Chymic^ äliis commendantur 2J. ß. eiuspulueris exhibetur in hauflu aquae carneoli vel oiTe^,Germanis jpari>r?iqc(:Plinicis vocat virgam lau- 'quotidie, Luna tamen decrefccnte. Aliieundcmpulucrcmin affedlibus hyftericisdaudant, ίΐ ρι*ς- fertim eins t.ß.m i n fu ίο fo 1. fen x p. vj.&rad. mechoacanag.ij.m tribus libris vini, vnc.äitqirot,per aliquot dies exhibeatur. Ad perditifiima hirrapraeterea quibuicunque modis intra cor- pus fumpta ex lecimdmis talis praeparatur antidotus : Recipe ie- cundinasrecentes,eas a vena vmbilicali diligeter iepara, reliquum in clibano igne moderato exficca,vt poifit m puluerem abirc:Hu- ius 5-ß- exhibe cum cxtrad.theriaces ana: idqs bis,lingulis vicibus iiidoribusprouocatisjiyrnptomatatandem cdlabunt,acintcgii- tati fuiE corpus reftituetur. Ex fulphure humano etiam fit perarrem aqua ac oleum ad Me- dicmamvExemplia gratia: Recipe fulphuns humani quantum placet,exiiccetur in aere vel etiam furnodgne tamen len to, poilea per retortam deftilla igne primum leni,prodibit phlegma, & tan- dem cum albisipiritibusoleum ,poftrcmo igne vehementiori vr- gendum: lerua. Aqua tollit oculoru pterigia,icuvngues&panos, Arabicis fobeldidtos: Reliquista- men paflionibus tunicas coniundHuac adnatas faepe obuenientibus medetur,gutta nempej.atq; alterainftillata. Oleum achores &C tineas capitis tollit: Eryfipelas exulceratura, lichenes, irapetigi- ncfque falcem illitu curat: Podagricos dolores & tollit. In eo- dem oleo auruttiiignatumpondere ilio deprauatum extin&um* priltinumpondusvel etiam maius recuperat: Nonnulli eiufdcm beneficio etiam Mercurium coagulari affirmant. Plura alia recen- ieri pollent ex liilphure humano parergo. Stercus humanum vidi aliquando a vetula fuilTe applicatum puerulo in fummo doloic dentium,&cpaulo poft ceilauitdolor, indeqv fuit curatus. Idem vidi applicatum ad digitos ahaqj.& inde multa proceflerunt bona. Et videlicet de magneticailla , perquam omnes pene morbiap- plicataTuaimimia.-curari poilunt, iedquiain tam fcerida materia modum exerceri minus liberale ceniemus,hic fubfiftcraus, 6cad reliqua medicamenta ex raicrocofmo defumta nos accin- gimus. Liber Septim vs. Ofla humana etiam vfuni aliquem inueniuntin medicina: Pa- racelfus tom. 4. cap. 2. pag. 17. talem cum eisiubet praeferibere puluerem ad podagricos dolores, vt; Recipe oillum hominis, taberzetana: cxhisconficepuluerc»dequomane ac Tero pra:be edendam pro vna vice. Puluis hic ab a?gro fluxus omnes ac tartareos mor- bos eximit,eo modo,vt res rcioluat. Operationis autem vis ex eo p;rocedit,quodofläcxproprictatefuamiraculacdant, caetera au- tem ex vi ipecifica materiam refoluant. Sicut enim aqua vini Tar- tarum reibluit, ita fimplicia haec fluxum podagricum hquefaciut. Interim dum hxc fiunt, doloris locum inungere pergesdndies bis» balfamo tali: Recipe mumiae patibuli, illam deftilla, & pro exb gentia v tere, & c.dc hac in lequentibus.. Baliamum Podagricum cum oflibus humanis Crolliusnofter ilcdcfcribit: Recipe olei mandibularum inferiorum , veterum cquorum,tcmpeftatibiis diu expolitorum, vel olei ex oflibus ho- minis (violenta morte, refte vel rota perempti jficcis ,foli&lunae rnultisannis expolitis.Vel olei eianguine coruino. Cuiufcüq*, hu- ius olei aliquoties prius per lere&ificati fumatur fi. Oleilaterini, Terebinthinae, luniperi, ana vnciastres , mifce& deftilla omnia adhuc femel in balneo,&:pofteavngatur locus affectus, e velligio < tollit omnes dolores podagricos e frigida catilla ortos. Oleum ex oflibus humanis Euonymi. Ex oflibus magnis mor- tuorum hominum concidanturfruftatim:line, vt excandefcat in igne; ignita pone in cafliila aut olla, in qua fit oleum commune antiquiflimum, &eaextingue: 3c quamprimum inieceris fruftii in ollam olei,moxilic0operculoclaude,vtvidimusin oleophilo- fophorum. Haec cfla aliquot horis imbibita contunde per fe(abf· que illo oleo quodfuperfiuit in olla ) ppne in cornutam, & de- ftilla· vt oleum philofophorum: ferua,ac vtere. Res magna cft: ad omnes dolores kinihiramm. Erylipelata etiam curant ofla hu- mana de patibulo liimpra, modo methodice appropriatis. In vfum etiam Medicum veniunt calculi ex.homine exletlo dc Iponre concreti: Irem Iperma humanum * dc quibus iit audi.Pa- racelfuslib. de morbis ex Tartaro trat!:. 2. cap. 1. exponit potenti- - imm ad calculum totius corporis tollendum. Illud autem dedu- Basilicae Chymicje dt ex ludo, quo nomine appellat calculum humanum. Eius ge- nuina praeparatio haeceft : Recipe calculi humani exfcdi vel ex- cretifufficientcm quantitatem, calcinaigne primum moderaro poft validiori,deindepulucrifatum cum fulphure &: nitro aqua- libus portionibus reuerbera, donec in puluerem aibiflimum ver- tatur: pofteaibiue cum iliceo herberis clarificato in leni cinerum igne,donectotus ludus folutus fit, relidis exiguis fiecibus,abfi;ra- ihe menftruum per deftillationem , vel euaporationem,&: manet laiipfum in fundo,quod tandem in marmore loco frigido humi- do expolitum vertitur in oleum feu liquorem ; huius g. vj.ad d. fi. In vino exhibita Luna decrcfcente , potenter ipfum calculum in humano corpore hoipitantem foluunt, & per vrinam expellunt. Huic eleganti praeparatione aequiualet haec fequens,earundem vi- rium , eiufdemq; vius fed facilior: Recipe puluens ludi feu cal- culi humani j. olei tartari per deliquium fadi ij. mifce & in martratio digere,per quindenam, poftea eodem temporis fpatio cxficca,lento igne arenae extremo pulueriia, &c cum ipirituvmiad fatietatemextrahcjipiritum vini leni balnei calore euoca,&: manet oleum coloris ipadicei: cuiusgutts iij.veliiij.in aquis equifeti ma- ioris Scpetroielini ana quotidie iemeiexhibitaf,calculü,omncmq; impuritatem tum renum,tum veficae, fine omni difficultate prius folutum per vrinam expellunt. Vterque ex ludo humano praepa- ratus liquor arcanum eft haudipernendum: petitur enim proxi- xneex fignatura rerum interna, quaeeuidentertefiatum facit, vbi malum aliquod vel morbus, ibi proxime ä natura remedium fup- petit opportunu,nc nempe longius iit emendicandum. $ unt qui- dam qui fine praeparatione ipfum calculum hurnanu contra cal- culum exhibent,fed raro aut nunquam fubfequi fperatum cfFcdu certumeil. Calculus enim nec a cruditate fuafeparatus, nccab impedimentis excrementitiis liberatus ad operandum inefficax manet:Hisitaq-,obftantibuscrudusilIc minus ad hanc medicina idoneus fieri potefli. lifdem porro praeparationibus de calculo fa- €tis,fubiiciuntnonnuilichryfi:alIosoculoscancn,&granatos, fi- militcradeofdemaffedusvtiles multumq; commendabiles. Spermatishumanidignitas feu nobilitas ad generationem ho- aninis deftmata non potuit quibufdam fine omni indicio in na- L I B E R Sl·. P T i M V s. «tu rT arcana inurftigandac irrumpcnnb.pcriuadcre,quicxeoquo- qnc vniuciialem illam medicinammagni magifienilapientum o- lim contectam eile iureiurando contenderent. Magnum me Her- cule lummaeimpietatis aepeinerfi(limaeperiuaiionis argumemü, nullo non iupplicio coercendam. Necdefumquiad alios vius idem attemperant, non inutiles quidem,(edtamen abominabiles;: Hx eo enim conficiunt mumia illam magncticam, hominem & caetera quibus exhibetur anima- lia in amorem indiiiolubilem quali erga eum ex quo fpermain ta- ]em medicinam abhtrapientcm, Ouodfiverd impotentia virilis, incantationibus, feu firpe a perionatis diabolisfit, vel aliis ludi- cris quiliuiliam rcbusded Lrana: opere etticaciter operantibus im- prefla, ligatas nempe membris ad generationem a natura faftis, perfedte tollen da fit, finem optimum ic ailccuturum nondeipe- rabir, (i ipermarecensnecaeri -expolitum in ouo forbili cum piil- jucre maceris diligenter milhim eiufmodi exeerandam ligaturam pullo exhibuerit. Mirifice enim omnem etiam mueteiatam liga- turam (oluit, virumq; ad procreandam fobolem eificit. Inalios pon o vius tum bonos & malos iperma humanum trahi no eft du- bium , iedquiaealia fummamxedolent impietatem , filendo po- iiusperpetuo ilmtinuoluenda. C a p y t IIL DrM * ni t & Vr m humana M V μ i a Rhaii & Auicenrue vox Arabica, Piilaphalrurnim- dicans, liaac Perficam efie dicit-»quae liquamen quoddam aniepultiuisinuentumnotat» in quibus hominum cadaueraaro- rnatis condita multos annos leruatafuere. Abs quodam cii<5ta effc ccrops,iorian»cci3equod habeat confiftentiam; Nunc enim Perfis ccraciljohm tamen erat liquidior. Rcpericbacur tantum m Re- gum dcHcroum /Egyptiorum iepulchris,qui yt humanum corpus iinecorruptela leruarcnt, Myrrha, cinnamomo, aloe, aliilque pluribus aromatibus condiebant. Multos autem poilannos ,cum per bella milites omnia deualfarent, iepulchra funditus euerten- tes, in quorundam feretris liquorem quendam melbgims mllar Lib. VII. 26 Basilica Chymici {jftfthm,odorarum nec infuaueminuenemnt: Quem cum v£gy- ptii Medici ac Philofophi, probabiliflima ratioae fulti, eximiis pollere viribus arbitrarentur, ad quorundä affe&uum curatione valere crediderunt, & dederunt; nec eos fefellit euentus: Multos ii qui dem fanicati illius vfu reftituemnt. Quapropter hac expe- rientia fa di audaciores hanc conditura in aliorum praeiertim ma- gnarum fepulchris quadlemnt j quibus inuerfis dcexhauftis, fice- nim fanicbat &c in mortuos,tandc ad virorum infimae fortis tumu- los manus iniecerunt: In quibus licet multo deterius liquamen, eadauerofam nempe laniem, inuenirent, eam jpiam tamen adi- mebant, Mumiam appellabant , &" aegrotis dabant: fic ita huius inualuit vfus,vtmuItorum corporafeupefte,autlue Indica, vele- lephantiafi,autpföramortuorum, lalc&: fue- rint, e quibus poilaliquormenles, faniesputris decidens pro mu- mia habita & empta iit,&c. Paracelfus nofter in explicandis 4. Mumiis lac clarus eft in lib.fuo quem vocat aerarium naturae:Hunc fi probe intellexeris, omnia tibi de Mumia iam dida patebunt,fi «ftad manus conlule,fin minus exipeda no liram editionem, fed ad noftra redimus. Diofcorides Piflafphaltumex Cerauniis mon- tibus deuoiui , &Jmpetu fluminis raptam , azftuin littus expui,, inque glebas illic colligi icribic. Eli ergo diucrfum Piflalphaltum aMumia Arabum: ied diferimen in hoc eft, quod piiTaiphalton Graecorum eft natiuum, cuiufmodi adhuc hodie in quibufdam GermaniarlocisjVtin Xranflyluania,. fluminum impetu defertur: quod colligentes Incola*, & a iordibus purgantes,ad ceraecraftitier coquunt, 8c ad faces pro cera vtunrur: Vndc (Jr&ftlHlcf)# / hoc eft, ■ tcrreftrem de montanam ceram vocitant. Sed quia Mumia Ara- bum vt hodie affertur fadiria eft, cius modum ex Valerio Cor do fic apponimus. Natiuum accipiunt bitumen, & liquefadumin hominis cadaucrinfundimt,& omnes eius concauas partcsrepJcr, cranium videlicet,pedus,veiTrrem, & omnia pcruiaoiT; Non-c— nim bitumine tantum integra funera condiuntur,fcd-aridaoilabi-’ numine complentur, Sc in humanam formantur effigiem. Talis eft mumia,qux hodie aifertur,nec aliquam ha betmyrrhar, vel aloes, vel half amiadmixtam portiunculam, quod colore, odore, fapore mamfcftc deprehendipoteft. Humilnodi autem corpora, quae? Liber S e p t i m vs. Iiccondiuntur,diuiriimrant,necaiFcmntar. Sed ea tantum quo: bitumine condita ilint ,ncc eaproprie verum aridis o ilibus in iu- lum bitumen pro mumiaaffertur : Multi etiam in Arabia defer- xx mediis arenis fuffocatorum &c exficcaromm cadaucramumiam vocitant, &c. Ex temperamento Piiiafphalrum faCHtiumiam di- dtum dicunt calidumin fine tertii, & iiccum in iecundo gradu. Phlegmatico frigidoque capitis dolori, paralyii, oris tortiua;,cpi- lepfiae mederiferunt: Aureum dolorem granum cius in oleo juni- perorum diliolutum pellere: cum aqua hordeacea, & fcbcilecer- ihcis dolorem, & tuilim compeicere. Triumgranorumhordei quantitate cum aqua men tha: m dolore cordis ad triduum, iciuno ilomacho bibitur. Parimodoex cumini leu ammii liquore ililla- ririo, torminibus, epilepiia:&: apoplexia: auxiliatur: Caputpur- gat; Anginae fert opem: cum butyro i&ibus illinitur : nec non ru- ptis , & tam internis, quam internis obihudionibus. Pulmoni, ulccrib. veficx ac virga pota &c illita,vel clyfterc infuia prodcil. Puluis contracauimficpraeparaturpro commendatione Mu- miac: Recipe terra figillarx, aut boli arme ni ., (anguinis draconis, mundae, anag. ij. (pennatis ceti j. Rhabarban g. ß. mifce fiat puluis. Baliamum rmimiae: Pars humanni corporis incifit, exoleo oliuarum per meniem digeri fi natur: deinde ampullae incumatx imponatur., iipPicturquer.Hiiiusliquoris th.j. Thcriacaeoprim. y vj.mofchig.j.miiccantur.macetenturqjdiebus jo.atq; tuncthc- riacaemumiapraeilantiflirnaproucnir. Huius 5-j.cx oleo amyg- dalarum feliciter daturiis,qui venenum hau ierunt, aut peile cor- rcprifanijiicvtinledlofudent: 'Laterum mflammationibus,abi- ceifibus,carbunculo , 5c.fi milibus medetur, ad venena praecanen- da,mane g.j .pondere fumitur. MixturaParacelfi inPleurifi: Recipe Sileri q. j. Tartari f. ß. Reducin mixturam, cum ij. mu miae, dofis t. .in/vino vel a- qua meliifie. Idem inifcet cum tro chiicis de thure ad lapidem in vefica; vi- xletom-5.cap.5.pag. i;i. Tin dhira mumia: fi ccx Quercet-ini. Recipe nurmis:elc£be, cquodfiipei:eil,digeratur denuo in bal. Mariae donec pro- Libe r. Septimvs. deacin oleum crafliim, Sc fufcum indar(yrtipi. Quo fado ,< circu- labis omnia cum vini (piritu optimo in bal.M.per xx.dies/eparato' tandem (piritu, remanebirin fundo rubicundum, Sc odoriferum', oleum,omnes bal&mi naturalis habens proprietäres, quodq; ve- nenatis omnibus Sc pcftilentialibus adedibus valde conducit,- Cape Huinssiic praeparatas vinialceotis optimi ib. ij.. circulenturmvaie circulatorio permenfemintegrum.Menftruimv dcftilleturpcralembicum:: denuo digerantur, in vale heimetice claufo,atq; vrfupra quater reitera , donec fui corporis naturam o- mnimodo materia in tinduram prodeat :qti£' quidem tanta pollet facultate vindica,vtnulla fit particula, quam ipiä non pcnetrcr,nullum vicus,nullave cortuptio, quam non cu- ret,iiipliusexhibeasbisquotidie.per aliquod tempus crana qua- tuor,aiirquinquecumdecodo conuenienti. DcfcriptioSyletfiecundum Paracelilim tom.j.pag 216. Re- cipe diamumi^|.vj.(alium gemm ili,ana rum meli(he,abiinthii,ana j.iijdal.J.iij-jfiatmixtura.Dofisag.y. vfquc ad 14.. Gompoiitum Sylcti: Recipe trium (alium,ana |.j;. Tartari vtnulque,ana 5*j*aqu.meliflae,conferu. bnglolf.an.q.f proincorporationejdeilillaper alembicum, doiis a3.j vfquead B.iiij:. Inftauratio hepatis Paracelii : Recipe cinna- momi ,-myrrhae, mumias5 prohibent,ne Hydropilis,aut ideritia aut hemicranea accidant. Cura Nudi Paracelii: Recipe terpenthinae lotas in aqu.roiar.. 1. j.trachifcorum dc thure 3.it. liquoris mumiae|. j. ß. liquoris- mytrhiB hat in modum%boli. Doiis ag.j. vique ad J.iij.ma- nc & (ero. DefcriptiocontravermesexmineralibusParacclfis: Ol.hy- periconis. Mandellae (eft (em. ellebori albi) mumiaspras- pararaeg.ij.liquorisaiccpaticig.ß.cretaemannaeq.fpiOincorpo-- tanone Reduc.in trochi fcos;- Medicamentum inafthmare:Recipeliqnoris de floribus hy- periconis,-ariftoI'oehiaarotimdas,ana J.ipliquorisdemumia|.iip. Praecipitati ex Saturnoj.x.Reduc in mixturam.Doiis a g.x.vlque ad x v „tam intro aiTumi,quam fons admoueri poteft. Et haec medi- ainavtiliseiladvlcerafplenis&pulmonis.. Et eadem ad vulnerat "Basilicae Chymic^ ulcera exteriora &c interiora valde experta eil, vt in vlcenbus re- num &: veficae,& pulmonis,&in afthmate. Medicina in lapillo inteftinorum. Recipe aquae de faecibus vini Tartari communis ,f-vj. mumiac q. fi. mellis deipumati & colati, quantum fufficit. Fiat mixtura in forma eleduarii. Do- fiseila g.iij.vfqueadvii. Arcanumcompofitumincomrachira. Recipe viniardentis dell. optimi ib.vij. cantharidum , camomil- lie,hypeiiconis,an.m.vj.contunde & miice:digerantur in folc aut fumo calido per mcnfem,indedeftilla,lndeftillaram aquam haec fe quenn a impone: Recipe fuccos canapi,florum rapii, camomil- |ae,hypcriconis,Centaureae, bethonicae, prunellae,ana tfe.Rma- •ilieis|.ij.fi.thuris mumiae j. fi. lumbricorum tcrreftriuin, ianarum,analfe. fi. in circulari deilillenturper odiduum.Poftea Ytere vtbalfamis. Contrapodagram: Primo recipe mumiae, mafticis, myrrhae mbeae,olibaniammoniaci,opopanacis, bdellii,an.5. ij. virrioli tb .j. mellis aquae vitae tres quare, vniustbJEx Inso- mnibus deftillatisfiatoleu. Poftearecipe inferiorem mandibula equi, redige in tenuem pnluerem, SHacoleum. Huius olei equi- ni recipe |.i;. oleifuperioris |.iiij.mifcc , &c vna adhuc iemcl d,c- Rilla, & referua. The ri ac A de Mvmia. SOl A Muraiaeft, quaepraefentiflimumremedium adferr,ad- uerfus omnia venenorum genera. Prim o paretur tindlura muni ia’ i n hunc modum: Eligatur cadauer hominis rufii,integifrecentis line macula, vigintiquacuor annorum, fuipenfi, vel rora contriti, vel Imitari, per diem & no6lem tempore lereno colledum. Hancmumiam, a duobus luminaribus iemelilJu minaram ac conftelIatam,fruftuIatim vel afiuktim conicinde , dealperge putuere myrrhae, & tantillo ialrem aloes (alio quin nimium ama- refeit) pofteaimbibemaceradoaliquotdiesin ipirir« vinnfufpen- 4aturpammacitemni imbibatur, tandem in aere fluita fufpen- fa ficccicant,tunc aflimukrur carni fumo durata? fine faetore : £t ' poftea ipiritu vini fecundum artem, vel ipiritu iambucino tindura rubicundifllmaextrahatur. Poteft etiam oleum oliuarum icorfim cum concifa mumia ficca( namhumiditasintolcrabilcm illumfeetorem in digeftionc eauftatur) macerari per meniem, fic tingetur, de hoc tindooleo oliuarum poftea ad libitum tindura: mumia: poteft addi,ante«· quam cum Theriaca miiceatur. 1JL. ergo tinduradeuextradimumiaeperfpiritum vini, aqua tarnen ipiritusdenuoabftradus fit tb.fi.Theriaeae iiij.oleioliuarummumiati|.ij.ialis perlarum Sc coraliorum, ana g.ij. terrae iigillataef.ij.mofchi g.j. mifce Sc digere circulando per meniem. Vires, Vfus& Dofis. Plurimi morbi hac theriaca de mumia perfede iänantur. 1. In pefte tanta eius vis eft, vtfi anteinfedionemfuerit admi-· niftrata, nilprorius incommodaturum fit venenum, &.qui horis matutinis fcrupulo vno vtetur,eodem die noninficietur. Infedusvtatur g. ß.-vel aqua cardui benedidivel cum theriaca. 2. In apoftematibus,carbunculo,anthrace,plcurefi 3-j«admi- niftratur. Proinde exadis iex horis alteram drachmam exhibe,Sc qui illam horam attingit, vt fecundam potiunculam accipiat, de falute certus eft. 3. Contra quaeuis venena. Dofis a drachma icmis ad vnam, vel duasinfummaneceffirate :Si quis venenum haufit offertur dofis dida in vna vncia,vel duab.olei amygdalarum, vtpatiens vomat,» in ledo medicina: operario expedetur.Hac ratione pellitur,quic- quid eft beftialiuni ieu mineralium venenorum. Aquabaliamicaexcellentiflimaaduerfusomnis generisapo- ftemara; vlcerainternaScexterna:potifliumcontrafiftulas Sc vl- eera phaga?denica,&maligna. Ex asquis partibus foliorum &filomm roiraanni, foliorum Sc granorum lauri,ianicular,vcronica?,peti,myrti,plantaginis. De- Venet£ft.j.gummihe-- dera: Sc ceraforum,ana .11). thuris mafculini,myr rhn?,mumias ve-- ηε,απαϊ.ij.fi.aloes fucco trina: |.iii.macis,piperis,caryophyllorö,> Liber. Septimvs. ana facchadlb.fi.croci tpfi. omnibusinuicem mixtis fiat inre- torta deftillatio per cineres, vt anis cft,donec recipiens fua fponte refrigeretur. Hancaquam , quaetora oleaginea eft citra vllam rei alicuius feparationem, feruain phyaiis probe elautis. Nam excel- Jentiftima cft, & ptetiolillima.excalauabisfiftulas, admotis to- lummodoeius aliquot guttulis:item vlccra cancrofa, phagaede- nica& fordida, quae vicina tunrmalo mortuo, Sc mira videbis. PraeftantilTima>quoqueeil ad carbunculum &: anthracem pcfti- lentem ad vomicas >abiccillis, apoftemata, & interna vlcera. Of- ferenda: iunftantum.aliquodjguttulae cum vino albo aut cum alio quodam iufculo,vel aqua vulneraria. Potio vulneraria vniuerfalis, id eft, omnibus tam internis, quam excernis vulneribus jScvlcenbus conducens. Redpe radie. tormentiilae,confolid£E vtriufquc,ana|.j.hcrb,limonum vrriufqi, faniculae,pyrolae,verbenae,alchirnillae, perficarLae,anam.j. vincte peruincae,herbqRoberti,anam,fi.fior.verbaici,hypeuci,cenr.'uirii minoris,anap.ij. Aftacomm expurgatorum & exficcatorum nu. vj.mumite|.ß.macerentur per duos dies in vini albi ,&.aqu£ ve- ronicae,anatfe.ij.in vafe circulatorio ad calorem baln. Mar. vapo- rofum: dein fiat cxplcilio & colatura per manicam Hippocratis, aromatizaca pauco cinnamomo vel coriandro in iucco citouio- rum praepararo. Dotis cochleaiia duo vel tria mane Sc vcfperirata- tundem, tribus ante cibum hoiis. Pro iis, quos amaritudo mi- nus offendit, addiporeft radix ariftolochiae, & enulae campanae* & tum potio,fuauioiisguftus ergo, dulcoreturiaediaro, aui fiat maceratio in hydromelitevinofo. Continuanda eft ad dies plu- fculos,&; effetius refert plane mi; andos. Dccodlio alia:Recipe oculorum cancri^.fi.mumiae 2j.ij.bo' ji Armeniveri^.pfi.herb.agrimonia: ,ophioglofti, vcronica’jcv Ja- minis,ana m.j.fpcrmatis ceti %.j. Macerentur in vino albo per duos trefvedies: dein fiat expreftio& colaturae clarificatio, de qua ca- piat cochlearia duo vcltria,mane & vefpen,hopus fuerit. Alia potio vulneribus venenatis feiopetario conueniens. Reciperadic.angclicae, galangar, zcdoariac,ana fi. flor, vineae pervincat 5 lilii conuall.ana p. j. mumiat, boli arrneni veri , ana 5q.fi. fpermatis ceti 5.1). Digerantur & circulentur in baln. Mar. Basilici Chymici L I B Έ p, Septtmts. per quatuor dies in fuff. quantitate vinialbi & aquas vlmarias. Do- Jis vt fupra. Potio vulneraria: Recipeoculomm 5J-ß-herb.agrimonias,ophioglofli,veionicas, cyclamini,ana temperentunnyinoalboper nodem in balneo Marias: Capiat huicis cochlearia duo mane &i vefperi, ii opus iit, inflammationes p kirim um arcent , atque am du ilis conueniunt. Potio vulneraria; pro reliquis morbi .temporibus : Recipe macis,oculorum cancri,zcdoariae, ana £.iij. m Minias ,galangas mi- *ioris,ana2|.i.j.nucis vomicae 3.]. ß. crafliufculeco'.ntuiaimponan- turin vas vitreum, affundendo vini albi menf j.ß. macerentur len- tillimo caloreperbiduum. Doliseilcochlear vnum n:ane&:ve- •iperitantundem. Huius potionis vis tanta eil, vt laudarf yix fa- tis poffit. Potio venenatis vulneribus fclopctariis conueniens. Recipe flor, vmc^pcruincas,flor hiiiconual.an.p.j.galang;E,zedoarias,an. g-ij.mumias„ boli armeni veri ,an.5· j.fpermatis ceti g.ß.vinialbi menfij.digerantur &c circulentur in balneo Mar.per quatuor dies. Doiiscilcochlearvnum mane & veiperi. Potio vulneraria iniradooile, ab idu fclopetario. Recipe ariftoiochias,cyclamini,idpentarias,confolidaevtriufq; geranii,a- nara.j. fabinaem.ß. macis, zedoarias, oculorum cancri, ß. cnumias,galang;emm.ana£.j.ß. conquailatasacminutatim cond- ias herbas, & reliqua in puluerc crafllufcukim redada coquantur in duplici vafe horis 4.cum menCj.vini. Vratur mane Sc vefperi. Balfamum optimum. Recipemyrrhas,aloeshepatica;,nar- di Indicas thuris albi,fangu in is draconis,croci,mumias, opopana- cis,bdelhi,carpobalfami,ammoniaci,farcocoila;,mailicis,ilyracis calamithas,£ummi Arabici,ana refinge terebinthinas ad pon- •dus omnium. Deilillet oleum,vtars poilulac. C orroboraripiius vires re ili tuen do :cadaucra a putredine prasleruat: febrium rigo- respcllic, liante acccflionem eo tepente, vngaturlpina. Invteri ilrangulatu, epilepiia, & huiufmodi aliis morborum generibus cum vino od orato prasbetur: Melancholicis quoque, öc iis, qui abfq; cauifatrtftanturjanguidifq; funt viribus,debello debilitati, a c lailitudine laborant. Basilica Chymicä Ballamus Paeti pretiofus,farcoticus Qucrcetani. Recipe vi* - fei herb.Paeti, viici confol.maior, ana olei terebinthina: ib. j,. flor hvpcrici,flor.verbafci,anam.ij.pomorum vlmi .acinorum populi arb.· 3.iiijdpiritusvini ib. j.fi. Digerantur in fimo cquino.vcl relinquantur in calido hypocaufto , in vafc vitreo optime chm ίο per meniem integrum,deüuic ex pnrnantur,& colentur, adde thu- ris jnafticis,myirhae,ana^.ij.langinnh raumiae vj. te- rebinthinaeib.h.bcniomi 5. j. Circulentur hm ul in pellicanoo&o dierum fpacio,deind/£ moderato caiore defiiileiur vini ipintus, &C remanebit in fund.o pretiofus ballamus, Qieum adparalyfin&contrabhirasprgcipunm Qucrcetani.. Rccipeolei hypericonis Ib.j.terebinthinae tb.d.olei laurini 3 iiij. olei Ipicadf.jAgranorumumipentb.fi.caftorci ?.ij* -oaryophylloium, raacis vnucis mofehatae,cinnamomi,ana ipj.fi, florum conuallifianarn.ij.maldcis* myrrhae,thuris,ana 3 Digeran- tur omnia per menfemin fimo,deinde dcftillenturm alembico x-> neo fecundum artem. Hoc oleo inunganturmembra paralytica*, & contra&a. Ellenim medicamentum eflicaciflimum. Puluis contracafum lohannis de Thcms. Recipe mumiae, fcabioiaspiIoicl]a:,hypeiici,ana dulcis,coftiamari, nucis·- mofehatae,ana3. j. 1>.terraefigi 11 arae.boliarmem, ana9.üb.rubiae tin&orum,rhapontici,iem.nigellae,ana g.vj.rhabarbari, ipermaris. cetfiana de aganco , cum fale gemmae praepara-* torum, cymini praeparati,ana gq.fiat omnium puluis. AliuSj Auguftani. Recipe terrae ligdlatae, aut boliarmeni, (anguinisdraconis,mumiae,ana g.ij.ipermatis cetig.j. ihabarbari 2J Amifce & fiat puluis. Propinatur praecipitatis, ruptis, conrufisv frabds,exvinoaibingence,vel cui incoxerint, quaelbingendi vint‘ habent, vt rofar,balauftia, cytini,malicorium, myrti, & rubi cacu- mina,fumach,& id genus alia. Hoc vino indubia limea , & ex- prefla calida laboranti circumuoluta omnem ex ibbi, & praecipi-· do offenilonem mirifice curant, cftque celebre Hiipamsnec con- temnendum remedium. Potio ianguinem ex vulneribus erumpentem prohibens.· Recipe cinerum teitarumaitaegrum & ranarum, ana 5. fi. coralii Liber S e p t i m vs. •ir6kri,rpodn,ana5.iij.mumiae £.ij. maccrenturin IKj. aqux iper- matis ranarum ad calorem latcxprcflio& colatura,de qua exhibe cochlearia duo; cum eodemmet decodto foueaturextoniecus vulnus fanguinolentiiiru Ad morium venenatum icrpcntis & rabidi canis. Recipe ra- dic.gentianae, Valerianac, ana g.j. fl. rol. coni'olidae minoiis, inrx ilccaß3 pulegii,anam.j.mumiae, cancrorum calcinarorum, ana t.j. coquantur cum vino:de horum dccodo aeger capiat mane Lij.vel tres per odHduum.Loco laboranti ex moriu applicanda erunt bal- fama 8cemplaftra congrua,qualiafuo loco deferibemus. Moc de- codbum peculiare cft remedium ad morfum canis rabidi. In morfu lerpentis addi debet radix ferpenraviae maioris. Sudonflcum lingulare ad vehementem corporis concudio- nem ex alto quodam de grau i lapiu contraclam. Recipe rad. bu- gloflx,carduibcnediilae,ana2.ij.fern.cardui benrdicldii; fl.butyri recentis r.yfl.fpermatiscen verte5. j.fl. croci B.j. bul- »liant inlb.j.fl.vinialhi lento igne,ad confumptionem tertiae partis: de colatura exhibe iiij. vel vj...calide : ager exlpcdlct fudoren* da kdlo coopertus plusiblit©. Bauamym Vvlnerarivm Effi- QV o omnia vulnera &:piindioncs membrorum, iumflura- rummeruorumd&usetiam telo icu globo tormencario fadli, tuto fme vllo fupemeniente fymptomate curaripoflunt. Recipe hypericonis ft. j. colligantur flores cum folis ortu balfamitico tempore, in exaltatione videlicet circa fcftu Iohannis ante nouilunium. Floiucheyihverbafcijchciidoniaejcemaur.mi- noris,anflolochiae,prunellae, chamomillae, conlolidae mediae vel maioris, anaß. foliorumrofar.rub.^. jS. mumiaetrarifmari- ntB,myrrhas,thuris, ftoracis liquidae k.ij. Incifis incidendisj&rrins terendis,ponanturin vafe,& aflundan- turmenfura: durae bonifpiritus-vini, flentia digeftione omnia re- tro fornacem vel ad foiem: Pofteacflundaturipirims vini rindtus» & faeces praelo exprimantur: Tandem addatur huic fpirimi tindto (nifi velis maioris effleadae ergo reiterare macerationem florum) caciflimum. Basilica Chymic j oleioliuarumrecentis,quodfupra ramenta pinguia abictinapec 8 .dies in digeftione ftetit tb.v. terebinthinae clarae noftratis, & refi- naelaricctelotaeinaquahypericonislb.j.&ß. iterum perqtiatuor- decim dies omnia digerantur: Vltimo abftrahatur ipiritus vini in balneo Mariae, tunc baiiamum manebit in fundo rubeum inftac ianguinis. Hy cme praedi clarum herbarum i emina par abilia trita bal(a- ino iniiciantur, & ponantur in digeftione, & longe potentiuso- perabitur. Yires &: vius: n Contra om nis generis vulnera pluraaccolum vel flocci mol- les,qui circa femen cardui benedi&i, vel in populo arbore erefcur„ tepide intingantur,& vulneri prius vino eloto indantur, fuperpo- fito emplaftro fti&ico iequenti tam diu, quoad nec vente, arterite- ve,nec nerui &c vincula media aut alia id genus appareant. a. In omnibus tumoribus, inflammationibus r contra6tisd£ contufis membris,rupturis ofllum.. 3. Gontramorius canum, non negledis aliis remediis, ilmo£~ iiisfint venenati. Balfamum eftad vulnera & pun<5tiones fanandas eificaciflimuv. Emplaftrum nigrum,vulgo 0fid)pjTd|l:Cl7 Auguftani. Recipe; olei roiarum g. vij. colophoniae, refinte, picis naualis, ana|. iiyr cerae albae, vitrioli Romani, ceruffte , olibani, myrrhae , ana;: ij. olei deipica g.j. oleiiuniperi ex granis g.iiij. mumiae ij. terrae figillatte,-fanguin. draconis, an& vitrioli albi, coralii axungiae ardeaeaxungiae; ij, lumbricorum praepara- j. caphurae g.j. fiat emplaftrum iecundum artem. Valde; efficax ad recentia vulnera &pun6turas, vnde denominationenu etiam habet. Gataplaima infigne, contra qucmuisi&um, quo vfuseft Ghri— ftiernus rex Danite, Ranzouii.. Recipe certe f.iij. ß. colophoniae ieupicis ana j.ß.- myrrhte|.j,mini|J.corallialbi 5*iij-thuris,mafticis,an.g j.capha- rte|.ß. fiat.cataplafma iecundum artem. Quibuilibet etiam vub*- neribus,fiue ctefimgladio fecante, fiuepunftimmucronefint imy ili&a j hoc catapUliuareifcdadhiberi pQteft.. Liber Septi m v s. Ceratum eapitalc Carpenfis. Recipe terebinthina in vino* maluatico J.iij,mumi« J.j*. ß.terebinthina,rcfma,&: ccra liquatis,adde mumiam leuiflirac tri- tarmcoque igni, femper mouendo : deinde iniice in vas argen- eeum,aliudve terfum,in quo habeas aceti roiari e vinp maluatico· Ib.iiij. macerentur horis 24. Deinde manu exprime,donec acetum* ii t ex colatum: repone vale vitreo. VnguentumdePaetofar-coticumQuercetani. Recipe iucci» P ςα tb.j.terebinthina §.v.olci hyperici compof |.viij.vini albi ge- neroiilftb.ß. digerantur pero<5to dies, poft decoquantur ad vini confumptionem : tum demum adde colophonia,cera,ana|.iij. mumia,carabes,ana5.ij. Liquefiant rurfus ad ignem, &fiat vn- gnentum,vt artis eft. Vrinalicet feuabiedtitium quid,&humanorum excremen- torum fuperfluum vulgo abminabilislit. Doctiores tamennaturf confulti eam ad vfus praeclaros reuocant,de quibus omnibus con- iulatur Hieronymi Reuiheri Medici Synopfis exegefide remediis ab vrina deiiimptis, quam adiesitadlibellülodoci P. dcvrinis,in quo piat er alia vtilia pleraque & iucunda multa commode doci- maliam ieu probationem vrina Chymiceum explicat» ad illorum vero omniumledionem 8c reperionem le&orcm remitto, caett- rum felicior magiique expedita vrinarum probatio ab aliis com- mendatur, &: praxi ipia exercitata in fummo pretio habetur,, ea talis eft. Vbnamorboiihominis debito tempore collecta·, speurbitaqj: conucnienti exceptam, deftilla ex arena ad conilftcntiam inftar mellis in fundo rcftitantem,c jus cuaporata vrina cape particulam quandam, nucis auellana: quantitatem aquanrem,aceandem fu— per laminam veneris ignitam modicein medio deprellam vel cauatam in loco aliquo a ventis & aliis turbis libero ialtem ludico> pone, diiigentiilime obieruaturus,dumcolores ilamma arden- tis, dum fumum. dumreiiduas in lamina cuprea feces » etemm es fingulorum horum certa diipoiltione iudicium eile poftea formandum, tam de morbo ipio,quam de patientis vita vel mor- te. Vrina enim aut fumum de feemittere,autardere, aut poft e— uaporationem in lamina fcces ieiinquere , aut horum nullum,, aut vnum,aut alterutrum, aut omnia fiinulpraeftarcanimaduefte- tur*dc his autem fyncereiudicanrem oportet ad obferuandumef- ii foliicitum. Qupdiiigiturprimo aliquantulum ardentis vrinas fumus fuerit , defignat dolores &cgraucdinescapins ve- hementes a vaporibus ex inferioribus vifccribusad cerebrwexfur- gentibusibidemq; poileacondenfatis &adfubiaccntespartes ca- jtimidusaurium, co- li fa,dentium dolores, vuulaecafus, ton filiarum, inflammationes, angiiia,tuffis,afthma,pleuritis,peripncumonia,&c. Secundo:fi fiammafucriiinftar iliiphuris vmi, defignatinflammationem he- patis vel renum, aliol que calores praternaturales totum corpus infcftantes: Tales funtfcbres,tum ventrieulf tum hepatis & ren ii. Tertio j fi neque fumus neq; flamma conipicimr, fed vrina fcnfim euaporandopoftfe feces albicantes reliquerit, morbushaud ma- gnus nec difficilis iudicatur:Imb dc ialutc ipfius patien tis pronun- tiationem certam & firmam pollicentur. Quarto ii fimul arden - τΐο fumum emittit, ac infuper feces albicantes reliquit, defignat ■quidem morbum duplicatum, 6z cum multa fymptomatum lin- 'diOmaeconiundum; quia vero fiibiidcntiaalbicansreiiduafa&a -fuerit, de fcclici finitatis reditura* ptouentu non dubitandum: Balfamum enim vitre nondum plane corruptioni fubiedrum eile indicium praebet.: Nihilominus ab his lignis denotantur febres a- -cut£e,feu cafodes-,'8c malignae, peftes, intoxicationes, gra- uiaincornmoda. Quinto; fi neque fumus neque flamma conipe- fta,nec etiam vllaefasces,autadmodum nigras <*k lucidas in lamina Teneris relidaefuerint, citifiimummortis,velimminentis,vel cito fuperfuturi teftimonium profert. Brcuis hasc eit & fuccinda v- rinas probandi ratio, quaetamen fine rationibus non eft, accuiuis modo rerum ieu corporum analyicos perito,ficile fuerit momen- tarationumex didis extruere. Sunt quoque qui per hanc pro- bationem poftciufinodi morborum dehgnationes, non aliam cu- ram adhibent, quam quas ex ipfa vrina Mercurii ieufpiritus, ful- phuris feu olei, & falis fixi, ieorfim in medicamencoias vires alio- quinadmodum foelictum, exhibitione defumicur: Veium hx ιρΓζ curte cum fatis exquifitarum eauifirum haud circumipedasfitit9 fakem.analogia aliquid fidei faciat-» nec fubfintdemonilrata ex- B A Sit IC Chymic^ Liber S e p r i m v s. **nfda, merito inter incerta rclinquendaefunr. Eft& aliud exa- men vnnamm per aquam Mercurialem, cuius Penorus mentione facit in Denario Medico,pag.6i). voeatq; alkali aquam iccrctam»: eius apparatu cxdi&arionc & manu praeceptoris ac parentis mei,, talem' irado atque communico. Recipe Mercurii purificati iiij*. · l. pid is arenofitlraj.primo fundatur ftannum: ipfo fufo prolicia- tur in mercurium mundatum: Fiarque Amalgama bcnecommi-- fccndo, poitea diligenter cum aceto &c aquaferuenti laua&ex- - ficca: Deinde coilocahoc Amalgama in retortam intra arenam in furm Sio, m quo pc flis ignem adminiftrare, & fit vas bene luta- - tum latofipientrae &, cum videris liquorem deilillare in forma quae, ignem indeii nenter continua,donec tota aqua ilillauerit, &C cito cum exii! a. aqua habueris vncias quaruor,diligenter cuilodi: •Dicitur aqua alkali ic creta. V lum huius aquaeair Pcnotus, inter caetera s vmutes3quas magnifice dcpraedicat,eile in vrinaru exami- nibus ; Profice inquit tantum j. guttam liliusaquaein vrinamillius qvj regrotat,ilatiin fiet elementorum feparatio , & fic cognofces elementum pisedominans, in quo eil corruptio, hcque aegritudi- nis caufiamagnofeis. Magnuslaneeffedhisiihusaquae, quemvc probeconuderacum vnice Chymiatri libi commendatum habe- rent merito: ied filiusaquae dclcriptio a Pcnotoallata non eil fyn- cera* Libamus in fyniag.Ai 144.eam explicatiorem reddere voluit,ied vrrobicp fruilra.Primo enim pro lapide arenofo proiliruit foda icuialcm alkali, decepto titulo co quem Pcnotus dixit, aquam nempe lilam vocari aquam alkali iecietam. Deindein Tomo altero dubitat de iale alkali & priorem Pcnoti operationem ad aliam accommodat, quae eil ex hydrargiro& Mercurio iublimato: fed aequefophfilice:tantum nempepraeuaket opinio veraeexperientiae, aqnaquideiliruuntur, fola contemplatione cum ilolido fupercilio fibi aiiifquc applau- dentcSinon poilunt non grauilfimorum errorum machinatores eile: quantum enim expeiientiain Chy mia pro cedit, tantum rari· de eius certitudine ac operandi modo (latuere poteil/ Alioquirt Mercurius crudus cum lapide arenoio , id elt, arena pura & fi cca» icavt haec illi ilipcreminearad palmae integrae altitudinem ex cu- cyirbita humili deiliilatum in aquam limpidam tranlit, quae a li- Basilica C η y m t c λ qitotiespermatratium vel phioIamrc(5lificat,fkuefcit tandem, ac inilar nepedx olet: Vtrumverbhxcaquaprxfbetilla, quxaPe- noto recenfetLir,dubitamus:Nunc pergemus ad deilillationis ipi- ritus vrinxfimplicis explicationem : qui fimpliciicilicet duntaxat nominarim vexb fmaragdiextrahendas admodum vtilis eft. Recipe vrinam puerorum vinum bibentium recentem, dc- iftillaperaiembicumin feruentibalneo denuo cohobiovno fuper .feces proprias deilillatione repetita : prodibit ipiritus vrinx cum tiuo tamen phlegmate vrinx miilus,quem reiema.Huius ΓιιίΚαεη- cemquantitatemfunde fuper imaragdi puluerem m ferreo mor- xario fa6lum„ &: relinque aliquandiu incalido,probc obturato vi- ene morbifuntcurabiles,pcrtraniplamanonem cum vegetabi- ibusmedio (ulphuris uucrocoimici praeparati, quod quidem nu- racnloiun· non folum, verum ex nannte promprüaiio (ecredifi- mum: dicam tibi aurem quod non fufticiat in medicina (ciree- nnindloiia naturae clie peraluiim,os, nares,ames , deporos , icd &. 'pirituumemundtona icire oportet,qnifimulexirumpatiuncur in triplici loco,&c. & haec tuum erat (cnc Medice, quare penetra- lia internaconfideranaturaejapicntiadiuina plena: Pei halitum quifimuleft. eeus ipiritus, pores libi naturaliter facere amicum, «redemihi, dcidiecretum eft. Pinguedo humana in genere valet ad omnes nemorum liga- tiones,membra emaciata, conrradfa, indmacaque ac conuuiia, fine praeparata (impliciter iine deftillara,&c. icd ea eritdi(Ferentia: Pmguedo a corde dc pulmone hominis, - alet praeparata interne ad phthifin :Piaepararaab inteftinis valet interne ad ftnxus dyiemc- licosidc renibus praepararavalcrexterneaddolores doriicoxen- dicis,oflIsfani,&c.demanibiis i h c non credes, quia manus vi- detur, odeamnfculoiaddoiatutis,coque,öc veritatem videbis) lib. ViJ. Basilica Chymicü Hxc praeparata memorjlam in digitis exacerbabit ad celerem Iu- fumteftudinisj&c. Pinguedo a pedibus, pedibus ordinabicur,6c ftcdc reliquorum membrorum pinguedine,&c. crede «Se videbis. Felmicrocoimi deftiilatum cum thcrebinth. valetadcolicarn>ab extra vfurpatum,vermes etiam necat atque educit inun&ionc bi- lemjcum fpirituviniputrefadum & deftiilatum,datur: In fuffoc. matricis, colica, pleuritide,bilioiis febribus , melancholicis, & phreneticis ac maniacis : Si rede deftiilatum eius appropria- tur egregie operatur in homine per fuperiora 8c inferiora ac per poros, &:c. Hepar & pulmo hominis eodem modo exficcantur Sc prai- paranturvti pulmo vulpis, & hepar lupi. Item &: guttur pro malo afte6tocollo,&c. Si vero interne aliquid, de iis appropriabitura in minore dofifiec, & non fine caufta. Cutis de Microcofmo ha- bet maximum vfum in membris tabidis ac ph chiftcisiScrotum cal- cinatum cum roto plus facit ad venerem quam boletum ceruhEx neniis tam egregius fit bahamus, cui (ab extra applicatus in fra- fiat puluis craftiufculus. Huic addipoftunt caryophylli, cinna- momum &: moichum» Alius: Recipe cornu cerui vfti,pumicis, coralliorum rubroru* alborthtuthiae praeparatae, mafticis,fandalacae,idcft:,vcrnicis,cin- namomi,ana5.j.rad.ireos5.fi.mofchig.vj.miicc,&:fiatpuluis. Vnguencum contra vermes: Recipe olei am ygdal.amar.f.j. fuccifol.perfid,matricariae,ana|.fi.rorarum,farinaelupinorii,cor- nu cerui vfti, ana g.j.aloes fucco citrini J.ij. quidam addunt fellis taurini 5-ij .modicum aceti,& cerae q.fi Confedio,conrravermes:Recipeiem. graminiSjdipramialbhanaB.ij.cornuceruijVftijihabarbari, an.9». üij.facchariinquagraminisdilutig.vj.fianttabulae. Aliud: Recipepuluerisroiar.rubr.g.j.corallirubri,margari- tarum,cornu cerui,fpodii,ana 9.ij.corticis citri ficcijrad.angelicae, macis,an.9 .fi.iacchari foluti in aqua roGr.quantum fatis: fiant ta- bellae. Basilica Cnruicjz Aliud: Recipe pulu. roiarum rubearum, boli pncparati, ana 3,{j.corallirubri,margaritarum,cornu cerui, fpodii, ana J.fi.tad. ocimi, ana9.d.iacchari, in qua rofarum didolud quantum fatis. Fiat c- ledluarium tabulatum: vel cum tragacantha, additapamo mo- fcho, fiant trochifci. Sief e cornu ceruino .-Recipe cornu ccmi vili & loti, thuris, plumbi vili&:loti, anafi. fquamae aeris lotaeg.ij. opii 5 j· gummi g.fi.aquaephmiaeq.f.fiat collyrium.Siccatur,&(eruatur ad annos duos. Facit ad vlcera&puftulas oculorurmcicacricesexteiit. Pcflus menics fidens: Recipe cornu cciui vilig-ij. thuris gallarumg.ij.balauftiorun^roiar.rub.ana£.) d.gummi, acaciae, hypociftidis,ana9.ij.boli armcni Trita in poliinem Icuiillmu fiicco plantaginis excipiantur,& linteolis deligata fingantur peifi, qui in mulieris pudendum inferantur. Oleum ex cornubus ceruinis .-cornuain menic Auguilo col- le6la,lima in fcobesrediguntur, coquunturq·, cxaqua, quodfatis cibdeinde per balneum aqua detrahitur.poilea illi eximuntur, la- terumq; arena oleum claridimumcuocamr,quod lingulari artificio colligitur. Ellentia cornu ceruini, monocerotis, oflium de corde cerui & eboris: ofia vel comburuntur, vel decoquuntur cum vehiculis conuenientibus, vt ex ipfis tandem elici poilit purior edentia cum vini ipiritu, quod fiet eadem methodo, qua cranium humanum, fuo loco, praeparandum ede ferip fimus. Igitur fi c extrahes cilen- tiam cx ode cordis cerui,quod hominis cor quadam fiibilantix fi- militudineroborat,&ad cardiacam affedlionem, (yncopcmq; in primis vtile eil. In eo differt eius praeparatio a fuperioribus, quod cum allicolifato ipiritu fiat, tanqua cum proprio men- ftruo. Pro illo olle in eofdemvfus cornu cerui fubilituitur,cuius edentia cum hy periconis alcoole extrada,infan tulisjumbricis Ja- borantibusexhibetur,cornu monocerotis, omnium praedanti (fi- mum,eodem modo pr?parabis:tuetur enim cor & omnem veneni vim obtundit: peftifenribnfquc morbis confert. Proprium ipfiu» menftruum ed alcool melidai. Ebur etiam fic pr£paratur,cuius vi- ics fyynt cordis robur tueri,& conceptionem luuare. L iB e x Septimvs, 47 Puluis dentes dealbans : Recipe zingiberis,cinnamomi, ca- ryophyllorum,anag.ß.punicis 3. ß. ligni aloes , nucis molebat«, macis,ana piperis,pyrethri,iinapis,ilaphyiagriae,ana gi«,marmorisaibi,an.~.ß.olIIurndaCl:ylorum vitorum, hellcbbri albi, ana^.ij.Panis hordei viti cum fale& meile J.ß. tegularum rubrarum,cornuceruiniviti, aluminis pium«, ornum oliuarum vitorum, oilium myrobalauorum vitorum , mifce, &c fiat puluis fubriliifiraus. Puluis ad expellendos lumbricos,&ad deturbandum eorum ieminarium Quercetani: Recipe pulu.flor.hyperici,cenraummi- nor.anag.ij.cornu ceruipr«parati,coralli,fern.portulac«,citrii, a- na 3-Rcorallin«,gemian«,diptamni,ana9.j.rhabarb.afari.ana9, iiij.myrrh«,croci,fcammoneaepraepar. trochifcorumaIhandali,a- cinnamom.coriandri, ana g.ij.iacchari parum ad gratiam guitus. Dofis9.j. Huius pulueris tanta vis eit, vt lumbricos expel- ne vnicum in corpore relinquat: Simili modo etiam corru- ptos & putrefactos humores, generationis illorum auctores & ar- tifices exturbat. Exeoquoque formabitur cum lyrupo quedam pilu la parua,fcrupuli vnius pondere,addito pauco faccharo, quae facilimo negotio dcglutietur tam a viris,quam afoeminisproucCta iamaeratehuiulmodi aifeCtibus infeitatjs, addendo loco trochi- fcorumalhandal,rcammone«pr«par. g.j. pulueris aquilaenoitrae cceleitistantundem. Et fic verum erit ipecificum, quod vel ipiis infantibus exhiberi poterit,mifcendopulueremiitum cum pomo. Praecipuum 5c omnium facilimum aduerfus huiufinodi affeCtus remedium paratur ex vermibus, quos infantesper anum deiece- runt,vel etiam ex lumbricisterreitribus, qui vino albo prius iunt lauandi, dein in ollam vitreatam indendi &c olla optime lutata>in furno,in quo modo panificia coCta fuerant,adeoexficcandi, vtad pulucrcm redigi queant. Dehocpuluereficparato,exhibe3.j.aut aurei vnius pondere ad fummum,velperie, vel cum iufculo,vel vi- mira inde colligentur. Quidam amem huius pulueris, nc aliquid de vermiumfeminario remaneat,iequentidie propinant diaturbith cum rhabarbaro, ii ein totum eorum fieri affirmat ex- pulfio. Puluis alius paratu facilis ad corumdemmet vermium infantum expuiiionem. Recipe pulueris lumbricorum, vt fupra Basilica Chtmicj prsepar.rhabaib. cornu ceruipraepar.fpodii, corall.rubeor. reniin.acetoije,ana9.j.coriandri praeparat. 9. i). miiee: Do fisg.j. vel 5 j- fi. AntidotusI.Qucrcetani; Accipc granorum iuniperi matu- rorum magnam quantitatem, tb.vj. viij.vel x Haec infula & mace- rata in vino aibogenerofo, vel hydromelite vinofo, ad ignem pa- rumbulliant,deinconquailentur& perietaccumin modum caf· liae traiieiantur, & fiat extradku m .· Ad de huius ad extradb it .j.pul. rad.angelicae ~.vj· pulu.didlamni,cinnam.ana ij.fi. terrae iigill ai ae, coraliorum praeparatorum,perlarumpraepar. cornu ceiui piae par. .ipec.eledt.de gemmis, diambrae,ana ζ-j. fi. croci , j.fi, Ctmphorae 9,ij. Reducendo omnia cum aqua quad >m theriacali in tormamclcdt. Mollis liueantidoti» uiod erit lummum praeier- uatiuum&curatiuum contrapellem. Exhibetur vfq·, ad g.ij.fo- luinextradkuni iunipenciicaaltcirus ingrcdicnris additionem,ei- dem quoque i copo peropportunum eft: quidam quod lubet ad- jiciunt Theriacae vel Mithndatii. Aqua ad vermes : Recipe rafursc cornu cerni |.ij.myrrhae, croci,ana minui is, Foliorum perii coni m,nuelc ouim .peificomm,rutae,iem.cinx,anaij.fi. Tartaris calcinati>an.5.fi- coraliinaem.fi.icobis ligni coryli m.ij. maceram decodtocornu ceruinicumanifo pc i ro.dies.deftillaaquastrcs. Puluis contra calculum: Recipe lem.melpilorum,bact.laii- ri.gran.iunipericornuccrui vili,nucis moicharae,ana Teran- tur inpnluerem iubrilils.miicedoiisjj-j. Puluis contra morbum puerilem leucpilcplum. Recipe coraliorumrub tritorum acuminis cornu ceruini vftij.j.ollis de corde cerni |.j cboris vili 5.. Aquae dcilill. lihiconual. cochlearia duo plena. Mifccanrnr omnia,&li morbus ientiatur, ter dc hoc bibat aeger, lingulis ho- ris ferne). Medicina Hydropifis Aucrrois: Recipe ofluim dc cornubus cerui aduftiij.iiij. nucis mofchataeij. ii. fiat puluis. Theophrailus adiicit di 'gndn fcrupulumintegrum. · Tragemaad Veneremftimulandum: Recipe cinnam.cledli £.i .m.iciscarvophyl.ana9.fi.piperislongi5..v.icm.crucae5·) fidc- min raparum 5-jdcm.paftmacae B.j.pnapi tauri,velceiui,lcincoia Liber Septimvs. 49 mar.ana cantharidum 3-vj.iaccha- riaJbiilxmi f .v.mifcendo fiattragema. Aium nonnulli, quodli co rnuceruiiufto tempore capti fub iidereccrto interramlepeliatur, habere eandem vimac virtutes, quas habet vnicornu, de quo fupra. Ha6lenusdecerno, nnncde Tauro Graecis T4e"f<5- malcu- lus exbouragenerc: Vacca Graecis h &*foemina: Bos, Graecis ο καί h , vtrique lexui generale vocabulum. De eius carne dicetur poftca,partes reliquas ad medicinam conducentesordinc enar- rabimus. ' · Fel taurinum cum meile contra ftrangulationem colli illini- tur: Idem cum xylino impolitum aurium lufurro medetur: Fellis bouiniaquamin lunio flue canicularibus deftillatam pterygiaSc oculorum maculas,lub vcTpcram iniHllatam ,ferunt pellcrerPha- gedoenae item cum panniculo impolitam auxiliari. Recentibus praeterea aurium hulceribus medetur : ac podicis exulcerationi- buslubuenit. Cum hirci (anguine mixtum anginaefert opem, vulnera curat. E x eodem vnguentu m ad matricis dolores confi- citur: cum la&e muliebri aurium dolores mitigat. Fcl vaccae o- mrii aliorum quadrupedum fellepraeftat. Adeps tauri cum anieri- no adipe & lircco ozimi mixtus, ulcerat rimas labiorum fanat. Idem cum reiina&cera mixtus omnes obftru&iones & durities emollit. Splen tauri cum meile lumptus, &pariter illitus,iple- nisdoloribusfubuenit. Medulla tauri cum vino trementia mem- bra reficit. Dccoftio iplenis bouis congrua ad duritiem .& ob- flrudlionem lienis; &ipecificaadmeniiumfuppTeificmenr.Reci- pe iplenem bouis integrum fhime in fniftaincmirn in phialam vi- tream capacem iniicedtavt ad medietate vfqVimpleatur, adden- do cinnamomi craflbmodo f. croci 3·ij· vini albi canariae,fiue vini maluaricimenf.Pariilenfis 4 par.adhu- jne&andum folummodo materiam, vas probe claufum ponatur in Ahenoaqua replero, adeo vt bulliatper24.hora3jdonecdi&usipleninparticulasminutiinmas codhis& conrumptusfuerit,magnaq*,iurisexquiiitiliime co6ti& fragantifllmi copia reftet: de quo aegramane capiat §.iiij. cohti- »uando per 4«auty.dies tum,cummenics fluere debent. Lih, VII. B AS Γ HCit C Η YM I C Λ Conficitur etiam cxrra&um e fplenc bouis caftrati, cuiusPa- racelfusmentionemfacitin Archidoxis,qaod lienis rbftru&ionei expediat,& Huius modus talis tft: If.. fplenc vac- cae caftratac,fcinde in laminas tenues, maceretur per aliquot dicsin f.v.cü myrrha cflenfificato, pofteaexlicca in acre: Hoc modo pro- cedendum eft.alioquin fi pec ie velis exficcare foetebir,poftca cum f.v.Effentia extrahe, & fapidioris efficaciae pro libitu ali- quot guttas olei Angelicae Dofis Imius eflennaeeftjciupulnsvnuf - snaquaappropriata. lecur tauriaduftum, in potu iumptü,fangai- nis fluxui medetur. Puluis oris taurini vac liantes dentes firmat. Offa tauri incenia dentibus etiam ex dolore fune remedio: Eorun- dem cinis cum my rha dentes purgat. Vact-ς offa vfta angumem ÖC diarrhaearafiffunc.Cotnutaimnum ferpentesf gar.Cuusdecollo vaccae, cum aceto iliita,fcabici medetur; eadem dolori capitis, 6c dyfenteriae prodeft: Sanguis taurinus recens iUirus,canum icabiem fanat, fi cinere & hxiuio fcabics poftea lauctut, /erpentes idc inter- imit, & faciei maculas extergit. Aqua de fangu ne figtnati bene fauti,coIonsipadicci,inMiiodeftillara,podag icis illinitur. De ni- gri viculi /anguine m Μάιο menfe dcffillata aqua,venas &lafla me· tua confortat, ii bis ter ve indic membra hic retantur; Eadem cum pulmone vituli vfta.tabeiccmibus membris illita,&perfeexficca- ta,(iuein potu fumpta,prodeft. Excrementa bubula,inqnit Galen» exficcatoriam & attra&oriam facultatem habent, vt ofte »dunr, dum apum vc/parumq-,moifibusauxiliantur.Quidamauren.Mc- dicus,aqua interentem laborantes bubulo ftercoicobfnensin/o- Jem exponebat. Idem partibusrufticorum phlegmone obf ilis hu- midum illud,vcre collc&um dum herbam boues pa/urntur, ad- monuit. Eftenimid moderatius alio quod a paleis comeftis ex- cernitur, ac proinde accommodatius ad phlegmonas. Harc Galen. Apum&5vcfparumi(ftibus medentur: Procidentes mulierum/c- cundas fuffi us excrementorum tauri ma/luli reducit. Cis/Ia a- poftemaudifcuciiint. Vfta&in puluerem trita,na ibusin/pirata, ianguinem fiftunt. Hydropicorum ventri cum vnodtco butyro vtihtcr illinuntur. Tumoubusiun&uiarum & membrorum cum acetoimpofira, dolorem /edant. Malis puftulis impofita famem ?n iiscomuhuntj&eadem iananc, inflammationes reftinguant- Liber Septimvs. Remediisadhrnaticoium &:difpnceicorum vaccas excrementa ad- hibentur: Mifcentuc item empladrisad coxendicum dolores, &c aurium hulcera. Deftillatamenfe Maio excrementa vaccje, qua» in pratis palU cft, antea tamen parum arcfa&a,mane aciub meti- diem fiunt colicis & febricitantibus remedio, Malusaurem fiaporciu9>amygd..lisauc nuclcisPetficis iniedbs.vcl It altera vicc per Aleab cum ftilietur, corrigitur.Eadem puftulas, ulcera & pedum rimas linat. Faciei & corporis maculaspollbal- ncum illita, extergit. Bubalus, Graecis Arflmal boui fimile, ied maius ad iracundiam prouocatum ferum & crudele, colote nigtum.cru- ribus iObudis,&brcuibus,cormbus longis,pilis paiuis,cauda exi- gua,vclociiiimum. De hocPlm.lih.15. Vnnaeiuscum myrtha 6i oleo auribus inibi lata,dolorem cxfiigoie natum lenit.Excremen- tapafcentis bubali rumores (edant. Equus G’occis animal omnibus notum. Sicut autem inomn.bus laboribus ailcueacis animantibus, aures animi prae- bent indicium, hc etiam in equis plus quam in caereris, liquidem horum proprium, Sc peculiare efi aures erigere. Sanguis equinu» caudicis medicamentis adhibetur. Lac alaum mollit, &c homi- nem contridat. Cruda equi excrementa adtdlaianguinem fidunt. Adeps eiusmenfibus muliebribus, & internis hulccribus mede- tur. SiexcremetKis equi fccmin« fuffiantur, fecunda: & mortui feetus expelluntur. Laceiuspotum matricisdolores fedat, &co- mitialibus fubuenic Excrementa arida ianguinem fidunt & auri- bus indillata dolorem pellunt. Adeps chronicis »luxibus,&hul- ceribuspe&oris commoda. Cutis equulei vfta &cum aqua hul- cetibus oris illita, refrigerat ea. Lichenes qui funt in equorum ge- nibus, triti, & in aceto poti comitialibus mederi traduntur. Equi tepidus ianguis malicnb.in potu datus »partum maturar.Excrc- mentain aceto trita & illita ianguinem fidunt. Lac equi inficienti foeminacante coagisiTum in potu datura £aecundarrueddic.;Den- tes equinino&u capiti fuppofiti, demutationi obfidere tradun- tur. Equtileidensinfantibus appendis dentes ipibrum maturat. Sus ille lutulentus, & immundus porcus omnibus cognitus, ii Cttlinsacpcptiifimws: indiguus tamen quovefeatur magis im- Basilica ChymicjE munda ludaeommgens.GrsEcisLTjquoci vocabulum vtrique gene- ri commane eft, ficus Latinis Sus. Verres huius generis eft mas. Grascis Alias Porcus. Maialis eft porcus caftratus. Apcreft fylueftrcgenui, Graecis χ» -#*. Reipondct hoc animal corporis dirpofitioneperomniaferehominijvndeplunmumetiara coipus hominis nutrit. Porcina vel iuilla caro, inquit Simeon Sethi>bonifucci eft, & faciliscoco&ionisjcumporcusanni quam cum humano corpore habet. Qujdam enim famis necefll- täte carnes humanas guftauerc, quas fuillaefimiles gnftu prodide- iunr. Alie vero magis omnibus aliis cibariis. Quaucntfortafllsa- liqui, quonam pafto fiiilla magis alat , & prae aliis temperata vel &fordibusvolutc- tur & nutriatur? quam dubitationem quidam ioluemes,aiunt: Quod nifivalde bene temperatum foret fuis corpus» nunquam malum nutrimentum in bonam carnem verreret. Quemadtrodö in hominibus,qui corpore bene temperato funt &fano,rcbus mali fucci&aiimentis.nonlaedunrur multum, quoniam naturacu tem- pore, q noxium eftin bonumfuccum vertit, fic&in brutis agit ani- malib. Qui ergohumidi funt ventriculi fuiilam non bene conco- quunt>fcdobicpiuntur3fupcruacaneamq»& fupctfiuam humidi- tatem,giutinoiumq»humorem atftu tum gignunr.Ac fi probe con- coquantur.bonum & boni fucdalimentum facit,praHertim fi por- cus caricis alatur, vt enim aiunc.isapprime fuauis & boni fuca fit- Huius vcropulmo, fi cataplafmatefuper vlcera ex attritu calcea- mentorum fadidaui Basilica C η y m i c λ Ctctcnfis.iem rutae, Ariftolochia: longae,rotunda:, M abathcmati- con,Azari,ra!uia?rnin.roiarura,ßdeli]ian.G.xvij.epiihymi,poly- podii quercini,opobalfami(loco eius oleum caryophyliorum)ana g.xiv. Aipiados,}ad.cappatorum an.g.xj. Peucedani,abfinthii ana. g.vij.anacardii,iabinae gentianae,cort.mandragoraean.g.xj.ircos g. iij. mellis deipumari triplum. Fiatelecluarium in vafe vitrato fer- uandum. Datut in modum auellanaein pafli'onibus capitis.. Con- fert cephalalgicis,epilepticis, vcrdginoiis hemicranicis,paralyfi o- mnium membrorum, &omnibusfrigidisaegntudinibus,tcrnporc frigido nocentibus confert.. Aquacompohraadepilepfiam. Recipe pullos picarum nu. xij.fcuftatim vna cum inteftinis öepennisincidantur, & ponantur in vas terreum vjtrcatum, addendo rad.paeoniae, zedoariae, vifei querniana.vnc.ij.flür.Tiliacarboris,lilii conuall.hyilbpi ana p.ij., coquantur.in oxymcliiis.amhoiati &. aquae. miIhiEan.lib.iiij. ad medietatis confumptionemt dein exprimatur.. Hü’cexpreflioni addegranJuniperi, Sem. paeoniaeanavnc.f. caiyophyllorum,nu- cis mulcatae, croci, cinnamomi, cucubebarum ana drach.iij.caftorci Üanap.ij Anagaliidispupureisfloribus p.iij.contufis contunden- dis digerantur per.quatuor dies: dein deftillfcntur per balneum vaporofumadficeitatcm. Dofis huius aqute cftcochleatvnum vel tltcrum*. Thcriaca Actii: Recipe caftbrei,veratri nigri,fcammonii an. drach.ij.opopanacis, cumini Thebaicijcentaurij,nitri, fulphuris thii ana drach.j.contuia & cribrata excipe aqua, & efTorma pilu- las fabae ./Egyptiae magnitudine,»Sc vnam quotidie ptaebe,cum acce timulficyaihis quatuor.. Oleum decaftbrcorcaftorcum in aceto vi« ftoililiatitiomaceratur,&ignclcntoolcuBicxftillatar:hocpoftet «xacctocorrigjtur. Intcrdeftillandum interdum matcfiaopcrcu» io adhaerelccrc:iolct,caphura:,inllat:Ha:ccaibonccandcte admo- ti liquatur. Egregium eft oleum ad membra relolura,& ca quae a? limcntumnon ientiunt: venerem excitat: colicos dolores iedat: v» seri ftrangulatum difeutit;partes naturales roborat. Liber Septimvs. Oleum de caftoreo compofitum.-Rccipc caftorei,rtyracis ca- Ihmitac, galbani, etiphorbij, ca fix lignexvci x, opopanacis, croci, carpcbaiiami, (picas nardi indicas, corti ana drach.ij. cyperijfchcB- namhij pipetis longi, ij. f olei lib- iv. vini lib.tj. Galbanum&.opopanaccmm vini parte,leoriim dif- folucs: Deinde tcliquaomniacontufa cum oleo, & rcliqua.vini parte coques ad vini coniumptionem in duplici vafe:poilcacoIa, dc gummi dirtoluta oleo adfundcs,& iterum coques in duplici va- fe ,ad coniumptionem vini, & iacpius mifcens reponc. Optimum eft ad frigidos affedhis partium omnium ,praefertim ncruoiarum, medetur paralyM,rpafmo,Tctano: &fedat.accrrimos rigores & frigorafebrium,ii fpina dorrt liniatur. Canis Graecis kvukHorum genera fune varia: alii quadrupedibus, alii auibusinfidiantur: Alii pecorum, alii aedium curtodiamgcruntv, Sanguis cius potus tre- mulosjibcrat :.CaputciusrtucneruQiäcaro?aduftä,&;inpuiueres redacläjmosfumrabidicanis fanit.-.Dentiumcanis pulüis>dolorcs ginginss& dentium firtit; Cor eius in potu fumptum contralatra- tum canum ( vt ierunt) curtodic: Fel in meile fumptum ocu- lös curat: Lac potum capillorum prouentui obrtftit: In vino aut meüe'potum mortuosfoetus expellit: Adeps cius podragricis au- riumque dolori auxiliatur: fanguisaiopedasrcftituit: Vrina ver- rucas abigit: Lacprimogeniturre canis omnccapiliorumdccifio- nes prohibet, &c partum m v tero maturat: Vrina cum nitro tempe- rata lepram aut pruritum fanat: fanguis canum contra venefica- fum venenum praEfentiiTImumcftremedium:Fel caniscummcl- iejippkudincs oculorum fanat: Adipe canum lendes capitis pur- gantur :Chirotheca cx corio canino confedhrcontra/cabicm & tuflim valet: Vrina canis cum pulucrc capillorum eius illita »ver- rucas pellit. Lingua eius maximam infe medicam vim habet, & Tua enim, & aliorum vulnera hac fanat: & quod maius crt. pedem,, li vulnus lingua pertingere nequeat,lambir,cumq; vulneri iänan- do imponi t,rcrocdiianaturain diti certiilimus.Gallinarumrexcre- raenta incibumcanumimmixta,arabic eos praeicruant: Oleo ca- ne inundlo omnes confeftim pulices deiiliunr.. Albi canis excre- menta tcita,in iurc gallinseame folis cxortufumpta,aluum iiftunt, atque lecticis proiunt.. Stercus canis,vtfcribkGaIenus,qui folis Bäsixicje Chymicje fuerit ofllbusintegrum biduum nutritus, duru, candidum.mim- meqi foetens ftcrcus eil: q? exficcarum redadumq; in poiIinem,ad anginam,dyfentcriam,&fummeinueterata]vlceiaoptimeaccom- modatur. Ad anginam quidem iis raiilum,qusealicui huic affe- ctui conueniunt.-addyfentcriam veroiniedum lad: decodo, aut quod filices candentes,aut cylindros ferreos extinxerit. AfinusGraecis οιφ-.-lauacrumex decodocarnisafininaetre- mulis ex ebrietate membris cofert.-Toftum eius iccuriciunofam« ptura ftomacho comitialibus fert opem: Ad eadem valent tritae 6c vftaevngulae: Puluis carnis eius rimas ex frigore contradas curat: vfti iecoris cinis lapfamvuulam reftituit: Pota vrina lumborum, derenam dolores fedat: Vrina Onagri,Galeno teile, calculum vc- ficaefrangit: fanguis afinifluxus fanguinis fiftit: Adeps eius macu- las cutis extergit.-excrcraenta ad omnis generis fanguinis fluxusad- hibentur; Paicentisafiniexcrementa vino mixta* idui fcorpionis funtremedio:Lac eius fubdlis& aquea: eft fubftantiie, tuffi, ex- creationi hydropi medetur,aluum mollit,phthifi fub- uenit,gingiuas confortat, ac dentes purgat; Lethalibus morbis,in- tcftinorum cxulccrationi.&aluiconftipationiplurimumcommxj- dat: Vertigine, dolore capiris,aurium que fu fiuro laborantibus of· ficit: Praefcttimvero fomno dare operam poft cius viam eft in- commodum. Obeft autem praecipue iis qui infirmioris naturae habent capita; Neronis concubinam lade afinino corpus fimm, quoties balneo exiret,abluifie legimus. Tres quatuorve fanguinis in vinofumptai3febrim quotidianam pellunt: Adcpse- ius ad Venerem incitat;Medullapodagram &membiorum tumo- res fiftit: Splen in aqua contufusmammis appofitus lac gener.biti aluummollit,dentesaegingiuas confortat, phtkificis auxiliatur, maculas cutis detergit,dealbat,& teneram reddit. Vnna cius po- talfchiadicis fert opem. Pulmo & lingua infuraigata trira inpotu fumptatuffimedentur: lecur domeftici afini, toftum fumptum comitialibus auxiliatur; idem praeftat vngularum eius cinis,pec diesplurcsad vnc.j.fumptus. Emplaftrumex eodem emere indu- rata Apoftematadiicutit,'rimis infpetfuseafdemianat: Excremen- ta vfta per cmplaftrum impofita, fine etiam in vino cut xyli- nonintindumfuitjtrita.fangumcm fidunt .-Puluis iecoris afimpi Liber Septiwvs. vrfi adipe, & oleo modico mixtus* alopecias fanat: Excrementa fi- ftunt venarum & arteriarum fanguinem; Vrina naribus inftillata fanguinis Huxurn cohibet; Annulus ex vngulis. Si oflibus afmi confedus, haudquaquam tamen nigri coloris, a comitiali morbo prxfcruat; fuffitusex pulmone aiini omnia impura animantia ex aedibus expellit. Plinius. Mulus Gratisr'jU'ct'.®- Si ipvr, ex afino & equa nafeitur »ani- mal infaecandum : Cutis ac cinis mula aduftionibus ignis im- ponuntur: Attritus item calceamentorum ac fiftulas fanat:'ii domum ilniftra mulaevngulafufHas, mures ac glires ex ea difcc* dunt. Feles alias Catus,ab aftutia videlicet, quafi cautus. Vete- res enim Catos dicebant cautos &afturos: Graecis >Λλ6ωττί5; mu- rium perpetuus hortis,animalmotib. pudiciilimis: Valeriana her- ba dcle<5Utur,cui ob id etiam nomen eftinditum. Caro Felium eil ilibftanciae humidae ac mollis: Morfus felium venenatae eft natu- rae, obfiftimr tamen ei facile, emplailro ex cepis &fylucftri cala- mintha: Cati fylueftrcs fuffitum rutarum, & amygdalorum for- midant :Sylueftfium catorum caro calidae ac ficc£Eeilnaturae,do·- lores aureae venae fedat^calefacit renes, dolorem pruritus fiftite Excrementa felium mixta meile Sc aceto, alopecias ianant. Vi- di aliquando vetulam catis abfcinderciummitates caudarum,fed ignoro in quem finem, aut ad veneficium forfan, vel contra co- licam puellorum ab extra ad vmbilicum,&c. Pellis fylucftrisca« ti vfurpacur in colica,& doloribus coxendicis,&c. c a p y r yr. De Oue, Leone, Vrfo, Camelo, Vulpe, Elephante, Lepore, Caprea, Dama, Lupo, Lutra,edium adfert: ferpentum atque icorpiunum moiiihus medetur; Pulmo arietis calidus attritionibuscaiccamentotumimpüiuus.eÜ reme- dio: Humor a decollo arietis pulmone ibllans reinanam fcbnm renumque doloresptlhr: iusde carne anens contra c. rcinoma iuraiem: Adeps auctis eiufucm c It cum fudi* uatues: aduflmnes Basilica Chymtcä Liber Sebttmys, “curat: Fel arietis cum lana infantum vmbilicoappofitnm, citam i- pflsaluum facit; Excrementa arietis cum aceto illita, Imentes ma- culas corrigunt,& clatium pellunt: cum oleo impofi ta factum igne reftinguunt: cera addita,aduftionibus medentur. Leo,Graecis his Plinius lib. 8. c. 16. Animantium rex eft,cordatum,magnanimum ac nobile animal, iubatum ceruicem habet,gaudetquecxcelils montibus: Leaena veroiuba caret. Infi- diasanimaduertens venatorum vcftigia pedum cauda ,ne a vena- toribus oblenientur, tegit. Foetus eius triduum poft partum fo- mno detinetur, pofteaquc rugitu Leonis excitatur: Ad quercus at- ta&um horrere,&trepidare leo fertur: Galli item cantum expauc- fcere. Adipe leonis perun&um, a luporum infultufecurum tradut; Adepseius durahulceramollit,& aperit: cum olsofacici maculas extergit,5c aduftionibus medetur. Vrlus Graecis af*?®*, crudele & informe animal, capite im- becillo,pedibus Sc lumbis robuftiffimis, vnde crefto corpore in- terdum dimicare folct. Fertur hyberno temporein antro cx vn- gularum fu&u fe fuilentare:vide Caro vrfi vif- coium humorem generat,conco&ionifque eft difficilis, quare me- dicamentis potius quam cibis admifeetur. Feleiuscalidumac hc- cumefficomitialib. ac paralyticis prodeft: Fel autem a iecore cum veficain quaconditur,abfcindetur,fufpendeturq; vt arefiat,ficque ad biennium alleruaripotcrinOculi eius eftbffifiniftro alligati hu- mero, quartanam febrem pellere debent: Adeps alopeciis illinitur, oonfortat memoriam,&c. Ele&uarium de feile vrfi,comitialibus medetur. Camelus,animal eft informe, collo longo,pedibus nodofis, greffii tardo, dorfo gibbofo, eius meminit Plinius lib. 28. cap. 5?. Virgae eius durae & neruofae,vnde etiam nerui arcubus conficiun- tur. Caro eius vrinam ciet: Adepseius aureae venae vtilirer illini- tur : Cerebru arefadlum in potu fumptum, comitialib. auxiliatur: Earundem eft virium fanguis,qui arefa&us quoq; & codus fluxus fiftit,atque cum vino idlibus telorum medetur:’Potus vero pcft menftruas mulierum purgatiores, conceptionem adiuuat,& con- ftipatasmatrices foluit; Vrina hydropicis commodat, foetori na- tium prodeft, inteftinorumque conftipationes fortiter difeutit. Lib. VVII. 66 B A S I L I C TE Ch Y MTCl Fiirftires canitis decidere facit: Albi Cameli excrementa meile tri· tammores‘ftftimr,& inflammata vulnera purgant .-Tritus Cameli (anguis dy (emeris obfiftic; Lac potum venena rcflftit, difcrailam adiuuat & corrigit, corpus & ventrem nutrit: excrementa verrucas* purgant,narium fluxum iedant: Cum aliis medicamentis fumpta comiiiliabus feruntopem, peftifcra item huiccra, tumores & Me* iicerides aperiunt. Vulpes Grscis αλάπνξanimal nemini non cognitum; Hie melem cx antro abefle aluum ante ingreflum (pelue? exoneratiad-i ueniens inde Mclcs,vifoftcrcore,relido antro diffugit, ficq;aftuta fuo vulpecula caucrna,nullam propriam ilbi apparans,fed alienam fraude occupans5pomur. Adeps eius illitus conuulfionib.eft auxi- lio; (anguis ciusarefadus,& tritus calculo renü & vcftcae medetur«0 Linguam difpnmicis falutarem ferunt: Pelliseiusnacuraccftcali-* dfflimae,vnde bumidscxiiftentes naturae iis confortamur. Fit ex hoc lohoch de pulmone didum,quod abftergit, &con(blidat vi- cera pedoris & pulmonis,pra:ferturq; aliis remediis & phthifi. O leum item vulpinum,ad podagras & reliquas arthritidis ipccics, ac- dorfi renuraq; dolorem eft efficaciflimum. Loch dcpulmone valpisprspar.fuccigl/*- cyuh.fem.foenic.anifi,capillo. Veneris an.^.j.mellis feruatucbienniujabftergitjGonrolidat vlcera pedoris Sepulmonis« Elephas Graecis eft mäfuctiilimumjq?facile do- mari poteft,tantaefortitudinis,vt muros itote (ua deftruat,& arbo- res conuellat: Biennium in vtero foetugerit, tertk) tandem anno v- nicam excludit prolem,necamplius parit; Trecentos pofle viuerc annos fcribum:Lapfusiiirgere nequit,cotinuosn.oflcos pedes ha- bet: Dormiens roborifirmiffimoinnititur, q* obieruantes venato- res in imo,nc animaduertat animal,diflccat,vt innites elephas vna cum arbore Sanguis elephantis praeiertim mafculi,fluxu ftftic cerebri. Veter febricitantis (i excremento elephans (uiiiaturj, maximamfentitopcm:PluraapudPlin.lib.8icap.primis vndecim. Lepus, Grascis AäfjaV, Cuniculus Graecis Δλλ«:; Omnibus funtnoti: Animalculum eft veloci(ft-mac ac timidi (limae naturas: A- pertisoculisiomnoindulgent: Foecundiffimum natura genus le- porum & cuniculorumfllngulis racniibusibbolcm procrcans-.fan- guis leporis vitia cutis in facie fanat: Alopeciis cinis capitis eius cu aceto medetur: Cerebrum eius inaflatum tremorib. ex valetud.nc contradis iuuandiseditur. lute carnis cius abluti podagrici ope-ra fcntiuntifanguiseiusillitusvitiliginemleniiginesq; fanar.Comi- tialibus iecurarefadum ad vnc. j. datum prodeft: Excrementa le- poris aceto imbuta iniieccrata,& luxuriantia damna illita adiuuat: Fcl leporis oculorum vitia meile commixtum reftiruit: Caro f ius plus omni reliquamelancholicihumorisgcnerat:Tcfticuli leporis veneno refiilüt,in acero fumpti: In viui adufli lepo- ri« cmisalculo cu vino potus,fert opem. Genis infanrum cercbru leporisiUitumfacilcmdentitionem parit.-Cuniculieiufdemprcpc naturae funt cum leporibus, ficut & lepores fcccundjflimi. Adeps leporis miraculofc fanat & expellit. Caprea Graecis tr,cuius mafciilinum genus Capreus: ueftreell caprarum gcnus,in rupibus &IocisinacccflIs agens; vnde facile venenatorum infidiaseuitar.-Πη propinquas in cotlcinfidias animaducrtat.ex iifdcmicpraccipicanSjillaEfain cornua prolabitur." cuius meminit Martialis,cum inquit: ’ Pendentem Juturna capream de rupe videbit, Cafuram fieres, decipit illa canes. Capreolus cftcapreustcner.-vt apud Vcrgil. Praeterea duonec tut* mihi valle reperti caprcoli.Excremcnta caprearum in vino fumpra, i&ericisprofunt:cumipicae Nardi follis menfescicnt;cum aceto impofita fluxum fauguinis fiftunt: Vfta & cum aceto mixta,aiopc- ciis illinuntur: Adeps carum podagricis auxiliatur. Dama, Graecis Γf »$,ex lylucftrium caprarum eftgenere:ani- mal imbelle & timidum: Vnde Matt. Imbelles Damae nil nifl prae- da fumus. & Ver. Cum canes timidi venient ad pocula Damae. Dc -jhis Plin.lib. 8.C.5 6. raro, cum ferae dici jure non poflint: Compluranamq,funcnccplacida,nec fera, fcd mediae inter vtrumque naturae. LupuSjGrarcisΛν*®-, animal rapaciifimu&fraudulentiflimu; Vrina eius fecundum Iunaeaugraentum& decrementum augetur. Super huius tepidam adhuc viinam lotium reddentia animantia nunquaconcipere traduntur.FaincBn per aliquot dies fuffcrcre va- let lupus,vnaq;poftea vice ritum deuoiat,vt ad triduum, aut vitra Liber SeptimvsI etiam fuffidat.Cor eiusarcfa&um &afleruatum optimum dc ieo- dorcm ptaebet: Comitialibus quoque aduftum ,& tritum in potu fu mptnmmederui:Lnpinum Aereus candidum,vtrefert Galenus», colicis quidam dandum,aut vino albo, aut aqua diftem peratum, putabat,nec captum in paroxyfmis, fcd etiam in imeruallis, ii qui- dem vacarent phlegmone, &c feliciter illi ceflit negotium. Lynx, animal lupo firmle,pelle maculofa, velut pardi, vnde maculoiam Vergilius nominat. Vifuacutojingua ferpente referta eamq·, quam longiflimeexeiir,collum habet flexile,vngulas gran- des, vnicum tantum foetum edic. Vrinam corporia/perlam vel illi- tam pruritum fedareaiunr. Latra, Graecis )w£&s: Ex'fibrorum genere animal callid-iH- m.um ,de quo Plinius hb.g.cap 30. Feli per omnia, ptseteiquam eapit",fimiie,coIoris nigricantis, pifcinis & aquis,vnde victum fibi q ia£rit,cohabirans:Spiritum exaere,quamuisetiam fub aqua a- iiquandm fe lu/lentare valeat, ducit. Hinc fic, quod aliquando in pifcatorum retia ex cupiditate praedas delapfa, quoniam egredi commode nequit,neque donec nodos dilaceret fub aqua ipiri- tum ducere poteft, fuffocatainuenitur: Cibi adeo eftauidum,vt maximos pifeium aceruosin iuam ipeclnncam deferat. Muflela, Graecis animal aftutum, maximam iui foetus curam gerens, quos fubinde ne inueniantur transfert, in cauerni& petrarum degens, longumque fomnum ducens: Haec cum ferpen- te dimicatura ruta ic munit: Ex immaturis ficulis, carum que fo- liis emplailcacotra ranfl:eisemorium,quiiubitum dolorem ad fert» conficiuntur. Similiter ex cepis vel allio: /anguis eius cum Arno- glolTa illitus,podagricos adiuuat: cinis cum aqua potus phreniticis fert auxilium, lepramqj curat. Sciurus Graecis ab vmbracaudaenomcn Γ um habet: Notum animal· Muflela maius, ied breuius, rubicundi coloris, praeterquam in ventre,qui candet: Mna: velocitatis in ialiendo,vt arbores faltu transvolet: Amnem cranfirurum, lignum aliquod le- ae, cui infidet,aquae imponir, caudaquc veli vice, flante vento vti- tur. Tcmpeftatem praeuident, obtuiarisq; qua fpiraturuseft ven- tus cauemis, ex alia parte fores apeaunt; teile Plinio hb. 8. cap.58. Basilicae Chymi e je Liber Septim r s. Rana, Graecis £a ρ?χ<&':1α vfu funt virides; Reliquae venc- mim habere dicuntur: Υιπς in teftaadufts alopecias curanf.Fel ea- rum lumbricos pellit: Fei in cinerem vftum febribus mederi fe- runt: Succus ranarum ex oleo &fale co&arum prodeft c-sllodif. tortis ;fanguinem cinis earundem fiftit: hulceribus & membro- rum iun&uris prodeft: Dido modo codae venenatis vermibus,Sc leprae obiiftunt; Denrmm dolorem fedanc, fi aquatilium ranarum decodo os colluamr.dc his plurain fequentibus. ß.ifo, G.aecis αυοίφ*: animal eft deterrimum & plurimum noxium: Natui ae eft frigidiihrnae: Cor circa collum habet,vndeni- fi confixo collo non morietur. Bini plerumque cura concentu prodeunt: In capiteciuslapideminueniridicunt,cui contravene- na ,& et y fipelata vis adfcribitur. TJpa, Graecis «azci Murium generiseft,nigrura non cce- eum animal, fub terra viuens, cuius cuniculos perrepit, ac fubinde terram egerit. Vfta incinerem cum oui albumine lepris illinitur; ianguiscius alopecias capillis exple.*: cinis eiuidcmfiilularum pu- tredines confurait; Qui iecur eius comederit,aut viuam manu comprciI'air,cumafebn feeurum eodem anno credunt fore, &c. Melis, ρλ'ί· a meile nomen accepit, cuius eft auidiflimum animal, aluearibus ob hoc maxime mteftum; Alio nomine Ta- xus & Taxo dicitur: viuit in caucrn's ,dorib lato, pedibus breui- bus,magnitudine vulpis, coloie felis, cute denfa, & pilis hiipi- dis; Mordax &afperum animal: Doifo & vertice nigricat,reliqua parte cander. Plinius lib.8-cap.58. Melibushaeceftnatura,& in metu folertia,vc fuftlatacute diftenta,idushominum & morfus canum auertant. Adeps eius inter reliquas vtilirates renum do- loribus auxiliatur: ianguis in cuniculanbus deftillatus ad vn& ij.vclvnc.ij fi. pcfti eft auxilio: Adeps cius & oleum adipisiu me- dicina frequens» Erinaceus,quem Echinum vocant Graeci; animal fpinis dr* cumuallatum, quibus telorum vice aduerfusinfidiasvtitur,itaeas expandens & acuens, vcattingi nequeat. Cibum quaefiturusfru- &usinucnt pe caput extollant, oculi fint rubedine tincti, interferpendum obliqua, torua&elata. Prastereacaputdebet efie latum, venter rotundus, & prominens: & totum corpus finuofum, locusque, vnde emittit excrementa, fitprope extremam caudam, qua: etiam non fic in gyrum circumuoluta,fed nonnihil contorta.Et fi haberi potuerunt feminae omnes, melius erit, quam mares accipere. Di- gnofeuntur autem a maribus ex ingreilu carum magis firmo, & quieto,&in dentibus quoque caninis,quorummas tantum duos, femina autem , vc fcnbic Nicander, plurcs habet. Critonis fuit fententia(quemadmodum Galenusrefertinübro deviu Thcria- cae) viperas eile capiendas,autin fine veris, aut in autumno, & eas quidam quaeeflent corpulentiores & grandiores.’ Cum Igitur viperas ciuimodi, quales iamdefcripfimus, ha- bucrimus,pii;mimad quatuordigitos,&oonplurcs,caput& cau- da amputetur, idque fi grandiores fuerint. Nam minoribus mi- nus quoque eft auferendum. Quaepartes propterea abiicinntur: quia paucam habent carnem,eamq;duram,&cquod fint reliquis venenofiores. Animaducrtendim quoque cft,eas eile validiores, qua: poftquam caput &ccaudarcfecata fint,pcraliquodtcmpusfe fc adhuc moueanc,& fatis multum languinis emittant, euraquo non ihtim efil.iere finant:ideoqueiftae quaeftatim moriuntur,nc- quefe mouentquicquam,nullius funt momenti. Poftiftam am- putationem interiora vifcera funt auferenda,& reliquum corporis diligenter a pelle feparandum, quemadmodum etiam omnis pin- guedo: & poftcaquam diligenter bis, terve ex aqua femper recen- ti mundatae fuerint,imponantur in ollam fidilem,autahenum pu- nffimum, cum fufficiente parte aquae fontanae, & ad ignem ex car- bonibus paratum ,aut alium expertem fumi (funt qui iarmenta vitium hoc maxime probent) iniicitoquoque in vas parum falis rcccntis,additis aliquot frondibus anethi viridibus, quod com- mode eo tempore reperirifolet. Vbi etiam eft ob feruandum, fi vi- perae in aeftatis initio fint captae, tum nihil falis cfle imponendum, alioqui Thcriaca fitim excitabit, ficuti etiam illa, ad quam aflum- ptaefunt viperae collegae in locis maritimis&ficcisrautinpaludi- busaqua:iälfie.Qupdfifortefortunainterebulliendü aqua efflue- ret, ftarim aliquid frigidae cft afpergendom: tamdiu quoqueco- qili debent,donec facile caro de ipinis feparari poftir, fi edendo ei- fe Tolerent, diligenterque cauendum.ne intra carnem aliquid de (pinis remaneat: Idque fi fieretomni ftudio cft auferendum,quan- quamfi viperae ita vt optime codae fuerint, non facile hicerrot Lik VI i. Liber Septimvs. B A S I L Γ C JE C H YMIC JE eovnmktac-ur. Ptopterea laborandum eil·, vt vniucrinevijperae fine grandes.-quodilfteiifemper neqt.eat,coitio debec fien per gra- dus,primumexpllafumedo iuniores.Nara fiepet longiorem co- ctionem grandiores fient magis friabiles,&caro facile a ipinis deci- det. Nam hascum plane fimilesfint carni,vix ab ea poillintdifeet·* ni; quanquam poftea in ficcispaftiiiis facile appareant. Atque haec omnia fecundum commemoratum modum, primum vidi obfer- uari ab Imperato, qui folebat idoneo inftrumenro fspius iu renes, νίρει·35Ϊη(ρ!0€Γε,&βαπ™εύεοόΐ£είΓεηι,€χ olla extrahere: hocq;. fiobiemetur., vniuetfoB fpinae adhsrent fceleto & trunco raaicfi medullaefpinalis, nihdqvex ipfis carni admifcecur: Obiemaui auf fix vipera quantumuis magna non plus carnis,quam pondere dua- rum drachmarum colligi poiTe;& ii illinsaffuerit copia maior, iu- ipicioeilillaraaliquidanieipinarüadhuccotinere. Ha?ccoitioita rite momenti eil vt in ea omnis confiilat aut boni ta?:aut imperfeitio antidoti. His eo modo pailis, poileacarocolleita di- ligenter in mortario contunditur, additoparum panis bene coibi &fcnuetati,cxrecenti &puriilimafarinafaiti: cuius ccrramefura definiri ncquit.-quanqaliquiaccipiant aequalem quantitatem cum ipfacarnemonnulliminus,nimirum tantum dimidiamtalii tertiam ioiuraraodo partem. Sic Galen.interdum etiam ponebar quartana-' partem,&aiibi quintam; proutanimaduettebat illius faris eile ad; carnem contundendam.Quam etiam menfuram Bononienf vfur- parc fbliti iunt.quemadmodu P.M. Lucas Ghinus olim prajeeptor meus mihi fignificauitiCrito,ficuti Gal.rcfert,carni ex dece viperis colleilae addebat panis |.j.Sedhicanimadumendiimeft,Thena- cam fieri aridam,fi panis non fuerit bene coitus; quare melius eft illum reite coitum per duos aut tres dies ponere in loco perflabili, vt cxficcetur nonnihil; & non fimul cum carne contundere, fed v- wumqjfeorfira: atque pofteamifcerellmul.. Hic panis ita ficcusio pulucre redigi,& per cnbfüanguftiffimü cribrari,acdeindcm/iceri cumcarncdcbet.Cumqj vtrumq·, fuerit diligenter tritu &commi- ilum.vt ne minima quidem portiuncula amplius de vipera,quae n5 fit bene contufa, appareat, exi fta poiteamaiia parentur trochifcf futpaftilli,qui debentefle tenerrime &optime iubaili,idqj,fi fieri Liber Septimvs. poteft,fineiufcuIo,autfaItcm cum ipfius exigua quantitate: hoc e- nim modo multo celerius exiiccätui. Contra, fi panis in iufculo vi- perarum maceretur,& poffea fimu! cum carne tundatur, tales tro- chifci difficulter cxficcantur,&funt in cauffa,vt poffea caro putre- icat,&panis fiat acidus. Trochifci ita parati folent in conclaui ali- quo fuperiori collocari ad exficcandum,verru$ meridiem, vbi Sol maiori patte diei vcriätur,n6 tamen radii eius Trochifcos attingat, vtq; penitus exficcari pofflnt,crebro verti debct.Nam fi aliqua exi- guacorumportiohumidiorreftet,facilc putrefeunt. Quando ita bene fimt exficcati; remoueantur paulo longius ab illo loco priore ('attamen in eodem relinquantur conclaui) ad quem fol peruenire potuit,atquefemper vertantur,ad qucdquidevtrumq;fatis erunt dies quindecim. Actius quoq; laudat verfusScptcncrione eos po- ni.-Tandcm fi omnes ficci fuerint,vngantur parum contra putredi- nem cum opobalfamo.quam curam adhibuerunt medici Bononi- enfes,admoniti ab Actio, qui etiam opobalfamum, dura formantur trochifci,adhibeatur. Poffremo afferuetur in vaie ftanneo,vitreo, aureo,vel argen- teo purifllmo. Quanquam plumbum candidum, velftannum (vtvulgo vocantjimprobetur, quando admiftum habeat plumbi. rubiginisfpcciesfoletcolligfqmala qualitatem illis conciliat.ldcoqi optirnfi eft,vtTheriaca quoq; qua primum trochifci ad manum fint,tpfa quoq; conficiatur,quanqua etiam fi re&eafleruentur tres annos, & paulo plus durare foleant, modo faepius cum munteolo mundetur a pulucre,&fitu albo,quo progreffu temporis obducuntur, vnde folent exedi, & cariem fen- tire, &priuari fuis omnibus viribus.Pracrcrca quoq; proprcripfam Thcriacam, illa ftatim parari debet. Nam cum per quadraginta dies, quotidie aliquid miftionisffcri neeefle fit,quofermentatio fequatur melior, ideo admodum idoneum ad hanc a&ionem cft tempus calidum. Quod fi in Autumno conficiatur,& fuperue- niat tempus hybcrnum,fimpliciaomnia &quafi ignaua permane- bunt,& multo tardius calor naturalis in illis excitabitur. SaiThcriacum viperas eode modo capti n.iij.falis Ammoniachvclcomunis mod. i.gentianar cocifie ft . j.fi. Ariftoloc. B CHYMICii rotundaeIb.jAcentaurii min.tb. ij.cardamomi marrubii ana ib.ß, fcordü montani,chamaidriosan.lfe.j.ß.iutaetb.j.Haec omnia meile Attico commifccbis. Harum rerum mediam portionem in ollam nouam, ex argilla confcdam,coniice,poftea viperas quatuor vi** uas fuper immitte, & cum cis fallas quinqj recentes, conaias: in reliquum aliarum rerum dimidium,poftrcmo lutum o’laediligcn ter inducito, vbi prius operculum impofueris,quod foraminibus quatuoraperics,& peream vapor egrediens aflationis menfuram iignificet. Nam fumus qui primum exibit,obfcurus admodum $c valde turbidus, denotabit ignem ad viperas perueniiTe: quo tem- pore diligenteraduertas moneo,vt refpirando.non acrem attra- has infedum hoc fumo,qui a viperis exhalat. His pcra&is cum fu- mus dcfiftet,&tenuem quandam flammam e foraminibusafeen- derc videbis.tunc optime tofta cun&a indicato,itaque transfer oh* lam ab igne in locum, vbi per integrum diem & nodem fngcfcat; Inde vafe adapcrto,combuftas res exime,quibus contufis atqj cri- bratis, adde fem.rutaeiylueft.vnc.ix.hyilbpi rantundem.fem.fq?- niculi vnc.vj.nardigallicae,ftachyos Scythicaeana vnc, v j. Pettofel. Macedonici vn.iv. racemorum amomi vnc.nf origani Heraclcon- tici vnc.ix. fol.malabatri Indicivnc,iiij. carnium Bacc.iuniperi La- conici lib.ij.iem.coriandrilb.iLpipcrisalbiib.ij. pipeijs nigri tan- tundermrad.filphiivnc.x.zingiberis Jfe.q.rad. iatyrii lb,ß, puleg j mont Ib.ß.icm.icieleosvnc.vj.fem.tordüij montani,n-)Crraean,vn. vj. Cafiaeopt.vnc.ij. cinnam.vnc.j. Haec vbi frmcl contudi &c ex- cudi, denuo contundere & excutere molior, quo faepenumero d- brata in tcnuißimüpulucrem redigantur,quem in vafis vitreis po- litum,non ftatim fcda 40 dic vtendum trado.Morboscutim infe- ftantes curat,vitiliginem albamjcpram, impetiginem, & demum omnia fubcutcpohtarcioiuir. Quamobrem magna pars eorum, quifalcm hunc comedunt,plusquaraconiucuerant, fodantes pu- tridam materiam eiiciunt: Dentes praeterea purgat, &ipfosapu- tredine feruat,nec erodi permittit; Membra laxa denfat, illueque defeendentem fluorem fapprimit. Thcriaca Andromachi, dracxuix. trochif. theria. hedycroi,piperis longi, opii ana drach.xxiv.rof.rub- purgatarum,iridis Illyricae,fucci glycyr.fem.napi fyl. fcordii,opo- Liber Septimvs. 77 baIfami,cinnam?Agaricianadrach.X!j. myrrhne, colli, croci, ca{IIScytaIe,BailIifcus,dryinas,rcu che- lydrus vel Hydrus, Dracoccnchrynes Affcalabns, Elopes. Libycs, My.igri coronati., Acondae, Typhlopes, Moluri,&c. Serpen- tes quotannis exuuias, deponunt,'abliinentia cibi,vt ferunt,cor- pus primum attenuantes, poftea pcranguftam perreperes petram. Hae alligantur praegnantibusprofacili partu: coquunturq; in oleo ad aurium dolore m; Vulgares ierpentes apud nos in Germania fre- quentes hodie vtuntur pro venenis varieq; pparatipulueresex iis circumgeruntur: Quidam perlccalcinantexernptisvifccribus,ab- /ciiTa cauda & capite, etiam line cute, &c. relido tamen hepate ac corde,hunc modum approbo, fi calcinatio methodice fuccedat: Alii folas ipinas a carne per codionem leparatas pulucriiant,&prp rcro fecreto colubrino gcftant: Alii certum numerum fpinarum a- gnoicumprofummoarcano: Nonnulli corda triaaut vnum con- scindunt, acpro venenis comedunt,vel etiam recenter exedo coj> Bas i licά ChymicjE 78 de nonnulli deglutiunt pro venenis: Alii volunt linguam eifc opti- mam,alii hepar, &c. Apud magnates etiam hic puluis Fcrpcntum oft invfu,fcd,vtdixi,varia pra:paratio:£xempli gratia tria hic ap- ponemusiRecip.puluensde Ferpcmibus parum exficcatis & pul- uerifatis vnc.ij. rad. Angelicas, Valerianae, Pimpinellas, rutae an. g.j. facchari cädi vnc.vj.ß.miFceanturhiEC omnia in puluerem,dofis ’ζ. β.ιη vino calido vel cercuifia,contra venena. Vel Recipe puluerisex carne iiccata &*puluerifata 3. i j. pul- ueris fpinarum J.j. corda hepat.num. vij. hepatum num. ii), de lin- guis num.xij. Magift.corall. rub. vnc.ß.lapidis Bczoar Ferup. ij.m. Hat puluis: Huius dofis Fcrup.ß. ad j. cum vino maluatico. Tertius hic cft puluis: Recipe pulueris Fetpcntum noftro- rum ex colore viridium, q.v. vel vnc.iij.Magift. periar.vnc j.cornu cerui calcinati vnc.j.ß. diamofchi dulcis Ferup. i), fpec. cordiaL icrup.j.racchaiiperlativnc.iiij.mircc,hat puIuisprctioiliTimus con- tra venena. De ferpcatibusilc tradit LQuercetanus in ScIopetario:Cape ierpentem in menfe lulio, caput, caudam & fanguinem quia vene- nofarcmoue, cutem etiam abftrahe,imeftinaabiicc,Folarn carnem acpinguedinemreicrua, Facincucuibitam ampli & magni orifidj, vtin calore B.vencnofi vapores inde diuaporent,intra 24.horas,ηδ tamen ardeant, fed exiccentur, caue etiam a Fumo. Deinde effun- de materiam in aliud vitrum, & fuperfunde Fpiritu-m vini Alcoli- fatum& terebinthinarum.ita vt S.vcl 10. digitosfuperemincar,fi- gillahermetice,& in B.fac extrahere rincft.peri4. dies, vel eo vfque dum Γ. vini Fat extraxerit, iam refunde (piiitum vini coloratum in cuciub. remanentia: vero Fuperfunde alium.&cxtrahe vt prius>& digere, coi ligc-Fv. coi oratum, & in B.deftilla per alembicum lento ignc,vt tin &ura remaneat craffiufcula in fundo vafis: poftea funde fupet hanc materiam Fpirirumvini caryophyllatum, miicc fimul atque optime mone, deinde in Pelicano vitreo Fac circulare ad de- cem vel duodecim dies. Vltimoabftraheipirimm vini per dcftil- lationeraB. quam lenrifllrae,&remanet infundo vitri vera q.EC- fentia camis Ferpentum & adipis. Huic eflentiae adde olei cin- namomi,olei anethi ana Ferup. j.ß. petlarum, cinnamo- mi,croci, ana drach.j. cura gurami Tragacanthfpiliulas indecon- Liber Septi m vs. fi dantur:quarum dolis in fenioribus fcrup.j.iunioribus ΓαιιρΛΓ» Deilillaturcx illis cgregiü oleum ad multos ac vatios afFechis: Fcl Fcrpcnium cxiiccacus, Hyfieticis prodcft, intcftina calcinata dantur animalibus contra- pellem: fanguis in totum vcnsnofus «Urcandae Ferpentura calcinatae valent ad dolorem dentium: Pin- guedinem vel pede v.clin oleum deJliilatam maximum clTe balfa- mumin vulne» ibus dieunc: Item valere ad aurium dolores, &c. de hisplurain aboioco. Formica, Graecis μί>\/Λϋ.ζ, infc&nm laboricfilfimura prouf- dentifllmuniquc.de cuius natura feribit Plinius lib.u.cap.jQ, Fat cx illis oleum, quod vocant oleum formicarum. Formicis in oleo ad dies 4 o.inioic maceratis, & oleo poftea colato: quod ad con- fortandam coitum valet: Viitur etiam ex iifdem aqua ddlillati- tia, qua m p t e i pgi a & m a cui as Fa cie i pu rga rc ie t un r, li tres ei us gut- ta: iub veFperam oculis inilillentur: Ex ouis earundem vritur a·»· qua, quam inl\illatam auribus Ferunt auditum rcftiiuere & tinni- tum pellere. Ex his desiliatur aqua illamagpanimitatis, de quo miiici multa ac vatiaciamant in hunc modum : MenFe Augufto vel lunio capiantur formicas minores,(quaefub abiete habitant o- ptimseFunr) earum Fu ave q.v. &vafrandc Alcohol vini purilfimi iinc phlegmate ad eminentiam trium digitorum ('prom.j.focmi-· carum,Recipe Fv.meniiiramp)Fuper]utaaiembicurnccecurn,& digere in B.M.per 14, dies-ac nGcles,deindedeftillaad ficcitatem; Eonnicasad ficcü dcilillatas exime contundeque,deinde viciifiin deFtillatum Fvini Fuperfandc, vicillimjdigerant, Fednonitalonr go tempore, vt antea, & f. v.vini colorabitur colore rubicundo: Et iamdeftilla, vfq-ie pene viciffim fiat ficcaremancns materia, tum define, aqua Magnanimitatisprasparataeft fine additione, in hunc Fpirit um ptoiice Frulhila cinnamomi, atque optime, refer- tu claufo vafc: Dofis cochlear fi. mane iciunoilomacho. confor- tat memoriam, facit appetitum ad multa lingularia,exhilarat coc ac Fpiritus, acuitque ii genium vehementiis. Hac aqua vfus cft €aeiarMaximilianus,quandoalcenditmontes ad capiendas Da- mas: Alii huic aquaeaddunt Fiii&.anacard.vnc.ij.callorei reccniv ft.j,. flor, borrag. man. j. cinnamom. vnc. i. digerunt cum prae- di dia aqua ac Faecibus, deinde vici film delliilant, & aquam dicunt rchaberemiraculofumproftudiofaiuucntutc,facit eosa- cx eis dcffil- latum nebulas oculorum eximie difcutit. Lumbrici, Graecis v&e. vermes funt terreni: Ex his Et olea cüm vino, φ valet ad infrigidat os neruos confortandos, & ad do- lores iun&urarum: Dicuntur etiam lumbrici vermes inteftinis ne- ti; a lubricitate ficdidi, vel a lumbis, quorum alii rotundi,lati, longi,&c. Onifcus ab c*(SKq.d. Afellus,aliasmultipcs,a pedum mul- titudine didus. Muris & locis humidisnaicitur,atta&nm que fen- ticnsjinfphaerulam grano iuniperi fimilimus conuoluirur: In vi- no potus regio morbo laborantibus,& cum difficultate mingemi- busauxiliatur: Viuusdigitoimpoiitus, phagedaenam pcrimiucal- cinati ime crudi praefcntiffimum funt remedium in colica, & tor- minibus inteftinorum. alii ruffi,alii nigri: Horum vfuscft in medicina, fi ex eis in Maio fiueO&obri mcnfe aqua dcftillctur, cuius multas praedicant virtutes. Basilicje Chymi ca C A P V T VIII. De Carnihui & Animalium purtihus. DIlvcidiv s adhuc inferre placet quaedam de carnibus & partibus animalium: In nulhsenim aliis cibis folidiusSc per- ferius continetur nutrimentum quam in carne: In noftrum au- tem commodum vtfumi poffintobieruandumeffquod Galenus dicit lib.ir.defimpl. med.faculr.de animalium proportione, qua in temperatura excedant, differant & cxfupcrent: Non enim omnes omnium animalium carnes,nutriant,fed quaedam funt nu- trimentum, quasdam vero medicamentum:Excmplo funt carnes viperinae, ferpentum&c.Rafis omnem carnem calidae naturae tra- dit,aliam tamen plus, aliam verominus: Eft autem alia humidior, alia veroficcior,hinc animalisaitasperpendenda: Itmiorumcnim animalium carnes maxime excremetitia huraiditate fgatcnr, & la- xam aluum reddunt, mediocrium mediocris &falubris fiicci: Ac feniorum durae, ncmoi«,&exigui nutrimenti ac difficilis conco- Liber Septimys. €Honis exfiftunt. Ita,vt ex his liqueat,quae mediocrem aetatem at- tigerunt,Iunge aliis falubriores &optimi nutrimeti cenferi debere. Deinde iexus obicruandus. Mafculorum enim caro,fcemellarum bonitate fubftantia; praeftat: veruccina caro ouilla longe fuauior & alimentofior eft,bubula vaccinas praefertur, nec citra exceptionem ifta afferimus: nam nifi mares caftrati fint,vtpote arietes aut tauri non caftrati, ouillis & vaccinis carnibus duriores, inidauiores 6c difficiliorisfunt concodlionis. Porro pinguiorescarncs,macilen- tas bonitatefubftantiae & iaporis fuauitarc fuperant, vtverueees &bouespinguesmaci'entiorafui generis animalia vincunt iapo- ris praeftamia & alimenti copia. Veruntamen nimia eorum pin- guedo ventriculo noxia eft & Faftidiolaj appetitum infuper pro- fternit,conco6Uonemqucirapedit. Idcirco parcus fit illius vius. Ad bonitatem carnium pafcua multum faciunt; fiquidem verue- cum in Galliae Narbonenfis ftcrilibus & tantum thymi,ferpilli, & id genus odoriferarum herbarum feracibus pafcuis educatorum, inter optimas & iapidiflimas habentur carnes, quin&corura lanae meliores inde euadunr. Quacunque etiam animalia in montibus, dumetis, lendibus, & ficco iolo, vbi odorifera: herbae nafcuntur, nafeifolent, longe fapidiores & falubriores carnes acquirüt,quam quasinlocis planis,lurofis&paluftribus, v!iginofis,iuncis &: alga refertis,aluntur. Regionum infupervarictasvarictatisetiamcar- nium animalium caufia eft. In quibufdam enim regionibus aliae aliis delicatiores,vtexempli gratia, Galliae Narbonenfis verueees caeteris aliarum regionum longe anteferuntur. Qui in Auernis montib.pafcuntjin genere quidem cenientur boni,q> pingues finr. At quostotaltalia profert,carnem duriorem &infipidioremob- tinent,cum alioquieiufmoditrachis&rcgioncs vitulos feranto- ptimos, praefertim fi ante fextum aut feptimum menfem non abla- ftentur, nec herbarum pafcua deguftent. Eft praeterea caro alia domeftica, alia ferina. Ferina delicatior domeftica,&exeaetiam minor excrementorum prouentus nafeitur. Siquidem liberiore aere ciufmodi animalia fruuntur,cum domeftica contraincludan- tur&laginentur. Hmcfit etiam, vt fylueftrium animalium carnes diutius confer uari a corruptione poffint. Obfcruandum porro eft, carnibus fua eile peculiaria tempora, quibus melius acfuauius Basilica Chymic^ nutrimentum praebent: Sylucftria enim animalia,nonniii optime Paginata,grati (aporis iunt,q> certo tantum tempore accidit; at cum in fcemcllasaeftuant, aut volucres fuisouis incubant, ingratae funt & i ifipidae,nccnon praui alimenti,idq;potiffimum vere,vndepe- nes nus haec maxima quoq·, cauffa videri potcft,cut tempore Qua*· dragelimaeacarmbnsabftmeatrus,&piicibus tum fapore & bo- nicate alimenti pracftanrioribusindulgeamus. Vltimo apparandi modus probe notandus: vaiic enim condiri & coqui poftulanc.- Bubulae coftie aflari commode folent, reliqua omnia clixantur melius. Nunquam fpatulae & coxae verucdnae elixantur, icdaf- fatae femper apponuntur. Anteriora leporis in condimentum gra- ti flimum, quod galli ciuetum vocant, aptari (olent, at poftcriora affantur vel arte piftoriacruftisin paftillos includuntur. Lepufculi ac cuniculi non nifi multo lardo rofti apponuntur. Haedi,agni, gallinae,capones,pulli gallinacei,& columbini, modo elixi,modo ailfmodoin paftillos redadi, in vfum cibi veniunt. At pulli perdi- ci ni, fylueftres gallinae, phaiiani, coturc^s,turtures,turdi,meru- lae, alaudae & id genus volucrum aflantur. Quadrupedum domcfticorum bubulae,vitulae, veruccinae,a* gninae,hoedinae,fuillae:Syluefttium ceruinae,aprugnae,leporinar,ca> prcarum item, capreolorum,& cuniculorum frequenter iuntin v- fu. Inter volucres domcfticas,pauo, gallus aut gallina Indica, pul- lus Indicus,aufer, anferculus, gallina, pulli gallinacei, capo.pulli columbini; Inter(ylucftresveroperdices,perdiculi,coturnices,& earu pulli,turtures, turdi,becificae, Gallis becafiques, merula,arto- banus,alaud^.palumbae,bizeti,phaiiani,galloffemulus.gallinafyl- ueftris,&rufticula,anferes &anates (ylueftrcs,palumbes,querque- dula,rufticula minor,gallina aquatilis,&c. in deliriis effe folet. Bu- bulaintercraffiffimas recenfetur,multiqjeftalimetiac copiofum gignit fanguinemmutritioni illoru apta eft,qui magna corporiscx- crcitatione vtuntur. Apponitur meiis matutinis,quae vtdelicatior cuadar, pemiduü fale maceratur.Mültis tamen falitae carnes haud, probantur,qtiamuisaifirmareaufim ,eas fale teneriores reddi,ae eoncodtu faciliores,nec non guftui gratiores & falubriores, modo noninabufum trahantur. In cuius rei fidem confulaturMarfilius FicinuSi magnus ille Theologus, Philofophus Platonicus, & inii- Liber S e p t r m v gnis Medicus,in libro de vita coelitus comparanda,vbi de carnium falitarum& aromatum conditorum vfu tradar. Vitulina pinguis* tum elixa,tum afla,fa!ubris,&optimicft nutrimenti,& prae caeteris aegrotantibus exhibenda.Yeruccinaetfi frcquenciflima,quotidia- no tamenfuovfu ventriculum nunqulgrauat,nedum vtnaufcara moucat.optimicft&fahiberriminutrirncnti.Tantan.cius eftprac- ftantia.,vt liari mlvires reficiat, δί lingulari fua nutriendi facultate, habitum corporis macilentum,ex alui immoderatis fluoribus,lien- teria & dyienteria ,aliisq; afledibus,contradum , breui reftituat, praefertim fi ex coxa veruecina.iuiculum aut expreflam cum modi- co eiufdem carnis &c pane infriato, fubinde fumatur,quod cibi po- tufqiieabfoluitoificium,&adhucgratius eriefapore, fi fuccus li- monum aut arandorum addatur. Agnina caro vifeofa & fpumofa eft,nimia humiditate & excre- mentis icates,cuius crebrior vfus idcirco noxius, peipue phlegma- ticis corporib.fluxus vetrisexcitat haud iecus acouilIa,quae quam- uis pinguior variis condiatur modis, gratum tamen veruccinae la- porem& nutriendi vim nunquam acquirit. Hcedus vt agno fic- cior, itaco delicatior quoq; eius-caro.cocodu facilis & optimi nu- trimenti, quaeidcirco tum fanis,tum aegris tuto exhibetur. Capri- na, iuxta Galenum,mali fuccieft, quae praeterea acrimonia fua ce- rebrum petit, ac cpilcpfiam excitat. Hanc malitia iuperat hircina. Porcina fiuefuilla,iuxta eundem Galenum, magnam nutriendi vim habet, quod iple probatab athletarum exemplo. Nam, in- quit, fi de exercitiis confuetis nihil remittentes,alterius cuiufpiatn cfcaeparem modum, vel vno die aflumanc, poftridie redduntur imbecilliores. Quod fi plures exinde dies factitent, non tantum infirmiores, vel etiam palam macilentiores euadent. In exem- plum etiam adducit operarios,quales funtruftieiße agricolae, qui licetin cibum quotidianum nihil quam fuillam falitam aflumant, obelo tamen &pinguifimt corpore,melioris praeterea iaepc&lala- brioris funt habitus,quam qui delicationb. vtuntur alimentis.Sed hoc validg eorum,nec non a primis annis craflls cibis afiuetae natu- rae adferibendum, quibus ob continuos labores, quibus occupan- tur, fuilla eft vtiliflima : cum ex aduerfo otiofi aut delicatiores eam, prae faftidio, vix olfacere , nedum concoquere in ftomacho 84 B ChYMIC^ poffint, Recens&cinfulfa, noxam paritin corpore ob fuperfluam &cxcrementitiam illam humidicatem,qua pollet,vnde vertis pro» flauia,&ipfaquoq·, dyfentcria procreari poteft. Larido vero pro- be falito,carnes aliasaifmdae, melioris faporis comparandi gratia, transfiguntur. Succulorum adhuc las maternum fugentmm Gpi- diifima, magnique nutrimenti caro eft, fi tofta in prandiis fuerit appofita. Immoderatum tamen illorum vfum non laudo, fed,vt rari apponantur, potius fuadeo. Ceruina mali eftiucciac diffici- lisconco rnercu- rialis liquidioris & tenuioris fubftantiae cft,diftui(5hmi & ieparatu: A quibus longe lateq; differt craflailla/ubft.intia.quaitenia eftfa- linofadida,cafeus videlicet. Butyrum aptum nutrimentum ho- minum, ac poft panem & vinum fu m me nece flari um. Quin&fa- nitati multum conducit. Cum iaccharoiciune fumptum,Ieniter Sat&detergit: prohibet calculi generationem :aflhmaticis & antibus auxilio eft, phlegma maturando, & ad expuitionem prarparando: neenonomnib.doloribuslenicndisoppottuniflimG.. Serofa pars Gallis petit laiddida,minime omnium aliarüfubftan- tiarum alit. In montibus bubulci caloco aquae vtuntur: quam nos ad remedia quoq; refrigerantia adhibemus. In Italia & alibi ex ea potiones ad purgandu humorem,cum biliofum,tum aduftum fiue melancholicum paratur: dofis earum tria aut quatuor pocula, hoc eft,adxxiiij.|.aut etiam vitra; in qua,per nodcm,maceratur fuma- ria: alii parum facchari violarum adiiciunt,ad fuauiorem faporem inducendum; quod optimum eft remedium aduerfus fcabiem,pu- ftuIas,pmriginem,morphaeam, & id genus melacholicosaifedus. Poftca fubiicit pag.u<». Phthificis,hedicis, tabidis feu emacia- tis, & peripncumonicis,lac inter alia medicamen eft potentifllmü. Pinguior n.eius butyri fubftaatia optime nutrit,cafci vero vis in eo BaSTLICvE Chymi l· λ Liber Septimvs. agglutinat, & exedenti febris calori rcfiftit: ferum detergit Scrcfri · gerar. Mulieris lardi diximus ad hos affcrdus primumdeberi locu: (eligendum vero corpus fanum &fincerum: morbidumn.fi fuerit & impurum,lac non medicamenti vires, fed eandem corporis im- puritatem redolebit. Sanae & bene conditurae mulieris lac, omni- no candidum eil,fuauisfaporis,acgloboiurn: cuius gutta vnguifu- perfuia non facile diffluit, fed inftar vnionis aut ciyftallinae guttae (ubfiftit integra. Tempus etiam, quo lac mulgetur, perpendedura: medio enim & floreri statis tempore lac cmulfum, optimum.Mu- lier praeterea n®n conturbanda eft mariti congreiTii: opti- mis alimentis nutrienda: & a vini compotatione interdicenda: cu- ius potus fit,hydromel,aut ptifana. Saepeenim.vinabibens nutrix, vrnofum reddit alumnum: Lac autem tale exvbere,infantiü more (ugendum,vel falcem recens mul&u,&calens bibendu. Sccundu locum obtinet in his morbis curandis lac afininum,q> fit tenue & ferofum, nec facile coaguletur. Caprinum lac bonitate interme- diumeftincfrfuperiora&ea. quxfequuntur. Omniaautem lardis genera,qux his morbis conducunt,ex animalibus (vt muliebre lac aemulentur)non vetulis fed iunioribus,aut mediae aetatis, fumenda funt. Caprinum &afininum lac nigrarum pecudum,albarum prx- ftat: Sic mulietu quoq; nigriorum Jac falubrius, quamcandidiotu, vel fabruffarutri.quarumlacomniumpeffiraumcirecreditur. De vfu lardis tria funt perpendenda, quantitas, qualitas & vtendi mo- dus. Quod ad quantitate attinet,tribas primis diebus,quatuor aut quinqi vncias hauriaraeger,paulatim augendo dofin, pro morbi & aegrotantis natura.Lardis qualitas pro diuerfa quoq; morbi natura, & eius caudis, diuerfimode alteranda erit: vc fi (verbi gratia jxger (impliciter, & circa febrim emaciatus fuerit, pafccndum erit ani- mal, cuius lac bibet,cantum hordeo &auena. Si vero lac phthiii - co cuidam,cui exulcerati pulmones, prxlcribendum fuerit: deter- gentibus, veluti hordeo,furfure atque hyfopi, autfoeniculi pul- uere,afinaaienda erit: quibus fi addideris flores fuphuris,resme- lius fucccdet. Sic ad conglutinandum autconfolidandum vicus, addenda erunt, huic fcopoinferuientia, veluti funt confo!ida,ru- bus,burfa palloris, pilolella, plantago, vcronica, limonium, pyru- la,& id genus alia.: qux herbx adhuc virides, pafccndo animali BA S I L I C M C H Y M 1 C Λ efferendae: aut tempore hyemis ficcac in puluerem redaStx, furfu- tique, auenx,& hordeo commixtae. Si refrigeratione opus fuerit,, palccndura erttpc&us la&uca.foliis falicis& fimilibus. Sequitur nuncvtcndiraodus;vbilac matre recens mul&umt, &adhuc calens propinari,vcl ab ipibmet aegro ex mammi* exfugi debet. Ne autem coaguletur, aut in ftomacho accfcat, opportun ncadiiciendümeftiaccharurn,rofatum autviolaturo. Sumptola- öe quicicendumjcitra.tameniomnumjnc confeftim lac in venas difpcrgaturrncc cibo alio vtendum* quammbusautquatuor poff horis.. Tandem, quibus fitexhibcndamjobferuari debet. In febri- bus eninvputridiinon eftoflcrendum*ncq;,in cephalalgiisjicuca- picis doloribus .-autinteftinorum flatuientis affe&ibus: quod ma- gnus ille medicorum Cor yphacus Hippocrar.monuit lib.p.Aphorv qpemfecutusGalenus,.idem docethisvcrbix: Thoracis pulnuv- nifque,'paiubus,inqnir^oranclac vtile cft, capiti minime*niii ad- modum valenti. Sicut nec hypocHuntrirs,fi qua leusdecauifa in- itare nata fint: quandoquidem ventrem flatibus implere confue- uir,vt pauciflimos inucnias, qui non ira ab ipfo afficiantur. Ca feuSs Gracdsr o£p ir E i 11 a 6b‘ s, d e n fi or &craflior iubilantia,, tenui«Scaqticareparatas Conficituris variis modis: Optimus ta- men qui ex diildvbonoficpinguila&econficitur, butyro nonie- pararo., Caicumitaqueex la&ealiieliciunt,calefaÖ:Dprimum la- &c,&inde*coagulo viculi impofito. Alii lac corruptum ficu coa- gulatum, quodacorcm iam acquifiuit, colant, a quo facile ictum, manente craflibre iubftantia» cafco videlicet,iciungitur. Plinius veteres fiueeo ficus arboris vfbs eile tradit. Plurimos & oprimos mittit Hodie Hbllandia: Hcluerii,iuam quoque laudem Habente ‘Weftphaliain magnas mol&s filos cogit,vtvni ferendo robuftiill·— raus iuificiar, Eadem Smaragdi »olore cos donac. EbrroJbonus caftus exTexrebuscognorcetui: fi non multis oculis lliceatifinon nimium fuerit ialfiwjfi n6 capillis intriniccusfiordears. fi non nimis.vetuftusjfihoti caieT dotes Hoc continentur difticho: : Non ArgusiLargmjun M4gdalena,M4iusldHt NonAbäcttfiLazstmicafeusißebiKiu.. Riecews' cafcus frigidae nonnihil dt inculcatu · quadc cxn flfi\ Liber SeptimvS. inflammationibus imponitur. Vetus vero contrario conflat tem- peramento. Recens igitur cafeus fine fale fiimpt us.tcfte Diofcori- de, aht:Stomacho cft vtiiis,& facile inrnembra deciuatur. Corpus tuget,aluum modiceemoliit. Alius tamen alio prarftantior, pro natura ladis a quo conficitur. Dfccodusvero & expreflus,&dein- de inaflatus,aluum fiftit. Oculorum inflammationibus Ä-fugilla- fis illinitur,qui vero recens falituscft minusalit,corpus minuit,fto- machoaducriatur. Ventri inimicus. Vctuftiorc fifti- lur altius. Caici vire» non exiguas Hic Pentameter explicat: Cafm & panis,funt medicin foliis. Scribit Galenus podagrico cuidam tephos & podagricos do-- )fores,vctufto caico in iurc arida: fuillsc eat n;s. mollito, ac inde in mortario tuio,impoficoqvtophis membrifq; podagricis calido a fe curatoscfle: vt & tophiparticularim deciderentydoloresqvpodar- grici finirentur.. rudam jfacrunt,ventnculnmq; ventoacfpiritu replent,maleqj pe- netrant. Sunt &picuirofi,& vcnrricuio feruidi, iufeipiuntenima» coagplo acrimoniam. Si vero inuercretur, acrior 8t calidior fit, c6- coduqiic difliaiior,iucciquc peioris,& rn renibus calculos gigoir, eftque plurimum noxius: dccraflb namque illius Humoie calculi* gignuntur. Quare hic cafeus fugiatur, quia nihil omninoBoniHa- ber,quod ad concodionemfaciar,ncc ad redditionem cxcrctio-· nemve, necadmidionem, nec ad bonum fiiccumfiue nutrimen— tum.Minuyvt-que malus eft,quivetus-non cft', nec acris,melior vero rect n s, Mcilms-nam qj e fi interveterem caicum &lic ipfums> »tqueideo &c melius concoquitur quam vetus» &.melioris cftTuc- ci;&irr prinus fi ..ioli&cft, ac laxus,nccfc»rtiorcm‘habensquslita- vrimodice fitdhlcis ialifque modicimodiccqjfumpius. Couenit vsro vt cum meile apponatur, quoniam ita cirotcdditur», prscftriimatb-hisqui frigida iunt temperatura prardith Gaieusau- oriircm dulcedinem-amifitjacproptcrca friabi- lis ac euajmt uirft t -i dus peflitmis e It:qui vero ipongtofus-efl & ra- dukisvfuciiotcureris tft, pra iertim fi nonmhiliccens· cft, quakeitl ir q.ur i1.pidagonia afferantur,Huiufmodienim ven*· f em cii n v Uu&aucem fiftitjprxfcitimfipoifquam aqua de- aß'döiiuc; ii.-iur; Da cafco inquit Quercetanus.-Cafeuscraffiffima lacfiis fub- ftantia maiorem quidem caecetis eiuspartib. nutriendi vim habet, fed minorem aluü mouendi.-q? Gal.lib.citato,cap.dc la&c teftatur: Lac,inquir,quohnmidiuseft,eo&iero magis abundatiquoq; craf- iiuseft,eo copiofiorecafeum continet: Hinc tande concluditrMe- rito,inquit,lachumidü magistera fTura minusaluümouet;contraq·, craflum valentius nutrit,tenue imbecdlius.Cafei in multiplicifunt diiFerentiajdiftinguunturn.vel ratione aniraaliu.quibus iacemul- fum,vclpaicuorura,vel locorum in quibus,vel teporis quo,velde- niq; externa; figura?,qua fiunt &efformantur. A varietate pecorum primapetiturdifferentia:ouillum n.Iaccum omnium fiepinguiffi- mum,cremoris,butyri &cafei ferax, at pauci feri eft. Vaccinii mi- nus pingue,fedcapnllomagis.Caprilium veroafinino craffius, q? inter alia vulgaria la&isgcnera tcnuifiimüeft, & pinguedine mul- ta carens. Secundo,pafcuopecudG variati lac,plus liquido confiat. Siquidem verno tempore,cum herbas teneras depafcunt,lac & fa- porc &colorc longe gratius deprehenditur,quam cum foeno & pa- leis tota hyeme vcicuntur: Lac vaccaru,quacaliiaria veicuntur, allii faporem retinet: q Gal.lib.citato,his verbis c0probat:Quinetiara, inquit,Si caprae aut alterius animalis icamoniumaut tithymalum depafti,lac cibi loco quis fumat,omnino aluus illi eft.Scd quorfum exemplis abrutis petitis,fidem huius rei facimus, cu fatis id teftentur libri noftri,vario lade ex diuerfis nutricib. cnatriti?Si- quidem bene aut male afficiuntur,prout lac,q> exfugunt,bene auc male affedueft.Idcirco etiam Galen.fententiamnofiiäconfirmäs, optime eo loco diftinguitjlacbonü aut falubre a prauo&in/alubri, cum dicit,lacbonum (emper boni ac laudabilis efic nutrimenti: At vitiofum lac tantö abeft,vt ad fucci vtilis generatione conducat, vt prauis potius humonb. corpora repleat. Oratione fuam tefti- moniis& exemplis a nutricib.petitis: At illud fane,inquit, liquido vifum eftjinfanrc priore nutrice extin^a,alterius lacfugente,mul- tis in toto corpore vlcerib. tandem fcatuifie; quippe fecunda ha*c nutrix, fylueftribus herbis ac oleribus ruri veris tempore, cum fa- mes graflaretur,vifcitrhoirs,frigidifquc omnibus aifcftibu&confctt. Debet prius liquare ad ignem, do- nec nullus amplius crepitus emittat, antequam vafi imponatur. Si ad ilng ilas lb. addideris ialfuginis terrae prius exßccataeib.ß.extra- hes pnma vice oleum candidum aquae fupernatans.. Aliter tLiqucfiatad ignem cera,&decoquatur cum vino ad conrumptioncmipfius:idquctamdiu,donccnullos crepitus am- plius edat.. Huiusiiepraepararaecerae tfe.j. aluminis calcinati lb S. iaIuiaeLm.j;imicianturomniainalerabicumcuprcum,cui recepta- culum iit fubie<5bam,&deftilicntur igne mediocri.Prodibitprimo craifiufcalumolcum quod rurius dcftillandumefti, vt antea,id- que ter iterandum: atque ita fit oleum cerae praeilantifflmumad omnes nemorum affe&us. Eodem modocxrcftna &piceoleum conficitur.. Aliter Rubeus: Eliquataeera in aquam communem proiicia- tat.idquead8.aut io. vicesurepetatutimanibus iemper agitando, macerandoque: inde retorta abfquecincribuslcnro igne eliciatur oleum: quod cum primo exeat butyri,' modo, quinquies, fexiesvc eft repctendadefttllatio,dumolcum exeat,quod,nonconcrefcir, ncc cogitur: atque id fignum pcrfc&i olci,tepctitisdeftilIationibu* expeftandum eft Confert doloribus ftomachi & praecordiorum, tuffi, humoribus craffioribus e pecore expurgandis, vulneribus quoque cruentis,&partium nctuoiarum optime conducit. Sunt qui,vbi mei, ac cera diligenterexapibus exprcflafuntiapesficcanr, & cum cera mifcent , oleumque deftillatione eliciunt,podagricis vtile. Vt tamen oleum eccracfflcaciusadhulcera habeatur,plcri- que eliquatam ceram,vino aibo generofo fepties,ofticfque extin- guunt: Nam magis vinum extenuat, & ad partium ieparationem conducit, eodem modo,vtidi<5hjm,dcftillauir. Ceram alii eadem Bä SILI CM CHYMIci ratione eliquatam, in vnnamconiiciunc,latemmq;puIaerem ad- dunt, ac recuma cucurbita,optime ftipatisrimis,deftillant, mode- rato primum igne,moxauä:iore,vulnetibusqi magno fucceifu im« ponunt,praefettim vbi ter repetita fuerit deMlatio, fingula deftil- latione, quod manat oleum,feorfim afleruantes. Alii ad ceram ad- iuugunr thus, myrrham, &aloem.tequis portionibus;,&: oleum c- Uciun t ad vlcera,ac vulnera optimum. Lanarum,praeterquam,quod maximus in vita humana cftv- ilis,in Medicina quoque non cil exiguus. Succidae lanae molles,tc au6lor cft Diofcorides, e collo faeminibusq; laudatiffimaehaben- tur. Subueniuntinterinitia vulneribus,percudis,defquamatis,li- uidis,oifibusfra&is,aceto,oleo,autvinoimbutae: liquidem facile fuccosimbibunt, quibus immerguntur, & ob pecudum fordern, quam Oeiypum vocant,emolliunt. Capitis,domachi,aliammq;, partium doloribus cum aceto & rofaceo efficaciter imponuntur. Cremata lana vim habct,teilc Galeno,acrem pariter,& calidam,v- nacum partium tenuitate. Vritur autem freut alia plurima: Imple- tur olla noua, quam tegat perculum multis foraminibus pertufum. Molles praehumidasqj vlecrum carnes celerrime eliquat: crudas obducit, & vlccra ad cicatricemducit. Inditur & in medicamenta dciiccatoria. Alios modos vrendi lanam, vide apud Diofcoridcm. Lota lana ad oculorum medicamenta valet. Lauatut hunc in mo- dum;Cincrcm in labellis,aqua addita,manibus confricant,& con*» fidere linunt,, idque faepius, mutantes aquam,donec linguam ad- ftringatvelmordeat. Oefypused fordiries, fcu lanarum fuccida- darum pinguetudo. Variam rationem Oeiypum faciendi, docet Diofcorides. Excalfacit, vlcera explet & emollit, ledis praefertim & vuluae,cum meliloto & butyro. Menfes & partus in vellere ap- pofitusciet. Vlceraaurium& genitalium cum adipe anferino A- nat. Contracroiosoculorum angulos,rcabiofofqae,gcnas item quas occaluerunt,& ciborum defluuia eft ef- ficax: cum lana deftillatur oleum & ipi- iitusfulphiuis,&c. Liber S je p t i m v s. C a p v τ IX. Di Auibui, e*rum(}{ carmhm. OM ni v m volatilium carnes, vtpotequae aeris finrt naturae, minus nutriuntquam quadrupedum:faciliustamen &citiu* eoncoquuntur;vndc etiam aegrotis carnes eorum conucniuntmec tamenomnes,fedgallinxpotilfimumfylueftrcs, pulli gallinacei, turdijidquegenus. Nam anatum, anierum, gruum, cygnorum, pauonum,aquatiliuraqucauium carnescraffaeiunt,ac difficulter concoquuntur: infirmis ergo funt inunles. Quod ergo priuatira adcle&ionem volatilium ad cibos attinet, primumiocum tenent Gallinae mediocres, quae nondum ouaexcluferunt: hae liquidem temperatx funt,aeq; choleram,neque phlegmata generantes: be- ne autem nutriunt & confortant. Sunt itaque aegrotantibus, & a morbo conualefeentibus vtiliffimx. Qui teneriufculi adhuc pulli fuerint, minus commodant: multum enim phlegmatis generant. Sic etiam quxfeniores funt, ob ficcicatem difficilius concoquun- tur. Poterunt tamen adulciores Gallinae vel Capi, vfu xgroti hos poftulante ahisq·, nonprxiemibus, co&aein mortario tundi,cum- que decu&o iure per pannum colari,ac deindepro placito,& infir- mi naturafatis commode apparari. Galli adulti ab vfu aegrotantia protfus abdicantur: fimiliter anferes, anates,grues, pauones: Diffi- cilis nam que funt conco&ionis, ventriculum premum, ac frebres, praefertim vero anatum caro * inducunt: Columbae quoque, pa- lumbes, turtures,aegroramibusaduerfantur:fedcx his turtures ta- menannui aliquatenusaflumi poterunt,adultioresminime.Haec in genere de alituum,de quibus fpedatim.non tamen de omnibus, fed de plcriiqvtantum agetur. Pauo,Grxas ninu', id eft,ab expandendis alis> vt Athenaeus effauthor. Nemini non auis haec regia, & lunonifa- cracftnota, corporisforma omnes alias vincens. Pennas quas in cauda gerit, fplendcnte fole expandit: maxime vero id facir lau- datus PauOjVt cap.2o.lib,u o. Plinius ait. Mas tertioanno coloris varietatem induit; Foemina vero radiata cauda, colorum ilia va- rictate caret. De hoc Martialis: 104 Basilicae Chymica Mitrar is quoties gemmantes explicat alas. Et potes hanc[tuo tradere,dure,coquo} Parita trimatu,vt citato iam libro cap.59. Plinius refert: Primo an- no vnum, aut alterum ouum,fequenti quaterna quinave; caetcris ■duodena, non amplius. Intermittens binos dies ternosve, parit, & ter anno, fi gallinis incubanda fubiiciantur. Mares ea defiderio incubantium frangunt : quapropterno&u aut in latebris patiunt» autin cxcelfocubantes: & nifi molli Arato excepta, franguntur. Mares finguli quinis fufficiunt coniugibus. Cumlmgulae aut binsc f uerunt,corrumpitur falacitatc fcccunditas. Partus excluditur die- bus ter nouenis,auttardius tricefimo.Alexandrum legimus Pauo- nc fic deledatum,vt cius intcrfe&or magnam mul&am irrogaret. CaroPauonum,inquitSimcoitSethi,fibroiaeft &ncruofa,& fu- pcruacanea, concolonis difficilis,& fiicci mali.Ius pauonis ferunt peculiari proprietate plcuiiticosfanare,pr5Efcrtim fi fit pingue. A- deps pauonis cum fucco rutae, & mcllc,colicos aftedus ex h umore natos frigido optime fanat. Eius vero olla adufta, & in aceto trita & illita, lepras &c vitiligines emendant. Fcl eius oculorum fluxio- nibus & hebetudini,-afpcris item fupcrciliis medetur. Excremcn- ta,podagram mitigant,&maximam habent facul tatem ac proprie- tatem ad curandam vertiginem .‘Excrementum illud cxficcatum & puluerifatum, g. j. pondere, vino albo exceptum in plurcs dies mane propinatur. Columba vel columbus, Graecis vel : Co- lumbarum natura eftcalidiflima. Pullorum columbarum caro,irt ait Simeon Sethi,calidaefthumida,fupcrfluitatisqimultae,&prae- cipue domcfticorum, fanguinemque craflum & calidum praeter modumgignit,atqueddcofebres nonnunquam facit. Frigiditate vero dolentes renes iuuatjferaenque genitale & fanguinera auget, caput autem & oculos laedit. Aiuntautcm immodicum ciusvfiira lepram gignere. Veris autem &autumni tempore meliores funr co- lumbae, quam quae per aellarcm & hyemem nlfcuntur. Sunt boni nutrimenti, calorem ventriculi natiuumfoucm: ob quam caufTam fenibusmaximeprofunt, omnibus & iis,-qui pituitofis 5c frigidis affe&ibusinfcftantur. Sanguis fub dextra carum ala medicamen- tis adhibetur. Tepens oculis inftillatus. dolorem coram fedat, &c Liber. S e p t i m v s. pterygia pellit. Tubercula fi incifa primu fuerint, inftillatus idem fangais iänat. Recens interempta columba, omnibus morfibus vtibrerimponitur. Stcrcuscolumbinum ficcum, vt feribit Gale- nus, tritum &: cribratum, vnacum Nafturtii femine, Napyos vice ad ca quas rubificari poftuknt, fumitur: nempe ad omnes inueee- ratosaffedus, cuiufmodi funt: coxendix, hemierania, fcotornata, vertigines, in latebribus,fcapulis,ceruice &lumbis an- tiqui dolores: nec non nephritides, affedus coeliaci, & podagricas arthritides, quando in articulis nondum concreti funt tophi. Praster vim illam nutriendi optimam qua pollent colum- bas, remedia quoque non vulgaria ex iifdcra furauntur; fanguis il- larumcalidus non folum illorum dolores mitigat, immiflus o- culis, verum etiam Ικχιμωσ·&ς curat,omncmque languincm in illis concretum difeutit', fi viuas etiam per medium difiedac, &: vertici capitis,aut finciputirafo, iänguineadhuc calente applicatas, iym- ptomatum vehementiam in phreniticis leniunt bilioiäs exhalatio- nes atque vapores, vnde cauilamorbidependet,confumcndoat- que difeutiendo. Alii capiti crinibus abraio applicant difledhm nigram gallinam, & pedibus duas columbas. Stercus earum ca- taplafmatura&emplaftrorura compofitionifaspe additur ad apo- pledicos&lethargicos aifedus, quibus nitrofa illa visplurimum confert. Palutr.buSjPalumbaj&Palumbes.GrascisfÄ-faiGallisBifets oi Ramier. ex columbarum eft genere, iylueftris vero. Sunt enim apud Ariftotelem lib. 8. quinque columbarum fpecies,videlicet φ44&άτΊα, quas Theodorus vna voce Palumbi, Latini fermonis inopia conuertic: τη&ιςΐ&,ΐά eft, Columba, oivott ,id eft,Vinago, fic dida, quod vindemite tempore potiflimum appareat:Et τξυγίψ,ίά eft,turtur. Auiseftpudicitias&caftitatisobferuantiilima,adeo vt fi coniugem fuam amittat, alteri fe amplius non cöiungat. Pariunt bis in anno. Fceminam a matutino ad meridiem vfque, marem vero reliqua diei parte ouis incubare ferunt. Sanguis Palumbo- rum rubentibus oculis prodeft. Caro eorum cum aceto coda dy- femericis & coeliacisauxiliatur. Stercus eorum calculum & vefioe paffiones adiuuat. Huiuimodi fylueftres palumbes, carne fuaui 3cdelicata prasditre iunr,quaecopiofumgeneratianguinem. Me- 106 P.ores furit abfque larido, accumfcrniairanturtanturn,&lardo in- ccnto inflammantur,& fucco granatorum vel aureorum malocunr perfunduntur. Basilica Chymic^ Turtur,Grsccis ’rpiyi ,Gall Turierelle. £x columbarum elb genere,vt a Palumbodi&umeil. tiifimifquc: hyeme in cauernis arborum agit: Nid© faofolia al- lii iyiueftrisalligat, quod lupum nouic fugere, ne pulli cius ab eodem dcuorcntnr. Occulcantur vere, vtteftis elf Plinius, pen» »asque amiciunt: Calidus turturis fanguis tumentibus, dolen- tibufque auribus inlfillatur. Dextra? alse fanguis oculis inifilia- tus prodelf. Stercus eorum'maculas faciei exterit: milio fagina— tae optimi funt nutrimenti, gratiflimi faporis, & facilis concoc- &ionis. Gallus Graecis βέλ«κτ£να»ΐ'>&«λΜ*<ρ,quali &ηλίκτας, id clf,a»- ledfo reuocans. Gall. VngCocq. Gallina Graecis «AocTce/riGaiL Vne poulle,ouGelline. Caro gallorum craffior elf, quam gaili- xiarum vel caporum. Optima autem elf caro gallinarum & gal« lorum, qui nondum Venerem funt experti. Capi cato reli- qua auiumcarne elf praelfantior, meliuiquc nutrimentum prae- bet. Tafaque ia mortario gallorum & caporum caro optimum iu- Iculum, grauiore morbo correptis, praebet. Capones omnibus anni temporibus aut elixi aut aili in cibi vfum veniunt. Vtilitas harum carnium ad morborum curationem inde patet, quod exiir expreifa caponum reftaurantia confummata,gelatinaeciimpedib,· aut pophtibusvitulinisinaegrorum vium parentur, Optime enim nutriunt & facilime concoquuntur. Tunicaeetiam ventriculo- rum vino lotae, adfolem necatae & pul- uenfatae, lingularem vim habent, tum corroborandi ventricu- lum,tum calculum comminuendi. Ex decrepito gaiiobuglofla, borragine, capparibus* & modico folliculorum lamae, coquitur iufculum folutiuum pro iis, qui a potionibus medias abhor- rent, & melancholicis a fletibus funt obnoxii. Pullorum galli- naceorum caro*inquit Simeon Sethi, facilis eff concodhonisSC· boni lucci,& inprimis gallinarum, quae ouum edere coeperunt. Corpus madefaciunt ,&ociofcsmuant, coloremqj bonum com- ILiser SeptimvsJ 107 parant, & genitale fernen & cerebrum quoque augent rprsfertim vero horum cerebella. Cerebrum quippe abunde nutrit, & idcirco aiunr,quod his, qui leuiori ingenio ac mente funt, prodcil. Qui vero gallinaceam carnem efttauennt.non ftadm lac acrebibant; quoniamobferua- tum eil colicos morbos inde fieri. Gallinarum vero pulli galli- nacei facilis fune concodionis, Sc temperatum bonumque ian- guinera gignunt, nec valde tenuem, nec valde craiTum. Profunt autem minus fc exercentibus, &odofis, & his fi mul quibus faci- le obftruuntuc meatus: his infuperqui ftomachum calidum ha- bent. Ventrem quoque cient. Gallinis oua feruntTupponen- doimparia, Sc intra decem dies exciu/a. lufculamgallinaccum capiti eil faluberrimum. Cerebrum gallinarum /anguinis aiunt fluxum compefcere. Stercu$gallinaceum,authore Galeno, tri- tum propinatum que cum tribus aut quatuor oxycrati, aut oxy- mclitis cyathis, eos celeriter iuuat, qui a comcftis fungis angun- tur: nimirum per vomitum crafliores humores eliciens. Difle- dam tepidam gallinam morfui ferpenturn impofiram mederi a- iunt, iterato tamen aliquoties hoc medicamine. Nigra diifeda gallina tepida capiti imp|ofita,phrencfin /edar. Cerebrum capi* in vino fumptum aluum citam fiftit. Ius capi aluum mollit,cru- dos humoreSi& melancholiam di/curir, febres adiuuat,fingultum tremoremque ventriculi compcfcir. Epilepticis remedium ad- £crr. Aqua iurapti.funt,sgris, & lipothymia laborantibus. Eligitur autem gallinabiennis vel triennis,nigra,pinguis,cuulfispcnms,millafer- uente aqua adhibita,&omni pinguedine remota,fruftulatim con- cifa,&in vitro fcu balneo Marisdiftillata. Aqua capi quadrien- nis vel quinquennis,nigii,pari ratione qua degallina didumeft, colleda, languidis ex nimia aegritudine ad Sp. vini nonnihil admixto,fub meridiem & veiberam vtiliter bibitur. Eadem fa- ciem ferenat. Gallus Indicus cum integrum annunmtigir,perinde vr capo delicatiflunus eft: eßxatur vcl ailatur, at alius magis commen- datur, i£ftate&pulli.(ju<>q; tofti apponuntur. Cibus eß optimus, B AS I UC A C Η Y Μ I C Λ delicatus,fuauiffimi faporis&laudabilis alimenti,qui facile in ven* tricuio concoquitur,optimi (anguinis & feminiscopiamgignens, PuEterea is bonitate fua & nutriendi vi facile omnes fuperat alios cibos. Gallinago,Graecis &.ιλ'πΛ% vel iy'u; ftris fpeciem na- turae feri nae. Ruft cula,Gallis B 'ccaffe, in deliriis qntdemciTt- folct: Atta- men caro eius dura,vifcofa, & conco&u difficilis, cramorem fuc- cum ingenerat. Eius inferiores partes,cont-a aliarum auium mo- alae magis commendantur)hoc eft, coxae,auidius appetuntur a catillonibus hominib.Ex auium illarum numero eft* qu£ dum affantur,non euifceramuricunripfa inteftina,cruftapani« tofti excepta,aliis partibus firitfapidiora ac gratiora. Rufticula minor,Quercedrtla & Gallina aquatica,pingni£ fimae(unthyemeaues,fuaues&gratillimi fapons.qnae tamen vt- cunque paludem redolent,craifionfque funt lucci, quam palu- ftres ali«. Commendantur tamen menfis nobilium fuo tempore appofitae: quarum vfusrarns, nec vulgans aut quotidianus eft. Arrulanus.-Inditione Lugdunenii talis repetitur auis,pin- guedinc dftliiens,®nis cibus magmqu e prem; Optima eft vin- demiarum tempore. Basilicje Chymicä Stamus, Graecis Gallis Eilourncau.auis vulgo nota:* Stercus eius,Galeno teile,moderatam deiiccadi.&abrtergcndi fa- cultatem ob nnet:Vnde Ephclim a facie, vitiliginem q*,& hchenas tollit. Quod Crocodilorum quoq; tcrreftriurn iletcusprieilatrifcd. moderatius cll llurnorum: Hodie inter Epulas iunt frequentes. Grus, Graecis Γ%<>νφ--.Gallis vne Grue. Pl;n. I1b.10.cap.25. Grues,inquit,auolatur£,ducem quem fequanrureHgttot,incxtrc- mo agmine per vices, qm acclament dilpolitos habent, & qui gre- gem voce contineant. Excubias habent nodturnis temporibus» lapillum pede fuilinentes, qui b fiatis fom no decidens indiligen- tiam coarguat. Oeterae dormiunt, capite (librer alamjcondito, alternis pedibus iniiilentes: Duxereblocollo prouidet ac prxdi- eit. Nonnunquamettam inuicem dimicant, eoqnc tempore faciU- me capiuntur. Hyberno tempore ad Septentrionalem plagam vi- tra vEgyptumauoIant,vbicum Pygmaeis iplis pugna eil: Tempe- ilateraanimaducrtentcs.ducem vtfeftinctaeclamanrrCicero feri- bit, Grues cum loca calidiora petentes, mare tranimittunc, trian- guli tbrmara efficere. Carnes gruura calidae ac ficcae funr*neruofae- que:& ideo poli dies tres quara iuguiatae fuerint oportet eas e ifet Fanguinem namquegignuntnon modice craiTara & melancholi- cum. Harum vero ius vocem clarificat, & genitale fpetma auget. Sunt qui dican c, fi medulla &fcl earum cum oieomifceamr, mc- motiaelapiaeprodefie.-NonnuUi quoque feJleearum ad oculorum morbos vtunttir. Pinguedo igne iuper aquam elanhcara auribus inllillaturad furditatem, Eadem iuba&a cumacetoScyllitico,lie- nis duritiem in B foluir.Fel eius cum aqua iambuci naribus inftilla- tura, apoplexiae fubuenit. Gallis Huondelle. NotiffimaeiE auis, Veris nuntia, ad te6la sedium cemploiumque nidos con- gruens. Fabulantur poetae, Progncm Terci Regis vxorem in hanc aucm mutatam, vt eft apud Ouidium lib. 6. Mecanusrph. In hi- rundinis ventre lapis inucnitur, Chelidonius dibhis: In pullis quoque earum dccreicente Lunaduos inuenkilapillos ferunt, al- terum nigrum, alterum rubeum. Cinis hirundinum cura adipe & meile hebetudinem oculorum illitu fanat: Anginae item me- detur, Nidus hirundinum tritus cribratusque, & cum meile δζ Liber Septimvs. adipe temperatus, earundem eft viriura,vt experientia eft com- probatum. Aqua hirundinum Antcpileptica I.Quercetanl·. Recipe hi- rundinum adhuc in nidoexfiftemium viij.autx.paria.flor.lil.con- tial.p.ij.caryophyl.macis anavnc.fl. coquanrur omnia in duabus tribufve heminis vini albi optimi; dein exprimantur fortiter,& de- ftillcntur; Huius aquae cochlearia duo hoc morbo correptis exhi- beantur :prompte enim a praefenti morbo rei paroxyfmo liberat, futurumque prohibet. Alia praeparatio: Recipe iuo tempore vip vel viij. pullorum hirundinum nidos,fola tantum lanugine hitfutorumj, necdum perfedis plumis veftitorum: Hos in terreo vitreato vale, firmiffi- me obftru&o, ad reuerberandum componito,dum toti pulli in ci- nerem cum vifceribus& plumis reda&ifint. Ex hoc cinere accipe vnc.iij. (cuius fi tanta non fit copia, de reliquis tantum detrahes, quantum fuerit defc&us pulueris) cineris cranii humani vnc. ij, pulu. rad, vifci querni, Angelicae,Zedoaria: ana vnc.j J. lem.paeo- niac.gran, iuniperi conquaflatorum ana drach. vj. caftorei vnc. j. fucci radicum & foliorum paeoniae, aceti fcillitici anahb.i.aqua- rum hyflopi, flor. Tiliae, liliorum conuail. faluiae, Rofmarini ana Ib.j. macerentur fimul omnia invale fortiter obftrudo ad aliquot dies in Balneo Mariae. Deinde F.deftillatio in cincribusimcdio- cri igne ad ficcitatem.Cauendum nedeftillandumaduftionis fa- potem referat. Ex faecibus falem fi placet fpagytice elice & a- quae coniunge. Plura vide apud eundem in Pharmac.dogmat.rc- ftit.lib.1. cap-7.de aquis,pag.28.& 257. Aqua Epileptica alia: Recipe hirundinum num. lx. cafto- rei vnc.ij. gean.paeoniae vnc. fl. Aquae ardentis ft. xv. macerentur . cucurbita optimae claufa, deinde adde liquoris primi a chalcan- thocdufti, aceti albi acerrimi ana ft.j. Macerentur omnia quin- decim diebus: mox igne cinerum moderato deftillentur,dum li· quorpcrlpicuusmanauerit: cuius maneacvclperi cochlear exhi- beatur, dum totum fumatur. Quod fi caftorei odor, & fapor in- gratus fit,gran.xij Mofchiadiungantur,&totidem camphorae,& iacchatiCandi lbd$. Paffer 2τξΐΡΙς, Gallis VngMoineau; Auis eft parua, ad parie- tum foramina nidos faciensjcuipropterralacitatem vitaeft breuif- ßma:Prouerbio dicitur: Paffere falacior. Plinius lib.io. cap. Mares annum tantum viuere,fcerainas vero diutius, afferit, diffi- cile fane credo: Comitialibus morbis corripiuntur: Cato eorum calida eft,& ad Venerem incitans: Exci ementa eius ad erugandam feciei cutem valent. Pilulas contramirabilitcrftimulantes, ArnoU di Villanouani.· Recipe cerebella paflerum num.xxx,& folue diu- lifllme in catino, &; accipe aequaliter ieui hircini, quod eil circa re- nes, ftapim dum occiditur; foluatur iuxta ignem, cui addantur ce- rebra, & mellis, q. filn patella mifccantur, &c tamdiu coquantur, donec indnrcfcant; Poftca formentur pilulae.in modum aucllanae; & da vnamante coitum. Pilulae ad eas, qui coire non valent; Recipe ceparum albarum, tefticulorum vulpis, cerebella paffe- r.um,flor, palmae mafculijolibani ana j.q.f. tempera cum aqua ca- forma pilulas in modum ciceris, Dabis ieptem mane cum. vino. Pica, Graecis Κ/τ7ά. Auis eft loquaciiEma,partimaIbo,partiniL nigro conipicua colore; linguam reliquis animantibus latiorem habet, quae.humanae vocis eft cernula. Quam tamen faciliusaemu- lariputant minis,quinidigiti numerantur. Cuftos & excubitor locorum eft,, quibus nidos fijos collocat, damoieiuaomnia prodens. De hac_ Martialis:; Fica loquax certa T) ominum te voce faluto,, Si me non videat, ejfenegabit aucnu Carnem cius difficulter,niii deua&a cute,coqui tradut: pullorum - carnemcomcftam,yifumfcrunt,acuere. Quercetanus ex iisparatr aquamcpilepticam, quamdefctiptam habesidpra in capite de ca»- ftoreo,imer animalia,, Coruus, Graecis Kog?£,Gallis Corbeau; Notacffauisjocciib- rumcadauera,& animantia martuainiequcns. . DehacvidePiin, lib.io.cap. 45.,Nidificadaltiflimis arboribus, acerrime pro pullis,, quos non fine periculo eff: adimere,'dimicans. Pullos cius ferunt feptem diebusabfquc cibo viuere, & deinde primum a parenti«- busahV. Basilici Chymica Liber Septimys. Cornix, GraecisKa&vti, Gallis Corneille, Nota eft auis vulgo: hift.animaliurn,auem ait eirecaftiifimam,&con- jugalis amoiis ieruanti ilimami ad vitas extremum viduam perma- nentem. Vndc in nuptiis olim veteres poft Hymenasum,corni- cem inaocabant.Comices etiam accipi iolem pro iis,qui fe fapien- dores, &: aliorum duces efie volunt: Vr.de prouetbium; Cornicis oculos configere, quo pro Murena vius eft Cicero: quod perinde valet,quall.ci)tas,nouo quodam inuento veterum eruditionem Qbfcutare,.cfiicercquc , vt fupenoiei nilfciiTc.mihi.vidiile vif deantur. Ardea.vel Ardeola, Giaecis *£veΑό*.. Gallis Heren. AuiSeft alta grauiiqpe vehementis volatus, qui fi altior fuerit ferenitatem· denunciat. Vi&um ex pifeibus quaerit :nidum in iyluisfupercx-- celliffimas arbores conftruit. Bellumeftiplicumaccipitre,cuipo· dicem obuertenspennas cius concacat:.quae infedae hoc faetores computrefcuot. Ciconia, Graecis ΠίΚΛξ r Cygoigne:7r»Afl6f5.©-di(flsr putatur, quodalamm pennae partim fint nigra:, partim albae, ä ττ».· Acy quod nigtum, & quod album fignificat:..In Theilalia. Ciconiam occidere capitale fuit.Gratitudinispraebentexcmplunv quantam enimeurae in fobolis curam &cducadoncm conferunt,, tantumfenio confedlis rependitur. Vnde τηλΧργκοί vcy,& lex abi Ariftophanedicitur,qua hberiparentes alerembentur, & Mm- verbum inde fadlum, quod mutuum beneficium & grati-- tudinem parentibus exhibere ligmficac. Auolaturae,teile Solino,. in ioco quodamAfiae omnes, ne. vna.reImquatur,congregantur, quaeque poibema aducnenr, eam tanquam ignauam dilaniant;; Eliniura vide cap.23· hb.io. LaefaCiconia origanofibi quaerit penu Catoetas lippiennbusocuhsprodcil: Veneno aduciiatur: Excrementa eius inaqua furapta5roraitialibusprodciiecredunt,- Contra venena pra;paratm eius languis iu efientiam piasftantiiTl- mara: Alii ftomechtimcxficcatacnulueiiiintjhuncpuJucremprOi maximo gerunt fecreto ad iliosefferius. Olor, Graecis KvVif^,hoceft,Cygaus:GaIlis Cygpc. Ob ca— norameius vocern.aliasqjciusdcces, &naturara,a Pocdsplurirou; ®dcbia«tjir*qi? Qicrc. cuam inde dicli fum: de hoc Martialis; 117 Basilica Οηυμιολ Dulcia defefta modulatur carnnna lingua Cantator Cygnus funeris ipfefui. Aucm tradunt efle naturae cholericae: Hodie magnatum cibus cft. PfittacuSjGraeds Gallis vngPetroquet: In India: ri- pis eft frequentiifima,vbi tamen eam comedere religio eft.Sacra n. efle putarur,quod humanam verborum appellationem explanata oris expreflionc imitando coiequatur. Colore eft viridi, circulo in sollo rubro.lingua lata,roftro adunco, coq; dunflimo, in quod, fi quando e petra prolabitur,fe excipit,vt Plin.hb.io.cap.i4.tcftatur. in vino praecipue lafciua. De hoc Martialis: Vfittacusavobis aliorumnomina difcam: Hac didici per me A VE* Ad Veneremeftpromptiflima. Eius carnem,fi placet,foemellis ap- ptopriabimus mutis &c loquela prorfus deftitutis. Philomela,alias Lufcinia: Philomela poetis dida,a fabula de Philomelafororc Prognes,quam eft videre apud Ouidium hb.£. Metam. Graecis λ iAv, ab citi & «A», quafi perpetuo canens: Aliis Acredula,Graecis cAoAtyaw, quam tamen alii aliam faciunt aucm« Ex earum auium eft generc,ex quifrfucura tempeftaspredici folct; vt Aratus ΐξθ&ιίξ*μα*η ο/ολνγαν, quod fic Cicero vertit: Etmatutinis Acredula vocibus inftat.hb.i.de Diuinatione. Philomela vero dida, quod cantum amet. Gallis Poftignol. Plin. lib.io.cap. Lufciniis,inquit, diebus ac nodibus continuis if. garrulus fine intcrmiflli cantus, denfanre fe frondium germine, non in nouillimum digna miratu auis: Quidam ferunt quod ver- mes zibettainundos, ii ab hacaue deuorentur,in tantam incidere cantilenam, vt cum fronde poftit decerpi. Carduelis a carduis nomen habet , quos maxime expetit, vt Ariftot.lib.S.dehift.animal.teftatur: qua etiam ratione Graecis di- citur ά lavbit & b§avnlt,Gallis Chardon ncrct:ftatura cft exigua,pe- dore flauo, capitcrufo: vulgo nota& amata. Frigilla, Graecis dida,quod frigore cantet &vigeat: Gallis Beree. Auis (noti ftima. Charadrius auis eft, cuius meminit Ariftot. lib. 8. de hift. ani- nimal.ac Theodorus Gaza Rupicam vertit. Eft etiam eius mentio .VK facris in hift.i£thiopicae Liber Septimvs. lib. 5 .eiufdem.mentionem facit.o in quiens, ideft>Charadriusi(5i:encosiänat. Plato etiam in Gorgia eundem adducit: Et prouerbium eft de hocrCharadrium imitans. Hanc ei vircuccni bo libcientui: Vnde aucupes aucm hanc vendentes occultant, ne gratis alicui commoder. Giaecisapud Ariftor.Iib.jumimai. Anis eft minima, diffidens cura Afinothic enim fcfpinis eius affricans, ni- dos eiusd ifipat: quod adcopauct, vt voce rudentis audita oua deiiciar. Cunica Graecis μ»τγι>λκ, vel Ζπολχίς. Gallis Verdon : Aui- cula quae cuculi oua fouet& excludit : & poftmodum ab illo dc- uoratur* Cincius Gallis dicitur & Lynx,quae Latinis Motacilla dicitur, qaod&mpercaudammoueat: Vnde etiam Graeci vt Suidas fer ibit, appellarunt. Gallis Battetnatc: Hilpanis Engana pallor. Auis eft infima,& quas per fe nidum conftruere non poffir. Vndcpauperes rufticorum proueibialitct Cincii vocanmr. Aca*- pitur etiam metaphorice pro incitamento: Vt apud Theocr. )vy£ \Κ’Λ tcv ?*&,fedgignit apes bos. , Regem fibi quem velut ducem fequuntur,eligunt,quem operi fuo * praefedum habent. Mei cx floribus colligentes,illud pedibusan- terioribus ad.medios,pofteaque ad iunduras recondunt,ad domi- cilia fua hoc pado apportantes. De Melie & Cerafupra peculiari capite etfaäum. Cantharides ex fcarabeoiumfuntgencre,infcdaobIong3,parua & viridia, flue aurei coloris. Harum multus in Medicinis cftvfus. . Optimae funt quae in pratis colliguntur. Calidae funt &ficcae in pri- mo gradu. Perimuntur autem aceti vapore folo corpore,alis & ca- pite refedis, fumpro. Tuberculis corporum in leprofis impolitae ferunt opem. Naturae funrcalidiflimae, vndead hulccramaturan- da aperiendaqueadhibentur. In puluercsttitacianguinequehir- ceo vclmaftiche.mixtae,invino fumptae, intumenti corpori funt: vtiliflimae. Tritaeeumacetoleprae vtilitcrillinuntur. Eodem mo- do capjllos capitis producunt. Cum oleo codae hulcera emolliunt & aperiunt. Ciim cerato vngues digitorum demunt.Verrucas pel- lunto Albas faciei pullulas, cum aceto illitafanant, Cum oleo ad mellis ipiflitudinem codae, fcabiem, pforas & nomas difeu- tiunt, fanantque.. Sumptae forte Cantharides extrema corpori hominis mala inducunt, ycficamquc exulcerant. Contra qua- rum potionem remedia di videre apud Diofcor.lib.tf.cap.i. Haec ruificiancdc .volatilibus,pauca adhuc licet inferre de ouis:, Liber S e p t i m v s. C®ia, inquit Galenus lib. 11, fimph partes animalium non funt, fed proportione refpondentiis, quae adnafcuntur. Sunt autem fada ad propagationem generis, pcrpetuitatemq·,,at funt vtilia,ceunu- trimenta.Pariunt oua omnia volatilia ea videlicet,qii£ pennis plu- mifque vcftiuntur. Nam vefpertilio praeter volatum cum auibus comune habet, aemurium inftar feetü edir.Infcda exftcrcorc nafei conflat. Ex reliquis etiam animantibus fcrpentts oua pariunt , e quibus foetus excluduntur. SedOuorum ,quodad animantia per- tiner,diucrfitatespcrcenferenon eftpraefemis inftitutfverum ge- neratitn de iis &; peculiariter de gallinarum Sciendum itaque quoties ouorum fit mentio, proprie Phafianorum & galli- narum, vt diferte Galenus de alimcntislib.tradit ,' inteliigi. De ouorum differentia & vfu hxc feribit Simeon Scthi· Oiia inter ic differunt; tres vero habent differentias : Primam quidem, quae iuxta propriam eorum eft fubftantiam,, Alteram, vero, quae eft fecundum tempus, an recentia videlicet, ant vetera: nam recentia meliora funt , optimaque eorum operatio: tertia co- tum differentia eft in ratione modoque coquendi, quippe for- bilia vix calida parantur. At quae ad modicam funt confifteti- tiam, dicuntur τ#ρ>τ*, hoc eft, tremula vel mollia : quae au- tem magis coda funt dida, hoc eft, ccda: ac in vniuetfum quidem *ιγ>κνΜΐ&. Quae vero fotbiliafunr, facile pcrtranfeunt:5c guturis fcabritiem leniunt; fed minus, nutriunt, quae vero βφθα iunt, difficilius concoquuntur, & tardius defeendunt, &afperum craiTiirnue nutrimcnturn corpori praebent, Peiora etiam funt quae fub calidocinertaiTantur. Quae vero in farragine coda, ideoque 7W>auTK vocata,peftimum habentnutrimentum, & dum conco- quuntur nidorem vellicationemve faciunt, craflamque fuperab- undantem,&malumfuccum gignunt. Laudantur quidem quae rry/κτκ, id eft, fuffocata dicantur, velutetiam quae e(tventriculumqiiedetergunt,& arccrcmcntis mu- cofis liberant. Hinc obaefis Scpinguibus,nec non humidis corpo- ribusinprimis conducunt. Merluccus & Molua,Gallis Merius & Moulue,recentes car- nem obtinent duram, vifeidam, &excrementitiam, quae falitura corrigitur & emollitur. Quod Galenus lib.citato reflatur: Anima- üum corpora Tinqui t de pifeibus loquens) quae cxcrcmentitia car- Liber Septimvs. Basilici CHYMici nc eo nßant, (aliturae funt peridonea.Excrcmentmasautem carnes (addit)vocamus,vtcxfupcrioribusliquet,quae pituitolam humi- ditatem in fereiperfam continent. Eiufmodi igitur cibi fale con- diti idcirco funt ialubriorcs, quam cum recentes iunt, ob rationes ffiperiusallaras. Alia Merludj fpeciesex Angliaaduchitur,longe ab hoc noftro difcedens,&carnehcciori,virddiori, fpumofa & te- naci prorfus praedita. Afeilus,fiucSaIpa,Graecis2ti.cap. lo.author eft, Mare Indicum ceftudincs tantae fjperficies habitabilescalasintegannarqueimerlnfulasrubn ma- ris praecipue his nauigeni cymbis. Quomodo eaedem capiantur, loco citato iam videre ell. Conchae funt diuetfae a cochleis; liquidem conch? duas Icni- Xib, VII. ~ 137 138 ter concauasreftas habent,quibus conduntur,quas aperire &clau- dere poiTunt; quanqaam interdum etiam inueniuntur, quae vnica tegantur icfta. Ad concharumpraetcreagcnera/uJ->cu,hoceil,my- tuli/eu mufculi,TiÄv'i'ii/.Tellinae^^'iWdM,hoc eftjhyatuli,quorum mentionem facit Diofcorides. Item vnguisodoratus, quem offici- naiblartamBizantiam vocat,Graecis οιο£ dicitur,vtGalen.n.fimpl. med.MytuIifcamufculi Gallis vocantur Moilics, & aeftate apud illosapponunturacad comedendum approbantur. Sunt ex teftaceommqiioq·, genera; purpur?,Graecis Π quibuspurpuraolim tingebatur:quorumpluresindem fune fpc- eics: Öftrere videlicet, G diis Hyufb es,Germanis Aftern: minores cenientur optimas, grati funt faporisjmouenjt autem & prouocant appetitum. Nec non Buccinascondi!sannumerantur,qua:purpu- ris aliquo modo funt iimiles/quam came plures quoqdunt fpecies, ex quibus etiam eftq ofticine Matrem per larum nominant,de qua fupra. Norasetiam luntconchas,quasiacobitasex H;fpaniis ferur. Oftenduntcriam vmbilicum vocant rnarinum.quam putant eftb cochlon Ariftorchs.quod deferibitur ipfi teftaceumanimal, a limace diucrfum, Theopliraftus vmbili- cum vertit. Vires quorundamteftaceorum funt: vt, cochleas marinas al- num cient; iliiuiatiles funt venenatas: quas vepribus adhasrcnt,ven- trem turbanr,vomitum cient. Crematas omnis generis teftaceoi«. vi funt prasditas.lepram,vitiliginem &dcntcs purgant.. Cochlearum carnescum tcftiscremat^&tritrecummeile,cicatri- ces & faciei vitia,albugines & caliginem emendant. Crudas cum tegumentis impofiras,aquam intcrcurcm ferunturexugere,poda- gra; dolores IcnrCjfentcs & aculeos corpori impadlos extrahere. Cum aceto tritas fanguinem e naribus manantem iiftunr. Cum vi- no & Myrrha fumptas, coli &veficas cruciatus fedant. Purpura v- ftaexficcat,dentes expurgat, gingiuas exulcerationes cohibet, ex- crcfccntias in carne cohibet, vlcera ad i:icatricem perducit. Bucci- nasearundem cum purpura iunt viriu quod calidioris funt naturas. Sale opplctae in crudo fi&ili aduftas,ad dentifricia va- lent} vftionibus illinuntur. Vnguisodoratus fuffimenti pretiofifli- mum genus pracftat,quo mulieres ad deuitandos vuluas ftcangula- Basilica Chymic^ tus& morbum comitialem fuffiunrur. In potum iamprus laxar. Puluis eius in aceto fumptus, iplencm mollit, vitiofosque humo- res difcutitj&c. Locuftae GallisHomar lea cancrorum mari- norum ipcciem referunt: harum caro dura eft: probe tamen codhc cum aqua aut in clibano, cum intindhi, bonum ac fuauem acqui- rp.nc faporem, raodofemel aut bis, velrariifiraefaltem apponan- tur; Creber enim illarum vius faftidiumparit, ex quo pius adfen nocumenti quam vtilitatis. Cancri, Graecis Gallis Grabes. Pliniuscancrum pro communi vocabuload omnia hoc cftjtcftaccum tegu- mentum habentia, fumit. Alias pro peculiari teilaceorum genere iumitur. Suat autem alii fluuiatiles.non ignoti: ex quorum genere quoque funt Paguri,qui dorfo aliqu mto funt l?uiore,quam caeteri cancri,forpicibus ira magnis,vt quidquid comprehenderint, vehe- menter conftringanc: hi dum coquuncurpartimrufcfcunt, partim nigrefeunt: Veneti cos Porros vocant. Eft etiam cancrisaliquid ve- neni in filo per medium cauilsetranfcunrc latens,quoame codho- nem cxtradfco funt innoxii. Alii funt cancri marini, qui deferibun- tur longi,fcfqaicubitalcs interdum, nonnulli etiam rotundi. Dc viu cancrorum haec Simeon Sethi prodidit: Cancri, inquit,falfum qucndamfuöcumhabent,minustamcn quam hoc eft, quae refla contcguntur:yentrcmnihiIominusfiftunr,cumin aqua falfumfuccum mcodlione dimittant. Fluuiatiles vero Paguri vei- les funteaulccrationipulmonis,fed veficaamoccnt. At dcdliflimus Conflans, qui vocatus eil Romanus, ait, quod fi fluuiatiles cancri in oleo coquamur,oleum inde confici valde falutifetum.quod au- rium dolores ex calore naros fanar fi inftilletur. Succurrit etiam hauftum iis qui difficulter ferunt venenatam potionem, vel vene- natorum morfiim:Proditum quoq, cft,quod fi exficcati,tritiq; ab- fccflibusinduratis imponantur,eos mollire: Tela item corpori in- fixa extrahunt. Fluuiatiles cancros aegrotis, qui calidioris funr na- tuf ae,prodefle fcrunr.OcuIi in pulucrcm triti, & aceto dc falfa aqua mixti,cutem dealbant,eiufq; vitia cxficcantcurantq;. Tufi ii dem aduerfos laterum pundturas bibuntur: addunt tamen nonnulli lu- pi pifeis mandibulam rufam. Ius codtorum cactorum prodefl aflh- Liber Septimys. 139 Basilica Chymici roaticis & ph’.hifids. Aditftornm cancrorum cinis cum mcllc dc- ipamatorimispedumacfedisilimitur. Stillaticius enim liquor ex cancris viuis in Balneo Mariae plenilunii tempore vritur. Aquam hanc tabefeentibus membris mane & vefpcri illicam eiTc auxilio referant; eandem apoplexiae bis in dic potam fuccurrerc. Cancro- rum elegans cü deicriptio apud Homerum in Sunt autem vcrfuseiulmodit 2$ (y. τίη oiquySt ίυ$ν: ίπ μ Ιικ «Α?β*ι/Γ ν. τοί<μ»ν ς, οίγκν; βΛΓλ ·/> Ao;c/2ä7i«, irsi/2A.c< t *Οτι®,v«r,πλατ-vmoiysm&\r'tVt flv autir. Βλ ·,ι<χτο).γΗζ/τίνονnt &re ςίξψυν ' Ο κτύπο iit βίΛ καλούνται. Κλ ):>./. QuosficcenuertitChriftophorus Aulxus Lauream«; Poetae Aduentum nullo,prccutacccffere, notante, Duritie ferrum terga ipfaimitantia habentes% Vnguibns innixi, ducentes agmina grefflt Obliquo, inflexi, muniti cortice, quorum Ora oflrum referunt: fsd natura oflihus ipfis Suntfmiles., humeros,fplendote nitentes y 3Ufi, neruofidigitos: in peüoris imo Lumina cond’entes:pedibus bis quatitor lurent. Vtraquenenfpe biceps manus eii: bos prendere captos itt labor: atque ipfo dicuntur nomine CANCRI. Hic audienthiseft Qmercetanus qui hc ait: Marini cancri car- nem habent locuftis teneriorem ac meliorem. His abundat mate Orientale prope MonfpcfTulum-Reputantur a multi« pro Aitacis, GallisEfereuifles, quorum cancrorum vfuseftaduetfus morfnm rabiofi canis,de quibusGalen.lib.ii.de fimpl.medic.facuItatib.Ni- hil fercintct cos deprehendo difcriminis,vtrumq, enim incineres rcdadlum, cofdem plane vidi cffe&us producere in omnibusaffe- melancholicis. Non aberit ab inftituto, hic Gal. teftem ad- ducere, dc lingulari vi & virtute cancrorum ftuuiatilium, aducrfiis venenatum canis rabidi morfunr.vbi duo praecipue notanda. Prr- Liber S e p t i m v s. 141 inum,qaod tantus vir duxerit, paranones,calcinationemncmpc&incincratiancm,cloccre & ex- plicare. Vnde palam fit, illum chymicam artem comprobaiTeRan- tum abeft, vt ii’am damnarit morc quorundam ciufdem plane im- pe itorum,qui perperam omniacalcinatione cauftica ficti ftatuunc & gneaveum tarnen certoccrtius fir,cancroscalcinatos,contravi- rui ntoshuiuimodimorius.qui non ignea aut calida, fed humida &f gida po/cur inedicimina,pra:rentiflimaefleacfpecifica reme- ci a. Secundo hic videre licet cunelis, quanto honore Galenus af- fccerirempiricumdlum.i£rchrionnomine,a quo remedium he c did medicamentorum praeparationibusfenemsppellat,illumq;praeceptorem fuumme- rito lubcnfq·, 'tgnofcir ac reneretur. Cuius candor & modtftia,qua aequales feu collegas ία os honorifice excipiebar, longe hodie abeil a ferina illa quortidam natura,qui nihil probanr, quam quod fuum eft.En verbaipfa Galeni,intcgram remedii praeparationem aducr- fus tam exiciafe venenum continentia: Fluuiatilium cancrorum ci- rns,in qui r,quanquan fimilircrpiaedi&is(de cochleis illorumqi ci- neribus paulo ante locutus fuerat )cxficcatoiius cfi>fubil:antiaE ta- men jpprierate mhabiliscftciusin iis.quiarabientecanefunt mor- fi,f fit (5lui:iisq; tum folus,tum eum gentiana & thure multo prae- ft. mior:Thuris fanepartem vnam eile oportet, rianse, porro cancrorum decem,& raro quidem aliter illis vilis fu- musvfi. Caeterura ad cum modum plertimq;, quo iE'chrion Em- piricus ?lle,mcdicamenrorumperitiifiir!usfenex,conciuisac prae- ceptor meus, patella erat seris rubri,in q impolitis cancris viucntib. coshaftenus vflir. dum facile ad laeuorem redigi poflenr. HiCiE- fchrion paratum femper hoc habebat in aedibus medicamen,vrens eos poft ortum canis,quando fol in Leone tranfiiiiet, nen mfi La- na decima odaua. Port remedii prajparationem.eius quoqi vten- di modum docet,cuius cochlear pamum.aqua dilutum, perqo. dies exhibendu eiTc dicit.Quin &ad fingulare ciufdem vira & ρις- ilamiam eius declafandam}haec addit verba; Hiectametfi,mquiti a piaefcntiinftitino cflencaliena/cribenda tamencenfui,quiama- gnopere medicamento huic confiderem,nimnum cum nullus vn- qnam eorum, qui illo fuerunt vfi,fit mortuus. Pifccs Gallis Chcurettcs di.cap. Z5.inucnit in hoc animali documen- ta fieuitiae, viuariis earum immergens damnata mancipia. Opti- ma: ex hoc genere funt: qua; Flutas, Grascis -ηλωτνΐ quafi nauiga- bilcs dicuntur, quod in lumina aqu?. fluitantes mergi non pof- fint. Antoniam Drufific in deliciis Mu; enam habuifle legimus, vt gemmatas inaures ei addiderit. Crafliis cognomento Diues, murenam,altilem adeo adamauit,vt fato fundam aliquando lu- xerit, & tumulo indidciir. Atque cum a JL. Domitio admodum ob id rideretur, rcfpondit: Mirum quidem efle,quod exrindura pileem lachrymis prorequeretur,rcdmulroquidem admirabilius, quodipfc tres a ie elatas vxores non lugeret. Tres enim vxores extulerat Domitius, quas veneno,vt docibiispotiretur,rulluliirc dicebatur. Murasna fluuiatiTs omnino Larrpcnas cft fimilis. Aceto ia rabiem agi, feribie Plinius. Rarius ad noft a loca, nec nifi ad magnaturQ palatumadferuntur,muria exacetocondita;. Caincs carum non minus quam anguillarum nutriunt, led difficillime concoquuntur propter duritiem innatam, & tenacem humorem. Lades earum multum commendamur, quibus Heliogabalum aulam omnem, &tufticos aliqusndiu pauific, lefett yElrus Lam- pridius. Meminit etiam Murasnas Cicero Iib.y.epift.fam. Murscnula,inquit Quercctanus.pifcis optiraus&dclicatif- ilmus,aflatur, & cum dulci condimentocx faccharo, cinnamomo & aromatico vino,& fucco iplius pileis inter aflandum collcdo apponitur. Dici vixpotcft, quantas bonitatis & grati faporis fit, -Liber Septimvs^ attamen concoÄu difficilis. Narratur de quodam AnglixRege, qui cum auidius hunc cibum contra medicorum confilmm deglu- tirct, fequente poft noiftc tarn ardenre febre correptus fit,vtca confeftim,hoc eft tertio die, iugulatuifit. Lupus pifeis a naturalupi terreftrisnomen accepit,quod in pifeesnon fecus atque lupus in oues grailctur. 'Gr*cis.A»9£?| bsn tη λ·'β&τ}ΐΙ&*,ΐά eft, abirapetu& voracitate dicitur. Hamo fi- quidem captus vulnera contempto doloreibrtiflGme laxat, & cx- cuflo hamo protinus tefugin inclufus vero retibus, imis in vadis fulcum crebro motu caudx reic<5tis arenis facit, atque ita fubter- labitur. Ore lato, dentibus acutis. Piicis eft fanus, & carnis bo- nx, vnde efus puerperis, cura reliquorum iitinterdidus, concedi- tur. Galenus carnes eius plurimum laudat, quod fubtiliorem gi- gnant fanguincm,& perdicis carnibusxqniparcntur. Lucium diucrfum eile a lupo, quem modo defcripfimus,au- toritasoftendit Aufonii, qui ignobilem &vliginofis locis degen- tem deferibit, ficinquicns: Lucius lacunas Obßdet, hic nullos wenfarum leftusad vfus Lernet funtoßs,olido nidore popinis. Qux verba faris declarant, Lucium non pofle eundem eflecum Lupo pifce,qui maxime inter omnes eft nobilis. Lucium ergo pu- tamus efle Mactellam vulgo di<äam; Per antiphrafin videlicet, quod lucem fugiat. Confirmat etiam hoc, quod ferunt, Macrel- lam in aquarum fundis, tanquam fugientem lucem,dclitefccre, vndcno<5fcu etiam cum face pifcatores adnauigant, quam confpt- ciens Macrella, velut attonita ilupet & capitur. Editur hiepifeis to- fius.potiifimum igni. Quercetanus dicit,Pertica elixatur,& cum recenti butyro li- quato, addito omphacii modico, & nucis mofchatac apponitur. Eius oua delicata funt & boni nutrimenti, conducuntq;iis,qui frigidiores funt imbccilliorcs:elixa & per media diile&a, prunis af- fantur. Mcnfe lulio.aut circiter deponunt oua,cx quibus pifei- ßuli minimi nafcuntur 5 vix acicula: magnitudinem aequantes f lib. VII. Basilica Chymic je quos Chilychthion vocant, proptcrea quod milleni lingulis m or~ feliiii äitnuLdcglatiaatur,&delicatiinmi funr, cum butyro recen- ti δί modico omphacii inter duas patinas elixi. In lacu Lemano. &Nouicaftel!ano abunde id piicium genus confpicitur. Qum & vmbra & vmbella ibidem magna copia rcperiunrur3 ciufdem magnitudinis pifces, qui inter optimos habentur. Ve- rum palma bonitatis attribuenda pilei cuidam in didis lacu- bus, ac prjeiertim in Geneuenli, nalcenti, quem communi no- mine Ferrat appellant; craticulas. impolitus torretur, vt Ma- chareliusin Gallia, deinde cum intindu, ex butyro recenti li- quaro, omphacio&petrofclinoconcifo apponitur. Permcdium diftldus carnem reprasfentat niue candidiorem, & friabilem in- ftar düriufculre panismcdullae. Vnam tantum fpinam habet, in- ftar folcas, creteros pilees omnes, fiue marinosiiue fluuiatiles, fa- porisbonitate& falubritate,longe poft le relinquit. Codus et- iam in aqua cum condimento exbatyro reccntiliquato, ompha? cio &falubribus bonique faporis herbis apponitur.. Laurctus,quem Rondelctius tanti facit, eiufdem cft cum fuperioribus fpecieir.non tamen magnitudine Belculaerefponder, quem (non citra admirationem) in lacubus Allobrogum tantum reperiri condar. Tanta eft cius bonitas ac prasftantia, vt exentCf ratus Romam vfque auchatur. Sex oleo frixus cumintindu ex aceto, in quo piper, catyophyllum 5ε cinnamomum, & croci modicum bullierint , & laurinis fiue myr- tinis foliis inuolutus afleruatur.. Qupuis modo paratus vfquc adeo eft boni & grati faporis, vt gulam mirum in modum Gl- ieder. Carpo notus pifeis, fquaraofiis totus, magnitudinis medio- cris, decem interdum librarum: carne molli & phlegmatica Car- pam vocat Erafmus: aliqui Carpioncm.. Carpio, inquit Qucr- cetanusdnlacufdelaguardejintcr BreiTam&Veronam captus, cft optimus pifcis.carnis tenerrimas Sc faluberrimae: exenteratus per totam, etiam Italiam paflim venditur, & magno in pretio ha- betur. Cyprinus,Gallis la Carpe lutoiis gaudet fluuiis, quibus impiti- L I BE R SePTIMVS, guatur&melioreuadit. Idcirco, Sequana? & Araris optimi funt Cypdni,ac bonitatefuperant ftagnofos. Satisboni & laudabilis numenti eft, non tamen copiolcncc frequenter nimis idmendus. Praeparatio eius fit vel clixatione cum vino folo, aut cum aroma- tibus & vino, omphacio & modico aceti & cepa, quod Gallis dicitur eftuccs, vel frixione cum oleo aut butyro. In Cyprino o- ptiraumeil caput, & delicati funt admodum eius oculi, lingua &ouaj Ccbfres fluuiatiles, GalIisLocHes,parui funt, variegati vel- uti mutae. Inter duas patinas co&i cum butyro, omphacio pi- peris & foliorum lauri modico, autincruftatiin paftillos,vel quo- uis-alio modo parati apponuntur. At quos Galli vocant Gougons, Earini Gobiones, paulo grandiores cobitibus,afli aut frixi cum bu- tyro ac fucco aurei mali apponuntur. Inter duasetiam patinas co- quuntur, fed raro. . Bramafiuc Cyprinus Iatus,eiufdem bonitatis eft cum Cypri- no,carnem tamen habet delicatiorem & fuauiorcm, faciliorifque conco&ionis. Aflaturfupcr carbones & cum butyro, omphacio &: optimis herbis conditus apponitur.. Tencham &Tincamvocant pileem illum lutofum, in luto &coeno viuentem,qui nili diligenter a fordibus & immunditie purgatus fuerit,eft noxius. Aufonio dicitur vulgi folatium, quod pauperioribus tantamapponatur,cum inquit: Quis non & viri- des vulgi folatiaTincas Norici* totus excrcmcntitius & lutoliis. Tinca, inquit Qucrcetanus, bonitate & magnitudine carpioni & bramae non reipondet,maculis variegata vtfiica,carncm vifeofam & glutinofamcum infigni nutriendi vi obtinet * quas craftbs hu- mores in corpore generat. . Cum oleo frixa, cum condimento ex acetoj cepa & aromate apponitur, fuauiffimi eft iaporis, quo plu- rimi delc&antur. Per medium diftedta, in febribus intermittenti- bus aegrorum plantispedum admouetur,tanquam fummum re-- medium, cuius felicem liicceiium & fingularcm virtutem, quoti- diana probat experientia. Eodem modo & eadem carpis brachio* tura applicatur. Barbatus pifeis & Barbo di&us eft, quod ex vttaque oris par? ß A s:i L1CJE C Η Ϊ c M tc pinnas vehit barbam habeat. Grxcis mcnctiamniim retinet in Graecia. Sic di&us, quod, vt Oppianus icribit: ι&βνιη ιπίνψοι γΗ<Ζπ\ Hoc eft: Accipiunt Trigl« crino cognomina partu. Nam Ariftotelcs libro dc natura ani- malium, ter eas in anno parere affirmat. Alii vero Triglas di&as volunt, quodtriformi Dianae fine dicatae. Dchoc Aufonius«quo- que icribit: Turper obliqui fauces vexate Saraui, Quabis terna fremunt [copulofis oßta pilis, Oum defluxifli fama maioris in amnem Liberior, laxos exerces Barbe natatus, Tu melior peiore auo: tibi contigit omni Spirantum ex numero non illaudata[eneäus. Cicerö & Plinius: Mullum vocant hunc ipfum pifcemrln parado- xis flquidem Cicero nullum barbatum appellat. Plinius:Itidcm piicem cfleMullum ait, qui inferius labrum gemina barba infi- gnitum habeat. Aufonius vero Mullum feorfim a Barbo recenfec, cius cumPercacollationcmfaciens,cum ficinquit; Nec te delicias menfarum Percafilebo, Amnigeos inter ptfces dignande marinis Solus Puniceis facilis contendere Mullis: Namjj &guflus iners, [olido in corpore partes Segmentis coeunt,[cd diffocianturarißis. Vndc vides Plinii & Ciceronis Mullum eundem cfte cum Aulb- nii&noftro barbato. Aufonii vero Mullus fortaile is erit piicis; Aifiduo mulli cfu aciem oculorum hebetari feribunt. Cru- dus & diflcÄus impolitus, araneorum & icorpionum idibus medetur. Qucrcetanusait: Barbopifeis optimus, Iulio, Angufto & Septembri,qui exomphacii intin&u fuauera & gratum acquirit faporem. Sed abfqucintin&ucius caro non adeo boni fucci cft, etfi candidiffima. Siquidem albedo non femper bonitatis co- mes, iallaxquc cft ßepenumero coloris ipecies, vndc.Poeta; Liber Se ptimvs. Alba ligußra cadunt, vaccina nigra leguntur. At in molli illa G alba carnis fubftanna, latet acrimonia quaedam, id quod in eius ouisapparet, quae aluum perturbant & exagitant, modo per vomitum, modo per leceiium,ac fi amimonium vitri- ficatum quis fiimpletit. Quod apprime notandum, ne incauti forte fallantur. Molitor, Gallis meufnicr,tam inlipidam carnem nullaque prorfus nutriendi facultate proditam habet, vt nonnecelTe litdc illius hiftoria verba facere. AnguillaerGallis AnguiHei Ab anguium fimilitudine dift», oÄonis,Plinio tefte,viuuntannis,lcnisquoqucfincaqua,fpirante Aquilone, diebus viuentes. Aquas amant puras, & profundas, vnde circa Vergilias, quo tempore aquae maxime funt turbidae, potiflimum capiuntur. No&ibus pafcuntur, & folaeexanimcs pi- icium nonfluuitant: per vniucrfam eius fpinamfilum ttanfit ni- grum, veiuti venula, in quo venenum abfeonditur, quod ante- quam coquatur, extrahere conuenit: & cum omnis cibus non la- tis codus noxius iit, hic tamen prae aliis omnibus: vnde plus quam reliquorum pifeium codlio eius temporis requirit. Tofta vero quam cofta nutrimento eft commodior, vitiofis icilicct hu- moribus per ignem fublatis. Porro cum omni alias tempore an- guillae a Medicis reiiciantur,tum maxime circa folftitium. Siqui- dem ftomachoG renibus funt inimicae, praelcrtimquc iis qui are- nulas mingere confueuerunt. Podagricis item obfunt,nec vilis morbis medentur. Pinguedinem vero eius dolori aurium cfle re- medio ferunt. Quercetanus ait: Anguilla fiue marina fiue duuiatilis,plus noxae in corpore parit quam vtilitatis,vifcolam enim carnem ha- bet, ftomacnmn, aliaque nutritionis vifccra ex craflo vifeidoque filo fanguine inde producto, grauar. Sale conditae meliores Gla- briores funt infulfis.propterea quod faielupcrflua & cxcremen- titia eius humiditas abfumatur. Proinde illae diiferuntpro aqua- rum falubriorum vel infalubriorumratione. In Loto, Vafconiae fluuio, anguillae minores capiuntur, quae falit» longe latcquc auehuntur, funt enim crafiioribus,quantum- B a s i i i c λ Ch y m i c m Liber VIL eilfaliti*,multo falubriores, coäas ad mollitiem(qua coftions «mnis fimnl aufertur ialfedo) & craticulae impoiuacadaflandums cum proprio liquore pingui citra alium intin&umap« ponuntur, qui cibus parce fumptui,opti- mus *ft,&appetitum ex- citat. FINIS LIBRI VH Qhynüudt^immalibm JOANNIS OANIELIS MT LU Vetter am Haßt Ai. C. Tra&atus III. Seti BASILICA PHILOSO- ' PH1CA CONTINENS LIB. III. It Horum frior continet Philofep horum acfipientum antiquorum Con- filiafuper Lapidem Philofephorum ßu Medicinam vniuerfelem. z, Liberdeferibit Chymicorum vafe &fornaces. j. Liber explicat quadam Philofephorum ohfiura. Francofvrti apud Lvcam Iennis, M, DGXV11I, NOBILITATE GENERIS FIRTF- tumodignitatum amplitudine con- ticuis Viris: NOBILIS SIMO,AMPLIS- SIMO, EXCELLENTISS1MO- QVE VIRO DOMINICO PORSIOJLLV- STRIS AC GENEROSISSIMI DOMINI Dn. ALBERTI IohanniSjL.BaronisaSmirzitz,Domini inSkal, Dymakur, Nachod& Kofteletz ad Hercyniam iylnam,inter Ordines & Dynaftas Regni Bohemici praecipui &c. Confiliario & Archi Pras- fedlo Grauiffimo: NEC NON NOBILISSIMIS EXCELLEN- TISSIMIS , AVTHORITATEQVE SPECTATISSIMIS Viris,Dn.I oanniIacobo.&Ioanni Porsi o. Fratribus Ger- manis,emicatis Francofurteniis,ciuibus Nobilibus,lumi- nibus,atque patronis venerandis. Johannes Daniel Mjlius W. M. C. S. P. D. (P'iifl V M tanta fit antiquorum ac fapien tum li- | FBSa brorumcopia, vt oneri magisquamemolu- mento eile Philoibphicx lapientiae ftudio- iis videantur: Dubitari poteil non immeri- to,vtrum plura icripta edere in hoc tempore expe- Dedicatio. diat,necne,AmpIiifimeD.Do6tor,vofque ViriNo- biliifimi,Excellentiffimique. Et fi autem fatendum effimulta nodum fatis adhuc explicata eife,in omni Dodtrina: Magis tamen in eam lentendam inclino, vtexiftimem,non laborandum eile docentibus, vt libros nonis acceffionibus augeant, icd vt fcriptos & editos amaioribus fide bona cuftodiant, curaq, ac diligentia conuenicnte Tyronibus inculcent* Non enim hi fumus,qui aut inuenire meli ora,aut augere ab alijs vtiiiter inuenta poifimus: fed tan- quam intelleibus patientes, (cum Ariftotcle) vel cliicipuIorummore,pra:ceptorum vix infiikre atqs ingredi nos potius decet, & acceptam ab ijs, tan- quam per manus doctrinam,probe,pie, integre, in- uiolate, lotis manibus,propagare. Intra has metas fi labor nofter in docendo coer- ceretur: minus turbarentur diicentium ingenia, & vfummaiorem,abiquevl!a dubitatione, doftrina noftra ad Eccleiiam & Rempubl.afFerret. Hoc me conatum eile in hoc Tradtatu ingenue proteftor. Non enim aliud mihi propofitum fuit quicquam,quam vt doftrinam ia- pientum antiquorum, quam in libris fuis ambigue cciuiius aliquanto declarant atqs tra (itant, breuius & per coniilia explicarem,quo ad captum condifci- pulorum noftrorum ars philofophise magis diredta, a :com modataquc videretur. Dedicatio* Siue igitur nonum hunc traftatum,fiue alio quo- cunque nomine appellandum aliquis cenfuerit,ego eum Baiil.Philoiöph. eile volo, inleruiturafilijs fei- en tiae penitus confido. Traitamus iane de arte qua- piam , laicis inimica, &in Dei potentia reieruata,de identia, quaeeffinonnili dc occultisPhilofophom: DcMedicinalliper omnes alias Medicinas & mundi diuitiaSjde Thdauro incoparabili, & miraculo vni- uerfae Natura habet virtute efficacem fuper omnes alias Medicorum Medicinas omnem fanandi infir- mitatem, tam in calidis,qua in frigidis aegritudinib. eo quod eft occultae &fubtilis Naturae: Conferuat iamtatem, roborat firmitatem & virtutem, vene- num declinat a corde,arterias humedbat, contenta in pulmone diifoluit& vlceratum confolidat, fan- guinem mundificat, contenta in fpiritualibus pur- gat & ea munda conferuat, & ii aegritudo fuerit v- nius menfis, fanat vna die, ii vnius anni,in duode- cim diebus; ii vero fuerit aliqua ex longo temporer ianat in vno menie,& non immediate. Sed obijeerequis pollet nobis ,annon Jefus Chri- ftus iblus nobis i ufficiens iitMedicame & Alexipha- macum?Imo,ille Anime &corpons reilauratoreft: fedhaecnoffi*amedicinacftluds,diuiparentis,Idaea: Noftraprima perfedtio : NoftraTmdtura& quinta Eflentia,nofterBaliamus, & vita naturalis, hac co- Dedicatio.' 5gnita, primam dauern & fcalamdiuinae fapientias öc imaginis redinueftifti. Quid itaque caufse huius Myfterij occultiob- (curitas ? Triitis &Lachrymofa mutatio gloria: Homo cum in honore eilet non intellexit: in quo honore? Habitabat in Paradifo,& in loco volupta- tis conuerfatio eius: nihil moleftia; nec indigentiae ientiebat,odoriferisfbpatis malis, fulcitus floribus, gloria & honore coronatus, & coftitutus fuper ope- ra manuum plaimatoris. Magis autem ob iniigne procellebat.& erat illi fors,& fo- cictas cum plebe Angelorum, &cum omni militia codeffis exercitus. Mutauitiftamgloriam, (inquit Bernhardus fuper Cantic. Serm. 35.) in fimilitudi- nem vituli comedentis foenum. Heu triftis & la- chrym ofa m utatio 3 vt Hom o Paradifi Accola, T er- xx Dominus,coeli ciuis, domefticus Domini Saba- oth,frater beatorum ipirituum,& coddftium virtu- tum cohaeres,repentinaie conueriione inuenit, & propter infirmitatem iacentem in flabulo, & pro- pter pecorinam iimilitudinem indigentem foeno, & propter indomitam feritatem alligatum prseie- pio,licutfcriptumeft: Inchamo befracno maxillas eorum conftringe,&c. Vide Hominem prius qua- tuor virtutibus amidtum: quid huic deerat, quem mifericordiacuftodiebat, veritas docebat, iuftitia Ded ic ati ο; regebat,paxfouebat &c. de bis in icquentibus ries,. Cum autem huic editioni, mihi patronus ali- quis incumbat deligendus: Ad te Vir Nobiliilime, Ampliftime, Ad vos & Nobiliifimos, Excellcntilfi- moiqueviros,meconucrto,in Veftra Amplitudine, Authoritate, Honore atque dignitate, hanemeam Bafilicam Philofophicam, pacifice, Amiciflimeque delitefcere volo,a vobifque, Nobiles Excellentiftimi optimique, fumma contentionehocpcto& quae- fo, vtin optimam partem accipiatis. Quod fi hac in parte, pro innata veftra benignitate, voti me mei compotem feceritis: fatis vberem laborum meo- rum frudtum percepifte, & immortal gaudio ac beneficio me afledhim iudicabo. Deinde & me vna fuicipite,rogo,in veftrum & fauorem recipite. Viue ac vale nunc vir Nobiliifi- - me,Ampliftime Commilito olim amatiifime, vi-- nite ac valete & vos viri Nobililfimi, praeftantifti-- mi, atque Excellentiifimi, olim Difcipulimei Cha- - rilfimi, valete omnes diu incolumes, pro gloria Dei, pro falute patriae, piorum atque pauperum, iterum: viuite omnes in Neftoreos annos, Arnen.: Septimo > dic Martii ex Mufaeo meo. Anno ί6ι 8;. Amplitudin, Veß·. Ohferudntißmm r lohan- Daniel Mylius 'Wetter.Med.HyppA &Chym.Cand0 - DE VS I E Η O VA E o ( Infi r nuiTv I . / mtunp Mercuri? COELVM HOMO AEK TERRA AOVA Ißnis : Inane: C Η A TrocdLt : Aijjß O S L I S TJnehrcz: V· IN Malum N A Satan FE K IN TERTlFM CI raetatum Faßlich Philoßphica.' SäpTTS, Agna iane admiratione & prudentia di&um conflat, m § a veteribus rerum coniultillimis, vniucrfidem Medici- ni nam, eile vitam rerum naturalium : Lucis coeleftis & Idaeam: Primum perfediflimum : Quinta Eflentia & Tinctura Microcoilni: Catholicon Phyilcomm: Bal- famum perpetuum, defenfiuumiene&utis: Ignis in curatione mor- borum inuiflbilis non vrens: Anima creaturarum omnium : conier- uatio quatuor qualitatum corporis humani;Conieruatio,(inftar coeli) vniuerfi: Infundibulum & impreilio Elementorum, firmamenti ac Planetarum: Influxus totius caeli; Theatrum fccretorum luminis na- tura totius: Speculum, My Aeriorum Dei: Thelaurus & miraculum vniuerfae naturae; iubie&um & inftrumentum omnium virtutum na- turalium & tranfnaturalium; Filius Solis ac Lunae; Habitaculum om- nium formarum metallicarum, mineralium & vegetabilium a Deo iub Lunae globo creaturarum : fpiritus vitae, penetrans omnes alios AmotdusÄt Villanoua: Qutcun% ad hatte ft.i~ entia vult peruenire, &noneß Phtlofo- phw,fa- tuus eft: quia hoc feienttanon eft, niß de occultis Phi lofophoru. Senior: Ars mim iüa in Dei potentia refer uata, qua Laicis eft inimica. Vnde Geber ,non ergo haefeientia pauperi & egenti conuenit,fedpotius eft illis inimica. 2. Politicorum dicit Philo fophus: lm- poßibile eft indigentem Phiiofophari. Habetvirtutem ejfiracem/uper omnes alias Medicorum Medicinas omnem fanande infirmitatem,t am in calidis, quam infrigidis agritudmibus, eo quod eft occulta &fubtilis natura: conferuatfinit at em, roborat firmitatem & vir tut em,& de jenefacit imenem>& omnem expellit agr it udinem, venenum declinata corde, arterias Immeet at, contenta in pulmone d roluit & vlceratum confohdat, fangumem mundtfi. at,contenta in ftnrttuali- buspurgat & ea munda conferuat,&fiagritudo fueritvnm menfis fanat vna die, fivnius anni,in duodecim diebus; [ivero fuerit aliqua ex longo tempore, fanat in vno menfe,&non immediate. Hac Medicina ftfer omnes altas Medianas & mundi diuitias, eft oppido perquirenda, quia qui habet tpfam habet incomparabilem Tbefaurum.Rofar.ltb,2.cap.jh PRAEFATIO, ipiritus cum ipiritu corporis noflri plane vnus dddem : Vits noftr« nedlar ac radicalis humor: Vinculum corporis & animae,imo & cen- trum totius vniuerfi&c. Hoc eil illud opus, (D. Crollius lympatriota mihi ac conterraneus in Praefatione) fub Virginis Philofophics vefli- mento reconditum, quod nec frater fratrem docere voluit, hoc eil il- lud in mentis memorisque Theiauris fecretiilirais repofitum & fe- pultum fecretum, fuper quo iurauerunt occultiores fagaci ingenij lubtilitate genuini Philofophi (qui maledidionem Dei Sophorumq; poderis relidam execrationem veriti, dcinduftria funt fcabri & fale- brofi,ne quibuslibet abilrufiores Tuos fenfus proderent, & nobilifll- mam huius fcientiae gemmam porcis & fuibus proijcerent) quod non indicarent in aliquo libro: neque aliquis eorum in iinucordis hanc cognitionem feruantium illam patefacit, nili intelledum ha- bentibus allegorice: Ea liquidem facultas Philofophis concefia, vt quia rerum Domini fadti funt,etiam nomina ad arbitrium diipenlare poffint,& fuos partus pro libitu veflire: Licet egregie & iiimrna cum ingenuitate veri Philöfbphi fele mutuo, vnum eundemque molien- tes,colentes femper, fi curiin prarceptis illorum, tanquam in fpeculo,iagacis ingenij viris a Deo ad eiufmodi myfleria eledis, dignis & in arte iuracis innotuit,fatis: attribuerunt autem i llud Deo gloriofo,vt pro iho beneplacito inipiraret cui vellet, & prohibe- ret a quo vellet: affirmantes nihilominus fande,neminem ad opta- tum finem, (poflhabitis omnibus particularibus virtute tingendi na· ruraliter profus deftitutis,nifi c primo fonte progrediantur)poife per- uenire,antequam per circularemElernentorum rotam adis& naturas beneficio ad Hexagoni formam Solis pinguedo feu fanguis & Luna- rias Ros in vnum coniungantur corpus,quod mfi Deus altiillmus vo- luerit,nunquam fiet,qui vnus lingulare hoc ipiritus fandi donum, & impretiabile pretium,& cui & quando vifum eil,ex fpeciali mifericor- i dia benigne impertitur :& cui non vult aliquid de fuis Thelauris lar- , giri, is technis quibufeunque adhibitis, inuito Deo nilablluleritvn- quam: Spiritus enim ex gratia procedit,qui,quos vult infpirat. Igitur non volentis,neque currentis, fed efl Dei miferentis. Rom. 9. Non poteil homo accipere fe quicquam, nifi fuerit ei datum de coelo - loan. 3.iufflcit tibi gratia mea 2. Cor, 12. Unicuique autem noftrum data efl gratia fecundum menfuram dolationis Chrifli. Ephef 4. loän.j.ait Saluator Chrißtts: Spiritus vbi vult fpirat, & vocem eius audis, fed nefeis vnde veniat & quo va- TRACTAT. III. Grara aittem Dei fum id quod Tura, & gratia eius in me vacua non fuit ied abundantius illis omnibus laboraui. Non ego autem,fed Gra- tia Dei mecum i.Cor.iy. Gratis in nobis non funt negligends i.Tim. 4.V.14. Gratiam & gloriam dabit Dominus Pial.83. Oculi tuiviasdo- mini cuftodiant,vtaddatur gratia capiti tuo Proucrb.12 Fulgentius ait ad Theodorum Senatorem : Cura oculus fa<äuseft,vt videre lu- men poilic, fed videre non poteft nifi ie illi Lumen infuderit: Ita bo- num quod facis gratis adkribendum. Nam quod videt oculus, be- neficium eft luminis : quo fi careret, caecus remanebit in tenebris. Gregor.!ib.8.moral.ait: Duranos gratia Diuini reipe<5tus illuminat, cuncta mentis noftrae nobis abfconditaraanifeftat. Bernhard.fuper Cancic.Serm.54. Gratia Ballamum puriflimum eft, & ideo purum,io- iidum &c profundum vas requirit. D. Bernh. Epiftola vitima: Ut He- lifei farinula potum dulcorat: fic gratia fpiritus labores alienat. Augu- ftinus libro de Baptifmoparuulorum: Dei gratiacurad iftum veniat, ad illum non veniat: occulta cauia eile poteft, iniufta non poteft, &c. de his plura vide in 4.Prafat.de prouidenria. Porro quod ad luramam illam vniuerlalem Medicinam attinet Philofophicam Audhiariusdicit; non legitur aDiuina munificentia maius cmanafte donum Sapientiae; Nec anima rationali excepta, qua poft Deum in caelo & terraniladmirabi1iuspenficalaripoteft,iubli- itiius,nobilius ac praeftanrius fub calo datum hominibus, quam hoc fecretiflimum lecretorum Arcanorum Arcanum,rn quo cum ad Pla- netas inferioris Aftronomia,quorum imperfe(ftiones & fordes for- tiilimafuaimprdlione penetrando euanefcere facit ( omnem enim dat:fic& omnis qui natus efi i Jpiritu, i. Cor. 2. at t diuus Pau- lus. Quis ho minum no- Uitta,qUA funt homi- nis nifi ritus homi- nis qui eil tn eo?fic & ea qua fune Dei, nemo nouit nifi JpintusDei. Chryfifi. in 7. Matt. H0m.20.fi- cut non esi pofiihtle,vt ex fila plu- via fiuäifi- c et ur terra, nifi flauer itfiuper eamventus: fie non efl poßthile vtfola Doctrina corrigat hominem, nifi cooperatus fueritfptrttusfanftus in corde ipfius. Beda llomilg.m Lucam. Nulla tn difiencjp mora efi,vht Jp iri tus fanclus Doftoradefi. Augufi.lib.ts.de Trmit.cap.iq.ficut corpus carnis nihil aliud efi quam caro:jio donum S.San- ä i nihil aliud efi quam S.Santtus Idem in Bpifi.fanäumfemper onus in mefinra,vt cogitem: compelle vt facta: fuaievt te diliga: confirma me,vt te teneam: cuftodt me ne te per da &c. Scias Frater quod hoc noftrum magifteriumde Lapide fi creto, & officium honoratum, efi fieret um fieret erum Dei, quod celauitfuo populo %nec voluit vilis reuelare, nifi illis qui fideliter tanqttam fi 'ij meruerunt, & qui eius bonitatem & magnitudinem cognouerunt: Qui enimfieret um Dei pofiulat, necejfi efi ei hoc fieret um magiflerijplus quam altui. ATIO Sulphureitatcmextraneam & immundam terrclheitatem a metalli- cis & humanis corporibus fegregat) tum etiam ad famtatera labo- rantem & deperditam humani corporis, igneo fuo vigore reftituen- dam ac conferuandam,mira imo omnia fiant, vtnnnc praeter infinita aliavlum taceam magicum & fiipercxlellem , poftquam finita Ra- diorum Solis & Lunx Influentia Gonetica& quarta luprafiiam Na- tiuam Terram reuolutione, omni creata potellate Infiuemiali tam in Elementali mundo,quam cceleili aut fupercxlefti abfolutiflime do- tatum fit ‘.Mirabilium omnium mirabiliilimum, liquidem Deus in fuis operib9 mirabilis, etiam fua dona mirabilia,in mirabilibus homi- nibus confueuit occultare. Omnis antiquitas, ait Pius Crollius,, omnis etiam omnium gentium & linguarum in Dodrinx huius tra- ditione veritas, conlenfiis dodbiffimorum omnium illorum, qui in» omni ixculofummacum admiratione multorum & laude vixerunt,, hoc ita fe habere teftatur : Hoc infuper prxter ocularem multorum ixculi noftri infpe&ationem ac certificationem ex fcriptis illorum , tot Hieroglyphicis, Magicis & Methamaticis velamentis, tanta & tam certa Philolbphicx veritatis lerie contextis ftatuerehaud diffi- cile eft. Quis igitur non admiretur & amplectatur tantam Dei-ium- mi donum, pretium ftudij, operae & virtutis immortale, quod de- pullb lenio reiuuenelcentiam,perpetuamlanitatem, ac fine proximi detrimento vi&um & amidtum honeftum non per vfuram & frau- dem, nec falfis mercemonijs,necper oppreilionempauperum (vt- iam diuites mundi ditantur) led per induftriam operis &manuum- laborem, Pijs ä natura & inftitutione dignificatis pollicetur Philo- fophis ? abiit itaque vt Priicorum Exemplo neglecto , talia Dei magnifacienda magnalia,& ftupendas Naturae vires otfulcare, aut negare velim (qui enim ipernit icientiam, ipernit illum iuxta hanc artem veriffimam Deus gloriofus & iiiblimis) aut quod peius, fic- ■uti plurimi faciunt, tanquam otiolorum hominum ipeculationcs, aut inania inlanx, delirantiique mentis lomnia ac commenta calu- mniari, qui tamen apud lapientes laltem iudicij liii imbecillitatem produnt, 5c inlcitix lux telles publicos aduocant: Galumniantes' ergo δί ignorantes,quosöcFatuos Philolbphivocant, abhilcetam Mt dixit quidam fa- piem: Non efl tibi da- tum a Deo hocMagi- ßerium fi- lum pro tuaauda- £ta,fortitu- dine & cal- liditate, fine omni labore. Nam laho- TRACTAT. III. diurnis epulis arcendi, vt & del(nantes fuis phantafticis fbmnijs pe- nitus relinquendi. Eft autem ha:cMedicma,Bailamum, Sulphur & oleum vitale, quod inftar nedaris viuifici totam prouinciam corporis irrigat,im- mortalemque animam,cum mortali corpore mirabili nexu ita lungit &:vnit,vt non nifi rupto hoc vinculo ab eodem recedere, &: euolare poftpraedeftinatas temporum periodos poiiit. Comparatur autem haecdiuina noftra artificiofiilima lapientia non inepte ied veriilime & eflentialiter cum principio & Ente primitiuae Mumiae Baliamicae , fcu Humido radicali; Hcrmenci enim noftri, veluti &c nos myftico feniu eam vocamus Baliamum, Mumiam , vitale embryonatum & incombuilibile Sulphur , Ra- dicale femen, fpiritum innatum, quintam Ellentiam , Arcanum, Eloremcheironium,Lilium,lnternum Archcum, Solem & Coelum, mannam Materiam perlatam, fontem Adionum vitalium Audo- tem fcccunditatis,&quid non? lmoprincipium,Radix, Fundamen- tum,totius Redor,Monarcha & Oeconomus,Mechanicus naturae, quae pro infinita artium , (ciendarum, rarionum feminalium , do- norum, praedeftinationum,Tinduramm & confluentiarum varie- tate ac robore (eptem membra principaliora in Microcofmo con- fortat ac reftaurat, hominemque edodum reddit: a naturae litnr- gia definitis & congruentibus , Elementa repugnantia concordi mixtionis lege (ex igne enim aqua facit Azothum , Mercuriale illud fapientum ens primum) ligat, digeftisque tandem tempori- bus,corruptis ac confumptispraedidisEIementis, ipfa integer&fii- perftes remanet. ■ rant horni- nes, & Deus tribuit for- tunam ho- : mimbus: ; Ador a er- go Deum . creatorem,, qui tibi tantam gratiam fuis operi- , bus bene- dictis vo- luit exhi- bere. Hac Phi~ lofophue occulta mi- nerua& hac mar- garita vni- : ca prttio- ■fißimao- mnem exi- fiimatia- . nem exce- dit. Non datur alicui aditus , niß Per reuelationem Diuinam aut per vocem viuentis feu oftenfebilem doärinam: Nulla etiam eius reiperfeäto, abfque diuinitatis auxilio & de- monßratione. Deus etiam non omnibus vult hanc [dentiam mamfeßare, propter euit at tonem fcandalorum. Vmca & vera via ad hanc efl, imo ad omnia fecreta, vt fecundum Saluatotis pra - etptum ai Deum omnis- boni authorem recurramus, P R JE F A T1CX lulliui y Confideret artifex na- turales vir- tutes lapi- ■ dum Philo- fiophorum, qua vires fiunt ignis naturalis & contra naturam, qua & qua lesfmtin toto curfiu natura%& quis cuius- libet fuerit micusvel inimicusyVt demonfira- tiua & in- fallibili arte per certificationetn natura eorum,materiam eius prudenter noficat dijponere: nam natura naturam cmpleäitur propriam, & amicabilius magis gaudet in ea, quam ex- tranea, Studium amouet ignorantiam & reducit humanum intcllcäum ad veram cogni- tionem, & ad cuiuslibet reifidentiam &c. qui autemftudere abhorruerint, & tamen labo- rar e veluerint, videant an ars ipfia natura fit imitatio, quam ars ipfius emendare debet'. Quoniam impofiibde e fi eifieret a Philofophorum adperfeftum finem praparare. De his fa- pient es dicunt, quod tj tranfiunt adpraätcamficut afinus ad canam, nefident es, ad quid rofirum porrigant nifim quantumfenfius exteriores fine intellectu per vifium & guftum ad pabulum adducit. Sic ipfi afini fine bonis veris principijs & fiuciuofis ftudijs ac fine natu- rarum cognitione,quaruntperficereoperanatura & fecretum totius Philofophia ac opus optimum quod hominem ornat moribus, ditat beneficijs, auxiliatur pauperibus, & corpus humanum incolume confer uat, prabens ei fini tat em &s. Et ideo omnes arti« huius apicem diligentts,fiudijs cmntur infifiere, & ex libris haurire veritatem,, & non ex meniofis, neo. fabulis fidis &C. Surnmatim & verißime dico nullus Baliämus /lue corporalis fiue eiTentialis, nullam matrimonium microcofmi cura microcofmo, nulla rei conreruatio,nutritio,generatio,conftitutio& formatio, nul- lum femen,Virtus,Sapientia, Anima, Vira,Natura, Tmäura, Radix, Elementum, Stella, Animale, Vegetabile, Minerale, ne Sol quidem aut Luna3alfamica ac ipirituali hac Manna carere poteft, imo omnia corruptibilia eius eilentia conferuantur ad Tuum pratdeftinatum ac deftinatum terminum.,Morienus dicit, quod htec /cientia abftrahat hominem ab huius mundi calamitate,&ad cognitionem aliorum bo- norum, qu£ poft hanc vitam fperanda funt, mentem cius reducit; Qmnd quomodo fiat, operte pretium erit confiderare: Nam i. quia Dijs his ficris initiatus eftjoranes illas curas inanes vi6tus & ami&us iabijck·,atque fic quafi de nouo natus fibi videtur; qua: propter cadu- ca bona,at homini in hac vita neceilaria,peccata cumulentur » fraudes excogitentur,facinora perpetrenrur,mendacia,furta, iacrilegia, per- iuria,latrocinia, caedes, lites, inimicitia:, & quicquidelVrehquorum enormium vitiorum,committantur & fiant, totus hic mund9 clamat, omnes anguli iuntteftes,& cuiuslibet conicientiam pedore annota- tum gerit: vt non fruftra noilri Theologi pro concionibus,continuis ‘admonitionibus,obteftationibus,execrawonibus& deteftationibus -hanc in mundo veriantium 3c multas vanitates pratter nccefifaria TRACTAT, III. quaerentium, ftultitiam 8c inanitatem perieqiianriirjexaniinisque ho- minum & viu abdicare &■ eijcere conentur. z. Omnes neruos inten- dit,& huic cure inprimis vacat, vt fe Deo non ingratum (quem fi dixe- ris omnia vitia dixeris) ied gratiilimum opere,prece,moribus, a&io- nibus,mifericordia,eleemofyna,aIijsquepijs,Deoplacentibus, ferui- tijs prellat & exhibeat: Qua: huc fpe6lant,cum innumera iint, quili- bet ipfeconfiderabit, 5. Ad feriam meditationem cceleilium bono- rum ie accingit, hac occafione, quod omnipotentiam & prehendam Dei viui ex effe&u operis Chymicffua: cauli correipendente, alijsq; circumftantijs,preterailiduam verbi Diuini le&ionem & repetitio- nem, ienfibiliter intelligat &fpeculetur: Atque fic cxijs,qu«funt ante oculos recordatur eius, quem non videt corporaliter nempe Deum, ä quo hoc munere in iui memoriam &c honorem donatus eil : Preientaneam infuper imaginem in hoc terreno ipe culo, Tindlura Philoiopluca, animaduertit cceleilium, nempe Diuina: Trinitatis, Reliirredlionis noilrorum corporum, animaeque in ea reuerhonem, & multorum aliorum,de quibus Philofophi,vt Bonus Ferrar: & alij meminerunt:Deiquoqueprouidentiamadmirandam,quaiibiele6lis fuccurrit,agnofcit,nec non quomodo illud arte producatur, quod to- ti mundo impoilibüe videtur. Quare Iaera namque ac Diuina ha:c non Sophiilarum fed Philofophorum ars atque fcientia, male &c per- peram ab ignaris falh damnata (fiquidem inter omnes artes tam libe- rales quam illiberales feu mechanicas nulla tot impoiloribus icateat vthtEc) merito ob admiranda qua: compledlitur arcana veneranda eft,& omnibus alijs fcientijs terrenis anteferenda, ä veris Medicis,qui fpintu Diuina: lapientia: illuilrati honeilo vi<5lu &c amidlu contenti & inilrudli (Impombile enim eft indigentem aut non liberum Philoib- phari)Deum ad Salomonis Exemplum non pro opibus largiendis, fed pro lapientia impetranda (vt aperiatur illis Diuinte cognitionis armarium) veneratione religioia precantur: &qui felicitatem Tuam coelo & Dei omnium bonorum largitoris laltem amore metiuntur: quos infuper amor (ecretorum;>& nature iuxta Diuinam gratiam pro- mouet & llimulat ad pcricrutandum; & qui defiderio icientia: confe- quendte, abique vana ipe lucri aut inanis gloria: affedlatione nullum fubire manuum laborem,honeflum,diuturnum &poflibilem in Dei timore recuiant: & tantis denique donis abfque malignitatis inren- Tili,fcite, quod ißam fidentiam habere non potes, qm- ufq3 mente tuam Deo purifices, & ficiat Deuste ha- bere certu animum ac reäum,at tune mun- doDomina- n te faciet. PR iEF ΑΊΓΙΟ 2üoflri qui-1 demAnte- cejfiores hu- ius magi- fierij nomi- na multi- plicata & variata tra dehantgra- uißimii fio- phißicis cir eumteda, fcd mnia tarnen ve- ridica & fkpius com- probata : quod to- tum egiße arbitra- bantur pro- pterftulto- rum infi- pientiam j ytdiäafuA non intelr ligerent, nifiqui ta U & tanti magifterio digni iuii- carentur :SiquU ergo eorum didainueneritjnillis diligenterßudeat, donec ea redo modo intelligat. Non enim decet quenquam fe ab hoc Magißerio retrahere3 /id debet fuamfidem & fuam fiem in Deo altßimo firmiter configere , & illum aßia'ue hoc efflagitare* quatenus illud Diuinum & admirabile opus poßit perficere. Verum luc ars non inne- ntur tufi per continuum fludium & Philofophorum didor um cognitionenytutper fide-, lem fcienteminformationem. tioneueglc&o aridae ficis humanae fonte,humilime cum metu Ärtre- more vtiad finem m agi ftro naturae debitum, laude fcilicet&: honore Dei,& fuam proximique egeni vtilitatem conftanti taciturnitate, fine fuperbia omnium hominum invidiam irritante cupiunt: His inquam deaurat« doebrin« fiiijs (quorum Aurum eft omnipotens Deus) maximum illud & omnibus diuitijs anteponendum bonum, propter hominum fanitatern merito,& inre inueftigandumeft,relictaprouin- cia metallica illis,qui fame impia,&: fitibundo iniaturabiliq; ditefeen- di defiderio,«qui ik iniqui negle&o difcriraine,dies no6tesq; horren- de & corporis & animae fu« periculo diuexaiuur.de his canit Pro- pertius : Aurum omnes vicia iam pietate cotum. Auropulfafides, Auro venalia iura. Aurum Lexfequitur: Mox fine lege pudor. Verum nullius.rei auarum oportet eile.Philoibphum, praeterquam iäpienri«,qu« eft circa res Diuinas: Ideo verus Philoiophus nunqua diuitias qu«fiuit,necappetijc, fed potius in natur« Myfterijs deleda- tus eft, liquidem adeptus, non vnius regni tantum, fed totius fere mundi valorem in crumena fua circumferre,& in Deo Sc cum Deo le- gitime ceu totius mundi Dominus omnia poffidere poilit, totique creatur« in Dei timore & feruirio imperare. At donum iftud, neque per iram, neque per vim intentatam, fed per altiffimi infpirationem vel immediatam, vel per expertam Praeceptoris lapientis m hac arte demonftrationem acquiritur ocularem. Hoc ita fe habere extra om- nem conrrouerfiam,ncrao non fatetur rede Philofophaurium. Morieni inftrudtiones hae funt: Hac enim res (inquit ad Cali- dem ALgypti Regem de arte inquirentem ) quam iam diu quarfiuifti, 'pervim aut iram non accipitur , nec perpetratur : Accipitur enim per patientiam& humilitatem & amorem certum ac perfediilimum. TRACTAT. III. Confert enim D e v s hanc diuinam & puram fciemiäm fuis fi- delibus &feruis, illis fdlicet,quibus eam a primaeua rerum natura conferre difpofuit, fua mirabili fortitudine: Quae cum alicui ex fuis fidelibus collata fuerit, decet ipfum prius praeuidere, cui po- ftea eam committat &cdetegat: Nam haecres nihil nifi donum al- tiffimi poteft, qui prout vult, & etiam, cui vult, ex fuis ieruis&: fidelibus illud committit & demonftrat: decet igituromnipo- tenti Dho eiTcin omnibus humiles & omnino fubiedlos. Pau- lo poft: Omnipotens Ί>Εν S Dominus omnium creator ex omnipo- tentia iua.hominescreauit: Quoniamip.fi nequeunt ciusordinc itranfmutare, id eft,nequeunt poftponere ea, qua: ipfc praeponit, aut praeponere ea, qua: ipfepoftponit. Nec eft aliquid Icirepolfi- bile illis, nifi per illius de monft rationem, nec etiam aliquid con- fequi poterunt, nifi illeeos conlequi illud pra:iudicaucrit: Ncc quicquam retinere valebunt, nifi per fortitudinem a fummo Deo fibi diuinitus collatum, ied&(vnde magis eft admirandumjani- mosfuosetiamipfiregere nonpofluntdiutius,nifivfquead ter- minum, qui a Deo fuper eos conftitutuseft; Praeparat enim Deus Dominus cx lemis fuis quos vult, & eligit (vide prooemium pi ae- fat.z. in Balil. chym.j vt hanc fidentiam diuinam homini caelatam quaerant, &quaefitam fecum retineant. Haec enim fidentia eft, qua: Dominum fuumabftrahit ab huius mundi milcria,&ad fid- entiam bonorum futurorum reducit. Haec diuinus magis quam humanus, aut potius Theologus quam Philofophus Morienus Seratus. Quibus lancvecbis nihil ad ptouidentiam Dei omnipo- tentis demonftrandam »accommodatius diciaut cogitari poteft. Horculanusfuper epiftolamHermctisait: Solus ille,.quifcitfa- cere lapidem Philofophorum, intdlligit vetba.eorumdc lapide. Philofophi enimhano artem manifefte conati fiunt patefacere di- Queadmo- dum enim bonus pater familias Co- let nonnihil fibireferuA- re de opibus in filios dif- tribuendis, vtinordi- nate yvr~ gente necef- (itate, cha- rißtmofibi, aliquando fappetias ferre &ftic- cnrrerepef- fit.Ita Pater ccelefiis, cu- ius femper inexhaufla manus,ipu- ter infinita aha dona, qua ex ni- hilo creauit & per na- tura indits exvherrimo Cjazophylaico coeli &terraproducit & reducit, habethoc peculiare ,quo donatfibieleäos &probatos,non neovtantur ad exercenda nequitiam,, aut indulgendum omni vitiorum generi ( alias fer ut at or cdrdium & renum hifie non contulijfet Jfed potius.ad feruiendutrt T>to, maximo pietatis zelo, honarfa circa pauperes miferabilefque homines aliofque quof- cunqueprajlanda opera. Ideo Mortenus dicit,quod hacfcientia.abftrahat hominem ab hu- ius mundi calamitate, & ad cognitionem aliorum bomrum., quapoil hanc vitamJperan* da fint, mentem eius reducit. HiEFA-TIO, gnis & indignis abfeondere; Et fiede virtute intentionis fempet dixerunt vera, fed de virtute iermonis non, &c dixerunt fic lapide Plüicfüphorum fieri ex ouo; quia in ouo tria funt fi milia tribus; quieintegrant lapidem,&c. Roianus Philofophorum dicit, La1- pis nofter efi:tofe diro 1 pirus magifterii, &·aflimilatur ordine crea* doni hominis: Nam primum eil: coitus, fecundum conceptio, tertium praegnatio, quartum ortus, quintum icquitur nutrimen- tum : 0 than firme, haec verba Morienis in tellige, Sc non en abis in veritate. Alius Pliilofophusdicit: In corporibus mineralibus,ad inftar operis natura, conati funt Alchy milia:, facere breui tempo*- rc, quod natura·facit in annis mille: Vnde & docuerunt re quan- däm facere, quae corpora, fuper quibus proiieitür, tranfmutar: Haec vocatur ab eis Elixir,& dicitur Lapis, non lapis; Lapis, quia teritur: non lapis,quia funditur.& currit in igne,abfque euapora* tione, ficut aurum: Nec eft alia res, cui proprietas illa conucnit. Eft autem huius rei prima & principalis fubftantia, cuiu-s materia eilvna,& de ea eft Vnum; & cum ea fit, neque aliquid fibi additur vel minuitur. Multiplicia quidem funt eius radicis nomina,fed fi ea, etiam fupra dida, redo ordine infpexeris, vnam eius radicem &fubftandam& materiam inuenies. Hocmagifierium, ait Da* tin PhilofophuSjVnum habet nomen proprium,& hoc proprium Ingenium ‘h-iiiusbreui- zatis fupfle- ta i'tt fera nigrain fylua, ceruus & vnicornisin nemore, hi capiendi, irretiendi & vniendi • ihnt; iunt item duo Leones vtriufque fexus,Lupus & Canis.Item i duae aues. Hae inimicae mortales in amicitiam reducendae, & per- petuo concordiae vinculo colligandaefunt.Aiius;Huius artis duo naturalis, in quo eil virtus afli- ua ,\mnfit fuperatus per elemen- talem igne. Et in opera- tione prima fua corru- ptionis ob~ feruare de- bes, quodi- gnis contra natura fu- peret calore naturalem,innatum in mobili fubieflo νηόgradu tantum, & non vitra iUurn numerum. Quiafiiritus indiuiduus, qui eil jpeciei conferuatiuus, deftderans fimilem generationem reflo infiinflo fuanatura, corrumperetur per fua deftruflionem ejfentia, & tunc am- plius non haberet appetitum fimilem generationem faciendi. Quia natura exiret per cor- ruptionem & defiruflionem, qua contra naturam funt,& terminum acciperet, & fi- nem confummationis. Hinc Hermese. 4. St facite, inquit, quod fugiens non volet a non fugiente, & quod fuper ignem quiefeat, licet fit ignis afluans. Moneo,inquit mundus, in Turba, caneatis ne compofttumfumiget & fugiat. Author.confil.Qui me miferulam offen- derit , & a quiete mea dijper ferit, do plagam in faciem fuam, per quam fugam capiam Ter boe tangit euitare exceffum calori». TRACTAT. III. funt lapides principaliores, albus & rubeus mirabiles naturaer Al- bus in occafu Solis incipit apparere fuper facies aquarum,abicon- dens fe vfque ad mediam no6tem,& poftea vergit in profundum; Rubeus vero ex oppofiro operatur, quia incipit afeendere fuper lu&.Sufi dam eiernd taßinttfua ndurant,, fixant & congelant,&quadam indurantur,fixantur, & congelantur. Etfic eil duplex conpderatia inartefciitcetcoponere exvna natur avnius metalli duos liquores contraricsin compofitto- ne vnum ,qui virtutem habeat fixantern, congelantem, & indurantem ·, & alterum, qui fit volatilis,infixus, & mollis. Ijk vero fecundus liquor induratur,fixatur,&congelatur per primum; Ex quibus ambobus liquoribus refultat vnus lapis congelatus, fixus & indu- ratus , qui habet virtutem congelandi non congelatum, indurare mollificum, & fixart in- fixum, & molltficare durum. Alius P btlofiophus ait: Scitote,quod duodecim fiunt lapides Philofophorum,in quibus ipfi pofuerunt omnia fecreta fiua. Sed principaliter tantum funt tres, fciUcet, animalis, vegetabilis, ac mineralis. Mineralis non indiget folutione vegetabili ,&ex eo fit Medicina vniuerfialis. Vegetabilis non indiget nififementatione ex minerali. Sed animalis indiget folutione ex vegetabili, &fiermsntatione ex minerali. Alius. Nificorpora vertantur in non corpora, nondum regula operis inuenta eii, & hoc ideo, quia impofiibtle illam tenuifiimam animam omnem in fe tinäuram habentem, a fiuo extrahi corpore,nifiprius diruatur, & in tenuem fpiritum impalpabilem% vertatur. Alius. De omni re potes1 fieri cinis,& de illo cinerefal,&de illo fiale aqua: Stdeii- ia aqua Mercurius, & de illo Mercurio per diuerfas operationesfiat aurum fiue Sol. Altus dkit: Quatuorfunt ignes necejfarii in opere. Trimus eii ignisfimi,quiimpin- guat & nutrit fuauiter. Secundus esi calor Solis in canicularibus,hic decoquit,temperat, & facit compofitionem rectam &perfieäam. Tertius eil carbonum, hic facit animam fitllare,&calefaciendo alterat opus. Quartus eii flamma, hic figit & rubificat. Alius dicit, quando Pbilofopkt viderunt magifterium folutum,tum falem amo* niasum nuncuparunt,fin putrefabum,dixerunt,lapis nofter eii pellucidus,fimplex,& in- uenitur inflercorihtu, quando verfus eii in aquam, tum omnibus eiiohuiam,poii nigredi- nem fi r edditus eii albus, tum arfenicum, & lac virginis dixerunt,fi ad rubedinem perue- nitffanguinem &falphur indigttarunt rubeum. Alius inquit.Ignisfimiefi ages in opere digeftmis lapidis noflri.Nec valet ignis balnei Maria, quamuis etiam teperatifitmus,vnde Alchidius inquit: Igne coquere que tibi efienda, ignis no fler eii reabfeondere, in equi humidoftercoreefifapientum ignis humidus & obfcu- rus, & eii calidus infecundo & humidus in primo gradu, tuitu ignis propriam eii non de- fruere oleum. Materiam,fedaugmentarspropt erfuam temperatam humiditatem. Solus e- nim ille calor aqualis & teperat9,& talis eii fumme necejfarius in generatione ifiiut arm P R JE F AT I O aquas i» ortu Solis vlq,ad meridiem, & pofteadeiccnditin pro- fandum. Alius Philofophas ait; Ego fpiritualis fum, A in me latet fapicntia abfcondita, A qui me ianxerit filio vel fratri meo, viuet & gaudebit, habebitquc fempiternum theiaurum, adeo vt fi pa- iceret quotidie mille millia hominum, non indigeret. Rafis in- quit: Dealba coiuum tuum, fi vis dealbare ipfumcum NilodE- gyptialbefcit primo, tunc cum Perfia in fecretis, A cum hoc, A hocapparebitrubedo, vt pauper in Eremo. Paracelfus ait: Sublima vt ele&rum inalbedinem exaltata: Aquila: conuertatur, quod paruo labore eo transfertur A trani- mutatur: Nulluenimin veritate melius A totius Medicina: fun- damentum eft, quam hoc cledlrum. Ha:c Medicina eft Avoca- tur benedicta a Deo, qua: non omnibus eft rcuelata. Hoc elcdm impone ouoPhilofophico,figillatim ftet in Athanore, donecin medio ifto mari infula confpioatur, tandem fiat vt atramentum. Hoc atramentum eft auis,volans noctu fine alis,quam primus ros coeleftis in nigredinem capitis coruini tranfmutauir, hsc caudam pauonisaffumit, deinde pennas cygni acquirit, poftremo rubedi- nem totius mundi accipit, qua: ignea: natura: lignum, cuius gratia omniain microcofmo accidentia expellit, A cmortuareuiuificat ieurefocillat. Ha:cpra:paratioiuxtafententiam Philoibphorum in vnofitva(e,vnafornace, vnoigne Ac. Nulla Medicinain ter- ris huic eft fimilis, in hoc te exerce, laudem enim A gloriam tibi pariet, A non eris putatiuus Medicus, fed fciens, proximumque tuum amare cogeris. Talediuinum arcanum nemo abfque con- ίϊϋο diuino percipere A intclIigcrepoteft,ficut A virtus eius in- effabilis eft A infinita, in qua D e v s omnipotens cognofcitur. Scias autem circulum 7. ipha:rarum ter in tuo eledlropercurre- re, Ac. Idem ait: Tranfmutatiomctallorummagnum fecretum eft in natura, A difficulter fieri poteft multorum impedimento- rum, A aduerfitatum caufa: Attamen non eft contra naturam,ne- que contra Dei ordinationem, vt multi falso loquuntur, vtvero minora metalla in Solem vclLunam tranfmutentur, abfque tin- ctura vel Iapide Philofophorum illud fieri nequit. Idem, Affir- mo autem in hoc minerali tres fubftantias A materias reperiri, nempe Mercurium, fulphur, A mineralem aquam, per qua: illud TRACTAT. III. a natura coagmentatum eft, & per fcientiamSpagyricam a /iicco proprio refoluitur, quando nondum omnino maturuit in perfe- ro fuo autumno,flcut pyrum in arbore. Arbor pyrum abfeondir. Si vero cceleftiaaftra 8c natura conueniunt, illa primum fui culos emimtjrempore Martii, poftea gemmas protrudit, &his apertis exhibet florem > &flcconfequencervfque ad maturationem pyri arborisin autumno Eadem etiam mineralium conditio eil.Nam &ipfa fimilircr ex vifccre ceiTaeprorruduntur,quod fcdulo notan- dam eft Alchymiltis,qai thefaurum theiauromm vcnantur.Hinc inde ballamus verus &genuinus, balfamuscccleftiumaftrorum, corpora nulla putrciccre linens, nec radicem agere permittens, lepram, podagram, hydropem curans, 6cc. Epitaphium ianc Paracelli multa Ik tanta hrec continet: Conditur hic Philipp v s Theophrastvs inftgnis M e- d i c i n al Doftor,qui dira illa ru'ne/a »Lepram, Podagram, Hydropisim, aliaqae infanabilia corporis contagia, mirifica arte ffultt, ac bona fua in pauperes dtfirihuenda collocandaque homrauit. An- no 1541. dic 14. Septembr. vitam cum mortemutauit. Pax Vivis, Re ies Sterna Sepvltis. Multi fanc funt, qui ignominiose in ipfuminfurgunc,aftin multis ialso , h;que funt meri ignorantes verasartis ac Medicinae; adnoftra. LLciliealioloco dicit: Arshaeccft: Poftquam coelum aut Saturni fphteram cum vita concurrere fccerisiuper terram, impone Planetas omnes, vel quem, aut quos volueris, Lunte ta- men portio lic minima. Omnes currere permittas,doneccoelum Sarurni penitus euanuerit: Manebunt omnes illi Planetae mor- tui, cu antiquis fuis corruptibilibus corporibus, interim aliud re- cens petfcdum, & incorruptibile corpus nadi. Illud enim cor- pus eftfpiritus coeli, denique rutius illi Planetae corpus & vitam accipiunt, Sc viuunt ficut antea. Corpus hoc accipe de vita, & ex terra,qnodierua:Eft enim Sol &c Luna. En artem habes omnino manifefbm&: integram: Si nondum intclligis eam, Naiutule, tum nou Paracclib, fcd rute ignorantiae acftoliditati impurabis. Idem; Quapropter dico, tantum roiei coloris a leone ianguinem accipite, & ex aquila gluten: qus· poftquam iimul coniunxeritis, iuxta veterem coagulate procelTum,& ha’pcbis tinduram Phi- PRAEFATIO lofophomm, quam infiniti qusfiueruntjinuenerumquepaucif- ümi : Velis nolis tu fophifta, magrfteriumhoc eft in ipfa natura, magnalequeDei fupra naturam, atque thefaurus miferiarum val- le pretiofiflimus. Alibi fBreuiorem viam habebis ad rubei Leo- nis thefautum perueniendi, fi concordiam Aftronomiscum Al- chimia didiceris, prout ea in Hermetis Apocalypfi demonftrarur. Adio loco dicit: Eft itaque tin&ura Phyiicorum vniuerfalis Me- dicina, morbos omnesinftar ignis inuifibilis, quomodocunque illi denominentur, coniumens. Dofis eius exigua eft valde, fed operatio potentifllma. Peream a me Paracelfo, curata iänata- que Tunt Lepra, Lues Venerea, Hydropifis, Caducus, Colica, Gutta, fimilcique morbi: item Lupus, Cancer, Noli me tange- re, Fiftulg, nec non genus omne morborum internorum , & cer- tius quidem, quam credibile fit, cuius teftimonium exhibebunt 'Germania, Gallia, Italia, Bchemia,Bolonia, &c. fatis amplum. >Hoc eft catholicam Phyiicorum, propter quod vitam longam profecutiluntomnes Phyfici adrefiftendum morbis, &.per hoc vniuerfaleid maxime confecutiiunt&efficaciflime,iuxta fuum .arbitrium tin&uram Phyficorum nominarunt.Quid enim inMe- dicina maius e/Teporcft,quam eiufmodicorporis mundatio, per quam ab eo fuperftuitas omnis a radice prorfum tollitur, ac tranf· mutatur ? Sanato namque femine, pcrfe&afunt omnia. Sic cx- cellentinimum viriMedici fundamentum erit,regeneratio na- turae, iuuentutifque reftauratio. Adiftam regenerationem,vires atque virtutes Phyficorum tindhirs mirabiliter inuentae funt, vfq·, ad tempus aSpagyris veris vfitatae fecccto,nec non abfeondi- tx. Igitur Deus dat eam cui vult,nec fibi per vim extorquere finit, •fed folusvult in hoc honorem habere, cuiusnomen fit benedi- ctum in aeternum, Arnen. Alius Philofophus ficinfert de lapide: Mineralis eft, squa- lis eft, continuus eft, non vaporat, nifi nimium excitetur, de ful- phure participat, aliunde furaicur, quam a materia, omnia diruit, foluit,&congregat, fimiliter& congelat &calcinar,& cft artifi- cialis ad inucniendum, eft compendium fine fumptu aliquo, fal- tem paruo. Alius ait: Tres facies,id eft, ipiritus vidi, ex vno patre natas,id eft, vnaprogenie,quia ipforum eft vnumgenus,quarum TRACTAT. III. vna eft in igne, altera in acie, tertia in aqua. Alius .‘ Eft aqua vit£ triplex, qaia eft vaum, in quo fune, laliccc aer, ignis & aqua, in qua eft anima exorta, quamvocancaurum, & vocant eam squam diuinam: quas Icilicct facies, patereorum coniunxic, pater,id cft, genus vnura, quiahomogenea funr. Auiccnna fic: Semina non oportet metere, donec tempus meflisaduenerit. Philoiophi hunc lapidem noftrum vocaucrunc Salamandram; Quia ficut Salamandrafoloigne nutritur &viuit, ideft, perficitur,ita«Scnoftcrlapis. LulIius:SuIphurnoftrumha- bet virtutem figillandi & formandi fimile fibi, & omne quod pe- titur , & non retinendi in ie dc ideo dicimus, quod eft pater & le- rnen mafculi ; per ignorantiam cuius multi deciderunt Alchy mi- lia: fatui , & non experti, credentes fine igne naturae fixare amal- gamata. Idem; Scias, quod nihilpoteftnafci, nifi eoe firmella & mafculo, nec aliquod germen generari, nifi & calore ik humidi- tate. Clangor ait: In fumma fune 7. decodiones, icilicer quariior ante viuificationem, id eft, fermentadonem , &c poftea tres, quae defignantuxper fepeem allaturas, vc etiam dicit Philofophus: /Es noftrum corpus habet hydropicum, vt Naaman Syrusleprofum, propter quod quaerit lauacrum regenerationis fepties in Iordane, v: ab innatis paflionibus & corruptionibus emendetur. Flamellus: In duobus negotium hoc omne confiftit, vt vi* delicct igne tuum fulphur pcnctratiuum efficias & amadiuura, quo matrem fuam deuorare queat,& compleueris opus. Matrem infige ventri foetus, quem antea peperit, tum demum fibi pater erit, ac filius ex duobus Ipiritusperfedus : poftea tura foetus ma- trem deuorat, patremquefiium invnicolacufufTocat.inquofi- mul fiores, lac, frudus atque languisinueniuntur.Idem fuper ma- trem pnegnantemferuum rubicundum aequaliterconde; matre mortifica, manus eius ac pedes abfeindens. HmcLullius: Opof- teo matrem,quae prius generat filium, inhumari in ventre filii, & ab eo generari. Alius dicit: Materia lapidis Philofophorum eft aqua ,·& in- telhgitur de aqua illorum trium, vt probat Hortulanus. Nec de- bent cfte plura nec pauciora; Ec dicit,quod Sol eft Maiculus, Lu- na foemina, & Mercurius fperma. • VKJEV ATIO Alius Philofophus fic depingit lapide Philoibphicum: Au- rum loquitur &dicit: Maledicantur,qui nobiliflimam meam for- mam vilipendunt: Ego fum nobiliflimum ens, & omnes influen- tias cadi in vnum conuenerunt ad meam generationem per man- data Dei potentis, & ego fum opus naturas perfedae, & fiim natus fine adulterio, & ifti phantaftici &: nouelli obcoecati me fpurium &baftardum vocant, & me ignorant. Ego vero fum incorrupti- bilis, & filius Solis,& minima pars fubftantiae meas eft totu meum continens, nec in rae aliquid corruptibile reperiripoteft; Et ta- men ifti ex corruptibilibus me dc fubftaaitiam meam volunt mul- tiplicare j quomodo pofluntipfi create filios mei fimiles abfquc confenfii & confilio meo, nequaquam fiet, quoufque ego femen meum igneum iadauero in (anguine meo fluente, albo & igneo. Hinc cocluditur,igne quaerere ignem, & neminem inuenire Phi- lofophorum magifterium, nifi prius calleat ignis naturam in me- tallo concentratam. Riplasusdicit: Quatuor funt ignium genera, qu« fcire de- besj Naturalis, innaturalis, & contra naturam, clcmentalifquc, qui accedit lignum. His ignibus vtimur& non pluribus: Ignis contra naturam debet excruciare corpora, ipfe eft Draco, quem- admodum tibi dico violenter comburens ,vt ignis inferni: Ignis Alius Phi- hfophus in- quit: Pert- inent vero & calorem non intellt- gendus elementalk & exurens,quia ifte nullum viuens ex fe generat ·, fed natura, virtutis, fapientia,quem Zoroaßerίμττν&ήΑΙυυ $ κόα/αν 4ογβΖ ττυρ ζβηφόβΛον j Htrmes Solem & anima vocat; OrpheusvccvloTfotormlspciyAnaxagoraSyWsyif&wa-ivSHory Heracli- tus cum Philofopho z.Meteor.i.vitaomnium^caufam & principium; Plato αηξμ&τΐΜ¥ Arifioteles SuotcvvU* χΛλνμίννγ ςνιχήων Kj »ναίλφνίΊφΊάΐν αςρων ςο.γήω, uAuthor definitionum M.edicarum-y& Cicero ex Zenone artificialem via ad generatio- nem tendentem y mouentemque efficaciter ex feipfo; Tfoßr i Mercurium Alcool, vim opi- mam lucis, &c. alij aliter. Ita aqua & humiditatk nomine non gelida illa & zalollacea; fed codeflis, aerea y ejfenfificata, fubfiantifica & primogenia venit, quam Thales rerum omnium radicem, matricem ,& nutricem: Hermes Lunam·, Eius difcipulifalinam, virentem, mirabilem, non madefacientem manus, Az,othicamybalneum Diana,fontinam, materiamprimam, perlatam & crj/ßallinam ychaos, οχιμα ouSsfaici στόμα ΐ ηϊαςικν Key*, Tfatura penuarium, ex quo calor vitalis &Jpirirus unquam e Jpermateprodeunt, vniuerfumque mpHs inorant&fu flentant, Hjlecb, aliis id genus pluribus nuncuparunt. TRACTAT. ΓΙί. naturae eft tertium mcnftruum; Ille ignis naturalis inefteuiq; rei* Ignem occaiionatum vocamusinnaruralem,vt calorem cinerum & balneorum ad putrefaciendum: Ablque his ignibus tu nihil perduxeris ad putrefactionem, vt pofllt feparari fua materia, vt fi- mulfit propordonataadnouamcoiun&ionem. Fac igitur ignem intus in tuo vitro, qui comburat corpora efficacius, quam ignis clementalis. HicPhiloiophc fi Paracelfumrc&c intellexeris, & tne in comparatio.ne horum amborumPhilofophorum intelliges, iin minus,afinus & infipidus cs, acdefine cauillari Pbilofophos, quoniam n5re&e intelligis di<5terium Philofophorum quod fb- nat, fimilegaudetfuo.fimili, vere &: genuine ubi dico.vnus efti- gnis omnium, in nullo autem magis concentratus exiftit,quam in filioSolis, qui Deum Trinum, vnum &igncra comburentem, fimul ac naturam talem deraonftrar. Ego minimus inter Philofo- phos, vixque dignus tali nomine, dico tibi ex Dei veritate, nifi a- quam tranfmutare fcias in ignem, & ignem in aquam, nihil quic- quam verborum intelligis de Philofophorum verbis. Dicimus autem cum Gebero, quod fi quis non habuerit fua completa or- gana, non poterit ad huius operis complementum peruenire per fe,veluti fi c oecus fuerit, vel extremis rruncatus.quoniam ntjn iu- uatur a membris,quibus naturae miniftrantibus: fi veto fuerit artificis corpus debile & ae- grotum, ficut febrientium vel leproforum corpora,quibus mem- bra cadunt, & in extremis vitae laborantium iam aetatis decre- pitae fenum, ad artis complementum non petueniet. Item &: cum Arnoldo dicimus: In ipfoergo triafuntinquirenda,puta fubtile ingenium artificis,opera manuum,&:arbitrium*,quod quidem re- quirit diuitias,, fapientiam & libros. Similiter & Lullio: Et idcir- co fili tibi dico, quod triarequiruntur, fcilicet, ingenium fubtile, natutale, nonfophifiicum,manuum operatio,dcliberum arbi- trium , 5c hoc requirit fapientiam ,diuitias.& libros; Sapientiam adfc endum facere;Diuitias ad habendam poreftatem faciendi ; Libros, adintehcflum aperiendum diuerium, qui cft in multis gentibus. Ei Geber,oponetetiamipium fcdulum operi vfque ad confummationern ipfius-infiftere, vtnon opus detruncatum di- mittat ; Quu necicientiam proficuam ex opeie diminuto aequi- P R JE F Ä T I o; reret,fed potius defperationem& damnum. Pono adPhiloib·»- phos: Aftratus inquit: Qm veritatem vult afiequi „capiat Solis· Humorem,& (putum Lunae. Author Autoraeait: AliquiPhiloio- phorumpoiltcninr , eile totum arcanum in eo,& vocauerunt i- pfum diuerfis nominibus proprer natura? fuaeexcellemiam ·, vtm libro Turbae Philoföphotumfenbitur ,quia quidam ipilun voca- rum dIoco,vtgummi,fputum Lunte, quidam a calore,vt fanguis. · Pythigorasaic; Intelligcndtvm vobis b Turba, quodfulphur,& calx, 6c alumen, quod ex pomis &Kubul,& fputum Lunte, ac fputum combuftibile, omnia illa fcilicet nihil aliud eile, quam aquam fulphuris, & aquam ard'enrem. Ana firat ns dicit: Prteter htcc dico, quod nihil eftpretioiius arena maris rubea, &eftfpu- tum Lunte, quod Solis lumini iungitur & congelatur. Belus quo- que, Qpjdam fputum Lunte, quidam cor Solis eandem aquam nominauerunt. Morienus:Sume fumum album,&Leonem vi- ridem, & almagra rubeum, & immunditiam mortui. Item, Leo viridiscftvitrum,almagraquoquecft Laton. Rofaiius,Inprimo habetur,in Leone nofbo viridi vera materia>&: cuius coloris iit AvocaturAdrop, Azot,autDuenechviride. Riplaeus, Nullum corpus immundum ingreditur excepto vno, quod vulgariter vo- catur a Philofophis Leo viridis, Epiftola Solis; Beatus, qui cogi- tat in eloquio meo, nec dignitas mea ipfi negabitur, nec vilcicir per carnem infirmatus Leo. Senior j Dixit ergo Marchos matri Tute, quomodo venaris Leonem ? eft mater eius, & dixit: Ego rcipicio ineum , cum autem apportauero illum fu- per ignem, facit odorem, quem diligit Leo cum vero Leo odo- rat lapidem illü,venit velox,vtintret rhalamu illum vitreum,&c. Ht hic lapis,quem diligitLeo, eftfoemina,&c.Itcm,Leo,id cft Sol· inferius, vilefdtpercasnem j hinceft metaphora i ficut Leo for- tis & rex animalium vilelcit per infirmam carnem iuam, dic enim quarto in quartum,quartanam naturaliter patitur.Ita Leo natura pei carnem fuam fibi comemperaneam Lunarem vilefeit &ecli- pfarur. Theodor. aitjEft quaedam fubfianda procedens ex mine- rafiia infra ipfam magis propinqua natura metallorum, quae Calchantis & Aaot vitreus ab aliquibus nominatur, quae eft terra & mmera metallorum, Sc alio nomine vocatur Vrifius,lucens 8c albumen occulto rubeum, nigrum & viride publice, habet colo- TRACTAT. MIT rtτη lacertae venenofiie,im mediate generatus ex argento vitio, maj* teria di (fla, impraegnata ex didlo vapore calid<>&: ficco fulphüreo' infitarefolationecongclatainlaccrtam ,ex quoeilfjrma& fpe- ciesfpiritus fcsrentis in mixtione, cuius & calor mineralis multi- plicatus, qui eil vitae metalli. Alius Philofophus ait, Fili,vadead montes Indiae, &c ad luas cauernas, 3c accipe ex eis lapides hono- ratos. Rofinus: Rebisnafciturin duobus montibus. Idem,Dant Rebis montes, Dracones,terraque fontes. Ralis, Contempla- re altiffima montana i qure funt a dextris & afinilfris, ac afeen- de illuc, ibi lapis noiler innenirur, & in alio monte, qui fert omne genus pigmentorum, &c ipiritus, vel ipecies ibi fimditer eil. A- iius, Confcendite alta montana arboribus confita, quia ibi lapis nofterinuenituis&abfcondituscfl:. Hermes,Recipclapidemni- grum, lapidem ab Montanis Indiae,quod cft intus, mitte foras, & quodforaseft, mitteintus; Maria Moxfis foror, Accipe herbam albam,claram, honoratam,crefcentem fuper monticulis. Aut- cenna, Inuenimus feriptum in libr. Ariftotelis,quem fecit de lapi- dibus,vbi dicit; Duo lapides iacet in ftcrcorc vnus foetens,& alius · beneodoratus parum appretiati in caulis gentium, fi fcirent gen-· res eorum valetudines, teneret eos honorifici, led quia nefeiunr eoxum valetudinem, defpiciunt & dimittunt eos fuper ftercora inlocis foetentibus, 2>c qui coiunget eos, ibieil magifterium. Gra- tianus, Ec fi hoc in ftcrcore inuenerisqirod tibi placet vel expedir,. nihilominus tolle. Merculinus,Eft lapis occultus,& in imo fonte1· iepulrus, vilis &c eie&us fimo vel itercore recftns. Arnoldus, Ven- ditur palam, minimo pretio. Bernhardus, Verlatur ob oculos' toti mundo, nemo tamen cognouit eorum, qui funt in mundo. Roiarius, Er fi vero nomine nuncuparem,infipientes eumeiie non crederent. Alius, Ante confectionem nimis efigrauis & tidus, & poli confeClioncm eil eius odor bonus, iuxta hoc quod fapiens dicit·: Illa quidem aqua e corpore mortuo &iam inani- mato tollit odorem: Nam «Sc eius odor e 11 malus, & odori lepul- chrorum alfimilatur. Alius, Et eil lapis vilis, niger & fcecens non empruspretio. Senior, Duae aues funt homogenere,idell, vnius naturae, & lunt lapis fapiencum, mafculus eil, fine alis, id eil, non potell volare, quia dele ignis non pcceiliplum corrumpere, nec exhalare in igne, vel nullum falium, vel fimi tuum aut aluminum. P R JE F A T I O nifi Aquila noftiadidaiAuis vero alata eft formina, quae cum cor- poribus corrumpentibus confumitur. Alius, Ideo tali aqua, fixa- mus aniculas in aere volantes, virtute lapidis noftri. Ali us ai t,Ni- hilaliud curate, nili quomodo duo argenta viua ,fcilicet fixum in aere/& volatile fugiens in Mercurio. AhusyQupdhocfiilphur,id eft, argeatum viuum confueuit fugere,& fublimatur, ficut vapor: Oportet enira alioargento viuo fui generis, id eft, seris retinere &; fugam cohibere, quod fi cum albo vel rubeo fulphure fui generis non mifceatur,id eft,auro vel argento,proculdubio fugiet. Alius, Dico vobis veraciter, non eft tindura Veneris, nifi in aere noftro. Lullius Theodor. Fili, accipe de noftro aere, & de terra modicü, & perfora latus eius acuta lancea tota calida , & videbis a ventre tuo exire tantum de cholera nigra &combufta,quod habebit po- tentiam intoxicandi, & impotionandi totum mundum. Et natu- ra huius rubei capitis eft vna iubftantia multum fubtilis & leuiffi- ma, & in complexione multum calida, &: ficca,& acuta. Bafilius, Et pro memoria hoc dico, quod fi Parisnobilem Helenam abfqi interpellatione tueri poifit, ne generoia duitas Troia a Graecis amplius deleatur, ScTriamus,cum Menelao hinc triftitiaaffician- tur, tum Hedor &: Achilles.concordes fient ad impetrandum re- gium fanguinemabiqi bello, &poffidendum Monarchiam cum nepotibus &pofteris omnibus amplificädo eorum ditiones cum magnis diuitiis. Roiär. Hocquidem maximum eft noftrum ar- canum , quod inuidi Magncfiam appellarunt propter arcanum i- pfum: Diligenter igitur ipfamMagnefiam in fuo vafe coquite, quoufquetotum coaguletur,&feipfum contineat. Alius, Ma- gnefia dealbata non finit corpora frangi, nec vmbram Veneris in- duci. Idem, Quae Magnefia nifi totum compofitum ? Item, Ma- gnefiae pulcra vide, mirareqvquomodo per vnum multitudinem infert. Derdaris, Praeterea fcitote,quod arris corpus Magnefia re- gitur. Mofius, Argentum viuum carobar, eft Magnefia. Pyrha- goraSjNonigituroportet vos illam dimittere Magncfiam ab/qne argemo viuo. Cum enim componuntur,fortiffima eft compofi- tio, quae vna eft decem. Et ferendum, quod nihil aliud huiusar- tis icientia,· quam vapor & aquae fublimatio, argenti vini Magne- fiacque corporiconiundio. Alius Philofophus,Soleftmafculus. TRACTAT. 11 r. Lana foemina, & Mercurius fperma, eaquc tria vocat aquam illo- rum trium; ied vt fiat generatio & conceptio,oportet vt mafculus coniungatur fceminae, &c vitra hocrcquiritur femen. Alius,Nihil eft quod a Latone fuam obfcuritatem vel fuum poffit auferre colorem; fed Azoc eft quafi eius tegmentum, pri- mum videlicet, quando decoquitur ;.nam &eum colorat, & al- bum reddit,acirerumdominaturLaton Aaoc, &eum rubeum reddit. Alius, Quod Azoc nequit fubftantialiter Latoni faum Theodom Coque λ- qualitero- m tuum tu refidentia, conflantia, exifiemia, atque com- pone ißud fecundumcompofitionem 'illorum, de quibus vult componi, fcilicet Sol & luna, & Mer- curius noßer. Et fcitote, inquit alius, quod eadem funt quaalbant &rubificant intrin- ficus & extr infecus fcilicet, Sol, Luna, Mercurius: qua tria di (fo lata & fermentat a ap- pellat argentum viutim dicens, argentum vinum habet infe corpus ,ßiritum& animam. ldem,vtraqueMedicina incipitur cum Sole &luna ·, fied ad rubeumßt fermentum cum Sole,adalbu m c Luna: Sol capitur dupliciter,vno modo pro aqua Solis, alio modo pro cor- pore Solisiquiaaqua Solis,inquit, eH volatilis,&corpus eius fixum, dreconuerfode Luna. Hortulan9: Hic perfupeiius intelltgitur dignius,&per infertus indignius,vt feiltet fiat vnu ex illis trib9 ,velexSole &Lunafatvnares,cumparte$funt aquales,&appellatur hac coniunäio fublimatio Pbilofophoru:&diciturfublimatio,exaltatio,fiuedignificatio, quia Sol dignificatur & Mercurius. Na cumfaft a eßvnio,in tata dignitate efl Lunaficut Sol dr MercuriusStamplius notificojncpt Rofar.quodDrato nomoritur,nificum patre &forore fua interfictatur,&no per vnum tantum,[ei per duosfimul. Frater eft Sol, foror di Luna. ‘De Dracone Theop hilus in Turba: Simili medo,illa mulier fugiens generes, quibus per fe, quamuis iratadomefiicafit, vt non dedigneturfefuperari, vt eiusconiuxfuum ha- beat decorem, qui furibundus eam diligit, ac iugtterpugnat cum ea, donecfuos concubitus cum ea peragat; & Deus pro voluntate filios multiplicat, cuius porro decor igne confutui- tur. Termino enim finito, reuertitur adeam. Dico etiamvobis,quod Draco ille nunquam moritur: Tamen illam mulierem fuos interficientem coniuges Philofophi neci dederunt, Illius enim mulieris venter plenus di veneno. Fodiatur igitur fipulchrum Draconi,illicque fepeliatur mulier cum eo,quHlli mulieri fortiter iunilm,quante magis eam nedit, & vol- uiturcina eam,tanto magis corpus eius in mulieris artubus mixt um,ad mortedeclinat, & totus vertitur in [anguine: quod cum vident Philofophi in fanguinem ver fum, ponunt eum ad Solem, quoufqfienitudo confumatur,fanguify arefiat: £t tunc apparet venenu,dr oc- cutiu manifefiatur.lnallegoriis,Sumetauritcucarne & fanguine,cornibus,peduifacalcia- mentis, & verte eum in aqua, & cu[anguine mtfcejotuefe trahe,poftea affa,donec rubefiat. Hermes c. 4.Volemdominari,arteifo cujlodire,iunge bub hu- midkate& jucitAte,nec tueo ali- quid fvper- ßuum nec TRACTAT. Hl. «■eo quod aes, vt homo, corpus habet de ipiritum. Alius dicit: Tin- dhira fit a natura volantium, &: illud quod firmat & fixat ipfum fpiritum.eft fixum, δί perpetuum , 3c incremabilenominatur iulphur Philofophorum, vel cinis extradus a cinere, vtSenior di- cit: Quod fixum eil, figit res fugitiuas. Idem ..Terra fixat, aqua dealbat, aer penetrat, igniscolorat ; Itcrn :>Terra ibide m relinqui- tur vt alia tria elementa in ea valeant radicari; fi ipia non eilet,ele- menta fundamentum non haberent fuperaedificandum domum nouam thefaurariam. Gratianus: Ignis in aere fitJuxjexoffe fit calxjintenditexficcationem illius humidiiplendcntis, vtverta- tur incinerem, de quo dicit Aziratus, & quam pretioius ellcinis iile: Aer in ouo fit ipiritus. Alexander ex Perfia fcribir.Lapum & Canem in hac Argilla eile educatos, tarne a Philofopho nobis in- dicatur,vtrumquevnamhabere originem,Lupum fcilieetabo- riente prouenire, Canem vero ab occidete ortum habere; de que '&iupra: lile momordit illum, & iile momordit illum, & fiunt tabidi ambo, & interficiunt fc adinuicem, donec fiat cx eis roxi cum & theriaca, Alius, Venite filii fapientum, & nunc gaudebi- mus δί deledemur fimul, quia mors confumpta eil, δί filius no- ller iam regnatae rubeo ornamento accarne indutus eR. Et, Fili mi, ante omnia moneo te Deutp timere, in quo eft nifus tuae dii- pofitionis. Lullius: Oportet enim matrem, qute prius generat fi- lium, inhumare in. ventre, filii, 8c ab eo generari. ma- trem praegnantem feruum rubicundum aequaliter conde. Con- iunge ergo feruum noilrum ibrori fiiae odoriferae,& inter fe filium gignent, qui nonailimilabiturparentibus. Alius; Me igitur & fi- diminutum inuenies, aerem nti- trir eignem, fictu aqua terram, fi- ge terra & aqua:Que - ntam fi a- quam bene occidifti, et- iam eleme- taocctdifii, & mortua funt. Alius: Qua noflra mor- tificat, il!u- minat, mor- tificat, & viuficat,dt apparere fa- cit colores nigros,pri- mo in mor- tificatione corporis, dic in terram conuertitur, & poii medium apparent multicolores, & varii ante dealbatio- nem,quorum omnium finis albedo, in commixtionem vero aqua & corpus fermenti pra- parati corporis infiniti colores apparent, & fic apparet, quod vnum magtflerium elf, ex vno & cum vno, &fic ex quatuor, & ex tribus vnum. Item dealbatio esi operis initium, & totius firmamentum, nec deinde in diuerfos colores variatur fpr ater quam rubeum, in quo di vltimusfinis. tyilnis inquit: Artifex nofin operis primo debet lapidem 'olue- re , deinde coagulare, quoniam opusnofirum nil aliud di, quam facere perficiam folutio- nem & coagulationem albi. *Z\[ fi mutetur terra in aquam, nullatenus pernemur ad per- fieäionem albi.. Hac ambo, fcilicet folutio corporis & coagulatiofptritus erunt in vna opera- v.one>& non fit vnuabfy altero. Dijfoluere corpus, & coagulareffiritus, di op9 maturare. PR ATIO lio meo coniunfto,nil melius aut venerabilius in mundo fieri po~ teft. Idem, Me igitur meas matri &iuo pedori iunge; Quia Tuam fubftantiam facio continere: Noli ergo alienum nobis introdu- cere, necab opere cellare. Nam omnis natura cum fua adunatur locia,&: per eam perficitur; Mater me genuit, &c per me gignitur · ipfa; Ipia enim primo dominabatur mihi ·, De cetero autem do- minabor illi,quia perfequutor matris meas fa6lus ab ipia accepi volatum;Ipfa tamen meliori,quo poteft modo,fie- nt mater pia vouet &nutrit filium,quem genuit,donec ad flatum petuenero perfe6lum. Idem, Liga ergo mulieris la&antis manus, vc non fugiat Gabricum, id efl.vmim, apponite fibi filium, quem genuit, vt la&eteum j quoniam cum mulier mortua fuerit, erit bufogroffus de la£le. Elamellus, Tum fcetus matrem deuorat patremque fuum. Et, Matrem infige ventri fui foetus, quem an- tea peperit, tum demum fibi pater erit, ac filius ex.duobus fpiri- tus perfe&us: Coniungeergo feruum noflrum forori fuasodo- rifei as,&inter fe filium gignenr,qui non aftimilabitur parentibus, Alius Pbilofophus, Dicitur luno Saturni & Opis filia, Iouiiq-,To- iol & coniunx, & ante louem nataeodem partu, Reginaqae efle Deorum &diuitiarumDea, partubus & matrimoniis prasfc&a, quas nihil eft aliud, quam aqua Mercurii, quas luno nominatur:: Saturni ea de caufa eft filia, quod ab eo &cius terra deflillatac manat: Hacc terra dat opes fiue aurum chemicum , quod vnade- ilillet luno & lupirer, fiueaquaMercurif&fal in vna parte vafeu- li vitrei, ac in vafereli&us: Cum vero prius effluat aqua Mercurii e vafculo,nafcitur luno ante louem. Alius, Rem vilem accipias, aceam faciasfuos amplexari parentes, quouiq; penitus erepent, & fint veluti mortui. Ibidem, Argentum viuum eft caufa mortis fux,quia ipfutnmetfeipfuminterficit,& poftea occidit patrem & matrem iuos,&extrahit eis animas acorpoiibus, & epotato- mnes ipforum Arnoldus inquit: Quis ergo faciet talem aquam 2 Certe dico, quod ille, qui feit facere vitrum: Hac enim materia nihil aliud eft, quam de fe ipfa vuh fibi adiungi*. Nam omnia, quibus indiget, in fe habet. Rafts, Coopertorium equi pallium noflrum album, & equus no ilei Leo fortis fub pal- lio coopertus. Bonelius: PiOptereaillanatura,cuihumiditasad- TRACTAT. III. emptaeft, cum per no&cs dimittitur, mortuo fimilis videtur, & tum illa natura igne indiget, quoufquc corpus Sdllius fpiritus in terram vertantur, & tunc fit puluis mortuo fimilis in tumuloy His peradlis reddit Deus ipiritum & animam,&: omni infirmitate ablata confortata eft natura noftra & emendata. Oportet igitur illam rem comburere abfque timore, donec fiat cinis i qui cinis aptus fit recipere ipiritum, animam &rin(5hiram infulam. Alius dicit: Granum fixum eft velut pomum,&c Mercurius arbor j Non eft igitur feparandusab arbore fm&us, quia non poteft aliunde nutrimentum accipere. Et mox. Quo denuo plantetur circa fru- puluere ru- beo reperi- ttiTy&c.. Hinc inde filius nofier iam regnat ac rubeoor- namento& urne indu- tus ett : Iam filius nofier genitus Rex (umittin- äuramah igne\ illum vero mare & tenebra fugiunt \& Solis radiosOraca fugit, qui foramina ob- femabat, filius que nofier mortuus viuit, & Rex ab igne venit, ac coniugio gaudebit, & occulta apparebunt /filiufque nofier iam vmficatus fit ignis bellator, & ttnfturis fu- peremmens. % Lucus fummoßereti in vertice montis,. Tons vbi decurrit nitidis argenteus vndis, 81 Jpecus exefum tendens aperitur in antrum; Intus habetpraftans diuino numine virgo, RurlcuUGlauramprifco quam nomine dicunt,, Huc denfos inter vepres angußus & a[per, Actliuifife&gr e perducit callis euntem, Vejhbulum ante ipfum ßelunca laut! & aqua Tlani(ies,non ampla tamen horrentibus vmbris: Cingitur acftuuij ripis & margine Tophi; P'R^FATIO Ohdufta viridi tnufco rfefiistfa Corymbis: verofi quis feliciter, omnem t Continuo labem humanam,mirabile dictus Exuit ac pondus fuhito mortale relinqui:, Et purus penitufijue leuisfitjpiritus illi, Quique aditus lufiret cunctos, feratur Fer cuneos,quibus in mediisfidet aurea Nympha, Aureus & circum thalamus, fepraque renidet Quin auri tabula pedibus calcantur euntum, Atque ipfa ex auro jplendet conflata fupeüex: Taru fiis, ne qua titubes, in montibus.antrum Hoc pete, qui rebus tantis primordia quaris, Quodque illic vifum fuerit pretiofim, inde €rue, necfumptu, nimio nec parce labori. Alius ait, Venite filii.fapientum,& nunc gaudebimus,& dc- iedcmur fimul,quiamors confumptaeft,&: filius nollet iamre- gnat, ac rubeo ornamento. & carne indutus eft: Iam filius nollet genitus Rex fumit tinduram ab igne. Alius, Nuncio ergo vobis, quod nili me interfeceritis, intelledus vcfter n5 erit perfedus, <5c in fotore mea Luna crefcit gradus fapientiae veftrtc, & nunc cum alio ex feruis meis, & fi fciretis fccretummeum, ego ium frumen- tum feminarum in terram puram, quod nafcens crefcit & multi- plicatur, &adferc frudum feminanti. Ibidem, Ego enim fum ex- cellens, qui ex alto deprimo cun da, & nullus fetuory m meorum poteft fuper me, nili vnus, cui datum eft, quod contrarius eft mi- hi, & ipfe deftruit me, non tamen deftruit naturam meara,&c. de hoc&fupra. 'Verum confiteor, peccator fum, quod cum matre mea, quas me prius mfuo ventre portauerat,confucui multipli- care filios meos,& cum ipfa cofueui delegari,& amicabiliter am- plexari,vt ex eadepeream poflirnmihi fimiles augmetarc & mul- tiplicare, iuxta illud, pater eius Sol, mater eius Luna. Hinc alius. Oportet matrem, qua: prius generat.filium, inhumari in ventre filii, & ab eo generari. Alius, Coniundionem facito acanimam exinde,ita vt in a:ternum ab anima non feparetur. Facito nuptias, inquit Geber, ac fponfam cum fponfo in ledo colloca, acledum eius rorecoslefti irrorabis, atque iponfafilium concipiet,is Rex Senior, Hm eil virtus femina, quafemina feerat in 9. tractat, τ η; ent in omnes tribus eius, omnefq; hortes eius pacem cum eo ini- bunt, ac rubro diadematccoronabitur; Rcxque aeternitatis per- manebit , atque nunquam dominationem amittet« Alias Philofophus dicit: Quiaterranigra, in calcinatione feparatur a coni mixto, qux alias hicrann totoopere inieparabi- lis propter foniflimam vnionem; &ideo necertehiit per tonirti- raum artificium feparari: Etiiremanferit commixta,propter fui impuritatem, impediret purae materiar ingeertum. Alius mquit. Et fi beneintelligis, hic iacet nortra tota PhP loiophia, & notandum, quod in occulto nortri lapidis eft calidi- ras 5c iiccitas, & in manifefto frigiditas & humiditas, quare opor- tet eum manifeftum occultari, & caliditas, quae eft in occulto, eft elementum oleum, quae eft ficcum, hoc enim rtccum figit ficci- cas, ignis tingit, illud autem quod eft in manifefto,eft frigiditas & humiditasjoportetergohabcreproportionem inter ifta, vtfrigi- ditas &hnmiditas‘fimcontemperata caliditati & ficcitati,quaee- ranr inocculto ,iilaquardam ftigiditas&humiditas cftfumusa- quofus & aduftiuus, qui corrumpit &: parit nigredinem,& ille la- pis eft alterius virtutis,Scnaturasin occulto: & alterius in manife- fto,fed in integra commixtione& eiufdem virtutis Enaturae. Et iic mutatur fpirirus in corpus nobilirtimum, deinde fit currens & oleum, quod eft tin&ura vera, multiplicatiua ,confolidatiua, ca- Ibratiua,dcclaratiua,purgariua,&confirraaciua. Alius,Com- plexio eius eft temperata, & natura directa in caliditate, frigidita- te, humiditate ,&ficcitate, necin eo aliquid iuperfiuum necdi- minutum inuenies,aerem nutrire ignem, iicut aqua terram, fige rerram & aquam, vtacrpoftir figi in aquam : Quoniam fi aquam beneoccidifti,etiam elementa occidifti,& mortualunr. Alius Philofophus: Tota operatio noftra non eft aliud nifi extra&io aqua: a terra, & huius aquar fuper rerram dimiiIio,donectcrra pu- trefiat. Hare enim terra cum aqua putrefit & raundificatur: cum mundara fuerit, auxilio diuinitans cotum magifteriura perficitur. Et alibi. Spinrus Domini ferebatur fuper aquas. Alius fic iapien- tirtime infert j Si dextre capis: Hic eft fpiricusDominiMofaicus inciibatufuoadhians aquas. Lux primxua, qua lucent micantq; aftra , &interranea omnia vigent ac fouencur. Harceft Zeroaftri “äkhm,ß- gnifcata- mwrf, quoque ante diluuiumviguifle, idem Serenus Abbas anredido loco citatur. Vnde percipitur Aigyptios, qui gloriantur fefe per 20.millia annorum Aftronomiae notitiam habuifle, maxime falli fuis pcrfuafionibus, cumprimitus eam ab Abrahamo, aut Noha: nepotibus, vt forte plerafque alias artes fub Magia naturali feu Phyiicacomprehenfas, acceperint. Bernhardus Comes virgra- uis ex aliorum cdieduris Hermetem coaeuum Mofi &c Aaroni fa- citjdum inquit: Vixiflc fertur ante legem&poft, quo tempore multi fapiences viri vixerunt. Verum nos Hermetem his longe antiquiorem ftatuimus: QujaMofis suo Aegyptus iamdiuflo- ruerat his artibus, quod patet ex diuitiis& Regum luxuria, qui iam ante Pyramides extruxerant, aliaque opera ftupenda perfe- cerant, ad quae Ifraelitarum feruili opera vtebantur, vt notum eil ex facra hiftoria. Ad haec Apim, Ofirim, lfm & reliqua numina tunc ante multa fecula coluerant: Vnde in abfentia Moflslfraeiirae, cum in deferto degerent, ad hunc Apidis colendi ritum,quem in Aegy- pto viderant & obferuauerant, Aaronisconceflu reuertebantur, &do idolo aurei vituli feu Apidis, ( quod in lingua Aieyptiaca PR^FATIO iignificatbouem) quod inde Mofesreuerfus ex monte Sinai con- fregit, & in cineres combuflit, quos Ifraclitico populo in potu bi- bcndospropinauic. Apertum faneconftac cultum yEgyptiorum factorum cum arte chymiea,quae in templo Vulcani ( ab Apis ale- batur in aureis cubilibus) exercebatur/cmperconiundumfuiile, imo in eius arcis occulüflimae gratiam introdu&um·, indcpatec quod cauia,vtpote Chemia: tra&atio hine proueniens medi- cina arcaniilima, prior fuerit fuo effedhi feu confequente,hoc eft, religione ac operibus Aegyptiis hincdcpendentibus. Hermetim libros cofcriplifle quampluiimosdamblichus in libro fuo de My-1 ilcriisrecenier,vbi columnarum Mercurii mentionem facit hunc in modum: Principia quidem tota vnfuetfaliave, vt narrat Se- leucus , Mercuriusipfe tradit viginti millibus voluminibus , vel iicut Meneteus reccnfet, tradidit voluminibus triginta millibus itemque fex millibus & qpingentis, atque viginti quinque , & in eispeifecfteomniademonftrauit. Idem dicit:- Mercurium de Diis aethereis,Empyraeis& CGeleftibusfcripfiiie,ac de Erapyraeis libros centum, totidemque de yEthereis, mille de coelcftibus compofu- iile; quorum permultos inGrmm fermonem translatos tradit his verbis:· Qui enim libri lub Mercurii titulo circumferuntur, opiniones Mercuriales continent, etfi iaepePhilofophorum Graecorum fty- lo loquuntur, funt enim ex linguayEgyptia in Graecam ttanslati a viris Philofophiae non imperitis. Incredibile vero & fupra omne fidem politum videri poftir, ab vno homine tot feripta edita eile, quae vel fola toti mundo in Philofophicis fuificerent; icd confide- randum eft, virum illum omnibus numeris abfoiutiffiraumhaec velucorisfuifacrificia D e o creatori coniecrafte, Hymnis & lau- dibus diuinis innumeris repleta, eum que abique dubio de fingu- lis creatis finguloslibros, tanquam vniuetfi paginas, confcripfif· fe. Exlibriseiuspaucifllmi adhuc fuperfunt,&adnoftramaeta- tem peruenerunt, nempe Pimander, Afclepius,Trafiatus j.capitulo- rum,&Tabula vocata Smaragdina: Afclepius ante fefqui mille annos,&lius, Latinum reddidit, Timandrum Marfilius Picinus, &c„ Suntnonnulli , quiTrifmegifti vitam aut feripta euoluunt, Chy- miae tamen nullam faciunt mentionem, omuiaqj ad aliam inten- tionem interpretantur: attamen fatispater, eum verae Chymiae TRACTAT. III. Principem faifle, ii non primum inuentorem,tamen inftaurato- rem, fecundum quam Regnum Tigypti reformauit, &nouasle- ges inftituit. In Afclepio chymicorum Deorum,hoceft,terreno- rum ,poftcoeleftium confiderationem, mentionem facit, prout manifeftum,fi pauloacutiusintrolpiciatur: vbi cap.S.caulamex- ponit, cur folishominib.usintclligentiarn &difciplinamfuamDi- tumtas iit impartiri dignata., &c. Summatim& breuibus hasc de .Hermete concludimus? Sthnicus quamuis fuit AEgypim in tenebris genttum educatus, em ex fcriptü tamen apparet, illum k T)EO fingulari- milluminatumfuiffe^vtilla propheticoJpiritu feuinßinäudiuino deD EO VNO, hominum, Angelorum & omnium creatore, Fatre, Logo & Spiri- tu mrno ,apeneque de Filio fcripferit. AntiquiEthnici & iEgyptii il- lum non folumviuum fummareuerenda cultuque ipfum affece- runt , verum & Tbeut, quafi diuino Mercurii nomine appellarunt, etiam poft mortem in eius honorem ciuitatem condiderunt Her- nwpolim,&c primum anni menfem ,qui apudiEgyptiosSeptem- ber eft,denominauerunt,hinc inde & hodierno die a Philoibphis multis nuncupatur Mercurius Trifmegiftus, &c. Longe ac latius foret, ii ilIaomnia,quae adhuc de Hermete e flent referenda, alle- garentur, verum ad aliosPhiloibphos nos-remittimus,nolqi ad reliquos chymias conuertimus, & inprimis ad Her- metis congentiles yEgyptios:huicT«yLi Pbilofophorum.atteflanteie- quitur Mena, RexdLgypti, qui leges quafdam, Mercurii praecepto tanquam magnorum bonorum caufam futuras, promulgauit. Tertius eft Buferis, qui HeliopoIim,Solis vrbem,feu Thebas jEgypti condidit, quas quanta fuerit & quam mirifica, videatur Theodorus Siculus; Condidit &Buflrim,&: in ea magnum Ifi- dis templum. Quartus eft Simandius: Cuius epitaphium ·, RexRegumSi- mandiusfum, Si quis qualis fuerim, & vbi iaceam,nofle velit, meorum aliquid operum exuperer. Hic Memphi in Vulcani templo ftatuas fumptuofiflimaspofuit, fuam &vxorisvnius lapidis, altitudine cubitorum triginta, Filiorum vero viginti. Cuius patri poft natum Sofoftrem in fomnis Vulcanum praedixifle icribunt, infante geni- tum toto orbi imperaturum; Vbi notandum, ab omnibus defpe- iii z dura P R JE F A T I O £lüm Sc deie&um Vulcanum hic in ALgypto maximu eile Dem«, (TcilicetChymicamm) oracula reddere, admirandi artificii tem- plum habere; at cur hoc, non vt coquerent cibos, fcd medicinas corpori humano,aeque,vt illos, neceflarias.Quamor Regibus an- te currum vice equorum iundlis dicitur in fummis feftis vius,dum in Vulcani templum tenderet. Sextus dicitur Miris, qui Labyrinthum condidit. Septimus,Cto«w, qui Pyramidem maximam exftruxit. Odauus,i!we Colchis Ammianus narrat,iib-11.quodfintanti- qua AEgyptiorum[oboles ,T>iodom eos AEgyptiorumColonias vocat, qui in Ponto habitant;fodinas metallorum fecuti: hincaureailla al- legoria de Aureo vellere CochisaiTcripaeileam ob caufam,quod illa regio metallis & illis mineris abundauit,quae adChemiae arte requiruntur: Solis filius in Luco Martis pellem ouillam a Mercurio deauratam expofuit(variis artificibus,qua tandem L«/0«}idcft,Mc- dicus fubtili ftratagemate, exMedea,hoceft, rationis Thcoreticae confilio,obtinuit: Primo Draco dentibus ipolianduseratfqui iunt materia artis purificata) per offam foporiferam, quas fatis nota eil herba colligenda Sole ingrediente in Capricornum, cum eo tem- pore radix eius fit maxime efficax; Secundo hi dentes in terram propriam fpargendi funt, quas terra Aquario fit fubieda, hoc eft, aquofa,vel aquis abundans: Tertib Tauris terra fubuertenda, 6c fiiprafemini fpargenda.Hinc tumultus bellicus virorum mox cre- fcentium,&: per fe pereuntium,atq·, hic eft meta pellis aureas obti- nente; Si qui hasc ad alia exponat, quam natura rei & circumflan- dae admittunt,eos neduminfeirpo quarerefinimus,& ex aperta veri- tate fibi i ireTcio quas fabulas fingere. Phrygiam quoq*, metallife- ram fuifle,& Poetarum,carminibus celebratam,conflat ex Troias deuaftatione·, Cjany medis vaptus, dcMidavotumconuincunt (qui ambo Phryges fuerunt) artis Chymicae fidentiam hifce locis non fuifte omnino ignotam: hinc fingitur lupiter Ganymedem fub forma aquilae fubuehcre in coelü: & contigerit, voto ob- tinuifte, vt id in aurum verteretur,nempe ex indulgentia Bacchi, 4>ei Chymici, quem hoipitio cxcepiifet. TRACTAT. 1 ί r. *7)iod0rus Siculus Danaum quoqj iEgyptiumfuifle narrat, qnfi; cum hiiabns profcölisin condideüt&\cBelum iradirinBabylomam colonos traduxifle,ibi- que UcerdoieSiQUos Babylonii Chaldaos vocant, moredEgyptiorura aföa.obf(rru3nres1Phyficos& AftrologiaededicosiinftituiireiHos autem duos Chymicosfaifle conflat exßdidilw,aliirq·, allegoriis, nec non ex monumentis in eorum Honorem ereclis, quas luo vi- deantur loco : r Athenienßs Menet hei pater i£gyptius o- rigine, A thenienlium ciuis, 8c poft Rex fa&useft, cui diuitiae, po- tentiam Sc authoritatem, haeregnura conciiiaruntj fimiliter & w» praeceperit falutaret, quod inclinato praeftmt cacumine, voce diftinda,ied gracili & foeminea. Tantum de Gymnofophißts :qai cum Chymiarerum na- turalium fcientiam,feu Magiam naturalem exercuerunt; Quod rero ad fupernaturalia quoque, vtifunt vocales reddere arbores, diabolioperadcclinauerintjidnoneft mirum,cum Ethnici fue- rint, necperfedam Dei veri cognitionem habuerint. Confiat item& ex antiquorum relationibus, quod Magi apudPerfas hanc artem chymicam pro fapientia &rerum naturalium perfedi fiima cogni- tione habuerint : Cicer oteßaturitb.deDiuinatione,quod nemoapud Per- flas ad Regni moderamen admitteretur, qui artem Magicam non didtcijfet. Et Foßidonius ex Strabone refert,apud Parthos confilium effe duplex,vnnm No- bilium,alterum Magorum, & ex vtroqueReges ehgt folttos. Calius Rhod.l.p* cap.i$. Plinius ltb.$ o. vult Oflhanem, qui Xerxcm ad bellum contra Cjracos comtam eil,primo in Graciam attulijfe Magia cognitionem, vbt ait: Ofiha- nes adrahiem,non auiditatemodo [cientia eius Cjracorumpopulos egit. Certe Pythagoras,Smpedocles,Democritus, Plato ad hanc dtfcenda nauigauere,exi- liis verius quam peregrinationibus fufceptis. Hancreuerfipraedicauere, hanc in arcanis habuere. Et paulo poti: N onleuem & Alexandri Magni tem- poribus auäoritateaddidit profeßtoni fecundus oßhanes comitatu eius exor- natus. Oflhanem apud Perflas flcripfiflfle quoq3 Chymica, memorat. cDe vera tJXtagta naturali, eius virtute, compofitione & effefttbus traclat Arißoteles hb.de admirandis aud. Plinius l.$o.c.i.i.}.Proclus hb.defacrtficio & Magia, eyiugußin.l.z· y. Albertus Magnus lib.i.mineral.cap.i. l.& 17. Erancoßerius lib. de Sympathia. Picinus hbr. 4. Theologia Platonis cap. 1. Cardanus hbr. defluhtilitate. Bapttfla Porta, & alij. Ad Magiam hanc naturalem referuntur fcientia Mathe matica,Phyfica&Me- dicina. Chymiam compleditur Phyiica, quae cum Medicinaiau- danda venit,quia rerum naturalium arcana docet, ex iifque elicit remedia ad conferuationem vitee mortalium pertinentium infini- ta,acvtmuneraDei non contemnenda. Verum fi hodierno die ipfifiima m abufii magno non e fiet pofita, ä magnis tum piis atqj vivis improbaretur. Quando vero rariflime id accidit. TRACTAT. ΙΠ. vr naturae lecretaablqne communicatione Daemoniorum,acriiq; geniorum tra&entur, hacenim curiofarerurnabftruikruminda- gatione homines deceptos adducunt ira confequenter, & ad res malas perueftigandas, ad vaticinia,refponlkdanda de faturis ad curationem morborum per incantationes, ligaturas,charadcres, & verba monftrofa a daemonibus indicata. Hinc Magiam non di- cimus praenecefiariam, aut vtilem humano generi, imo & veris Chriftianis non temere indicitur vitandam & deteftandam. Phi- lo lib.i.ailerit: Deprauata & adulterata eft vera Magia, & ex eius corruprionedefcenderuntjquasproprio vocabulo malas artes di- cimus, Circulatorum, Ariolorumq, ftudia, mulierü, nequiilimo- rumquemancipiorum expiationes &luftrationes, profitentiura mutationes amotis in odium, aut ex diuerfo odio in amorem, per quafdam paillones amatorias & incantamenta idonea. Atque his dolis circumueniunthomines &c ingentium malorum,atque rui- narum funt caufae,non priuatis modo hominibus aut familiis, fed ciuitatibus,regnis,&prouinciis.Quamobrchuiufmodiartesme- ritolegeMofaica grauiilimis propofitispoenis ptohibentur. Pli- nius libr 30.cap.i.affirmat, Magiam primo a Medicina fuiile na- tam, acipecic lalutari irrepfiile, velut altiorem quam Medicinam: ita blandiilimis dciideratilfimiique addidiile vires religionis,ad quas maxime etiamnum caligat humanum ge- nus. Atq; vt hoc quoqj fuggeflerit, mifcuiiTe artes Mathematicas, nullo no auido futura de leleiciendi, atq; ea a.coelo veriiHme peti credente. Ira poiTeflls hominum feniibus triplici vinculo,in tantu faftigii adoleuit, vt hodie etiam in magna parte gentium praeua- leat, &in oriente Regum Regibus imperet. Veium qno quae res pretiofior & vtilior in verofuo vfu, e0pernitiofior& futilior in abufu. Nec nos dubitamus, Chymiamfub hac rerum tra&atio- nenaturaHumfuifle praecipuam, line quaillanonfuiiTetpeifedia« imo nihili illimata. Authoritatemenim & neruos Ikpientiae mi- niftrat,& quae verbofa fairem ia«5tamiafine effeduvideretur,Sc quae aliorum auxiliis &ftipendiis potius egeret, quam quod aliis fuccurrerc pollet. Hicpro meliori intclledfu paucis ex mente an- tiquorum lyncer.e philofophantium Magiam ex diftindUone δζ definitione dilucidiuspetlullrabimus. P R JE F A T I O Nomen Magi$,Perfico idiomate,tantum exprimit Lapicntianv & apicem perfeCliorisPhiloLophiae: Nam iidemfunt Magi apud Petiäs,acapud Philofophhapud Indos ßrachmates &Gy- mnofophirta::apuclGaIlosDruydiE,Bardi&Semnothei;apudSi- clilos Galeor#:apud /Egyptios Sacerdotes; apud Italos Hetrufci,- harufpices: apud Latinos lapientes: apud CabaliftasProphetae: a- pud Babylonios & A (Tyrios Chaldaei. Ceterum, cum fere cunCla ialuberiimisoitainitns,peruenerintad nimium,degenerarunt& difcipuli aliqui a magorum & fapientum puris putifque inftitutis,. atq·, aliquando praeter modü curiofi, vel affe&ata quadam fciendi luperftiirone, meras veraeLapiendas tranfgrcdientes, proiapii lunt in vanas illas magiae improbatae obfemationes, & tam celebri ma- gis nomine conipurcato, in odiuappellatio antea honoris & pa- llandae,conuerfa ÖC in dedecus elbvt & docet Plinius lib.jo.c.i.Sc alibi. Conftat igitur,ob abuium Magiam exofam: at quatenus fuis· regulis continetur,cognitione eile rerum eximiarum,diuinarum, 6c humanam,fiue naturalium, aliamq; probam nempe naturale, 6c diuinam: aliam improbam,nempe d^monicam,natam ex abu- fu diurnae fapientiae, & fiiperftitiofam,natam exeiufdem abulu &C rerum naturalium. Naturalis magia eft,quae ex naturis rerum,non omnibus, fed doClioribus & peritioribus cognitis, pendentibus vel ex tota compofiti fubitantia,vel certa alioru mixtione effeCtus operatur mirabiles: eftq;PhiIoLophi£Phyficaeconfummatio,atqp apud vulgus inftar miraculi. Quare haec accipit eifeClus a naturav & virtute coelorum,ftelIarum,elemetorum, animalium,metallo- rum, plantarum, lapidum: quorum Lcientia, ex Allrologia, Meta- phyfica,Phyli ca,Medicina,experietia & obleruatione. Siue fit di- uinatrix, qua fatura & eifeClus excaufis naturalibus pendentes praedicat; fiue operatrix, quae mirabilia ignorätibus caulas & vires reru,exhibeat diuina Lapientia vel magia,quae in virtute, in nomi- ne & poteftate Der,non rebus naturalibus confiltit: veluti,quan- do Prophetae ventura praedicunt,quado eo modo miracula Chri- itiani perficiunt, vel fide, vel oratione r Vnde veta Cabala, quae non eft fiiperftitione Rabinorum conlpurcata, fluit,compofita ex nominibus omnipotentis D e i, vel expreflis in Iaera pagina, vel extra Ciis arte aliqua, vel receptis per manus a viris fanäis. Impro- TRACTAT. IIT. ba, daemonica, vana & fupecfticiofa, cft quae Theurgia & ywxM% .dicitur,iliaq·, aut fimplex inuocatione &c operationeconftans dae- monum: Autcompoiita, fcilicetadditoquodam fuco naturalis ,cuiufda virtutis, vel verae religionis interpofito colore, vtincauti eius prstextu decipiantur,«Scplerunq; illa compoiita,eftfpecie re- Cli decipiens. Compoiita itaq; magia vanifiima vrirur inuocatio- nibus daemonum,vel tacitis cumiiidem paCtionibus,que maxime homini Chriftiano,abominatio: &c vtfraudes celet,addit ex 4.e- lemctis aliquid,vel terrae,vndegeomantia: velaqu£,vndehydro- manna; vel acris, vnde aeromantia: vel ignis, vnde py tornantia. Abutitur hominibus olim eos facrificare iubens,vt extra infpice- rentur. Abutitur δί hominibus,vtinftrumentisTuae impietatis, per t cos promente Daemoneoraculaper os,per peCtus, per vmbilicü, per genitalia,vt icribit Plutarch.de ceflat.orac.Iamblichus de my- lletiis vEgyptiorum,Origneslibr.y.contra Celfum, Euftathius in i.Iliad.D.Chryfoft.homil.9.in epift.adCorin.Cael.Rhodig.lib.4. cap.i o .Scrutatur & magia in mana lineas, vnde ηζΐζχη&μΛντΙ», vultus,öcfaciei fcCtiones, & proportiones,(quae tamen,fi non ex- cedant temperamenta corporea,non omnino improbantur)hanc dicunt Phyfionomiam. Abutitur etiam animalibus,du ex auium garritu, perfuadere futurorum nititur cognitionem, hanc dixere augurium,vt ait Cicero lib.z.de diuin.veldumdiuinat,perearun- dem infpeCtionCjVnde haruipidum,aufpicjum feu riwocrw?rfit.Ti- refiaeinucntum,fccudum vel dum volatilium iubet paftum,cantum, volatum,obferuare,ac fi in illis eilet diuini- tas,aut futurorum notio, cum tamen,nec fe, ncc fibi futura, aues cognouerint. -'Quod de de aliis animalibus, quaeobferuantur, di- Cbum velim. Plantas item fuaemianiaeaccommodat,vt ait Plinius lib. 14.cap.i7.1apides,& metalla, vnde &c fit pel- uibus aqua plenis,Daemone inuocato,quam magiam apud Perfas feruari teftatur Strabo in if. la fiat,& ai£ivoy.»vlia,cpix per fccures,& alia inftrumenta ferrea, fi ue alligentur cribro, vnde Λ*<τκινο(ΛΛν\ίοι, fiue dauis alligetur Pfal- mis,fiue quis alio modo metallis abutatur. Horrenda «Scilla,quae manes & mortuos putat fe infeftare & euocare: diäzmcvonocJU, quae habet cum daemonibus colloquia ad aquam,vfus fuperftitio- P R ΛΞ F A T I Ο fas &Γ vani (fimus transfertur charaderum, fuffumigationum, clefiafticarum orationum,& fceleftifllmus fit Sacramemoru abu- lus.Et in fumma nihil fandum eft,quod magis non vfurpet &pol- luat. Atq·,·idcirco in magia,frequcnsabufus,nondicam vfiim,dae- moniorum, veneficiorum,collyriorum,vnguetorum,potionum, philtrorum,alligationum,fufpcnfionum,annulorum,imaginum, charaderum,luminum,chartarum,certorum numerorum,iono- nim,facrifieiorum,purificationum,foiitudinum,rortium,Iigatio- num,fafeinationum,cogitationum ieu imaginationum,animi ex- ceiTus,incantationum, adiurationum,exorci(moi um, cofecratio- num,deuotionum,ieiüniorum,fcmniorum orationum,ceremo- coniundionum coelcftium,&c. His accedit nonnullus inter fcriptoresMagicos, valde tamenfuipedus, qui Mag;am fic diuidit .-Magia fua prima diuiiione e fi: duplex: Alia eft Dei, quam donat creaturis lucis; Alia eft fimiliter Dei, fed donum creatura- rum tcncbrarü:Eaq;de qua dubitatur, nura Moyfis fuerit ioror, vel alia gentis fudaicae foemina: deinde MOyiesfuipe&usinhocmirifico artifi- cio nobis occurrit, dum aurum in puluerem redegit. Quod non acribus aquis, aut aliis additamentis, fed igne fa&um, vt ait Scri- ptura: Hinc fuipe&us nobis venit lofepho, item Abrahamus, qui; Regem/Egyptiobferuationes Artiorum didicit,de quoGen.n. Hebraeis congentiles funt Calid filius Iazichi, Mufa Calidis drfei- ' pulus: Hamech Hebraeus:liaacludteus de Morios,Iaeob Alhar* ( tane ludaeus: Iohan.Euangeliftaab Auicenna primus inter Chrr- ftianosChyrtnae peritus recenfetur. Inter Chaldaicos fuere Haly, ChaldsiiSjThebit, Chaid, &c. Finitimi Hebraeis Syri exiftunr, cerros quidem artifices nobis non minifti antes, eorum tamen re- ligio plena ert allegoriis chy micis, frbulifque obfcuris» vnde veri- tati consentaneum, & eos hac arte imbutos cxtitiile. Inter Grae- cos enumerantur Democritus, O. pheus, Linus, Murteus, Home- rus, Vulcanus, Prometheus,Hercules, lafon, Chiron, Pythia,Pe- lopide, Pythagoras, Xamolxis, Anaxagoras, Heraclitus, Apollo- nius, Tyanaeas, MichaelPrtllus, Olympiodorus, Heliodorus, Stephanus, Zo iimus, Ilaac Monachus, Blemidas, Pelagius, Afri- canus, Synclias, Theophilas, Ptolomaeus, Euclides, Dardanus, Demetrius, Abugazal praeceptor Platonis,Plato irinior,Hamech, Seneca,&c. Inter Romanos recenientur Morienes Romanus, A- puleius Medaurenfis Philofophus Platonicus & Afer, Vergilius, Ouidius, &c. Ex Arabibus iunt Auicenna Arabs, Geber Aben- 4· Voemina habemur thymica, Maria He~ hraa, Cleo- patra Regi- na AEgypt i, Taplauntia & Medea.· PR^FATIO haeh,Artephius,Alphidius,GiIgiI,HamueI, Senior, RhafislRo- iinus, Ruchica, Maüarai, Mitigo,Malus Philofophus, Dantius, Galienus, Mahomet, Hercules, Aificanus, Darin , Eufhices, A- darmath, Azinabim, Elbo, Ademarus, Bclinus, Albugazal, Boi- zain, Bendegid,Haly, Al FaRabi,Abimczcr. Ab Auicenna&.hi veri artifices enumerantur, IahieAbendiaon,PizagLOS,Nitäfors, Abul,CaradüTe, lacobalmanum, Abumazar, Albateli, Alaua, Cotahiua,Higer, Geben, Alles, Abuzalem filius Auicennse, Bat- lamuntz, Coftabenluca, Horifartesa Morieno citatur. Praeterea etiam & hi citantur, vt Xebilogar, ßabazuna, Ombre Abelhata, Eftul, Abubacher,contra quem Auicennadiiputat,Habebacar, Markos,Idp.d,Mezelemescuius Calid meminit, Mirtiganus,Rex . Artus, cuius meminit Author Aurora:. Horum meminit Lullius, Adros, Cora, Kaliftis, Herodi, Rafio in Maldee, Kefu, Marahti, Zeber, Abracha!i,&c. Reliqui inter Arabes adnumerati Tunt, Plato chymicus, lefid, Almazarus, Galud Rex de Babylonia, Squiliarupi, Leuf, Carab, Holcot,Hemus, Mirneris, Rcgor, Se- .dacerius, Arisleus, Seneca ,,&c. InterGermanos chymicos pri- . mus refertur Albertus Magnus, deinde BernhardusComes Tre- uifanus,itemßafiliusValcntinus Monachus, Alanus de Infulis, IfaacHolanduspater,ifaacHolandusfilius,Iohannes Pontanus, lohannes de Padua, lodocus Greuerius presbyter, Lamfpringius Nobilis, Ifaac &c Arnoldus, AuthorRofarii magni Philofopho- rum, Author Dialogi Germanici inter Aurum &c lapidem,Author Rythmorum Germanicorum, Philippus TheophraftusParacel- fus. non minima: fortis chymiciGalli, quorum numerus talis coriftat, ι. eft Arnoldus Villanouanus, i. eft Petrus de Villa- noua Arnoldifrater, 3 eft Vincendus Monaahus, 4.NicoIaus Fla- mellus, 5. Dionyfius Zacharias, 6. loannes Fernclius Ambianen- iis, 7.GuilielmusParifienfis, 8. ChriftophorusParifienfis, 9.lo- annes de Mehujio.AnonymusPhilofophus Delphinus, 11. Gui- dodeMantanor, iz.PhilippusdeRauilafco, 15. Gratianus, 14. Raymundus Maililienfis, 15.lohannes Auftri Philofophus, 16, Stephanus Philofoph9. A Bernhard© Comite & aliis diuerfis au- thoribus hi etiam enumerantur,vt MagifterDaulin,Evuaralii epi- ,ilola, Aulphanes inPande&is,Daniel inretra&atiombus.Mar- TRACTAT. 11 r. tfioniis, Valerandusde Boico,Minieris, lohannes de iacro Bo**' fco, Gonfirantinus, Miferula,Ioannitius,Ephiftus,Florus,Merca- linus,&:c. Iralichymiae periti tales fuere: Thomas Aquinas.Petrus Bonas Ferrarienfisjohannes Aurelius Augurellus.Marcellus Pa- Imgenius, lohannes de Rupedifa, AuguftinusPanthcus Vene- tus, Aloyfius Marlianus, IanusLacinius,IohannesChryfippus,· Fanianus,IohannesThebanus, LudouicusLazarellus, Author coniugii Mailae Solls öc Lunae: Author Liliieuulfi ex fpinis: Liber de artibus Romanorum, Author ftudii Florentini,Efferatius Mo- nachus, Clemens de fecrctis'naturae,GilbertusCardinalis, Ar- chelaus, Gallinarius, Sarni. lilium,lohannes de Aquino,&'c.- Hifpani Philofophi Chymici tales fuere: Raymundus Lul- liusMaioricanus, Author RofariiabbreuiatiTolotanus, Prior A- iexandrire, Gariia Cardinalis, Hugo Apoftolicus, Petrus Mona- chus, Durandus Monachus, Virgilius Alraortid, Dominicus AL- gidius Magifter hofpitalis Hierofolymitanr, Antroicus Epifco- pus , Dominus Epifcopus de ponderibus. Dominicus Apoftoli- < cus,quidocuit Auicennam. Horum fequentium meminit Lul- Jius, Epiftola Demofchielis lud. Chronica Metanoftnca, &c.. AngliPhilofophi funt RocheriusBacon, Hortulanus fiue Gat-. landus, lohannes Daftinus, Richardus, Anglicus Philofophus,, Georgius Ripleus , Thomas Nortonus Bnftoruienfis, Abbas \Ceftmonafterieniis, Cremerus Monachus tempore EdüardusKelleus, Scoriis, AEgidius de Vadis, lohannes Duns Scotus, Michael Scotus,&c. Numerantur etiam ex Vngaris inter PhilofophosChymicos, vt Melchior Cibinenfis, Bauran, Frater Albet rus Beierus, Rhodianus Philofophus, Rachaid.bi, Arifto* teles chcmifta, Arda difcipulus Ariftotelis, Alexandri Epiftola-,. Serapio, Saturni liber, Dumbelcius,Bernhardus de Grauia,Mel- chior Cardinalis&EpifcopusBrixienfis, Malchaenech, Theo- dorus Pontius, Soiin artificium Rof Phil. Aranus Medianus,Ru- cratj Bhcas, Flaton, Claron, Pliuus,Zaib,Zubaibar,horumo<51:o meminit Auicenna,Palmarius, author Palmarii Theoiophiae: I- dem Auicenna vult, Adamum, Noen, lariz, Aramum, &c. fuifle chymicos,& naturae metallicae non ignaros. His addimus Ano* nymumSärmätätt)? oucrn Oiuäldus Ctolliusmeuspropincruus^ Hi ex parte &Chnftia- ritfuere,A~ rabice verh’ &Hijf>ani~ cecumAui· cenna loquv funtcon- fueti.· *jDe hi* du- bitatur nS tsingll- PR FAT. TRACTAT. III. HeliocantharumBorealem nuncupat·, reliqui Anonymi autho- res inter Chymicos enumerati funt, Author Cymbahaürei, Au- thor Rofarii minoris,Pandedbc, Codex veritatis, Veridicus fum- ma textualis, horum quatuor meminit BernhardusComes,CIan- gorBuccinte,ScalaPhilofophorum, Ludus puerorum, Aurora confurgens,hi tradfcatus funt cogniti ex libris publicatis, Tefta- mentum Pythagoras.huius mentionem facit Bernhardus Comes« Turba Philofophorum. Eft aliquot exemplarium Authpr igno- tus, Author incertus, hi habentur in voluminibus Chy micis, Au- thor Roiärii alterius abbreuiati, Author tra&atus, Mercurius du bibi,fugit: Author Speculi chymis, Author vias vniueriälis: Au- thor tradtat.de f.Eftentia vini, Author Lucis lucentis in tenebris, AudlorHorti diuitiarum, AudtorProcciTus pro tindlura,Author tradt.de Lap.Philof-iz.cap. Audtor Anonymus,qui collegit con- cordantias, Author,qui de Aurelia variorum colorum tradtatum edidit, Author Splendoris Solis, Author antiquior, qni Senioris tabulam explicauit, Allegoria, quas aifcribiturMerlino, Allego- ria, qusaftcribitur Arisleo, Author Aenigmatum chymiae, Au- thores in tot tomis Aurei Velleris Germanice editis, &c. Hi fue- re'plerique Artifices chymici, in hoc opere &magifterio fapien- tum occupati & laborati, quotquot autem extiterunt, nomina- rim expreiitim noneft, hocfolum volumus, vt non huius noftrae tantum arris teneatur cena antiquitas, verum etiam plenaria fufficiens defenfio, verum quo clarius ad oculum antiquiftimara illam lapiendam demonftremus , ipforum, (tum cognitorum, vtum ignotorum) authorum proce fliis loco Confiliorum appofui- .mus, exinde dilucidam naturam pras foribus manife- rftam habebis accognitam. Lege, per- pende, & ora. ln pnxjntionan tertiam BASILICA. PHILOSOPHICA.. ϊ TR A CT A TV S 111. BASILICA PHILO- S Ο P ΗI C iE. TR1MVM C0NS1L1VM ET Theoria deLapideThilofiphorum# IN NOMINE DEI PATRIS, FILII ET SPIRITYS SANCTI, AMEN. ■ Ateria famoia de qua tradtamus,ieamdum quof- dam Philoiophos generatur ex Solo Argento vi- uo fine admiitione Sulphuris, eo quod argentum viuum habeat in fe materialiter fulphur mixtum, quod ego huius artis praeficas conditor vidi Sc feci. Aliqui Philoiophi dicunt quod ex fola fub- itantia argenti viui fine Sulphuris admiftione fiibftantia elicitur &: generatur. Dico quod non intellexerunt de pri- ma fiabftantiafaraoia,in qua latet & habitat ipiritus quintas efientias, qui ipiritus ab omnibus inteliigentibus queritur cauia tingendi & veram ac perfe&am Tindburam faciendi, fine qua perfedla & ftabilis tindlura fieri non poteft. Subftantia prima famoia eil aqua iundta cum igne,a qua elicitur ipiritus quintas efientias & dicitur Lapis fpiri- tualis fi coniungatur cum terra, dc qua fit mentio, &ipia fixatur&: amallatur, ac in lapidem conuertitur per magifterium huius artis 2 Basilica Philosophica pradica: infra declaranda. Subftantia prima famoia non poteft elici nifi ex duorum praedidomm argentorum viuorum & Sulphurum iubftantia,ideft ex aqua& igne fimuliundis (quod grauiiiimum eft) cum fint contraria, tamen poilibile eft fimul iungi & amicari per ar- tificium noftrum, qua amicitia fada efficitur vna Res, a qua extrahi- tur ipfa iubftantia famofa,qfia: dicitur ipiritus quinta: ellentiar. Ideo aqua &c ignis iunt agentia in hac arte, tempore coniundionis & ami- citia:. Necefte eft ergo ex pranniifis omnibus, aquam & ignem ami- cari fimul,qui iunt agens: & acrem cum terra,qm funt patiens. Nam aqua iundta cum igne eft maiculus, & agit in terram,qua: eft Sol & Luna fimul iundi. Sol eft Pater,Luna eft mater in hoc opere noftro: fed pluribus rebus indigent operantes, quibus natura abundat & in omnibus iequi naturam non poliunt circa creationem lapidis. Declarando autem primum ex didis Pialmorum dico, quod quando res prima eft coniunda,eft vnumcorpus,a quo exit dida fyl- laba, tunc operator facit de terra in coelum aicendere,& de coelo in terram ddcendere,ita quod materia efficitur ipiritualis,& de Ipiritua- li corporalis,& itaagendo & operando congelaturffixatur, & in lapi- dem conuenitur tingentem,figentem «Sein igne permanentem & il- luminantem domos lumine inextinguibili. DECLARANDO APERT1V S» REcipe fulphur viride fixum lucidum id eft Vitriolum quod fodi- tur feu colligitur inter duos montes, &: vocatur Rebis,&habe- re poliunt tam diuites quam pauperes,fine quo eunda animalia viue- re nequeunt,tam reptilia quam alia, &: eft res quam terra fterilis coa- gulauit,&:eft multorum colorum fixa,non adurens fed tingens omnia corpora, & ipiritus infeparabihtindura, & eft in fui natura calida & ficca, cuius multa genera fimt, melior autem eft qua: colligitur in Hiipania. Ipia enim denigrat,albificat,& rubificat corpora & Ipiritus auget nigrum in nigredine,album inalbedine, &: rubeum in rubedi- ne. Geber voca t illam aquilam id eft aquam in qua eft fulphur & ar- gentum vinum. Alij dicunt quod ipia eft compofita ex Sale,Sulphure & lapide in principio iua: originis ieu creationis in inferioribus ter- ra:,dc ex ea nonfoluitur nifi Sal folum cum fulphureitate mixta Liber Psimvs# cum argento viuo, «Sc poftea coagulatur ex continua caliditatc& hu- miditate. Cum inceperit viam mineralem in aliquibus corporibus quod fi ceperit viam terream eft rubeum, fiue croceum,fi inceperit viam aeriam,erit viride,& eft illa de qua locuti fimtPhilofophi,& habet in fe fiilphur &c argentum vinum, & ita eft poffibile ifta duo amicacj. Virtus huius eft poft adeptam & minute fadam, vt fit impalbabilis,& poftea cum aduritur cum igne temperatur,quod fi comburatur, (ub- tilitas eius augetur & fiibftantia, & virtus fiia fit fortior &fubtilior. Dum poft aduilionem addatur (Scconiungatur cum re frigida & hu- mida,ita quod ίϊ frigidum &humidum coniungantur & componan- tur cum calida & iicca,abique alia diferepantia Deo concedente erit invia reda. PRACTICA. R Es noftra vocatur fiilphur viride fixum lucidum, non adurens id eft Vitriolum. Recipe de ipia re quantum vis,&· ipiam in aquam claram diilblue, diftolutam per linguas vitri filrridiftilla,diftillatani congela, congelatam iicca, ficcatam tritura & pone in vaieiphoerico de vitro, id eil rotundo, ieu de terra intus vicreato, apto ad calcinan- dum claudendo cooperculum cum cucurbita luto artis ne reipiret, in cooperculo vero fit paruum foramen, ä quo exeant fumofitates,&: humiditas exhalet,aliter materia deilrueretur, & hoc per duas horas ad plus. Exhalatis fumofitatibus claude foramen cum argilla, & in furnello calor augeatur paulatim per d.8. vel iz. horas ad plus: Caue tamen a nimio calore,quia omne iuperfluum non eft laudabile, imo deftruit & comburit opus. Quprubefadoproijciasiniuorepercuflluo qui expellet pro- pter eius frigiditatem & humiditatem groilam fiibilantiam, fic mate- riam verfam ad locum dolorofum,& conferuat tinduram illius rei in eile ίαο & melius: Quia augmcntat & fubtiliat,exaltat, &c in dignitate ponit, eo quoniam in eo ipia res proieda diftbluit eam, &fubtiliac partes groftas.Qujarefiftutionereudiflblutionefkfta; diftilla per lin- guam filtri, ita quod fubtilitas exeat & groiliries remaneat in fundo vafis & fada dcftillatione congela cam fuauiter, & non repente & congelatam tritura fiibtilitervt fit impalpabilis fiiper porphyrio. Et hasc eft prima operatio,quas dicitur prasparatio folutiua. Basilica Philosophica Dicuntaliqui quod hoc fieri non poffit, quia frigidum cum cali- do,qua: fune contraria,ftare non poliunt fimul. SECVJSJDA PARS HV1VS ARTIS EST. NAm materia deficcata & in puluerem rcdada, vt fupra: Eam pe- ne in cucurbita vitrea ampla & groila & fuperpone Alembi cum,&aduertas,quod materia non debet occupare nili tertiam par- tem cucurbite,vt fpiritus & fumofitates materia: poiFintafcendere ad cooperculum, & defcendere per Alembicum in receptaculo, quod ftare debet in paropfide plena aqua frigida, & fi calefieret,mutari de- bet,quiaquando fpiritus afcendunt propter inteniam caliditate quae- runt frigiditatem,& locum frigidum,in quo poilmt quiefcere quia al- terari funt a caliditate repentina,cui refiftere 116 poliunt. His peradis claude & luta iunduras Alembici & cucurbitae, vt relpirare ηδ poiiint fumofitates, ieu fpiritus materiae, non claudas tam en iun duras inter receptaculum & canellam Alembici ,.nifipoft exitum phlegmatis, quod cognofcitur, quando aqua exiens de canella cadendo iuper la- minam ferri bullit quia phlegma non bullit,& eft prima aqua exiens adida materia, Sc tunc iun dura claudi debet ne fumofitates exeant hoc — figno, & permitte ficcari iunduram,poftea auge igne paulatim modo quo fit ad aquam fortem & cum videris Alembicum fieri de rubeo album,remoue ignem defurnello, & permitte omnia frigefee- re, & fada ipfa aqua, ante infrigidationem,ampullae aufer receptacu- lum,in quo eft aqua, & claude ftarim os eius ne fpiritus exeant. Me- mento quod cucurbita in qua ponenda eft materia habeat collum longum per vnum pedem, & latum, vt pollex in eo intret & recepta- culum fit valde magnum & rotundum ne fpiritus & fumofitates pof- iint ledere & paufare,& cucurbita frigefada pone in eam fuper mate- riam didam aquam ftillatam, quae dicitur quinta eflentia vel fpiritus quintae ellentiae &c pone didam ampullam in loco calido & ficco inter cineres in furnello,& fecundo deftilla, & iterum aquam pone in cucurbita,&eam bene obtura diligenter ne fpiritus exeant, quia fic facile recederent,& hic bene nota,quod bene dicunt, qui loquuntur quod opus hoc fit in eodem vafe,in eodem furno, in eadem cucurbi- ta, &cum eodem igne. Deinde pone ipfam cucurbitam cum materia 5 Iber Prim v s* & cum aqua in balneo equino fecundum aliquos Philofophos,qui dicunt,quod in tali humido vires augeantur did<£ materis &crefcanc, & bene dicunt. Nam foetus mulieris in ventre propter caliditates & humiditates crefcir. Et in ipfo fimo permitte per q.vel 5.dies &: plus vt tibi videbitur. Deinde fada humedatione fuperpone Alembi- cum & claude iunduras,& iicca,ne fpiritus exeant,& ftilla vt fupra ie- parando phlegma ab alij s ii adfuerit,deinde vigora ignem, vr iupra in prima operatione dids aqusfadumeft &: ipiam aquam extradam iterumproijceindidam cucurbitam, & per omnia claufis iunduris, facvtfupra,irerandoter,&quater,&plus, donec collegeris multam quantitatemaqus. Infundo cucurbits autem remanebit materia Rubea vtCynabrium verum,&fic habebis aquam deftillatam & pu- rificatam in calido & ficco calore, quam probabis,fi tingit larfunam sris intus extra, & ii non tingit redde ad deftillationcm,donec ca> piat vires tingendi. Nota,quod dciHUatio,qus fieri debet in calido & iicco calores Iit hoc modo: Videlicet habeas furnellum in quo iitmedia olla cine- ribus cribratis, in quibus ftet cucurbita, receptaculum vero fit prope furnellum in va(e,in quo fit aqua frigida. Ad defHIIationem, qus fit in calore humido & ficco , hsc verba tibi declarare volui & ad placi- tum clare diducere,ne errare poilis. Recipe cucurbitam cum materia & aqua fuaclaufam cum A- lembico defuper lutato luto lapientis & ipiam pone in cineribus cri- batis & pofitis in vafe sneo,exiftente in balneo,faciendoftare rece- ptaculum inaqua frigida vt iupra, & aqua qus habet calefacere cine- res non bulliat,ied ferucat, &fis memor claudere iunduras, ne fpiri- tus exeant. Diftillatio fecundum aliquos fit bis & ter& melius fit donec lam- mina tingatur intus & extra. Et cum habueris tinduram, recipies tunc tuum acetum acerrimum & pulcherrimum a multis qusfiturm Sed vt non erres, iftad acetum dicitur aqua vits,feu lac virginis fine quanec albedoncc rubedoperfedahaberipoteft. Etnota quodin fundo cucurbits remanebit rubrum. Aliqui dicunt,quod debet fumi cum toto fuo /anguine,& bene dicunt,quia in fundo remanebit vt cinabrium, quod in proiedione: iusacius fiatim reibluitur in aquam rubicundiilimam. Basilicje Philosophici Nota,quodtemporedeftillationisdidsaqus debes perquire- re Solem cementatum & fuis fuperfluitatibus depuratum, & Lunam depuratam fcilicec in cineritio &c hsc duo limabis interim &c fepara- tim,vt tempore compoiitionis acquirenda fint prsparata. Inuenta & redificata dida aqua ftatim debet imprsgnari &c diui- di per hunc modum,videlicet non ex pedes plus vitra quam duas ho- ras poft deftillationem didas aquas, quia fpiritus quintas dlentiac exiftens indida aqua de facili euanciceret propter nimiam eius fubti- litatcra.Ideo Recipe hanc aquam ftatim finitam, & eam diuide m iex partes in 6. ampullis asqualiter fine difcrepantia, ita quod in tribus ampullis ponas de Luna fupra didalimatasqualiterad pondus : In alijs vero tribus ampullis ponas de Sole prasdido limato squali pon- dere noftro &menfura,hoc modo, vt in qualibet ampulla fint vndas tres de aqua prsdida,in qua pone paularim drachmam vnam de dida Luna vfque ad vnciam vnam,& vitra,fi aqua plus poterit foluere,fcili- cet paulatim proba,fi tantum poterit foluere, quod fi non poterit fol- uere vnciam vnam adde aquas, fcmper notando pondus aquas & Lu- nas. Idem facias etiam in iolutione Solis, fed facias quod in vna am- pulla non fit plus quam in alia,tam Solis quam Lunas, & nota quod fi in vnaquaq; ampulla fint vncias fex aqus,imt&: vncis duas argenti & fimiliter Solis,ita quod nulla fit diicrepantiainconiundione. Dicit enim Philofophus,pondere numero & menfura eunda rege, & ideo caue fadaimprasgnatione de Luna & Sole in ampullis prasdidis bene obturati s,& pone ad collum cuiuslibet ampullas breuein quofitlcri- pta quantitas aqus &: materis foluts exiftentis in qualibet ampulla de per fe,ne error accidat,quas ampullas pone in furnello in cineribus in calore febrili,agitando omni die pluribus vicibus didas ampullas, vt materia citius ibluatur , & quando materia erit foluta in qualibet ampulla,pone eas in cineribus non calidis, fiue in loco non calido ita quod calor non fit ardentalis , tamen locus fit calidus exceptis illis duabus ampullis fimul coniungendis qus ftare debent in ca- lore febrili in dido furnello in cineribus in vaie exiften- tibus,quod fit in medio balnei fadi cum igne & fitinio. Liber Primvs. 7 IXECLARATIO OPTIMA. NE cadas in errorem,vo!o tibi apertius declarare qua: fupra dixi:’ Recipe aquam fiiperius declaratam cum compoiuione , &eam pone fuper furnello in cineribus calidis non nimis, quia calor debet effe temperatus ne materia alteretur nimio calore,fuper pofito Alem- bico cum clauiuris debitis, quando incipit deftillare, fac quodvna gutta cadendo diftet per 6o. i<5tus tui digiti, &itadeftillatiovnain leptem diebus,fed quando incipit deftillare, lepara phlegma ab aqua forti,probando fuper laminam ferri vt fupra dixi. Finita prima deftillationefrigefada ampulla iuper pone didam* aquam.qua: ab ea exiuit de materia fixa nigra, &: illa nigredo durabit.· Ideo totiens facias, & reddas luper materiam didam aquam fortem, donec dicta materia tota aquam retinuerit, & talis additio feti deftilla- tio fit de leptem in leptem dies,quod cognofcere poteris ii aqua for- tis iit confumpta quando non deftillat nili aqua dulcis, qua: debet ad partem feruari. Et nota: Fada prima imbibitione magnefia denigra- tur & durat per 4 o. dies,poftea recedet. Duae vero partes Lunae,quae remanierunt in duabus ampullis dimittantur tantum ibi, quod tale' Regimen lapidis vfque ad perfedam albedinem perducatur &c donec comp o firum fit,&: aqua a calore ignis iit purificata & donec videris in’ fundo vafis lapidem Xallinum,& ii.rubedo fuper veniret ante albedi- nem flue dealbationem iignum eft' mali regiminis. Credo quod aqua fortis non poffit exire nifi materia ficcetur& tunc extraxifti ma- teriam ignis,&poftea redeundum eft ad diflblutionem & diftillatio- nem & congelationem & imbibitionem, vt prius, fed caue a nimio calore. Elapfo termino 40. dierum incipit apparere viriditas &alij mulri & diuerii colores vfque ad albedinem,fed aliqui ponunt mate- riam diftillatam addiffoluendum in Mariae Balneo & alembicant & faciuntvtfupra,&hicmodusmihinonplacet: Quia omnis imbibi- tio fada tam in iua cauda feu extradione de didita materia quam de impraegnata & ad partem feruata debet fieri,donecmateria fuerit de- albata, & tunc dida materia in idu oculi in aquam conuertitur, &tantum,quantumdcaquapolueris, vertetur, feu congelabitur in lapidem.His fic ordinatis,capias vnam ampullam Solis & aliam &-eas dimitte ftare in cineribus calidis in calore febrili per quatuor Basilicae Philosophica dies & qualibet die moue,mane, ternjs nonis, vefperis &compietd- do intra ad didas ampullas yyt materia diftoluaturi&: ag: ta cum manu, memento tenere manum iubtus fundum ne propter pondus ampul- la? frangantur & agita multum, citius diiloluetutina- quam claram & limpidam, quibus materijs ιή ipiis duabus ampullis in aquam conuerfis, quod cognoiccs ex earum claritate,&: fi videris materiam non eile conueriam in limpidam &c claram aquam permit- tas ftareficoperando,donec penitus diflbluatur. Cum autem ma- teria erit tota in limpidam aquam conueria,eas coniungas frc: Recipe vnam cucurbitam rotundam ad modum vrinalis infra habentem col- lum longum ftridura ad modum digiti grol!i,qua? etiam fit larga,lon- ga,rotunda,&: grofta plus quam vrinalis,& in eaconiunge aquas dua- rum ampullarum id eft Solis Sc Luna? dillolutarum & in aquam con- ueriarum, & claude os cucurbita? fortiter, vtnonpoiTitrefpirare &: pone ad fermentandum donec aqua fuerit limpida & clara,&hoc per Ynum diem naturalemdc plus, h tibi videbitur quam pone pofteain furnello putrefactionis in cucurbita plena cineribus, vel media, vel minus,fi fuerit expediens,&c fiiperpone Alembicum claudendo for- titer iun6turas,& pone in ignem lenem qui vocatur febrilis, & fit hoc modo-.Calefacias furnum & fubcrahe carbones& prunas5& ipfis fub- tra&is facias ignem ad talem naturalem calorem cum carbone &fpi- ritibus roficum quo conficiuntur caramina minute incilis, &c cauea nimio calore. Ignis tantus & lenis fit, vt manus tua ipfum fufferre poffit.fine aliqua violentia, & deftilla aquam, quam recipe in aliam ampullam donec exeat dulcis. Demum remoue ampullam,&pone aliam,quam firmiter claudere ipiritus exiens a materia recedat, fed (e infundat in ampullam. Memento lemper retinere vas plenum aqua frigida,donec videris materiam exiftentem in fundo cucurbita? ad modum pafta? feu picis,qua? aqua dellillatione imbibas i piam ma- teriam de aqua, qua? ab ea exiuit reddendo ipfi materiei iplam totam aquam,& deftilla vt lupra. Ad ucrte tamen,quod in qualibet diftil- latione diuidas phlegma ab aquafo?ti,& totiens iplam diftillationem reitera,donec materia intrauerit totam aquam fortem, & hoc fit cum pauco calore, quod non pertinet homini dicere & ha?c vocatur im- bibitio. Poft pra?di&a recipe am pullam,in qua eft materia & ab ea aufer Alembicum & ftatim claudeeam,vc nullatenus refpiret, quam pone LiberPrimvs* in fimo exiftente in Balneo Maria; dimittendo ibi tantum, quoad ma- teria refoluatur in aqnam.Memento omni hebdomada fimum reno- uare. Et earefolura,ponatur diCta aqua ad congelandum in dido ca- lore febrili in cineribus praedi<5ti furnelli,qua coagulatione facta, re- ducas ad difiToluendtim in dido furno eam diilbluram iterum conce- la & hoc fac ter vel quater, & quanto plus feceris materia fiet pene- trabilior. Et harc vocatur putrefactio philofophicalis, ex qua oritur multiplicatio,ociecundum Alexandrum dififolutio fit in 40. diebus. FaCta vltima congelatione eidem materiei addas quartam partem per refpectum ad compofitum. Nora,quod Authores dicunt, quod plus poteft addi quam fit quarta pars dummodo Elixir non fubmergatur,quia citius dealbatur. Additur enim de aqua, qua; remanfit tantum in ampulli s alij s, in qui- bus difiblutum eft Sulphur album,fixum,non vrens, regimine huius operis, & fiiperpone Alembicum diCta;cucurbita;, in quaeft diCta materia,&deftillavtfupra,diuidendoiemper phlegma ab aqua forti donec retinuerit totam, vel donec Magnefia fuerit dealbata, & fi iita vice in iftadeibllatione non dealbatur, adde eidem materiei quartam partem per refpeChim ad compofitum magnefia; deaquavtfupra, & hoc facias a principio vique ad finem. Nota; Quod faCla imbibitione prima ftatim Magnefia denigra- tur,qu3e nigredo durabit per 40. dies, nam ifta nigredo eft verum ft- gnumvnionisperfeCla;naturarum,&: putrefaCtionis perfeCb;, quae naturaaugmentarur,necpoteftdeftrui, nifi ex nimio calore: Et fi ap- pareret tibirubedo ante dealbationem, fignumeft, quodexceilifti modum ignis & ideo reuertere ad diftolutionem, congelationem, & imbibitionem,vt primo fecifti. Notaetiam,quodeIapib termino 40. dierum incipit apparere viriditas, &alij multi colores vfqueadalbedinem. Item,icias,quod quando videbis materiam efle lique faCtä vt ceram, fcias quod omnia in vapore fimt fäCta, &fic aqua retinet aquam, & tantum retinebit, quantum fibi dederis & congelabitur in lapide, & hocin paruo calo- fi nolueris vlterius procedere, necefte eft lapidem fieri in fiio va- fe,&in fuo furno,quod figitur in tribus menfibus vt infra declarabi- tur. Nam ha;c operatio eft ad album, non ad Rubeum. Si volueris procedere ad rubeum. Recipe vncias fex vel minus vel plus,vt tibi vi- debitur , videlicet fi materia tua faCta ad album eft. Secundo aliam 9 Basilica Philosophica quas remanfit figere, quantum volueris vti ad album. Sed confixio melius quod iemper aliquid de prima materia retineas in vua am- pulla, & parcas laboribus & expenfis, aliam vero fige in dido vale δε furno,& cognofces,fi materia erit fixa probando hoc modo: pone puluerem fuper laminam ferream vel argenteam ignitam,&fi liquefi· cet &non fumat,tunc optime ftat. Ad Rubeum procedat hoc modo: Recipe vncias fex fuperius nominatas plus vel minus,& pone in noua ampulla forma prasdida, cum qua materia pone medietatem aquas aureas fiue Solis, quam in ampullis conferuafti, & fecundum aliquos quartam partem folum- modo,& fiapra pone cooperculum, & lunduras bene claude, δε pone in fimo equino, vt matena reibluatur in aquam lim pidam &: claram, &eam refolutam pone addiftillandum, vc fuperius fecifti in dealba- tione diuidendo Iemper aquam fortem aphlegmate& de aqua forti imbibe materiam totiens,quod retineas totam aquam fortem, quod cognofces,quando vltimo exibit aqua dulcis. Fada prima imbibitione dedida aqua in qua eil dida materia imbibita, & ei fuperpone cooperculum claudendo firmiter, ne vlla modo reipirare poilit &: pone in fimo equino fuperius declarato, viq, diftbluatur in aquam claram & limpidam, quam poftea pone ad con- gelandum in dido furno in calore febrili ideft in leni igne, quod non pertinet homini dicere,caue ab igne forti, quia igne temperato lapis fauetur,nimio vero igne facile deftruitur.Ipfum congelatum diflblue in dido fimo & hoc fac quatnor vicibus ad plus, quia melius eft; nam ex tali diilolutione & congelatione lapis multiplicatur. Et hasc voca- tur putrefadio Philo iophicalis. Hac deftillatione & congelatione fada adde ei de iperrnate quartam partem refpedu ad pondus didas materiei id eft de aqua im- prasgnata de fulphure Rubeo,& deftilla eodem modo, quo fupra fe- cifti in dealbatione, & fi tibi non iiifficit fecunda ampulla, accipe de tertia vique dum videris materiam rubificari ad modum (anguinis combufti,& aquam exire dulcem,vt (upra in albo,& tu nc perfeda eft. Qua materia rubificaraferua aliquam partem de ea in noua ampulla, cum quapoffis iemper multiplicare,ne de nouo reincipias opus: re- liquam vero partem pone in furno concluib cum calore febrili. Ca- lor vero febrilis fit hoc modo fecundum Arnoldum. Calefacias Liber P r i m v s* fiirnam,quG caleFado fubtrahe ignem, 8c fac ignem ad retinendam didum calorem, &c hic vocatur calor febrilis,propter continuatio- nem caloris, in quo calore ftet per tres menfes, quoniam materia fixabitur in eis. Tunc recipe & parum pone fuper laminam ignitam, fi non fumat, & liquefcit vt cera,bene flat. Proie£tio autem huius Medicinae fit. Recipe de ea drach- mam vnam & proijcc fuper vncias quadraginta plumbi liquefadi bullientis & permitte fimul bullire, demum extrahe , quia con- uerium eft in Medicinam, fimiliterliquefaciasdealio corpore vn- cias quadraginta, iuperpone drachmam vnam huius corporis primi redadi in medicinam & facjbuliiat vt fupra, fed totum vertetur in materiam fed non ita fortem vt prima, recipe de hac Medicina vlti- ma vnciam vnam & eam proijce fuper drachmas duas ieris vel cupri fufi,& vertetur totum in Lunam vel Solem fecundum fui condimen- tum ac fermentum. Item poteft fieri proiedio fuper Argentum vi- uum hoc modo; Recipe hbras decem Argenti vibullientis & fuman- tis in crucibulo fiiper ignem, & fupra proijce vnciam vnam lapidis fiiperius fadi, & totum vertetur in Medicinam. Item recipe huius Medicina; vnciam vnam & eam proijce fuper libras decem Argenti viui vel alterius corporis fufi& purgati &fic procedas donec vltima- te habebis tuum Solem vel Lunam &c quam magis lapis erit per- fedus, tanto magis in longum protrahetur ,j&.tuncvna pars cadet ihper mille millia. Pro humano autem corpore fumitur nc: Difibl- uatur Medicina in aquam&ipfa bibatur & conferuabit iemper fani- tatem donec venerit vltimus finis, quem nemo praeterire po- teft, HicprocefTus inuentus perhibetur ab Autho- . re,in coenobio vbi D. Lutherus ha- bitauit. Basilica Piulosöphicje SECVNDV M CONSI UV Μ ET THEORIA DE Lapiäe Rhüofophorum. REcipe de materia noflra in pillulas redada & in aere exficcatadm- ponantur in Retortam bene lutatam fed melius eit ex terraWal- denburgica, fpiritum elicito > prin um des ignem lentum poftea for- tiorem vfquead inflammationem arena videbis omnium colorum ipecies cum admiratione, permitte fatis fpiritus refrigerari. Illam aquam ne vilem aftimes. Habita hac aqua fiat ieparatio fua humidi- tatis fiiperflua perBalneum Maria ter vel quater vfque ad remanen- dam duorum digitorum; Detur locus inter fornacem,aut fub coelo, aut in arca cellaria, & fiat quafi Salpetra Chryftallinum,&inuenies deftillatam aquam compadam digerendo fuo tempore, qua aqua anteaimpalpabilis non madefaciens digitos nunc fadavifibilis& tan- gibilis, quam aquam non vilem exiftimes. Nam nih:I operatur natura nifi influentia diuina. Cum aurem non fit noftrum perferutari myfteria, tendimus cauiäm forte fortuito' ad aftra,opus vt fequitur. Genus humanum propagatum corruptum neceflario indiget reftauratione, qualis fit, fequitur ars fpagyrica qua eft ieparado puri ab impuro,itaconfiderandavtnegledo phlegmate in Balneo Maria confidereturafcenfio humiditatis, qua derelida recipiatur in recipi- entem fumus &inuifibilis fpiritus qui dicitur nofter Mercurius, & eft medium fiue vehiculum ad introducendas tinduras. Habito hoc ipiritu anima confideranda quarto & huius virtus expellatur in violentiori igne,& videbis per retortam tranfire oleum, quod animam nominamus. Cum hac duo nobis confiderata icificet duas aquas habebimus, indigent illa corpora ingreflione. Proinde accipiaturquarta pars fpiritus,detur putrefadioni, donec corpus ipi- ricuale fiat,&pro Doie conceifa fiat continuatio ad placitum. Hoceft Philolophorum fixum volatile facere. Qua quidem deinde iolutio debet paulatim fiia anima imbibi, & decoqui viq; ad infpiflation em fua perfedionisjhocdicitur noftrum quintum efle,vel noftra quinta Elfentia. Hac quinta Eflentia ibluit Aurum in merum /piritum,vt ftatim fit Aurum potabile. Deinde procedi poteft cum fermentacio- ne,donec Elixirperfedum euadar. Liber Primvs. TERTI V M CO NSILIVM ET TÜEORIA ET PRAXIS DE Laptde Phtlofophorum, PRimo iciendum eft,terram omnium rerum feminia, vt etiam eo- rundem operationes &c virtutes in fe continere recluias, flquidem fubicdum eft omnium coeleftium radiorum oc influentiarum, im- praegnatur etiam a reliquis Elementis & coelis, eftq; centrum & fun- damentum, vti etiam mater omnium rerum,ex qua omnia nafcuntur; quandoquidem pro neceiTicate purgata & fub Dio pofita,ftatim a coe- kftibus operationibus & virtutibus fecundatur & impraegnatur, vt ex ieipiaomnis generis herbas,vermiculos, animalcula , & metallo- rum fcintillulas producat. In illa enim magnaiunt Arcana,& primo- genitus coeleftis ipiritus natura: clam recluius. Sciatur etiam,in il- lius centro latere virginalem terram,in tribus confiftentem principijs · hac lege naturae iifciesabiiiafeparare & philofophico more rurfus coniungere,habebis Thefaurum maximum; flevero clarius inteliige. ■ In fupra dida terra latent tria principia feu Salia. Primo Nitrum phi- loiophicum, quod terra ex Sole, Luna & reliquis ftellisconcepit. Nam quanto calidiores Sol eiaculatur radios, tanto plus concipitur Salis Nitri centralis. Quod tamen de philoiophico & non communi Nitro intelligatur. Deinde latet in virginea hac terra coeleftis inui- fibilis ipiritus naturae,nempe ipiritus mundi in Sale fubtili. Et deniq; fixum Sal in ea eft abfeonditum tanquam Receptaculum, corporum duorum priorum ä Deo implantatorum, ita vt haec tria Salia in dida terra lateant.Quomodo extrahantur,pofteaiequetur.. PRAXIS. REcipe verae terrae,a Solis,Lunae,aliarumque ftellarum radijs iätis impraegnatae, diuide in duas aequaliter meniuratas partes, quod proptereafit,vtnaturaeiuum reddatur aequale pondus. Nam exvna patte Nitrum philoibphicum,ex alteraSaliubtilis·, item Sal fixus Sc corpus extrahitur.Hac via in pondere,fi diligenter laboratur, non fa- cile erratur,quodaiias,fi ex alterutra tantum parte haec triaSalia exira- herentur/acile contingeret. Basilicae Philosophica L DJB mmo. PRimus hic labor non aliter quam per codionem, filtrationem* euaporarionem &: coagulationem, vt codoresSalis nitri confi- ciunt,perficitur. Oportet autem lumme purgari nitrum quo adiiim- mara per artem redeat diaphankatem, &c iplendore cry [lallum fere exuperet. Hoc fado,reape illius reliquam terram , fac illam ter aut quater incandefieri,quo nihil humiditacis in illa remaneat,vai par- ti nkriadde tresillius calcinane terra: partes,probe omnia permlicen- do, pone ilia in terream bene lutatam retortam, vna vice tamen non plures,quamfexlibr«imponantur,nempciUib.Nitri,&: 4* Iib. cal- cinata: terne, illapromoue, vt alias aqua: fortes , vel fpiritus Virrioli folent deftillentur: In recipientem fundantur i.Ubrae dcilillatreaquese pluuialis, quo ipintus, qui plane rubei tranieunt, reuerberencur & pnEcipitentur,oportetque recipientem probe effe lutatum, ne fpiii- tus poilmt divaporare. Deftillatione vna perada, furnus ieraper fri- gefiat, recipiens deponatur & probe obleruetur: ii retorta adhuc fit tota, potelidenuoadhiberi, alias oportet ad reliquas deftiliationes fumere recentem retortam: omnes deftillationes vna congregentur, quarum totfiant, quot Nitri copia requiret. Omnibus peradis re- condantur congregati fpiritus cum aqua in cucurbitam vitream , ap- ponatur Alembicus bene lutatus, fimulac ponatur in Balneum Ma- ria: ad deftillandum,repolito prius recipiente cum duab9 libris aqua:, illae oblenientur, deinde aquarurfum effundatur,quo principio du« ifta: appofitae libra: aquae in Balneo Mari«ruriumdeftillentur,&fic fcias,quando deftillatio finiri debeat,quamuis fpiritus in Balneo noti facile extollantur,fit tamen propter meliorem informationem.Exime poftea cucurbitam cum (piritu ex Balneo,pone in arenam,appone A- iembicum lutatum,iiihij ce primh lenem, poftea vehemente ignem, donec fpiritus omnes tranfierint, oportet autem iunduras recipien- tis bene obturatas eile, ne fpiritus liibtiles, plane rubei tranfeunte«, diraporent. Omnibus ,peradis fac frigcficri,reierua fpiritus optime vitro idoneo in loco frigido,& vitrum (quq ipiritus, poffint. circulari)oportet plenum ,& lutatimvelfe. Liber Primvs. IL DE SALE VOLATILI REcipe fex libras terra, reconde in lutatam retortam, & procede omnibus deftillationibus vt ante cum nitro & calcinata terra, & tranilbit cum fpiritu ilibtiiis Sal in fufco vapore, fi quid albi de Sale fubtili in collo quando omne frigefadum elf, ipiri- tui.Nota in hoc opere non reponatur aqua,liquidem terra luas fecum humiditatesjin quibus ipiritus reuerberaripoifint,haber. Talium de- ftillationum oportet tot fieri, donec reliqua pars terra omnis fuerit abfumpta,&reieruetur reliqua terra, feu caput mortuum diligenter aa extradionem fixi Salis, vt iequetur. Recipiantur fingu'ae deftillationes in cucurbitam vitream, ap- pofitoAlembico lutato,fac primb phlegma in Balneo poftea ipiritus cum bene lutato recipiente in cineribus tranfire illi fpiritus ad hoc opus non pertinent,referuentur fingulatim,nam profuntad alias res* reliquum corpus,infundo cucurbirarelidens,exime diligenter, re- conde in cucurbitulam vitream, appone Alembicum,fublimain foco arente vehementi igne,&fiiblimabitur fubtilis Sal in Alembicum in- ftarniuis. In fundo remanebit leuiilimaterra, quae reijcipoteft. Sal iubtilis & fublimatusadhuciemel per fublimationem redificari po- teft,ne feces quaedam aniinaduertantur,illum Salem referua quoque diligenter in lingulari vitro,bene obturato, nam ab aere folueretur in aquam. III. DE SALE FT X O. REcipcpriorem reliquam terram,calcinaillam inaperto igne vrin cinerem degeneret,quod in i o.vel iz. horis: hoc fado, procede cuna illa velut cum calida deibllata aqua, vr alias lixiuium prapararur, & permeabit cum aqua Sal recens , procede tantifper, donec nullus amplius Sal in terra fentiatur , & illa terra nominata eft terramale- dida > quae re jcitur, aquam cum Sale filtra,quarn aquam fac euapora- re;& remanebit Sal infundo, qui aliquoties ioluatur, filtretur &c eua- poretjtantiiper dum reddatur cryftalhnus & diaphanus, & tunc pra-t paratus elf. Basilicae Philosophica S E IT VR TRIVM S ALI VM Coniunftio. COniunge recentem & volatilem Salem,affunde fenfim Ipiritum Nitri,& excipientieinuicem, euadentesinaquam. Haec aqua oft Mercurius triumphans Philofophomm, & menftruum vniueria- le, nam hac aqua omnia metalla ÖC gemmae recludi poliant liquidem pura ignea aqua eft. SEQVIT VR COMPOSITIO VN1VER- falU operis. CIc praeparetur menftruum philofophorum, recipiantur illius de- <3 cem partes,recondantur in cucurbitam vitream paruam, addatur pars vna laminati naturalis auri: & ftatim aqua feu menftruum Solem diflbluet, illo totaliter ibluto, recidet terra quaedam deSoleinfun- dum,quando illud per nodem ftetit,philtretur folutio lenfim per in- fundibulum in phiolam,& habeatur cura ,ne quid de relida terra vna tranfeatjfigilla tunc p hiolam Hermetice, vt moris, pone in Athanor in infimum globum. V SV S ATHANOR1S. TRes font globi in Athanore, nempe primus, maximus &: totus, fecundus iliperius fo raminoius, quo vapor aquae permeet,& ter- tius ligneus (querceus)globus,in infimo globo fit putrefadio in igne vaporisjin primo globo iemper habeatur aqua durante putrefädio- ne,fi aqua tranfire velit,affundamr alia calida, & extendit fe talis gra- dusputrefadionisaddies40.vel45.in quo graduiolet apparere ni- gredo quaedam , putrefadione expedita,tollatur ligneus globus, li- quidem ad hoc opus amplius aqua non requiritur. In fecundum fo- raminofiim globum recondatur cinis,fiiperponatur vitrum, recluda- tur Athanor,promoneatur lampas,quo calor talis fit vt digitum per- ferre poiEt, & apparebunt intra dies 50. varij colores, &poftremo viridis folus.Exiraepoftea vitrum & tolle ex foraminofb globo cum cinere, reconde in primum maximum globum arena plenum Liber PäImvs* appone claudendum vitrum,& arena materiam cooperiet, deinde re- clude At hanor,fubi jce ignem,qui digitum non poffit perferre, & ap- parebit intra dies 50. albedo quadam,continuaiftum gradum vapo- ri s, donec materia flauefcat, quod diebus quinquaginta circiter con- tingit,denique conuertevitrum,fiibijce tamdiu ignem, donec puluhf compareat rubeus , & in medio paruulum diaphanum inftar pyropi perfpicias granum,ad magnitudinem fere piise,iiiud bene obieruetur, quoniam Auri femen eft.Rubricanspuluis circumjacens poteft tolli, fiquidem in hoc opere non prodeft, granum di&um folum retinea- tur-cum quo vlterius procedatur, vt (equitur 17 SE0V1TVR SECVJSDA COMPOSITIO. REcipe rubeum granum,quod Philoibphorum Aurum eft, pon- dera iufte& adde menftruum Philofophicum in decima quam titate,reconde omnia in paruulara phiolam,relinque cum vacuam ad j parteSjfigilla Hermetice, procede poftea in Athanore, vt (equitur. Primo pone vitrum in Athanor in querceu globu, & procede quem- admodum cum priori,&:apparebit rurium intra 40.vel50.dies nigre- do. Exime vitrum,remoue querceum globum in cineribus, velut an- te operatus es,reclude Athanor firmiter,& apparebunt intra centum dies omnis generis colores, denique etiam viridis. Ubi hoc obti- nuifti, remoue foraminofiim globum, reconde arenam in primum globum,appone vitrum, reclude Athanor, fubijce rurfus ignem, qui digitum tolerare poffit, apparebitque in 50.diesalbedo,continua ignem iftum vique ad flaucdinem, quae confequetur intra 30. dies. Pone denique vitrum inferius in arenam, fubijce tantilper ignem, dumpuluis pulcre rubefeat& pedpicax fiat, quod fere intra 40. die* contingit proba nonnihil in candenti argentea lamina,an fumet vel fluat inftar cerae, fi fumat, ponatur rudus inferius in arenam, & vlterius fixctur,dum ignis capacitatem induat. Basilica Philosophica MV LT I PLI C ATI O. REdpevnam partem pulueris rubei,&: decem partes menflrui,re- conde in parliam phiolam, vnientur ftatim inuicem ,figilla vi- trum Hermetice,pone in Athanor,& apparebit in querceo globo in- tra triduum nigredo,pofteain foraminolo globo in cineribus omnes colores >. vfque ad viridem, & denique in primo globo in arena etiam intra triduum rubor» Poteft fecunda etiam vice multiplicari,vt antea quoque fa&iim eft,fimiliter tertia,& ile deinceps ad arbitrium tuum» FERMEN TAT I O. SIcinftituitur prior Multiplicatio, ii ad vnam partem pulueris ad- duntur decem partes puri auri ,in fluxu confidentis,rurfum effun- duntur, tunc franguntur & in puluerem contunduntur, iamvna pars contufi auri,ad decem partes Mercurij vulgaris, quando in ceu- cibulo ad ignem incipit fumare,addatur & ftatim in aurum mutabitur δc tingetur,in prima multiplicatione vna pars ad decem,in fecundaad centum.in tertia ad mille conferuntur,&ficad finem. Notandum autem eft,ne medicina vel rubeus puluis ad Aurum omnis addarur, fed iemper aliquid in promtu retineatur, quo illud multiplicari poffit,alias totum de nouo opus reiterare oportet, videli- cet fi vna vice iuper Aurum proijdatur, &hac ratione multiplicatio- nem amplius non admitteret tuum Elirir. gVAKTVM CONSIL1VM ET THEORIA DE Lapide Fhilofophorum. REcipc matricem in maris littoribus creicentem,quantum placer, tere & connindein mortario lapideo,pofteaproipice tibi de tri- bu s vel quatuor patinis vitreis,in illas reconde matricem bene pulue- riiaram,poilea fuperfunde aquas fontanas communis tantum, vt in ea ioluat,filtra ex patinis vitreis inalias, vfque pura & clara iit. Hocite- rum confunde in aliud vitrum,& pone ad deftillandurn inftar aquas in chienbus,fubijce ignem,donec aqua divaporarit, &matricem videas albam, eam exicca in vitro,permiice cöfeftim in vitro ligneo cochlea- ri,vfque iit exiccata,fic& eo melior conflabit: exemptam e vitro re- conde in terreum vas rotundi in medio ventris, & pone in prqceden- ri furno in cineres,vehementiigne,ad praftantiorem exficcationem, permifeendo ligneo cochleari, & nevaiä rumpas , matricem line in cineribus refrigefeere. Poftea recipe vas terreum idoneum, infunde Liber P r i m v sj matremtenuiter tritam,non compreiTe fed fpatiofe, pöne fuper can- dentes prunas, ne tamen fundatur, claude operculo,ne quidimpuri intercidat,remone poftea fenfim prunas & fine refrigeicere in furno. Hoc opus fepties repete, quo firpius hoc melius,tandem fluat fuper prunas indar cera;; Refrigerata iemper diligenter terenda in morta- rio,&calcinanda in igne, vt antea. Talis praeparatio Matricis opus eit, qua: poilea thefaur us eft Auri incomparabilis, 3c neque rubeum neque album abfque eo perfici poteft. Deo fit laus Sc gloria, qui huius iecreti inventum nobis aperuit: Qui huius matricis iolutionemac coagulationem norir, icit philoibphorum Arcana intima, ied nihil in hacartemagis defideratur,quam operis regimen,&cura. G A P V T Ii, Jgua. via Matrixparata, poßit ad opus applicari, vf inde fiat Elixir magnum. *0 Ecipe in nomine Dei matricis praeparata; quantu vis,fblue ipiäm JV in aqua forti , fadumex duabus partibus nitri & vna parte Alu- minis calcinati,poftea recipe etiam partem eiuidem aquae, iblue in ea Luna* dimidiam ponderis(veluti matricis) partem, bene copellatam, affunde aquam, quantum ad folutionem opus fuerit, quae clara & ab omnibus fecibus pura fit, confunde fblutiones, & fiet aqua turbida, refidebitq; in fundo albedo inftar ladis coagulati, vitrum concutien- do dilue, donec materiae inuicem bene fuerint vmtae, pone poftea vi- trum ad lenes cineres,fac fuaipontedeilillari, donec videas viridem fine impuritate aquam, quam pure effundes &c refemabis j ad faeces remanentes,recente iuperfimde aquam fortem, dilue rurfus vitrum, ponendo ad calidos cineres vt quiefeant, clarum effunde rurfus, hoc repete tamdiu,donec omne in puram aquam euaferit,vti prius, & ve- ra fada vnio,& res vna.Recipe iam cucurbitam, infunde aquam vni- tam,applicaAlembicumcumrecipiente,beneobluta, lutum facfic- cefcere,poftea pone in Balneo Mariae,deftilla faltem inde phlegma.ne vili fpiritus vna tranfeant (leni calore) proba guftu, vt fcis,aut excipe guttas linteolo,an tingat,q? itidem vera huius operis proba eft. Poftea finerefrigefcere,amouealembicum, appone confcftim Attenatoriu, (Author) neadaquamattingat,qua2itaordinatafir, vt paululum cu- curbitam ingrediatur. Basilicae Philosophica» Hanc Medicinam ita praeparatam cibes decenti &apto cibo,' inftar Embryonis: illius cibus autem eil puriilimum aurum tenuite r laminarum,pone vas in cineres,pornge cibum quantum vult capere & fo luere po teli, ignem rege mediocriter, fi videris quod nolit am- plius (oluere, deiine fubijcere ignem, pone ad leniores cineres, fine refrigefcere,fi refrigeratum luta luto forti,quod in aqua durum ac fo- lidum perfiftat. Hocperatflo, punein putrefadbionem per 15. diesirt Balneo Mariae.Nota vero,oportet Balneum bene effe temperatum,& in continuo & aequabili calore perfidere, nam illud requirit hoc ma- gifterium,quare confilium meum eft, vt ignem druas ligno arido in- fra Balneum,& fi ignem bene regis,habebis tuam materiam intra rp. dies purrefadtam. Si vero materia tua ante non bene edet diiloluta in puram aquam denuo,donec plane in aquam.abeat,non in illo pofita ed totaaptitudo fecreti & huius artis.. Tal·. s diflblutio & putrefa&io fit in humido & calido loco, &c coagulatio in frigido & ficco, & qui illud nanciicitur, is verum operis habet principium. Omnis putrefa&io femper dimidiam partem plus reddit quam pri- ma; prima dat 7. fecunda 17.re tria 18. quarta 5d.de fic deinceps, quam- quam materia per (e coagulatur in frigido loco, tamen adhuc non eft perfedlacoagulatio. Vera enim coagulatio fit in cineribus, medio- cri calore,quando autem cucurbitam e Balneo eximis, probe ab hu- miditate liberes vitrum, vt videas an lutum quodam in loco fit ab aqua laefum :Sin ita »luta de nouo, ftrac poftea ruriiis lenem ignem, po(leavehementiorem,viquemedicina tua iit coagulata, quod fit in 24. horis. Sin nunc vides medicinam coagulatam, fine refrigefeere in cineribus in fornace & ira habes opus philoibphorum. Quod, vel quamTindtutam proijcere poteris ad Venerem. Proie&io talis eft. Recipe 24-lotones puri & flaui orichalci, quodpraeftat rubro cupro, fluat in tigilla, inter fluxionem proijce deiuper vnciam vnam Lunae finae,commifce probe,non cum ferro fed ligno,poftea adijce duoslo- . tones tuae Medicinae ieuElixiris,optime mifcendo , fine aliquantum deftillari,denique funde in canalem, & Lunam habebis puriffimam, qtKromnesiuftinecfluxus& probationes ,quemadmodum naturale aurum ex metallis.. Mi fili,quanuiis macerpdncipium fit &c princi- pale huius artis caput,tamen:fiimme neceflarium vt bene prqparetur, ahquidque conftans indeefli)datiir,quo lepram reliquorum metallo- rum tollere, vel aliquid perficere poCfit. ignis fit arcificiofus, fic LlBfiR pRlMVSv Sol & Luna vnita cum pcrfedione artis, redeuntia fummarn medi- cinam & verum Elixir. Hoc Fado, opus eft vt quod ante erat corpus imperfedum, reddatur per artem perfedum, Sc perfedo adijciatur fermentum,fic poftea Elixir conftat: Deinde iicfequimur in hoc pro- ceifu, vt nimirum primo fundatur orichalcum, cui addito fermento ceu Luna,vItimo perfedificatur denique cum albo Elixirio. G a p y t IIG De compoßttone Elixiris rubei. REeipein nomineDeide matrice quantum vis,illam iolueinAqua’ forti,quantum aifumere poteft, vt abfip fecibus, Aqua fit pura 6c clara. Aqua v. fortis ita praeparetur. Recipe i. tb Vitrioli Romani, libram i. Salis nitri,poftea recipe aurum iepties caementatum, vt ie- quenti capite doceberis. In tali aqua folue Aurum ex dimidia cum; matrice quantitate. Aurum hoc ftatim abiq; omni labore diftbluctur. Poftea recipe tuum vitrum,pone ad cineres in fornacem in leni calo- re,donec plane reddatur clarum, vitrum femper oportet bene muni- tum eile alio vitro & prudenter, fuperfunde rurfum de priusdidta aqua,dum plane diflbluifti, vtfiipramvnitione albi Elixiris mentio fa&a eft. Poftea fepara phlegma per Balneum Mariae vel cineres,hoc peraß comfoßtione Lapidis omnia metalla in Lunam tranfinutat. REcipe Elixir album , poneinputrefadionemBaln. Marite per 24 diesjinterim Elixir tuum in aquam vertitur, in illa folue tan- tum, quantum fuit Mercuri) viui,iepties de Sale communi & Sale ni- tri, (ublimati,proipice ne quid divaporet de ipiritibus, operare quem- admodum fupraaudiuiftiinpraeparationemagnilapidis, pofteapone in putrefa&ionem per 40. dies , poftea coagula peru. dies in cineribus, vt iiipra di&um Sc fadum. Basilica Philosophica C a p y t IX. De Argento viuoquomodo in Aurum & Lun Am transmutari poßit, f. IN nomine Dei accipies u. lib. argenti vini, pane in magno tigillo in furnum fuiorium, vt Aurifabri habent, circumftme prunas & parum ignis, fine prunas (ponte iua accendi abfque flatu, illis accenfis & Mercurio accipiente fumare, inijee vnciam i. praeparatas matricis, quemadmodum in prioribus prasparafti, vbi cum aqua forti compa- rafti, in quavoluifti Aurum vel Lunam foluere, nam hoc Sal retinet Mercurium,deinde fume dimidium lotonem fermenti,hoc eft, Auri exaltati, lepties caementatum & bene percuifum, difie&um prius, pofteainijee in crucibulum, &amalgamabeneantedi&o Mercurio, noli autem attingere ferro, poftea iuffla fortiter , adijee dimidiam drachmam tui lapidis magni,& plane mutabitur in Aurum bonum,. G A P V T X. De Lutopraparando vt duret tam in aqua quam ignu 13 Ecipe albam ouomm,hoc percute vicp de ie reddat ipuraam, fac A v rcfidere>& conuerterur in aquam, quam recipe, addendo duos lotones albi iulphuris,Boliarmeni iefqui loronem, (anguinis Draco- nis vnciam vnam,item tritum aridum fimum equinum,permifce , re- conde in linteolum, poftea confedis linteolis luta vitrea tua vala,in iimul AJerabicum & Retortam, vt aquam tolerent. Recipe terra?, qua figuli vtuntur,qaantum vis,& quartam partem (anguinis Draco- dimidiam partem calcis viua?,ha:c omnia terantur ac pulueri- ientur, in vno latere cura albo ouorum, in altero latere cum recenti (anguine tauri, adde tantum crinium quantum boli armeni, hxc oraniamiiceinftar pultis; obline illo collum cucurbita?, iublimaquc vitrum. Nota hoc lutura idoneum eil vitrum fiiper vitrum lutandi. Liber. Pkimvs* fed aliquanto fubtilius non in crafla forma lutandum deinde exilccan- dum,poftea veere illis in Balneo Mada; vel cineribus. COXSILIVM QVINTVM ET THEORIA DE Lapide Thilofophor um. QVantum egoL de C. multiplici labore, peregrinatione & funi- ptu item perpetua diligenti ledione expertus, iudicij mei tenui- tate attingere valeo, tantum Deomeadiuuante in lucem proferam, •Ecquam breuiilimedefcribam. Nimirum, quod ex fcriptis Philoib- phorum,quiE tempore meo legi & vidi, nihil aliud repenre & conij- cerepoilira, quam quod terra, qute mater eft omnium rerum, &: re- ceptaculum coeleftium virtutum, item centrum iphaerarum, ex per- petua deco6tione Sc calore Solis aliorumque Planetarum mutetur & iiibtilietur, vt in naturam cuproiam aluminofam, & ialinam euadat vel redigatur. Qu*c terra: pars poftquam ita tranimurata, auxilio caloris per domicilium terrae (cuius natura eft,attrahere 3c retorque- re) ex intimis montium a terra craila fenfim extollitur, inque fubti- iem vaporem ieu fumum tranfmutatur, qui ad frigidas montis fibras aiceudens,ibidcmadhaerelcit,&refoIuitur in aquam ; quod αυτοψία iatis conftatincompofitione aquarum fecretoriarum,quaefimiliter ex his mineralibus medijs coquuntur deftillantur. Nonne vide- mus,ha:c mineralia,vt Vitrioium,alumen,Sal &c.ex fundo cucurbita: mediante artificiali calore in caput Alembici,inftar iubtilis fumi, ad- fcendere& extolli: qui fumus vbiaicenderit & locum frigidum in- uenerit,(Recipientem icilicet )difloluirurin aquam claram. Qui iu- pra di6tus vapor,in lapidofis fibris & venis montis vndique diffluens fubftantiam argenti viui & iulphuris quasrir. Poftquam autem fub- ftantiam inuenit,diftbluit illam, verum non totaliter, nam craftas ter- reas partes relinquens non apprehendit,& quicquid ira de iubftantia argenti viui & iulphuris diirolutumeft,per naturalem coeleftem calo- rem Solis & Planetarum in vaporem eleuatur, qui duplicem in ie comprehendit iubftantiam, nempe humidam, &vn6luofaminftar olei,quarum prima ex iubftantia argenti viui, altera vero ex iubftantia fulphuris exiftir,nam natura argenti viui eft frigida& humida,iubftan- tiavero fulphuris calida &ikca,& fere vnduola. Adeoque compre- hendit vapor hic quatuor in fe qualitates, fatis idoneas & aptas ad Basilica Philosophica generationem metallorum: ä naturali enim calore fiubterraneo com- mificetur, demneiturque & vnirurin fiubftanciam didorum minera- lium per didum modum,cum iubftanria Mercurij & Sulphuris,ica vt vnalubilantia& metallicus vapor fiant. Natura enim & proprietas caloris eft co mmi fice re, co nu i n c ’ re, coire, quemadmodum & Gale- nus &Auicemiafcribimt,quod amotione alterius fiubftantia: ortum fiortianmr,itavcearura feparatio pofteaimpoffibilis fit,de quo vapore feti naturali metallico fumo Aniloteles lib. 5. meteoram ita inquit, quod humi das claudens & fi ccus inclufius vapor inuicem exaltentur, quae didaconnitio metallicorum mediorum & iubfbntias Mercurij &: fulphuris nullaaliafit de cau(a,quam propter fimilicudinem, quam inuicem habent,refpedu rei fiubfbncialis ex qua exiftunt, nam terre- ftrisjCubdlis,pinguis & partim digeftus vapor,qui in Vitriolo eft, ille eftfubftantiaiis materia fulphuris, dehumida pinguis fiubftantia fiub- tili terrea natura temperata, qua: in alumine,Sale & nitro eft,illaeft: p roxima materia Mercurij, quod etiam acteftarur Albertus Magnus· iib.3.de mineralibus cap.4. vbi ita inquitrquam obrem vnirur finbftan- dafiubftantis &c. & quando ita commilbe fiunt, non aliter quam ίαΓ- phur & Mercurius appellantur, nam denominatio rei pendet a po- tiori illius rei parte. Similiter haec fispius didaconnitic mineralium' mediorum cum iubftantia Sulphuris & Mercurij fatis ex fiolutione fiubftantiae ex metallis in aqua forti perfipicitur. Nam quando argen- tum tam forti aqua ioluitur,quae ex his mineralibus medijs deftilla- rurpalam cernitur apparere colorem Vitrioli in iblutione, idern cer- nitur etiam indeftilladone & purgatione Auri, apparet etiam color Vitrioli, qua: omnia indicia fiunt, his metalliciscorporibusnaturam Vitrioli in prima radice addicam & vnitam eile. Nam ex quo qua res naicicur, in id diftoluitur etiam rurfiusquamuis illa non fit ve- ra iblucio corporum, quae in hac arte requiritur,quae modo dida fio- lutio corporum per Nec media non fieret, nifi in prima radice metal- lorum fimul implantata eilet, non enim credere polium aquam ex iblo Vitriolo autalumine codam fo!am,dida corpora difloluere pofi· ie: & quamuis fiat, fiet tamen raro & difficiliter: nam corpus ex Sul- phure & Mercurio natum eft,ideoque rurium cum Sulphure & Mer- curio extingui Sc dillolui oportet. Nam vtante didum eft,Vitriolum nihil aliud eft quam Sulphur Alumen atque Salpetrte nihil aliud quam Mercurius, reipeduiuamra qualitatum, quapropter videmus Liber Primvs. etiam , quando ambas natura? commiftae, & aqua inde deftillata eft,. quamlibet partem fui fimile diiioluere. Quando vero ha?c ipiritualis materia feumetaiiieus vapor ex mineralibus aquis & (ubftantia Sul- phuris ac Mercurij compofitus,propter continuum naturalem calo- rem in anguftis fibris divaporat feuaicendit, nec exitum reperit,ita applicat fe propter maximam fui copiam fibris, quas vbi nimis Sc abundantius repleuit,participat ie omnibus partibus montis,vbicun- que minima modo fupinas,modo pronas, modo ad latera montis la- tere,& quando hic vapor ad latera fibrarum, aliquantum declinauit, nihilo tamen minus quaerit reipiraculum fcuexitum pronum, quan- do autem nullum reperir,proprerea quod montes claufi fint,cogitur in ccelefti cuftodiafibrarum perllftere: Perhftcns vero in illa cuftodia (quia proprietas cadeftium virtutum eft, iemper & continue in ter- ram defeendere & penetrare,& quiahasc ipiritualis materia leu metal- licus vapor itibtiliiiimq eft materiae,ex fapientia naturae apta & idonea praeparata,vc didas celeftes virtutes,nimirum Solis, Luna; & Planc- tarum ad &infe recipere pollit,) donatur ab illis propter fimilirudi- nem, quam inuicem habent, nobiliilima matrice & generatrice vir- tute & potentia.Quae virtus illorum fermentum, coagulum &: alexi- pharmacum eft,&quando huius cadeftis generatricis virtutis feu in- fluentias ita particeps eft, eiuique proprietas &: natura fit,vt propter continuum & naturalem calorem iemper adicendat 3c propter co- piam,quia non habet exitum,vt aufugere poilir, iterum declinare gitur,& ifta aicenfione & defcenfione tandem defatiicit, lenfiim propter virtutem cteleftis fermenti & naturalis caloris in coa- gulationem, vt tandem, fecundum puritatem & impuritatem Sul- phuris & Mercuri) (mala liquidem interdum accidentia, quar mate- riam,quamuis principio puro & pulcra fuerit, corrumpere &c depra— uarepoftiint, contingere poilibile eft ) &pro ratione mineralis Iodi metallum quoddam inde conficiatur, fed aliud citius quam alterum,, qua? lingula mala accidentia caufantur,&probe hic obleruandum eft,. quod ex huraido aqueo a?s ex vnduolo aut pingui,quod inftar olei i eft metallum, quod in tereeftinafcatur. Ex quibus didis latis iamconftat, qui &vnde metalla a natura generentur,nempe ex Sulphure & Mercurio, quamuis media mine- raliaadid quoqueaccedant.Quiaautem omnia in fua fubftantiainui-- cem funt libi fimilia ratione ideoque etiam inuicem com— Basilica Philosophica mifta ίίιηϋ,ηοη aliter atque Sulphur ac Mercurius, vt ante probatum conftat.Similiter apparet etiam,non folum ex his duobus,nempeSul - phure & Mercurio metalla generari, fed etiamterrio, nempe caslefti influentia Planetarum,quae operatur & Tua metalla generat, quamuis influentia in forma &c non materia ile, ideoque generatur metallum ex Sulphure & Mercurio per influentiam, quas materiam mouet ad finem & formam metalli. Porro apparet etiam ex didis,communem Mercurium & commune Sulphur non e fle Philofophorum Mercu- rium & Sulphur,fed tertiam quod ex ambobus generatur, quod illo- rum medium &iubftantiaeft. Quia vero noftrum propofitum in hac arte vitice eo diredum eft,vt talia metalla fupra terram efficered: pras- parare poffimus,qualia natura fub terris prasparat, tandem & certo ie- quetur, nos fupra terras illa ex ijfdera conficere debere raaterijs, cx quibus natura praeparat fub terris, quod etiam teftatur Albertus Magnus,vbiait,in omnibus rebus chymicis nihil prasftantius exifte- re,quam quod in hunc oritur & operatur modum. Quia enim natura ex Sulphure & Mercurio,& adhuc vno, nempe casleftibus influentij s Planetarum operatur,&: (lia metalla generat, vti fupra latis verborum fadum eft,& nos naturam in arte in omnibus fi poi!ibile,(equi opor- tet. Hincviciffim concluditur,quodtaliametallafimiliter ex Sulphu- re & Mercurio, hoc eft, ex tali fupra dido vapore,qui ex horum am- borum commixtione generatur,per coeleflcm influentiam ieu virtu- tem Planetarii, nos efficere & prasparare debeamus. Quia autem cas- ium & planetas talem generatricem virtutem,propter incommodita- tem artificioias conftellationis nobifeum comm unicare nequit,nofq; modo didam casleftem generatricem virtutem in naturalibus metal- lis habemus, fed propter fuam terreftreitatem & metallicam duri- tiem itainclufam,vtfuam vim palam exhibere nequeat, confequetur tandem,nos oportere talia metalla diflbluere,& in primam materiam redigere,(fecundum opinionem omnium Philofophorum) quas craf· liis & pinguis vapor fuit, inftarctaifi olei, quanquam humida & vn- duofa fuitjtamen ex oleo tantum,(eu pingui illius materia5 parte me- tallum extitit, vt fupra didum , & ex altera aquea humida parte ass. Quia vero metalla praeparare & efficere animus eft abfque asrc & la- pide , (equitur quod non in humidum vnduofiim vaporem metalla refoluere debeamus,fed (altem in vnduoium,craiTum inftar olei, ne- quit enim refolui in humidum vnduofiim vaporem, quia tantum ex Liber PriMV! vnduofo ladum eil, vt medo didum, quo ita per hanc folutionem., feu ex hoc feparato metallico corpore caeleftem generatricem virtu- tem iumere,& fspius dido metallico principio commiicere feu con- nire,&: tandem talia metalla iiiper terram, ac natura iub terra, augere poilimus,medianteartificiofocalore,quia artificiofus calor, vtididu ante,naturali fimiliseft, quem artifex pro ratione copioie vel parce applicare poteil. Nam iecundum opinionem Alberti perficitars tantundem calore ignis, quantum natura calore Solis & digeftionis, & quemadmodum cadum calorem applicat per Solem & mouet mo- trices,ex qua motione forma metalli oritur,nam quando ex occafio- ne mineralis loci Sol in puras metallicas materias operatur,generat ex tali operatione iubftantiam fibi iimilem,quam nos Aurum vocamus* qushbet enim res paritfibifimile. Idem obieruaturin operatione Luns& aliorum Pianetarum,&:hsc virtus atque efficacia caeli appa- ret non folum in mineralibusfficd etiam vegetabilibus, hoc eft rebus accrefcentibus. Nonne videmus aeftate ex operatione Solis pulcer- rimosfloiculosacherbasjfrumentaagri, poma iucundiilima & pyra prouenire ac generariquas lingula & operatione & motu cadeftis caloris generantur. Ita dico,iimili modo & forma artificem per pru- nas & alia media calorem applicare, & nili materis talem calorem app!icaret,non poifet inde efficere metallum, nara materia laborabit' inopia propter motum ex quo forma metalli generatur,vbi enim non’ eft principium,ibi nec finis confequi poteil. Quapropter perficit ar- tifpx fua motione in metallica materia tantum, quantum cadum iua motione. Atque ita Alchymifts vices cadi iuftinenr. Porro fdenduraeil,quemadmodum glacies ex aqua coagulata in aquam mediante calore iterum recedit, qus illius propria materia fuit,& ita glacies in fuam propriam materiam redigitur, cum ea com- mifcetur &connitur,vnde enim quid natum eil in id refoluimr vicif- iim. Quia vero glacies ex aqua orta eil, idcoque in illam rurilis reiol- uitur. Item homo e terra natus effiideoque in terram rurfus redigitur. Ita tkiimili mode metallicum corpus, ex fubilanria Mercuri) & Sul- phuris natum,hoc eft,fupra dido vnduofo vapore·;rurius in fubftan- tiam Mercuri) & Sulphuris,feu talem vaporem,qui illius propria ma- teria fuir,cum tali ispius dido vapore,ex mineralibus medijs & fub- liantia Mercuri) & Sulphuris prsparato,redigitur&refoluitur. Nam· hate mineralia media , qus iubftantiam Mercuri) & Sulphuris excra- Basu icje Philosophica hunt,ceu Vitriolum& alumen,nihil aliud,funt, (quemadmodum Sc ante didameft, reFpeduFiibftantialisrei,) quam Mercurus& Sul- phur,ideoquediftoluunt poftea commixtam lubftantiam Sulphuris & Mercurij rurfus in Fubftantiam Mcrcurij &c Sulphuris, vnde & mi- ner$ natx iunt: vocantur autem ideo mineralia media quid in me- tallica ge ne ratio ne&: compofitione in & extra prima media Funt coti- ftituta,quodetiam atceftacur philoiophus,quando inquit, quodcon- ftans iulphur tam de imperFedo quam pei fcdto poilic extrahi, fimul cum conftantiFulphu-re,nam huc Faciunt & adiuuant purificati Fpiri- tus Sc mineralia media,vt opus ad perFedionem deducatur. Attefta- tur idem alius etiam Philoiophus,vbi ait, non poteft perueniri a pri- iuoadtertium nifi per Fecundum. Exquibus Fatis conftat,ita & hoc modo ad hoc opus nihil aliud accedere &immiiceri, quam has res ib- ias,quiE vnius natura: & proprietatis Funt. Nam quemadmodum Frudus principio ilia; generationis ama- riores iu.nt,alieni&contrarij iaporis,item mali&imperFedi coloris, (quod ex iapore alias ΛυτοφΙγ probatur,quare vheriori probatione opus non eft) quorum cauia eft, quod periredara digeftionem non- dum iuilinuerint,quando vero finem perFedaidigcftionis attingunt, videmus illum amarum & Fylueftrem faporemvna cum imperFedo colore ex iola digeftione,Folis calore,tranFmutari, &c poftea iucundifi fimi iaporis atque pulcerrimi coloris, & alias in qualitate & quanti- tate vndecunqueperFedis redduntur. Ita etiam haec mineralia me- dia & ipiritus, qui in principio operis plane amari & venenati fiint, poftmodum per iblam perFedam digeftionem in arte a fuo amaro ia- pore plane exuuntur,&: in contrarium mutantur, perFedum icilicct colorem vna cum ali) s probatis proprietatibus in hpc opere apparen- tibus & coniequentibus. Nec eft quod homo quiFquam aut Philo- fophus cogitet,haec mineraliamediafruftra a Deo dc natura condita eile. Nam quomodocunque inftituatur,oportet in hac arte media eire,qua: diftoluant & viciffim componant. Perquam Impius didam reiblutionem impuritas corporis tollitur, inque primam materiam redigitur: ex qua redudione & fufflcienti digeftione coeleftis infita vis &c potentia tunc exeritur,iua (ponte nobis cupiens innoreicere, &c in reFolutione hac fit mutatio omnium Elementorum, calidum enim fit Frigidum &c.corpore illo iam per putreFadionem in Balneo maris vel fimo equino (putre&dio enim eft iblutio compofitorum) ita Liber Prim vj. refoluto, vt fpiritus 3c corpus in aqüam euaferinc, corpus iufEcienter in primam materiam reda6lumeft, ex qua Lapis Philoibphicus pri- mum praeparetur. Ec hic eil' Mercurius,quo de Rolarius inquir; Re- fpice verba fpiritus fandi, Mercurius eil lapis, quem Philoibphi co- luntjhic habet quod quaerimus, comprehendit in fe corpus-.animam & iricum,qu2E triaad preparationem lapidisPhiloiophiciiufficiunr, nam corpus hat,anima viuihcar,fpiritus tingit. Irem de hoc Geber ita inquit: quare concludimus argumento firmiilimo, lapidem noftrum feu materiam lapidis noftri nihil aliud efie, quam fpiritum putridum, hoc eil Sulphur,&aquam viuana,quam alias dicimus aquam ficcam, hoceilMercurium, cui applicetur tertium propter abbreuiationem, nempe perfedum (ubtile metallum.Unde iara manifeftum cft, poili- bileefleexiolo Mercurio abfque corpore, medicinam metallorum praeparare,ficut & illud latis a Philofophis vrgetur, perficitur & pro- batur. Similiter etiam ex folo corpore abfque ipiritu; nam quoquo modo praeparetur fpiritus,fua tamen iubtili natura priuari nequit,niil per media corporis: & vice veria,praeparetur etiam corpus quocunq; modo,neque tamen fluxitatem lapidis Philoiophici afiequi poterit, vt fluat inftar cerae: & vero nccefle eft medicinam fluxibilcm efie, quod nullo modo fieri poteft,nifi per commixtionem dccompofitio- nem corporis cum fpiritu,& vice veriaipiritus cum corpore,nam ho- rum amborum compofitione corapeniatur inopia Elementorum, tam quoad corpus quam fpiritum: 3c tali modo redditur corporale fpirituale,&ipirituale corporale. Quapropter ex omnibus didis nihil aliud concluditur, quam hos duos naturales ipiritus, nimirum Sulphur & Mercurium debere recipi, & per fublimationem ab omni iuperfluitate & terrea impuritate purgari,flquidem non aliter purgari ac pulcerrimi refplendent cryftalli, & poftea didis mineralibus &c aeque purgatis medijs dillolui, diflblutum pulcerrima & puriffima calce perfedi corporis,(in primam materiam redada)commiiceri, in putrefadionem poni,(nempe in calidum Balneum leu fimum equi- num,donec Elementares corporis partes vndique & perfede diitb- lutae fint,hoc eft,donec integrum corpus in humidam aquam,hoc eft fpiritum,redadum & mutatum iit)inq; hunc modum perfici. Nam putrefadio pertinet ad iummam viam huius artis,digeftio aute ad res particulares, ficco calore indigentes. Corpore igitur difioluto & in Basilici Philosophica primam Tuam materiam redado, die fuimi primum conflat addTc. Ideoque oportet vkerius procedi,& aquam illam m quatuor partes, feu 4. elementa diuidfhoc nimirum modo,vt metallaris aqua recipia- tur,!!! Balneum ponatur,coquatur, appofito Alembico & applicato recipiente, aquofitas, quae primum elementum eft , inde deftilie- tur,donec de hoc primo Elemento aquae nihil praeterea afcendat ieu deftillari poilit: poft haecabftradum Elementum iterum recipiatur, & ad tria reliqua Elementa in vitro affundatur, (ediunduris bene luc- tatis,& ita rurfus inuicem inhumenturputrefiendo rn Balneo, 8c co- quendo in furno philoiophorum feu calido fimo equino per odi- duum ponatur,poftea exemptum detur cineribus, qui vehemenrio- rem reddunt calorem quam aqua,Alembicus apponatur , receptacu- lum reponaturfiunduris bene lutatis, vt moris,incipiatur rurfum de- ftiilari, & adfcendit aqua cura acre, deftillanturque inuicem inftar pulcriaurei olei, cdlante autem deftillaticne aqua tollatur,daoque haec commixta Elementa c receptaculo eximantur,rurfus in Balneum ponantur,hinc leni calore Elementum aquae ab acre, hoc eft oleo fe- parctur Sc deftilletur,& reperies aquam in recipiente, acrem vero feu oleum in fundo inftrumenti ex quo deftillatio perficitur, informa olei Solaris,quod diligenter in puro vitro referuandum, nam hoc eft oleum,Sulphur, Auripigmentum,Ajiima,Aurum & Tindura: fi ve- xo redificetur,diceretur vnduofitas,oleum,adeps & butyrum, quod humidaimperfeda robo rat &folidat. Item quod lapides deterio- rum coIorum,ad perfedum colorem reducit. Item hoc oleum efficit ex femina virum,hoc eft,ex argento aurum,ianat etiam lepram. Por- ro reflant adhuc duo Elemcnraieparanda, qux in deftillatione inui- cem commifta funt, nempe ignis & terra, quae tali modo ab inuicem feparentur; Primo recipiantur quartior partes abftradae aquae, & ad vnam partem amborum Elementorum in deftillatione affundantur, poftea bene obferatae ad inhumandum ieu putrefaciendum in Balneu feu fimum, vti fu pra, ponantur, talis enim inhumario quae fit intra deftillandum,mulrurn conducit, vt materia eo melius diftoluarur &: magis iubtiletur, poftea oportet vehementem ignem vtante applica- ri, & deftillabitur rubea aqua, deftillatantiipcr donec aqua amplius non deftilletur, & remoto igne reperies in fundo deftillatorij nigerri- mam terram,quam diligenter colledam referua; Poftea rubea aqua, Liber Primis. cnm Elemento ignis commifta, abinuicem leparetur,&in Balneum ponatur,Elementum aqua?ab igne abftrahatur,&: remanebit ignis in Fundo vitri,inftar rubei olei,quod puriflime in vitro refemetur. Ita quatuor iam Elementajjeparatafunt,quoru quodlibet finguladm re- <äificetur,purgetur& in quintam dien tiam redigatur, nempe deftil- lando & circulando,quo in compoiitioneinuicem eo amicius fibi fa- ueanc. Cuius perfeda? redificationis indicium eft cryftallina forma, indicium vero perfede redificara? terra: eft. pulcernmus albus color. Feces vero, quas aqua in redificatione poft fe relinquit, tollantur & cum terra commiiceantur,& ha;c redificara aqua eft Mercurius Phi- loiophorum. Item Sal armoniacus qui nuptias pneparar. Item aqua vine,qua; Latonem,hoc eft nigram terram abluit, & purificat. Aqua enim ipiritus ioluuncur,incerantur & folidantur, feces vero, quas acr infua redificatione poftferelinquit, fernper coniungantur & terrae addantur. Redificado terra? ita debet inftitui, nimirum vt nigra ter- ra recipiatur, iucundo igne calcinetur,ita tamen vc aqua pro ratione ocularis demonftrationis fenfim addatur in doli,donec terra latis fic- ca& arida reddita fit,tunc teratur & denuo redificata aqua imbiba- tur, liquidem reddficatio terrae rantum redificataaqua fit, poftea po- natur in lenem calorem per odiduum,donecaquam, plane ad ie at- traxerit , illa rarius ficcaca,calcinetur dcnuo,di6taaqua iterum imbi- batur,leni calore per odiduum decoquatur, donec aquam iterum ad ie attraxerit, & imbiberit, poft illam imbibidonem denub calcinetur vt ante & hoc opus,terendo exficcando,coquendo & calcinando tan- tifper continuetur & expediatur, donec terra aqua? pondus in dupla quantitate biberit; omnia enim ficca aquam defiderant, liquidem aqua,tam igni quam alijs rebus iuum alimentum fuppeditare poteft. Et in hac redificatione terra? cauta & diligens adhibenda eft opera,ne opus illud nimio vel minimo humore in imbibitione corrumpatur, Ideoque profpiciendum,ne per codionem plus tollatur quam difto- ludo requirat: Et fi econtra ne per inhumationem feu refblutionem plus addatur, quam per decodionem fuerit confumptum; ideoque poft calcinationem terra? aqua quam moderatiilime affundatur, nec nimium nec minimum: fi enim nimium,fuffocaretur,fiminimum combiireretur , ideoque iciatur, quod nimirum lenis ignis in hac difpoutione operis fpem lalutis afferet,& quia terra Sc imbibitio, feu Basilica Philosophica pluuiaieu humor nullam humiditarem perferre poteft, ideoque ne- ceife eft terram faspius humedari& iterum exficcari, talis enim repi- titio efficaciam adfert totius fupplementi. Porro notandum eil,fi forian nimium de aqua iuper terram funderetur, ira vt plane ad le tra- here feu vincere nequiret,tollatur illud. Ulterius autem quando poft imbibitionem beneexficcatum eft,primum leni pofteavehementiod igne calcinetur,quemadraodum Mercurius fublimatur, donec bene ficcetur, vbi liccatum eft, imbibitur iterum aqua, & cxficcatur etiam igne,vt ante monitum eft,& hoc toties repetatur, donec aquas imbi- berit duplo plus in quantitate quam eius pondus fuit, poftea iterum exficcetur & ieptima parte aquas imbibatur ac ficcetur & ita tertio cai- cinetur,nimirum maiore feu vehementiori igne vti ante: tandem cur- ium ieptima parte imbibatur, ficcetur & calcinetur vt ante .-viciilim tertia parce modo didas leptimas partis imbibatur, vt fitinftar bene tries temperatas paftas,hinc ponatur in calidillimu equinum fimum, qno foluaciir atque in aquam euadat,bene obferuara phiola per odi- du«m,feudonecfolutum iit, ponatur, folutioiterumfolito igne, ni- mirum primo leni poftea vehementiori coaguletur,& iterum refidua aqua tertis partis de Ieptima parte imbibatur & exficcetur, exficca- tumrurfiisvt ante quinta fui parte bis, & fimiliter tertia fui parte bis imbibatur,ficcetur & calcinetur,tunc vna pars terrx tali modo quin- que partes aquas imbibet. Hoc abibluto, accipietur pulcerrima & candidiflima terra, quas nullo huius mundi thefauro redimi poteft. Hascenim eftauis Hermetis,&quinta eflentia metallaris terras, nam quinta eflentia aquas attrahit ad i e quintam eifentiam aquas, atque hic eft cinis qui ex cinere extrahitur. Item natum ens Philo/bphorum. Item Sulphur namus,ens metallicum, anima Elementorum, de qua Hermes dicit: Exttahe e radice illius vmbram & impuritatem qua circumdatur, inferens in illam Aurum, hoc eft, quintam eifentiam aeris cum quinta effentiaterras,mediante quinta eflentia aquas com- ponas & commifceas. Sicuti enim Elementa mediante aqua ab inui- cemieparas, ita etiam neceffe eft, vt iterum mediante aqua congre- ges & connias * aqua enim medium eft,quo Tinduras, hoc eft corpus & anima, feu fermentum cum alba terra componitur. Nam vtpote nonnulli philofophi fadam Herraecis avem per fublimationem praepararuntmer quam fubtiles parces ä craflioribus feparantur, nam Liber Primys, quod aicendit,illud eft efficax ac puram, illud vero quod in Fundo re- manet , eft impurum , quod reijdatur. Itaöc didaauis Hermetis feu albaioluta terra per fblutionem extrahitur par- tes foluuntur , craffie vero feparantur , vti Geber inquit : albedo quas per fubiimationem afcendit, iirmliseft,eiufdemquenaturaeac proprietatis inilar aquilae montes fupervolands acinfuo interno reli- dentis. Ex modo didis conllatiam, nimirum Aurum hoc, quod in albam terram per modum Philofophicum feminarum non commu- ne, ied Aurum animae exiftere,quodin redificata aeris proprietate in- cluium latitat, idecqueaer a Philofophis anima,Aurum, Tindura, item Sulphur,oleum,adeps &c. nuncupatur: qui humidaexficcat,<3c lapides a calore heterogeneoeiegantion colore tingit, qui modo di-- dusacrad tranfmutandum Aurum terrte tingendumque ordinatus eil, ideoque inquit calidius, nunquam aurum polle tinginifi Auro, Aurum enim adaequatum fermentum eil. Quare fi voluerimus ae- rem cum terra componere,quo in fine operis,albus inde euadat lapis, itemque vt omnia imperfeda corpora in perfedum &iuftum argen- tum tran/mutet, oportet recipi de redificata & calcinata terra tres partes,& defpinm,hoc eil refidua aqua duas partes,& de acre iefqui- partem,commiilasque in phiolam recondi,leniigne coagulari, ita vt fixa inde materia efficiatur ac perficiatur. Materia ita exficcata, vi- dendum eil an etiam in candenti cuprea lamina inftar cera? fluat, & in proprietatem argenti tranfmutet atquealbificet. His fadis,maceria iterum tertia parte aquas teratur , donec fit inftar tritae Sallas, poft in calidum fimum ponatur, vt materia diftbluatur: tandem autem difioluta materia iterum coaguletur ficut ante, quas lolutio& coagu- latio ad placitum noftrum vfurpari poteft: Et his, vti didum,omni di- uina potenti gratia permiffis ac perfedis,aftequimur nobilem & pre- tiofiffimum theiaurum, nempe Philofophorum lapidem ad argen- tum,ex tribus Elementis fadum: Nam fecundum opinionem Philo- fophomm conficitur lapis ad argentum ex tribus Elementis, nempe terra,aere & aqua dapis vero ad Aurum ex quatuor, de quo parsvna ad centum partes calcinati redudicupri addita,tranfmutat cuprum in optimum argentum. Si vero maceria, vt ante didum, in candenti lamina fluere nolit,tunc incineretur rurfum fic fixior & ficcior exiftcc materia cum dido oleo & aqua vt ante, tandem & fluxilis reddetur Basilica Philosophtcje vique natura tandem iit argenti induta. Si vero ad aurum procedere velimus, pro quolibet albo Elemento rubrum ponatur, nam huic elixiri Auriadponiturelementum ignis,quod reliqua Elementa effi- cit mbea,vc ipiritus aflolet. Pondera vero Elementorum funt duo> terr« tria,aquie & acris duo,ih rubei Sulphuris, hoc eff ignis: nam dr~ inidij pars aqua: eft pondus ignis: & notandum eft, vt terra primum ponatutyffquidem fere naturaeffrm am enti adaequatur, deinde aqua, aqua enim medium cft inter terram & aerem, cercio aer eum terra & aqua mifceatur,iiquidem medium eil inter aquam & ignem, quarto ignis,&fixaturieu roboratur ignis per aerem, quemadmodum aqua per terram. Quare omnibus quatuor ita commixtis & connicis, vc fixa materia fiant, quemadmodum in alba via indicatu cft, poffea hac fixa materia refidua aqua per folutionem & fiibftmationem fubrile- tur,&iubtiie folidctur,iolidum iterum ioluatur vc iubtiletur, donec fluat inftar cene, & omnia imperfeda corpora in perfcdum Aumra tran (imitet. Pars vna modo praeparata: Medicina: ad centum parces in fluxu inieda,tranimutat omne argentum in Aurum quam pulcer- rimum: & hoc eft iecretum totius artis,ac Philoiophicum Chymtco- rum , abiconditis (criptis hadenus mirabiliter obicuratura. Hic enim eft abiconditus rheiaurus, quem multi quaerunt, pauci inue- niunt, & hic eft occultus lapis qui omnes reliquos lapides vincit. Quomodo vero hic lapis in efficacia & copia augmentetur, iatis aper- te & copiofc inaliorumPhiloibphorum libris traditum eft,quare bre- uitatis ergo ifto ego labore iam (uperfedeo. Ex omnibus didis facile concluditur, quid fit Philoiophicus Mercurius, ipiritus, anima, & corpus, fimiliter quid firmamentum, quid coagulum. Quia vero duplicia huius artis funt principia, alia enim dicuntur alba operationis, qui artifex in arte vtitur& applicat, deftillat & coagulat,alia autem non funt iufta principia artis, ied tan- tum probationes , per quas poflumus experiri, an tranfmutatiofit iufta (eu fecus. Merito igitur aliquid de his principijs tradari oporteret: ve- rum quia de illis iat abunde alijs in locis patet,intermittam ego,fed de primis aliquid adijeiam. Sciendum eft igitur,ipiritus,fi iuftam Tin- duram reddere debeant,primum oportere lauari , poftea fublimari. incerari, diiTolui&in cryftallinamformam redigi: iublimantur au- tem,vt purgentur,nam per iiiblimarionem abftrahitur purum ab im- puro. Item iublimantur etiam, vt ad Medicinam habiles & idonci fiant: corpora vero fublimantur,vt perfe&am Tincturam ad fe reci- pere poiiint,purgantur peracutas aquas vel calcinationem vel folu- tionem. Ideoque calcinantur corpora, vt a malis accidentibus, qua: ipiritum corrumpunt& Tincturam impediunt,purgentur. Spiritus vero calcinantur, vt eo citius fixa & iolida fiant. Corporavero (oluun- tur,vt ipiritibus eo melius vniri poffint; Porro calcinantur etiam cor- porant clara aqua fianr,&: coagulantur rarius ideo, quia puluis melius ponderari potell quam aqua: Solutis ipiritibus & calce ita in prom- ptu exiilentibus,confundantur omnes m tali folutaiubtili iubftantia, vtexaqua iubftantia; vna res fiat,quas perfiftat, penetret & tranimu- tet. Illa vero coagulatio fiat in vaie ocelufo in cineribus calidis,donec materia ficcata fuerit, Sc poftea parum de hoc coagulato in canden- tem laminamproijciatur,fique iumma fubtilis iummam fixi adhuc fuperet,minus feliciter laboratum,led in calce erratum eft,quare plus dc calce adhuc addatur,fub fimum ponatur ad foluendum vt ante,ite- rum coaguletur,& tentetur an iuilum fit. Igitur inquit Rafis in li- bro perfectimagifterij ita; Spiritus autem non manent in igne, fed aufugiunt paulatim,nifi indiitolubilibus vinculis & artificiofo iudicio contineantur &:c. Quos Philoiophi diuturna conflantia &c fubtili in- quifitione poft multos fallaces labores deprehenderunt, 5c polleris fuis reliquerunt. Quare sterno & miiericordi Deo iumma laus & honor, qui fubilantiam & fubftantia; proprietatem ac naturam creauit, cuius iimilis in nullo terrarum angulo inuenin & impe- trari poteft. Liber Prim vs* 39 Basilica Philosophica C0NSIL1VM SEXTVM ET THEORIA DE Lapide Phtlofophorum. e Manu- fcrtpio Gallico. NOra quod ars omnis & magifterium in corpore recondito iu magnclia iitum eil, ac fine eo nihil fit. Sume igitur ad Dciglo- riam in bona quantitate, hocaciepties aut pluribus etiam vicibus, in hunc modum para. Coaptetur ante omnia in partes tenuiili- mas, & impalpabiles, corpus illud, ideoque ioluacur lecundum ar- tem in vale vitrco.Filtretur liquor, & decoquatur: quod remaner aih- dua mixtione moneatur, haud attingente ferro,donec tenuiUimus, squalis, & multum exficcatu-s puluis remaneat. Coquatur & ad fortem ignem hic, fed murato vale, & adhibito altero, forti,terreo, dum caneas a fufione. Idque toties magifterium repetatur, quouf- que materia fit fufibilisvt cera. Huius m hunc modum prsparats, accipe quantum vis,&in aqua forti,confe<5b ex panibus duabus Salis nitri,& parte vna aluminis,diflolue feorfim in vaie vitreo. Ifthine,im- ponito m aliud vas iftiusmodi aqus quantum lubebit,acinea,fer- menti fumme depurati partem,ad fupenus corpus dimidium, diftol- ue,cum tantilla faltem, qusad magifterium requiratur ,& non am- plius. Aqute vero eiufmodi,clars,& pellucidae,abfque fecium reli- dentia leorlim folutae maneant,quo peraclo,aquam fecundam,in qua diftolutum fermentum eft,alteri qus corpus diflblutum continetin- ijce,ac milce: Confeftimq; ea mixtura turbida fier,peterque illud fun- dum , inrantum, vt vas tantillum mouere,indequeaccineres calidos apponere necelfe fit, donec aqua viridis, & clara fupernatans appa- reat ; ab omnibus fecibus aliena; quae lente & caute ifthine remoneri, & in aliud leorfim vas apponi debet: illiufque loco, noua altera eiuft dem qualitatis faper coagulum immitti,& ad cineres calidos cum ali- quamixtione locari, donec omne coagulum in aquam albiffimam habere poffis: Fermentum videlicet cum corpore,abiqj fecibus con- iunda,homogeneata,& res vna eftefta. Imponatur ergo ea homogeneatio in cucurbitam, cum Alem- bico bene lutato,exficcato &c. & Balneo maris lentiiTimc deftilletur, donec phlegma afccnderit,&acidi aliquid guftare incipias: vas vero Liber Pjumvs* abfque altera Ignis amotione,in prarfato Balneo frigefcat; ita claufiim, vt nullus vapct emanare poüic: Cui Medieinas laminas aliquot Lu- nares addantur,&:iftis illa, quantas diflbiucre, ac digerere poterit,ad ignem digeftionis fermentetur: a quo tandem remone ; iterumque materiam omnem per decem dies digerendam, atque putrefiendam Balneo tepido, dc asquali admone : ita vt hic , iuxta Philoiophum opereris,inquienrem,quod putrefit, fit aqua vera; Eaque diflblutio calido & humido fiar. Licet autem fic ioluta Medicina frigore coaguletur,haud perfede tamen: eamque coagulationem ad cineres calidos fieri necefle eft : Qua’ fi de notio, ac pluries vtfupradidum eft, digeftionis calore difloluatur, & poftea congeletur, toties & ad infinitum pene , creicet proiedionis huius virtus. Aduertatur verbexadenequicquamreipiret,velefiradum fit; fiatque a princi- pio coagulationis huius,lentiifimus ignis; ad quem 24. horarum fpa- tio Medicina congelabitur: ficque habebis Elixir ad album : cuius proiedio in Venerem prascipue cadit. Ergo huius accipe vn- cias ieptem , &in tigillo liquefac ad fortem ignem, cui addatur vncia vna Lunas repurgatas, affidue , & abique vilius ferri con- tadu commixta; ac tandem huius Elixiris vnciam vnam. No- taque in omni iftius 8c aliorum omnium proiedione,neceflariam efle corporum perfedorum commixtionem , ac demum Elixiris pro- iedionem , illudque eft quod aiunt Phiiofophi, tria efle necefi- iaria. Idem ordo qui antea deferiptus eft, ad Elixir rubeum,ieruari debet,nifi quod fermentum rubeum , poft exadam depurationem, iequenti cemento fepties purificandum eft ; dumque materia fer- mentanda erit,putrefadionis tempus ad 40. (minimum) dies pro- trahendum, ac prout peculiari cibo Elixir album effedum eft,ita & hoc, proprio etiam, Sc homogeneo debet enutriri. Notaque huius ptoiedionem , peculiarem ad Lunam efle, eadem quantitate, proportione, & admixtione fermenti feruata, quxin Elixiri albo. 41 Philosoph ic je C £ MEN T ATI O SOLARIS PRO opcre fiiperwri. ACcipe Auri mineralis,&tantundcm Veneris nouae: qua! fimul liquefiant, & in cenuiffimas adaptentur laminas,inftar Aurei vniusj in aceto forti aliquantum maceratas. Hinc accipito lateres ruberrimos, bene exficcatos &z tritos : Iniuper & Salis prarparati quantum ihiHcit. Habe item Vitriolum, in hunc modum pra’para- tum. Diifoluatur hoc in aceto forti diftiilato. Filtretur, ac deilil- letur acetum ieu euaporetur 5 refidente Vitriolo ruberrimo, quod in puluerem tenuiflimura reducatur, qui & cribretur. Accipe etiam viride aes,eodem modo praeparatum ac Vitriolum,itemque fubtiliiil- metere. Sume &Sa! armeniacum,in aceto quidem fed rubro, non deftillato,fimpliciterdiilolutum,&exficcatum; iliudque ad pondus omnium. Ex quibus omnibus fimul mi xtis,fiat cementum, fecun- dum artem, ad laminas antedidas, per horasaq.acfeptiescum no- uis pulueribus,& Venere reiteretur. Cumque ad furnum renerbe- rij hoc fieri debeat j extruatur a principio ignis carbonum lentus, poft horam, vel circiter adaudus: indeque ex lignis ficciiIirais,quiE non fumigent. Ad perfedionem huius operis ait Author: Sumatur Elixk ru- beum, &adputrefadionempcrdies24. ieruato fiiperiori regimine adhibeatur. Accidet vtElixir denub reducatur in aquam; cuitan- 'tundera Mercurij iublimati,cum valida mixtione,& vafis agitatione; modo ne illud frangatur, addi debet, indeque materia ad ignem dri geftionis,per quatriduum,demumque ad congelationis, ieruato illa- rum exade regimine apponi: quo pado, vt idem inquit, perficietur fummum naturae humanae opus. Liber Primvs, SVBLIM ATI Ο MERC V Kl I AD Elixir Solare, A Ccipe Mercuri) libram vnam,VitrioIi Romani libras duas,& Sa- iis (ernei praeparatilib.i.reducantur tuee polirema duo in pulue- rem (ubtililfimura,& in aceto forti rubro macerentur, quibus poflea Mercurius addatur&incorporetur. Adhibeantur inde,in fublima- torium,adlentiffimum ignem,per horas ii.faltem vt exliccentur, & acetum euaporetur. Dumqueper fiipcrins foramen fumum ema- nare proipexeris reclude Ülud,&per horas q.ignem paulatim adauge, vt tandem iitvalidiffimus,&chgnis fieciffimis extrudus, dum pro- fati Mercuri) pars fublimetur * altera in vahs fundo remanente. Hax fublimationis operatio abiedis fecibus,ac iiiperadditisnouismate- n)s fepties iterari debet, ii praffiato operi aptam expetes. Idemque fublimationis ordo omnino feruari,in Elixiri ad album, nili quod Vi- trioli Romani loco alumen cum Sale nitro in pari quantitate fumen- dumeft. Explicit antedidum opus, ex amplo fragmento iummarie Golledum. CONSI LIVM SEPTIMVM ET THEORIA DE Lapide Philo/opboruw. DUx ffint Philoibphorum via?, quse veraces Sc conflantes, ilium- que fundamentum in natura politum habent ac tenent. De qui- bus duabus & Solis, veteres Arabes, Gra;ci& Latini a prima artis in- uentione ante mille annos exiftentes icripierunt, eaique probatas in- uenerunt,vti illorum libri teftantur,&qui hos Philoiophos legunt ac intelliguntjin inquifitione harum duarum viarum audient iolos iele occupatos exercuiffe ac pro veris deprehendiife.vrpote nullas alias in- ueniri veras, praeter has affirmant, vocanturque ab illis vniueriales Philofophorum viae& Tindura: Et extiterunt particulares procef- fus,quorum multos inuenire licet,de quibus Antores hinc inde ma- gnam fecerunt mentionem,led hi ad fallendos iblum homines ac de via reda abducendos, inq; pericula & calamitates praecipitandos fune fabrefadi: Sc paucis vti dicam, nihil aliud funt quam ludibrium & B a s i u c /ϊ Phiiosophicj 44 vexatio Satans, deceptio plebis hominum, gentium populorum, nec habent fundamentum in naturali arte,quemadmodum duasilis probatas vis, Lapidis Philofophomm & Tinduras; experiatur qui credere dubitat, patiatur fiium Mercurium coagulatum & fixum in- terim dolere,& vexari, quia Mercurius δζ omnia metalla nihilm Lu- nam feu Solem tranimutant, quam Solus Lapis Philofophomm feu Tiudura,conetur etiam contrarium qui velit & poflit, fruftratamen laborabit, ex fuo damno experietur, quemadmodum multa millia plurimorum exempla qui omnia fua bona dilapidarunt,reflantur. Non autem eft Lapis Philoiophorum,quemadmodum plurimi putant, Mercurius, Sol & Luna, quia ex corporibus nulla Tindura effici poteft,ita vt vel centum libre Auri nequeant tingere drachmam- vnam. Sed eft materia Lapidis Philofophorum Sal, SolvelLuna,& Sulphur Philofophoru,hoc eft Tindura,anima, forma, quinta cillen- tia amborum corporum, quas ipiritualia volatilia, & tamen fixa cor- pufeula,imo potius puri.pulcri & clari ipirirus funt.qui ambo inaqua refoluuntur,quia aqua omnium metallorum primum ens δζ propria materia eft,quemadmodum illud fciunr,vident & experiuntur illi,qui quatuor Elementa ieparare, metalla ab omnibus iordibus purgare, purgata rurfum componere fciunt, quo nemo nifi diligenti indaga* tione & diuturna exercitatione peruenire poteft. Materia vero Tin- duratum nihil aliud eft quam Sulphur Solis ad rubram ,& Luna ad album,ad quod prius,quam ad Lapidem perueniatur, eleuari & mul- tiplicari poliunt,vfque in infinitum pro arbitrio,poteftque intra 4.vel plurimum effici,& fic proceditur. TI Ecipe Salis nitri quantum vis, deftillaex illo aquam abfque vilo aliarum rem addi tamen to, inftjr aquas fortis, abftrahe deinde in Balneo aquoiitatcm ex fpiritibus,verum ne fpiritus vnaquidam tranfi. cantjcorpora frangenres,ad aquofitatem adde Salem armoniacurn,& flaueicet aqua,tolle id de terra Salis armoniaci,per artem,poftea pone cucurbitulam in mediocrem calorem,adde tenuiter aurearum lamel* larum lotonemi. & attrahet ad fe aquam Tindura Solis, mbefcetq·, inftar croci. Quando vero definit colorari,effunde aquam in peculia- rem cucurbitulam,aftunde recentem fuper Solem,affunde& effunde donec alba terra in vitro remaneat, ex qua poftea Sal metallorum feu Mercurius Philofbphomm extrahitur,qui melius quam omne in ter- SEQVITVR PRACTICA, Liber Primvs. ris aurum metallorum öc hominum corpora purgare &.(anare potefi, latuit hadenus aliquot mille homines, necabijsin terra feucapite mortuo quasilc9 eft,& dicitur alias aquila alba feu Mercurius Philofo- phorum. Haec Tinduracx auro & argento exrradaab omnib.iapiem tibus magnum fecretum cenfetur,tot etiam mirabilibus veteresChy- mici nominibus onerarunt Sc obfcurarunt vt nemo illorum mentem aflequi potuerir,quemadmodum hodieqj inter mille vix vnus erit qui dixerit quid Mercurius Philofophorum fit; qui reuera nihil aliud eft quam Sal metallorum Teu radix, ex qua omnia quolibet tempore me- talla naicuncur, vtid confiat omnibus veteribus rei metallica exper- dicitur edam J incluta Solis purpureus (anguis Leonis. Tinduram ita ex vno Auri lotone extradam, abftrahe leniter (aquoficatem videlicec)in Balneo,vt remaneat tibi in ima cucurbitula flauus puluiiculus,tenellus inftar croci,de lotone autem (edecima» ex- pedabis partem, & de marca drachmam nec plus, fi vero extradum Sulphuris Solis adieceris ad loeonem Luna,accipies iterum lotonem auri,nec plus,refiftentem vero albam terram Solis, habes refiduam: ii vero extradam Tinduram Solis adieceris ad lotonem fluentis auri, euadet aurum in Tinduram,accipiefq; primo gradus 48.quantumuis principio (altem Z4.habebas,quando itaque didum Solem cum Sui-- phure totum fokvfti in aquam,vti coftar & iterum in Balneo ad fluen- tem Solem adieciftftunc accedet ad iq.gradus fi maiores expetis,gra- dus eofq; fic deinceps infinitos: vide acquiras per Philofophia;fiqui- dem corpus Solis tandem pofi quartam vel quintam proiedionem plane fpirimale &: metallicum fixum Salatq; Sulphur exiftit: quod in- de ipfi accidit,quodtam fiepius iolucum & cum Sulphure toties ele- aatum eft,(ed in tenerum aliquando puluerem inftar croci fi vultis te- ritur. Quam fiiblimationem&augmencationemChymici nominant, patrem proprio (anguine potafie & cibafle(& hoc verum eile teftatur cuprum,q> fiepius tam aridum, vt malleos pati nolit, propterea quod nimiu Sulphuris habeant,illoq; nimis oneratum fit, fi quid demitur fit aptior) & ita ex vnamarca Auri pofiiint multas tindurae effici & haberi* (cogor efieobfcurusq5pter multos iophiftas) fatisiamtinda- ra & Sole pro arbittio taliter i ublimato & in Tindura redado,confti- tu untur duas partes,vna tingicur,alteraypcedimr &augmentatur: Pole itaiublimatOjVt iblem rurfiim dimitflahorain Tindurä redigere poC fit.vduci paucis ita(eptimanis perpetua Tindurapoffit, Deo feliciter annuente & fecundante.. Basilica Philosophica COX SILI V M O CT AVV M DL Lapide Pbilofiphorum. Trs&atus M.I.V. de perfedra & infallibili arte Alchymia?» qui dicitur Speculam Elementorum. INCIPIT PROLOGES. G Loria,laus &; honor perennis omnipotenti Deo, gratia cuius cooperante fpeculum Elementorum defiderabile componitur in hac forma. Primo excluduntur aliquae faliitates. Secundo in- ducumuraliquae veritates. Tertio exponuntur quaedam obicurita- tes, ex quibus patet intuenti ipiifiuna veritas, quo modo quatucr Elementa ieparantur ab inuicem & qualiter ad inuicem coniun- guntur. Scientiam honorabilem quatuor Elementorum lapientes Phi» lofophi tradiderant,fcd in libris iliis lenium duplicem pofuemnt, fci- licetvnum lenium verum &c alium lenium falium. Senium verum fub velamine per verba obicura,fic quod no poflet inrelligi mll a Phi- loibphis>obhanccauiamneinfipientes&: impij hanc icicnciam per- cipientes ad profana agenda fierent promtiores,&:de peccatis eorum reddituri fierent nocentes. Caneat ergo bene, quilcicntiam iftam habet,ne communicet eam alicui,(ed morePhilofophicoceletiprain, quia cum veram fidentiam & experientiam viderit, probauerit & in- uenerit,fcientiam iftam deledlabilem diliget vitra modum. Falium autem lenium Philoiophi poluerunt fub verbis expiiciris imelligibi- hbus, liquidis & ornatis, vnde ex lenia fallo, & ex verbis pulcris& apertis Philo Tophorum ortae fiunt multa.’ faliae opiniones. Quidam reperiuntur communiter operantes, qui operantur cum capillis hu- manis ,(anguinehumano,vrinahumana, ouisgallinarum«Srcaeteris vegetabilibus, cum Sulphure & Arfenico, Mercurio &Salearmo- niaco, fublimatur&fixis Salibus, aluminibus corporibus & eorum limilibus commixtionibus,coquendo,loluendo, diftillando, conge- lando & alijs varijs modis praeparando, vtinfuis erroribusconfor- tentur,& ne defpereiu fuper hoc quod veritatem quaerunt & cupiunt inucnire. Liber P mm v s, Unafaliaopinioeftifta,quod LapisPhiloibphicus firex capil- lis,ex iänguine,ex ouis,ex vrina &c cortens vegetabilibus. Aliqui enim non intelligentes fenlum verum, traditum a Philoiophis per verba obicuraaccipiuntaliaverbaPhiloiophorum explicka & intelligibilia fecundum lenium literalem,opinantur & cenent,imo etiam exipfiill- mis feriptis(tus docent,quod(cientiaquatuor Elementorum eft c ca- pillis,ouis,ianguine&vrina,&quodLapis Philoibphicus fit ex illis, quorum ratio eft, quod de prteduftis Philoibphi feribunt in libris fuis & tradunt doctrinam,quo modo praeparantur. Sed hree opinio falfa eft, &falfiras eius fatis pater, ex fine operis eorum, qui operantur fe- cundum iftam opinionem. Operantur enim ex sanguine, vrina, ca- pillis,ouis &multis alijs,vu ex eis traherent quatuor Elementa,vt cum eis opus perficerent per dcftillationera a praedictis: primo aquam cla- ram, deinde oleum mfuperficiecitrinum,qui dicunt ignem & aerem continere,& terra nigram fundo manet,& poftea dealbant terra cum aqua imbibendo ipfam & decoquendo & deftillando, inde aquam il- lam toties donec tota terra dealbetur, deinde reddunt fibi fuura igne prxparatum,&oleum fuura praeparatum diftillando quoufque terra totum bibat, fcilicct aquam, oleum &tinduram, &c. iftam terram feu cinerem proijciunt iuper corpus fuum fcilicet cuprum aut aliud metallum,& nihil inueniunt,& tum operantur fecundum eandem o- pinionem,&faciunt & etiam operantur fecundum quod Philoibphi dicunt in libris fuis, & fic incidunt in errorem. Ergo praedidhe opi- nionis falfitas fatis patet. Elaee opinio &eius falfitas excluduntur per eaufas erroris fic operantium: nam vna caufa erroris illorum eft, quia certum eft,quod ex nulla regeneratur aliquid,quam res fibi fimilis in natura; non enim generatur ex homine nifi homo, nec ex equo nifi equus,nec ex afino nifi afinus,nec ex porco nifi porcus, nec ex alijs a- nimalibus nifi fibi fimilia. Cum ergo capilli, unguis, oua &" cetera praedi&a fint a metallis diilimilia,&; a natura metallorum penitus alie- na, impoifibile eft, quod ex eis fiat generatio metallorum, vel tranf- mutatio in metallis. Alia caufa erroris illorum eft,quod metalla non generantur, nifi ex proprio fpermate,ficurnec homo nifi ex fpermate proprio.Mercurius autem eft fperma metallorum & eorum origo, fi- cut omnes Philofophidicunt,& vifus teftatur,& ratio docet, vt infe- stus oftendetur. Sed praedi&a, fcilicet,, capilli, oua, vrina & cetera B a s i l i c je Philosophica vegetabilia,non funt Mercurius, E go impoffibile eft,qtiod ck eis fiat generatio metallorum & tranimtitatio in metallis. Non iunr ergo praedidaLapisnofter,(edexcmplum,&per confequens praedicta o- pinio & eius faliitas excluduntur. Alia opinio cft ifta, quod Lapis Philoiophicus fit ex qua tuor fpiriribus. Aliqui enim videntes, quod Philoiophi dicunt in libris luis, hanc (ciendam eile (ciendam quatuor Elemenroru , & illam fci- cnciara die in qnatnor (piritibus , accipinnr4. (piritus loco quatuor vinum,Sulphur, Arfenicum & Sa- lem armoniacum, & dicunt & tenent, quod Lapis Philoiophicus fit e-xipfis. Et haec opinio Faliaeft.quod patet man i Feile per finem o- peris eorum, qui operantur lecundum illam operationem; operan- tur enim iic. Accipiunt praedidos quatuor fpiritus & fublimant ipfos, vt fmt naturae aereae, & foluunt, vt fint natura: aqueae & fixam vtiint naturae terrete, dccalcinanc vt immaturae igneae, &ifta com- ponunt libros Philoibphomm credentes habere fidentiam qua- rtior Elementorum,& haec compofita & fi militer incepta proijcmnt iuper cuprum & iuper alia metalla &c nihil inucniuntad hoc, quod quaerunt, fed vt primi in errorem funt prolapfi. Ergo htec opinio faliaeft. Hrcopinio deiade iterum impone aquam Sc coque, & iic deinceps,qnoufque terra fiat alba &clara: & hoc cil quod Phi- lofophidixerim*. Ha?ctcrra.cumaquafuaputreiat,&mundificarur: Quiecummund ficatafuerir,auxiliQ Dei cotum Mercurium dirige- tur.Qua irmndificatadc dealbata,vc didhmi eft,a quam,qua: cum dibta terra,mediante calore coagulande in' p; (lata fuerit,decoque forti igne in forti cucurbitaalembico iuperpofito,donec qutequid aquq ibi hie- ;i*!t afeendar in alembico,& terra remaneat calcinata. Tunc accipe fer- menti de quocunque volueris quartam fui partem, i. ii ibi fuerit yna libra corporis imperfedli accipe ex fermento 3. vncias. Fermentum autem eil Solde Luna, non eft aliud fermentum, & iilud fermentum Tic folatum &: terra fidium, (icat corpus imperfe&umy&r eodem rao- .do eodem ordine pneparatum, fimal coniunge cum corpore im- ■perfedlo ieparato,& praeparato,& imbibe cura aqua ante didla, &c co- que per 3. dies aut piares. Deinde cura aqua fua imbibe &c coque,vt prius, &hoctotiensreiteradoucchaec duo corpora in vnum redu- cantur. Qupdperpendes quando color non variabitur in eifdcm. Deinde fuper ea infunde aquam prtedidlam partim & paulatim vique dum biberat de ipia quantum poterunt bibere,femper dando eis no- uam aquam. Nam & ifta coniundlione corporum terminatur opus, ipiritus cum eis mifcetur,& fit vnum cum eis & conuerritur in natu- ram ipforum & germen coniungitur cum corporibus prtedidis mun- datis & fubtiliatis, quod anteanon poterat propter eorum immundi- tiam& groffitiem, & in eis crefcit & fuumaugmentat numerum, vt in eis multiplicetur multiplicatione magna. Falfitates excluduntur,veritates inducuntur.Rcftat nunc expo- nere quafdam obfcuritates ,·videlicet verba Philoibphorum obfcura & in parabolis celata. Sciendum eft ergo, quodprimum principium operis noftridft redudlio corporis metallici in argentu viuum,& iilud eft quod Philoiophi vocabant folutioncm,quod eft artis fundamen- tum.Unde dicit Bafinus Philoibphus; Nifi corpora ioluas, in vanum laboras. De qua iolutione tra&ans Parmenides in libris turba; dicit ric:quidam iblutionemaudientes putant abique filo corpore cumq; coniun&io fa<5laeft,pcrmanens eile non poteft. Non ergo Philo- ibphorum iolutio eft aqujE imbibitatio, ied corporum conuerfio in aquam,ex qua primo procreata iunt, videlicet in argentum yiuum. Et Liber P r i m v s# fic habetur redudio ipfius corporis in primam materiam, & habetur vnum Elementum > quod dt aqua. Secundum principium operis ηoftπ eft, quod corpus folucum iit terra. Et hoc eft quod Phiiofo- phi dixerunt,quod ex groilitie aqua: terra procreatur. Sic ergo ha- betur ad Elementum,quod eft terra. Tertium principium eltternc mundifi catio. Morigenes Philoibphus fic dicit: haec terra cum aqua fiiaputrdcit&mundificamr, quae ciim mundificata fuerit auxi- lio Dei totum Mercurium dirigetur. De qua etiam Philoibphus di- cit in libro i urbae: iunge ficcumhumido. Siccum eft terra} humi- dumeftaqua. Patet ergo,quod habetur aqua perfe,& quod habetur terradeaibata&mundificata cum aqua. Quartum principium eft: aqua, qua poterit euaporari fiibümatio : In qua iiiblimatione ieu aicenfione efficitur ipla acrea,cum prius dler inipillata&: congelata cum terra :& fic habetur tertium Elementum, quod eft acr. Et hoc eft quod Philoibphus dicit in libro Turbae: Lapidem dealbatum cito igne fubliFnato,quoufque ex eo exeat fpiritus, quem in eo inueneris» qui vocatur auis Hermetis & etiam Morigeni,& remaneat terra calci- nata in fundo,quic eft naturae igneae,& fic ex praed’dis principijs ha- bentur quatuor Elementa,fcilicet aqua,terra,aer & ignis. De ifta terra calcinara quae manet in fundo, qua: etiam diciturpuluis Morigenis. Idem Philolophus dicit fic iPuluerem qui eft in fiindo non vilipen- das,qui eft in inferiori loco eft diadema regis tui, qui eft permanen- tium finis. Poftmodumcum praedida terra fermentum confimili- ter praeparatum,quod Fermentum Philoiophi animam dicunt, quia ficuc corpus humanum fine anima eft mortuum. Sic corpus imper- fedum ime fermento, quod eft cuius anima eft mortuum:&ideb oportet fermentum praeparatum introduci in corpus imperfedum praeparatum. Et hinc eft quod Morigenes dicit,fi corpus immundum non mundaueris Sc illud dealbatum non reddideris, &c illud in anima non miicueris,nihil in hoc magifterio direxifti. Ergo fit commixtio fermenti fiibtiliati & praeparati cum corpore imperfedo praeparato fubdliato &c mundificato: & fada tali commixtione corporum iubti- liatorum, in eis iungitur & coniungitur& congaudet cum eis,quia funtalterata a natura lua,& quae fuerunt groifa fada fimt iubtilia. Et hoc eft quod Ciftanus dicit, fpiritus nonconiungi cum corporibus donec ä fuis immunditijs perfede fuerint mundata. Ex pradidis Basilica Philosophici patet intuenti fubtiliter, quod Philoibphi in verbis obituris dicant verum,quia dicunt,quod lapis noder fit ex 4. Elementis, £< eft 4. Ele- menta: & eft ofteuium , qualiter 4. Elementa iunt ibi intelleda: Sicuri quidam Philoiophi fic dixerunt, nifi corpora conuertas in in- corporea, &iiicorporeain corpora,nondum operandi regulam inue- nifti.Et verum dixerunt: nam prius corpus fit argentum viuum, & fre corpus fit incorporeum; deinde in coniundione corporum -& fpiri- tunm, fpiritus fit vnum cum corporibus,& fic incorporeum fitcor- poreum,quia aqua,quae eft fpiritus, fit corpus. Et quemadmodum Philoiophi dixerunt, fit cum vnare,&ex vna re ; & verum dicunt. Nam praedidum Mercurium fit cum aqua noftra & ex ea; namipia ibluitcorpora,vt didum eft,& reducit corpora in terram & calcinat eam 3c in cinerem transformat, & eammundificat&dealbat,juxta verbum Morigenis dicentis: quodacenec&ignis Latonem abluunt & mundificant,& eius obicuritatem ab eo penitus eripiant. Eaton autem eft corpus immundum: acenec eft argentum viuum. Haec ea- dem aqua diueria corpora coniungit,&coniundione tali, quod non poterit ignis deftruere,necalia communatio ea feparare. Similiter haec mortificat & viuificat & facit apparere colores nigros in morfica- tione dum conuertiturin terram: poftmodum apparent multi vari| colores, quorum omnium eft finis color fermenti. Et de ifto Mercurio Morigenes dicit fic: Confedio noftriMercurij ailimilatur in ordine hominis Creationi. Nam primum eft virtus, ßcunduin conceptio,tertium praegnatio, quartum ortus, quem nutrimentum & verum dicit, quando iperma noftrum eft argentum viuum :con- iungimt enim cum terra tam corporis perfedi quam corporis im- perfedi, quae terra mater dicitur. Et deinde corpus appellatur, dum terra incipit recipere fecum aliquantulum de argento viuo di- citur conceptio,quia tunc agit maicuhis in faeminam, i. argentum vi- lium in terram,& terra creicit & muldplicatur,quando terra dealba- tur, & deinde praegnatio nuncupatur, quia iam terra eft impraegna- ta. Deinde fermentum praeparatum & fubtiliatum coniungitur cum corporeimperfedo praeparato&fubtiliato, mediante aqua : & ficilladuo corpora&aqua,fcilicet,argentum viuum fiunt vnumna- tura, colore & afpedu, & deinde dicitur ortus, quia tunclapiseft natus,qui a Philoiophis Rex appellatur. Unde dicit Philofophus in L IBER P R I M y s* libro Turba»; Honorate regem veilrum, ab ignc vementem,diadc~ mate coronatum , Sc ipium illuminate vfque ad aztatem perFedam -.perueniat,&hoc vocatur nutrimentum,videlicet viq; dum aucmen- tetur augmentatione magna. ' Ergo nutrietur Sc imbibetur argento vino quoufque biberit quod iiifFiciat. Per ea qua* dida finit, de Fa- cili poiTunt intelligi verba obFcura Philoiophorum, Sc Fciri poteß, quod noilrum eft Mercurium,nimirum id quod eil oilenium. lam .enim manifeftatur Sc demonilratur, quomodo corpus Foluitur in luam primam materiam & fit aqua. Deinde quomodo conuertitur in terram,& quomodo terra dealbatur: deinde quomodo conuerti- tur in acrem Sc ignem. Et fic habentur 4. Elementa,Sc habetur La- pis qui Rex appellatur diademate coronatus, eo quod accipitaug- mentationemtantam,cuiusvtilitasmaior, quam artifex iuus poifit percipere ratione. Benedidus fit Dominus Deus,nunc &Femper, per infinita (e- culorumiecula. Arnen. ExpMt Speculum Elementorum, IAm micis,quia acquiris do&rinam, nos hanc multis modisexpk- naile,in ea tamen nulius inuenitur modus adeo Facilis, vt hic, pras- ter librum tunc quem nominamus quique fecundum jfua verba& regulus fuccin&e &: dilucidius noftri Iapidis materiam ac eompofitionemexplanabit,itaquein eo modo ii Deo placuerit vni- neriäm feriem iicdemonilrabimus. Prius itaque dicemus iam eile notum quod huius regiminis principium eft deftillatio: qua: eil fepa- ratio. Ethoceftvnum de 30. Verbis, quod eft primum & neceila- rium,huiuimodi autem deftillatio eft, vt in cucurbita ponas lapidem in olla,in qua iit cinis,atq; iub ipia facias ignem, donec aqua feparerur dc ex toto egrediatur,quam reconde. Deinde autem mitte iterum de aqua diftiliata in recipientem, ideo vt cum diftillatur aqua cum acre delcendat,&: nihil exeo retineatintusue maneat. Poft hoc cum eo ftringe cum aqua diftillata fuerit,donec ignis & acr penitus diftillen- tur,&ex toto diftillandodeficiat, tuncaccipe& feparaturtvpone,vt primam aquam feparatam pofiiifti.Deinde vero quod eft in cucurbita extrahe,& ipfum etiam reconde; & hic eft prim us ordo in verbo vno. Basilica Philosoph, c λ. De fecundo Verbo tu debes fcire,multos in hoc param errare, ineo quod facile &fmt Deo amabiles, poftea vero aquam primam fume &dcftillaeum ieptiescum cucurbita,&alcmbicoclauio:&: hoc eft verbum fecundum. De verbo tertio: Deinde accipe quod deftillatum fuerit fcpties cum nitro vel alcheferan,iepties iterum deftilla:&hoc efi pcrfeCcio eius quod eft in eo cucurbita,poftea fic compone ita, quod iit cucup- bitaiub cucurbita,velfimiIitudo medis cucurbita; fuper cucurbitam, cuius inferior pars iit angufta, videlicet inferior pars iuperioris cucur- bits, qui eft locus medius in quo ambs iunguntur in quo tamen alcheferan calcare debes & implere. Deinde vere caput ftringe opti- me,&fub eo ignem mollem accende: diftiliabitur enim aqua clara, quodfepcies iterabis. Et hoc eft verbum tertium. De verbo quarto. Hanc aquam , quam etiam multis nomina- mus libris fecundum hanc fimilitudinem vel minus vel parum plus multum cum vnum exiftit, quod tu debes cognofcere& reponere aquam perfe&am. Et hoc eft verbum quartum. De verbo quinto. Poft hoc autem incipe regere olenm & ignem qui funtmixti,&:iepara ignem ab oleo,&poflquarp fada fue- rint duo,fcilicet ignis & oleum,incipe regere oleum; ipfum enim me- lius exiftir. Quapropter mitte ipfum in cucurbitam cum Alembico in quem etiam ramos myrti mittes, ficut & fub ea accende ignem. Cucurbita autem fit in caldario,aquam mitte iiib qua ignem accende, donec aqua bulliat, & cucurbita calefiet & diftiliabitur, pofterius oleum graue,in quo fit qusdam confufcatio velcitrinatio, quod tri- bus vicibus iterando ficies. Deinde vero extrahe a cucurbiiaita& hic ordo ynus,quod eft verbum quintum. De verbo fexto. Poftea autem accende ad perficiendam rem olei,qnod fibi deert ex perfedione regiminis,& hoc eft,vtaccipias,id quod ex oleo fublimatum fuerit cum humore, & pone in fubtili cu- curbita, & dimitte, & de ramis amplis in hunc modum cum quibus clare diftiiletur. Deinde pone ignem fimi aut ignem cineri sparum calorem habentem,aut in ignem fubriliflirnum: diftiliabitur enim ex- cellens clarum & aridum lignum habe,qua vice omnia comburentur. Sic pi;opterea expelle quicquid forditiei in ea inuenitur. Vnde eiiamt Uxclius eft, vt idem lignum aridum raod© ibi ponas, hocautem io. Li B £ A Primvs. vicibus faciendum eft, & in omnibus decem vicibus apparebit color Iplendidus , clarior priore donec ad certum peruenias numerum, quod debes fcire,fi E>eus voluerit. Et hoc eft verbum (extum. De verbo feptimo. Signum vero quod oleum hoc iam aflecu- tus es, eil quod cum ignitum feceris ferrum, &fepties in ipfum po- fueris, mollihcabit & conuertet de proprietate Marti sin Lunae pro- prietatem , virtute Dei &c ipiius potentia. Et hoc eft verbum fepti- mum, quod tu in alia adhuc forma tranfmutare debes, (i Deus vo- luerit. De verbo odlauo. Poftea vero recondeoleum,cumadhunc peruenerit ordinem,& (ialiquid ex his quod diximus, tibi defucrir, redi iterum ad regimen ipfius eodem modo, quo praediximus &de- clarauerimus.Tu accipe eas,quas accipere debes & has fu -optas con- coquere debes. Unde lumme caue, nein his error ribi contingat, quia opus tuum ex ipfo hederemr: hoc enim noftras feiende fummae eft radix, nifi bonitas coniugationis & bonitas cautelas erroris, quod tu etiam feire debes, & fecundum hoc operari. Et hoc eft verbum o&auum. De verbo nono. Poft hoc redi ad ignis regimen,cum pofueris aquam &oleum,quod eft clarum & limpidum: &ftude vt apuluerc cuftodiatur,quod etiam debes (cire. Via autem regendi ignem eft, vt inijeias ignem in nomine Domini & lumas ignem quiinfuperiori parte cucurbitae remanfit,(cilicet cucurbitae in qua fuit oleum & con- tere ipfum pcftmodum & deficca ad iblem ipfum tamen lente fiet & non ficcabitur, & ideb contere ipfum quod iterando facies 20. vicibus, poftea & 30. vice diutiffime contere, &in Soledimitte,fic cum tempore enim fumofitatem paularim amittet,& hoc eft verbum nonum. De verbo decimo. Poft hoc&me hunc ignem,& contere ipfum parum ex propria aqna& contere ipfum optime, & diutiffime fuper marmorem planum cumalio marmore. Deinde mittein vas & clau- de ipfum os,& pone in ignem fimulentum,aut in ignem furni, aut in ignem laris lentum, in vafe quod a. 1. & habens longum fabricam. Ignem vero aliquantulum vehementiorem fac. Deinde poftquam ficcatum fuerit exlimito,quod& per diem vnum vel per diem & no- diem facias, & fac donec fiat lapis, & vt fit liquidus atq; fluxilis in igne hic eft ordo fortis,quem feire debes,& hoc eft verbum decimum. Basixic£ Philosophici De· verbo vndedmo. Poft hoc a. accipe ipfum, contere combibe ipfum parum per & ex aqua, poftea vero fac ignem vehe- mentiorem,& fac hoc donec fiat Lapis clarior,exiftat, deinde duplica ignem iemper doneepoiiit pati,vt in furno ailecur,& cum hoc modo fadfcum fuerit iam etit·completum. Reconde ergo ipfum tibi vique ad iufficientiam,in quo tibi non nocitiuus fuerit. Et hoc eft verbum -vndecimum. -De-verboduodecimo. Huius a.fignum igitur eft, quod mutat colorem Luna: in citrinicatem,donec in Solem verratur. Quod fi hoc dignum tibi defuerit redi ad ipHus regraen,donec ad fignum quod ti- bi diximus peruenias. Et hoceft verbum duodecimum. De verbo 13. Poft hocrediad terras regimen, quam optime te- ras,deinde imbibe ipiamexaqua priore prcdidomodo fecundum le- gem ac regimen terenci Mailand i. Deinde dimitte i piam in inftru- - mento, quod tibi notauimus in calore igni s, &z fern per moreturijU igne, qui iit talis,qualis eil ignis «Se obleniatur in ouis volatilium cum .pullos parare debeant,donec llccetur in y.diebus: in tot enim diebus • deliccabitur. Deinde extrahe & ex aqua priore im bibe, quemadmo- . dem eft Tuum pondus,& iterum ad primum ignem reduc ip/am, vel •€o fortiorem parum: deinde extrahas &c tere, iterum ex aqua priore, imbibe quemadmodum eft luum pondus obierua ne imbibas quantum non eft fui ponderis vt vel 4. partes vel tres accipias,lcd non pius magis vel minus quam diximus: &: poftea imbibe tertio ipfum .prouteft fuumpondus. Deinde reduceumadeundem ignem velali- quantulum vehementiorera: deinde extrahe &: ipfum taliter qualis ftmilimus.&requilitus ordo fortis requirit in regimine terra:; quod eft verbum ij.quod fcire debes, ilDeus voluerit. De verbo 14. Poftea extrahe hanc terram,& tere ipiäm in mar- more leuiter cum alio marmore,quam poftquam lenis fuerit, imbibe iemper ex aqua priore, &: tere cum alio marmore femper imbibendo poftea dimitte vt terra dedecetur, hoc & facies per tres dies, bis in die terendo ac deficcandodi poteris atque imbibendo, quod fecundum traditatem deficcationis vel velocitatem fiat,quinquies eum imbibe, & ft minus poftquam autem deiiccatum fuerit, dimitte omnia in iuo igne& alia eam in fornace pania fortiter,exibit enim coloratave color firauletur vt cicrinus, .& hoc eft verbum i4.quod fcire debes. Libek Prim v s. De verbo 15. Deinde incipe albificare hanc terram,qua tere im- bibe & aifa leniter in igne fimi.Fac hoc tribus vicib9 vel quinquies.-fiet enim fic de rafura in aquam, repone ergo eam donec tibi neceftaria iit. Et hoc eft totum quod tibi explicauimus in verbo 15. eiufdcm commixtionem & confuiionem declarauimus in 14.verbo iiiperius,fi Deus voluerit. Et hoc eft verbum 15. De verbo 16. Porteafi hanc terram proieceris & ipiam effe- ceris praegnantem,& hoc eft iignum quod fcias infuper vnura ex pri- mis elementis facere hoc,quod diximus,no redpiaturin opus tuum, hoc enim iignum pondera primorum Elementorum: vnde ii vnum primorum traniieris & diminueris tantum detrimenti, quantum er- roris fuerit in ipfiius regimine; & hoc eft verbum 16. De verbo 17. Poft hoc vero fume terras prasparatac 4. partes, & ignis partem vnam & miice inuicem his fiupcradde aceti partes 21. & tere cum eo & mitte eumin aceto,donec fiat ficut pafta, & hoc eil* verbum 17; De verbo 18. Scias habere acetum quia ex coloribus eft vnumy icias etiam quod iupra in priori loco declaraui tibi. Quidam tamen dixerunt,non nifi tres partes requiri in vna ignis regimine vnum eft, Hcet vtmmque fuerit vltrmum,& pofterius eft medium: &c hoc ver- bum 18; De verbo 19. Quidam alij dixerunt non nifi terras partes 7.62- ignisvnam,&hos eft primum cum medio. Ethoceftverbum 19. De verbo 20. Quidam alij’dixerunt non nifi terras 12. & ignis vnam & regimen vnum eft,primum cura medio etiam eft,& quam-» uis hoc videtur,primum tamen icias & iam retuli fidentiam omnium in hoc lapide & compofitione fiuorum ponderum. Et hoc eft verbum 20.quod tu debes operari. De verbo 21. Ego iam redeo ad loquendum de eius compofi- tione,ficilicet de eius regimine donec tingat,& hoc eft, vt tu miiceas pondera tua, ficut oftendi tibi: & hoc eft verbum eorum,quod de modo iuperius,clare & melius eft di(ftum,eo quodfuper his fit reca- pitulatio quod fit verum :docftrinatamenintereos eft, quod illi qui loquuntur ad naturam dicunr,quodiamvel vna pars duplum fieptu- plifiui. Et hasc eft do&rina inter illos. Illi autem quia loquuntur de figuris & ipheris lucentibus, dixerunt quod vna pars fiuum decu- plum tingeret. Basilic/b Philosophicae De verbo u, Alij autem dicunt,quod vna pars tingini. patres, quidam ex his j. & debilius & iam oftendi tibi omnia dida omnium, &quodeft melius &: quod eil peius nunc diuifi tibi. Ergo fac quod- cunque eorum volueris. Regiminis cauia eil vna & operis vna. Operatio autem δζ tranfmutatio non funt vna, & hoc eil magis, quod apud te habes ex parte confilij & occultationis , quod mhd amplius polium. Et hoc eil verbum 22. icias hoc fi Deus vo- luerit. De verbo 2$.Poilquam autem idueris,redi ad regimen,&com- milce pondera vt dixi tibi cum quocunque volueris·: demde mitte fu- per terram & ignem acris, quod/it duplum igni, & non eftin hocad- ditio neque debilitas,&: hoc eil ex magis fecretis vnum. Scias hoc. Ec eil verbum 25. De verbo 24. Poileaaceto meliora,tritura communiter in lim- pido vaie fadlo de lapide optimo,&terevtin terrad ximus:deinde mitte in vaie vno,& alia igne fimi debili, quod 7. vicibus facias: dein- de extrahe k vafe. Et hocc verbum 24, De verbo Poil relidendam autem,qua; ex oleo relidla fiierir, imbibe 6c pone in vaie cauato,& proijce in gehenna per diem vnum &no6lem: deinde extrahe & confidera fi inueneris alium colorem quam pofuiili,tum iam incipematurare. Icito quod fi non, reuerterc ad inh amationem donec colorari incipiat; deinde icias omnes colo- fes,& poil hoc extrahe a vaie illo,& hoc eil verbum -25. De verbo 26. Poil hoc a. tere δζ imbibe ex prardiclo oleo, non eo pondere quo diximus,&:commiice oleum quod ei coniungis,cum aqua iui ponderis, δζ exeo im bibe,& hoc eil verbum z6 De verbo 27. Poilhoc fumas ipfum poil ipfius iolutionem, & congela in vale vitreo,cuius tamen fit valde debilis ignis , donec in la- pidem vertatur croceum,& hoc eil verbum 27. De verbo 28. Quod fi fic congelatum fuerit,fcias iam comple- tum eile ;ii a. non fuerit vt cera,imbibe expradidlooleo & aquama- ris,&alia iemel inter manus tuas ad ignem debilem. Ignis vcr0 fit ex cinere,donecfundaturδζ muteturvita; cleuata. Qupfia&oiarn com- pletum eil,& reconde deinceps materiam dcclarare,quoquo ex ope- re remanierit,quorura qua: ex oleo dicam eil, quomodo oleum cum aqua commifceri poteft, vfq; ad finem colorum & fimiiiter etiam ad- Li bei Pu imvs: fimllandurn. Dico praeterea etiam vt olei fumas vnciam vel amplius vel quam volueris partem; oleum veri> illud quodiam apparuit, vc in libro noftro diximus: deinde mitte in cucurbita vna ordinata; Subli- rnatio autem fiiper aquam diu moretur,ad veram legem ordinationis & eius rnenfura,qua: oleo quod eft in cucurbita eft inhumata: & hoc eft verbum 28. De verbo 25?. Pofthoca.proijceipiura cuius proiedio fit vnius partis fiiper mille millium partes Martis,& fupra quae in iuo libro af. firmauimusj&hoc eft verbum 29. De verbo Modus a.proi j ciendi eft, vt proij cias vnam partem huius Elixir fiiper mille partes,poftea fimulac mille millium partium erunt.Ergo cum proijcis vnam partem fiiper miHe,quod facias donec tuus numerus compleatur. .Explidt lih.de jo. verbis, CONSIL1VM NONVM ET THEORIA de Lapide Philqfopborunt. NOn praparato feu crudo auro animam ieufulphur flaue ita ex- trahere , vt corpus in fundo manear album, quod viciilim per amorem incitantis Veneris Aium priftmum colorem accipere poteft paucis fit diebus: neq; fine paruo commodo & emolumento profu- turum eft ijs, quiad vniueriale opus non procedunt,fed animam ieu iulphur folum habere & vilirpare volunt, ex t radio fit per aquam fui generis,id eft Mercurij paucis diebus: & qui hanc animam habet, di- cereaudetie habere fcrnpulum tantum vniuerialitatis,quemadmodu Paracelius idex lumine natura: & propria experientia teftatur, irafcri- bens in oeconomia mineralium: Aurum in iuo principio ex puriflimo Mereurio,Sulphure,& Sale natu eft: fi Alchymiftae Iulphur inuenire pollent,mulcum iane gauderent,eft enim illudTulphur,cx quo aurum nt,&hicefticrupulus eorum vniuerialis,& qui in particularibus Tin- duris proficuum quid conari iatagit,primum eidem animam, hoc eft tun cam &:vefte extrahere debet,ahas in littore arabit, quemadmodu ipie Paracelius in Chirurgia fua magna teftatur: Tindura, inquiens, auri eft folus color auri, fi illeextrahitur c metallo fixo,vt corpus re- maneat album,feparetur a calore,tunc omnia ad praeparationem per- feda funt j corpus autem & color duo funt & poliunt feparari,puruna id eft color, ab Impuro id eft corpore, nifi haec feparatio primum fiat. 66 Basilicae Philosophicae iedvtraquefimulin manus fumantur,committitur error, quaefalfitas ii perpetretur ad nullam peruenire potes vtilitatem. Quid porro cum hac anima faciendum,intelliget facile qui lapit cxiequennbus. Enaldus Vogetius inluapraefationedeillaitainquit: Quidam iecretiorem indagationem moliti,& videntes auri puriorem partem,craiiioreimpuriorequeabiedla, quam nonnulli verum auri lernen,auri fpiritum vel auri iulphur nominant,tanta virtute pollere, vthydrargyro ad ignem feruenti fuperiedum, ipfum in aurum tranl- mutare valeat, ita tamen vt quantitatem corporis a quo detrada fit, nonfuperet,eam ipiam ipiritu metallico amplius fubtiliore& ad ma- teriam magis fpiritualem deducere conati funt, vt non decem viginti aut triginta pondera argenti viui aut imperfedorum metallorum, vt prius, led mille &c amplius imo infinita in aurum verum tranfmutet. Alius non contemnendus philofophusiubet animam Solis in ipiritu. ramaforis fepties redificato foluere,cantiiper pellicanare & circulare, donec per brachia afcendat,&deicendat,& in frigore inftar flaui fuc- cini coaguletur: illud rurius cum nono Ipiritu ramoforino ioluatur dc coaguletur, 6c tertia quartane vice repetatur tantiiper donec men- ftruum cum anima Solis fixum oleum intra & extra ignem maneat, illius pars vna, Solis amalgama ex 4. partibus Mercurij & vna Solis conftans,in momento in arenain Tinduram coagulet,cum qua vlte- rior fieri poteft proiedio,vt nonnullus edocet. Bafilius Valentinus de rebus naturalibus & iupernaturalibus cap. 6. ita inquit; redi fica fulphur Solis cum Ipiritu vini,vt fiat fuaue abfque corrofione, poftea recipe verum oleum Vitriolfex Vitriolo teris viridis confedi,fo!u e in illo Martem,confice rurium inde Vitriolum,& reiolue iterum in oleu velipiritum, illum redifica fimiliter vt ante cum ipiritu vini,poftea coniunge & abftrahe inde fpiritum vini, vt materia maneat ficca,re- folue cum ipiritu Mercurij ad iuftum pondus , circula & coagula, quando fixum & conftans fit abfque afcenfione, tunc habes medici- nam ad tingendos homines item que metalla,fi modo cum praeparato auro fermentetur. Alius animam ita docet multiplicare : Recipe tuum iulphur Solis vel Lunatjfolue id in oleum,coagula & iolue rurium, tunc recipe illius olei vnam partem &c 4. partes Mercurij purgati, funde in cruci- bulum iuper igne, &quandoincipitdivaporare,tuncfuperfundeo- leum, & occiditur Mercurius: illum tere in lapide, & imbibe d Λ& Liber Primv s. 67 oleo, & fiet fixus & fluxibüis, coagula porro etiam alium Mercurium & illum potes augmentare & multiplicare vique in infinitum. Alius itaferibirj Huic oleo fulphuris Solis apponas Mercurium fublima- tum hoc modo: Recipe vnam partem olei Solis,illi appone feptem partes Mercurij per Vitriolum & Sal commune iepties fublimati,im- bibe in pure temperato vino, donec Mercurius amplius non afeen- dat, (ed in rubeum puluerem euadat, & fluere incipiat: hoc puluere potes Lunam, Mercurium,etiam Venerem,in optimum aurum tin- gere, quod abique omni falfltate conflans eft, & hoc modo potes tuam Tmdluram vfque in infinitum multiplicare. Et tantum dc anima. CONSILIVM DEC IMF M ET THEORIA de Lapide Philo fophorum. NYllum Philofophum, in fcriptis Philoiophicis veriatum latct, quantum Saturnus extollatur,itavt etiam communi naturali au- ro prsferatur,& Philoiophorura verum aurum & iubiedlum materiq dicatur, de quo duorum prsftantium Philofophomm teftimonia in maiorem cognitionem & probationem huc transferemus. IfäacusHolandus in opere vegetabili ita inquit: Scias mi fili ex Saturno lapidem confici,qui Lapis Philoibphorum dicitur, &ideo, quod quando perfeftus eft,proieivnde aurum noilrum & eius focmina confeda eft, nempe ex penetrabili fubtili fpiritu, pura intadä anima,aftrali Sale & Baliamo, quod fecun- dum eorum vnionem nihil aliud eft quam Mercurialis liquor. Idem in prima claue: fi in auri Anatomra Sulphur & Mercurium fdparatim reiemare poteris,eoque rurfum fecundum artem fufficien- tem reddere reftitutionem: per ignem etiam nirfus impetrabis,vt quod ante demolitionem & Anacomiam fuit,ad id redeat. Basilica Philosophica Idem fol 108. Principio ictas,nullum vulgare argentum vinum requiri ad noftrum opus,verum id ex optimo metallo conficitur, per arcem fpagiricam,purum,fubtile,clarum inftar fontis, diaphanum in- ftar cryftalli,cx hoc confice aquam (arrige aures pamphile) vel inufti- bile oleum,nam Mercurius principio aqua fuit, quemadmodum o- mnes fapientes mecum docent,in hoc oleo Mercurij iolue proprium ipfiusMercurium,vndeaquaipiaconfeda eft, praeipita Mercurium cum proprio fuo o!eo,& habebis duplicem Mercurialem eflentiaro: Sulphur tuum queeras in fimile metallo: illum Icias ä ilio corpore fx- trahere,&foluas in proprio ianguine,vnde prius ante (uam fixiratem confedaeft (Hicrodus hic falta) fecundum fuum pondus in iexta claue indicatum,& tunc rubeum Leonem cum fanguine viridis Leo- nis cibafti & diffbluifthSanguis enim fixus rubei Leonis confedus eft ex confixo (anguine viridis Leonis,ideoque vnius fant natura, nam &c confixus ianguis fubtilat fixum,& fixus econtrafolidatfubtilem; ceu ante fuam diirolucionera fuit. Sine tunc fimul in leni calore ftare, viq; dum iulphur omne folutum fit,& cibafti fecundum fermentum, fixum fulphur cum non fixo,vt omnes Philofophi mecum docent, il- lud circumagitur cum fpiritu vini rubeo colore ianguims, & dicitur potabile,in quo nulla redudio vilius rei inueniri poteft. Idem in occultaPhiloibphiafol.jp. fi metalla,inquit,mutare,& in Tinduram ieu Lapidem Philofophomm redigere cupis, tunc icias primum per artem Chymicam metallicam &c mineralem forma ieparare,(oluere & recludere,nimirum corpus per folutionem, & vi- ce veria e corporali forma reducere Mercurium, Sulphur & Salem, quae ita ieparentur, vt quodlibet teneatur ieparatim. Hoc aliter non fit quam vt mineralis ipiritus,&(ulphurea anima cum albo Sale vicif- fim per artem fpargiricam &c compendia Chymica in liquoreum fub- tilem ac fubilantiam redigatur,quod nullo alio fit medio, quam cum aqua Philofophica,in qua omnia Elementa,in primis omnes carieftes dementares &terreftres qualitates latent indulle, Mercurialis enim ipiritus frigidus eftjenis &humidus,anima fulphurea calida & ficca, & talis liquor nihil aliud eft quam prima materia & primum femen metallorum & mineralium,qui liquor fi more Philofophico cum fuo fermento com ponatur,&: per Vulcanum ad optimam perfedionem in fixam medicinam redigatur,Lapis Philofophicomm confedus eft. Liber Primvs, Ec alio loco ita concluaic,aio tandem, ialutifcram vtilitatcm in metal- licis formis aftequi non potes,nifi tria propofitaprincipia abfque de- feci u in vna compofitione redegeris. Quomodo iam Lapis 6c eius praeparatio clarius, dilucidius & perfediius pollet deicribi Sc doceri quam ab hoc Philofopho, &c qui- dem non fine cauia, ipfum verbadhancfcienriamfolamac lecretam vnica Aftrologia,concordantia nimirum iuperiorum cum inferiori- bus (lehouateile) deduxit. Nemo etiam fibi perfuadeat quamuis fummedodtus, quod ablque Aftrologia in hac arte proficuum quid allequi poific,vnde Hermes bene inquit; Quod cil fuperius eft ficut inferius,& quod eft inferius eft ficut iuperius. Necimmerito obftu- pefcic Bafihus Yalentinus ob aftrum Solis, tradens eidem omnem potent am vniueriäliter & particulariter,& probat illud ingeniofe, &C optime per circulum ex centro dedudlum ita; i.Oriphiel« z.Zachariel. 3.SamucI. 4»Michael«. ρ,ΑηαεΙ. 6. Raphael. 7, Gabriel«. Superius plafma eft angelica eiTentia,a Deo fummo ordinata: pun&um &c iummum Solis radium ducit Michael omnium prin- ceps,poffidens in angelica eilentia. Huc accedant omnes Magi 5 Ca- balliftas & Chymici,& diieant quid Azoth in Micha'ele vniuerlaliter, &in reliquis omnibus particulariter operetur magice per Tuam vim inferuitium humani generis & omnium creaturarum, in gloriam & Basilica Philosophica honorem trium pundi,de quo in tradatu meo de Azotho vniueriaH mentio flet. Et ex hoc circulo egrediuntur (tanquam angelica in- fluentia) virtutes & potentis Planetarum, vniuerlilitcr & particu- lariter, vt lequcns figura declarat. Quilibet enim Angelus iuum fub fe habet angelum, redditque illam participem fui luminis & influen- tixjiedita,vtquilibet angeli Azoth (fit vel vniueriälis vel particula- ris ) in Planetis in fiderea forma & eflentia apparear. Quemadmodum iam Magice nofter Azoth aipicitur in fiiis operationibus per virtutes Angelorum,ita inuenitur idem etiam di- ueric in fidereis corporibus Planetarum particulari- ter; Quod enim; Oriphielis. Zacnanclis. Samaelis. Michaelis. Anaelis. Raphaelis. Gabrielis. "Saturni louis ..Martis refertur. Nam ex congeneracione Solis & Luna: Alpha ita formatur «& ex du- plici omegaita«. Inhocexerceantieomnes Philoiophi,&:fiias imaginationes non folum ad externa corpora mineralium &: metallo- rum, (edad fpiritualemeflentiam,quamPhi!oiophi fiium Mercurium & Azoth dicunt,dirigant,ita (e Mercurius ipfis facile iubijci & fi mo- do in lextangularem chara&crcm rede includere poterunt. In ium- ma harc ell tota ars,reduc aurum in fuam primam maceriam, qux eft dc dicitur prima lolutio, deinde putrefac rria principia extrada > & purga quodlibet fingulatim,runc redige Mercurium Solis in aquam, Iqlue m illa Sulphur Sc Salem, &c habes veram folutionem Philofo- phicam,de qua icribitur,quod feipiam fbluat & coagulet. Illud vidi raeis oculis & acrigitncis manibus, (verba Authoris.) CONSILirM DVODECIMVm ΈΤ THEORIA de Laptde Philofiphorum. EX Venere, Marte & Saturno animas intra triduum praeparare Sc extrahere, laminis reii&is integris: ne totum corpus in crocum redigi debeat, ideoque dicitur crocus,vt tantum illius anima,& no« cotum corpus rccipiacur>qiiod multos Chymicos in errorem duxit,vt crocum nequiuerint fluxibilem ingredientem ac fixum reddere: Si vero hoc modo confidtur,tunc habet ingreffiira, magnoque afficit artificem gaudio. Ubi notandam, quod ablque Marcis &c Veneris ipiritibus & animabus neque Solneque Luna exaltari&adplufquam perfedtionera redigi poffit : quod Philolophi, qui Aftroiogiam cal- lent optime comprehendere poterunt,quare Sol in Ariete, domici- lio Marris»& Luna in Tauro domicilio Veneris fuas habeant exalta· dones. Nam cognitio naturs,in qua duo illa lumina exaltantur, nos td multorum fecrctorum confiderarioncm ducit. Duo enim hi Pla- netae Sol & Luna fuam exaltationem & dignitates cilenriales in Basilicae Philosophica regione caelefti concipiunt, quando in prioribus Martis & Veneris domicilijs cpnftituuncur & veriantur in tali reputatione,vti externi Dominatores regio throno & dignitate, ornat! quod Philofophi per hunccharadcrem Hic rogi yphi cum £) non obicure indicare volue- runt. Confideretur enim,quomodo Venuste Mars fignentur,ncm- peita Venus J &ita &c animaduertetur,quodfuos charadercs a Sole accipiant & mutuent,quemadmodum Saturnus&lupirer Tuos charaderesaLuna. Saturnus ita lignatur &Iuppiter , haben t- que ambo charadercm Lunte, iudicant.es ie de natura Luna: eile, &c iacile in argentum polle tranfmutari. Et per priorem charadlerem Hieroglyphicum latis probatur exaltatio duorum luminum,ira enim pingitur Sol ex hoc flat ira lignum Martis indicans,Solem m Ariete conilitutum, per cornua indigitatur ÖC Allronomice ita pingitur Ύ% tanquam pro domicilio Martis.Lunam vero Tuam exal- tationem m domicilio V eneris nimirum Tauro accipere, nam quan- do Veneris lignum ita pingitur & Luna liiperius apponatur, vt ita Itet : videmus quam mirabiliter Philofophi & occulte id nobis indicare voluerunt, quemadmodum & lignum Tauri in hoc chara- dere comprehemumlatet:In Aftronomiaenim Taurus ita pin- gitur , fiiam de priori charadere inferius crux tollatur , habetur lignum Tauri. Unde iam conftat, quam optime & egregie veteres Philofophi talia fecreta indignos celaririt. Et per tales meditationes veteres MagvEgyptij & Sophi verillime deprehenderunt, duosdi- dos Planetas, Solem &: Lunam, in hac terreilri regione leirglobo, quemadmodum Sc de cadeilibus indicatum cft, luas dignitatesSc exaltationes a terreftribus Planetis Marce & Venere accipere, ad quod illis multo certiorem & infallibilem manududionem dedit fla- tus Planetarum in coelo. Saturnus enim primum occupat locum, luppiter fecundam, Mars tertium, Sol quartum, Venus quinrum, Mercurius fextum,Lunaieptimum. Si iam Planetae hoc ordine po- neremur,deprehenderetur,Martem & Venerem auri, Saturnum & louem argenti naturam proxime, quod pu!crepcripicipotdl,ii per dimidium circulum hoc modo Liber Primvs. 77 Saturnus Sc Luna,Iuppiter Sc Mercurius,Mars Sc Venus coniungan- tur,nempe Temper duos vnam habere naturam & j; roprietatem,&;ab auro tanquam omnium rege Sc centro in medio confidente fum- mam Tuam accipere virtutem. Unde Bafilius Valentinus non imme- rito aiHrmauitinquiens,verum Mercurium Sc Sulphur Philoiopho- rum,( qui aurum cibant,ianguinem probent Sc (ubtiliant)ex Tindu- ra Marris Sc Veneris debere redimi Sc praeparari. De quo copiofius legi poted ipilus tradatus de confed. magni Lapidis, Sc Tradatus de rebus naturalibus Sc fupernaturalibus. Quare (inquit idem) quia Tindura auri in nullo magis fuperflua quam Marte Sc Venere, veluti viro Sc vxore inuenitur,corpora illorum diruuntur,lpiritufque tingentes expelluntur, qui reclufum praeparatum aurum ianguinent Sc per ilium cibum Sc potem Tubtiliant: Sc noli mirari,regem mutua- tionem accipere a iliis fatellitibus,nam illorum corpora non fixa funt Sc imperfeda, & multa quidem promittunt, pauca tamen praedare poirunt,vbi vero rex illius particeps fieri poted, aedum Sc frigus me- lius vincere poted. Idem alio loco: Scias Venerem per fuum caelede Sulphur amidam edc,quae fplendorem Solis longe fuperat,& tamen plus Sulphuris fuperflui quam auri apud eandem inuenitur.Haec Tin- dura , quam Venus adequitur, etiam in Marte funditer inuenitur Sc quidem efficacior,priEftantiorSc maior,nam Mars ed vir, Venus ve- ro fbemina,in hoc inuenitur Sulphur ardens, Sc adhuc vnum S ulphur nonardens, quod mirandum ed, vnum Sulphur ed album,alterum vero rubeum in operatrice generadone.Rubeum Sulphur ed incom- budibile, ed enim verus fpiritus, ex quo oleum in combud bile prfic po- tiendo ac dicendo,Venus eil exaltatio Luna: ad gradum Solis, calcina igitur Venerem, exubera, iublima, iol«e,iftamTbludonem coniunge folutac Luna:,congela & habes Solem. Hxc Venus a naturalibus Ma- gis Dearum pulcerrimarepucatur, ideoq; adfcribimns Marti Tindlu- ram(facile enim in Venerem tranimuratur)& pondus, nam tranlimi- tatur in internum Saturni (ha:c Saturnus edPhrlolbphomm) in qui- bus duobus fixatio latet incluia. Illud teilatur etiam Bafilius in tradlatu de magno Lapide foh i$. & i4.irainquiens: II Martis animofitas cum Luna: conflantia & Ve- reris pulcritudo in mixtura & concordantia ipiritualiter conionanr, tunciucundiilimapotedinftimiAlufica, per quam aliquot claucs ad honores euehi poliunt, & egenas panem fuum particulariter allequi poted.Oportet enim phlegmaticaconftitutionem feri humida Lunae naturam per calidum Veneris languinem exficcari, & illius magnam nigredinem per Martis Salem corrigi. Quam vero harc tria corpora jnuicemhabeantproportionem & quaenam requiratur commixtio, partim Adronomice partim naturaliter indagari oportet:namraliter, vt qualitates & natura confideretur, iunt enim tres defe0lus,& hic perpendetur quinam illorum maximus fir,&qtiid prima coniieniati Jjoc ell digeftio,& quid vltima hoc ed Tin&ura, & deinde quantam Saturnus,hos in pondere excedat. Basilicae Philosophicae Aftronomice vt cognofcetur quam procul & prope reliquae Lunte fint in regione ordinat* Planet*. Satamus eft icxrus , Mars quartus,Venus fecundus,Sol in medio confiftit fupra illam tres funt Planet*,& infra itidem tres. Mars iupra Solem proximus eft, & Ve- nus infra. Quare qui in fecreds artibus & Chymia quid proficere cu- pit,illum oportet calcftia corpora bene confiderare, illorum qualita- tes & naturam,item fitum,niii hoc fiatjfruftra incipitur quicquid in- cipitur. Siiam Lunam in Solem tranlmutare cupimus, necefte eft vt ex Marte & Venere lubtiliflimi tingentes ipiruus extrahantur, & cum auro fermententur,& fi Luna debeat fieri Sol, prius duo illi Planet*, vt Mercurius & Venus, qui inter Lunam & Solem confiftunr,fepa- rentur, tunc abit cum Venere nigredo & cum Mercurio humidiras divaporans,ad quod requirentur Salia, Aqu* fortes <5cvegetabilia,pcr harc enim purgantur corpora, Ipintualemque induunt naturam: Et h*c (iimmo llud;o conuderab.t, is procul dubio naturalis Philolb- phic* aflequetur myfteria maxima. cONSILIVM DEC 1 MVM TERTIVM ET THEORIA de Lapide Plrlofophorum. EX minera Saturni &: Antiffiionij acidum & acutura acetum paucis diebus abfque omni additione materi* alicuius conficere: quod verum eft: Philoioph orum acetum,&nonvulgare: Unde Bafilius Va- lentinus de communi deftillato aceto inquit: Faciam te certiorem, commune acetum non eflc acetum Philolbphorum, led noftrum acetum alius potus eft,nimirum ipia materia,Lapis enimPhilofopho- rum conficitur ex Azotho,qui per communem deftillatum Azoth& fpiritum vini & alias plures aquas prius praeparari & in certum ordi- nem diiponi debet; Hoc acetum vera fonti na & balneum regis eil, Sc omnium reliquorum merallorum,qu* itarecipit, vt leparari viciilim nequeant: Hoc acetum aqua Mercuri) & ioluens Philoibphorum eft: aqua qu* omnia congelata & refrigerata metallorum corpora emollit,viciilimque congelari fecit* hocacetum in infinitum multi- plicari potcihhuc modo poliunt paucis diebus omnes miner* mar- cafit*,Cadmix & alia metalla fixa & non fixa ablqueomniaddita- Liber Primvs* mento in aquam conuerti; & haec eft vera via, verum Saturni men- ftruum, de quoPhilofophivalde occulte icribunt quomodo praepa- retur , non commune acetum vero deftillatum putant. Quanquam liäacus Holandus cum aceto communi deftillato operari iubeat, longe alium tamen intellexit acetum: quod etiam G. R.(quinunquam habuit nec intellexit lapidem, ied commentatus tantum eft in Raimundum Lullium) fefellit, vt fuam inde,oblitus tam iecundi& terti) principi),Mercurij fcilicet,quam Salis,& tantum cum anima Saturni operans,prodideritinicitiam. Nam quando commu- ne acetum deftillatum iiiper minium funditur, extrahittantumani- rnam&:dulcedinern3relinquens Mercurium & Salem: quod depre- hendet & experietur,qui corpus refiduum & terram reducet. Nam in redu&ione terra plumbum purum dabit, cuinihilin extradlione quam anima ieu Sulphur furrepta eft. Illud probat experientia, dum opinatus fpiritus Saturm,qui cum aceto communi conficitur, metal- la (vt Paracelius de eo loquitur) non vult loluere multo minas coa- gulare, cum id tamen verus ipiritus Saturni per proprium fuura ace- tum confedus,praefter. Et certo certius credat Philofophus (loquor expertus) ipintum qui iolutas margaritas coagulat, & oleum quod auro animam extrahit, nihil aliud elfe quam ipiritus &c oleum aceti, qui aliquanto plus,quam ante habuit,a Saturno accepit,& illud facile indeintelligipoteft, il oleum,quodabaceto&ipiritu feparatur,non rubeum apparet, vt reuera( quia Saturnus interne plane rubeus eft) appareredebet,&modus pneparandimihiconftat. Quod vero ace- tum priores habet virtutes,quoad folutionem&coagulationem mar- garitarum &extra&ionem animat Solis attinet, non fiio ied Saturni Ipiritui adferibendum: teftantur illud duo illi clariilimi Philoibphi Paracelius & Bafilius, quibus in vno capite plus fidei quam G. R. in omnibus dandum eft, veluti etiam quotidiana eft experientia teftis. Paracelius in libro de refufeitatione rerum naturalium, de aceto ita inquit; Feces aceti fi deftillenturjquemadmodum in vino adufto fieri Colet, deftillatur menftruum, quod omnia metalla & lapides,aliasue res inftar aquafortis ioluit. Bafilius de aceto ita: Nihil vtile in Chymia & medicina praeparari poteft,ad quod aceti opera non indigeatur : In Alchymiaenim vfurpaturadextradrionemmetallariseiTentia: & tin- &urae,fi prius praeparata funt, in Medicina fuas vires itidem interne exerit; Externe applicatur calidis tuberibus pro refrigerio. Unde fa- Basilica Phiiosofhicj die conijd poteft illud quod G. R. docuit & C.H.prgrcndit, non eile »equc poilc eile verum Saturni menftruum, non qui verum Sacurni menibuum habere cupit,illum oportet Saturnum in ttia fua princi- piaper proprium iuum acetum reducere: illorum quodlibet purgare. Sc viciffim fingula in vnum reducere , iiquidem omnia ab vno ad vnum. Ita Sc hoc modo poteft: Sc debet ex rainera Antimonij acetum illius praeparari, quo ex illo tria fiaa principia redigi poiEnt ad verum foluens metallorum Sc mineralium medicamentum conficiendum, quod expertus Philoibphus per quam facile expedire poteft. CONSIL1VM mCIMVM TERT1VM ET THEORIA de Lapide Philofiphorum. PRimam confice oleum Salis fequenti modo, Recipe Colonicn- fem vel alium candidum Salem, Sal enim marinum exiftitprar- ftans; reconde illud in ampullam Waldenburgicarn,adtresvncias iuperfunde iequentis deftillati aceti cantharum, lutatum pone in arc- nam,fac iuapte coagulari & prasparafti Salem: lam deftilla fic; Recipe duos acutiiEmiaceri vini cantharos,infimde duos praeparati Salis ma- nipuloSjConfiilere facias ad digerendum diem ac noftem, tunc deftil- la per Alembicum,&quando phlegma adicendit, tunc remoue reci- pientem, ne quid de nigredine accedat ad deftillatum funde viciifim duos Salis manipulos, obferua in omnibus priorem modum, repete ita & tertio & praeparafti acetum. Si cupis iam deftillare omnium metallorum, & Mer- curium phi!ofophorum,qui omnibus in locis inuenitur,non vero eft viuus Mercurius, ieu vulgaris qui venenoius eft; Hic Ulubris, quo nemo hominum carere poteft j ex quo Tindura conficitur, incipe ita in nomine S.S. Trinitatis. Recipe tres Salis bene toftilibras,6dcxialis prius coagulati lo- tones ambo ha:c bene commifta reconde in retortam bene lutaram, repone recipientem cum aqua: meniura frigidas,fubijce lenem ignem per biduum, vt tertio die primum incipiat inCandcfcere,& perijr cien- tur albi vapores in recipientem defeendere: Hi metallici iiint ipiritus» tunc fac in xquali ftare calore, donec vapores omnes adfccnderint» quod fiet intra odiduum,tunc videbis iuperius in recipiente penden- tem iublimatam terram,qua: eft Mercurius Philoiophorum.Quando vapores omnes adfeenderint, fac refrigeicerc,poftea remoue recipi- Liber Pumvs. gj «ntem, dilue bene interiori aqua, vt adhaerefeens fixblimatusaqua commifeeatur. Poftea recipe illam aquam cum fiiblimato& funde in deftillatorium, deftilla fenfim per Alembicum ad n.gradus, & quando hancaquam per dimidium diem deftillafti,&dulcedo in acc- dinem incipit mutari, tunc recipe deftillatam aquara in patinam vi- tream,pone in cellam,& cryftilliiäcur inftar plumarum, cryftallos exi- me,ficca &referua. Reliquam aquam a cryftallis rranfitam feu iepara- tam,deftilia vtante,facplures dari cryftallos,& adde redduam acredi- nem priori : deftilla viciilim inde dulcem aquam,fac cryftalliiari vt an- te, ita procede donec nulli amplius proueniantcryilalli,guftafepius aquam & acetum tranfiens, fi linguam mordet & dentes exanimat, cefla, & habebis joleum Salis in Fundo,hoc redtifica per feab omni phlegmate,fi taliter hocolcumprxparaueris, fbluet aurum tenuifli- me laminarum,quia eft omnium metallorum aqua foluens,cxtrahir etiam illis QTlf Radicalem. CONS1L1VM DECIMVM QVINTVM ET THEORIA de Lepide fhtlofipborum. SOIUC24. lotoaes in duas libras quinta: eflentia: vini,reconS Basilica Philosophica tapis hic Thilofop ho- rum totum Corpus hu- manum re- purgat,& mundat ab cmnib. fuis immundi- cijs, intro- duäione tumorum & nouarti viriu, quas natura ho- minis ad- in Archidoxis lib.sMAr- mnis. Ideritia,colica paffio,nec non a q.humorib9 aegritudines omnes pr0- uenientes eijcit, corpora quoque repurgat,vtfimiliareddantur,atfi tura primo nata eirenc.Refugitomne,quod naturam deftruere cona- tur.Non aliter: ita quam vermes, infirmitates quaecunq; renouationc hanc fugiunr.Huiufinodi vires hi c Lapis Philofbphicus habet,quibus tot ac tam mirandos morbos expeüit,nonex fua complexione, vel ex forma fpecinca,neq; fua proprietate vel accidentali quapiam qualita- te,fed ex iubtilis pradlicte viribus,qute induntur illi a reuerberationibus,fublimationibus,digeftionibus, deftillationibus, &poftmodum varijs redudiombusj&refolutionibusjquaequidem operationes omnes eiufmodi lapidem in tantas virium iiibtilitates & acuitates adducunt,vt mirum fit. Non ab initio habuerit eas,led quod ipfo ei tamen demum attribuantur. Simile quidintelligendü in meile ■ quodeleuationib9 fuisomnicorrofiuo longe fit acutius, fed iublima- • roquouis penetrantius. Talem a natura proprietatem acaitionis non habet,veru ex eleuatione,qu« totu hoc mei immutat in corrofiuum. In efficacibus iftis Arcanis etiam animaduertendu,eos q vtuntur illis, velut & liberos ab eisjpgenitosjpoftea tanta ianitate praeditos viuere, ■ vt in eoru corporib9,aegritudo nulla,ncqi contrarietas,aut fimile quid accidere vitij poilit: Verum ira fubtili mundaqj naturas complexione, conditioneq; prorium ornantur,vt nobiliore coplexionis conditione minime poilibile fit induci. Nam iftiusmodi medicina feleftiffima, nec no excellentillima plurimu inftaurat,mundat, incorruptibilemqj vita introducit,q nulla vita c5taminari poifit. Nihil quiequä in ea flac- cefcere finit,fed vt in iumma nobilitate natura: homines vt viuant,ef- ficit ac eoruprole,addecim a vfq; generatione Lapis ille Phi- lofophoru non Γοΐύ pondus vnum tranfinutat,iediftud murat iterum aliud,&hoc porro aliud &c.itavt in infinitu pene mutationes ilice ex- tendantur.prout etiam vnu lumen accedit, aliud 8c iftud iterum aliud. Pariter de hoc Lapide Philoiophorü,intelligendü eil quoad fanitate: vt ena ex arbore bona femen bonu & furcuh nafcunrur boni,e quibus item arbores bonx ,pducuntur.Visatqj potentia Lapidis Philoibphi- ci mirum in modum exaltatur, vt indagari minime queat, quinam ad iftu naturaliter fieri poilir. Etnifi paterent oculis euidentiifima figna, incredibile forec,homines talianamq; miranda perficere polfe, cut» virtus iftius operis ex generatione tranfeat in generatione fine corru- pnone.Dei contra mikricordiain vno corpore coniiflit, ac tande älijs Liber Primvs. 99 uxtamerltum eorum vel denegatur, vel ex gratia concernitur. lam noftri Lapidis Philofophici proceflum ponamus ad hunc modum. In nomine Domini'.Sume Mercurium alias Elementum Mer- curi),& iepara purum ab impuro: poftmodum reuerberetur vfque in albedinem,quam lublimato per Sal Armoniacum, tamdiu, donec rc- ibluatunid calcinctur& ioluatur iterum,ac in pellicano digeratur vno menie,tandem coaguletur in corpus: Hoc no vritur amplius,nec vllo modoc0lumitur,fedineode flatu permanet. Corpora quje penetrat, per cineridapermanenda lunt, & in nihilum reduci minime poliunt, aut alterari,led lapis ä lenfibilibus & inienfibilibus, vt fupra narraui- mus,qualitate omnem fuperfluam adimit.Et quamuis breue admodd viam pofuerimus, laborem tamen prolixum requirit multis circum- flanti) s difficilem,ac nullo taedio affe&um opetatorem,led lumme di- ligentem Sc expertum pofcit.Idem ParaceKus ait tom.<». Iib.7. Porro Tin&uras metallorum necelle eft natura fixa;, fluxibilis & incombu- ftilis,ita vt fi parum eius laminae metallicae ignitae inijciatur,mox ficut cerafluat,idq; fine omni fumo mctallumq; penetret, vel oleum papy- mm, vel aqua lpongiam,omniaqi metalla in album &rubrum tingant, hoceftinaurum &argentum. Haeciamfunt Tindturaemetallorum, quar necelle eft per gradum calcinationis primum in Alkohol verti, poflea per gradum lublimationis fimra facilem & leuem fluxum nan- cilci.-deniq·, per gradum putrefaddonis & deilillationis Tmdura fit fixa&incombuftibilis,colorisq,immutabilis. Tinclurteverohuma- norum corporum, vt ea tingantur m lummam fuam lanitatem, & ex- pellantur ab ipfis omnes morbi; Vires autem decolores amifli red- dantur, vtque eainftaurentur&renouemur funt illae. Aurum,Peris, Antimonium,Sulphur, Vitriolum&c.& limilia,quarum praeparatio nes in ali) s libris multipliciter docemus. Quare nobis non neceflariu videtur,hic ea repetere. Paulo poft ait: Tranfinutatio metallorum, magnum lecretum eft in natura, &: difficulter fieri poteft multorum impedimentorum, & aduerfitatum caula : Attamen non eft contra naturam,neque contra Dei ordinationem,vt multi falfo loquuntur,vt vero minora & impuriora metalla quinq;vt Veneremjouem, Satur- num,Martem & Mercurium in maiora & perfedliffima metalla, vt- potc in Solem vel Lunam tranfinutentur,abique Tinduravel Lapide Phiiofophorum fieri illud nequit. VideAnnt- tationes noflras in Baßlium, loo Basilica Philosophica eONSILIVM V1GESIUVM ET THEORIA de Lapide Philofopborum. NAtura in vifceribus terra; minerale gignit. Huius genera duo fiunt, quas in multis Europa; locis aut regiminibus inueniuntur. Optimum quod mihi oblatum,ac in experimentando genuinum in- uentum eft extrain figura maioris mundi,eft in Oriente Aftri Spharra; Solis. Alterum in Aftro Meridionali, iam in primo flore eft, quem vifcus terra?per fiium Aftrum protrudit,quique in prima fua coagula- tione ruber muenitur,in quo conditi latent omnes flores & colores mineralium. De hocmultaaPhiloiophisfcnptaiunt,quod natura frigidae & h umida; fit,& Elemento Aquae conueniat. Quantum vero ad cognitionem & experientiam ipiam attinet, Philofophi ante me Paracelfum omnes telis iliis miflis ab ipib fcopo veritatis longe aber- rantium Mercurium & Sulphur metallorum omnium matrem efle crediderunt, interim tertij ne quidem per iomnum mentionem fa- cientes : cum tamen, fi Spagynca arte aqua feparatur, veritas ipia cla- re patefcat, nec Galeno nec Auicennae cognita. Quod fi pro ncftris Phyficis nomen faltem ac compofitio, diflolutioque ac coagulatio, ficutin principio mundi natura in iliis creicentibus procedit, deficri- benda forent: Vix integer annus mihi fuppeteret,& ad illa explicanda ne numeroia quidem vaccarum coria mihi fuflBcerenr. Affirmo au- tem in hoc minerali tres fubftantias & materias rcperiri,nempe Mer- curium, Sulphur & Mineralem aquam per qua; illud a natura coag- mentatum eft, & per fidentiam Spagyricamafiuccoproprioreiolui- tur,quando nondum omnino maturuit in perfedo fiuo Autumno, fieut pyrum in arbore.Arbor pyrum abicondit. Si vero coeleftia Aftra & naturaconueniuntjilla primum fiirculos emittit tempore Martij, poftea gemmas protrudit, &; his apertis exhibet florem, 6c fic confic- quenter vique ad maturationem pyriin arboris Autumno. Eadem etiam mineralium conditio eft. Nam & ipia fimiliter ex viicere terra protruduntur,quod fedulo admodum notandum eft Alchimiftis, qui Thelaurum Thcfaurorum venantur. Huius vt viam, initium, me- dium aefinem illis oftendam: fiequenti tradam propriam ipfius aqua ipfius proprium Sulphur dc proprium Baliamum deicripturus fiim. Liber Primvs.' TOI Per tria ha*c, relolutio &corapofitio in vnum coagulantur. Recipe minerale cinnabaris, &id hoc modo para: Coque iliudexaquaplu- uia in vaie lapideo, horis cabus, poftea iedulo depura & folueinaqua regis, quae compoiita fit ex vna parte Vitrioli & Arraoniaci, deftilla per Alembicum, icerumqne affunde, 8c cura vt purum ab impuro fe- paretur hoc modo. In fimo equino putrelcac per menfem. Poftea Elemento hoc modo iepara. Sffignum iuum promit,incipe deftilla- tionem per Alembicum addito primo gradu ignis. Sic afeendet aqua & aer: Ignis & terra in fundo refidebunt.Poftea iterum coniunge illa, &: in cinere ieniim vrge. Sic iterum primo afeendet aqua & aer>& poftea elem entum ignis,quod a peritis Artiftis cognoicitur. Terra in fundo vafis erit, quam ibi quaeres, a multis quidem quaeiltam, ieda paucis inuentam. Terram hanc mortuam in reuerberio artificioie praeparabis,& poftea gradum ignis addes,diebus&:nodibus 5. Qui- bus exadis gradum afterum quoque totidem diebus & nodfibus ad- des & cum illa incluia ita ex ane procedes. Tandem inuenies Sal vo- latile,inftar tenuis Alkali,conftans icilicet Aftrum ignis & terrae. Hoc cum prius afteruatis Elementis, aqua Sc aere comraifce, ac iterum per dies ac nodes odo pone in cineres,& reperies, quod a multis ar- tiftis negledum fuir.Id pro experientia tua,fecundum artem Spagyri- camfcparata, & inuenies terram albam, cui Tindurafuaextradafit. · Sic ergo Elementum ignis & Salis terrae Alcolatice compone &di- geftionem in eflentiam pellicanicam. Ita alia adhuc terra deponetur, quam iterum iepara. Poftea flimepellicanatum Leonem,qui primo quoque reperitur,vt Tinduram eius videas, elementum icilicet ignis ftans fuper aqua,aere & terra.Separa per tritorium ab infimo. Ita ve- rum habebis Aurum potabile. Id dulcora cum Alcool vini affuib,& toties per Alembicum deftillato, dum nullam acrimonia ab aqua re- gis iuperefle videris. Hoc oleum Solis inde in fuum Retortorium, fi- gillo Hermeds exquifite occluium,pone ad eleuandum, ita vt exalte- tur & duplicetur In iho gradu. Poftea vitrum ita clauium pone in lo- cum frigidum.Sicnon foluetur,iedcoagulabitur. Iterum impone ad eleuandum &c coagulandum, & hoc vice tertia itera. Sic Tindura Solis in iho gradu perfeda erit. Reieruafuo loco vlterius,fume Ve- neris Vitriolum,more Spagyrico ad iummum praeparatum, &c adde prius aileruato Alembico aquae &: acris. Re'olue & vt diximus, per l0i Basilica Philosophica raenfem putrefaciendo iufta.PutLefadionefinita,Figniim Elemento- rum Fpedabis: iepara &c duos colores praefto videbis, album &ru- brum.Rubrum albo rupereminet. Rubea Tindura Vitrioli adeo For- tis eft,vt corpora alba omnia tingendo rubefaciat, aut rubracorpora omniaalbefaciat,quod mirum eit. Tinduram hanc per retortam,ite- rando toties,donec exeat albcfeens. Perge nec de opera defpera. Rc- dificadoncc verum, clarum,viridenfleonem reperias, quem Fpeda- •bis pondere grauem & ingentem.Ea Tindura eil,aurum perfpedibi- le.Huius Leonis viridis fignaadmiranda videbis, qui nulio Theiauro Leon. Romanis redimi poteft. Bene illi, qui ipfum re perire ac ad Tinduram vfurpare nouit. Hic eil verus.&genuinus Baliämus, Bal- famus coeleftium Aftrorum, corpora nulla putrefeere fmens, nec ra- dicem agere permittens,Lepram, Podagram,Hydropem. Datur vni* grauipondere,fi cum Sulphure Auri Fermentetur. Sume quem de- Icripii liquorem mineralium, fecundum pondus parr. 4. Solis Rubei terra; parr. z.Sulphuris Solis parr. 1. Vna conijceinpellicanum,con- gela/olue vice tertia. Sic Tinduram Alchymiftamm .habebis. lam qui Aftri Solis vnciara vnam habet ad vncias mille: is proprium Tuum corpus Solis quoque tingit: Fuliomm Ailra habebis eodem modo facies. Hoc opus, Tindura Alchymiftarnm ad nouem menfes dire- dumnoneft: fcd alacriter & Fine taedio in Spagyria Alchimiftarum potes pergere, & Fpatio quadraginta dierum Alchimiftarum ifthoc irigere,extrahere,exaltare,putrifacerejfermentareiin lapidem coagu- iare & Alchymifticam phoenicem producere. Sed probe notari de- bet, quod Sulphur cinnabarinus fit aquila volatica,cuius pennae anc- lant fine vento,& corpus phoenicis in nidum ienioris vehunt, vbi ab Elemento ignis is nutritur,Sc pulli eius oculos ipfi effodiunt: Unde emergit albedo,diuifa in Fua Fphaera, in Fphseram ac vitam ex fuo corde,Baliamo inorum inteftinorum,fecundum proprietatem Cabaliftorum, Liber Primts; 103 C0KS1L1VM V1GESIMVM PRIMVM ET THEORIA MOrtificare vel congelare Mercurium, &: poilmodum in Lunam connertere velle,magnoque labore fixbhmare, varia iunt opera, cum illa fint in Sole & Luna exfiftentium tantum quasdam diffipatio. Eft enim alia longe diueria,propinquiorqj vita, qua Mercurius parui difpendio, laboreq; minori fine congelatione tranfm utatur iu Luna: Qujliber autem libenter addiiceret artem hanc in Alchimia taleuem atq; facilem,per quam breui tempore Sol & Luna plurimum facere pollet. Cumque non nifi cum tasdio prolixa feripta & verba legantur, optarer vtiq; vt diredtis verbis admoneretur.Hoc & ita facito,operare fic,& habebis Solem & Lunam, quibus in ditiflimum virum euades. Itane vero iTantifpcrexfpedaquadb,donec citra laborem breuibus verbis tibi id declaretur, prasmaniumq; ingeratur in ftomachum vt ex Saturno,& Mercurio &c loue aurum& argentum ilico conficias.Non cft,ncc eile poterit vnquam hasc ars inuentu, faduq; tam facilis,ac in iei pia facilis exfiftit. Sol & Luna fabricandorum promtitudo per Al- chymiam tam facilis eft,vt nec libris,nec dodrinis contextis magis o- pus fit,quam firde niue praeterita quis feribere vellet. Si quasib de re- cepti s Alchymi£c,vaforumq;&inftrumentorum diuerfitate dicendu cflet /Ucifunt tornaces,vitra,ollae,aquae,olea,calces, Sulphura,Salia, Salpetros, Alumini, VitrioIa,ChryfbcolliE, Atramenta, Auripigmcn- %ta,fel vitri,ceru(la,terra rubea, Thuria,cera,lutu lapiendae, vitru con- tuium,virideaeris,fuligines,teile ouorum,crocusMartis,iäpo,cryftal- lus,creta,arienicum,antimonium,minium elixir,lazurcum,Sollami- natus,Salnitri,Salarmoniacum,LapisGalaminaris,Magnefia,BoIus armenus& alia pIura.Et praeterea de praeparationibus putrefadioni- bus, digeftonib9,probationibus,iolutionib9,cementationib9,fiItra- tionib9,reuerberationib9,calcinanonib9,amalgamanonib9, redifica- tionibus,graduationibus, purgationibus &c. quibus Alchymiaelibri pleni funt & refertiffimi. Et tandem etiam de herbis, radicibus, feminibus,lignis, lapidibus,aniraalibus,vermibus,o illum cineribus, limacum capiulis, conchis, cochleis, &pice.Hasc&fimilia quasque fimtin AlchymiaremotiiTima quasdam, imo vamfliraa laborum one- fa.quibus etiam fi Sol & Luna fieri pollet, nihilominus intentionem de Lapide Philoßphorum. Basilica Philosophica io4 hanc magis,quam prouehant,impediurii: ac retardant. Non eft igitur ex his (vt vere loquar) ad difeendum, quod ad artem faciat Solem & Lunam fabricandi. Quapropter omittenda funt omnino, quod cum quinque metallis ad Solem & Lunam prorfus nihil operentur. Per- contari poiTet quifpiam,quae eft igitur ha:c via, breueque fundamen- tum,quas difficultatem nullam habent, ex cisque tam cito Sol & Lu- na fieri poteft,vere & fine fuco ? Refponfio, abunde fatis in 7. Cano- nibus Paracelfi dicitur. Qui per hos intelligere noluerit,fruftraneus labor eflet eum amplius inltruere. Non efl etiam,quod fibi quis infi- pide periuadeat ea tam leuiter intelligi polle: Verum occulto feniu melius quam aperto. Ars hasc eft : poftquam coelum aut Saturni Sphasram cum vita currere feceris fuper terram, impone Planetas omnes,vel quem,aut quos volueris, Lunge tamen portio fit minima. Omnes currere permittas,donec cadum, Saturni penitus euanuerit: Manebunt omnes illi Planetae mortui,cum antiquis fuis corruptibili- ims corporibus, interinvaliud recens perfedum , & in corruptibile corpus nadi.Iliud enim corpus eft ipiritus caeli, dequerurfus illi Pla- netae corpus & vitam accipiunt,& viuunt flcut antea. Corpus hoc ac- cipe de vita, & ex terra quod ferua; Eft enim Sol& Luna. En artem habes omnino manifeftam & integram. Si nondum intelligis cam, .aut calles bene eft: ipfum enimtedam,nec euulgatam efle, latius eft. CONS1L1VM yiGESIMVM SECVNDVM ET THEORIA de Lapide Phnoßphorum. REcipe Minerae Solaris rubicundifE ac puriiT marcam vnam aut duas,reduc in calcem feu Alkohol fubtilifE ac impalpabilem, in- de hanccalcem cucurbitula cum Alembico,& pone ad ignem cine- rum per odo dies ac nodes digerendam, poft effluxum tempus da & ange ignem mediocriter, &fublimabitur in Alembicum Sulphur al- bum adhterefcens vitro inftar chryftalli pellucidi,tantae iubtilitatis in- ftar lanie feries. Hanc fublimationem continua adhuc per dies ac nodes aliquot,vique nulla amplius fiat fublimatio,iulphurque album alcendatjin fundo vero vitri terra nigerrima fit refidua, tum fac vitru refrigefcat,& ferro ignito abfeindito curcubitulam in ima parte terra: mortuae, idque cautiiTime, ne Sulphur fublimatum rurfus decidat ad Liber Pmmvs, lOf caput mortuum, & fic opera ac oleum condet perditum. Hoc iam cauta adhibitione peradtum,Sulphur tuum a vitro refume,& fi forfan aliquid ceciderit iiiper terram illud ftudiofe inde liberare doceris ne impuritate Sulphur tuum facias particeps, hunc ad lapientem vfum fic referuabis; Recipe Luna? puras fini tres vel quatuor lotones,feu q. vis,fac tibi exinde conficere aliquot fcatellas ieu pixides(veluti funt in quibus recluditur Theriaca)intrahas includeSnlphur tuum albicans, etiam &illud,quodiuipedhim& adeo non fit pure fiiblimatum, oc- clude pixides fuis operculis, &: inijce in cucurbitulam, dando ignem, & mirabilia admirandaperipicies,iulphurenim,tantas fubcilitatis pe- netrat vaicula argentea, &iublimaturacrc(dificaturartificiofiiIime, impuritafque terra nigra & faeculenta: remanet in vaiculi s, ikblima- tum vero redditur fubtile crydallinum & permeabile, de vnamarca rubei aurei proueniunt ad fiimmum 2. lotones Sulphuris, verum pyxides poileaad idam iublimationem fiepius vfiirpari poifunt. Hoc ita purgatum & fiiblimatum Sulphur fingulatim reierua- tur .· nigra terra quas pod primam fublimationem remanfit, reucrbe- ratur, donec mollis & mbtilis reddatur» & iublunetur indar lanas. Alodedaetiaminreuerberationeoperaadhibcatur,ne terra fluat & tam rara& fubtilis fiat,vt in vino promte refolui poilit. Ad hanc terram,quando per aliquot horas reuerberata (nam in illo tempore & occafione opus ed accurata meditatione) affunditur acu- tum pure dedillatum vini acetum,relinquitur fuper illam per ζφ ho- ras,& extrahitur Sal qui in terna,feu radice metallorum ed, per ace- tum : illud acetum fepara in peculiari vitro & reierua,terram rcuerbe- ra fecunda,tertia & quarta vice,affunde fern per toties acetum quoties opus affundendo femper & feparando addendoquead reliquum in fiiovitrojdonecasdimauens, Solem omnem ex tetraextra&um efle. Tunc filtra acetum quod ä duabus, tribus vel quatuor vicibus colle- gidi,deinde abdrahe acetum a Sale vfque ad dimidiam partem, illud pone in frigidum locum,& fac pure fubtiliter & diaphanoetice cry- dalliiari,fixius atque Sulphur. Edque hoc Sal ieu Mercurius Philofo- phorum fiimmum arcanum &occultiflimum myderium, pluribus quam millenis incognitum.Summum,fubtile, fpirituale fedinans & permeabile ens,quod femper omnes lapientes quasfiuemnt,paucifli- mi v.inueneruntjde quo Sale & Mercurio vetus verficulus: Ιφ4 Β asιlicλ Philosophica $β in Mercurio qaicquid qmruntfapientes. Intelligunt vero hunc Mercurium, hunc Salem metallicum & Phi- loibphicum, nominantque id Mercurium Philofophorum: & nihil aliud quam omnes veteres fcriptores icripritant, multis enim itidem mirabilibus nominibus obfcurarunt & occultarunt, vtnemo, quid velint,intelligere poilir. Et tali modo praeparata funt duo eifentialia Lapidis Philofophorum,SuIphur mas quod tingit,& Sal fcemina quas figit & retinet. lam recipe cry(lallorum duos lotones,Sulphuris vnam partem,ad duos lotones Salis, vnum loronem Sulphuris,ad quatuor, duos, ad fex tres &c fic deinceps. Contere in puro marmore fingulös inuicem,pone in ouorum Philofophicum bene munitos, vt fint duo diuiia penetrabilia fpiritualia corpora,anima & radix metallorum, fi- ne confidere in leni calore, &foluentur in aquam, fiquidem abique (ale facile fluit, & fit ibi vera vnio & perpetuum atque indifiolubile coniugium,eftque harc veralolucio Philoibphica, quam paucifciunt» inde coniequiturcoagulatio,caput comi,deinde omnis generis inter- medij color,es,cauda pauonis,& tandem albus color.Lapidem Philo- ibphicum album quod attinet,fcias id in regimine ignis eile fitum fci- re etiam oportet, quinam ignis ad produdionem omnis coloris re- quiratur, de quo non eil quod dodo & perito pracepta c&nfcriba- mus,& nominant illud Chymici: iolue,coge,fige. Et tali modo beneficio ignis ex illis duobus fpiritualibus, Sul- phure fcilicet& Sale, conficiturnouum fpiritualc &fumme metalli- cum metallum,&medicina, in tanta efficacia, vt vnum granum plus pnrftare pofllt in impuris metallis, & corporibus humanis fanandis, quam integra marca impuriorum metallorum Solis & Lunar. Proba a. perfedionis eft,fi no fugit aut vaporat, quando in candentem lami- nam Veneris proijcitur,fed vtrumque laminar laterem fua penetran- tia tingit. Et quemadmodum hic proceditur ad album Lapidem,fic proceditur etiam ad rubeum cum minera Solis , vel illius Solis qui in Hungaria pecunia emi, quemadmodum & rubeum ars aureum in monte Anderfpergica haberi poteft,fi pro lotone miners squa- le fen tantum argenti peribluatur. Una eft via operis Philofbphici veluti altera, a principio vfquc ad finem. Liber. Primrs: ioγ NOTA. SI Minera; nequeunt haberi,tunc extrahitur Tindura c Luna ad al- bum,exSoleadrubeum,terrareuerberatur&Sal extrahitur, cry- ftalliniiitur,deindeSulphur&cryftallicomponuntur, & proceditur in totum,vt iupra fufms de Lapide Sophorum didum eft. Quod vero Sal cryftalliniiarur & Sulphur bis fubhmatur fit ideo, vt am bo ipiritus eo iubtiliores,puriorcs,velociores & penetrabiliores fiant,vt tandem etiam in cucurbita & ouo Philoibphico vix retineri queant. Si quis velit praepararam Tinduramaugmentare, recipiar iem- pcr tantum vnam partem Tindura: ad duas partes cryftallorum,& quia Tindura iam fixa eft, &multoiubtiliorquamSulphur,appre- hendit ea,fubito Salem tanquam ens iubtile, permeat illam, ibluitur confeftim cum illa,abitque extemplo in nigredinem & reliquos colo- res, & peruenit paucis diebus ad finem, nec requiris plus tuncSul- phurisadaugmentationem, verum Salem oportet iemper in prom- tu eile ad additamentum 6c augmentationem, cuius etiam ex terra plus quam Sulphuris produci poteft. Et ita poteft iemper cum aug- mentatione & eleuatione Tindurac pergi,quamuis alias alite fint via:, quibus ad eleuationem & augmentationem dimidia hora perueniri poteft,de quibus Deo dante dicetur, vbi prius Lapis Philoibphorum praeparatus & ad finem perdudus eft. Si in iblutione vfque ad caput comi rede procedatur,nec ignis nimius iubijciatur, nulla metuenda eft ieparatio Salis a Sulphure.Notandum eft etiam illud,quod Sal, qui fixus,di in terra profund9 exiftit,perreuerberationem &peracetum, Ttihpra didum,omnis e terra produci nequeat, ideoque quicquid de terra poft rcuerberationem & extradionem Salis per acetum rema- net, illa terra, aceto humedatur tranfiens poniturque in frigidum & humidum locum per 4.6. vel 8. ieptimanas, poftea ponitur in cali- dam arenam,& terra reddit fiium Salem in iuperficiem inftar cryftal- lorum illud abradatur,reloluatur,colligitur,cum acetum ibluitur,cry- ftalliniiatur, terra humedatur iterum aceto vel aqua, poniturque denuo in frigidum locum , paulo poft tempore iterum in calidam arenam, & impetratur iemper denuo nouus Sal ad additamentum ieu ad nouum opus, & permanet illud fic perpetuo. Semper enim tali modo Sal Radix metallorum inde naicitur, quemadmodum qui toS B asilica Philosophica experti funt,illud rduera atteftari poflimt, veludex terra Salis petroia ieu Vitrioli, quando humedatur, &in folemfeu calorem fiftitur, iemper adhuc recentem Salem petras & nouum Vitriolum reddit, il de terra abradatur & feparetur, vt teftantur qui illud funt experti, Eftque hoc quod de terra Solis & Luna; eiufque Sale didum eil, iti- dem peculiare & toti mundo incognitum Arcanum, & eximia me- dicina pro metallis & hominibiis3SaIenim fubito ibluitur in quouis liquore, quemadmodum illud in communi crailo iale perfpicitur, adeoque facile penetrat, omneque quicquid in metallis & homini- bus impurum, apprehendit Sc ianat. Deo omnipotenti iit fempi- terna gloria. NOTANDVM. QVodfuprain compofitioneLapidis Philoiophici de menfiira & pondere Sulphuris & Salis expreffius didlum eil,nimirum vt ad lotonem Sulphuris duolorones cryftallorum Salis recipiantur,illud fuum fundamentum 8c cauiäs pofitas habet in natura 8c exp erientia, nam Sulphur eil aliquanto durum, quamuis fluxile fit, Salverofeu Sahs cryftalli funt inftar aquaefortis, illi apprehendunt Sulphur inftar aquar foluentis, foluunt enim illud & redigunt in aquam citius quam duo lotones aquaefortis vnum lotonem Lunar apprehendere 8c (ol- uere poliunt > ita etiam in hac iblutione contingit. Talia funt autem hic animaduertenda fundamenta, non quod contra Philoiophiam pugnent naturalem,contra naturae curium enim pugnantia illa falia, imo&falfii£ funt. Quomodo vero haecconibnent,poflunt teilari qui experti iunt,&magna cum admiratione viderint, nimirum quod haec via in omnibus naturae coniona 8c fimilis fit. Nam quemadmo- dum natura fub terris impura metalla diuturno tempore generat, ita etiam ingenio,arte 8c induilria humana id fieri poteil, extrahendo ex impuris metallis ipiritus,animas,fulphur 8c fubtiliifima penetrantifi- fimaqu?corpuicula,reioluendo: conficiturqueex illis duobus bene- flcioignis genetricis &c aequilibri) creatio, nouum Ipiritualc metal- lum,inefFabilisincomprehenfibilis medicina,itavt iextarius plus ef- ficaciae habet ad conleruanda, purganda,tranfmutandacorpora me- tallorum & hominum, quam alias centii librae impuri auri & argenti. Liber. Primvs* Quod vidimus & Fecimus,id praedicemus. Benedicius fit in cado Do- minus, qui ex indebita & miiericordi(uabenignitate,etiam poftla- pfum miieris peccatoribus dona admiranda concedit. Amen. *09 PORRO NOTANDVM. ' vT*! minera? haberi nequeunt, confici oportet exmetallis,exLuna proceditur ad album, Sole verb ad rubeum in hanc modum &c viam. Recipe Silicem purum & immunem a metallo ferreo vel cupreo, funde cum illo purum metallicum aurum vel argentum, & fiet inftar focum, illas tere tenuiter, pone per o&iduum in bene obieratacu- curbitaad calidam arenam digerendas,vt poftea in fublimatione Sul- phur a terra eb libentius & facilius ieparetur. Deinde fublima Sul- phur e terra vt iupra didlum in lutatam cucurbitulam, ieu vt fuperius bene munitam,&procede pofteacum Sulphure & terra vtifupradi- &um eft. Prius autem filex probetur num purus & nullam referat mineram de Marte aut Venere,illudfitita: Confice aquam c Sale ni- tro,^Vitriolo& Sale communi Ana. Hac aqua extrahas Sulphur e Si- lice tuo& animaduertes poftea an illud extra&umSulphur cum fuico, nigro vel cupreo colore commiftum fit,tum Silex non eft purus nec aptus ad hoc opus. Si vero extrach colorem, floris purpurea referar, & in vitro dilutum cucurbitae non adhaereat, filex eftpuriifi poteftq; tuto ad hoc opus vfurpari. Scio praeter hunc modum & aliam viam Lunae ieu Solis mine- ras conficiendijitidem rutas & aliquoties a me probatas, item & hu- ius minerae infinitum augmentum,inftarTinilurie,ied illa via eft ali- quanto tardior,verum nihil requiritur plus quam cucurbita. Sulphu- ris feu iublimati ex minera Luna· Anderspergica,fiiblimaui & purga- ui ego tres lotones per argenteam pyxidem. Si cucurbita fuper terra candenti circulo relecetur,tunc olet Sulphur tam iuaue & iucundum veluti cydonium, fiadmouetur naib, ftillat placide ianguinern,eft nim penetrans. Terra primum nigra eft inftar purpurae villoiac,quo magis autem reuerberatur,eo candidior fit &(alfior, & antequam albefcit, induit omnifarios colores,a nigro inchoans,vt in lapide fieri oportet , quod uS Basilicje Ρκη o s ophicμ meisipfe vidi oculis.Terra m cucurbitula in calida arena (fi fucceftun» non habeat)ahquotfaltem dies reu erberatur,&ab nigredine vindica- tur, probat ipia experientia & quod Salem fapcre incipiat. Deo fitLaus &: perennis gloria in omne a;uum, Amen» CONS1L1VM V1GES1MVM TERTIVM ET THEORIA v- ."fl Ecipe Salis nitri libram vnam,argilla; libras tres, contunde imlf- XV cem, mifcendo, poftea deftilla per retortam.huiusaqua; recipe ; libram vnam & Salis gemma; libram vnam puriffimam & bene con- tritam, funde aquam (uper Salem in. bene laminataretorta,applica Cubito recipientem lutatum bono luto, de calce viua,oui albumine autfimihbus eonfedo, ne fpiritus divaporent, &deftillabituraqua foluens omnia metalla. Tunc recipe O dentalis Aftri Solis quan- tum vis,contere tenuiter,reducendo in Alkohol tenuiffimum, affun- de ei didam aquam ad eminentiam 2. digitorum, fac folui in leni ca- lore,quando non amplius ioluitur, tunc effunde, 6c recentem affun- de,hoc fac tantifper donec perfpiciatur hanc aquam non amplius ibl- ui,tuncpoftmodumcomungeomnia5&reconde exiradum & folu- tumiiicucurbitam,&: deftilla inde leniter aquam in cineribus, & di£ foluetur Aftrum Solis. Quando id peripicis,fäc ibre in tequali gra- du ignis aliquot horas,poftea detur ignis fortior,donec omne fit iub- Iimatum,fine tuncrefrigeicere,confringe,& inuenies Mercurium al- biflimumin vitro pendentem,Salem & Sulphur vero in fundo iacen- tem. Mercurius colligatur fingulatim; ad reliqua duo affundatur calida deftillataaquapluuialisj&refoluirur in illa Sal,hoc fac tantifper donecaquam nullum amplius ad ie recipiat, quod ex guftu d’gnofci- tur,&remanet Sulphur in fundo flauimmum. De Sale fac aquam euaporare,& remanebit etiam feorfim in fundo. Ita refoluifti tria principia,ex fubiedo ieorfim feparata, qua;principia3.perfpiritum vini in famraam purificationem reducenda (unt. Si ioluitur in fpi- ritu vini fecibus remanentibus,fepara eas, Salem vero fac adharrefee- re,& fiet inde Virriolum valde viride,interius clarum, forma triangu- lari & quadrangulari, ha;c referua bene. Si cupis iam vniuerfale ex his tribus principijs conficere, tunc recipe didam aquam foluentem,affunde purificato Aftro Solis vtfii- de Lapide EhUofophorum. Liber Primys. P*» fblue & extrahe, extractum Funde in fmgulare vitrum, abilrahe aquam leniter in Baln. Maria; ieparatim,vtincipiatcraifefcere irrftar olei,tuncaftunde recentem aquam,abilrahe iterum,hoc fac & tertio, donec rubeo Aftrali Leeni os bene apertum fit, tunc abilrahe iterum aquam, donec cralfefcat inilar oiei,pone bene munitum in M.B. ad putrefa6lionem per iq.dies &: nodes, vt incipiat deftillare in cineri- bus , & videbis afeendere aquam refiduam. Hac tranfita adfcendanc albiipiritus,quosviibsremouepriorem recipientem, repone alium purimmum,&quam celerrime luta,ienfim deftillando,&coafcendec aqua,qua; reuera aqua Mercurialis Phiioiophorum eft. Hancreierua, & confice illius bonam quantitatem quanttum opus habueris. Vitriolum,cumipiritu vini bene ex terra fiiaextradum,indequeviciffim feparatum. Solutione itidem perfeda,circula per odiduum,donec nullas amplius reddat feces, & habebis veram aquam fbluentem, noftriLeonis rubei, primum Sul- phur,fupra colledi. Recipe huius lotonem,affunde huius aquae tres lotones,abftraheindefenfimmB.M. donec craifeicat, Sc peripicies quomodo viridis Leo cum rubeo commifeeatur. Tunc affunde plus de pneparata aqua fuper fiilphur,fac iterum in M.B.folui abftrahendo vt ante,hoc tantifper facias cohobando recenti aqua, donec duae par- tes viridis Leonis vnam partem fulphuris in fe receperunt,(duae enim rubeiLeonis feu fulphuris partes pertinent ad duas viridisLeonis par- ita ex ambobus vnus liquor fadus fit,craifus &vifcoius. Tunc recipe ad hos tres lotones duorum Leonum,quatuor ex- panfi AftriMercurij Solis lotones, tenuiter trito s,reconde vna in phi- olam,putrefäc bene in M.Baln.figillatum per 40. dies &nodes,& vi- debis in illa putrefadione quomodo inuicem vniantur, viridem & viicoium liquorem faciant. Hunc liquorem decoque in Furno Phy fi- co in cineribus leniflimo igne,ne vlla humiditas,inde iublimetur, fed omnia jp tempore in puluerem fixentur feu coagulentur, & habebis medicinam vniuerfalein.Haec vera via huraida Sophorum. Laus Deo; De Aftris metallornm ficaitParacelius fignat. rer. nar. Sciendu eft quod velut metalla, q in primo adhuc ente verfantiacor- tufeatione fiiam h.e.figna exhibent,fic etia Tindura Phyficoru,qim- pfeda omnia metalla in (ceu metalla alba in argentu,rubra in auru) pecuiiariafiia fignacorrufcarioe fimii ia III VI Basilica Philosophica exierat,(i aftraliterperfedadc praeparata fit. Quamprimum enimexj- guaillius moles in fluxile metallum conijcicur, ita vt duo illa in igne conueniant: corruicatio feu fulgor naturalis exoritur,non fecus ac fi- num Aurum Argentumqueinteftafiuecapella fulgurat, quod tum demum iudicio eft. Aurum Argentumue illud ab omni ceterorum metallorum additamento liberum & expurgatum cft. Primo fiden- dum eftquoduis metallum, quamdiu in primo ente adhuc latet con- ditum,peculiaria iua Aftra habere. Ita Aurum habet Aftra Solis, Ar- gentum AftraLunae: Cuprum Aftra Veneris: Ferrum Aftra Martis; Stannum Aftra louis: Plumbum Aftra Saturni: Hydrargyrum, Aftra Mercurij. Quamprimum autem ad fuam perfedionem venerunt, & in fixum metallicum corpus coagulantur, ab illorum quolibet fua Aftrarecedunt,&corpus fuum relinquunt mortuum. Hinciam con- fequitur,corporaeiusmodi omnia deinceps mortua& inefficada die, & inuidum Aftrum metallorum ea omnia vincere,inque fuam natu- ram conuertere, & fic vniueriä Aftralia facere. Qua de caufa etiam Aurum & Argentum nofttum,quod Tmdura noftra tingitur & prae- paratur,multo nobilius & ad Arcanorum Medicinalium praeparatio- nem praeftantius eft ipib naturali,quod natura ipla in fodinis generat, ac poftraodum k metallis caeteris fegregatur.Sic etiam Mercurius cor- poris,ex metallo alio fadus aftraliter,multo nobilior & fixior cft Mer- curio communi, & fic etiam de caeteris metallis iudica. Affirmo ergo, (Paracelius) quemlibet Alchymiftam, qui Aftrum Auri habet,rubra metalla omnia in Aurum tingendo vertere. Ira Aftro argenti metalla ©mniaalba in Argentum mutantur. Aftro cupri in cuprum : Aftro Argenti viui,in Mercurium corporis; & fic deinceps.Haec vero Aftra omnia,quomodo fecundum artem Spagyricam praeparentur in Iib.de tranfinut. metallorum Paracelfi reperiuntur. Quantum autem ad vera illorum figna attinet, fcire vos velim, Tincturam noftram ru- beam , quae in te Aftra Auri continet, die fubftantiae fupra omnem conftantiam fixae, penetrationis expeditiffima:, fummaeque rubedi- nis,puluere quidem croci,integro vero corpore rubini colorem refe- rente,Tinduram inquam efte refinse inftar fluxilem, & inftar cyftalli pellucidam,vitriinftarfragilem,pondere verograuiffimam. Tinduraa, Alba,quae Aftra Lunte continet, eodem modo eft fobftantige fixae, incrementi immutabilis, furami candoris, refinae Liber Prihv j’ inftar fluida, pellucida vt cryftallus, vt vitrum fragih's,pondere cum Adamante conueniens.Praeterea aftrum cupri coloris citrini iummi eft,fimile Smaragdo, vtrefinafluxiIe,iuo autem metallo multo gra- uius. Aftrum ftannialbifluum,vtrefinaeft,iubobicuriim, luteo co- lore iuperfufum. Aftrum ferri rubedinis infignis eft, Granati inftar pellucidum vt reim* fluxile,fragile vt vitrum,iubftamiar fixae,Πιο me- tallo multo ponderofius. Aftrum plumbi cobalti, nigrum tranipa- rens tamen, refina: modo fluidum, fragile inftar vitri, pondere auro aquale,plumbo alio grauius. Aftrum argenti viuiinfignitcr candidi &corruicantis coloris eft,fimilc niuiiniummo frigore, valde ftibtilis, pcnetrantis,& corrofiua: acrimonia,cryftalliipecie pellucidum, faci- le vt refina diffluens , fiimmiadtadum frigoris, interius a. iammi ca- loris, quafi ignei,infiiper volatile,& in igne iubftantiac admodum fu- gacis. Secundum hanc deicriptionem cognoicenda vobis iunt me- tallorum aftra,& vna intelligendum,ad utnufque Tindur?,rubrae fei- Iicee,& albae praeparationem initio non corpus Auri & Lunae, ied pri- mum ens Auri & Lunae alliimi debere. Si tnim in principio error committatur de opera & labore omni adum erit. CONSILIVM V1GESIMVM QVARTVM ET THEORIA de Lapide Philoßphorum. In Antiquo BononU Monumento refert λ. A Ccipite corpus antiquum, pellucidum & vaporofum, illudquc decoquite: quod remanet, ab immunditia ieparate,tftudque acetum acerrimum igne graduali deftillate, donec fumi in recipiente appareant. Hoc tunc amouete,aliud fuper ponen- tes, & liquorem qui emanabit feoriim ailcruate,materiam vero nigra inftargummae, invafis fundo refidentem, quia multum eleuatur,ac diftenditur,in amplam cucurbitam admonete, luto lapiendae fic ob- dudam,vt ad materiam contentam in fuperiori parte prolpedus pa- teat ; ac lentilT deftillare incipite igne,&: paulatim audo pergite,dum. lurama caloris intcniione,inde ipiritus eliciatur.Igncum hunc, & ru- bei colorisjhaud prius ifthinc remouete, quam furno Sevale per inte- grum diem refrigerato j Balneoque maris, fuauiter ac toties deftillate. fci4 Basilica Philosophica vc fummc depuratus , abique fecibus tandem adfcendat. Sed cu- curbita fiiperioris fundo , e qua fpiritus hic extradus eft, corpus in- ftar lapidis,duriflimum remanfit. Hoc infubtiliflimum reducite puluerem ; & in aquam calidam, aprimo corpore extradam,& afi leruatam ibluite. Ifthanc depurantes , & exficcantes dum Sal al- biflimurti fefideat. At frequenter hoc repetendum eft, & quouf- quc omnis impuritas abiit. Id quod innoteicet, ii quae ab eiufi modi Sale, per deftillationem elicitur aqua, nil impuritatis ineua- poratione relinquat. Hoc Sal ita praeparatum, quarta parte ipiri- tus, iuperius extradi, imbibatur ; vnaque ad Furnum caloris hu- midi, per odiduum fermentetur, indeque exiiccetur, ad cineres, & poftea quarta altera denuo humedetur, denuoque fermente- tur, & exficcetUr,donec proprium ipiritum totum ebiberit. Appo- nite tunc iublimationi fecundum artem, quae fiet alba vt nix, ve- rumque naturae Sulphur* Indeque cum corporis perfedi fer- mento fecundum artem per iexaginta dies decoquite : Eritque ve- rum elixir ad album fac fi ad rubedinem vique in decodione pro- grediamini,additis a principio, fermenti Solaris partibus decem, fiet elixir rubeum. Lapis nofter nihil aliud eft quam fpiritus foetens , & aqua viua, quarti 6c ficcam nominamus, per naturalem proportionem mundata,& vnitavnione tali,quod fibiamplius abefle non poflit. Dc hoc Theophraftus recipe Mercurium in eleuationemtantifper,dum in fixum cryftallum abeat, deinde iri refolutionem, & coagulationem digere , & cum Sole coniunge: ita vt fermentum eius hoc ipfum fiat, &iuxta praeferiptum Hermetis age, vfque ad finem lapidis: cuius Dofisäreuocanda morte granum eft. Liber Prim v s? Kf COXSILIVU V1GESIMVM QFTNTVM ET THEORIA de Lapide Philofophorum. De Medicina vniuerfkti. LApis Philoibphorum(eiiTindura,niI aliud eil quam Aurum in iupremum digeftum, nam Aurum vulgi eft ilcuti herba fine fe- mine, quando maturefck produck femen, ficaurum quando matu- refckjdac fernen feuTinduram. Sed quiret aliquis, quare aurum vel aliud metallum non producat femen ? ratio redditur talis, quia non poteft die maturum, propter acris cruditatem, non habet iiiiFi- cientem calorem,&contingit in quibufdam locis, vt reperiatur Au- i*um purum, quod natura voluit perficere, ied impedita fuit ab aere crudo. Exempli gratia, videmus, quod pomorum Arandorum ar- boiesjinPolonia quidem crefcant inftar aliarum arborum:In Italia & alibi, vbi eft illarum Solum natiuum, dant & ferunt frudus, quia fufticientem habent calorem,inhis vero frigidioribus locis minime, vbi enim maturefcere deberent,definunt, quia frigore opprimuntur, & fic nunquam a natura hifce locis habentur earum frudus, licet ali- quando iuuetur natura fuauker $c cum ingenio, tunc ars iam perficit, quod natura non potuiflet. Idem plane in metallicis accidit. Aurum poteft dare frudum & lernen,in quofe multiplicatind ftriafagacis artificis,qui fck naturam promouere,fed fi abfque natura id velit ten- tare,errabit: Nara non fblum in hacarte,fed&m omni re, nihil po£ fumus,quam naturam iuuare,&hocnon alio medio, quam igne feil calore, ied cum hoc fieri non pollir, fiquidem in congelato corpore non appareant fpiritus,oportet vt prius foluatur corpus, &pori eius aperiantur quo natura operari poffit,qualis autem illa debeat eile fb- lutio,hic ledorem admonitum velim duplicem eile folutionem,licet multas fint alice folutiones,acinutilcs vna tantum eft vera naturalis,fe- cundaeft violenta, iub qua alite compraehenduntur omnes.Naruralis eiufmodi eft, vt pori corporis aperiantur in aqua noftra, quo di- geftum emittatur femen , & matrici Tuas imponatur : Aqua vero, noftra aqua eft: coeleftis , non madefaciens manus , non vulgi, fed fere plumalis; Corpus eft Aurum , quod femen dat; Luna li6 Basilica Philosophica noftra eft, (non argentum vulgi) qua: recipit femen auri. Regitut poftea igne noftro continuo,per menfes feptem,& interdum decem, donec aqua noftra confumat trcs3& relinquat vnum,& hocin duplo, poftea nutritur lade terra:, vel pinguedine eius,qua: nafcitur in vberi- bus terra:, & regitur vel confemamr a putrefadione Sale natura:,&: fic generatur illeinfans fecundae generationis: Haec Theoria,nuncad Praxin. Recipe terra: noftra: per n. gradus n. grana, aurinoftri& non vulgaris granum i. Lunae noftrae non vulgans grana a.fed hoc ad- monitus fis,ne accipias aurum & argentum vulgi,nam haec funt mor- tua accipe noftra quar funt viua,poilea pone in ignem noftrum,& fiet inde liquor ficcuSsprimumrefoluetur terra in aquam,quaeMercurius Philofophorum dicitur,& illa aqua refoluk illa corpora Solis ac Lu- nae,&coniumitea,vtnonremaneat,nifi pars decima cum vnaparte, & hocerit humidum radicale metallicum: poftea recipe aquam Salis nitri de terra noftra,in qua eft riuulus & vnda viua,fi ad genuam fode- ris foueam,accipe igitur exiliaaquam,ied claram accipc,huic impone illud humidum radicale, & impone igne putrefadionis & generatio- nis, non tali, vt in prima operatione fecifti, rege omnia magno cum ingenio,donec colores appareant,inftar cauda: pauönis,rege digeren- do, nec te ta:deat, donec ceftent colores, &vnusper totum appareat color viridis,& fic de ca:teris,& quando videbis in fundo cineres bru- ni coloris,& aquam fere mbram,aperito vas,madefacito pennam, in- unge ferrum aliquod, fi tinget in promptu habeto aquam de qua po- ileaeritfermo,&infundetanturneiusaquae,quantum aeris intrauit crudi, iterum coquito priori igne donec iterum tingit.Hucuique per- uenit meaexperientia,non plus poiIiim,nonplusinueni: Aqua vero illa debet efle mcnftruum mundi ex ipha:raLuna:,toties redificatum, quod poffit calcinare Solem: Hic tibi volui omnr. detegere, etfi ien- fum meum interdum noniyllabam intelliges,eunda reuekui praeier- tim in opere primo dcfecundo.De igne vero adhuc dicendum reftar. Primus ignis ieuprimae Operationis eft ignis vnius gradus continuus, qui materiam circumdat; Secundus eft ignis naturalis, qui materiam digerit atque figit,dico tibi veritatem,quod patefeci ignis regimen, fi. naturam intelligis: de vale adhuc reftat loquendum. Vas naturae efle debet, & iufflciunt duo: primi operis vas rotundum fieri debet: In fe- cundo vero paulo minus vitrum inftar phiohe vel oui, iedper omnia Liber Primvs* 17 Icito,naturae ignem elfe vnicum,quicquid operatur diuerfum , loco- rum diftantia efficit. Vas item naturae vnicum, fed nos propter ab- breuiationem binis vtimur,materia vna, fed ex duabus fiibftanti j s: ii igitur animum intendis ad res creandas, confidera primum res crea- tas: has vtpote obucriames oculis tuis, fi non potes aflequi, multb minus res creandas,quas producere cupis, icito eriim te nihil creare pofle,quodfolius Dei proprium eft,fed res occultas in vmbra laten- tes facere apparentes,& vmbra ab illis tollere, hoc Philofbpho intel- ligent! a Deo per naturam conceflumeft. Confideraobfecrofimpli- cem nubis aquam ; Ecquis vnquam crederet, illam in ie continere’ omnia,qaae mundus habet,lapides duros,ialia,aerem,terram,ignem, cum tamen fimplex per le appareat aqua. Quid dicam de terra, quae in ie continet aquam,ignem,(alia,aerem,& per ie nuda terravidetur f O admirabilem naturam,quae nouit ex aqua in terra frudus produce- re admirabiles & ex aere illis fuppeditare vitam: haec omnia fiunt, &: vulgarium hominum oculi ifta non vident, ied oculi intelledVis & imaginationis percipiunt, viiu vero,vcriiEmo ; oculi enim fapieiitum naturam vident aliter,quam oculi communes. Exempli gratia,oculi vulgi vident Solem efle calidum, oculi vero Philofbphomm econtra vident folem potius efle frigidum,fed motus eius calidos: Adus enim' &effedus cius,per diftantiam locorum deprehenduntur. Ignis turae vnus pridem cumipfo eft,ficutienim Sol inter Sphaeras Planc- tarum centrum eft,& ex hoc centro caeli dorfum, calorem motu fuo· fpargit,fic in centro terrae Sol terrae eft, qui motu fiio perpetuo calo- rem vel radios iurfumad terrae fuperficiem pellit, is calor intrinfccus multo efficacior eft hoc igneElemcntali,fed temperatur terrena aqua, quae de die in diem poros terrae penetrat illamque refrigerat. Sic So- lem coeleftem & eius calorem temperat aer, qui de die in diem cir- cumuolat orbem,& nifi hoc eflet,calore tali res omnes confutueren- tur , nec quicquam nafceretur. Sicuti autem ignis ille inuifibilisfleu calor centralis omniaconfumeretjfi non intercederet aqua ■, fic Solis calor omniadeftrueret, fine intermedianreaere-, ied quomodo haec Elementa inter ie agant breuibus dicam; In centro terrae eft Sol cen- tralis, qui motu fuo , , vel fui firmamenti dat calorem magnum , qui extendit, ievfque ad fuperficiem terrae. .Ille calor caufatut aerem hunc in modumAeris matrix aqua eft, quaeparitfiliosfuae natura, fed ti8 Basilica Philosophica diffimiles & multo (ubtiliores,nam vbi aqua: introitu:» eft denegatus aer intrat,quando poftea ille centralis calor,qm perpetuus eft,agit,fe- cit deilillare aquam &: calefecere, &fic illa aqua vi caloris vertitur ia a'crem,atq; hoc pareiceraiado ©pera, eo perduci poteft excellentias, vt Liber Primv s. tranfinutet Mercurium infinite in Lunam: Et ficaliaimpcrfedl-a.Si vis ad Solem operari: diutius coque Medicinam ad ignem, donec rube- fcat. Rubedo enim eft perfedadigcftio. Eceftvnum Elixir fimul p-a- ratumad album &ad rubeum. H7 C0NS1L1VM VIGESIMVM NONVM ET THEORIA de Upide Vhtlofophovum. LAbora cum Mercurio Minerali,qui ftatim venit de vena, nec vn- quam fuit in aliquo opere. Is eft operis noftri perfe42. Si quando ei tandem debetur; deinde exuit rex Thoracem iericam nigram,tradens ei cuftodiendam alteri iätelliti loui per dies 20. lupiter concedit illam mandato regis,Lune pulchre icintillanti glifcentique,quae feruat eam dies 20. Ita rex in indufioiuo honorato candido puroque eft,& im- ponit id Marti per dies 40. vel 4z. leruandum. A Marte Sol accipit, Deo volente neque tamen (at clarum & fplendens. Hic vbi cuftodie- rit illud per dies 40. venit admodum formofus,ianguineoque praecla- ro tindus,& amiculum illud raptum feruat. Tunc aperit fe fontina,&cum dedit eis interulam,togam, tho- racem, vna iimul (anguineam, fublimiterque coloratam carnem ijs praebuit edendam, & tunc exiatiata eft eorum cupiditas. Cum al- bum indufiumacceperunt,4.ex illis (1 volunt, dignitatum decus ma- gnum poliunt con(equi,(ed non plus dimidio regno tenent. Itaque ob tantillum emolumentum expedant potius finem, vt coronam re- gis fuo integro iure poffideant. Nullus Medicus, nec alia res adeft praeter cuftodem,qui nihil a- liud agit,quam vt calefaciat, & regat ignem perpetuo. Plus tamen la- boris ei eft in fine, quam in principio ; quandoquidem incenditur fontina. Vniuerius mundus in oculis habet,& non agnofeit. Si volunt, illa fex poliunt regem iterum purgare,triduo in fontina concIufum,& primo die calore perleuerante mutetur aureus thoraxin nigrum; fe- cundo prodeat alba interula: tertio caro (anguinea, quo fado Deus eum multiplicat in millies millia, & decies amplius. Clamperueniebamadfontinam, &c referabam omnia clauftra appofita,in(pedans librum, quem vidaereporraueram. Dum autem fplendorem eius praeclarum admirabar, dormituriens decidebat in fontinam, me ob id indignante. Intuebar inueftigabamque oculis, (edvifushebefcebat,necoccurrebat aipeduiquicquam. Exhaurire incipiebam praicriptam fontinam, pergebamque in eo opere tam ftrenue, vt nihil remaneret, nifi 12. pars eius cum 10. Inftitueram Liber P r i m v sl exhaurire totam. Sed nimis tenaciter cohaerebat. In eo labore cum eifern,aderant qui me conuentum cupiebant. Itaque abftrahebar ab opere, & difcedebam, prius diligenter omnibus occlufis, ne quis me affuiile deprehenderet,&fontinam haufifle, & ne libellum mihiiur- riperet. Cum autem calor Balnei inftitutus ad regem lauandum,in opus confingeret, incendereturque ob delidum quoddam, in carcc- re eram dies 40. In fine horum redibam ad contemplandam fonti- nam: Et ecce nigrae obicuraeque nubes apparebant, qua: longo dura- bant tempore. Sed vt paucis me expediam in fine tandem cernebam omnia, quae votis ibllicitis expetiueram, nec adeo multum laboris fuftinebara. '17 CONSILIVM TR1GES1M.VM SECVXDVM ET THEOEU de Lapide Philo/ophorum. CApe optimum Mercurium,qui fit fiiblimatus icpties. Redifica eumadieda parte vna calcis viu«,& dimidia Tartari crudi. Ita purgatur bene ; vel emunda eum,quam potes optime (alij lauant vri- na & Sale,donec non obnigret amplius; hinc deftillant: & fic tollitur craffities,relidafiibtilitate) partes huius tres cum parte vna Auri vel Argenti in tenues bradeas dudicommiice,vt malagma euadat, Hoc fado,appone ei nouem partes Mercurij purgati, incluiaq; vafi nodo; colloca in cineres codos,vt parumper excedant vitrum. Adhibe ca- lorem lentum continuum. Ita ienexiedct in Balneo. Dimitte ibi in vafe claufo,donec confpicuus Mercurius occultetur,&corpus occul- tum manifeftetur. Id vocant Philoibphi iolutionem & fublimatio- nem,alijsqucnominibus,cum tamen fit vnus labor, vnum regimen, vas, fornax. Si in moderato calore manet dies 4o.apparetin iiimmo nigredo inftar picis atrae.Ea eft caput corui Philoibphorum,& iapien- tum Mercurius. Anima corporis Solis vel Luna? extrahitur, per medium Mer- curij. Spiritus Mercurij animatur, animaipirituiiungiturvniformi- ter &c. Una pars brade« Aure« vel Argcnteac(quo (librilior eft, e6 citius fit Mercurius ) & 12. partes Mercurij optime purgati com- mifcentur: ponuntur in fu mello in cineribus ficcis,adhibitoque igne moderato coquuntur. Ubi ftetcrunc in igne Capienti« per meniem U» Basilica Philosophicae Philöibphorum, nigredo horrenda emergit, & color colorem vrger» donec tandem vnusexiftat. Is eft Mercurius Philoiophorum. Talis cxtradlio animas per fpiritum Mercurij non fit vna vice, ied pluribus, fcmper parum atque iterum exit,donec opus compleatur.Una eil via> tritio.& codlio. Mercurius terit,ignis coquit. Vas iemper fit clauium, ignis continuus. Nigredo quas apparet quadragefimo die, nihil eft aliud, quam refolutum corpus. Spiritualia enim eleuantur. Si aqua corpus perduxit ad Eftentiam impalpabilem,& ioluitad nigredinem; Solutio impleta eft, & Tmdlura in nigredine: Elementa procef- ierunt,vt habeas aerem cum aqua,ignem eum terra. Quod ioluitur, cum Mercurio eleuatur,quanquaminferius femper eft copiofius. CONS1L1VM T.RIGESIMVM TERTIVM ET THEORIA VErba ipfius de hac (cientia iunt conipicua quae habentur libri ipfius enim res (inquit ad calidam Regem de arte inquirentem) quam iam diu quanluifti,per vim aut iram non ac- cipitur,nec perpetratur: Accipitur enim per patientiam & humilita- tem,& amorem certum ac perfedtiffimum. Confert enim Deus hanc diuinam & puram fidentiam fiuis fidelibus & fieruis, illis ficilicet, qui- bus eam a priraaeua rerum natura conferre difipofiuit, fiua mirabili for- titudine : Qua; cum alicui ex fiuis fidelibus coliata fuerit, decet ipfium prius pra;uidere,cui poftea eam committat & detegat: Nam hacc res nihil nifi donum Dei altiiiimipoteft,qui prout vult, &etiam,cui vult, ex fiuis fieruis & fidelibus illud committit & monftrat: decet igitur omnipotenti Deo eile in omnibus humiles Sc omnino finbiedos: Et paulo poft: Omnipotens Dominus & omnium creator ex omni- potentia fiua homines creauit: Quoniam ipfi nequeunt eius ordinem tranimutare, id eft nequeunt poftponereea,qua; ipfiepra;ponit,aut proponere ea, qua: ipie poftnonit, nec eft aliquid ficirc poltibile illis, nifi per illius demonftrationem,nec etiam aliquid confiequi poterunt, nifi ille eos conii qui illud praeiudicauerit: Nec quicquam retinere valebunt,nifi per fortitudinem a fiimmo Deo fibi diuimtus collatum, fied & ( vnde magis eft admirandum ) animos iuos etiam ipfi re- gere non poftimt diutius , nifi vique ad terminum , qui a Deo fiu- per cos conditurus eft; praqponit enim Dominus exieruis fiuis, quos de Lapide Plnlofophorum. Liber PrimvsT 139 mit 6c eligit, vt hanc fcientiam diuinam.homini celatam quasranr, &quasfitam lecum retineant. Hase enim icientia eft,quas Dominum fuumabftrahit ab huius mundi miieria& ad fcientiam bonorum fu- turorum reducit. Refponfionem Regis teftatur aurhor eius libri,dum dicit: Pla- catus eil igitur Rex fuper huius viri prudentiam 6c eius humilitatem & eius patiefitiam & verecundiam ac venuftatem; Non enim erat ille lingua verbofus,aut mente elatus: Erat aurem humilis,prudens 6c be- neuolus, vt talem eiTe decebat; Ipleverb interrogatus a Rege cur in montibus &c folitudinibus potius , quam in conuenientibus, qui Deum orant in Ecclefijs, viueret reipendit, Bonum quod nunc ha- in futuro expello,ex Deo eft 6c in eius manu colocatum, ipfe aurem,quod velit,faciat; Nec ego dubito,quin mihi inter conuencus 6c castus maior inueniatur requies, 6c in iblitudinibus & montibus, labor,fednemo metit,nifi qui feminat &quodfeminauerit,hoc etiam meret: fpero itaque quod diuiniratis bonitas,in vita huius mundi me non derelinquat: Nam requiei aditus nimis eil coardatus, neque ad illam quisque poteft ingredi,nifi per animas aftlidionem.De conflan- tia &c Teneritate eius hasc teftantur verba, quae paulo poft fequuntur: O Rex,omnipotens Deus te ad melius conuertat. Nam ego non Tum, de quo multum debeas admirari: Ex filijs A das vnusexiilo; Omnes quidem ex vno procei!imus,&iterum ad vnum,licet diuerfo tramite, reuertemur; Tefiaporum quidem longa mutatio hominem iub tem- pore conilitutum confundit 6c mutat; Nec ego adhuc in tantum fum mutatus,quod ali j multi, qui ante me fuerunt magis non mutentur: vltimam autem mutationem mors dira fubiequitur,qua videlicet nul- la poena deterior indicatur. Nam ante corporis & animae coniundio- nem depoli eorum dillolutionem posna omni morte crudelior anima expedat; fed 6c omnipotens creator,qui omnia ex feiplo creat &c for- mat iemper fit in nollro auxdio: Et mox. Timoremautem,dequo paulo ante dicebas non timeo, nec de te hadenus defpero. Omnis enim qui timuerit in veritate non eft perfedus; Et maxime lapien- tem timere aliquid non decet:Nam li timuerit,cito deiperabit: Quod fi delperauerit animus eius vacillabit, nec vllatenus fuas intentionis conlequetur effedum. Caulam oblcuritatis authornm reddit his verbis: noftri quidem anteceilbres hui9 magifterij nomina multiplicata & variatu tradebant i4o Basilica Philosophica grauifflmis Sophifticisdrcumteda, fed omnia tamen veridica& fic- pius comprobata: Quod torum egille arbitrabantur propter ftulro- rum infipientiam ;vt dida fiia non intelligerent, nifi qui tali & tanto magifterio digni judicarentur: ii quis ergo eorum dida inuenerit, in illis diligenter ftudeat,donec ea redo modo intelligat. Non enim de- cet quenquamie ab hoc magifterio retrahere, ied debet Tuam fidem & Ipem in Deo altiifimo firmiter configere,& illum allidue hoc effla- gitare, quatenus illud diuinum & admirabile opus poilit perficere. Quod cum vna re incipiatur 6c finiatur magifterium aflerit dum in- quit : Huius rei prima & principalis lubftantia & materia eft vna,& de ea eft vnum; & cum ea fit, neque aliquid fibi additur vel minuitur. Et deinde: Multiplicia quidem funt eius radicis nomina,ied fi ea,quae fiipra dida lunr, re6lo ordine inlpexeris,vnam eius radicem &lub- ftantiam & materiam inuenies: Paulo poft: vna fola confedione vel fpecie fic materia mutatur, fed quanto magis ei ignis colorem inno- uat,tanto magis ei plurima nomina imponuntur : vnde Datin Philo- ibphus ait ad Euticem; Ego tibi offendam, quod lapientes huius ma- gifterij dilpofitiones vel confediones alia de caula non multiplicaue- runt,nifivt lapientes in hoc magifterio inftruerent, &infipientes pe- nitus excrearent: Quoniam hoc magifterium vnum nomen habet, & hoc proprium fibi deputatur, fic etiam vnam habet dilpofitionem atque etiam vnam viam linearem , & hoc modo licet lapientes nomina&fiia dida mutarunt,tamen noluerunt,nifi vnam rem intel- ligere & vnam dilpofitionem. Nam lapientes, qui ante nos fuerunt, multas nominaucrunt confediones & multa pondera & multos co- lores & fic luper vulgus dida fixa allegorizauerunt: neque tamen funt mentiti, ied locuti funt, vt eis bonum videbatur, & vt ipfi ad inuicem intelligebant,vt etiam hoc alios lateret. De coloribus lapidis teftimo- nio Datin PhiIofophi,noftcr,ait,lato,quamuis primum fit rubeus, ta- men eft inutilis, ied fi poft rubedinem in album vertatur, multum va- lebit : Poft hrc: Adarmath fimiliter lapiens & Philolbphus ait, quod omnia harum rerum nomina & earum fimilitudines nulla alia de cau- faantiquis vocantur , neque variantur, nifi vt vos inrdligatis, quod huius rei principium propter fiium finem teftificatur, & Ilius finis fii- per fiium principium. Et vt fciatis,quod hoc totum non eft nifi vna tes,qiue fcilicet habet patrem & matrem, & cius pater & mater eam Liber Primvs: ilutriimt atque paicunt, non quodipiä,aiuo patre aut matre aliquo Inodo diftcrre poilit. De tadln lapidis inquit mollis eft,&: maior mol- lities eil in eo,quam in fuo corpore: In pondere dicit multum grame, in guftudulciilimum :ln odore ante eonfedlionem nimis grauem öc foetidum; & pofl confedlioncra eile eius odorem bonum,iuxta hoc quod lapiens ait: Ifta quidem aqua a corpore mortuo & iam inanima- to tollit odorem: Nam eius odor eil malus &c odori iepulchrorum ailimilatur. De materia dicit; Hoc accipe, quod in ilerquilinijs iliis calcatur; fi non,abique icalaafcenfurus cadesin caput &c. i4*' C0NS 1L1VM TR1GES1MVM QVARTVM. ET THEORIA i de Lapide Philoßpborum. ■ THomas Nortonus Anglus in Originali fuo cap.i. narrat, quod in * Cathaloniae quadam ciuirate Raymundus Lullius(veluti certiffi- rac praeiumitur) in 7. imaginibus veritatem artis Chymicae demon- ftrarit * Ex quibus ternae fuerunt Argenteae & foemineaforma feu ha- bitu itotidemque Aureae,vili ornatu,feptima plumbea: In harum lin- gularum veftimentisliteraeapparuernnt hac fignificatione: 1. Dicit, fuit ferrum ex lolea equina,& nunc fum argentea rota & pura: 2. Fui ferrum ex minera delumptum, at nunc fum, ait,perfe£lum Aurum: 3. Quondam fui cuprum ex vereri cupa, at nunc fum Argentum, dicit Foemina; 4. Cuprum fui, inquit, generatum vili loco, iam fplendeo ex iblido & puro Auro: 5. Air, Argentea olim eram, nunc Aurea tora videor: 6. Ducentis fere anni s fui canna plu m bea,& nunc appareo lingulis Argentea. 7. Ego plumbum veluti monftrum, ex Auro fum tranimutatum. Lullij praeterea verba,fuper Lapidem Philoibphorum etiam in- ter aliafunthaeccap.5. Codicilli. Naturalia, funtSulphur & Argen- tum viuum, & ex his duobus amor metallicus gignitur,per quam fit generatio rei petitae, cum propria eorum indiuidua ad inuicem natu- rali foedere colligentur; Cap. 6.4. Colores proponit: vt funt: nigre- do, albcdojdtrinatio & rubedo.Cap.7.4. Ignes declarat: Naturalem’, innaturalem, & contra naturam * nec non artificialem: dicitquc eile Media,naturalia,innaturalia & contra naturam. Cap. 9. inquit; pro- pter quod depurata magis alijs reperiiinrur duo * falicet Aurum & Metalla ex ■ Sulphure & Menu- jio.· 4- Colores. $.Ignes. 3. Media* ■ 141 Basilicae Philosophica Argentum, fine quibus ars iffca non poterit integrari,cum in illis fit puriifima Sulphuris iubftantia, ingenio naturas perfe&e depurata, acf cuius depurationem debilior eft ars,quamjnatura, nec eam confequi valet, licet multum in ea laboret: In arte igitur,Pater eins Sol, Mater cius Luna,quia ex illis duobus corporibus cum iuo Sulphure& Arfe- nico praeparatis noftra Medicina elici poterit, & fine iliis haberi ne- quit. Ibidem; Etvtleius Chriftusdeftirpe Dauidicaprohberationa & difiblutione generis humani, peccato captiuati, ex transgrefiione Ada;, naturam aftumpfit humanam ; fic etiam in arte noftra quod, per vnum nequiter maculatur per aliud fimm contrarium a turpi- tudine illa abioluitur, lauatur Sc refoluitur. Cap.i o. ait: confideret ergo artifex naturales vires & fortitudi- nes Lapidum Philofophorum,qua iunt ignis naturalis, & contra na- turam , quas & quales iunt in toto iuo curfunaturas, &: qui cuiuslibet fuerit amicus vel inimicus, vt demonftratiua& infallibili arte per cer- t ficationem naturas eorum, materiam eius prudenternofcatdifpo- nere. Cap. n. Et quanto plus Argentum viuum aqueura in metallis iubtilius fuerit purius & denfius,tanto plus illud erit nitidius,fulgen- tius & fplendidius,quemadmodum natura cuilibet in Auro,quod ge- nerauit, demonftrare non cellat. Cap.32. Et ideo recordamur nos dixifle in noilroTeftamento,quod nullum Argentum viuum prom- ptius conuertitur in fubftantiam Sulphuris, quam illud, in quo Sul- phuris qualitates per difiolutionem iunt fufficienter introdudfas, nec vllum Sulphur promptius congelat Argentum viuum, quam illud,in cuius naturas fubftantiaipfum argentum viuum exiftit, per artis inge- nium iam conuerfum. Quia tunc natura naturam complcdlitur pro- priam,& araicabilius magis gaudet in ea, quam extranea. De miftio- ne Sulphuris & Argenti viui fic eodem cap. pergit; Virtus Argenti viuitranfmutantis in toto obtineat partes Sulphuris tranfmutati,ita vt inipio ante iui tranfmutationem commilceatur per minima in [ ro- prium Sulphur,non vrens album vel rubeum, 6c illud Argentum vi- uum propriam habebit materiam. Cap. 35. Quia Elementa Sulphu- rea mixta cum aqueis argenti vim per minima iam conuerla alteran- turpariter&ad inuicem corrumpuntur: talis corruptio Argenti viui noftrijfolennis eft generatio,qua; haberi nequit,nifi poft putrefactio- nem, qua; eft mater omnium; Et mox. fciant ergo omnes art.fices Liber P r i μ v $♦ *43 huius artis, ipecics perfedtas tranfmucari non pofle nec artifex tranf- mutationem facere potcit, mfi primo corpora reducerefciat in pri- mam eorum materiam: Qualialiconuertereiciueritartifex, tuncin- diuidua eorum de facili tranimutareiciet operatione Philoiophicam aliam formam,quam prius no habuerant.Hinc eodem dicit; Edudlio tamen illius multiplicationis vel augmenti in corporibus metallicis, ficut in animalium fit corporib9 & plantamm,per fe euenire non po- teft,donec prius corpora iolida& per totum homogenea in tenuiili- mam materiam terminatam ab agente vniueriali clare prius procella artis formaliter tranlmutentur,quia tunc refultabit corp9 fimplex ge- nerabile & corruptibile per viam natura?. Corpus fimplex dicimus ad differentiam corporis folidi, in cuius forma ipfum erat priulquam corrumperetur, quod tamen nullo modo ita potell corrumpi , quin fub aliqua materiali remaneat forma. Et ideo foluta prima forma cor- poris & perElemenrationem m Mercurium conueria forma eius cor- rupta,mox introducitur alia noua forma in Sulphur; Qcue quide for- ma corrupta inj Mercurio eil in colore fubnigra, in odore fetida & in tra&u fubtilis & elt aqua vita?,lac virginis·,(anguis reincrudatus,menflnium dealbatum, nutrimentum infantis,cibus cordis,aqua narium,venenum viuentium, cibus mor- tuorum & Argentum viuum Philoiophorum afuafeculentiaterrea per fubhmationem depuratum : Quibus verbis Lullius optime de- fcribiclgnem innatutalem didtum. Et mox. Unde Paganus Philo- iophus inquit; Qui Argentum viuum a corporibus extractum taliter commiicere noucrit & corporibus amicari, iciet vnum ex lecretis maximum & viam principalem perfectionis : Nullus autem com- mifcere ipfum corporibus potent fine cognitione huius magifterij. Propterea Philoiophi dicunt: Nemovteturipfofinemagiilerio &:c. Ex quo patet,inquit,Quod Argentum viuum non eftArgentu viuum vulgi,nec praeparatum iublimatione vulgarffed potius ex vnavinoia fubftantia procreatum & vili, ac vna Ibla via naturali, icilicet magiile- rio noilro: Veruntamen non pures ex ipfofolo opus elicere per ali- quod magifterium,quia per (e nunquam ad vkimam perfectionis par- tem deueniet-.UndeidemPaganus 6c nos fimiliter,pro cerro reflamur noftris experimentis manifettis,quod cum commixto& cum corpore vel eius terra fulfurea perficitur, &.fineillo magifterium protelatur yfqueaddeiperationern. Et paulo poft: Ingenium v. huius brenitatis «44 Basilicae Philosoph.cä fuppletae eft squalitas Sc virtus terrae fulphureae, cuius primus & principalis inuentor eft Hermes Trifmegiftus pater Alchymiftarum &c. cum aperte dixerit: Nutrix eius eft terra, cum conftet in illa efte realiter virtutem lapidis integram,fed no redintegrabitur,nifi Argen- tum viuum fiieric reducium in eandem: Et ideo lubiungic quod cum a terra afeendit in caelum & iterum dcicenderitm terram, tunc vira re- cipiet fuperiorum& inferiorum &c. Alij appellauerunt hanc terram Leonem fortem viridem in praelio; Alij Draconem deuorantem, concelantem & mortificantem caudam iuam, i. fuum Argentum vi- δ> . D uum alij appellauerunt illam locum deiertu quia depopulata eft c luis fpirkibus,alij venenum,quia interficiens eft; alij arborem, quia Tru- sus eftgerens:Alij Hyle occultum, quiatotius naturae eft fundamen- tum & iubiedlum omnium Elementorum. CONS1L1VM TRIGESIMVM QVTNTVM ET THEORIA di Lapide Philofophorunt. COlus ille qui fat facere'Lapidem Philofophopum intelligit verba *3 eorum de lapide: Philo iophi. enim hanc artem manifefte conati funt patefacere dignis & indignis abicondere: Et ile de virtute inten- tionis femper dixerunt vera,ied de virtute Termonis non & dixerunt ile Lapidem Philofophorum fieri ex ouo: quia in quo tria (unt fimilia tribus,quae integrant lapidem: Hermes ait,Pater eius Sol: Mater eius Luna.Et ficinnuit,quodiam duo hic lapi dis cora politionem intrant, Sc probat hoc Hortulanus : Quia Aqua Solis eft volatilis &c cor- pus eius fixum , & conuerio de Luna ; 3c tunc declarata iunt ver- ba illa dicentia per Gebrum&aliosPhiloibphos; Fac fixum volatile & volatile fixum: periuadent enim multiplicem iolutionem, quia totum opus ftat in iblutione : Item , cum dicunt; quod eft fupe- rius,eft & inferius. Hic per iuperius intelligitur dignius Sc per infe- rius indignius, vt icilicet fiat vnus ex illis tribus, vel ex Sole& Luna fiat vna res ,cuius partes iunt squales,& appellatur haec coniun£lio,fubli- matio Philoibphorum i & dicitur fublimatio,exaltatio,fiue dignifica- tio,quia Luna dignificatur & Mercurius. Nam cum fafta eil vnio, in tanta dignitate eft Luna, iicut Sol & Mercurius. Similiter & cum fadaeft fixatio,quae appellatur corpus mortuum,ita vilis eft Sol iicut \Hortulanus in Tabula Hertnetis. Liber Pkimvs, Meret rius,&Iitcra vult illa, &iftud eft afeendere & deicendere Phi- lolbphorum. Rolarius Philolbphorumficinquir,fcias, quod talis per Deum conlueuit efte modus Philofophorum lemper Icilicet, quod in paf- lu certiffimo claudicare , &rera quafi didam quandoque per typos & figuram quandoque per verba Metaphorica & quandoque per fallam & alienam pradicam occultare, & vbi le verum dixilTe Tende- bant , fe tunc fimilitudinarie locutos fuiffe dicebant; Unde Geber di- cit; Ubicunq; aperte locuti lumus, ibi nihil diximus,led vbi fub tenig- snate aliquid poiuimus & figuris,ibi veritatem occultauimus.&c. *4? Kofarm Vbtlofopbl·- rum. CONSILIAM TRIGESIMAM SEXTAM ET THEORIA de Lapide Philofophorum. STudium amouet ignorantiam & reducit humanum intelledum ad veram cognitionem&adcuiuslibet rei Icientiam &c. Quiau- tem ftudereabhorruerint,&: tamen laborare voluerint, videant an ars ipilus natura: iit imitatio,quam ars ipfius emendare debet: Quoniam impoilibileefteifecreta Philofophoruadperfediifinem praeparare; Dchis lapientes dicunt, quodij tranfeuntad pradicam /icut alinus ad caenam, nefcienties, ad quid roftrum porrigant nili in quantum fenlus exteriores fine intelledu per vilum &guftu ad pabulum addu- cit. Sicipfi afinijfine bonis veris principijs & fruduofis ftudijs ac fine naturarum cognitione,quaerunt perficere opera naturae &fecretum totius Phiiolbphiae ac opus optimum, quod hominem ornat mori- bus, ditat beneficijs,auxiliatur pauperibus,& corpus humanum inco- lume conleruat,praebens ei lanitatem&c. Endeo omnes arris huius apicem diligentes, ftudijs conenturinfifteae&ex libris haurire veri- tatem,& non ex mendofis,neque fabulis fidis: Quja haec ars,non in- uenitur nifi per continuum ftudium & philofophorum didorum co- gnitionem aut per fidelem fcientem informationem. Nam qui in le- gendis libris deles extiterit,in praeparandis rebus promptus efle non poterit,item,nonpotcftde facili pradieseafluefeere, cuius mens ftu- dijs Theoricis renuit infiidare. Idemcap.n.in libro dido corrcdo- rio fatuorum. Aliqui icribunt in libris luis mendofis & altercatis, cauetibiab odore eius,ne te interficiat,ecce qualis Medicina & con- Ruharitu Anglicut, Basilica Philosopha ca 146 trarietas, qua» cum fimare debet, inducit mortem: Non eil mirum, quod res intoxatiua: ex venenis compofitae hoc Facere poilunt: V ide- te fatui quomodo veftra opera differunt ab opere naturas: Quare fati- gamini in huiuimodi rebus altis, ad quas venire non potelbs taliter laborando, nifi miraculofeeueniat, vt accidit Beato lohanni,qui de virgultis fecit Aurum: Dico vobis,qualis eft Medicina, tale lit & Au- rum. Cum res foetidas feminatis,merda medetis,reuertimini ad viam veritatis propter vofmet ipfos: Confulo vobis ftudere, didalapien- tum reuoluere,ex quibus veritatem elicite,non cailialiter ad opus ac- cedite: Non aduertatis recipe, recipe hoc &hoc,neicio quid, & fac taliter, nefeio qualiter inftrue me hoc & ego docebo te illud : fic de- ceptus alium decipit, & fic totus mundus per tales eft defraudatus: Cascus enim fic casco ducatum prasbeat, ambo in foueam cadunt: Ubi enim videris, recipe, cogita,quidfignificet,decipe,mutar.ind. Quo ad artis declarationem Richardus planiilime abi que figura lo- quitur : In prologo, quoniam, inquir, natura perficit fuum gradum, quem naturaliter perficere potefl, & illu m praterire nequit, niii per contrarium fuerit impedita Quamuis bene ars naturam non tran- fcendit faciendo notiam naturam per fimplicera laborem ; & ideo di- citur,quod ars imitatur naturam,non quod notiam asdificet, ied quod illius natura: virtutem fubtiliet: Propter quod incipit ars perficere, vbi natura deficit,iubtilem fcilicct naturam in re inclufam detegere & ipiam manifeftare: Ex quo minera generat metalla, tin duram tamen generare nequit,quamuis bene tinduram plenam in ie occulte c«ntt- nct,ficut ait Philoiophus: Natura continet in ie, quibus indiget, & quibas perficitur, nifi quod moueatur arte &: operatione.Cap.6.ait de Sulphure Philofophorum: Quod fit fi mplex ignis viuus, alia corpora mortua viuificans & ea maturans,ita quod naturas defedum fiippler, cum ipfum iit fuperfluas maturitatis, fecundum quod in natura fua fit perfedum ac per artificium magis ac magis depuratura : Unde Aui- cenna: tale Sulphur non reperitur iuper terram,nifi in quantum exrat in illis corporibus, Sole & Luna, & in alio quod eft illud, quod nulli- dicitur,nifi ex parte Dei fibi reueletur: In Sole autem perfedius, quia- magis eft digeftum ac decodum. Cap. 8. inquit,Philofophi fiibdlirer iunt imaginati,quomodo in iftis corporibus perfedioribus Sulphura illa elicere pollent, & iplbrum qualitates per artem purgare, vt hoc ί. t B E R PRIMVS; haberem in arte, mediante natura, quod in iplis antea non apparuit* quarnuis plenarie & occulte prius habuerunt: Et hoc nequaquam heri concedunt fme corporis folutionc &: in primam materiam re- dudione,quod eft argentum viuum,ex quo Fada iunt ab initio,&hoc abique vlla permixtione rerum extranearum,quteextranea:natura; lapidem noftrum non emendant, quoniam nihil conuenic rei,nifi quod propinquius eftei,cum fit Medicina hmplicis ac virtualis virtu- tis , ex aqua Mercuriali produda, in qua Aurum δc Argentum prius lunt ioluta: Exempli gratia, ίΐ glacies poniturin aquam fimplicem, /cluitur in ea per calorem, Kredit in primam lubftantiam aqueam, & fic aqua tingitur ex virtute etiam occuita,qua; Fuit in glacie: fi au- tem glacies non reiolmtur per calorem in aquam, nonconiungitur aquae, in qua iacct,nec illam aquam tingit fua virtute, quE in ea antea congelata Fuit ex parte fpecierura: fic eodem modo fi corpus non re- Foluerisin Mercurium cum Mercurio, occultam virtutem ex eo ha- bere non potes, icilicet Sulphur digeftum &decodum per opus na- turae in minera; fic enim lapis eft vnus,vna Medicina, quae fecundum Phdoiophos dicitur Rebis ex Re bina, icilicet ex corpore&Fpiritu albo vel rubeo,in quo multi Fatui errauemnt: Idem cap.albificationes,cirrinationes,at omnia in nihilum re- digebantur in operationibus; Nam non confiderabar,quid ageret,ac in proportiones non intendebat. Poft haec fingula,nil praetulit huma- no /anguini: Ad quem dixi, quod /anguis in igne vehementi facile confumeretur& in fumu abiret; Tum per amore Chrifti}inquit)docc me,quae iit noftri lapidis fubftantia; Ton/ile, re/pondi,quid tibi con - ferret in tanta aerate,ideoq; ce/Taatuo propoiito & ad preces te com- ponerem pore ile flagitante. Si enim /cires materialia noftri lapidis, antequam conficeres, morte praeoccupareris: Ne cures hoc, inquit, optime magifter,/atis mihi foret folatificognofcere /altem veram ma- teriam illius lapidis a me tam diu quaefiti: Tonfile, re/pondi, non eft res parui raomentijquam/cire de/ideras: Nam multi authores eade re fcnbunt,at nullus clare mentionem facit. Qui enim tra&aruntde hacarte,orarunt Deum (tefte Democrito )vt iiibito ex hoc mundo transferret eum qu; hac de re libros edere,conftitueret: Nam fingiili verebantur, ne de hacfcientia nimium patefacerent: Exijs quilibet (altem vnum aut duo expo/uitpunda, vnde poflet agnofei a caeteris, fe eile ipforum /ocium. Vnus enim alium facile intelligit: Hinc feribebant non vt inftruerent omnes, at vtfe patefacerent ex fecreto iermone. Ne igitur confidas ledioni vnius libri,at oportet te ad pluri- morum opera refpicere ; Liber librum apenr, inquit Arnoldusvir dodri/Iimus.Idem Anaxagoras extirerit, in praeparandis rebus prom- ptus e/Te non poterit: verum,Tonfile,non vt eleemofmam hanc rem manifeftare polium,(quod nunquam fadtum eft) atpro tui recreatio- ne in modum dialogi,fi modo prudenter interrogare po/Tes: optime magifter, inquit ille, ergo me veraciter inftruas,an materia noftra fit Sol& Mercurius j aut Sol & Lupa; aut an omnia haec tria mihifint fumenda ·, An vero Sol fit /olus aut Mercurius; Num Sulfur vna cum ijs fit materia Iapidis ? An vero Sal armoniacum, aliudue minerale /it, ad producendum lapidem: Variae,inquam, T onfile hic fimt quaeftio- nes /apienter & aftute produdae j verum nondum nonainafti rem nifi in genere: Nam quaedam ex his tibi funt vfurpanda,quadam ex alijs, ad rainiftrandum huic arti; Multae res funt, quaeadiuuentlapidem, at duae faltem materiae & nihilominus lapis eft res vnaInter quas haec eft affinitas, quae inter filium & matrem cernitur; Alia quoque propinquitas eft in his nempe qualis inter matrem & foeminam: Haec duo genera, omne, cuius indiges, praedabunt * vti etiam pro albo opere, fi /apis, inferuiet: vnum ex his lapidem experieris,quia ignem Liber Primvs; i^ Basilica Philosophici iullineat,inilar lapidum. Atnoneillapisintaduacvifu- verum terra fabulis, purpurea, rubea&non perlpicua;&quando eil feparata & praparaca nominamus eam Lithargynum: Primo eil purpurea,rub ra & aliquantulum alba, tumque vocata eil noilramarcafita: vnavncia prosualet quinquaginta libris ilarlin,nec in Chriiliano orbe vendibi- lis proflat. Qui vero id habere velit,vt conficiat,neceilum eil: at in hoc opere hasc gratia occurrit,vt fi iemel benefacias,non opus habeas reiterare:antiqui appellarunt rem vilis precij j nullius enim valoris eü in venditione: quicunque inueniet,vix attollet,vtpoteindignam ope- rae precio: Homines perfuaderi nolunt, quod fit magni precij·, inde nemo agno(ci,nifi qui prae reliquis (apit: Hic aperui maximum iccre- ium,a nemine hadenus reuelatum: ac haec alium lapidem, Tonfile, requiris,nifi velis perdere praecipuum materiale\ qui eillplendidus valde& pulcher,lapis in emptione,&lapis m vifionejapis perfpicuus, perlucens & miras Diaphaneiratis; pretium vncias vnius efb commu- niter 10. folidornm aut paulo minus: cuius nome eil magnefia,quam pauci ex vulgo agnofeuntunaenitur mimis furamisq; locis.Plaro cius proprietatem non ignorans,proprio cum vocat nomine,quod recen. fetur eile Dytanos inter regulas, vbi dicitur quod fit expolitum nil nifi quid ignotura per magis ignotius &c. CQNS1L1VM QVADRAGES1MVM PR1MVM ΈΤ THEORIA de Lapide Philofophorum,. Wort onus quomodo ab alio Ar- rifice tra- dttamhanc artem ac- iceperit, P Oft'omnia hqc quodam die magiftrum raeum audiui dicere,quod multi patientes & dodialbura reperirent lapidem multis labori- bus & exercitijs; At perpauci, dicebat, & vix vnus in ij.regnis,habet rubeum Lapidem ;Lt his didis in me coniecit oculos, conftanterque refpexit, quem anxium ideoanimaduertit: Dixi ei, Heimihi,quid agam l Supra omnes.res amo (ciendam, & rubeam Medicinam, vitae mea? praeieruatiuum optimum: Ruber,inquam} Lapis preciofior mi- hi videtur, quam totius mundi Aurum: Ad hascreipondic,meefle nimis aetate iuuenem, corpore decentem & ad exceiTum prono j vix zS.annorum,quales Philolophos non Habere compares.Haec rcipon- iio moeroris plena mihi ab eo data eft, priuiquam prouedior aetate fueris,,aiebat, ;eiIe.hocnon poterit :.Heu, reipondi,optime Magifter, Liber Primvs* quamtiis firn corpore talis, proba me & inuenies iat aetatis in mente mea: inde hlens fubflitit longo tempore, quo miris modis me tenta- uitafluPhiloiophico; Quod longius eifet narrare,&c.At in z.Cap.At qui,ijiquiceiuf nodimagiilrum repetier, qualsmeusfuitjille ne du- bitet de aliquo: qui vere erat Nobilis &c laude digniilimus,iecretus, cumalij vocales, nolens agnoici, quod de hac quicquam fciret;cum alij difputarent de colore roire, nihil ipfe addidit, taciturnus omnino remanens: Huic ego diu me adiunxijvr aucuparer eius gratiam: Ve- rum illeleuerior mihi viiuseiljVt omnibus modis me probaret; quo inueftigarct &c dignoiceret meam dilpofitionem conditionemque animi; Et poflquam fidelitatem meam experiretur cum magna mea in ipfum fiducia, tandem amorem eius in me ex diuina gratia obtinui:: Quo circo cogitauitpoft certo tempore, non diutius mihi expe&an- dum fore; Variae meaeliterae, &affe6lus trifliores eius permouerunt animum, Unde arrepto calamo in hunc,qui fequitur,ad me refcripfit modum: Fideliilime &amantiffime mi Frater, pro refponio habeas, quod praeter te alius eile non poterit:Tempus adeft,quo hanc recipias a me gratiam,pro folatio mentis tua*: Tua perfona magna cum confi- dentia, tua virtus probata,cuna lapientia,tua veritas amor & perfeue- ranna,tuus conflans animus defiderio fuo fruetur; ideoqueneceifum eil, quod intra paucos dies conueniamusfimul, quodfifcriberede- berem,promitram fidem refringerem, oretenus igitur colloquamur, cumque veneris haeredem artis te faciam, & ex hac terra difcedam Tu eris & Fratermihi& Haeres huius tam magni fecreti,de quo etiam dodlt defperant: Hinc Deo des gratiam,qui magnalia haec donat,quae meliora lunt aliquot Diadematibus; proxime poit fandos fuos Deus hoc collocat,qui hanefunt artem ad eius honore adepti: Nil amplius nunc,fed cito ad me equo tranfeurras: His acceptis literis,properaui,, quantum potuiad Magiftrura meum per centum milliaria& eo am- plius ; Apud quem 40. diebus continue didici omnia fecreta Alchy— miae, quamuis ame Philofophia adeo ante cognita fuerat, quam ab alio quocunque huius regni: Nihilominus fatui, qui Hanc inquirunt artem, putant quod 40. diebus opus abfolui poterit: magna autem differentiaeft inter do&rinam 40. dierum & operationem4 o. die- rum: Tum obfcura dubia mihi apparuerunt: clara, vbi vidi naturae vincula difligata: Caufae huius admirabilis operis adeo pulchrae viias mihi funr,& rei conuenientes,vt deeodefperarenon potuerim. 157 *5$ Bas mc je PnuosoPHici CONS1L1VM ADRAGES1MVM SECVNDV MET THEO- na de Lapide Philofiphoruni. ESt autem materia lapidis aqua gro (Ta: Agens autem eil calor aut frigus congelans iüam aquam. Idem: 6c credas precioiiores eile lapides, qui procedunt ab animalibus, quam alij. Et Ludus; Beatus Thomas de Aquino, de forma «Elementorum, in eodem corpore coniundlomm ita dicir; Vidi6c feci per artificium natura cooperan- ce: Nam accepi quoddam Sulphur,quod erat naturae ignea:, 6c tranf- muraui ipiiira in aquam puram, quam per artem iterum trawimutata in aerem 6c in aquam,& cum volui tranimutare in terram, vtterra pu- rior fieret, inveni quendam lapidem rubeum,clarifiimum,Diapha- num, 6c Lucidum, & in eo confpexi omnes formas Elemento- rum, 6c etiam eorum contrarietates in illa materia lapidis , ne- fcio qua ex virtute , nifi ex appetitu : Ex rubedine enim refpexi formam ignis, ex Diaphanitate formam aeris & ex iuciditate for- mam aqua:. In Lib. Ariftor. Meteor. 5. ad finem; Metallorum, inquit, pro- pinqua materia iuntSulphur&Argentum viuum,ficut Alchymiftae dicunt,ita quod in locis lapidofis terra: per virtutem mineralem gene- ratur Sulphur & Argentum vinum ; Deinde ex ipfis generantur di- uerfa metalla, fecundum diueriam commixtionem eorum : Unde etiam ipfi Alchymifbe per veram artem Alchymia:, fed tamen diffi- cilem propter occultas operationes virtutis cxleftis , qua: mine- ralis dicitur,qute ex eo,quod fimt occulta:,ä nobis imitari poiTunt per pra:di6la principia, vel per principiata ab ipfis, faciunt aliquando ve- ram generationem metallorum. Fermentum (Brumazar) quod eft medium coniungcns fi po- nitur in principio,velin medio,opus perficitur citius, nec indiget rei- teratione, 6c fidendum ex perfedlo nilfit, quia iarn perfedumeft, prout iila materia ieu artificium perficit; Habemus Exemplum: Panis Fermentatus &c codtus eft perfedus in fuoftatuvclcife,&adfimm vltimum finem peruenit, nec eo plus poteris fermentare: fic eft in auro, Aurum purum dedu&um eft per Examen ignis in corpus firmu & fixum,& eo amplius fermentare eft impoilibile apud Philofophos, Hofau Phi- lojbph.Tho- mas de A- gu'moK Thomas A- quinas ait: Ex Sulphu- re & Ar- gento Vtuo, vt natura, 1 fic ars pro- ducit me- talla» Pofarius & Petrus de Zalento. Liber P r i m v s4 nifi habeatur prima materia metallorum,in qua reibluatur in primani materiam & in Elementa mifcibilia: Recipiamus ergo illam mate- riam, vnde erit aurum, & mediante artifice deduciturin verum fer- mentum Philofophorum, & mutetur hoc cum ingenio in materiam pcrfe&am,vel in ipeciem corporum perfe6lorum,& tunc demum in- cipiamus operationem. Quicunque ignorat pondera,non laboret in noftris libri s, quia Philofophi nil fiiarum rerum pofiierunt,nec aliud occultauerunt, nifi haec: Aquaeft,pondera iapienrum,ideo aqua & ignis tibi fufFiciunt ad totum opus ; Aqua noilra fortior eftigne,quia facit de corpore Auri merum ipiritum,quod ignis facere non poteft: Et ignis reipedhi eius eftjtanquamaquareipeduignis vulgaris : ideo dicunt Philoibphi; Comburite aes noftrum igne fortiffimo. Aqua Philoibphorum vo- catur vas Herrn etis,de qua Philoibphi fieferipierunt: In aquanoftra fiunt omnes modi, icilicetfublimatio,deftillatio,iblutio,calcinatio, fixio: in di&a Aqua fiunt, tanquam in vafeartificiali, quod eft maxi- mum iecretuns. '19 Roßtriw ex Khafi. Tunc mentii diuina homines oracula caca' Voluentes animo ancipiti, vix tempore longo Experti multa, & nonparuis fumptibus illam Jnuenere artem,qua non ars dignior vlla efl. Pingendi lapidem /Et herium,quem fcire profanis Haud quaquam licet,&frußra plebs improba quatit: Quem qui habende poteß,vbi vult,habitare decenter, Nec fortuna iram metuit,nec brachia furum; Sed paucos tanto dignantur munere diui. Et Paulo poil; Arcadium hunc iuuenem,infidum, nimiumquefugacem', frendite & inmerfumflygis occideLjmphif}&c· Verfus Pa* lingenti fii~ per Lapide Philofophi rum Basilicae Philosophica 160 CONS1L1VM QVADRAGES1MVM TERT1VM ET TH£G- ΠΛ de Lapide Phtlofiphorum. Documentum Lullij qua ratione radicem artis ab Arnoldo expifcatus ftt. ' VEmm dabimus Exemplum , quod nobis aduenit: Fili, credere non potuimus ab aliquo artem Alchymix, quin totum non e flet iidum per Sophifticationem & non virtutem proprietatis, quas data eft materi*; Vide nos reprobauimus vnum (id eft Arnoldum) inter alios,qui ibat per mundum,mukis rationibus per oppoiitionera; fed qui cito fenfit, quia nollrx rationes non tangebant fadlum propnx radicis, quam natura requirit, cito appoluit i qui cum eflemus extra res.quxiuntinfralatitudmemdidx natura;, vt perquirent tantum per vnam guttam aqux extrahere icirent ad extinguendum fitim.,quae ita fortiter non cellabat: fed illud quod nobis dixit, creden s, quia fa- ciemus ad extrahendum, quod fuum erat,quia nos non faciebamus nifi ad expiandum veritatem fadbi: Quare contra fuum didi um minus aut cum toto pofle iuo, cum rationibus &caufis, quae fuma natura non tibi monftrare: Tunc ipie incipit intrare in partem didtae natur*, allegans rationes, qux tangebant profunde, aut circulos perfedliuos, qui funt in termino & in latitudine didi* partis j Unde vos tamcitb accepimus arma pro opponendo contra eum,quando vidimus clari- tatem fui fadli,quam nos transformamus perhumanas rationes in te- nebrofitate tantum. Quia ipfe neicit quid dicere de fua cUra fcien- tia,quouique per experientiam nobis percludit roftrum fine aliquo verbo per contra icientiam,qux clara meretur cum fua proprietate, melius Aurum fecit de plumbo, quam exeat de minerain fua tota vir- tute,prout & poft probauimus in deferto montis Coreti quod durat bene per 7. Leucas. Quapropter fi velis intendere proprietatem ici- entix fine aliqua Sophi(licatione,intellige fua inftrumenta, per qua; reformantur,nec vnde exire,quoniam ab vna formatur alia:Hxc Lul- lij funt verba: Qui poftquam ab Arnoldo artem tranfmutandi cogno- uiflet, Mediolanum fe contulit, vbi in ibeietate trium aliorum,vixit per tres integros annos dellilland® varia experimenta ad arte fpedan- Liber P r i m v s. l/| da, rra&andojVtiille ipfelib.Mercuriorum c.40. fatetur,& facit men- tionem cuiuidam focij,qucm reperit eundo per mundum,qui, inquit, quidem ibeius miilra magna mirabilia nobis notificauit, fed poilea in fua arte ei obuiatum,vt magis iciamus&ienfualitate,quam nobis re- cognoueric aut per artem intellexerit, vnde ipfum poilea reforraaui- musinalijs rebus multis per reinfluentia; fenium tk magnarum vir- tutum vfque ad hoc,quod de experimentis fuerimus iaturati>& quod lapidem virtuofumaffinauimus,&: per triennium fimul fuimus in fi- delitate magna, vnde Mediolani anno 3.completoifciIicet> anno 1333. fuit opus adimpletum,de quo noftrum trium artem cognoicennum quilibet partem Tuam accepit, &vafa quarto remanibrunt,qui in fuo igne manfit, prout ante regenerans; Quare multi per mundum va- dunt,icientes multas bonas,placemes,fi obuies eis, vide fi poteris ab eis aliquid volitatis percipere, & fac eis bonum vultum, meliorem quam regi,dando eis de tuo fecundum bonam rationern,&habeas fu- peripfisquandamlbllicitationem,perquam poffis aliquam rem tra- here cumparuapradica: &hoctibipronoilro teftamento iufiiciatj· cuilibet tamen dicimus,quod cauear pradlicam oftendere: Nam fi in fua oftenfione deficiat,in fuo delibo fatue fc recipiet: fed tu, quinon habes,teneris verbo petere: fi eam tibi dare velit,& ideo caueat, quid faciat: quia fi nimis ipfam publicet,mala morietur m orte; quia a Deo donanda eil,qui naturam creauit & non ab altero: Ideo gratanter na- tura accipit omne illud quod placet Deo ; & ideo,fi quodammodo Deus tibi conferat,dilige ipfam & tene fecretara, quod mundus nihil inde fciat, ficut viuaciter feriptura te monet, quod alteri non debet oilendi opus,quod curlunaturxpoteft fieri: Vult tantum eile iecre- tum,quod nifi illudfecretes,ipfum tc confundet: & fi tibi non detur, propter hoc non male tra&cs illum,aquo petis eam; quia fuum debi- tum facit,cum afpicitfuae defenfionis finem. Poftquam itaque hiice laborib9 vna cum loci js ie per triennium fere maceraffer, videns quod adhuc in quibufdam artis fecretis imperfedlus,rudis &imperit9 eilet, (folaenimdiiputatione & Aftutaiiia circumuentione qua vius erga Arnoldum,artcm reiche non potuit) hinc Mediolano ie contulit, ad Arnoldum,tum in Hiipania agentem ab eoque fummis precibus ob- tinuitjVti modum,quo ad nigredinem materia perueniret, ipfi decla- rarit,quod binis in locis Codicilli cum honorifica Arnoldi mentione \β% Basilica Philosophicae atteftatur: Veluti patet ex eiufmet verbis: ficenim Cocb cap, quid hr informare; &: nos,inquit,de illa prima nigredine a paucis cognita be- nignum fpiritum aggregare affecbntes.pugnam ignis vincentem (& non iuperatum)licet (enfibus multoties corporis palpauimus, hxc Arcana naturas myfteria nobis patefecerit: Congruum iam eilet, vt corpore feparati, animo tamen vbique fitisconiundi, atque huius natura: myfterij veritate peripe- da, domum quifque fiiam reuertamini,fingulorumexperimento- rum quiique copiam,prout operati fiimus & annotauimus, referen- tes 5 vni tamen noftrum, qui domi fiix nos alit, xquum exiftimo vt vitra Tuam Medicinas partem , & experimentorum copiam, vaiä quoque & extera huius artis inftrumenta remaneant: Nos Basilicae Philosophica ι6φ autem reliqui in virtute ianilx Trinitatis & eius nominis hinc rece- dentes lingulis Juramento foderatis obilridfci, hoc animo internos fi- mus, vtnemini quicquam focietatem patefaciamus, necprxdidlam experimentorum copiam cuiquam faciamus,quod quidem iuramen- tum pro fe quilque fuadeat integrum,iandhim & intemeratum ierua- re; Atque hoc quidem fupremum & vltimum experimentum cuique veftrura pro exteris experimentis commendo, vt Angelus Domini veilras mentes diright ad celandum naturas fecreta , & tam mirabile Arcanu: Illud prxeipue dedicantes feruitio iandlx Ec.clefix, &advti- litares pauperum : Illud etiam prxeipue canentes,ne Diabolus vos ie- ducatareclo promilfionis veilrx tramite: Circuit enim vos,tanquam Leo rugiens,ac proinde ellote prudentes,ficut ferpentes ne tentator ille per devia abilrahat: fic enim fiet,vt leius Chriftus,vnigenitus Dei filius femper nos ferner ac tueatur, in cuius nomine prxfens opufcu- lum optato fine claudatur, Ann. ijjo.Deo Opt.Max. femper honor. & gloria. CONS1LIVM OJADRAGESJMFM QVARTVM ET ΎΗΕΟ- ΠΛ de Lapide Phtlofophorum. # Rofarius ex Arüleivi- ßone. Oniunge Filium tuum Gabricum diledliorem tibi in omnibus filijs tuis cum fua fotore Beia,qux efb puella Fulgida,fuauis & te- nera.Gabricus eftmafailus&Beiafoemina,quxipfi dat omne, quod exipiaeft. Et mox. Coniungeergo feruum noftrum iororifux odo- riferx,& inter fc filium gignent,qui non aflimilabitur parentibus, & quamuis Gabricus fiteharior Beia, tamen non fit generatio fine Ga- brico; Gabriel enim cum Beia concubitum protinus mortuum eft; NamBeiaafcendir,iuperGabricum & includit eum in luo vtero,quod r.il penitus videri poteft de eo; tantoque amore amplexata eil Gabri- cum,quod ipfura totum in fui naturam concepit & in partes indaiifi- les diuifit. Et paulo poli: Senior : Seruus Rubicundus candidam duxit vxorem& in iftorum coniundlione vxore grauida remanente, peperit filium,qui in omnibus fuos genitores feruauit, &:eil fplendi- dior& lucidior. Hermes quoque matrimonij huius meminit, cum inquit tradlarum fecundo : Hoc,fili,nofcas,quod nifi quis feiat ducere & prägnante facere, & generare fpecies,nil fit, nec aliquid peragitur* Liber Primvs. \6% Siautcm hoc fecerit, maximae dignitatis erit; Eodem modo Maria Hebra:a : Matronifica,inquic,gummi cum gummi (albo &c Rubeo) vero Matrimonio, & fac iUa, ficutaquam currentem;Itcm,Fumus compledlitur Fumum & herba alba crefcens fuper monticulis capit vtrumque ; De toto vero Arcano ile ait Maria eile in (cienda vails Hermetis; quia illud (it diuinum,& de lapientia Domini gentibus oc- cultatum: Et illi,qui illud ignorant, nefeiunt regimen veritatis, pro- pter Vails Hermetis ignorantiam. EPITHALAMIUM HONORI NUPTIARUM Matris Beiae & Fili j Gabrici. Iffi maritali dum natofoedere mater' Jungitur,incefium ne videatur opus. Sic etenim natura iubetßc alma requirit Lex Fati, nec ea eil res male grata Deo:' Semen enim totoßfilum extaret in orbe. Mandar i propria fas foret illud humo.· Sic quotfa fi nullus vir fit,nififilius vnus, Fuacfa mater, & hos praflat amorefiui, Humana quam fit poli abfq3 propagine mundtuy Quf% regat vacuum cum rationefilum. ■ Copula coniugibus felix ea credat,vt inde- Fructu progenies exeat au fla bono:; Ille erit ex vobis qui mox nafiendus amorem Cun florum meritis muneribusque trahet,. lUe coronatus rubro Diademate Regis Incedens varias fuppeditabit opes. O felix mat er,quatanto pignore gaudesy O felix coniunx coniuge tamfimili. Fuque marite nucesJpargas,tibi neäitur vxor Nunc Cypria vinclisymoribus aqua tuis. Qua confanguihea tibifponfa cupidine talem. Qualis es,ex gremio,tu,fibolem pariete* Basilici Philosophica «EPICEDION GABRICI POST CELEBRAT AS nuptias, monm ERgofic Moreris,quo pofiis viuere,vit& 1 ntr citus,non mors ille vocandus erit. Ojm- vita tibi caUfafu';t,fuit ipfifa mortis, At mors ntlinde turis haberepotesl. Ni/damni poteris letho, tibi commoda prafat, Alterius vita queisfuereremua. Tresfiunt,qui poffunt tibi funeris ejfe videri. Caufia,Typhon,mater,Mulciberisq. focus. Ille tui cunäos differ git corporis artus. Sit licetfiat ris, mater & vna> vice. Mater at in fontem fegrabet, Lemnius vrgens Interitum properat ferutdus igne tuum. St modo contingat redtuiuo vifere lucem. Morte abeunt e tibi vita perennis erit. Tunc omne lato ducent nouagaudia vultu. Qui norunt caufam,qua data mortis erat. Spes anirnumfirmat quod multes ederefi-uclus Poft tenebras diri funeris ipfe queas. Saturnus,lethi qui dicitur ejfe plancta, Prafiius hinc nigram contulit, ecce,flolam. Mac toto maneas indutus tempore,donec Candidus attulerit lupit er interulam. GRATULATORIUM HEROI PHILO- fophico rediuiuo. E Cee vices gratas iacuit qui mortefiubaäus, Nunc pofiliminio fuperas euafit ad auras, Et vita exuuias iterum repetiuit amicas Heros Magnanimus,primo qui minus in ortu Coniugiocpfhi pater eft & filius idem Ille necis vi flor, viärieis primitus,vnde Liber Primvs* 1*7 Robilepurpureo f reduxit Marte trophaum, Finne bona fecura celebremus gaudia mente, Et manibus refonos edamus adatheraplaufiis. Fiam Photnix Arabum redijtiam mijfus ab oris, f rigidaq. ex medijsfalijt Salamandra caminis, Incombuflibilis qua dicitur arte,nec vlla Flammarum(qua cunela demant)virtute domari: Bn chlamyde Aureola micate minus omnii & auro Splendidus apparet ,SoI qui terreßris habetur. Exoptate venu pulcherrime Magna fophorum Spes,defiderio cuius flagrat integer orbis; Spargemus Veneris tinäos cum[anguineflores, Et dabimus calathos amaranthtgermine plenos, Fi e tibi defit Honos ne defit gloria faciis. Carmina Carminibus cumulabimus altera noftris, Perpetuoque tuas laud es cantabimus hymno. Roiarius Philoibphorumadducit)Salamon(Sap,7.) hancicien- tiam pro luce habere propofuit & omnem pulchritudinem Sc iälu- tem. In comparatione illius lapidis pretiofinon comparauit illum; Quoniam omne Aurum tanquam arena exigua eft,velud lutum aefti- mabitur argenteum in conipedlu illius : Melior enim eftacquiiido eius negotiatione argenti & auri puriflimi: Eru&us illius pretiofior eft cundlis opibus huius mundi & omnia, quae in mundo defideran- tur,huic non valent comparari.-Longitudo dierum fanitas in dexte- ra eius ; In finiftra vero eius gloria (Scdiuidas infinitas: Viae eius opera- tiones pulchrae &c laudabiles,non defpedae & femitae eius moderatae & non feflinae, fed cum laboris diuini inflantia: Lignum vitae eft his, qui apprehendunt eam & Lumen indeficiens; Beati,qui tenuerint eam, quiaicientia Deinunquam peribit, vt Alphidiusteftatur: qui hanc (ciendam inuenerit, cibus eius legitimus erit & fempiter- nus. Calid Hebrasus Filius Iazichi, inquit icias Frater , quod hoc noftrum magifterium de lapide iecreto, & officium honoratum, eft leerem fecretorum Dei,quod celauit fuo populo,nec voluit vili reue- larenifi illis,qui fideliter tanquam meruerunt, & qui eius bonitatem & magnitudinem cognouemnt; Qui enim.iecretum Deipoffulat, Basilicae Philosophicae ϊ6$ neceiTe eft ei hoc iecretam Magifterij plus quam aliud: Et cap. 14. Et dixit quidam (äpiens; Non eft tibi datura aDeo hoc Magiilerium fo« lum pro tua audacia,fortitudine,&: calliditate,fme anni labore. Nam laborant homines&Dcus tribuic Fortunam hominibus: Adora ergo Deum creatorem, qui tibi tantam gratiam fuis operibus benedidis voluit exhibere. C ONSILIVM OVA DRAGESIMV M QVINTVM ET THEO- na de Lapide Philofophorum. Author Au- rora cap.16 A Uro communi Philoibphicum diciturfimile,vt Philoiophus teftatur, dicens; Prsfcntes &c praeteriti non fecerunt aliquid, nifiex Auro Aurum,&:ex Argento Argentum; Non tamen Aurum illud vel Argentum fuit vulgi: Eft autem Philofophicum Aurum, quod non emitur pretio magno, vt Alpkidius dicit; Scitote quod hunc lapidem,de quo hoc arcanum agit, Deus non emendum magno pretio pofuit; quoniam in viaeiedus inuenitur, vta paupere & diuite haberi poilit; vtfcilicet ratione &fcientia ad eum quisquis poilit le- uiter peruenire. Et Morienus ait: Omnis res,quaj magno emiturpre- tio,mendaxeft,quoniam modico huiusgummtE<3cpaulo Auro mul- tumemimus. Et ienior dicit. Aurum noftrum non eft Aurum vulgi, quia (equitur dealbatio, vt ibi dicitur. Dealbate Aurum, Hoc igitur Aurum non dealbatum fuerit poft nigredinem fuam, e ft T indura. Et iterum, commifcete Aurum cum Auro, hoc eft cinerem curo aqua, vel feminate Aurum in terram albam foliatam, qme eft tertia terra, quaz eft Auri, tingit Elixir: Et ha?c eft Magnefia alba perfeda& non rubea. Inde cx Auro Philoibphico non fit Aurum ied Argentum, vt turba Philofophorum teftatur,dicens. Scitote quod nifi dealbetis ( fcilicet Aurum noftrum) nonpoteftis rubeum facere, e6 quod dua: naturae nil aliud funt,quam album & rubeum. Et paulo poft. Ex hoc f>atet,quod Aurum Philofophicum, non eft Aurum vulgi, nccinco- ore,necinfubftantia. Ideo dicitur, quod non Fetificat cor hominis &c Argentum fimiliter: ied illud quod extrahitur ex eis, eft alba & ru- bea Tindura vera,fixa, viua, perfeueratiua, coloratiua, perpetuatiua, ingreiIiua,penetratiua,perfediua,omnibusmetallis permixtiua. Illa hominem laetificat, &: cor hominis fanat, vt fenior dicit, & reddit hominem hilarem, & iuuenilem facit, &vigorosc corpus conieruat. Hacc ille,fic Rolarius: Aurum purü, inquit,dcdu6him eil per Exame ignis in corpus firmum &fixum,& cum eo amplius fermentare om- nino impoilibile eil apud Philoiophos, nifi habeatur prima materia metallorum,in qua reibluatur Aurum in primam materiam Sc in Ele- menta mifcibilia .-Recipiamus ergo illam materiam, vnde erit aurum, Sc mediante artificio deducitur in verum fermentum Philoiopho- rum. Etmox. Alius Philoibphus; Experfedlonii fieri poteil; quo- niam rerum (pedes perfeda: in iua natura non mutantur , fed potius corrumpuntur. Liber Primv s' 169 C0NS1L1VM OVADRA.GE$mVM QVINTVM ET TUEO- na de Lapide Philofophorum. DE Saturno Roiarius: PIato,inquit,primum regimen Saturni eft putrefacere & Soli imponere: Compofitio verb fit ex quatuor noftibus: idem Reuiuificatio,ait, & ratione nutrimenti, fcilicetiui humoris perfecti & humiditatis redlificantis reilauratio expeditione humoris ipfiusimperfedi. Et Hermes: Mortuum vult viuificari &c aegrotujn curari. Sic Aurora cap. vltimo.Dicitur etiam viuificatio, ra- tione nutrimenti,feu ratione humoris metallici. Nam omne, quod nutritur, diminuti ratione nutritur: Et illud quod viuificaturcauia duorum viuificatur: Philofophi autem volunt nutrire granum eorum humori connaturale,donec vegetetur & frudum adferat talem, qua- lem ipfum intrinfecus habet, &Tolunt viuificareillud, quod mor- tuum eil a forma metallica, quoufque prteftat fufionem metallicam perfedam ; Et talem viuificationem fiue nutrimentum, aliqui Philo- fophivocant ingreiTum; Hermes trad. 3. ait; Venite fili) fapientum & nunc gaudebimus& deledabimur fimul,quia mors Coniuraptaeft, ac filius nofter iam regnat ac noftro argumento & carne indutus: iam filius nofter genitus rex fumitTinduram ab igne ; Illum vero mors, mare & tenebra fugiunt, & folis Radios Draco fugit, qui foramina obieruabatjFiliufque nofter mortuus viui,& rex ab igne venit ac con- iugio gaudebit,& occulta apparebunt,filiulque nofter iam viuificatus fit igne bellator & tinduris (upereminens. Hascde Reuiuificatione; Roiarius: mortificatio, inquit, eft duritiei a corpore feparatio, quia 170 B a s i 'l ic a Philosophica anima tunc eit mortua, corpös autem viuum rationiscahd tatis 5c iiccitatis. Omne enim habens calorera,habet vitam; Et propter hoc calx Alchymica dicitur habere vitam: quia illorum vitam imperfe- ctam Philoibphi iluduerunt occidere, & vitam perpetuam reddere. De eadem Aurora confiirgens,Cap. vitimo 5 Calid minor; Nos opor- tet , inquit, iapienter eum occidere, hoc eil comburere, quia mors etiam reuelabit; Et Auicenna: Conteramus ipfiim poil mortificatio- nem fili primam cum eo quo mortificatus de rebus adurentibus, vel pernijs facientibus perulam, & exiccantibus ,ficut eil Sal, Alumen, res,quas habet fimilis ignis: Faciamus ergo illud multoties,donec moriatur & njolhficetur. Idem Roiarius: Ar- gentum viuum per lenii valet, a*m vero mortificatur cum corpore fiio occulto, tunc valet &viuit vita incorruptibili; & hoc corpus eil de natura Solis,ficut fermentum totam pallam conuertit in naturam fermentfinon autem e conuerlo,quialemper dominatum transfertur ad dominans. Mortificatur autem tunc cum a Saturno llola nigra donatur, qui vtpote tenebrofus color, videtur monentibus appro- bari &c. CONSILIVU QJfADRAGESlMVM SEXTVM ET THEO- na de Lapide Philofophorum. T)Tolomamsin Almagefto dicit: Quia Sol non calefacit terram, ne- -*■ que eius virtutem terne inprimit, nifi mediante Luna, quae inter alia iydera magis Solis Lumen & calidiratem recipit, tanquam me- dium inter Solem & terram. Quare vr dicunt Philofophi, duo funt impedimenta,quod vnum virtutem fuam alteri non imprimit, fcilicet dillantia remota δζ medium intcrueniens: Et ficeft ibi inter Solem $c terram,quia Sol longe a terra diftat,& quia ibi Luna mediat; fic quo- que in arte noflra AlchimifticaSol Tindturam folam non perficit,nifi mediante Luna, quia remote didat, cum adipiam fubtilitatem non- dum, vt tingat,peruenit,& etiam propter ipia media, fcilicet denüta- rem & groilitiem: Quare necellario ibi requiritur Luna,vt ipfum So- lem fubtilier,rarum & volatilem faciat & eius impuritatem fegreget: Cum ipia magis fuo Lumine egeat,& naturaalijs Planetis ;id cft, me- tallis ; Ergo dicit Hermes & Ariftoteles de Planetis: Sol pater eius tft. Liber PriMvs* Luna mater exiftit; Ergo Luna mater & agerinquo (olare feminari debet fernen,& fic non indigemus alio ex quo Lapis nofter & Alchy- mia noftra fiat,quam Solis Sc Lume. Nonnullus Philofophus ex Ari- ftotelis Epiftola ha?c adducit: Huius artis duo funt Lapides principa- les,albus & Rubeus mirabilis natura?: Albus in occaiu Solis incipit apparere fuper facies aquarum abfcondens fe vique ad mediam no- &: (aeram &: maximam vocando,ceu literas quafdam fecluias ha- beat &c a quibus prophanum vulgus arceri conueniat: Hoc genus la- ticiSjVt arbitror, fignificat-Epigramma nuperrime in Agro Patauino iuxta oppidum Atellae inuentum opere lateritio ac proinde fragili,per imprudentiamque manus rufticae profeindentis in terram corrupto: cuius memoria ne pereat,verbapertexuimus: Plutoni facrum &c. vt prius. Eiusmodi opera flamma: perpetuae, quae ad attadum aeris moxextinda fit, etiam alibi inuenta, vt in Germania; &c adhuc in aliquibus locis referuari pro certo nar- rant &G 179 ί8ο Basilicas Philosophica CONSILIVM OVINQV AGES1MVM. SEC VN DVM ET Theoria de Lapide Philofophorum. APuleius Madaurenfis Philoidphus Platonicus; fcripfic Aureum fuum afinum, feu meramorphofeon librum vere aureolum, in quo allegorias diuerlas iucundifllmas aiperfit, praeterquam quod to- tus figuratus & tropicus fit: Ubi inter alia argute fida,Piychendefcri- bitjDraconi Horribili in alciffimo monte, deliciarum omnis generis, auri,argentiqueabundatiflimo, habitanti defponiatam,qux cumma- rid,fecum nocturno tempore (altem concumbentis, vultum, contra edidura & legem,ex fororum inilindu,concemplari vellet, & coram intueri, no de filenti feu media,cum maritus profundo fomno detine- retur opprelius, (quem horribilem Draconem nec quid humani ha- bentem opinabatur) incenia lampade nouaculam habens in manu ad cum accelfit,ea intentione,vt fi Draconem animaduerteret, mox in- terimeret: Verum cum praeter opinionem iuuenem formofiffimum, Cupidinem didum , onendillct,adrairabundaque eius pulchritudi- nem fpedaret,nonnihil de oleo lampadis in tenellos eius artus infper- fum,illum de fomno excitauit; qui videns Fiychen armaram,nouacu- la & flamma contra ediddum feie de node aggredientem,multis que- relis & lamentationibus eflufis,vxorem,fubito auolans, reliquit: llja autem per multos annos totum fere mundum peruefligans eum in- fecuta eft,cui tande inuento copula indiflolubili, imraenfis exambia- tis laboribus Sc nrTerijs,iterum copulata & vnitaeft &c. Sic & Virgilius multis in locis oflendit, fe quid de naturas cal- luifle: Ut Ecgloga malorum Hefperidum: & lih.6.ALndd, Duc nigras pecudes,ea prima piaculafiunt o.. Philoßpbis pjy.he,ide eft quod fominsk Cupido, ide: efi quod mas. Ec paulo poft: Accipe qua peragenda prius Jätet arbere opaca Aureus&folijs & lento vimine Ramus, lumm inferna ditiusfactrjmnc tegit omnis Lucus & ohfcuris claudunt in vallibus vmlra. Sed non ante datur telluris apertafinbire, A uri cornos nifi quis de c erp ferit arbore foetus: Hocßbipukhraßium ferri Proferpina munus Inftituit.pnmo auuljo nm deficit alter Aureus Ka- mm Vergi-· Iqfi Liber Primvs* Aureus ,& ßtnili fr ondefitt virga metallo. Ergo alte veßiga oculis & rite repertum Carpe manu: namq3 ipfe volens facilis% fequetur, Si te rata vocant bitter non viribus vllis Vincere, nec duro poteris conuellere verbo. Liem in lib.de dithna. Oenfißima,inquit,corpora fape Et [olido vicina tamen compefiinmigne Non animos aris flammisfuccumbere cernis, Lentitiem plumbi non exuit tpfaqßern Materiespradura tamen fubucrtitur igitur igni, SpiJfacfj fufpenflsfornacibus aurea fax a Exudant pretium: Quadamfor taffe profundo In comperta iacentfimiliq. obnoxiaforti, Nec locus inqenio e ii, oculi teiudicevincent. His vcrfibns arcani quid infinuare videtur ad metallicafpedlans,de quo tamen multa dicere iubterhigir. Tali etiam ratione nobis (bipe- dius eft Ouidius,inlib.metamorph. verum fub multis inuolucrisj quem preteribimus & ad apertiores redibimus. CONS1L1VM QV1NQV AGES1MVM OVINTVMET Theona de Lapide Philoßphorum.. ALbertus Magnus inquit: De tranfm litatione horum corporum metallicorum & mutatione vnius in aliud, non eil Phyilci determinare, (ed artis,que eft Alchymia: eft autem optimum genus huius inquiiitionis & certiflimum; quia tunc per cauiam vnius cuiufque rei propriam res cognoicitur,&de accidentibus eius mini- me dubitatunnec eft difficile cognofcere. Et eodem lib.cap.i. inquit, materia metallorum efthumidum vnduofum lubtile, que eft incor- poratu terreftri fabrili fortiter commixto,ita quod plurimum vtriuiq; non tantum cum plurimo vtriufque,iedetiam in plurimo vtriufque. Et alibi de natura Auri: Granum inuentum,quod multarum librarum pondus excederet,centum marcarum vocabulo,inquitMirandul.vfus eft, quod nomen odlodefignat vncias,vt odlies centum vncijs fuifle granum,qui perpenderunt deprehenderint. 182 Basilica PHiiosopHrci Stephanus Philoiophus inquit: Aperi oculos tuos &: cor audi & intellige,oftcndam & dicam tibi verba intelligibilia quas fdre poteris, fi fueris de intei igemibus: icias, quod ex homine non exit nifihomoi fic ex quolibet animali fine nafdturfimile; Videmus ta- men aliquas res natas a radicibus luis diifim les; quia videmus res ha- bentes alas generatas,ex non habentibus alas: Videmus etiam & fci- iiis res aliquas quas homines neiciunt,de quibus egreditur natura, quam i cimus,quod i afficit nobis& ignoratur,quia funt res profundq: &ii qtucris dc eis , forfitan fubtus terram fimt; & fcias, quod de ifta natura mineral; fit ars,non de alio. Johannes Auilri Philofophus dicit: A s noflrura primo de quanto magis coquitur, de tanto magis ioluicur, & denigratur, & fit aqua magis lubtilis & fpiritualis: iccundo de quanto magis coquitur, dc tanto magis inipiflfatur & deficcatur& fit maioris aibedinis.Tertio de quanto magis coquitur,de canto plus coloratur & rubificatur fit tinctura intenfioris rubedinis. Idem: Omne corpus aut cft Elemen- tum aut ex Elementis corapofitum.Sed omnis compoiicio & genera- tio conhffit ex 4.Elementis fimplicibus. Gratianus Philoiophus Gallus ait: De omni re poteft fieri cinis, & de illo cinere poteft fieri Sal,& de illo Sale fit aqua, &fde illa aqua fit Mercurius,& de illo Mercurio per diuerias operationes fic Sol. Guido de Montanor Philoiophus verus; Cum per putrefactio- nem morietur compofitum corporale,tum fecundum Morienum 5c plures alios,refurgic per nouam vcgetacionemjcorpus fimplex & ipi- rituale Riplasus porta5. Idem: Quartum genus coniun6lioiiis,quod itera eil vltimum, 4. Elementa conkingit, vt maneant vna, quadru- plam rcCle eam Philoiophi vocant ac ipiritualem Riplasus porta 4. Gilgil Maurus afleruit: Primo cerreum quid in lubterraneis fpecubus,vbimineras!atencexargento vitio generari calore forcifll- mo,velati in vitrariorum furnis apparet,quod omnis flammas fic pa- tiens: Hoc per continuum aquas mineralis aflluxura lauari vtariones& fumptusita lufcipianturo- niittamurve. Quomodo aurem inflituendus ac infftruendus fit hic fornax,di- uerfi docent pluribus; Noftram primo ftru&uram docebimus,de- inde & exempla aliorum praefigurata dextra manu trademusatqj depingemus. Furnus Probatorius, fine Docimafticus, Tabulae I. fequentis, Niim.i. cft fiamus apertus, in quo metalla perfectiora purgantur, examinantur, vel fulminantur. Hic furnus vtplurimum ex argilla, vel laminis ferreis, raro ex lateribus in fequentem modum exftrui- tur: Sumitur lamina ferrea, vel ex argilla faCta, & in quadrum ita conftruitur, vt latitudo pedis vnius in duodecim parces diuifi, vn- decies meniuraca,amplitudinem fundamenti conftituat, fedecies autem longitudinem conficiat. Sed quando in longum odies menfura fumptaeft, furnus fenfira in deuexicaccm eft incuruan- Liber Secvndv dus, vmndemangnilioi fiat men fiuis quatuor, Berater in fum- mo furno feptem duneaxat meniiirarum amplitudinem retinear, Cqnuenit aurem laminas in crafiitie refquimenfuram habere, pa- uimentum vero & fundum, litera A fignatum, ex argilla fadum, tres quadrantes vnius concinere. His itacomtm<5bs a pauimento furiam capiendasfunc menfara&trcs,&qua umlatum; infe- rius oftiolum litera B. e ftenfum confutuunt. A cuipide huius o- ftioli idem paries continuetur per duas menfuras, qt x fpatium in- ter iamdi6lum & proxime fequens oftium conficiunt; hoc litera G. notatum eft. Inde repetendas lunt menfuras eres cum dimidia vero in latum,ex quibus oftiolum D.imponendis, eximendisqae,necnondiiigendisrebus accommodatum.fit. Ab ho progred endum, atque poftvnius menfuras metam in medio paruum iquod foramen,auricularem digitum vix continens,per- forandum eil,carbonibus ferro mouendisinieruiens. Infiiper tres quadrantes vnius menfuras fub oftioli finibus funt ftatuendi dex- trorium atque finiftrorfum, vbi duo foramina literis F.F. fignifica- ta,mediocrem digitum lata conficiuntur. In haecforamina5quibüs refponderedebentaliaduo, inparieteaduerfoferrete trabes, quae in pariete anteriore quatuor digitos latos procedunt, imponuntur. Pono vtriqaeoftiolo ad ignem moderandum fores feu obices ad- aptandi iunt cum ania,vt pofiint abftrahi, & reponi, quorum fupe- nor,foramen oblongum, vt claufo ortiolo nihilominus vifui nihil detrahatur,contineat; Inferior vero foramine rotundo, & maiori, vt ignis acrem foucntem attrahat,ftipatus iit. Supra trabes lamina terrea a lateribus rnbus excauara, vbi cinis tranfeat, in quarr o a li- tem integra Sc re&a parietem anteriorem cangens,ponitut. Huic pauimentum Ergallcrij & tegula; fornicata;, quod a lateribus & dorfoduabus cum dimidia menfuris abeife deber, fuperfttuicur. Prasterea foramen aliquod rotundum prope oftiolum fuperius ex- cauacur,adacrem miniibandum, & G, quoeriam obicis inferioris feneftra notata eil,infignitur. Omnibus ad hunc modum exihu- &is, furnoadhucraolh foris fulci foilasq;ad bradfeas ferreas, fur- num firmantes,recipiendas in eo effingantur. Tandem in loco A- pricofurnusarefa&us a figuloprobe coquatur. Hicaccommoda- tiflums cil Docimafticum furnum exftruendi modus, tum quia Basilica Philosophica non facile cineribus obftruitur, omnique proptcrea Dodmaftice negotio fufficiens cft, tum quia ob ignis dirigendi dexteritatem omnes alioslongeantecellit. Formam aliam nobis Nam.t.depingit dodiflimusLibauiusin commem.Alch.part.i.lib.r.de Sceuaftica artis, cap.n. pagin.ioj. eam.cp dicit efteNorimbergicam,in exemplum huctraxifle fatcftj iicreferr&demonftrat; A. Fornacula argillacea eft armillis ferreis iun&afirraacaque, ne inter operas rupta diffluat. Patet in fummo. Oftium Ergailcri j iuxta fundamentum cft a latere, Lunari forma exciditur. B. Fundamentum, feu potius pedamentum, mobile cft,ex quo genere & tota fornacula. Habet capfas fpeciem ad reci- piendos ex parte cineres,& vento acceftiis praebendos. Itaque ala- tere foraminibus tribus rotundis confoflum cft: a fronte oftiolum exhibet quadratum. Dorfum,quoportatfornaculam pro craticula iex eftperuiumfeneftellis cineribus recipiendis, & flatu tranfmit- tendo. C.OpercuIamfornaculasfummumcum manubrio. D.Tc- gula&oftioliclauftrum. F. Cineritij valuas. Itaque rtrumquein- ftrumentum,ad vtriufque modum eft conformatum. G. H. obii- cies tegulae. I. Patella,& O. Forma cinerea maior. K. Catinus fu- forius. L. Catinus triangulus liquatorius. M. Malleus, quo adi- gitur piftiilus. N. P. Piftilli, qui & monachi. cine- reus, quas& Copella. R. Tubus fufflatorius,quo ex catellis detur- bantur cineres & fauiilas infpirante per eum magi ili o. S. Puni- ccps. T. Cochlear. V. Forceps, quo catini aigillacei prehendi poflunt,&exigni transferri, vel in eum inferri. X. Catini maioris ipeciemreprsientatj&c. Plures formas apud eundem etiam ficre- penuntur,quasinquicerepotes,Num.3. Num.q.&Numq. Idem ille tres adhuc fulminatorijfpecics in comment.Alch.part.r.lib.z. de Sceuaftica artis, cap.a 2. pag.140. infert: Eius formas funt tales, vide N um. 6. Infigno Vjdiaradler A. notatpcdamend ambitum ex faxona- tiuo. B. Spiracula. C. Pileum duobus fpatiis & tribus circulis coagmentatum. D. Verticale foramen te&umfuo operculo, cu- ius ieorflm ad latus reprasfentantur duasformas obtuftorvna, acu- tior &annulata altera. E. Catenas, medio & tertio circulo anne- xas: tres aliquando,aliquando quatuor adhibentur. F, Fuftisvel Liber Secvndvs. trabs cum vnco, aquopendetpileusferreus; Sciolet illa trabsin- nitiroftro gruis, & apofterioreparte intendi & remitti adeleuan- dum pileum,autlaxandum. Alicubieriam huius machina etiam alia eft ratio, dc qualegatur Agricola. G. Tignumgruinum. H. Murus pofticus officinas. I. Murus aduerfus. K. Oilium opera- rium, & lacuna lithargyri] defluentis. L Exaduerfumfcneftra,per quam ligna inferuntur,quanquam & per orificium Ergafticum im- mittantur. In fchemate , M.pedamentum furni. N. Fornix faxeus. O Eius vertex,operculo tedus mobili. P. lanuaErgafte- rij, per quam opus curatur. Q. Eius ala:. R. Fouea,in qua defluit lithargyrus, qua: inde excipi dc conuoluiin flftulas poteil. S. la- nuaoppofira,cui item ala mutata adieda,quxfignatur T.elcmen- to. V. Foricula ad viam decuilatam. Nam haeteftudinesintuspi- las triangulas habent, & viarum diuortia, feubiuiumdecuiTatum. In X.PIantam muratam fignar. Y. Eius cameram item lapidibuscompadam, cum poflit&totaluteaciTe,vralicubi,cli- bani panificum. Z. Operculum hiatus verticalis. A. Ergafterij aditus. B. Oilium lignorum imponendorum, quod ilatimadilat, cum alioqiun e regione, vclialrem remotius ilatuifolcat. Γ. Alas ergailici. Δ. Foricuhe refpirantes, &c. Sed hr furni peculiariter funtad fulminationem aeris in metallu!gia,noftermodusveroan- te datus, commodatiilimus eil in operatione Chymica. Aliud, Num.y. eft Fulminatorium feti Cineritium Hunagoro- rG 15 concameratu ex laterculo indudo arenato. lanuapoilica triplicis vfus. Nam per arcum eius reipirat fornax; per mediam partem focum alit, perimam Scauram capit & refpirat. . Sunt ferreae trabes vfquead carinam pertingentes, in quibus ponuntur ligna,vc eorum flamma faltem opus vigeatur, ficut aliquando fola ex laterculis in cratem digeilis in conchis ferreis, lateri appofitis, bifmuthum excoquitur. (£. Via vaporum & halituum. Q. Arcus Ergafterij, &feneftra, perquamviaeftincatinum. Folia derx- uandi lithargyri, &c. Praeterea & aliae incurrunt rationes iEris probandi, vt etiam vi- derceft Num.S.vbi litera A. parieti feu muro adiedam fornacu- lam lateriara aeris probandi oftendit.Eft autem ca ab anteriore par- te claula, iftaq; forma non multum abludit ab Agricolae quadran- Basilica Philosophica gula. Patet cinerarium fub craticula, & fimul viam aurs prsbet,&: Recrementis foci. B.Eadcmfornaculaeft,fedafrontenuda itavt oculis pateat difpofitio craticulae ex trabibus ferreis luto munitis concinnata, cui catinus infiilit cum fulcro fuo, feu pedamento, quodeftfegmentumcylindrifi&ilis. D.Elementumfubiicitafpe- 6lui fornaculam ceris fpe&andi fi&ilem, eamquediffraflam,vt in- terna confpiciantur.Et eilfanecraffitiesparietum notanda; Dein- de circulorum ferreorum lacunae & ambitus: Inde diipofitio cra- tis ex trabibus rranfueriisfaibe. Mobilis eft haec forma. Itaque an- fas (eu manubriainarmilla firmiore latioreq, media accepit. F. Ea- dem forma eft,ied integra, prunisque & materia conferta, quin 5c folle inftrudb.Promincnt infra circulum medium trabium.quibus cratesinnititur,capita. Tripes additus eil, vtaltitudo rcfpondeac follium difpofitioni. Pro follibus tamen vfitatis monftrauk indu- ftriaglobumsolium roilcatum, aemulum cucurbitae retortae, feu cornu H,rmetis,eum oilendit H.Iitera. Aquaenim poilquamim* miiEieft, iuper foco & retinaculo accommodato fubiefbs prunis efferuefeere cogitur,qiiofadto vapor ex aqnarciblurus cum impe- tu,data per roftrum via, erumpit, & fornaculam, cui inieritur, ex- tremum cornu infiac. Materia eius potiffimitmss efl.autotychal- cum,quamuis 5c fi «Stilis fieri queat. Follem aedium vocamus argu- mento cauernamm iEoliarum, vnde prorumpunt venti, itidem es liumiditate terrarum,aliisq; habilibus refoluti magna ex parte. Ca- tinus autem aeris hoc modo explorandi fi «Stilis eft,& exhibitus cum iiio operculo G.litcra, &c. Alis prsterea adhuc fune formsanti- quorum pco fulminatione metallorum, has vide Num.p.Num.i o- &Num,n. qui plures expetit, currat ad aothores. Videßajuens S'hemn. C a p y τ III. De Furnu apertis vemoßs* P'Vrnvs ventoitis, feu Anemia, eil furnus apertus, in qucy 7* beneficio venti ignis vim augentis mineralia liquantur, & funduntur. Fiuic, fi forte mineralia difficilioris fufio nis fue- rint 9 v,t ventus (afficientem calorem fene non poffic-, aut Cav: t-. Basilicae Philosophica artifex celerius aliquid fundere velit, commode follis annciti · tur,qui ignem augeat,fufionemq; celeriorem reddat. Sedvcnto- fus farnus cum fuo folle in hunc modum cxftruitur, Num.i. Eri- gantur muri quatuor lateribusconftru&i iacentibus,interualloab inuicem pedali diftantes, cubitalis altitudinis, ad conifterium fiuc cinerarium conficiendum,quod litera A.indicat. In alterutro co- nifterij pariete oftiolum B. fiat, per quod ignis acrem attrahere, ci- nisq·, eximi pofiit. Porro fupra conifterium ferramenta ad craticu- lam C.carbones & vasimpofitumD.fuftinentem collocantur. Di- gitum latum fubcrate paruum aliquod foramen, litera E. figna* tum,fiat,per quod fol lis roflmmtranieat, mittendum eft. Furnus deinceps a crate in diuexitatem pedalis fiat ad focum F. confti- tuendum. Hic tandem fatis exficcatus cum paiuerecarbcnu n & luto aqua dilute inungitur, ac demum follis G. apponitur. Poteft etiam hic furnus,exigente nece dicate,calcinationiinferuire. Libauiusincomment. Alchcm. part.i.lib.i. de Sceuaftica artis, cap.i4.pag.1i5. talem perpulchram nobisdemonilrat formam, & praefertim ad fufionem & praeparationem ferri, Num 3. A. Focus furni concameratus, feu fornicis teftudineinftratus, a cuius finiftro latere immittuntur follium roftra, nimirum in cati- num,qui ibidem eft praeparatus more exco<5lorij feu praefurnij,ex puluere carbonum & luto circumpofitis ad margines faxis pro ma- teria capienda,& flatu coercendo. A fronte huius foci in pauimen- toftatuitur truncus cum incude, fuper qua tra&atur ferrum mal- leis. B. Caminus ex foco in altum edu&usin liberum acrem defi- nens. C. Folles, quorum nares in medium catinum iuntdireftae, &c. Hicfurnus non folum ad praeparationem ferri, ied& alias o- perationes artificiofiflimas quam optime habilis atque idoneus, modoartiftarc&eperpendat. Mirabitur forfan aliquis, quod hic nonfolumillosdepingamfurnos, qui ad Chymiam conducunt, verum & ad aeris & metallorum fufionem 1 Scias, illud fieri Audio fummo,quia nuIlusperfed:usChymicusexifterepoteft,nifi&: me- tallorum, aeris, marcafitarUm, ac mineralium, &c. fciat fufionem, ac naturam j ex iis enim omnibusChymieus medicamenta capit: Si enim rerum ignorat naturam, quid praeparat ? quid pro quo, vt aitParacelfus; Cognito principio,facile inueniuntui remedia, eo Liber Secyndvs. vero ignorato difficilis,imonulIusaditus adChymiamj Sed quid opus eil verbis, veritasin tribus confidit literis. Furnus apertus & ventofus, pro exfequenda vena,talis etiam eft apud Libauium, cap.u. eadem part. & lib. Num. i. A. Foci paui- mentum. B. Catinus in illo efformatus, iscpex cinerum materia. C. Naris feu roilrum follis. D. Circulus ferreus intercidis iuxta follem. E. Fumarium. F. Fornix fub foco ad excipiendos vapi- dos fpiritus,& deducendos. G. Follis cum fua capfa,& fulcris. FurnusaIiusNum.4.provrendavenaaluminis: Hiccftin qua- dram extru<5lus,iatisalte &le ad copiofamfaxialuminofi ma- teriam capiendam. Itaque etiam gradibus ad eius cratcrem afcen- ditur. Focus in terra eft, isq; interdum ita depreflusfcrobe ampla facdilabantat.Etisinmiditurperforamen:Uatcre,eademq;recra- hicur. De artificio moderandi ignis & operis ipfiuscöfulatur Agrie, Crematoriusargentifalminati.Num.i). A. Quadratum ex mu- ris intus relido cauoreceflu. B; Arcus feu fornix diniftis incerfti- tio: Vnde furfum paret foramen camini communis. C; Valua? ferres hamatas ad capiendum lutum. Earum obiedo Magifter a caloris violentia eft tutus, quanquam ptsrerea eriam vmbra- culo fronti adiedo munire oculos folear. Eft autem dextra. valua (luium reicc lignea fphaera, qua catinus figuratur poft malleum. K. Piftil- lus dentatus eft, quo figuratur catinus, teilte ante follem faepius tundendo compilandoq; irrigatum decenter cinerem. L. Catini iftiuscinereirudimcntum. M. placentafenpanis argenteus äful- mine recens,&iam vftulandus ad regulam, poftquam fuerit calc- faquiideo decliui ftatuirur iitu, vt liquor poffit profluere. G. Patinae, vel conchae feneae,in quas exhauftum plumbum argentofum ex catino infunditur, & Accommodioris tratftationis gratiafimul in panes minores diuidi- appellat Germanus defccnfor, qusii fortagines panum plumbi argentofi dicas. H. Trulla, feu cochlear haufto- rium. I.Spatha, vel contus. K. Furca. Trunci aerei relinquuntur iuper tabulis,vbi confoderunt ipinis horrentes. In fe habet defeen- forium. FurnusiequiturNum.16. A. Inquoconflantur recoquunturq; pauperes,&c. B. Focus eius fartus. C. Prae- furnium, in quod decurrit liquatae materiae riuus. D. Modius feu catinus alius,inquemefFunditur ftannum eliquatum, vt fiant pa- nes. F. Oftium officinae, feu G. Furnus alter commu- ni parieti, E. a poffico accommodatus, in quo peragitur miihira ftannea. H. Focus eius , & fartura. L Catinus ieu praefurnium. Poftquamhocmodoftannimiftura fa&aeft, fegregatoriofeu de- fcenforio proprio,vt di&um eft, feparatur. Alius Num.15.&ficconfiat- A. Vertex patens. B. Oftium,per quodlignaimmittuntur, quaevtre&iusdifponi poffint, mutulus fornaci circumducitur. C. Decurfus eliquati metalli, ieu oftium alterum, per quod & flammae emicant,& ritius deducitur. D. Prae- furnium, qu®d riuum excipit. Id profundum eft, vt multum mate- riae capiat. Qui induftrij iunt,medicinas fluxiles infpergunt, qua- rum vi defeendit Argentum, & fubfiftit in Regulo. Superior vero parsdepauperata, leu Argento fpoliata, exhauritur in aftamcm a dextris catinum, vbi in panes aeris pauperis concreicir. E. Panis. F. Catinus. Panes illipofteaincumuloscGmponnntur,donecre- coquantur, & a recrementis purgentur, feu ad regularem cxco&io- nem praeparentur. Graues ver0 ieu Argenti Diuices committuntur eam plumbo,& fegregantiim Haec ex Agricola paulo pluribus re- petiuimusjpropter Chymicumquem informamus quadam 3touMx Platonica.Patet autem,multo commodius pofle elaborari, flaccedatinduftria & experientia. Liber Secvnbvs. Furnusproaedsexco&ione,Num.i7.ralisetiameft: A. Dexter Leus cum fuo catino. B. fünfter. C. Lacuna, feu cornuviuum. D. Lamina ferrea oblique eretfta. E. Fulcrum eius ligneum. Sub- ietftuslaminae lapis eft ad finiftram, vt ei innirarnr. F. Aditus fol- lium, feufeneftrapoftica. G. Caminus communis. Idem furnus minuscperoseconftruitur,&fimpheiusdepmgitur. HaecdeFur- nis excodloriis, & iegregatoriis: Nunc Fumos depingemus .diris regulares. Furnus yEris regularis,Niim.i8. Furnus y£ns regularis camera- tus, Num,i9· Talibusfornacibusaes argento p. inarumfimul re- ad regulam excoquitur, quanquam diflimiliter. Nam quo purius nobiliusq; eft, cocitiusabioluitur, fiuntque placentae fubtiliorcstemiioresque,fanguineo vuitnrefplendentes. Tardius perficitur ceterius & impurius, fiunteji inde iaepenumero hocrecoquendum cft, vivacum panibus primis ,vno vel alterapro impuritate, qui inquinantur vicinitate fcoriarum & fordium ex camino & aliis. Quod fi ferri nonnihil imeclum fuerit, au t res ferro fu m fucrit,tardiffimeprccediropus. Sub finem magno numero ex catino fubuolar,quem Florem aopcllamus Isre- pulfus teftudrne recidit in catinum pauimemum focumque. Pars cum halitibus per caminum fubiataetiam in tedtoium canali- bus,quo tum delabitru,t um pluuiis abluta refidet,inuenitur,inde- que detradfa ad fornaces reducitur. Haec de Furno aeris regulari. Vides hic etiam Furnum x\ is regularem cameratum; Qui pingitur edam fine camera, & alis,ieu muris lateralibus, & intelhgituropus fieri communiter libero loco, idq·, cum nigrum eft, feu mailale,r d perfe&ionem perducendum eft. Talibus duobus quatuor indies abfoluuntur operae. Furnus etiam aliquando duplici inftruitur foco, Num.20. toti- demq; catinis.Nam extruitur in Hungariachbini forma cum prae- furnio &camino afronte: älatere vero cum feneftra, qua aes exli- quatis crematurae truncis aereis decurrit in mox fubk&um focum catino ampliore excauatum. Ilie ipfe quoque in vnochalcurgeo geminatusinuenitur ad operas ampliores. HincintelJigereeft,in prioribus duo nomina & poteftatcs artis in vnum ciTe redadum lurnam, vtfit per ie aliud Furnus aeris perfedtorius feu regularis,- aliudfi floriusfocus, quod Germani aptius dicunt, ©aroffCtt/ ■& In illo ad Regulam afpiratur coquendo: In hoc aes icinditurin placentas. Videtur autem hacc machina fuperfluaefle. Vt enim axiomate celebri dicitur: Fruftra fit per plura, quod fieri poteft per pauciora. Sed hoc inftitutum truncis aei is fcgregati vide- tur accommodatius eile,quod abfolutius coqui,tanquam fub terta fornacis fpecie reuerberatoria poffit, & fimul duplici obftaculo flos & mineraliaaflurgentiacompefd, dum non tantum intra ca- meram feti teftudincm fornacis continentur, verum etiam,fi quid profilueritjid camino excipitur. Pi&uraErckeri haec ertjNum.zr. A. Praefurnium ieu vertibulum ianuse inftar. B. Ortium furni fartum,reli&o foramine pro furno. C. Furni teftudo chbanodes. D. Camina ortium,qua ie fumus proripit. E. Focus externus cum catino apofchirtico 0pICl|}IjW&f. F. Focus apofchifticius fecun- dus. G. Paries porticus, per quem folles funt diretrti ,cuiq·, furnus dibanodes, quemregularem vocamus ©iUV ofjrcn/ eft accommodatus. Truncis autem aeris vftulatumefle,non obfcure patet exorthographia,& verbisauthoris. Negat enim pa- nes aeris farhiiceutes poft crematuram excoqui focis maioribus perfedtoriis, quibus iolent nigri aeris maifae perfici; ied decurtis ipinis, granis &c aere cinereo inferri in furnum percodorium, aifl- milem Sbatzenfi cxcodtorio, in quo ad purum aes perducatur, & poftea recrementis abrtradis in placentas diuidatur, id quod foco externo (non interno catino furni) fieri, picturacommonrtrar. Scoriae i nde fa dae re coquuntur in regu I u m, q u i to rrefa 6bus m i ice- tur nouis aeris fegregati toftique truncis, & ad purum elaboratur. Fumi fociq; aeris elaborandi, & argenti inde fegregan di, circa Syluam Thunngicam viitatL ‘Furnus aeris & argenti excoquendi,German. mer.zz. A. Capacitas furni. B. Paries anterior. C. Lutum,in quo interior earinus,cum fuo oculo. D. Cadnusexteiior, feu praefur- nium,& mafla aeris plumbi & argenti, eflq; panis mox in focum fe- gregarorium inferendus. Apud Agricol. haec mafla fit in fornace, qiiem Germani vocant (in Srifc&offill/quae eft eadem cum praefen- te. Mafia feu panis ifte Germanis dicitur,fcftffucf/ maxime ex aere & Ipinis plumboque, (interdum concurrente Iftharcyro, mo- lybdaena, Scc.) Basilica Philosophica Liber Secvndys. Focus iegpegatori us, Germ. 0ft'3*roffcn/Num.25. A. Pariespo- flicus,feu caput toci. B. Panes fegregarotij ex 2ere3pIumbo,& argen- to. C.Tabulae ferratae indecliue vergentes,reiida in medio rima ad tranfmi tuen dum fufum metallum. D.Paries anticus duplex oilium conft rue;is commune adfufl'arnium,quodeftcauitascum canali, ex quo profluit metallum in praefurnium. E Praefurnium feu cati- nus cinerarius,quod & ein eri dum lutoium dixeris. Focus tcftorius aut vftulatoiius, Germanis 24. His panibus aerisfegregatus deftinatuseft, vtpenitusexhauriatur, 3c in corticem trahatur, fl quid adhuc incil plumbi argentati. For- mam haber cratisjcui imponuntur trunci aeris confidentis, ab Agri- cola vocati Panes aeris fithifcentis.Inde decidue fpinaein fubiedlas ciuitates. Germani vocat %i)iiiOffcn/atorredo,quafi toftrinädicas. Focus aeris regularis,Feu aeris ad regulam excoquendi, aut perfe- öoriusaeris,Germanis Inhocenimaesfepara- to argento per plumbum., recoquitur ad finem feu regulam, fiunt qj panes tenues placentarum inftar, quod fiiTum aes vocant. Ibidem etiam colligitur flos aeris fpecie pulueris. Cinereum maiusfleu focus argenti aplumbo fegregandi,q> Ger- mani vocat abirdf .n/vei Chymicuseft luimi- natorius,propterfignupiübi feparati, φ eft ipecies radiatis emica- ttisq;, quafi fulminis cadore argeti. Debebat a fulgure vel corrufca- tione potius appellari. Simul hic eueniut,qflores purpurafeetes di- cutur jpprerhaliffumosq;,inter quos piir9aigctifp!edor effulget. Inter furnos adfundendumidoneoshaec forma etiam aptiflima eft,dequoLibau.incommenr.Alch. part.i.lib.j.deDiftraölionib; c.ideFufione.pag.zji.Niim.zy.A.Fornaxfuforiaaim anticofow- Graecis.) B.Eadem abfque antico, vt diipofitio cratis appareat. Verique in pauimento addita eftdefignatio cinerarij, &fouea feu praefurnium,fi placeat etiam multam copiam aeris fundere. Ο.'χανος feuyttmav, catinus fuforius triangularis pania forma repraefentatus. Neceflicas imperabit ampliorem. D. Eius operculum, E.Retinacu1· 1Q, feu capfa* cui incluius catinus firmatur. Ea ex ferreis bacillis feu armillis eft,& plerunq; defenditur.F.Catiniceps feu forceps arcua- ius adprehendedos catinos,cxtrahendosq; ex igni- G-.H. Vnci ver- forifquib.miiceturrnetallüin catino. K. Verfodusprunanfq» mu· äiusfuiliGetedaßaculusrecertiis.M-Namprunaemouei.tut detrar Basilica Philosophica hunturque iftis, maxime cur argentum ad regulam excoquitur L. Rudimentum Prunicipis. N. Alueusferreus, in quem metal- lum fufum immittitur. Scdfunt&aluei oblongi,feucanales, item tabula,typi,&c alia, in qua; effundifolent liquata, \t veli bacilli fiant,aut virgas,vel certa forma figurentur. Furnus fundendi vitri & maflas gemmeae, Primapars a&u vna-potentia duplex ferreo axe vel crateab humo feiungitur, vteinetibus & flatui iit locus. Per oftium ligna immittuntur, & fi- mul aura fubminiftratur. Sequitur Ergafterium pauimcnro diui- fum. EfthoGfornicatum,interftitium,in medio pertufum, fadtaqj flammis via,per quamebulliunr, &in cameram, vnde redeuntin pauimentum,elu<5tantur.Taiis fornax aptaeftrecodion’jfi ita fiat. Ac aliquando imerftitium inter vtraraque fornicem etiam cratis vicem prasbet, & fic conformatur. Tunc ligna per fuperius oftium iniiciuntur, difpofitisque catinis vel ollis, arenas, nitrum, ial, cinis,magnes,&:c.rniftaeliquantiir, cuius difpofmoniscauiamar- go,ambitusque cratis debet e fle folidus. Hoc modo mallemus ci- nerarij oftium ad latus vel tergum reie&um,ne obfta ctfufor. Sed confulciuseftin Hypeccaufi focum fieri, in fornice feu tefludinc collocari fundendam materiam. Ita enim purior conflabitur. Sed &ficre6Hasdifiungerenturoftia,fecusac pidtura exhibet. Arque ita fe habet fornax prasparatoria maflae & Hammonitri. Inde tranf- funditur materia in fornacem fecundam, cuius figura parum dif- fert aiam pifta. ftin&a, modo duobus,modo tribus,iam etiam arcuatim exihu&a, ita vtarcus iungantut muris, in quorum ipatio fecundo feneftra; fintfingulasprocorfiatuiis: lamabfque arcubus fimpliciter edu- 6fa: Imo etiam interdum foiitaria, vt tiiftegos, interdum fociata iun&aque fornaci laterali ad refrigeranda corfl .ta vafa, quod mu- nus tamen in triflega mandatu meft camera fupetiori, vt fit com- pendium operae&Tpatij: Triftegon proponimus tale ex Agricola. Concamerata arcuataque fornax, Numer.a 8. tria habet locula- menta. A. Imum,quamHypocaufincum Vitruuio vocamus, aut Pyiiaterium,feu focum, in quo ligna arida fuper axe ferreo acccn- faluculentaardent, & copioiä puraque flamma. B. Spatiumie- cundum, feu medium, quod Ergafterium eft, & Conflatorium. C. Tertium feufummum fub tefludine,quodcft refrigeratorium, fed non fine flamma caloreve. In co collocantur capfae tegulorum forma,quae vitra illata defendant deflammisfnmisqne,fiquisne- gligentias culpa exiftat, cum ars requirat ligna olxoneva, & eius gratia materiam fingulari clibano vel Sole feruente arefacere iubeac. D. Arcus lapidei diuidentes fimul fornacem in ftationes operario- rum,& fuilinetes fornicem. Illi in vertice centro communi coeunt, ieq-,interiecantmutuo.FiuntpIurespaucioresve pro arbitratu Ma- giftri,& magnitudine furni, quanquam nulla neceffitas arcus ex- cantes imponat,cum alicubi placeat inoffenfarotunditas,feneftri« nihilominus & ftationibusdifpenfata. E. Spatia inter arcus, qui- bus explentur,committunturque, fedillis extantibus. F. Oftium hypocaufti per quod inferuntur ligna, fubitura, irrepit famulus ad efferendos cineres. G. Margo fornicis diuidentis Ergafterium&: Hypocauftum. H. EiuiHem fornicis folum, quod eft hypocaufti tedum.In eo ftabulantur ollae hammonitrum continentes,ex qui- bus maturiusiamliquor extrahitiir,&conflando figuratur. I. Ol- lae,quas ea forma exhibuit Agricola. Sed nihil prohibet humiliores cfle,vt materia hauriri poflit,& ta men oportet eas aequare feneftrae marginem,vel non proculabcfle. Tot funt numero,quot fencftrac & ftationes conflatorum. K. Crater fornicisinferiotis, per quem flammaemicat confurgitq;inimpofitam cameram, indequered- procoflexurcuerfa,plerumque per feneftras elucet. Itaque ftatio- nes operariorum potius fune aeftuaria, cogunturq; illi fatis caloris fronte aduerfa &orc pedoreq;excipere, vnderarb praeter femi- cindum& togam lineam ad talos vfque demiflam, quidamidus gcftant, brachiis nudisverfantesvitra, tanquamcyclopes&nudi membra Pyracmones. Pallent plerumque & fitiunt non admo- dum longaeui propter colliquationes morbosq; capitis & pedoris, quae membra adeo habeant imbecillia, vt pauco vino vel ccreuifia inebrientur. Intelhgendum autem eft, ea Ipatia, in quibus ollae & craterexhibentur,cftiadaefle, fublatumq·, murum cumfuafene- ftua. L.Feneftra, per quam ollae inferuntur in folum ceftudinis iuxra craterem ponuntur. Ea patet tota. Sed eum conflatura per- agitur, laterculis lutoq; facitur, ita vt relinquatur faltem adi tus an - suftus, isq; diuifus interdum paxillo. Id caloris coercendae gratia Liber Secyndvs. Basilica Philosophica itioliuntur,,vtintenfusmatenamcopotentiuselaboret.CiimeniiTi iubiensperbypocauftum aura impellat deducatque flammam, &: ipiritus a iumrao rcpulfi exitus quadrant,confcrtim adfeneftras ve- nientes acutam ibi flammam exfufcitant, vudc cogitur vitrea eli- queicere. Per ifta orificia etiam immittuntur conflatoria ferramen- ta ad mafllilas hauriendas. In iifdcm ficubi coagulat durefcitcp am- plius vitrum,quam vt fingi porro queat,cogitur remoliefcere.Inde prorumpens calor ftationes quoq; calefacit, ncabrumpaturdifli- liatq·, materia. Sed fartae fcneflrte icon litera M.dcfignatur. Sunt quidem operari;fatis flaturae,vtfingulis Atlantas aut Lon- guriones videre putes j veruntamen fcabellis opus habent, in qui- bus confidentes circumagant, rotentq; vitra praefertimgerania,at- que in iuflam longitudinem producenda, non raro opus efl fca- mnis alcioribus. N. Margo fornicis fnperioris, quae eius £ü!um, quo tegi tur E'gaftedum, fimul indicar. Id litera O.notatum eih Recipit capfs vitrorum iam figuratorum, vt diximus. P. Fora- men quadratum, per quod ex Eigaftcrio admittitur calorrecipro- cus. Idinmedioeft, oppofitum crateri Ergaflerij, fcd angnfliuSc QX)fliura camerae fuperioris, per quod imponuntur tegulae& vi- tra. Itafehabetfornaxifla. Eftautemprocliue,videre,quod,niii vrgeat operarum inflantia, eadem fornax, fex aut o6to conflatori- busopportuna, folapoflit fufficcrc ad praeparandam, excoquen- dam,conflandamque materiam. Sienimo&afint feneftrac, qua- tuordeftinarf poliunt praeparandae, quatuor conflandae miflura:,. aut alternis vtmmqucprocurari. Quin&inhypocaufto fimul la- pides vitrarij vientur difpofirioneartificiofa, qua etiam fimul de- fendi poteft murus fornacis. Sed vbi vitra copiola fiunt,& die no- ö:eque operariis mutatis laborandum, ibi fatius efl, diuerfis db- ueriäperagere. AlioquinedamHaramonitrumnodle apuedsfa- mulisve praeparatum conflatores die claborantv Furni aperti Rhetici (Hypocleptaedeicenibrij primi, cocci a ba- culo di&i, pa&JW*, υτηξξιλίν, curui) effigies , Numerat. 0. Claufum habet focum, & verumque catinum plumbo eliqua- to, vel, fiopusferuct, miflura minerali 5c metallica inftruiflam» J). Exhibetaperrosvacuosque catinos, &anticumfocieffra<5him. A Paries frontis. B, Paries lateris finiflti. C. Receflus foci vfque Liber Secvndys. adparietem pollicum. D. Catinus foci cum foramine, per quod fubterfugit, quod eliquatum eft. E. Exitus catini fornacis in prte- furnium: Et haec eft illa via lea duftas curuus, quae inferto ligno ciEng: tui, Claulam feruen- lemq·,opereexcotftoriofignar. Feriantempcrfratftamquefub muroantico,vbifarturafoci eft. Non multum differtdifpofitioa praecedente. Catinus faltem fuperior extra fornacem iuntftuseft ci, qui latet intra muros in foco interftitio rupto. A. Pars media in foco. B. Alterum medium extra focum. Interuenic autem farflura in antico, ita vt cruribus pertingat catinum ; diuarica- tione veto liberum relinquat exitum, qui in fornace claufaocu- li fpeciem refert, cuius in RheticoFurno nullum afpeilui appa- ret veftigium: vnde &c ille coecus vocatur. Catini humiles modo indexuum, modo in liniftrum. Quoniam autem iftis furnisex- coquivtplurimumfolentnobiliorameralla, aurum & argentum» fiuc in venis fine, fme fornacum purgamentis, q«as cadmias vo- cantmetallurgi3&recreracntis.Nec minusetiaro prima forma fur- ni ahernantis, cildem maximeinferuit, folent binas coniungi, 8c concamerato camino fupponi, vtquicqnidfauilla Magiftt o etiam inuito, ne quid de ofeitante & imperito dicamus,corripuir, 5c for- nace extulit in fublime, exceptu redeat ad opus, & vna cum fcoriis Basilica Philosophica cadmiisque,ant fui generis materia recoquatur. Stru&uras iflmfr modi icon (equitur, potiflimum Norica? fornaci accommodaca3cx: quaiudicium fimile fieri dc casteris poteft. A. Furni Norici, iicp tribus lateribus reprasfenrati, Nura,51, An- tico, finiftro,dextro. B.Farturafubantico,F coprastenta. C. Ca- tinus fuperior. D. Catinus humilis. E. Sup a tornaccm dextram cffca&acaminivia,per quamafcendkfaui!ia F.Caminusabruptus, vtin cameram fpargantur fumi. G. Camcrse pauimentum aereis virgis Aratura,quibusaccrefcercfolentquaedam mineralia. H. Te- ftudo Camerae.. I. Caminusfubdialis,cuius planaca innititwr paui- mento : fed feneftras quatuor additas halitum iam metallicis ra- mentis, & mineralibus corpulentioribus, quas vei puluerulenta ipecie euc(!fla,reiapfafuntinpauimentam,velflammis refoluta lo- ci frigore iterum coierant, accreuciuntq* alicubi: Deftitutum,rc- uolutumque emittunt, nihilominus vnaiubterfngiennbus fpititi- bus, &c coiporum concretione refolutis, quos aura abforbet, dc paffimdiipcrgir, aut etiam vaporibus, aliisq·, halitibus miftosper pluuias,rores,aIiasqiapocrifesreddir. Vnde non mirum eihalieubi tindhiris, acrimonia,aliisq; qualitatibus imbutas pluuias & niucs cadere, cum eiuimodi caminorum paffim plena iint& habitata, & deferta loca, Vulcano etiam fub terra iuos halitus in auras ef- flante. Huiufmodi fumis flores, qui funt in vicinia,arborum nimi- rum vitiutnquepereunr, fi tanguntur. Plerumque enim fumi in- grauefcunr, cum elu&ati iunr, & recumbunt. Ncc ideo venenatae Cadmias, vel Arfenici, Marchafltas,ftibij,Mercurij·,fotorume fle putandumeftifulphuris&atramcntorum faliumq; fpiritus, alias fuo modo vtilia medicamenta idem peragunt, vtde faienicrofo, fumofulphuris,&vitriolivenaliquorecpconflat. K. lanuainca- meram ducens, ad quam pertingit fcala. N. Peream irrepit mini- fter cura fcopis & vulfellis, maccriamcj| conueriam & corrofam praecipitat deorfum in officinam per tubum litera M. Agnatum. L.Feneftra, qua fola aliquas camers&nt infteuäas, ianuaremota. O PilaSjfeuatlantides columnas, quas teftudrneff?arcusqncAiili>- nenr. Eas opere Graeco ptoPeriis captiuis,& Caryatidibus pote- rant captis Tureis, inpcrpctuam gemis ignominiam, expoliri, 'SSJj't* Us>J Jit 7ÜZtOS. 1 · Liber Secvndvs. Cruda? fornacis Num.jj.fimplids forma haec eft: A. Anticus pa- ries pro amplitudine fornacis latior: Et dcficitad farturam. B.Fo- cus cum fiia fartura, cuius fpecies humilior eil, quam fuperiorem, propter fufionis copiam r Er fime cumpyromacho faciendo pluri- mum deftinara fit haec fornax: Ille vero fiepius fiat ex pyrite tofto, crudoque, & ramentis, & fcoriis (fere tribus partibus tofti, vna crudi pyrite,fabulo eluta pytitae arofi,& icuriis fiunt panes.qui re- ittndki cremantur,iterumque quatuoi plerumque partibus iunda vnacrudirecoquuntur;n panes, qui ii fatfunt dites,cremantur,& excoquuntur in metallum; finondumaguntur,denuoperfoeura crudum cum paucis fcoriis mollibus, &m panes rediguntur. Alia ratio coramiicctpyricae 6. partes venae ferreae vei ferruginofi Upi- disquatuor, duas fcoriarum: Et haec excoquit,doneepanes fiant, apparet fluxilem materiam eiTe,quae non eget ali o foco. C. Os pa- tulum grandius, ad quod tecrementa fiepms iubfiftunt, &ipatha lolentauelli. D. Catinus altior. E. Humilis. Furni Heterophimoti feu haec efc effigies, Num. 54. A. Murus poilicuSo. B. Arcus ad regionem follium. C. Axis, ad quem Tympanum accommodatum agitat, vertitque, & folles mouct. D. Lacuna feu fouea fubterranea rc&a.quae ab Antico for- nacis tendit fub ea in aquagium. Eius eft & aliafbrma. Nam in tranfuerfumporrigicurantefornacenT, &inpofticum declinat ca- nalem euehendis halitibus vaporibusque, quos fucus incenfus ex terrahumidareioluit. Sed tamen coniuItiuseft,inanterioreparte prominere tubum,& non penetrate per murum anticum lacunam, ne aquas forbeat. E. Tubus ex ferro &emiiTarium vaporis cx la- cuna,per canalcm,qui opertus eftlapidc,ficut & lacuna ipfa. F.For- naxHeterophima tripliciter repraefentataj Et quidem prima habet oculum obturatum in fotnicataoftioj Secunda eundem paulo hu- miliorem in quadrato, fimulq; indicatur,cara infcruii e venis diffi- cilibus, hancfiuxilibus.Tertiaoftium torum pacensexhibet,vtfoci inftiuendilocusappareatoculis. G Oftiumacuatumfod. H. Os eius,feu oculus. I. Catinus ieu praefurnium profundus. K. Fartu- raquadrata. L. Praefurnium minus altum. M. Farturas locus pa- tens in tertia fornace. Plura qui defiderat,Agricolam coniular. Hocmodo 4.exhibenturfornaces,Num.$5.vno fchemate.T.V- ftrina argenti cil abfque regula. Eiufdcm vfus fornax nudai paulo tamen aliter efformaca. rf. Fuforia capfa popularis intus luto craflo farta,& in catinum efformara. Fit ex br?. ileis & at mil- iis ferreis tdpes, & aura infpiratur defuper follibus. O Vcntoia cftjfeuanemia ad effigiem furni cinerarij .extruila alias confufoni ieucommiilioni ilibij & auri deftinata apud probatores: eaquefit •x argilla opere figulino duabus partibus fibi mutuo adaptatis, quarum fupetior circa limbum fuftcntacula habet ad fuilinendam cratem ferream. Forisadditifunt globi manubrii vel anfarum lo- co. Ducitur fatis crailo luto, atqueetiam, vt firmior iit, craticula immiiia intus farcitur pollicari aut ampliore craifitie. Fit &cx fer- ri laminis, vna vel duabus partibus, quas intus in ergailerioiunt cx- afperandas, ad lutum accipiendum. Parantur huiufmodi forna- culi etiam abfque oftiolo ergafterij; prunae enim imponuntur per orificium in fummo patens. Forma facile intelligitur ex pi£lura,(I induxeris ofiiolum fuperius. Agricola quadratum fcheraa habet, quodadiecimus. ItaErckerusexcoilorium aeris depinxit, vtfaci- le pofiit pro hac anemia eile, atque etiam inferuire praeienti confi- lio. In Furno primo, litera A. catinum in foco prunis plenum defi- gnat, in quas atergo follis E. infpitat. B. Anid depa&a in focum eft ad trabis ferrea: pedatae, quam elementum C notat cufpidem recipiendam. Huic fulcro ligna imponuntur, vc eo luculentius ardeant. D. Valuaefcrreae vel aereae, quarum obie&uMagifterab aeilu defenditur. F. Catinus fecundae fornacis inanis. G. Aurae per folles incuifae foramen. Η. T eftudo fub focc. Basilica Philosophica Liber Secyndvs. C a p y t IV. T_7 Vc ν s qv e de Furnis apertis; Tefti Fant, quorum fupcrfi» *-*ciesre<5laeil.Furnuste<5hiseftiimplexvel compofitus. Furnus fimplex eil, quifimpliciter &abiolute iine alterius ad- miniculo conilat; EiU];calcinatorius,veldiiToIutorius. Farnuscalcinatoriuseft, qui rebus calcinandis inferuit, vtcse- raentafoiius & teuerberatorius. Furnus camicntatorius eil, Num.t. in quo ignis ad res caemen- tandas dextre accommodatur. Varij in huius operationis nego- tio poiTunt adhiberi furni, ille tamen, quem modo deicnbemus, tum ob igniscontinuitatem, tum obeiufdem conucnientem gra- duum adminiftrationem, pras omnibus aliis nobis arridet, &fe- quente modo erigitur: Fiat murus ex lateribus in quadrum, qui intrinfecuscubitalisfitlateralirer, & Furium ad icdlionem primam vfquepedalis,adconiilcrium,litcra A.notatum, conilitucndum« Porro ad fecundam Fedioncm adhuc pedalis fiat, adergalleiium conficicndum,quodlitcraB.oilcndit. Inde ad turrim furnus incli- nari debet, C.ad altitudinem vniuspedis. Porro ab huius furni cu- ipidc turris. D. Tripcdtlis in altum eueheda eil,cuius interior pars iit pedalis capacitatis. Arq-,itaexilru pag 282. tale Num.7; demonftrat etiam calcinatonurn : 1£. Cifta calcinatoria. Lj. Eius operculum humatum, a quo iu/pendendas Iamcll«,eius locum fuftinereollafimilispoteil, aut fortuitus acer- nus gigartorum,aut polentae hordei cxcod:i,&c. gf. Olla cineri-· bus calidis plena, in quibus fepulr« fune prunsiunipenn«, &oIla' cum medicina acri halante, operculum intus vncis inftrudumeft ad lamellas tenendas. Arenarium cum foco viuo. Ei lebes ter-- reus imponitur cumhydrargyro vel plumbo. Lebeti tuba inuerfa adigitur luto* Tub«orificioinfterniturlamina metalli, fi hoccft Basilicm Philosophica calcinaudum.-finhydrargyrus, isiniacculo fuper fumum plumbi ycl cinnabaris,vel fulphuris demittendus eft. Ifta tuba poteft fieri tricollis feu triucrtex, vt figno 0- plures laminas fimui calci- nandas. Ceteracommittimusingeniofis. , Calcinatio per aquas fortes, interdum etiam peculiaribus perfi- citur furnellis,quos feparatorios vocant; alia janemiis, cucurbitis, tripode,Scc. Figurafingularjshteceft,Nura.8. A Fauces dute.pcc quas immittitur cucmbitulareparatoria;,& retrahitur. B.Feneftue ad contemplandum vitrum. Poteft ibi pauimentum fieri, vt inter- fit inter pyriateriurs& ergafteriura. Calorem veio accipiat per fo- ramina. C.Oftiolafornaculas. D. Cineraria, &refpitacula. Ci- nerario imponitur lamina terrea perforata quiefeens fuper fulcris ferreis fcu bacillis. E. Cappa vitri, quas & Furno calcitrantis ido- n£a.F. Armillae fornacem coercentes. Alij tam laborioiam Fornacem repudiant, contentiq, funt focu- lo cum tripode arnfillarijNum.?. Talem depinxit Eitkerus infa- cundo Docimaftici, &c. Antiqui tali etiam viebantur fornace reuerberatona, vti videre fft,Num.io. Varij pollent adhuc dari iptcics., verum nulla nobis occurrit melior ac habilior, quam illa, quae Num.i. m principio cap.appi dia eft.Nuncad Caput fextum accedemus. Fideßqutns Sihcmt, Car ? · Basilica Philosophicae C a p y t VI. De Furno vcßca, & catinario. HActenv s farnicalcinatonj.DiiTolutoi.-ij funi: furni fimpli- ces, cuius ope, fabrile a craifo traiiciendo, rcsdifTuluuntur. Sunt autem Afcenforij, aut Defcenforij. Farnus afcenforius eil, quando afeendendo diiloluimus. Is ficcus eft,vei humidus. Furnus ficcus eft, vbi vas materiam continens nulli aqua? impo- nitur, fed praeter humorem externum diftblutionem promouetj quod fit in vefica vel catino arenario. Furnus veficae eil,qui rei in vefica diiToluendaeinferuir. Isappo- fitusNum.i.ciufmodieft: Quatuor muri in quadrum pedalis alti- tudinis ( vt tamen latitudo pro vefiese capacitate variari pcflicjpro conifterio,quod literaA.defignat,erigendi funt. Sed ab vno latere in fundo duo fragmenta fufficiant ad angulos ita pofita, quod in medio illorum ipatium inane cinerario ad 6. digitos lato & alto, B. notato,conflituatur,& fuper illud reliquum eiufdem partis cceteris eft coaequandum. Super hoc ftrudlum bacilli ferrei in modum cra- ticula?funt collocandi. Ita conifterium exftru&um erit. Super hoc patesprofococonfidendoftruendifunt muri.altitudinefefquipe- dalcs, relido oftiolo in medio farno, litera C.fignato, per quod carbonesadminifiraripoliunt. Superhunc murum baculum fer- reum.quiimpoficam HiC- c6' itaque exftru&is murus ad altitudinem veficae pro eigaftulo conficiet; do continuatur. Obferuandum tamen eft,furnum tanta: capacitatis extruendumelle, vt inter illuni & vefieam duorum di- gitorum fpatium ad minimum intercedar,quo calor vefieam debi- te c' xumdare pofiic. Impofitadenique vefica D. furnus tegitur, prominente nihilominus vefica: orificio, 4.item ventilabris E.reli- 6hs Tandem cuilibetforaminifuura obturamentum formatur,ei- que imponitur. Species eiufdem plures vide Num.z.Num.3. Nu- mer.4.Num.?. Num.6.&:c. Num.7. Catini furnus eft, quo catini adminiculo res diftblui- mus,eodem modo.quo fuperior fefe habet,nec quicquam adftru- €lutam quod attinet,ab illo diuerfus eft y nifi quod loco vefica ca- tinum , vel aliud vas materiam diiToluendam continens, impofti- Liber Secyhdvs. mus,&farnumob(cramus. Si autem praeter catinum igne aperto aliquid per inclinationem au t latus diffoluerc velimus, farnus ali- quo in Utere quatuor ( vel pro re nata ) fex digitis latis ad conue- r.ientcm rapacitatem vacuum locum habear, neccileeft,per quem vas prominear.Hic farnus maximi vitis eft in omnibus ferme difib- lutionibus,fiueper cineres, fiue per arenam, fiue per ferrum fiant, fiue tandem perignem nudum perficiantur. Libauius noftertales nobis depingit formas,Num 8. Farnus carinarius cilindrotes, in- quit,cuius ima pars couiftctium bifore: Media pyriaterium feu hy- pocauftum :iummacigafterium. Huic adaptare velahenumpoteft pro balneo, vel veficam pro ilufa ficca.vc appellant, vel catinum ci- nerarium,aut arenarium. Si irem placet,(olidam continuamqjfac totam & fixam ex latere (edo in circulum: vei opere figulino parti- bus diuiiam.Non opus eft,vt admonearis trabe ferrea,aut murulis, aut bacillis ferreis muro infertis difcecnendurn effe ergafterium, ab hypocaufto, vti nec crate (epauandum conifteiinm, Illud obfer* uanc Magiftri, vt ouali figura paularim ergafterium ftringatur Sc capacitas vtraque ( etiam pyriaterij) in cratulam anguftam defi- nant,ficut fupra vfdifti. Nonnulli cinerarium (parium geminanr. Sicenim calor validior fubminiftraturfoucturq·, diutius. Itaque hi quatuor partes fornacis habent. Addunt aliqui quintam. Inclu- dunt enim totum opus, quod alias fub dio eft, coelo,feu teftudine concameratae, defenfionis gratia, &vt calor eo felicius operetur. Sed in plerilque hoc coelum adu non differt ab ei gaftcric?,cum e- ius fit tegumentum. Caecerura ifta fornax redis vafis potiilimum cftaccommoda: Praeterea etiam inieruirepoteft operis apertispro anemia,vtfufionibus,decodionibus,&:c. Sed pidura altera, Nα- ιτία.?.incifuramhabetpro retortis, fiue nudo igne committendis, fiue cinerario,aut arenario interuenientibus: & poteftetiam vtra- que quadrata, vel quadrangulafpecie conftrui, nec vni faltem vafi, (cd pluribus communis fieri, fiue ea lingularibus catinis fint do- nanda, fiue vna amplo communiq; comprehendenda.Haficpoteft fieri; Amant formas rotundas plerique, quod accommodatae fine perfedioni ad exemplum maioris minorisque mundi & monadis hieroglyphicae. Procis aliqui polyganias faciunt, quibus fubftcr- nunc quadratum pedamentum, aut pentagonum , hexagonum. odaedrum.pleraqueprolociopportunitate &arbitrato. Imitare* quod tibifuaferit praeiens confilmm.Quasiam oculis lubiedas vi- des,Nam.ii.cubum repraefentar,Num.ir. quadrangulum It i£ pr- &\ς. Cubi planum fecimus Rhombi forma. Tufae quadrarumre- dilincum atuRhomboides. In eo vnicumfaitem foramen pinxi- musprovnocatino placer3ruexprime 4.sut 5.ira vtper medium dcfcenJat canalis in craticulam,per quas prunas delicias. Circum- Äent ad angulos 4 catini, quod maxime tunc fieri poteft, cum in officina nullo latere impingit, fed vndiqusque liberum habet ac* celfiim. Nihil tamen prohibet pofieriore parte parieti cohsrere. Praeterea etiamfi foramina,non tamen nrcefleeft tot fuppo- nere catinos, fivnusfic fatisaropius: Er pro huc nos pidurarn de- dimus, in cuius antico vides ab angulis paulatim verfus craticu- lam coarbtutum fpatium effe, figura ouali, iuxta craticulam oftio peruia. Super illud olfiam ab arcu duorum digitorum diftamia fundus catini definit. Nos quidem olfio affignauimus tertiam par- tem altitudinis crgafterij & focij fed tu in tua officina fequere ra- tiones tuas. Tcdum planum cft,nimirum ex tabulis ferreis 4. toti- dem faucibus perfoffis, & fi libet addere canalem medium , quo loco concurrent, lunatim excila debent die, vt circulum exhi- beant. Aliterpro vno vaie id adaptabis.Pro ferreis laminis fciuienc fidiles,aucctiam tdlae,& lateres plani, nifi velisrtdoriuminduce- roex caementis vel luto, vel vtroque, quaevtfuflentcntur, trabes tranfucrfaefacienr. Cinerarium duplo humilius eiUbci.& ergaile- rijfpatio. Sedin re maaifefta non opus cft verbis. Ex varietate hic plurcs formas confpicerepotes,Num.10.Num.15. Num i4.Num. if. quarum explicationes poteris capere ex commem. Alch.Libauij,part.i.Jib.i.deSceuafficaa£- tiSjCap^.pag.^o.&iyi.- Basilica Philosophica Liber SEcvNbvsr Ccij}'. 67 , Basilica Philosophica C a p y t VII. BAinei furnus fequitur, Num.i.vbiin alieno calidam conti- nenti diflbluimus. Hic furnus eodem modo, quo Inpcriorcs furni cxftruebantur,erigitur, & loco veficscvel catini ahenum, ad idfabrefa&um, aeneum ipfi imponitur. Aitin roris balneo aheno aliud quoddam vas ex cupro cufum, fcquentiq; modo formatum fuperimponitur. Fit vas rotundum,duorum aut trium pedum alti- tudinis, cuius imum liceras A. intra ahente ilnum recipiatur, & commiiUiraeadeo quadrent, vtapee concludi & conftipari poilint, ne tantillum aurae vel vaporis exipiret.Ex huius vafis aliquo latere, canalis vclepiftomiumprominet, qui labiis inferioribus ahenum petit,vtexigente id neccfiltate, per illum recens aqua fuffundi pof- nt. Proximaab aheno hoc vas circumcirca plicam aliquam habet, cui lamtna perforata B. quafi feptum traniuetfum, impolita vafa continens,accommodatur. Saepenumero etiam accidit, vtpitira digerendaiimul veniant, quam v.mm eiufinodi vas capere poflir, quocircaadpenutiam hanclupplendam,alterum primo,veietiam tertium,tempore neceiHtatis, & exigente digerendorum copia, fe- cundo imponi potefl. In fummo vafis operculum cupreum, C. conuenicnter iundfuras claudens, nc vapor inde exhalare queat, adaptamus. Quando autem per Balneum roris abftrahcre aliquid animuscft, vafis huius non egemus, iedcucuibitaahenoprofun- diori,imponitur,hactamen cautione adhibita , neaqua ad vitrum pertingar. Oportet enim vt tantum vapor illud circumdet & cale- faciat. Tandem operculo balneo infemientijVt vapor exhalare ne- queat, obferatnr. Varias formas Libauius nofterinducit, ex quibus aliquas huc referre placet, vide eiuscommenr.AIchcm, part.i.lib.q.deExtrad. cap.^.pag.joS.Num.ii.& 13. A.Murus,quopyiiatcriumaberga- ftcriaeft diuifus, & in cuius parte anteriore eft balneum, in pofte- riore focu£& furnus. B. Furnus fub cortina, in quem putamus per murum foramina ieu aeftuaria penetrare, vt aliquis calor, modicus tamen fubintret, & balneum foueat. Quanquam enim cortina plumbeacfhnon tamen facile liquefeit aqua prohibente, ficut nec De Furnii Balnei. Liber Secvndvs. cum apnd Pliniam hxiuia decoquuntur ex eodem metallo vafis. C. Berchile feu cortina aquam &vafa continens. Eam quadratam intelligfjdocent verba Biilcaiis,quae volunt compingi inter fe late - ra. Nihil tamen prohibet, quin etiam figura rotanda exprimatur. Interpresicripfit, paruum fieri debere Berchile, & ollam aeream magnam ; 8c tamen indicat, pluribus cucurbitis capiendis fuifle aptum. Icaqueilludparoum putamus,humilia latera defignare. D. Operculum tot foraminibus peruium, quot iunt cucurbitae, fuirq; tantus apparatus proculdubio nen vnius atque alterius graria pro- curatus. Quomodo emineant cucu; bitae& alembici.nan eft diffi- cile intelle&u, itaque cos omifimus. E. Canales ex aheno poft murum in cortinam ipcdlar.tcs, pcffuntque collocari humilius. Nam feie cx fundo alienae picdcunt. F. Aquae dt.dus ad abun- dantiam deriuandam. G, Furnus cum aheno. H. Fumi canales. autem haec balnei ratio hodie non eft invfu; fimilis tamendiipofitioexcogitaripoteff. Talis fete eftilla,in quafutnus quidem fub aheno ignem fouet; fed a foco in proximum murum recellas eft,& caminus, in quo alienum cum aqua collocatum eo- dem fempei igneincalckiiraquamqi calefit dfarn pctEpiftomium in Balneum ante murum infundit. Gefneriquoque pifturafimili- tudinem expreß!·;: (cd omnium accommodatiffimae iunt accdia:, in quibus balneum vnum aurpiuia turriculae ignem & carbones continenti accommodatum eft, vtfupra politae figurae offendunt. Satis aperta eft haec figura, Num.i. vbi litera A. ponitur, intelli- gas pyriaterium paulatim coar&atum eile in ventremanguffum, cuius ima pars feu fundus craticulam habet, lit era B. notatam.quae vc confpia poffit, offium laxanimus. C. Opercnlnm furni cup fpiraculis quanior.Forarr.cn in medio eius ira capax eft, vt compre- hendat ahenae collum. D. Capfacxligno, vel terra figulinanon affixa,fed mobilis. E.Teff udo.- Eft & aliud Balneum phiolarum, Num.3. quo ipiritus fubtiliffl- mi, atque adeo veta Quinta Effer na vno opere, &cum craflicte aquofioreqj luceo ita fecernitur,vt inuifibih ipeeie per alembicum in conceptaculum decurrat, ibiq; colligatur. Biipcfitio Libauij haec eft: A. Tegumentum fornacis circularecumquatuorrefpira- culis. B. Operculum aheni cum foramine ad aquamimmitten- dam. C.Phiolae collam. D .'Spongia in cius medio. E. Filum,cui al- lieatafpongia. F. CommiiTuracerafarta,&:charta. G. Orificium phiolae prominens in alembico, inuolutum charta. Plura fimplicis balnei exempla produccre,noftrinoneilinft:ituti,duas tamen for- mas arcanas, quarum vnam,Nam.4. piodeftillando S.V.ordina- mus, alteram pro fpirituvitrioli, Num.f. quas ex piduira demon- ftratasvide: Adderemus etiam illam, perquam dcftillanturfpiri- tus vegetabilium, fed illa facilis ac fimplex, requiri rq; paruum tan- tum phiolamj&c. Inter Furnos afeenforios hio etiam notandi funt illi, qui ad fiib- Kmationem habiles exiftunt: Primo audiendas Libauius; deinde ex noftrapraxialiquosdemonftrabimus.Vidccomment.cius,parr. j. lib.4. cap.7. pag.501. Num.6. Sublimatorium coccum Num.7. Sublimatoriumroftratum.A.Cinerarium.B Pyriatenum.C.Spira- cula. D. Orbis terreusexeifus in medio. E. Collum matulae; Eteft fiftula terrea,cuius duplex forma fcorfim repraefentatur literis H.& K. Forma H. ampleditur matulae collum,eiq; foris agglutinatur; fed K. definit in limbum cxcifum, quiinFeriturin matulam,quam tunc intus oportet fimili limbo inftru&am ciTe, vt fu perficies caui- tasq; interna fitaequalis; Alias prohibebitur afcenfio per latus, dc impedimentum fpiritibus obiicictur, quin haerebunt in extante margine,neceleuabunturad operculum. Non autem tantumper mediam capacitatem furfum feruntur,fed & repunt per latera,qui- bus veluti per viam ducuntur, 5c diriguntur: nonnunquam etiam accreicunt more pruinae. F. Capitellumieu Alembicuscoecusfora- tus in vertice,vt fpiritus humidi exeant; & deinde Baculus M.inie- raturin explorandum fublimationisprogrcfl'um,praecipita»dum- que deorfiim,quod haerere noIumus,vt fit,cum hoc opere figimus, vel vnimus. G. Forma matulae continentis vix ter- tiam aut quartam partem debet implere. Qui enim multum vafi angufto indunt, iublimationis fiiccefiu pnuantur. N. In altero fchemate cucurbitae collum defignat. Nam pro matula etiam cu- curbita ex amplo paulatim in anguftnm coai&ata fernirepoteft; fed dilatatum oporterciTe orificium. O. Alcmbicus fublimatorius cum roilro curto. Addi illi nihilominus foramen in verticepoteft, ad explorandum iublimationis cuemum. Basilica Philo sophic je Liber Secvndvs.' Aliafublimationis ratio per ollas multiplices, hac etiatn denin- jgipoteftfpccie, Num.8. Nihil refert ip hoc ichemate,fiue omnes iint ollae fidtiles, fiue Alembicipcitufi,exceptofumo.coeci,aut!O- ftrati.vel inferiores poiTimrcceci eile,fummus roftratus,veI contra imusroftratus, cum hum ich ipiritusnon tarn alte fcandunr,quam iicci.Summa clla eil caput A ima/pinum ,aut Cyclopicum mono- culum. Pro eo intecdum eil galea ferrea,praefcrtim in fublimando ilibio.Sublimationisin latus apud Euonymum fit mentio. E;us pi- dluraeilhiiiüfmodi,Nnm.ii. Furnusreuerbcrij.incuiusErgafte- rio duae cucurbitae oblongae obliquae finium contundentes jun- guntur, occurrentibus ampullis in ventre vno foramine pcrtufis. Sullcntantur hae fulcris,vel fcabellis,aut tripodibus. Licet cuilibet efH: gere firmamentum pro arbitratu. Luto cucurbitae armantur, firmiilimeq; obturantur commiiiurje. Farnus tegitur laterculis, inter quosfiararozeludantur. Ampullae poifunt pannis madidis fterni, & fubinde refrigerari. Variae adhuc funt formae a noilris praeceptoribus innenwe, quibus iublimationcmattificiofam infti- tucrunt : Exempli loco duas, eastpnouas, huc referte ncceflariurn duximus. VnaeilFlorum Antimonij,Num.5>. Altera eil Florum ex Xoue & Saturno, cum falcnmo, Num.io. Sunt & alia genera fublimationum ,vt Florum Reguli Antimo- nij,fulpharis vinijfulphurisvitrioli,falis Armoniaci, Cinnabaris ex Mercurio & fulphure, Mercuri) in fublimatum, Panchymagogi Quercetani, Mercuri j per fe,fulphuris per plumbum, &c. Haecd nobis omittuntur, quia non lolum in furnis fita funt haec artificia, fed plerumque in vafis, ideoque probe obferuandum, quaenam debeant illa vaia efie,& deinde confideratfdae funt rerum proprie- tates,ac narurae,nuru altius in fublimceuehipoffint, an vero alium gradum iubiimationis requirant, &c. De His artifex ipfe capiet confilium. Inter Furnos afcenforios non inepte etiam Huc veniunt refe- rendi cinerarij & arenari), ex quorum forma vnam huc transfe- remus ex Libauio, camque talem, Nam.if. A. Capfa quadran- gula c laterculis, in qua catinus corrclpondens fi&ilis, vel ferreus, trabibus eferroiniiftens, arenis impletus puris elotisqac. Basilica Philosophien vel fabulo ex filice. Capacitas tanta eft, vt pluribus cucurbitis in- fcruirepoffit. Statuitur in'ofticinas pauimcnto libere, vel finiftra parte muro cohaerens. Tegitur latere .-Relidiscucurbitarum fora- minibus. B. Hypocauftum,cui duplex oftium.pi iris ab antico,po- fteriusa dextro latere, vt digeri ignis poftir. C. Conifter um eo- dem mododiftributum. Magnaeampullas roflris commiffaefunt, vtintelligatur, hoc modo ipiritus&aquas fortes deftillari folere. Famulatur tamen & aliis multifariam eficatiis.Nam mutari in bal- neum &cinerariumpoteft. Furnis defcenforiis annumeramus etiam deilillatorium angui- num,vti appellantia forma fiftularum per multos Hexus,anftadus, circulosque more anguium intortarum, per quas longo tradit means ipiritus paulatim coagulat, & in receptaculum dcftillar. Procurari ea operatio poteft variis mcdis,balnco,cineribus,arena: fed probarunt artifices veficasTcuftaphasficcas, cum ignis imme- diate vas continens tangit id, quod habet fuccos vel offas, ex qui- bus ipiritus aut oleum eft eliciendam. imponitur Alembi- cus cum iiftula ex vertice prodcunte.Ei anguini dudus junguntur, ducunturque, vel ftatim in decliue per fr gidas dolium, aut cupas: Velin medio occurrunt ampulla:, exqualurfum furgunt, peique ambages anfraduofas in refiigerium, & hinc in excipulum tc#i- dunt. Vafaintclliguncurexfequeniibus,& quomodo e ilcmias eli- ciantur , ex quibusrebus, quafpe, & pra;ccllentia, alibidiiputan- dum. Nunc aliquas i·lifci tfCTÄf depingamus. Taliforma communirer vtuntur aquarum ardentium & oleo- rum dcftillatotcs, Nuracr. 14. Differunt accidentariis nonnullis. Nam furnum aliqui h bentquadratum, vbi ipkacula per fiftulas leu tubos eftormaiur.Oftiola quoque in quadrum coniiciunt,eftq; cinerarium modo vno modo tribus ianuis peruium. Alembicus plerumque eft pileus ccecus cum foramine in vertice, cui inieritur fiftulaanguina. Nosei non acuminatum,fed ruberofum verticem fecimus,vt in galeam veluti in vertice criftatam definat. Promineri inde cono demum infetitur meatus ferpentinus in partes diftribu- tus,vtpoflltlcparari, & expurgari. Sed in opere commiiTurasfunt exade obturandas, ne quis ipiritus fubterfugiat. Per dolium ita tendunt tubi, vt circulariterindccliucvcrgant,idq; velfimplid- Liber Secvndvs. bas meandi*,vcl geminatis,feu in orbem femperredu&is morean- nulorumintortorum.quod Germani dicunt gtfdjftmgtn/illud $0 frumtmUbi fpira fic ex circulis parallelis; hic viciilim protuberans & cadens flexus. Dolio aliquando fubduntepiftomium, vtaqua emitti poflit.Idera praeftat foramen cum cono. Alias id generisfor- mas exhibet Libauiusincomment.AIchcm.parr.i. lib.4.cap.ii.pa- gin.511. Vulgares modos per ferpentinas, vide tales,Num.16.Nu- mer.17.Nam.10. Aliud genus Fornacis deftillatoriai cum fidili galea, & cupreo refrigeratorio aheno, quod eft vfitatiffimum, lignoq; calefieri po- tcft, Num.18. Vulgaris modus,quo vini aduftores vini fpiritus refrigerant. Ve- ru m haec refrigeratio, quas fimpliciter per rc<5tas duas fit arundines, efl debilior, quam vt poflicingentibus ipfotum ahenis fufficcrc, Num.T«?. Aliud vtilifllmuminftrutnenturo, quo artificiofiifimaedcftilla- tiones modico calore, exhalatione duntaxat, & vapore aquae cali- dac.fieripoiTun^Num.zi. Vas ligneum cumbafi, in cuius medio rotundum fit foramen, vt deftillatoria galea inicri poftiti alia item circum foramina,per quae calentis aquae vapores exhalent,conficito. In fummitate quo- que dolij,galeae collum operculo circumdato, ac circumcirca pan- nis cuftodito. Lateralis arundo, C.Iitcrafignata, ebullientem a- quam,vtliterae A.B.oftcndunr,ne fornax laedatur, demit, huic in- ferta eft alia pama arundo, quam litera D.oftendit,quacfurfum de- bet erc&acfle, per quam plus aquae aheno infunditur, vtfubicdU figura commonftrat. Aliud artificiofum deftillationis genus, abfque igne, Num.it. Globum ex aere fiue cupro, interiore parte concauum, fiue inte- grum, cum foramine tamen paruo, vt calefaciens materia imponi queat,fiue in medio diuifura, vt coniungi queat,conficito; Hunc globum in vafis aquam continentis fundum imponi, operculo cum foramine in lummitate vafis, & circa galeam, vt antea indica- tum eft, imponito, vclut etiam adie&afigura explicat. Alia globorum abfque igne calefacientium apparatio, Num. 1 j. Recipe partem vnam calcis noa exdn&ae, dimidiam partem iui- Bastiicje Philosophica phucrs, quadrantem nitri, puri aluminis partem odHuam, conum— de;fingu)a,&inpraedfhmiglobum mixtainferito,atqueita-obfir- mato,vt neque aer neque aqua penetrare valeant. Hoc globo ma- gna vafacalefieri poflunr, eftq; genus quoddara natutaiium bal- neorum. Globo quoq·, hoc aci multas galeas, li in medium, fecun- dum prasferiptam formam,co!tocetiu,.vti licebit. Fornaxdeftillatoria,in quavnoigne jt.gakisvti poteris,v ias- que herbas dcftillare, Num .2 4. Hinc i feq itm fornax art; ciofa,. in qua 40. cucurbitas vitreas potens imponere ad deitdi idas ex her bis ali isq·, fpeci e b us aquas,Nu m. 2 p AliudgenusTcftudinifimile,Num.ui inquociraimcirca :o. galeis vti poteris omnibus, duabus tantum inferioribus denq mftum calorem habentibus, atque herbas vino acecovc made£&- «ftasdeftillare.in fequenti fchemare,Num.i7i-appatecahcnum cu- preum magnum, in quo iuxta eius quantitatem tot potens impo-· nere vafa,quantum inftrumentum cft capax. Viitaufilma forma eum galeis 4. Num.28·. in cuius medium fr- €Hlcinieripoterit,proarenacapienda> in quod Pellican,aliave cir- culatoria imponi poterunt. Eiufdcm peno formae funt fornaces,· Num.38'. iedin eo differunt,quia ilmul poliunt vfnrpa- ritam pro balneis,digeftoriis)cirGulatoriiS}acdcilillaipriis, item v?c. ad ignem apertum. Ad hos modosinfequuntur varia deftdlatio- numgeneraacbaJncorum fchemata, quae diligens artifex non o* pus habetambigua deferiptione,. ad oculum enim fat funt conipb cua,Num.29.Num.3o.&Num.3i. Figura Num.32.ad parietem fine murum collocari poterit,mul- ta paftim habens foramina, qua: ii fornax purganda fit, aperiri queant,Num.34. habes formam deftillationis iiueputrefa&ionis per fimum equinum. Saracenorum, qua deftillacio dicitur per frigus & per glaciem. Schema 36. repracicntat modum, per quem probanturaquaeaci- duls£,thcrmarum,&c. Num.-37.habes Fornacem Philofophicam Arcanamcxantiquomanufcripto huc relatam. Num.3 S.repraefen- tat deftillationem Balnei roris, cuius deferiptio manifefta apud PoÄillimum. Num. 40. vide deftillationem olei fulphuris per campanam. Num.qj.vidcgcnusdiplomatisjeiusverodefcripbo- Liber Secyndvs. nem pete,iiplaGetjexLibauio,&c. Sunt infuperadhucaliaBalnea, & plura fornacum genera, ex cupro rota confecta, quibus duae,vel nes,velquatuor vicreasautftanneascucuibiiie imponi poliunt, at- que parata funt iuftas fornaces triangularis liue quadrangularis a- heni ad formam, tribus quatuorve ferreis pedibus, per medium a- heni vtr.culusieu arundo cuprea tranlit, in imoferreaeft,&angu- ila, anguiisq; acutiscracicula, perquam cinis decidit, iniummo carbones iniiciuntur,duo liue tria impolita mutuo, cum foramini- buspro acre incilis, quorum alterum alteroeftmaius, vtignisper ea regatur,habens opercula: Stantibus iam cucurbitis in aheno,in- tegrum plumbeum fiue cupreum operculum, quod cucurbitas, vc immobiles conii liant, includat, imponitur: Foramen aliud quoq* inerit huic operculo, per quod aqua, ii opus iit, cum infundibulo infundipofiit. In latere aheni arundo, per quam ebulliens effluat aqua,infigetur.Eius formam in triangulariaheno pro tribus cucur- bitis, vide Num.41. proquatuor veto cucurbitis, vide Num.42. Vulgares fornaces, quas Germani Rofaccos pileos vocant, non- nullas ex terra adulla conficiuntur, atque figulo vitreo colorein- ducuntur; fcdquiaidgcnusell vililliraum, omiffionedignumiu- dicamus,interim tamen,fi placer, horum videre delcri- ptiones, confule Herbaria, & videbis cx promptu depidlas,&c. Vidt feyuens Sihtmci* Baulich Philosophico Cay: y _ Liber Secvkdvs. C a p y t VIII. Oe Furnii deßenfiriü. FVrni dcfccnforij fcqmmtur , cuius adminiculo humorem deotfum propellendo,remdiiloluimus. Eriguntur autem mu- ri, Num.i. ad coniftcrium lircra A. quos vas aliquod recipiens B. ab omni ignis violentia rutum contincatjconifterio imponitur c- iufmodicradcula, quae in medioforamen rotundum habent, per quod (apertoris vafis orificium C tranfcar. Muri porro conti- nuantur ad focum, vbi& crgafteriura conficiendum, quodlitera E.fignatum cft, cui di&um vas D:inuerium imponitur, & pro re nata obferuatis ignis gradibus d iTolutio fufcipitur. Libauiusincomment.AIchem.part.i.lib.4.cap.i8.pag.5i7. tria inducitgcnera,vnum quadratum,Num.io. duo orbiculata,Num. H.&I2. A. Pauimentumfoci lapideum, fubquo camera (eu fuf- furnium fornacum. B. Margo Humilis ex laterum fragmentis Ihto iun&is. C. Foramen,per quod*cucurbita demittitur. D. Cucur- bita vel matula lapidea, vel vitrea luto craflb armata. E. Infundi- bulum cribiiforme, quod affigendum eilorificio cucurbitae. F. A- liad craticula inftrudum,,fillula horum inferenda cft excipulo cum foci camera. G. Orbis iäpidcus pro foco, qurfuftentaturlapi- dibu$,vci muraincirculumex laterculis ftrudo. Ipfa praxis mone- bit,fortuitum debeas excitare an temporarium. H. Suftentaeula laminae incumbentis. Notandum, otbem illum feu laminam cir- cumdari luto, ranquam margine, neprunae & cineres facile decf- dant. K. Olla inuerfa, accommodataq; tabulae planitiei & fora- mini.. M.Eadem olla capiftroiundfa. N.Prunzcircuiodifpofirac, quadnccndunturaridirlignorumfacibus, Potes tamen & mera h- gnalocoprunarum adhibere. Vtrobiquegradus tres funt in circui- tu fignandi j primus eft circumferentia; fecundus in medio lami- xiz; tertius iuxta ollam; quartus circa & fnpra ollam, vt tota igni iitobruta,quz-Cumcandefcit, ceilantibus ftillis, intelligiturfinis operis. Non alia catio«ft,cü m pfiiolas'vfurpam us, nifi quod hic fo- ramen fitanguftius, &.'interdum focus altior. Deeft etiam capi- ftrum feu tubus cribri formis. Johannes Baptifta Porta Dcfcenfo- B A S Hi I C JE P H ILOSOPHIC jE rium per ampullam fpper tripode ligneo inilituit per aeneans pel- ui m, vc ex fequentibus videre potes. Alia figuraeft Nura.ij.&c modum. A. Ambi- tus peluis (eu lebetis. B. Prominens cubus. C, Venter ampullae. D. Collum ampuilae.prodiens ex cubo. E. Conceptaculum iub fcabeUoGonfertüampulbe.F.Tabula fulciens. G.Truncus ligneus fcrobeexcauatusadfuftentandum conceptaculum. H. Difcus tri- podis. K.Pedes duo. tertius latet. L.Cefpesinter difeum & lebete. Defcenforium per farraginem feu foculum a macribusfamilias leui opera perficitur. Namfuper olla prius irrigata vel pelui aenea extendunt linteum tenerum,vel vittam. Ei imponunt flores, vel herbas tenellas cpncifas. Tegunt linteo. Chartam cineribus cribra- ns tedamimponunt. In farragine aperta vclclauiaptunas admo- nent. Irarefolutuslabordelabiiur. Lintea madefieri debent,vti& o!’a,alids ritus fubterfugit,nec coagulat. Aqua quoque abfumi- t li i. : ·: olam in frigidario ftatuunc: haec vide Num 15.10.& 17. Eit>u,an: Defcenforium per Balneum ab antiquis & recentiori- vi t atum,Num.9.dcquqBapufta jgi' . ber iouum aeneum fabricetur, in fundi medio per tufu m , cui canali agglutinetur, quivfq;adfuramavafisoraperacniat. Sum- mum os hierin forma tubae, aut infundibuli, vc per canalem vitreae cucurbitulae oblongum podium introducatur, & vafis in imo colli fienfim tumefeentis pa res latum os recipiat. Huic vsfculo opercu- lum accommodetur,vt optime immitti & agglutinari pcflir, cliba- nus ad vafis yi um accommodetur. Nam ignis circa vas accenditur, ηόίη fundo. Vfus erit repleto floribus aui aliis vafe vitreo atqj ori- chalccisfidfi -usimmiifis, ne innerfum, quod in vcmreafiumfit.re- gurgrrec. Immittatur collum per canalem aereum, Vjsclibanoac- cominodetur,iepleacurq-,aquaiubinfandibulo;Opcrculumi-nda- tur,& fapeilinatur. Sub furno receptaculum imponitur, vc,quod ftillathn de.fcen,dit,oIeum & aquam excipiat. Ignis cucum accen- ditur, vi latera vafis calefiant. Dum ignis violentia vigetur fe? uen- tiifimae aquae vapores in fublime efferuntur, ac per ».«perculi forni- ces fupra fundum cucurbitae reueiberanr, quorum feruemi aeiiu aquain vaporem conueilumininferiusrcceptaculumexcludiirur. Alia pidura talis eft,Num.7.& S.A.Sphaeraaenoaexduobus feg- Liber Sec'vndvs.- mentis. B. Vas ligneum gemini fundiplenum cucurbita & foeno co&o.C.Rofoam globi ex fiiperiore parte irf dolium immiiTum aci perferendum vaporem, qui cum in aquam rranficnsrcftagnaucrit, emittitur per tubum oppofitum,vbi litera E. Operculum iignatuc litetaD Sed E.vna focum & tubilliim indicat. F. Conceptacu- lum in camera foci. G. Cucurbita; cui fi non jfat prolixum roftrunv eft,agglutmeturfiftula, vel infundibulum cum lamella perforata, H. Fündus vafis medias traiicicns cucurbirtecollum, & fimul va- porem,fadiscrcbris foraminibus. I. Spatium inter duosfundos» inquod vapor intrat. K. Fundusimus,fuperquoaquacoliigitur: Gommiflurai debent exa&e eile ftiparae. M Fimicapfa. -N..Ven- ter vitri. O. Operculum. P. Diicus in medio pertufus. Simulaehrum Dcfcenforij eum frigidariis hoceft, Num.iS. A. Gapfapro furno. B.Venter cucurbitas. C.Tubus recipientiseiatus. D.TubnsemiiFuius.vrerq; per foraminacapfas exiens.E.Frihrla fri- gfdarij.F.Frgidarium.G.Epi it o m i u m. H Ampulla excipie n s 1 · pa- ra tum oleum cura aqua. K O. bis fora irn nui e nuis affigendus cu- curbita?. L Olla imrrfornnccrrl cum aqua primum fluxu excipiens. LocohuiusappararusdefcenioiHim per concha informari poteib Nibrl differt,mfi qrhighiariaadiiciancur Eiufde farinaseft,Nu.52. Eft & idonea talis diipofitio.Frigidario etiam aliquando ierpea- linasadduntur, vtin deicenforio ex lateribus,Num.28. Defceniorium rubterrancnm,Nu.29 & Να.30. A. Adumbratio balnei fubterranei inueril.B. Balnei adueffi rudimentum.Inrclligt- tur vcrobiq;ollainferiorinhumata tfTe, & ignisacccnius circa ol- lam fuperiorern,fuo operculo claufam, Num. 31. Dcfoenforium obliquutaleeftsNu.ji. A.Ven ter extansaii quan- tulum. B. Foramen cap fx,5C collum cucurbita? comifium cocepra- culo,q?_ tibi licet inaqua frigida ponere,vel intus aquainitruere,vc res poitulauerir.C.Receptaculo. D.Catinus,vel capia.E. Orbis per- tuius non tantu in media planitie, fed &c extremitate, vt iit circulus incifuris rot Odis interruptus a demirtedos halitus &liqu ores, eftq·; foltern matulisamplicolh vafis deftinarns, & firmari debet ligneis fegmecisintrufis.Imoiraliaarteno poteft,fulciatur cono fimiiiter perforato,&excauato, vel rara iluppaopponatur,&c. Deicenforia porro obliqua&ad latus talia etiam funtprreftaniiifiina, Num.2, Num.3.Num.4.Num.5.& Narai.&c. Basilica Philosophica Balneumdeicenforium, Num.n.decliuctale: A.Furnulus. B. Ahenum. C. Operculum aheni. D. Cucurbitaedifpoimo. E.Tti- pes,cui innititur. · Nc aurem aquae vi commoucacur, capitcliovcl circulo plumbeo degrauari poccft. F. Spiraculum. G. Exituscu- curbitae, vbiiima:intus foriscp luto funt aftringendaecotrpetcme. Ne item ignis ad ttanfmcantis vaiis collum pcrueniat,diicnmen ibi fornicatum ftatuitur,vt ignis ialtem fundum verberet, partesqj caereras ad dextram. H. Alia forma talis balnei compendiofior, vbi murus interieras eft inter rofttum vaiis Sc ignem. Si vapora- rium velis,non opus eft noua arte.Sit aqua in fundo aheni. Tripo- diämponaturtabulaiigneaperforata. Huic infternatur herba co- aheni muniti quidem debet: (cd tamen wihil refert, etiamfi aliquidaquaepenetrct.Si dcficit,fup- pieamr iuxta penuriam. T alis deftillatio in Sole per arenam procu- rabitur, Cucai bita locetur in tumulo arenario decliui fitu; Et fiant *' iuitate5adiatera,vellapidesilamantur,fimiliavcmftrumcntaad paraboUcamreflexionem. Rofimra& conceptaculum latcatfub hu midocefpide,vcl terra. Eteft eadem ars in terra etiam, cum pro Sole prunas vfurpas. In vaporariis Germanorum fuper fornacibus ad talem deftillationem bona eft occafio. Sicut & in illis locis,vbi naturales funt thermae, &hypocauftahydxotica. In fpecubus,vel locis, vbi aqua* feruentes deferuntur, deftillatio per Embrocham .fieri poteft, nempe fi cucurbita vaficum fimo vel foeno co&oin- cluia facrir, idqj ftatutum fuper feamno Sc iuxta fundum tubo per- uium: De carte ns aqua in fimum calorem fuppetet fufticientem. Vbiha:c commoditas deeft, fuppleatur ftillicidioaquaepcrartcm calcfaßa?,ex lupetioreahcno continuo illabentis. Sic fimo & bal- neo varie poiTumus obliquam defeenfionem procurare j nccdeeft confiliumctiam,cumfubterraneamrationcm£xquirimus. Nam, vtdi&umcft, fuperius vas colliculo fultum mandabit ftillatitium liquorem oppofito dcfoflbfimilifitu. Deftillatio defeenforia ad parabolam anac!afin,ieuper So- lem, talis eft, Num.i9.& Num.xo. i. Difcusportae. i. Ampulla plenae materia, j. Conceptacula. 4. Sol e regio ne,cuius radi) nc tangant conceptacula, obieftumjeis eft feptum. y. Capfa folatis. 7. Recipientes fub tabula ftrata. 8. Tabulaftrata. Liber Secvndvs. bula erecta ad repercuflum radiorum. Duas tabulas iungunt angu- lares duae. io. Oftiumvclafler opponendus conceptaculis,ne ra- dij Solares penetrent. Hanc pi&or omiiit.Poflumus cius loco vm- braculum facete ex frondibus. Situm capias ita propofuimus, vt oculis pateant vafa. Aliasfrons opponenda Soli cft, & tabula recli- nata ftatuenda in redum. Si placct,fiatturricula lignea fuper tro- chleatocodiccmobilis, cumtabulainfummodediui, &cauoo- perimento affixo, vt circumagi ad Solem poifit, & radios excipere multipliciter reflexos. Cancrum etiam aliter dcfcenfio Solaris in- ftituipoteft paruisvafis, & quidem gutto angufti orificij impleto floribus: poflea inuerfo fuper aliud capacius vitrum, quod inclu- dendum eft humido cefpiti, vclciftella, frondibusaliisve obum- brandum. Hasc diipofitioetiam infeneftris Soli expofitislocum habet, & tali icone reprasfentari poteft. A.Guttusinucrfus,Num.2 2. B. Calix recipiens. Eiopponitur orbis pertufws, & per foramen demittitur collum gutti. Rima:& commifluras ftipantur probe.Si opus cft, adduntur fulcimenta. C. TabulaSolioppofita,veleiuslocolvfurpeturmufeus tcrreftris re- cens,&c. vel ia olla ftet fcatula, & per orbem ligneum demittatur guttus.Eius etiam vide formam cum globulis lapideis, Num.z j. Inter dcftillationes per defcenfum refertur etiam deliquium ctipticum, vt cum rem occultamus, inq; cryptas deponimus, quas eft fpecies inhumationis, qua: fit in terta humida, celiis, ipecubus humidis,puteis,fimo,&c. Aliud eft manifefti aeris,& fubdiale Au- ftrinisconft turionibus, velhumidisfrigidis, abfque vento &plu- uia.potiifimumfilcnte nofte. Abutimur & balneo tam merforio, quam vaporario ad rem eandem : Imo & immerfione in aquam frigidam vaieclaufo.Aliosmodosiftisanalogos monftrabit expe- rientia, cftq·, faepe non operofa ratio deliquij: Vnde&flirpendunt calces c teftudinibus cellarum fuper vaporem feruentis mufti.item vinaceorum,& fimilium. Sequente Ichemate deliquium per tabu- lam proponimus, & aliudpcr ouorum fegmenta, aliud per pati- nam & vaporem. Litera A.Nutmzy. Deliquij per tabulam modum quendam re- praafentat. Eft autemca ex marmore, vel fimili lapide,fcrobiculis diftmdoj& corriuiis, vt taodem vno ore effundatur liquor in fub- Basilica Philosophica ieflam patinam. Inclufa rabula eft ciftae, &valuis infternipotcft, quo fit tutior rcfolutio. Collocari in crypta fubtenaneam,cellam, vel fornicem humidi.'.e is poteft,&transferri. Aiij tabulam lacunis limbotp inftruftam intcrpun flatam φ ad parietem lapidibus ful- ■ciunt,auc arenarum cumulis acclinat, qualia mulca fuo Marte quis facile cxcogttaiierit.Qui vtuntur vitrea & llmnca,pianam quidem iiabent.fed aggeribus foiSsq·, diuidunt ex ftanno per hy drargyrum remifToad formam pulmenti. Ea materia etiam rota obduci poceft tabula,fed expreffis lcrobibus,fulcis tkcolliquiis. Qua: tamen calx nondum foluta haerer,a pulte nö facile reuellitur, & ii velis lotione feparare,ne perdas partem liquoris,metuendum eft. Cerese tabulae inutiles funt, ficut öc alias pingues, iicubi deducere liquorem riuis volumus,no tantum propter vifcoium humidum & lentorem, icd & calorem & (iccicatem,qu?adueriatur deliquio.Nihilominus ta- men aliqui ferreas tabulas ftanno obduflas cera tenui liniunt ad iblucndumhydrargyrum fublimatum. Eadc cera etiam quantum* sais tabulatum extremitates praetexutur altitudine digitali circum- quaque, faltemindecliui margine pendenteque »reiiflo exitu feu canali.Frigidi lapides & ouoiü acetabula mehora iunt.Canendura &fiflilerarum,nimisq·, ficcum. Nam furbet humorem,& ficcita'e ©bftatfolutioni.Quando quod liquddt,acre eft,videndum,ne ra- menta trahat ex tabula. Ea interdum adeo funt fubcilia,vt ne colo quidem feparari queanr.Tbulas hgneasqui adhibcie vdic,ei ope- ra danda eft,vt fi nt ex folidiffimo ligno aut ftanno obduflae.PIum- bum propter frigiditatem conduceret, fed molhcies&inquinatio Mercurialis fufpefta eft. Nec conducunt aes & ferrum,quia admit- tunt rubiginem & aeruginem,inficiunt cp iapore. Auroargentoqu« vtatur, quiSalomoniospoftidetthefauros. Caetenim in tumulis Septentrionalibus commodum quispoftic cuniculo a flo fpecum fodcrc,eaatte,vt vtrinq·, reliflis pulpitis tanquam muris impone- retur tabula interpunfta declini fitUjfirmatoq; retinaculis. Sub ea fimum humidum collocaret,vel aquae catinum, cuius vapore ma- defafla crypta,tabulaq; deliquium maturaret. Litera B. Num.ry. difpofitionemouorumieflorum exhiber. Fu tabula lignea vel la- pidea fcrobibus exarata,& decimi ficu ciibeinclufa.Scrobespertu- iacfuntmxtaimum ('quanquam etiam -colliquiis iungi queant} in Liber Secvndvs. «as collocatur Tegmen tum oui indurari, vitello exempto, quod fi- militerperuium iit parte infeiiore, inftrarus puluis ad capita deli- qncTcit,Π liarqj prr tabulam in patinam fubic&am, per quam con- fluit tandem in excipulum. Ideo ναό id excogitatum eft,vr,quod non duxit infuperioie tabula, fo i natur in inferiore, fi vna fit dcla- p fu meum guttis, atq; ita liquorfluarpurior. Sed & in priore cifta difponi illa acetabula poliunt. Et vt fanepleriq; ingenio lingulari alius amat arenarum cumulos, alius terne aggerem, alius aliud, in quo ponat tegmenta hemiiphasrica etiam non pertuia.Ita enim difi· ponunt, vt a capite defluat colligaturcp liquor parte ima, vnde ex- haurit urinftru mentis vel linteolis. Nonnullifegmentaiuncfta col- foramine fafto, quod delicuit,emittunt. Aliqui fufpen- dnntfuper vapore, vel in vapido aere fuper patinas; Et eft mirifica in his parandis inuentio, cuius occafionem habent loca, & caeterae circumflant ae. C. monflrac nipodem fuper aheno collocatum, Nu quo virgulte fnftinerit veficasmareiiaerefoluendie. Ita vero interdum foluimus Tartarum pulueratum fiue calcinatum: Nonnunquam etiam remittimus feu i irriga mus aromatum pulue- res,ad aquam & oleum eliciendum,maxime tücfacculolineo. Sed liquores veficam requirunt. Vt vapor validius operetur,nec tadu leuiprrecereat,operculiiD.Nu.ztf.impoDendüeft, per cuiusver- ticem prorufum le prorepit ipiritus. Si no placet tripodem adhibe- re, operculicauitatem vncis multisinftrue,&perinde erit. E.Patina iefoIutoriam,Nu.24-fubiicit oculis. Ea ex lapide torno fieri poteft, aut argilla firma in folidiratem lapideam compafta.Sed & ftanutn feu plumbum candidum conducit,fi materia no eft acris.In medio eiusconfluxuseft; amargin bustanquarnfubfelliis&loculametis colliquiae vcluti in lacum communem tendunt, neceft huius ope- rofa procuratio,potcftq; transferri in cellas, vel fuper aqua vapora- te ahenis ollisve poni,modo calor non fit nimius,qui liquorem re- ioluit,fedtcpidusfaltem,autetiamvixrenfibilis.Tcgiturpatina a- ]ia: Et ficinfodi etiam humidae terrae poteft. Veiiim non eft opus hac de re pluribus. Reliqua fchemate,Num.3$. 5 4.3f. 36 37-& 38· demonftrantdeftiilationes per Laciniam, lingulas Bibulas, filtra, fcc. dehisvideLibauium. Vide .maßtum Schema. Basilicae Philosophica C A P V T IX. T>c K^ithanot AT η an o r, qui & Philofophicus.& arcanus dicitur, eft furi- nus compofitus arcano Philbfophorcm lapidi elaborando calorem, vbiignisad vas non pertingit, conuenicnrem tribuens. Multi multos eiufmodi farnos exftrucndi medos ilbi imaginati funtjvnuratamen,Num.i.noftri inuenti, qualis omnibus tam ob ignis contiguitatem, quam ciufdcm temperantiam praeftar, huc apponere vifum eft. Ex lateribus rotundis murus erigitur pedalis, qui in aheiutra facie fpatinm inane oftiolo Bi relidum habeat, ci- neribuseximendis dicatum. Super hoc ftrudum craticulaferrea collocatur. Super hanc craticulam murum inftar turriculae pro cu- iuslibet arbitrio in proceritatem eleuatum (relido iupercraticu- lam alio aliquo oftiolo C. per quod carbones ferro commoneri poiTunt) latiorem inferius, quam fuperius,egerimus; quam D.de- monftraraus. Turrim hanc in proceritatem eo modo cuedam, quando ad fummum carbonibus eftimpleta, terreo cooperculo E occludimus. Attamen inpoftetioremuro, proxime acraticula foramen F.apertum relinquimus, per quod calor athanoriubin- trarepcilir,idq; ipatula vel obice ferreo G. qui fublcnariac depri- mipoteft, claudimus. Hicetiam infurtima turri quinquedigiros latos fub operculo paruura foramen H. per quod auricularis digi- tus vix permeare queat, conftnumus, quo ignis aerem, tanquam fomcntum,adie trahere pofllt. Huic turri eo padfbexftrudaefur- nus collateralis, fiue ipfum Athanor anneditur; erigitur paritet rnurusromndus,aItitudinisicfquipedalis,.quipraididat curiis po- ftcrius orificium reda labris fürs contingat, litera Lfignatus. Ab hoc muro furnum concameramus K.relido in fummo concame- rationisaliquoforamincL.inmodumthaleriImperialis,pcrquod calor in haeparteob concamerationem aliquo modo fefe rcuerbe- rans, ad proxime fcquentem aicendcrepoflir. lam murum, a quo concamerationem coeperamus, rurfusfeiquipedalcm erigimus M. camq; camera N.obdudmus,relidopatitcrparuoforamine O.in fummo fornice,fimili inferiori. Necclie tamen eft, v». in huius mc- per quem materia imponi exiraique Liber Secvndvs. qlieat, vacuus relinquatur. Nam hac media in parte ergafteriurn fft /bi materia in fuo vafefuper tripode collocata elaboratur. Lo- co vacuo complendo & obferando obturamentum aliquod rite claudens,ne qiiid zc\ is inde concipiaftrr,formatur,eiq; applicatur. Qintuoc dig iis latis Ju-per hanc lecundam concamerationem fur- num relidis in baie ilPusquatuor refpiraraentis P.P.cumiuisob- turamentis, quibus calcraugeri minuiq; poffir, Tertiacamera obducimus. Numu, Arcanum aliud Athanoris Philofophicum. Ad haec fchcmata ex auihoribus quaedam hucrefercnda eiTe Ju- dicamus, multis enim varietas arridet. Libauius fchemata duo ta- lia nobrs afterr: Vnumclauium »Num.j,. aliudeiFiadum,Num.4. adintuendam difpofitioncm interiorem, Litera A. appida regu- la: invtraqueiconehancipfamnotat. Sedintelligendumcft, tres fieri debere. Nam inpiduraeffiada locus eodem elemento A.no- tatus, viam rcgalaemunfhat, per quam intruditur; fed ibi inpaui- meinoforamencit 4.digicomm,quodperfeeftquartigradus.ka- que fi tertium requirimus, imponimus regulam cum foramine trium digitorum: fi recundurn,cumforamincduorum, fi primum cumvnius B. noca Quum Philofophorum fedile repraeienrat, & in eifrada figura fimul tripodem, in quo locari folet. Sed defigne- fmisetiam caetera. C. ConiileriumTeu cinerarium. D, Eius oftium cläüfitm. E.Focus ieu Hypocauftum. F.Oftium eius. G. Infrada fornace craticula terrea, icd ea formanon laudatur. Eftenimam- plioriufto,prseieitimadgradumprimum & fecundum. Autcrgo mutanda efi, aut imponenda lamina ferrea ad legem graduara. Nos curanimus ex ferro pcrtufiimin medio fieri pro iftis gradibus. Nam tertio & quarto amplior confici debet. Aliqui in medio re- ceifum,& velut catiniaurparopfidis fpeciem cauam, quam margo latus ambiat,procudunt,oc pertundunt ad inftar cratis. H. Ergaftc- rium. I. Rima, per quam inferiturreguiadn hac piduraplusiufto promines. Satis cft panium manubrium feu capulus adiedus mar- gini,quicxade rcfpondeat circulo commi (fucaram, Sciuro iungi queat,nerefpiret. K. Tabulam aeneam feupauimentumErgailenj fignat. In eius medio foramen corifpicitur 4 digitorum pro vltimo iguis ptadu. Id circumit lamina fetrea in fiftulam reduda yhic qui- dem afronte apena.-fediaosclaufimustofam.relidaraUemexcira rima ad immittendam regulam.Pingitur etiam hic tripes, ira vtpC- des extendat vitra illam fiftula,quod non cfi neceiTc. Lamina enim ferrea incus tribus bacillis iungicuL*, & affigitur pauimcnto ferreo. L,Cucurbita claufa per conum.Sed alias requiritur phiala fphaericä obtortiHermetice colli. Refignantaliqui opus,aliqui neutiquam, fi ex RnpcciiTaeconfilio iuiTuq; ita piator dedit figm a, vici ifim ape- ruit daufitep fuum arcanum. M. Vranifcus. N. Anise. O Foramen caloris exploratorium.Ita coftat haec flru61:ura,eilq; mc bilis,& po- teft continwa ex ferro fieri, proq; quantitate materia maior,minor. Alia fpecies Athanoris,Cyhndiodes qu:dem, & Vranifco tecSba, fed cuius pedamentum vfq; ad focum poteftfieri, forma quadrata, velanguloiaalia,Nu.5· A.Cinerarij fpatium cum fuo cftiolo. B.Fo- cus item cum oftiolo. His parata fumo fua obturatoria & valnae. C. Eminens murulusfiiper foco cu foraminibus graduatoriisjfcu ven- tilabris , quae obftrui folent conis,ex luto, & aperiri, cum res poflu- lat.D.Sedeseftpauimcntiieu tabula: fi6lilis aut ferreas, quaedmidit focum & eigafierium.In eius medio fingitur foram5 quarti gradus. Ciim vero caeteros requirimus, peculiares tubi excogitati funt, qui iftiforaminiappofiti fuosgradus miniftrar. Ε01Γ1 figura & rudime- tumadiediieftlaterifoi nacisiiteraL.SedclemenLÜ E.ergailerium monftrat.q) lireraF.diuiditur. Ibi trabes ferreae locatae fuilment pa- tellam cum tripode,&caeteris. Fundus patellae pertuius foramini- bus eft,vtdire&usineum calor penetrare poflit. Eum fundü ambit fiftulaieu tunica ferrea, in qua efl tripes cumcatino, qui continet vitrum. Aliquando tamen non cil opus tali ftru&ura; fed catinus cinerarius tripodi locato in patina perforata omne explet officium. I.Tunica fenea fiiperpatina.ctii fubie&i bacilli.K.Phiala Hermeti- ce claufa.M.Catinus cinereus.N.Eius operculu O.Tripes.P.Cym- biü vel febapha Hermetis,qua aliqui vtütur pro phiala fcugeranio. Collae duplici calice mutuo adaptaro, ita vt medi9 habeat forarr.e. In hac Athanorisdiuerfitate, Num.6. & Mu.7. quaefierit aliquis (inquit Libauiusin corament.Akh.part.i.lib.i dcSceuafiicaartis, cap*53· pag.168.) fartean, quaenam probabilior commodioiq; ad rnagifteriura fit diipofitio.Confiderandum illi primu proponimus M g-ftriingenium,pcritiam,vigilantiam, quibuspr$fidjisfacileeft ad vfum conuenientem accommodare inftrumentum illud ex- BasmigjE Philosophica ternum.Rite comparatum debet ede agens internum in materia.&j deinde calor operis moderator aftuumqjexprcfTor, & prouocarur externus,qui cum aliqua capfr indigear, cerreq; regimine, pro hu- ius modo efformanda fornax eft. Sed & irmul externae circum- flandae non negligancur,&c. Piura apud Libamum. Athanor Hernici Cimradi hic Forn x integra eft, ('hanc vide Num.15.cap.ro ) 1. Bafis ex laminis ferri, vel cupii, Num.i- Vi- trum,in quo fpiritus vini co tinctur, 5. 4. quod canali ex ferreis vel cupreisiaminiscompoi(ro,5 £.pef quem fpiritus vini ad flammam deriuatur, anfte adaptatur & It rrmninatui,ac clauditur, ne quid vel fpiritus effluere,vel aer confertim ingredi poffle. Elychniumex alumine plumofo, vel minutiffimis auri filis contortum orificio canalis jinferituratque accenditur, per quod fiamma continuo fpiritum vini lambit attrahit,&nonfolum per aliquot dies,fed δί ieprimanascontinuari poteft. Bifi imponitur pars infe- rior fornacis,vel tota vitrea perfpicua,vel ex laminis fern aur cupri, atque lapide fpeculariparara, vt aliquot partibus fit perfpicua, ÖC flammam continuo confpiciendam praebere poffit. 7 Huicimpo* nitur pars furnacis fuperior, eX aliquot, prout libet, circulis e lami- nis ferreis vel cupreis parata. 8, de quibus vnus. 9. qui fibi mutuo inferi, & nunc piares, nunc pauciores, prout flammam propin- quam velremotam cupimus, adaptari pofTunt. Huic imponitur capella cuprea. 10. In margine foraminibus multispermfa,vthali- tusexfpiritu vini exitum habeant. Capellae imponitur tripes, n. Hic imponitur vitrum. Fornax tandem clauditur,& vitrum impo- nitur vitro. 11. & 15. prout vitrum impofitum requirit. His addere placet Furnos putrefadtonos,tum Fimi, tum Balner, cx comment.Alch.part.i.lib.j.deDiftra&ionibuSjCapiy.pag.iyo. vbi fic ait: Triplex fimi informatio repraefematur, Nam.11. cura Hypocaufi, vt fine calce modicus ex prunispauciscaloriubmini- flranpofflt. Prunae funtiuniperinse, c?q; inuolurse proprio cinere. Eaeinftriuinturinpyriacedo,quodpoftca chudicur oftiolo; In ci- nerario quoque poteft exiguum relinqui ipiraculura. Figura ideo maiora habet foramina, vt ad alios quoque vfus accommodari queat,&interdum introfpici modus ignis. Ica fimus fubindeinca·* lefcit. Sedneexficcetur, aut arefiat, quinis diebus irrigandas eft Ltber Secvndvs. Basilica Philosophicae aqua calente. Num.i i.Forma vndique elaufa,calorem ex fermen-' tationefimi,veigigartorumfiliquerumhordei,&c.accipit, & dif- tribuimr induas capias. Inferior pro foco eft, vndc calor potiifi- mum furgirj fuperior item habetfimum, fcd in cuius medio re- cumbat vitrum cum materia. Fimus ternis vel quinis diebus in in- feriore eft renouandus.Nonnunquam calx viua ei fubfternitur. Se- cunda capfa.quaj primae inferioriimponitur, fundum habet multis foraminibus pertufum. Itaque etiam eius locum fuftinere vas,vel cupa lignea poteft,ita adaptata,vtremoueri reponiq; poilit. Nam ciim fimus redintegratur,vel mutatur, prior aufertur cum vitro,& fcponitur.Intcrim fimus adornatur. Aliqui non reponunt biduo, donec fernere incipiat, & fermentari feu incalefcerc fimus. Hoc potiffimum praecipitur in opere arcano, quanquam aliquiper Fi- mum accipiant Mercurium. Super fundo perforato collocatur tri- pes fuftinens vitrum. Deinde fimus equi circumponitur,vt in eius medio putrcfa&orium quiefeat, femper ab inferiore parte adur- gente vapore calido. Prominet autem fiftulaputrcfa&orij intra o- perculum,vel fi non eft vas fiftulatum, fairem vertex cius eminere debet, ita vt comprehendatur inter duas tabulas femrcirculariter cxe&as. Altitudo & amplitudo huius inftrumenti diucrfa eft pro magnitudine vaforum. Partes iunt huiufmodi,vti videre eft Nu.8. ■' A. Dimidiata circuli Tegmenta Lunata pro putrcfa&orio globo- fo. B. Circulus ligneus perrufus pro fiftulato. C. Inferior capiä, vbi fimus calens. D. Superior cum fundo pertufo, in qua alius fi- mus in ie vitrum habens. Tripes facile intelligitur, vti& opercu- lum. Vitrum non totum impletum efle par eft, fcd tantum tertia, vel duabus tertiis,pro mareriseratione. Eft&interdumHermetica lignatura claufum.vt fiftulatum, & gerania,feu phiolae: interdum aliis modis,&c.In figura iub Num.i j. ligneam capfam expreflimus diuiduam induas partes, quaruminfeuor fimum calcfadumha- beat', altera, vas cum materia,item fimo circundatum. Sed quocunquc modo illa arcana putrefadio fiat, & fiuc exter- na, fiueinternaaquaaut fimus intelligatur, conftatextraäuio e£ fentias opnseftc quadam pr£emaccratipne& putrefa&ionead ex- emplum Magiftcrij nagniin lapide. Fingamus itaq’ e diipofitio- nem talem, A. Fornax eft,conftanspyriaterio & ernenn io Ei ‘tr.pofitumeftahenum B. ex quo prominet canalis. C.nd equxfupeiiluitatem & exundantiam deiinandam. Adden- da funt retinacula,vt confiftere in furno haerere q; queat, vel trabe- culae ferreae fupponendae. D. Cupa cum fundo perforato. Forami- na tanta fint,quantompifum.vt vapor ex aheno fubeat.Vtrumque ita comparandum eft,vt collum alieni comprehendat dolium, & per foramina vapor calidus furfum contendat. Cupae adiedla cft fiftulainfundibuliofficio. Nam peream fubmittituraqua tepida, neahenum deficiat fubinde vaporando. Notatur E.liteta.F.Tabu- Jaefcf(t)fwpdl/ cft vaSj terreum in modum pilei rotundi, cum margine trium aut quatuor» digitorum ex terra tenaci fa&um. Pro dcftillatione ad lacus funt etiam catini in hunc modum in medio excifiS,&c, Tegula fornicata, Num.11. 2.. Germanis dri(®?llffd/ cft vas - terreum ventilabris & oftio peruium,oblongum,ad tegendum ca-, ttllos, nc opera: polluantur fauilfis, vtq; calor eo temperatius ma- teriam elaborare pofllt, formatum. Quidam hanc tegulam cum fundo conneftunr, alij fundum abillofegregatum faciunt, prout iam videbis ex demonftrationibus Libauij, led id pofitum eft io cuiuslibet arbitrio. Super quatuor ieamms ieu abacis finquitLibauius in commcnr. artis, cap.n.pag.iof.) dilpofita vidcsinftrumentaadprobatoriampeninentia. Liber Secvndys. Crucihu- tum. Crucihuli facies ufa (uutj. PyxiiCi- ni mato-1 7ΪΛ. Catinus *■ unarias, Tegttla fer- me At λ. A.Tegula fornaculae ferreae antiquae eft a poftica ptrtft repraefeiP tata,&latere iiniftro: B. Eadem a fronte & latere dextro exhibita. Fencfttatam folummodo conipicis tribus parictibus,& henucyclis iuxta plantam cxcifam. C. Proponitur pundis pertufae totidem ptrcibu«»&Emiliter priori ledae, exhibet fe hic contemplandam ipeftcriore.D.monftrat anteriora interioraq; dextra. E.Fornaculas diftomi tegulam fubiicit oculisadorfo F.candem a fronte. Plantas excifks ad angulos crcdos habet, & fic pedibus fuishftir. Ab hac nonnihil variatfequenscius porticum. G. Amicum. H. Tertius abacus. Litera I.Obturamcntum oftij fornaculae ponit, quod ma- nubrio correptum admoued removeri ve, vt vfuspoftular.poteft. K. Lamella eft pro fundamento tegulae & crgafterij imponenda trabibus ferreis luto armatis. L. Operculum fornaculae,quocrater eiusrcgiturad ignem modctandumJM.Valua minor.N,Columel- lae argillacffli infcruitnrcsdrem ignis temperaturae: nec minus quas charadltrib·· 0.& P. intelliguntur, & quidem pofteriori lacunae deftinata tR lamina, O.fedlateralibus. P. Itaque & quadrilatera funt figura,iicutilla polygonos,vt iit rotunditati vicinior. Q. Li- gnei modulilolidiadformandas tegulas. Nam tenax argilla obli- tis illis inducitur,&formatur iuxta tegularum normam. His addit & in eodem ichematc R. &T.catillos cinereos diuerfos. S. Mo- diolö. V. Malleum feupiftillum,quoincuiroimpulfoq; per alium mallcum.efEBgitur catillus. X.Catini probatorium,qui concinna- tur inftrumentis Y. & Z. De his vide etiam in hoc fecundo libro BafilicaePhilofophicae, cap.z. de Furnis Docimafti cis, iiu e proba- toriis. Alias tegulas etiam tali dcmonftratforma, vri & rotundas, vbi in hoc fchcmate pofteriorc A.dcrtgnat tegulam vftoriam in- uerfam, vtcauitas cius pateat. B. Stratam in plantam. C.Gaprte vitrariae a tergo repraefematio eft. D.a fronte. Oftio duntaxat pater. Huc referendus eft tripes ferreus, qui eft vas materiam calefa- ciendam continens, recipiens ex ferro fabrefadum,Num.i 2. Basilica Philoso»wtcm' Tripes fer nue. Videfiquetis Sthtms, Liber Secvndvs. Cop ifcAl Basilicae Philosophica C a p v τ XIII. De omnis generis vaßs pro artificis arbitrio fati a, e terray vitro, vel met aliis, (jrc. AD vafa ex materia pro artificis arbitrio eledafada nos accin- gamus, quae e terra,vitro, metallis, pro re nata, formata funt. Haec ciiuiduntur in fuperiora & inferiora. Superiora funr, Alembicus, ime Capitellum , Germanis dß tyAm ! quod vafis inferioribus ad vapores recipiendos imponis tur. Eft. autem Alembicus alius roftratus,figno o, qui humores re- folucos per canalem aut roftrum ad vasrecipiensdcmittit: Alius cceciiSjfigno oo, hoceft, fincroftro,fublimationibus mferuiens. Hic in fublimationibus nonnunquam in vertice perforatus ali- quantulum eft,humoresafcendentesindecmitrcns. NofterLiba- ni»—taliadat eius generisRudimema,in eomment. Alchem. part~ i.lio.i.deSceuafticaartis,cap.34.pag.i75. a. Alembicus roftripro- lixi. b. Alembicus curti nafi. c. Alembicus coecus,ied cum forami- ne in vertice dccuftb fcilicet nodo. d. Alembicus redudus, fk e- iufdemformaeampliorjs. h. quovtimur in aquis interdum capien. dis &c hydrargyro, ita vt idem vas duo fuftineat munia, e. Pileus leu campana roftrata potiifimum ex plumbo candido , aut sere ftannato. /. Alembicus fublimatorius turritus cum foramine ex- ploratorio in vertice. Eiuidem vfus eft & fcd magis in apicem edudus. Ex argilla confici folent retinaculis & muruli* intusinftrudi. i. Alembicus coecus cum tubulo ad immirtendam cmittendamque materiam j Et ifte tubus etiam reclinari folet, vt in litera f. Campanae forma, fcd minus commoda, ad emitten- dum liquorem, nifi omnino aequales vertici torrito fint margines. Alias in altero angulo foramen eft relinquendum, vel faltem in iummo, nifi anfa impediat. Relinquitur in artificis arbitrio et- iam tubulum affingere , modo figmenta ingeniorum imitari queant mechanici. Ali j materiam in limbi lacuna feu fofia collc- «ftamez inuetfb exhauriunt, cochlcaribusparuis, aut ipongiofis* Ahmbicus Alembicus roftYAtm. Alembicus ioem*. amfiilaüs. /. Tiarapro ferpentinis. ni. Cydaris roftrara in apice, &: nihilominus duftibus draconinis accommodata. Spiritus gra- mores deduci pofliiur per meatum, fed magis sechereim flftulam contendunt, n. Onerarium caluaria: inftar cum (yringainaltum furre&a pro draconio. o. Aiembicus cum refrigerio,cuius poffunc eciam alias forma:. p. Alcmbici minufeuli pro cucurbitulis & phia- lis. Mulieres abutuntur eisadlacexmamillis exugendum. q. A- lembicus coecusciim roftrato. r. Coecus triplex, f. Roftratus tri- plex. Prasteriilos Alembicos, mentionem faciunt artifices etiam cuiuidamalatereaperti, vt vncusferreus per foramen incatinum immitti queat, & materia continue verfari. Is vfum habet in flo- ribus fulphuris, ficut & Campana, vel Aiembicus cacus, non ia vertice, fedlatercpertufus, vt fpiritibusferuidis, qui non coagu- lant facile:imoobfiftuntca:terorumcoagulationi, fitadfc prori- piendum via. Eius vicem fupplere roftratum operculum poteft, laudaturquc in his materia fi&ilis. Nos ollas commodas fubfti- tuimus. A. Patina,feuCatinus terreus. B. Vas fecundum tribus locis peruium, quod catino eft adaptandum. C. Idem figura: ca- mini. D. Vas tertium, quod imponitur fecundo. Si placet, & ex re eile intelligitur, duplum triplumqneficn poteft, akerumque alteri accommodari. E. Vas iummum cum tubulo feu fpiracu- lo, pro quo licet & fimplex foramen oblique impreflum facere. Apud Pantheum, Aliudel appellatur equi venter ex lapide lebe- tum conficiendus, feu argilla crufibulorum. Ifti infternitur aliud caracha di&umin magno magifterio, fi credimus ex Argilla, tan- quam eius operculum. Aludcl Gebri fidile iublimacorium eft. Sed ille Cymbium,aut Hcmifphaerium pingit, eique adaptat an- guftum collum, vt non male refpondcat fublimatoriac, florum difpofitioni, poflitq·, in eius locum vcnire,fi alatere foramen acci- piar. Inferiora vafa funt,Cucurbita & Retorta. Cucurbita, Germanis eft vas plerumque turbina- tum in cucurbitae & pyri formam vtero turgeicens. Cucurbitaaliafundogl@bofo praedita eft, N um er. 5. alia lato, Nura.8.. Liber Secvndvs. Cucurbita. Basilicje Philosophicae Horum magna eft copia,inquit Libauius,& ab ingcniofis fubin- de excogitantur plura,circumftantiis, & cuiufque arbitratui Sc ex- perientiae aptiora. Harum formas vide varias,Num.io. Retorta eft vas globofum, cuius collum paulatim a ventre pro- cedit,ac ienfim in oblongum canalem reflexum tranlir. Ex figuris variis vide Num.iz. Ha&enusvafaigniapplicanda; Vafa,quae igni non applicantur, £unt continentia,vel tranfmittentia. Continentia, quae materiam continent, funt Receptaculum & Conchus. Receptaculum, Num.13. Sc cap.io. figno xx. eft vas amplum, globofum,deftillantes humores recipiens, Germanis etn< appellatur. Sed receptaculum pro rei deftillandae ratione variat. Nam irres vaporofie, flatulentae, ac ipiritales diflbluuntur, am- plum efle debet jalioquiaipitituum vi magna, magno bombo ac crepitu,necfineaftantispericulorumpitur, atque infruftadiflilit. Si vero res calidae tenuesq; fuerint,collo longo formatum efle de- bet. Sin autem res mediae fuerint, medium receptaculum requi- ritur. Varias iconas producit libauius, vti videre eft in comment. chem.parr.i.Iib.i. de Sceuaft. artis, cap.54.pag.174. A. vel alucolus vitreus, eft vas plerumque vitreum in modum aluei formatum cum ore & manubrio. Libauiustrcsciusponitfiguras,incommcnt.Alchcm. parti, 177. TranfmittenriavaiafuntTritorium & Separatorium. t, Tritorium, vulgo infundibulum. Germanis eft va» tranrmiirens,!infupcificielatum, &paulatimacuatum, cum ma- nubrio annexo form arum 3Iitcra B. Separatorium, litera C. eft vas tranfmittens, quodammodo o- nifofcmc, oblongum, orificio ad capacitatem auricularis digiti a- perto, cui materia infunditur, & fundo in modum acus acuato, materiam rurfum emittendi gratia praeditum, cum annexis anfis duabus,liquoribusinuiccmfcparandis accommodatum. Separ&- loria tripliciadac Libauius, h»c ex appi&a figura videri fic potc- RitoYta. Recepta· (ulum. Tr/tomm Separato- mm. runt. i. Separatorium olei fubfidentis. 2. Separatorium olci nä- tantis. 5. Colatorium. Eil manica in eo pertuia, cuiaccommo- datur charta emporetica, vt transfudct liquor in materia: purga- tione. Ha&cnus didhim eil de loco. Caufaadiuuanseft, quae artifici feoinferuitminifterio: taliseftinftrumcntum manuarium, & ca- lor ignis. Inftrumentum manuarium eil, cuius applicatione & motione artifex fuamaßionem perficit. Inftrumentum aliud igni admonetur, aliud igni non admone- tur. Quod igni admonetur, »ut femper ,aut pro artificis arbitrio ad- monetur. Semper admotum eft gracile vel latum. Gracileeftinftmmcntumoblongumiemperigniinieruiens, vt crancuh,&: baculus ferreus. Craticula eft inftrumentam, Num.14. cx bacillis ferreis qua- dratis, & digitalis craffitudinisiuxtafe in acutum ita pofitis, vtfe- midigitdle ipatium inter eos interfit failum, focis conficiendis, carbombusqi ruftcntandisinferuiens.Libauius vult quadratam & rotundam. Baculus ferreus eft inftrumentum, ad fuftinenda vaia impofita · cufum. j Latumi inftrumentum;, vel/patula, obex eft in modum fpatulae ( fa6lum,quod furnis compofitis 5 Num.16. ad augendam minuen- dumvecalorem inicruit. Pro artificis arbitrio igni inferuiunt,for- fex, rutabulum, cochleare, & circulus. Forfex,Germanis Ba^ILICjE/PhiLOSOPHICJE Cochleare eftbaculus ferreus,Nam.zo longus, in alteraparte cochlear, in altera radulam habens dociroaftids operationibus in- ieruiens. Libauius duo iicvuk.vt vides 21. vocat cochlear cifufo- riurn cum labro prominulo, zz. Cochlear ferreum. Circulus eil infttumcntum rotundum vitris abfeindendis ex ferro fadum: Perfringuntur autem hoc modo; Circulus candefa- dus vitro applicaturhlludqi tamdiuftringit,donccferuefiat,& in- caleicar,cumq; adhuc fer uet,frigida gutta i mmifta, aut frigidi hali- tus affluxudiffilit atque difrumpitur,Num.2j. Haec funt inftrumenta, quae igniadmouenrur: quae vero non admoucntur,eorumaliud eftligneum.metallica reliqua. Ligneum inftrumentum eft aflerculus perforatus, feu Dyoptra, quae cft tabula lignea manubriata,Nura.z4.drca medium in latum fifta, vt per eam faciei praetenta abfque oculor um iniuria ignis atq; operis modum contemplati poifimus. Inter lignea inftrumenta referendi funt & aluei vati) generis. 2f. Alueus elutorius, acutangulus. 26. Alueus elutorius obtu- lus. 27. Alueus niger ad fpedandum cluendumcpab arenis au- rum. 28. Alueus feu linter fcdus. Iftavafa a Germanis vocantur Metallica inftrumenta funt Tabula ferrea, & Mortariolum. Tabula ferrea, Z5». eft inftrumentum aliquot fcrpbibus haemi- fphaericis feu acetabulis compunda, ad excipiendum probatio- num etfuhones. Mortariolum cft modiolus, Num. .50. catillorum cinereorum formandorum in lati circuli modum, vel pei tufi catini ex orichal- co plerum que fadus. Boc mortariolum comitatur pila, ( vulgo quaecifpiftillum cum tubere rotundo ex bafi lata me- dia prominente,cuius incuiTu catilli fouea formatur. Sed ad catil- los maiores, hoc eft, materiae maiorem copiam capientes, for- mandos vtimur circulo ferreo, & conueniente pilafoueam procu- dimus. His addimus & retinacula cucurbitae in plumbeo circulo,Num. 3T. Fieri & alio poftunt modo,nempe vt armillae ferreae rccuruae ad- haereant tripodi feu coronaeplumbco circulo praegrauatae, &c. Circulus. Dyoptra Alum. TahU ferrea. Mortario lum. Retina Siceft forfex ad laminas ex filä metallica fccanda,Num.5 2. pio amalgamatione, caementatione, ftracificationc, quartatione, &c. Modum figillandi vitra videcap.10. figno xx. Eodem in capi- te, & figno xx. habes & formam Athanoris antiquam» quam, exempli gratia, refer ad caput, vbi de Athanore fcri- ptumeft. Sequitur nunc LtberTcrtius Bafilicae Philofophic«. Liber Secyndys. Forfex, Libri Sccmdi Bafilic* Philosophie λ Pinie» cC fi acciat cordis ili b ila n tiam, & fu te puri ta risi mpr c ili on e o m nem: dciicit impuritate ab eo,& ruetur illud & clarificat ipirmium iub— ilantiara , Emonet fanguinem adeutim, & inducit pulchritudi- nem inuenilem,Sc abilergit abilerhoneieui, &c. Liceat paucis pic iocari. Johannes Euangeliila ab Auicenna primus inter CHriilianos Chemiae peritus Drdl.i.ad fiaicap. a de anima. Imo & a Vincendo Monacho in ipeculo naturali. His adftipulari vi- dentur illi, qui Profam Eccleha: veteris Decembr.die27. Diuo Iohanni Euangeliilte facro cantari iolitam compofuemnt, quas fic habef.Initium eil. Gratulemurad feiliuum, &c. cum gemma- rum partes folidallet, lias diilraftas tribuit pauperibus, rnexhau- BasilicjE P'Hirosopiticje: Liber Ter t i v s. ftum fcrt thefaurum,qui de virgisfeeir aurum, gemmas de lapidi- bus. Hoc edi multis non folum incredibile, ied forte & impium vidcn polfit,tamen nos authorum didorü teft:imoniis,quod con- tra dicamus,vixinuenimus: Dona Dei non funr impia dicenda, iedoperadiabojfq use impietatem piOcurant: Qiiodfi Chriftus, vthomo vcrns,lic Deus omni potens,Johanni Euangeliftx confo- brinofuojmarrtfq; tutori, quem prxcaucrisamauit4&in ccna ii- nu fapicntix Diuinadouic, ac nc martyrio interiret, longrevulque (upereiTet, voluit,viaticum quoq·, emimodi attribuit, conditu liier, vt egenis Sc pauperibus, iplifque nouis Chnllianis iam tum inci- pientis Ecclellx,exilio aliifq; damnis aifiidis, (ubuenirctin film- manecelli täte, annon hoc lingulare & oportunum munus, elee- mofynaqueoprime collocata fuilfet ? Atvt omnibus (acisfiat,po- tius demus S. Iohannem Euangelid. 11 quando tale quid fecerit ex virgis aut lapidibus (quee materias ad cinduram fufeipiendam phi- lolophicamfunt plane ineptae) miraculofo , quam artificiali aut jiaturalimodo vium elfie: quemadmodum ipfe Chriftus, vt ve- digal daret, Petrum capere pifcem iubet & capti ventrem aperire, vndenauifma depromptum eft pro vedigalilufficiens:funt,qui .eum exprellae tindurae philoibphicae mentionem fecilfe adfir- ment in Apocalypfi j verum hoc collegio Philofophico remit- timus, &c. Sunt&cxChymicis, qui Vythagoram Chymix ceculte de- ditum fuilfe affirment. Hindibcr Turb« philofophorum refert icntennasfapientumin tertia fynodo Pythagorica collcdosciTe, &c Pythagoiam phiiofophum & magiifmm introdndam j cuius haecibidcm verba funttanquam pradi dis. Bene apte.ilisr6 filii do- drinx, harum naturarum defetiptiones, cx quibus.Deus omnia creauit.-perlcquiminicrgo. Awp licin toto illolibro Pythagoras primas t enet,tan quam eius artificii Magifter, exteri Philoloplji illius eft,Pythagorarnin hoc dodrinx genere fu i fle expertiifimum&vere magiitrum, cu mando ui.Ch y- mici,qui forte eius (cripta&.vitam ex ajiisindiciis cxploiarrun ha- buerunt,id vnanimiterflatuant,&c. Imo &-.nonnnlh inure ce n- tioiibi c chymiexamantibus de i aha Pythagorica,inter quos Io- han.Clnyi.i an. hunc ia modum Iciibunr. , Anftocclcs (inquiri Basilica Philosophicas jpfe libro de fccretisiecretorum ( fi Ariftotelis liber eft) lapidem animalem, vegetabilem & metallicum ouumnominat , dthoc Pytagoras, ii Marcello credimus,Fabam.Haec ille. Si itaq*, Pytha- goras ouum Philoibphicura per Fabam intellexit, cauftam videtur habuifle, cur praeceperit, Fabam ne comedas, &c. Xamolxis Pythagora in itinere Conus fuit,hic iiidem cum eo prae- ceptoribus vius eafdem dodrinas fecum domum in Samothracia retulit: Huius de lapide philoibphommproceiTus talis ad mein- tet* alia fuit delatus: Recipe auri laminati q. r. impraegnetur pera- quarium,vtidocetPeliei: degenerabitur vitriola, quaedeiponia- tur Pyrandro ad faciendum rubicundum &c fugitiuum fulphur,d£ Mercurium philofbphorum , vniuntur autem in vafc philofb- phico, vt parturiant caftaneam vel tinduram vniuerlalem fa- pientum. Anaxagoras Clazomenius inquit: Sol nofter eft rubeus Sc ar- dens , qui coniundus eft animae albae & naturae Lunae, ipintus medio, quarauisrotum fane nihil aliud iit, praeter argentum vi- uum Philofophicum. Francifcus Picus Mirandul. talia de Pelope & 'Pelopidis refert verba l. u i.i.fic, mquit, interpretantur Atrei nuncupandum agnum , arie- temve,vt deferiptamauri facicndiporcftatem ledoribus infinuett Nam Atrei dc Pelopis opes ex metallis fuifte, feriptum reliquit Callifthencs Olynthius, Ariftotelis difcipulus dt confanguineus.. qui Tantali quoquedmitiastu- lerint acceptas Chymicaecompoiitionidefcriptaeinpellibusagni: Vndeiit & Pelopis filii, dc Pelopidarum regnum longe lateque propagatum, vthincabfbnumviiurn non fit, quaefifte Thyefteni natu minorem Pelopis Agnum,hoc eft, in Agni pelle faciendi au- ri compofitionem exaratam ,qua'fn in arcanis habuerit natu maior Atreus,extorferitque Thyeftes ab vxore fratris cognita ftupro, ex quo & odia dc cruentiftimas camas Tragoediae: Meminerunt huius rei quamquam obfcuro velamento deantiquiffimi Poetas, dc Ci- ter o, Seneca dc Papyrius,kc. Inter Graecos Democritus primas a PhiIoibphisrenet,quod huius fummi artificii perfedus extiterit Magifter : poft huncan- numelatur Orpheus , qui ftudioibs adhortatur &c ablegat ad Liber Tertivs; speluncam Mercurii „ omnium bonorum plenam his carmi- nibus: "Cv Jiy.iv »ν&ξοτηοντTmju'wöv Ττοξ civdyt. ’Ε ς πολυή(. 7αν ν ϊτί'.Κό 'μ>ν F ξ/Λΐίοιο, *Εκ£· oyi τια,νχο.ων oCjaSCv κ τέ$κκκ £ρ/λον, Αΐ’Φ* Μ*' ρφατipumv Ιναarx ποϊλχ κομ,ίζω* ΟΪκλ <Λ αποπίνει, 'π&φνγ.'ν οίζιν.. Hoeeil *- Atquemcunq.,vir um ducitprudenttacordisx Mercurii tngr edierßeluncam,plurima vbi Ule Depofutt benaßat quorum pragrandü acemus Ambabus valet hic manibus ftbt ftmere & ißa lene domum: valet hic vitare incommoda cunfta. quare Orpheus fcripferit de aure© vellere opus alia peregerit: Qui e- nim particeps velit fieri multorum bonorum * Antrum Mercurii .adeat,hoccil Tamara, Inferos.Plutonia regna (fubterraneaenim metallorum diuitias Pluto fibi vf>ndicat,vt Neptunus mare & lupiter coelum ex ciiuifione mundi} Atquodinde apportabit am- babus manibus ,Chymici operis eritinitiumatqiiubie&um, quo praeparato,, valebit dc morbos curare & alia fortunae incommoda vitare: Non opus, er it hunc Orphei clariflimum locum dilucidius explicare, cum per ie iatis reiplendeat, chemiaeque vt verifllmae,. iic antiquiflimae lucem longe lateq; prabeat, &c. His Sc annu- meratur LinusOrphci praeceptor, qui de curfu Solisac Lunaeani- maliumqueacfru&uum generatione dixit , quod in principio o- mnia iimulnata fintj&c. Michael Pfelfus Phuofophuspr&clams de fcientia Omocrititaliam- jertin colloquio, quod habet cum Xiphilina Patriarcha Conßantmopolitanoi Quidnam tibi igitur totam Democriti Abderitae iapientiam bre- uker reuelabimus, nihil intus inaditis relinquemus ? Et mox .-Tibi enimpvaeilantioraconcreditafiint,, ae tu dccoeioDeum deducis« &euehis animum ac mentem, quae in materia eil applicas rei I emptae a materia r Ego vero humi iaceo, ac naturae contemplator ihm,necdum retuli me ad rerum non aipedabilium ipeculatio- »em: quoniam nondum mihi acutius lumen ftdiirn citi Nofli i- gitur ,qirid fidemus > inquit»mihi quidem terra; adita concredita Eilrntia m» tctiar cft co- gnitio Det atq; anunäfe propriat. Basilica Philosophica jxuic; Tum vero illa cceleilia cs coniecutus: Impertiamus ergo in- vicemres, quashabemus : TumihiegregiaipedlacularEgo vero tibi naturales eiledlus; ied viden’ ? -Qiiidcgoaibi tecerim: Cum enim auri fontes aperuerim, ncc AthoxoncuiTi, nec Pangvum commoui, nec venas quafdam iubterraneas recluii , ied Iapides inter fe conterens , & herbas quafdam mifcens , ingenue tibi ac vtiliter aurum valde pretiofum elaboraui, &c. De eodem Pfelfo :P:cus Mirandulanus hhr. .2. capit. S.fic refert : Idem paucis fchedu- lis artem icribens , quam iub trutina,Phiioiophiae piius exami- nandam fufeeperat, recepi miratur praeditam a Strabone natura- lem vim quandamjfontis tranfmutantem , non recepi metallo- rum verfasin alterutrum artis beneficio formas , quarum multas "ille commemorat. Author Dialogi Germanici inter Aurum & Lapidem : linamento protollatur, fe veritatem eloqui &nudam verbis proponere; Haec autem eius eil intentio-* vt probet diuerfis modis ac rationibus, aurum commune non elfe aurum philofophicum, ied hoc longe ediud agnofei: Lapis ab auro venenofus vermis vocitatur; Mercu- rius vero communis ab auro pro teile adducitur, quod nimirum ex auro & Mercurio totum fiat opus, leda lapide, vt volatilis & inutilis reiieitur: Lapisadfirmatiniele eile aurum Philofophicum3& non ■in alio , fe-que dominum tin&urae vere a Philofophis dici: Au- rum autem omnes decipere, quotquot in eo laborent; cum vero a verbis ad violcntiamiapidi inferendam reliqui duo conuenirer, dlapide abfumptifunt: Qui fane Philoiophusdlledm digniifi- mus & profunda coniideratione, liquidem mens eiusin centro abdita, licet ilylns in luperhcie peripheriali haereat. De lapide, quod iit dracoferpens, vipera 3c venenoiitatis particeps, con- (entiuntPhiloiophi,ac poil praeparationem , neminem eius ve- neno intoxicari, ied potius iotoxicatos omnes curari Theriaca indefadla. Author Rjthmoruni Germanicorum tabulam appiilam‘huiuimo- di exponit: ieprcin metallafilis eharaöleribusiupcriusponuiitur ..cummanibus vtrinque : inferius, Leo, Aquila C ile■ ■ α quaedam cathenatimcolliganturcumiignoappoiitoglobicenem ; Circu- lus ambiens habet verba : Viiitabjs inteuoraceaaat, cvc. .Huic CiM Et Auro & Mercurio conftittotu corpus.phi- .lolbphicu. Liber Tertivs. laus non inuidenda eil: Verus enim,etfi incognitus,authoreil:ve- rii ne negligamus illum, qui omnium Germanorü recentiflimus, in tamindodorum,quam dodorum ore, feriptis, celebratione dc imitatione eilratqj hicagnofcitur & vocatur. Vincentius monachusBeüouacenßs, Burgundiis „ citatur a Rofario Philofophorum: Quanto fiudioflagrarit, vtrem literariam fuis laboribus iuuaret, res ipfa loquitur, dum vt &c Mirandulanus lib. %.cap. honorifice meminit, maxima confecit omnis pene rei li- toraria? volumina , in quibus dum agit de natuta , veram artem non tantum a fe cognitam ailerit, qua aurum iegregari , verum etiam eam, qua fieri cenfet s motus ipie fortalfisrei experientia,vt- pote qui deprehenderit, in caeteris metallis latitare, idem in Jpecu- lo naturali hb.$. Authores Chjmicos hinter que eos lohannem Euangehßam enumerat üib.i. In corporibus, inquit, mineralibus, ad inftar ope- rationis naturae, conati fimt Alchymiilae facere breui tempore, quodnaturafacitinannis mille: Vnde& docueruntremquan- damfacere-quae corpora , fuper quibus proiicitur, tranfmutat: Haec vocatur ab eis Elixir , & dicitur lapis , non lapis ; Lapis, quia teritur: Non lapis , quia funditur & currit in igne abfque euaporatione, iicut aurum : Nec eil alia res, cui proprietas illa- eonueniat. lohannes de Aquino ait, qui auri deilrudionem ignorat,conilru- dionem eius ex curia naturae neceifario habet ignorare; Facilius itaq; eilaurum conilmere,quam deilruere. jyominusEptfcopus de Ponderibus, de quo Auicenna &:iileEpi- ftopus,inquit,docuitmemagnum magifterium in Africa ·, &c di- xit,quod accipererp aurum viuum & fiiblimarem duabus vicibus,- vtfaciasviuum,infundei!ludinial, demitte id in ilercore huma- maneat ibi per duos dies,& olla fit ferrea ; Etinhoc magtßerio est fenfus magnus. Author Rofarii minoris ait: Vbicunqueinueneris Mercurium purum ac fixum habe pro magno lapide ; Aquam quoq, iolutiua- omnium metallorum exvariisfalibusfadamproponit,quam di-i cit eile dauern, qua port§ metallicae referentur , vt vna in alianv, tranfircpoilit: at quilibet-hic cautus fit &a ialibus,nifi fortem < ptra?parauone,abilmeat* x > * Lapis a <021- tritionc. ’ Non lapis i > fluxione in »igne. DeßtalHo rcraanripKt lofophica, ; eil genuina naturalis eo ilru£lio (olis magnifica. Sol viuus,eii aftrum auri eflcntialc jn iuofalcna* tutali admi- rabile. Fixu redde* , du volatile» & volatile fixu, fuis; ta- rne imbibit» - omb cü Met' curiali aqua ·* . non fixa* ■ Basilica Philosophica Alm Vhiloßplnts ignotus-dicit: Yifa albe di ne infrigida opu-scan-m,. infrigidando erum Lunam,in u cnie s e aloremίο iis. Motare prope vas&intueremira,quoniamalbefcit& citriiiefoit citius,quam in tribus horis dici: Huius tamen reigerminatxo eilviridis-'Hoc fubi- to ii videris admiratio, timor & terror tibi eucinenr, nam appare- bit tandem in albedine, quas omnes albcdines finundi vincit. Hxc veraeife, probauitpuhrifculus hic i nein ilis vmus grani quantitate, cuius dimidia pars proliciatur ing.ij. Mercurii & murabitur ac tin- getur in corpus pcrfcdliffimum Soli vel Luna corrc-fpondcus. Liber Pandora. Mercurium lana pe r vrinam virilem,addito pau- co fale,idqi donec pura decoletur. Mercurium traiice per conum, dc fublima line additamento, fiatq; i n ft a r i p ec u ii cr y ll al 1 i n i, Hoe vtere in 'foluendo Lima vel Sole, Appellatu.'Jpintm, qui Solem &Lu~ ■ nam vertit in fui fundem Mmutum , qui vocatur Mercurius metalli rum* : & pbtlofopborum: Euispartes 9. Solis vel Lunae laminatorum aut calcinatorum pars vna commifcenttu in Amalgam.t. Putrebant in nigredinem,quaeieparetar,&c. Gradus ignis proctuaiKür per carbones quernos , in patina fidili inxqualitet perraia , pro mo- do graduum. Foramen ad 1. gradum iit in medio cum o£to compohtis. Carbonum recipiat vncias duodecim ad gradum 2. foraminafmtampliora, & prunarum duplum ad gradum 3. Fo- rarainaiterum amplientur,& triplum carbonum imponatur. Gra- dus q.eil nudus ignis flammae. Materia includitur geranio, quod ponitur in catino ouali fi&ili cineres lotos habente, dcc. Quidam innominatus Philofopbus ait: CapeSolis ac Lunaepartes aequales: Mercurii partes duodecim , leni igneputtefac, &folue, idqj tamdiu , donec appareat rubedo,quae vocatur fulphur. Sito- tum felutura eft,ita vt nihil in fundointegrum teilet, compertum eil. Hoc caput corui pone in phiola in aquam, & iepara aquam Mercurialis corporis dcilillando, &c iegregando quartior elemen- ta. Aquam prxdidam coniunge cum nigra terra tam faepe,donec terra imbiberit totam aquam iliam & albuetit. Fado hoc fubli- ma eam , & habes fulphur metallorum. Cum perfe6le albuir, eil elixyr ad album. Auge ignemvtflauefcat&rubefcat, dehabes e- lixyr ad rubeum. Oportet vt primum hunc lapidem cibes fuo cibo natur ali* & perge deinde ad metalla tingenda. Aftrum gc iit mafculi num & foc- Baininu fc men deme torri,«inde per fablma tioncArchqi fic cryital lus,qui ha bet natura a quae, cum qua ignis & fulphur redigenda iunt in gra- tiam. Liber Tertiv^ Tempusabfolutioniseil 12.menies, diebus'50. nafciturter- ’iaexSariirno. Diebus 10 o.erefeit Mercurius viuus in aqua. Poft dies 6o.crefcitaerex iulphure. Ceteris diebus defeendit änima ffiper terram,&accipitvim fnperiorum&: inferiorum.Tune einer- getitnago multarum alarum,& vincet, nec vinceturab vllo igni. Alius doflnßimus ?hilofoph%sßc ait: Attendediligenterlatitudi- »em noilri lapidis,& incipe in occidente, vbi mas rubeus &C con- iunx albafiecvnum,deiponfatiipirituvitx,vtviuant in amore& quiete. Terra & aqua aequaliter proportionatis, &vna terra pro tribusfpirituSi&etiambonaproportio, quxeilipiritus n.pro 4. partibus terrae fme corporis. Tres partes feeminxj&vnamviri de- bet aedpere. Quo minus fuerit de fpiritu inhac deiponiärione,e6 'dtiustuam caldnationem abfohies,&:c. Ea eilcorporum inter- 'tmptio tanto tepore in balneo velfimo,donec nodes 9 o.traniic- tint in humide calore. Mox nigredo tibi erit index. Subilantia nutrituriuo proprio menilruo, cumque materia fadaeft candidat, 'fpiritus cum corporibus coagulabuntur. Cum fcciftiicptemim- ■bibitiones,tunc rotam debes circumuoluere. Antcperfedum al- bum diffiolutis,diuifis,putrcfadis corporibus & calcinatis,colores inexpheabilis pulchritudinis apparebunt. Poftilludalbum, ei- trinus&falfus citrinus,&fanguisrubeus impermutabilis appare- bit. Nofler mas rubeus non tingit, nec illius coniunx , nifi tingantur, &cc. Ex his & aliis fat colligere quispoteft, quanta huic medicinae vis* efficacia ac natura, eaq; de cauda non cuiuis venire obuiam, nili mentem prius Deo, deinde naturas coniecrarit, led vt proriiis in explicando lapide nii amplius a me deiiderari aut expoftulari pof· fitj AliquasadhucPhilorqphixftudioiis dabo Notelas Philofo- phicas, per quas adhoc ftudium cum Deo feliciffimeperuenire poffimt·, lunt iimplices,quare mi iludiofe ii rides,te ipfum derides* non me aut artem,led caue* Notela Philosofuica I. SC i A s Chymiam donum eile Spiritus San&i, nec confulo vlli vtie temere illi conlecret,nili iit inftru dius a magnis iumptibus, (rationis) liquidem res eil difficilima & laborioüflima. Fuerunt ' Lib.lll Basilica Philosophicm quidam PHilofophi,qui hanc artem parui fecerunt,fed iuramus fi*“ lis apud Creatorem coeli & terrae , illos, vblmaxime fapiunt, nihil faperc. Namnecelfe eft?agens & patiens in fao genere vnumeflV, &vnius modi in altera forma, & variabile, quia varie mutatur ab Hominibus: nam quamuis in vno genere conucniant, diueriam tamen interic habent contrapofitionem : Materia enim patitur operationem, forma autem operatur, materiamque fibi adaequat, , ideoqj materia naturaliter formam defiderat, quemadmodu mu- lier virum, & imperfedum perfedum, ita etiam coipus fpiritum * latius comprehenditjVtpcrueniat ad fuam perfedionem. Siiamdignofcisnaturalesradices, meli ustu um opus perfi- cies.: alio enim modo lapidem noftrum nomino » alio nomine eTr~ primo eius folutroncm. 1 Ex didis intelligenofttum Iapidem efte ex quafoor elemen- tis , habjentqyillum&dinites &pauperes,&inuenitutvbique,5cr co mparatur omnibus rebus, & compofitus eft ex corpore,, anima · - &c ipiritu, & mutatur ex vna natura in alteram vique ad extremumu fuaeperfedionisf. Dixerunt etiam, noftrum· lapidem eftcexvnare,&: vemmeft;: totum enimmagifteruun noftrum perficitur noftraaqua : nam a- qua illa e ftfperma omnium metallorum , & omnia metalla refol- nuntur in il!am,vrdidir.A·eft; Imperfedumenim eorpusmutaru 5 eft 1 n pri m a m,aqi1 atn,& h*caq 1,1 a compofita cum noftra aqua 0- ranes res purgat, attamen comprehendit in ie res neceftarias, & hbccari & parui pretii eft, dequo&cunvquo perficitur noftrum niagifterium :non enim communi io latione cotjuis iolnir,vti pro- tendam ignorantes,'qui corpus rranfmutant in aquam riubecuke» - fed vere Phiioiophica iolurione , in qua corpus tranfrhuwtur m » primam aquam,in quaperficirur lotio, quas transformat corpora; in cineres. Ordo enim inter magnitudinem ignis indicat medio- * crcm experientiam ; quia in iomnone ignis femper redditur lenis,-·, in fublimationc continuus, iurubefadione fortis. Si vero in his - in fcius erraueris, fiepiftime deplorabis errorem & labores tuos, ideoque necefteeftvtdiligenreroperiincumbas: arseminaiudi- cioiuuatur,& fimiliter indicium ab arte. Imprimis autem vaca : impletioni,reliqua fuftp deq; habe. Ideoque inquit Piuloiophus:. IRatiens & a- gens vnius generis cftc oportet, id eft icmepro. iicicndoin «erra eft ma- teria cütcr- ta vnius netis, nam terra eft a- gens, femen vero paties, fi terra non xonuentret femine,nui- Jusindc 'e· quere tur Üudus. fciantarrificcs, fpe-cicsfeu genera metallorum nonpofle mudab. nifiin primam materiam redigantur: 'Si fieri debet gene ratio. Jf- cedat corruptio rVniusenim corruptio alterius generatio eft:mo> io in artificialibus, modo in naturalibus: ars enim naturam fc- quitur, in aliquibus corrigit ßefitperat naturam, quemadmodum natura ajgroti corrigitur arte Medici. Quare vtaris honorandanntura, non enim emendatur neqj corrigiturmifi ia fua natura,in qua nihil admifeeatisperegrini, ne- que puluerem, neque aliud quid, multae enim &c natune no- ftmmlapidemnon corrigunt. Nihii etiam illi additur, nifi quod inde ortum eftmam fi aliquid ilii exterius addere tur,ftatim frange- retur, &:fic quod queritur, nonaccipitur. Idcoqucmoneo, vt illaeresprincipio coquanturablquemanuum contritione, donec omnes in aquam euadanr. Opus inuenifti purum, ideoque cer- tiores Facio laborantes qui magnam impendunt operarn pretio- fiflirnoiecreto,nefmftra laborent,hocmagiflerium nihil aliud e- nim eft, quam cc quere argentum vitium &c fulphur, donec fiant argentum viuum& fulphur, intellig-ephilofqphorum. Sulphur irnpcdircombuflioncm vafebene munito, ira vt argentum viuum nequcatfundi,nequepotefi:et!am fulphur vnquam comburi aut perire. Nam in fulphure eil noftra clariffima aqua , & videmus f>ro exemplo in communi aqua,quod omnia quaccunque cumil- a coquuntur,nunquam comburantui-s nifi illudipfum,quam for- tis etiam fit ignis , &aquadecodla Scconlumpta , comburiturid quodinvafl eft. IdcoqueiufleruntPhilofophi orificium vafis oc- cludere, neaquabencdi&adiuaporct, feda combuilioneimmu- nis maneat, id quod in vaie eil. Aqua vero cum illis rebus com- pofitaimpediuitigniscornbullionem,&:fad:Lim eil, vt maior i- gnis flamma gratia aquae noilrum Mercurium non abegerit in au- ras. Aquaeil recipiens in fimm ventrem, ied ignis flamma repel- lens ale. Jubeo vero indagatores principio fla uere ignem lenem, donec aqua &c ignis fibi in vnionc correipondeant, & quando vi- des aquam fixam nota adfcendere., non .eft quod em es ignis regi- men , donec fpiriras & corpus vnum fiant, ita vt corporalia fiant incorporalia,&incorporalia corporalia. Nunc loquemur dena- taflamediorum, ideoque cflaquaillud quod album &; rubeum X r b e r Tirtiy s. Basilicje PHiLosePHie^r cificit, aqua quae occidit &viuificateft aqua comburens & albifi«- cans feu purgans ,eftaquadiflbluens&:.coagulans,eftaquaputrc-’ fcens&quae facit prouenirenouas & yariasjes.. Quare moneo tc, vt omnem tuam curamponasindeco.Äionemaquae,neq·, taedeat: te>fi cupis inde fru(9tum,neq; cures alia inutilia, nifi hanc folam a- - quam, coque illam tarde»imple vt tranfmutetur,ex vno colore i* pcrfc&um, & vide ne principio comburas illius flores neque viri- ditatem , nec feifina in opere , .orificium bene claudatur, ne id, quod intus cft,. aufugiat, & fiDeus volet , reperiesita, in perfe- cta operatione.. Velim te ita facere & potius tuam imaginatio-- nem dire&am eile ad naturam , & ad eam naturam ,’ex qua gene- - ramur.corpora in.vifccribus terra:, haec,imaginare tibi vere & non phantaftice, &yide.etiamfimiliter,ex quo &.cumquo ca- Ipredecpdio perficiatur, num fit fortis ieu lenis, & ita rege opus tuum>,&reperiesperfedam fidentiam &c artem. Ideoque.reier-- ua hanc aquam manu, nam bona fua operatione albunueddical-- bum,&rubeum rub.rum,. Ideoque nece fle eftnoftrum lapidem extrahi enatura duom: corp or u, antequam ex illo fiat peifedum Elixir. Requiritur enim elixir magis purgari quam aurum. Ieu. argentum , propterea quia ■ magis tranfinutare poteflde minori perfedione in aurum philo- fophorum ieu argentum.. autcm nequeant, nam fi deper-- fedio.nc alium reddunt, redduntur hinc imperfe&iora,quia ne- - queunt tingere,£Eque enim late extenduntur: nnila enim resalbw facit nifi ejt fua albedine,neq; vlia res rubeum reddit nifi ex fua ru- bedine.. Et propterea fiant noftraoperainnoilro lapide , vteius tin&urain illo corrigatur, plus atque in fua natura, &vt Elixis iuxtaP.hilofophorum monita, fermones & de fetipnones compo naturexpuris ipecieb’us condimentum,antidotum, medicina &, purgatio pmnium corporum qute purgari debent,feu ad Lunifi- ci’um δί S plificium pertinent.. No TE LA. P HILOSOPHIC A 11. I3Rj μ ο - habetur irj noftro viridi Leone vera materia, & cuius A coloris fit,&nominatur adrop feuazoe Leu duenecJbu Liber Tertivs. Ihiccundo & tertio habetur, quomodo corporafoluanturini argentum viuumPhiloibphorum, hoceftin aquam Mercurii, 6C fit jiouum corpus. In quarto habetur putrefadio Philoibphorum, quae noilro > tempore nunquam fada eih&i nominatur iulphur. In quinto.habetur, quomodo huius aquae pars fada fit ni- gra qua loquun tur omnes Philoiophi.. In iexto habetur,quomodo haec nigra terra principio ibbat: fuper aqua,& poftea magis magifq·, deicendir in fundum vafis. ■ In ieptimo habetur , quomodo haec terra diilbluta fit in a-- , & viciilim aqua im colorem olei, & tunc nominatur o- leum Philoibphorum;. In odauo.habetur,-quomodo draco redigatur in nigredi-- nem&pafcatur cumproprio Mercurio, ieipfiim occidat,in aquar fuffocctur,ynde aqua paulum albcfcir,& fit Elixir. · In nonohabetur, quomodo aqua plane purgetur a nigredi- ~ ne, .& maneat in. coloredadis , ££ multi apparent colores in ni- - gredine;. In decimo habetur,quomodo nigrae nebul£,qu£erantinva- - iefiiper aquam,deicenderintin fiium corpus, vnde exierunt. Invndecimo habetur, quomodo hic cinis fadusfiteandi- - diilifnusiinftarmarmorisiplendensj &: illud eil; Elixir ad album, > & frudus e it cinis.;. Indiiodecimo habetur, quomodo haec albedomutatafit in i diäphanam rubedinem , Bnftar pyropi, & hoc eil Elixir ad ru- - bedincmc. Si bene mreliigerecupistotum opus, tunc lege de parte in i parrem,4c videbis mirabiliadnnoftrisdicbusi. Non omnia in hoc opere neceflaria & apparentia recenfiii, > filnr ertim nonnullal i quaededecct hominibus reuelare, attamen i fdripfi & depinxiad finem, qua muis non viderim; Scio hoc opus ; de necefliratcpcrucnire ad talem naturam. Et fcio nunquam vi- furn eile tale opus i ira depidum,&teftimoniis allegatis iraproba- tum. Scitu ab artifice docente: : eile lo ngiifimam viam· quare fis patiens, quiamulta i fimtueceiiariainnoftLomagiilerio.. Philosophica Sunt quidam fatui &ftulti, etiam nonnulli Mcdici,qui ce* quuntducatusinaqua, dicentes hos optimos cife ad fanandum: iedfcito neque commune aurum, neq; reliqua metalla vtilia funt *d fanandum,fed potius mala,nempc ad bibendum. Vtile quidem cftauruminfpiccre: Sed verum aurum pota- -bilenon eft vilibile,fedpotens& efficax, quod fumma eft medi- cina,quic pellit omnes fuperfluitatestara hominum quam metal- dorum, trani'mutat o m nia imp er fecdam era lia i n veri (fimum aurü. Et d militer, quemadmodum purgat maculata metalla ab omni lepra,ita etiam corpora humana, & hoc certo certius eft, hanc eftc deutendam omniumPhilofophorum ; Verum illi quiintelligunt id deauro communi, funt caecitate ingenti peicuili,&impofto* res, nam fi commune aurum fuam perfe&ionem communicaret -cum alio ,pofteairqperfeclumredderetiir. D.Thoraas Aquinas ;Eft autem marerialapidis,craflaaqua„ epcrans,feu eftceftusfeu frigus,hanc aquam coagulans. Et credasffios eile asque predofiores lapides,qui proucniunr cx animalibus, quam aliis. Nullum genus lapidis ni dviride Sc tenue Dunedi, quod crefcit in noftris mineris feu venis. Philofophus , Fili afpice altiffimos montes, qui funt ad dextram&iuiiftram,&adiccnde illos, vbi n öfter lapis repetitur, &inillo monte qui fert vnumquodq; omnftaria genera coio- •mm & ipeeierurn,ilmiliter etiam venas. Malchamcoh Philofophus: Lapis qui in noftro opere necei- lariuseft, hic eft de re animata, quem vndiq; reperies in planitie, •montibus,& aquis. Illum habent & diuires &c pauperes, & eft mi- mimi&maximi precii. Crefcitecarne& ianguine, quampretio- fus habebitur illi,qui intelligit habet. O benedidta viriditas qux paris omnia. O benedi&a natura, & henedi&aeft tua operatio: nam im- perfc&uaa reddis perferum. Qu.ate non recipias illa naturam,niftpura,amicam,iucund:i» terream & tenuem,fi aliter procedis, fruftra omnia facis. Ibimus iam quaffitum naturas,illas deiihr® terree formaliter adduceuc.es., Liber. Tertits. Quaefiuifti, quot fint veri colores, & libenter tibi dicam. Scias tres eile perfe&os colorcs,ex quibus reliqui omnes fuum iu- rauntprincipium: Primus eftnigredo, fecundus albedo, tertius rubedo. Snncmulri alii colores , fed illi intermedii & nihili funi* iaepiusenim pereunt pr^.albedine, Compoiitio fit duorum corporum,caq; neceflaria in ncitro magifterio, & fi alterutrum illorum corporum in noftro lapide eilet fblum, tunc nunquam aliquo modo redderet tindluram, &: ideo neceflaria efteompofitio horum duorum, qu» duo fi com- ponantur & recipiantur in compofi tionem noftri lapidis, qui im- prargnatuseftin ventre venti, eftq;illud quodPhiloiophws dicit: Tulit illum ventus in ventre fuo , vnde verum apertumque eil, ventum eile aerem, aerem vitam , & vitam animam, hoc eft o<* icura & aqua. Ego qui exaltatusdiim fiiper omnes circulos mundi , vidi quatuoraipedhis, habentes vnum patrem, quorum primus eft in montibus,alter in aere,tertius in petris,quartus in cauernis,- Hic incipit iblutio Philofophorum, &fitnoftrum argen- tum viuum. Nofter lapis eft corpus incorruptibile,occidens & viuificans. Vide ne quid contrarium accidat in noftro lapide, & pone ii- lüm folum. Applica ieruo noftro propriam ac iucundiifimam fororem , parient inter ie artem. Sienimpulcerrimacandidamuliernubit rubeo iponfo, tunc compledimturfemuiccm3&itacomplexiinuicemconne<5hintur, inuicemqueibluuntur,inuicemqj comraiicemur ·, & vt ante fue- runt dno,itaiam corpore vnumfunt. Hic plane foluuntur cor- poram noftrum argentum viuum,defitaqua,fixa. Tranfmuta- in quaruorelementorum naturas, & quod quaeris inuenis', naturas mutare eft carpus conficere ipirituoium in noftramagifterio. Pri- mum facimus ex crailo tenue,& ex corpore aquam *, & poftea.fa- cimus cxficco humidum,& denique exaqua corpus ,i|a vt cor- poralia fiant incorporalia,&incorpora!ia corporalia , & deniq; facimus id quod inferias eft, admodum eius, quodiiiperius eft* Stftc.vice verfiu B A SI L I C Λ P Η I L O S Ο I» Η I C 78, "Proprie veco loquenclo torum opus & regimen sihil aliud eil quam perpetua aqua,quae omnia quibus indigenius in ie habet. Philo Tophus: Vnum &: item cft,quod in fc habet animam,& aerem &Γ calce, & quamor elementa quibus dominatur, nec opus habet reliquis elementis,qui nihil accipiunt in fua natura. Hicrefoluuntur corpora inargentum viuum, hoceil, in a- < quam noftriMercurii,&fit permanens aqua. Hic Tolumu aurum philoibphorum,vtiterum in Tuam primam.materiam introduca- tur. Plura audi de arris perfectione. Diaphona&reiplendcns nigredo.CaputcoruiiimiliterpU“ trefieri nccefleeft. Qui tolorpoilnigredinem apparebit,laudabi- lis cftin turba Philoiophorum. Hic ponuntur corpora in putrefactionem, £rreducunturia terram nigram,& tunc videbis terram ingrefeere, la;iare, eil enim principium operationis. Quare combure noilrum xs leni igne, donec eius corpus ordinetur, 6c tindura extrahatur, illam aurem vna vice non extrahas ,ied parum, vt parum tranlear lingulis die- bus,doncc longo tempore ad ilimmam impleatur ieu perficiatur. Ego fum nigredo albi,rubedo flauendo rubri, & vere Tcrifllma loquor neque mentior, & icimus caput artis eile coruü, qui in nigredine nodis & claritate dici abfque alis volat. Namex acredine quam in gutture habet, fumitur tindura, ex illitis verb corpore rubedo,&in illius dorfofumiturvmca pura aqua. Quare intellige& recipe donum Dei,&cela omnes imprudentes, nam a cauernismetallommabfconditumeil, cuius lapis eil ex vena ani- mata , coloris iplendentis, relidens in montecxcelfus, & peram- bulans amplam latitudinem maris. Equidem ii primo nigrefeit, dicimus omne dauern operis, non enim fit abfque nigredine , illa enim eil tindura quam qu ieri- mus, quamque in quolibet corpore tingimus, quae forte alias la- tuit ab fcondita infixo metallo, quemadmodum anima in corpo- re humano. Quare carifilme ftudioie.qui verfaris in Philoibphico opere, vide vtprimo habeas nigrum colorem,nam tunc certus eris re pu- reda procedere via. Patientia & exipedatione opus cilin magiileno noftro,feftmare opus Diaboli vicinum. Liber Tertits. Ό benedi&a natura, bencdi&aefl; tna operatio, ex impette- <€to facis potes generare nouasdcmultifarias res, viriditate tua facis appa~ :rere multifarios calores. Diaphana nigtedo,h3rceftcrocca&:fpermaticaterra,dequa ■ omnes Philoiqphi dicunt,&verfatur fuperaquam. Illud, quod fuper materia ver fatur, funt tenebrof? ncbulte , & funt fin- itus ieu vapor. Haec terra qua: iuperaqua verfatur,defcendetde alio vafein ;fundumvafis,vrindegencrenturtres vermes. Pln -res adhuc Philofophi viderunt materiam incralTefcere, ■inque terram mutari, & haec craffi cudo veriabatur principio lupet ■ aqua. Irapermiferunt magis & magisxrailefcere, tunc videbant rdefcenderc terram in aqua, & relidere in fundo valis fub aqua, quae terra erat crocea nigra &fpermatica , tunc dicebant hanc eile jperfeÄain corruptionem Sc Philofophicam deftrudionem. lam ignis accendatur in furno iecundum praeceptaPhilofo- iphorum, & fiat folutio totius materiae in aquam, poftea rege leni rigne, donec maior pars mutetur in terram nigram, quod fit in- itran. dies. Mi carifllme frater fciro,hanc arrem feu fcieutiam nihil elTe aliud quam perfc<5lam Spiritus Diuini inflationem atq; opus : to- tum enim magifterium, inquiunt Philofophi, coriftat tantum ex vnare, &ita indicamus tibi per verba Philofophorum, dc poft- quam vidimus & attigimus magnis laboribus & magno ftfl- dio,agnouimus hanc vnam rem folam eife perfedam ad album & rubeum, nec potuimusmuenireremaliam,inquapeilfe6Hocon- fifteret, quantum ad verammutationem corporum & perfc&am praeparationem attinet, ex toto corruptio & plane omnimoda jiigrefa&io. Quare omnem adhibe diligentiam in omnibus operatio- nibus eius ftatibufque , continua patienter deco&ionem donec exeat tin&ura , ex aqua in nigrum colorem,& ii videbis nigredine apparere fuper hac aqua, tunc fcias totum hoc corpus folutum ef- fe,tandemiubiickturlenisaequaliterignis,donecconcipiatnebu- lam,quam pepererunt tenebrae. NarrrPhilofophorum opinio & psalli. Basilica Philosophica propofitumeft, quando corpus rcdadum eft inpulucrem nigru, tum fadam eile folutioneminaquam, & fieri ex duobus rem vni. Quare recipit pofteavna aqua alteram propriam fiiam naturam: Et nota,nififada fuerit Philofophica amborum tranf- mutatio in aquam, nullo vnquam modo tibi aditus patebit ad fiimmum Philofophorum Magiftcrium. Praeterea nota de capite cerui, ac materia terrea ipermatica* craftafoecunda,acflorida Philofophorum. Fiunt vermes, quo- rum vnusdeuoratalterum: Vnde vera Philofophia, Corruptio vnius eft generatio alterius. lam eft haec terra in fundo vafis Se plane diflbluitur in a- quam vt ante. Hic quaeritur, quanto tempore Iapis in nigredinem tranfmu- tetur, St quodnam verum fit indicium lapidis ibluti?Rcfpondeo, Si nigredo apparuitprima vice,eft indicium putrefactionis in fo- latione lapidis. Quando vero nigredo plane tranilt,indicium ha- bes totalis putrefadionis lapidis Se illius folutionis. Item quaeritur; An tenebrofie nebula; in dido lapide durent per 40.dies? Reipondeo ira: Aliquando minus aliquando diutius, haec vero mutatio fit per multitudinem medicinae,St operatur etiä fecundum ftudium, quare multitudo plus requirit temporis, mi- . nor quantitas minus. Sapiens & prudens operatio iuuat multum - -diligentem nigredinis feparationem. Item quaeritur.-Quantum temporis duret haec purrefadio 8c terrae purificatio ? Refpondeo 40.dies,& aliquando diutius,ali-- -quandominus, prorarioncfufticientiaeten-ae&aquae. Praeterea Nota de capite comi Se oleo Philofophorum, Totum vas nigrum tranfmutatur in minimam rubedinem? Hic natus exinde natus eft primogenitus Philofophicae nigredi- nis filius,qui fiet candidiflimus,vt nomen eius fit Eiixir, Haec nigra terra m utata eft in argentum viuum vc ante, 8c Co- Jutaeft,vtrurfusinprimamfuammateriaintroducatur,hoceft,vr vere fiat fulphur Se argentum viuü,tunc enim poflumus optimum conficere argentü Scaurum , fi mutarumeftin illorum materiam, quare lauctur Sc coquatur, donec vere fit fulphur Se argentum vi- ttu,uam iecundum Philpfophos ilUium vera metalloiu materia. Quiiam poteft ducere vxorem, illam impraegnare , ipedcs generare, occidere & viuificare,lucem inducere,corpora purgare a nigredine & tenebris conipurcata liberare,ille magna erit digni- tate honorandus. Noftrum enim coronatum regem , noftros rubeos filios in compofitione lenis ignis, regimine iracimuscon- cipere,inde VniusFiliigeneratio Philofophica,perfignum,quan- do nebulae, quae fupra illum erant, reuertunturjin iuum corpus vnde exierunt. Quare continua ignem in gradu per temperatum balneum, donec in aquam foluatur inta&ilem,& plane exeat tin&ura in co- lorem nigrum,qui indicium eftfolutionis. Notaiamdiligens,deihlphure Philofophorum , atq·, Aedi- ficio draconis tenebricofo. Tunc draco vorabit fuas alas , & e- mittet multos &c varios colores, in multas enim albedines com- monebitur, ex vno colore in alterum,donec ad continuam albe- dinem perueniat. Magifterii Philoibphus , fortiflimum animal non cibetur, iedfitim & famem patietur,quo videas per triduum miraculami- rabilia ac miraculoiiilhna. Hermes pater Philofophorum ait: Hic natus eft draco Phi- lofophorum, eius aedes funttenebrae: & nigredo omnibus illa» inhabitantibus. Veru mare,mors ac tenebrae fugiunt,ficuti& fplendorc radiof- que folisjdraco in fpelunca nullatenus obieruat: ied quando filius n öfter mortuus veniet, & rex ex igne, tue gaudebit de c<5- iugio,& occulta apparebunt,lac virginale albefcet,& n öfter Pufio viuificabitur,induetq·, naturam militis, ac praecedet tin&uram. Pauca adhuc nota de fulphurePhilofophomm/eudidificio draconis tenebricofo: Hic plane purgatur nigrum vas , & apparet vndique plenum florum variorum colorum i nigredine proce- dentesitandemalbefcitinftarladris. φ Huiccorrefpondetille Philofophus Hermes"ui ficait R. »igredinisnigerrimum , ex quo multicoloresapparebunt, &dac yirginis procedet, a qua nofter filius in igne reuiuifeet, inftar Mili- tis praecedens timfturas. Anurae nebulae adfcendunt,indepluuiaefupcr terram : quia Liber Tertivs. B a silice Philosophica quodlibetgrauc &c craftunvcorpus tendit ad fuum centrü, fett me*- diumpundum. Sedargentumviuumex3erefublimatum,exquo> omnia fiunt,eft pura aqua,&: vera tindura, leprofamvmbram me— tallommdelens:nam illudeftalbumfulphur,quodfolummetaI— bimalbificat,&: cum fpiritu reieruat,ne aufugiar.. Vir Spiritus Diuini particeps, haec habuit verba in vifione, per * patefadionemDomininoftrilcfuGhrifti,quaenunquamiuntau- dita,neq·, in vilis libris reperta. Sed breuibus fcias, collum vafis eife caput comi,quod occides,&nafcetur columba; Deinde inle- queturFinis,quifitDiuine benedidus. Nota nunc de Cinere Philofophoru ac fapientum Praeceptoru». Hae nigrae nebulae defcenderuntadTuum corpus vnde exierunt, 8c: fädaeft compofitio inter terram & aquam,& fadus eft cinis. Verum eft natura non habere motione , nifi per ignis operatio-- nem,quare fi calorem bene examines-, aqua 3c ignis iuxta neftram PhiIolophiamfufficienr,raamIauantcorpus, purgant, renouanr9> conferuant, tollunt eius tenebras, & aqua,quaein aere habitat, af·- fequitur terram,quemadmodum ferrum trahit magnetem. Quare reitera hunc ordinem quater,deniq; calcmaPhiloibphi— comore,&lapide huncpretiofiffimumfufticicntiadmmiftrationc* rcfpexifti,, Caicinare nihil aliud, eft quam exficcarc & in cinerem tranfmutare , quare comburatur abfq-, timore donec cinis fiat, q» vbiincineremredadumeft,beneoptimeqjpermifcuifti: Hucci- nerem ne contemnasjfed reddas illi ianguinem, quernei in morti- ficatione ftudioie occultcq;abftulifti. Nota,omnis aqua exhaufta »Sein terram tranfinutata in fiio vafe f»er aliquot dies in leni colore putrefiat,donec pretiofus albus co- or ebulliat.(obierua Identicas reuoiutiones.) In hoc vafe. apparebunt omnes nigredines mundi humiditate ■ nigredo arte fepareturPhiIöibphica,&: viciftim contegatur corpori vnde deuenit, ficvtfiat per combi-- nationes &c cnuradiones reiteratas vnumcorpus Magifteriipcr- fedum:Coque,contere,calcina,cohoba,rolue,nee taedeat te ope-- ris aliquotareiteratio,quanqua totum opus longum,attame opta- - tum ,& fittandemperlongam codionemilludqrqu«ris,nempe Iapidem,. Notanunc quidfibiAlbaroiavelitPhilolbphica. Ego Tum clixir ad alba metalla tranTmutanda irapcrfe&a, in pu- - riflimumargentum,meliusatq; illudquodeftevenis. Qupdmc- albificauit,in rubeum me tranfmutabit ; Album & rubeum pro-- ueniunt cx vna radice :Et huius rei pars vna tranfmutat millepartes. argenti viui in puriflimum argentum. Morienus PhiloTophus : Qupdfitinalbo, fit etiam in rubeo. - Albificate Latonem & reuoluite libros, ne corda veftra deftruan- * turmoftra enim res leuis eft indigens exiguo adiumento. Si iam optime pie ac PhiloTophice operaris,& finem ieu metam ι ad Veru illud legitimum tempus a Aequeris, beatus eris; fiillud cc- - leriter videsjfumma tenebris admiratione,pauore & timore. - S ciatis Tolis flore efte lapidem de lapide , quare praepara illupcrr diesaliquotjdonec fiat inftaripledidi flimi marmoris,& Teias, quan- do Hocita fit,eife Tummuarcanu,nam lapis in lapide comiftus eft. Iam optime mi ftudioTedidiciftialbificatione.Nuncdicendum t cft de rubificatione. Verum nifi prius in fum ma albedine reduxe- ris’, vera rubificatio fieri nequit, nemo n. aprimo peruenire poteft ad tertium nifi per iecunduirqneque potes a nigredine tranfircad flau e df ne nifi per albedine, ideo quia flauü ex multo albo &purif· fima nigredine compofimeft,quarealbificanigru,&rubifica albftt & habebis magifterium. Similiter vtaninmsdiuiditurinquatuor' partes,ita et noftrü benedidfu opusjPrima pars eft frigida&humi- da hyems&:pluuioTa:Sccundavcr,calidus&humidiis&vernanss: Tertia &calidatempeftas &rubea;Quartaeftautumn93, frigidus & ficcus tempus colligendi frudus. Tali ordine rege tin- gentes naturas,donec maturos ferant fru6tus,fecundH di&erium:: Hyems abiit,imber diiceflinfloresapparueruntinterranoftra, te- pore veris. Scdin alba roiaacquicuimus,tu v. ne cures,qui dicunt,, corpus quodlibet aegre &diflidle mutari pofle in verum argentu. Quare fi videsapparerealbedinein omnibusdicftisfignis, tunc fis certus in hac albedine latitare rubedine. Et non opus eft extrahere-* illam albedinem,fedtantiiper coquere, donec plane rwbefcat. Item,inquit Rubea roiä Philo Tophorum arcana: Ego fum Eli- - xir ad rubea metalla omnia imperfedta corpora in puriflimum. au« - rumr,melius quam illud ex vena,tranimutanda.. Lilius PhiioTophus:In fine operis pro cedit Rex pellucens inftar ' sorbimeulf fluxilis in igne inftar cer& Te u argenti viui.. L i BE Ri TTe r t i y s»· Basilica Philosophica Nam fi vnapars addatur ad mille partes argenti viui, vidimuf illud coagulare Se mbili care. D. Thomas tranfmurat illud in optimum aurum. Hinc &ralius Philoibphus ait: Rex corona coronatus , ipiende/cens inftarru- tilan tis S olis,i n igne ti ngens. Color enim rubedinis , haurituncx completa tk perfe&acon- co(9:ione;Sangais enim no generatur in homine,nifiprius diligen- ter digeratur Sccoquaturinepate: Ita&:nos,fi fecundum natu- ram videmus albam vrinam, /cientes quod parum dormiuerimus, reperimusle<äum,&fiibmnü abfoluiraus,abibiuitur conco&io, fitq; vrinanaturaliterflaua : Itaper concodtionem foiam albedo ad rubedinem peruenke poteft , per continuatum ignem fltno- ftrum album metallum, fi diligenter concoquatur, optime rubifi- cctur,proptereaobieruahocdid:erium: Equos nonalbe£ccre,/ed lumine/pledere.-Quando matcriaiemclincalefcit,facrcquiefcar, doneciplend orem reddat &c viriditatem amittat /eu tollatralbedo parit albedinera, rubedo rubedinem. InfuperNota,vtficco igne & ficca calcinatione dccodbionem abibluaSidonecrubefcatinftarcinnabaris. Hancplanciunullam reponesaquam, autaliamrera,donecrubeum ad completionem ieu perfedtionem decoquatur. LiliusPhiiofophicus: &fiperlongam decoftionem mbeuef- ficiatur,vt colorem auri faciat aeternum, durabit in tempus. Eftherbaquae vocatur AdropDuncchdtem Azone,de qua talis conficitur medicina, dcinuenitunn monte Balto in campo Vero- nenfi; Siquidcminieptemdiebusomneopus plane comprehen- dit.ideoqueiupedlesperfe&itudoieptenario numero reife figu- ratur & ordinatur. Has res iteratione Philofophica reuolue fiepius, & ira fiepius.vt exquifita fiat Philofbph. Infolatio: per ipacium ieu longitudinem ieptem manet viciflim ordo dierum:hoceft annorum, Notela 111· De Summo arcano artu. REcipe iam in nomine leiu Chrifti Lunariam, cum /ana & caftacaftaneaPhilofophicain aquali podere, &: adde tertium Lib e r T e λ t i v s. Philofbphomm craife contufum ien conciiTurn.Indanturvitro ac-· curate & Hermetice figillato acconclufo, fine ita ftare in calore per i4.ieuvigintidics,poftcadeftiIletur primum leni igne , & ex- tolletur pulcrum & purum phlegma, fi illud ce fiat, ignem fortifi- ca, &tranfibuntipiritus, ignis fortis* Poftea remoue aquam deftiliatam , graueolentem ver6- putridamq; materiam co&ami refolutam,mundatam,rccondein circulatorium , & pone bene figillatam in Balneum Mariae,doncc bene fixata in fundo refideat; Deinde aperi, & aquam de- ftillatam redde,circula vt prius,hoc perago effunde leniteriftamt puramaquam, nefeces commifceantur, & hanc aquam reieruai inbene munita cucurbita. Recipe iaminnomine lefuhanc cla-- riifimam aquam, & contunde partem de Philofophica caftanea, & dimidiam partem de tertio Philofophorum, &: diftblue illa inr priori aqua,& vide ne plura foluas quam aqua apprehendere pofi· fit: nam fi feces in fundo remaneant: hoceft, fi multum de di&is addas,ne po ilit in hac aqua folui,&res plane corrumpatur.Quam folutionem fa&am ponas ad deftillandum, & quandoplane de- ftillatumcft leni igne, tunc iniequitur aqua duarum naturarum,’* fedconcipiantur omnes in vno vafe, & principio fiat Rnisignisi poftea vero ienfim augeatur & fortificetur,deniq; ignisad tertium ■ gradum adponatur,nempe per cineres, ignisamc aquae fortis pia-- ne repetatur,& ita erit Philofophica aqua miraculofa. lam recipe Mercurium,&fublima illum cum fecundo & tertio* di6lo,vtmoriseft,poftea,funde in clariflima Mercuriale Philofo- phicamaqua,de qua iamdiximus,&:recipiat ad ieeftentiam Cena- turam aquae,poftea deftilla inde aquam, & fublima iterum , illud factervel quater ad minimum. Vide caput de reuiuificationeMer-- curiiin fine libelli Raymundi,6cc. inpraÄiGaTcftamcntf&c.* Geber inquit, rubeam Elixir lanare poteft omnes morbosdiu-- turnos,de quibus Medicus dubitat,&facit hominem inuenefccrc ' initar Aquilae, qui illo vius fuerit ter fingulis ieprimanis magnitu-* dineinftarfinapis; Eftherba quae vocatur Saturnus de canalibus, , de qua talis conficitur medicina: ( Omne genus augmentaturin» fuo genere, & quaelibet ipecies gaudet iuafpecie) quare notao- mnes morbos, qyi a vertice capitis ad calcem vfque hominem: 3 asilicje Thilosophicj iinfeftant, fi pötmcniem durarunt, vno diefSiannum daranint, iö m.diebus , fidiutius, per mcniem fanari Sc curari ροίίιιnt: nam qquemadmodum fanatimperfe&a metalla ab omnidefeduuta et- 2iam humana corpora, quare nofter lapis benedidus merito The- ;riacatam humanorum corporum quammetalloru dicitur, de quo iHermes Rex Graecorum &pater Philofophorum inquit: fi de no- iftroElixire quotidie per iepeem dies continuos fumas in pondere ?tjiumCarobiarum,decidcnt tibi cani capilli &accrefcentillorum lloco nigri, Sc itaexfene euadesiniuuenemrobuftum. : Nunc audi pauca de principio operis Philofophici noftri. Vteo clarius intelligatis,'indicabimus vobis verum propofi- tum, quä hora, quo die Sc quo menfe principiü noftri Magifterii fieri debeat. Et dicimus, qui iecus fecerit, illum fane errare, qui vero procedet iecundumnoftradocumenta, is certe veram artem aiTequctur. Quare dicimus, quodrecipiaturlapisPhiloibphomm tota fua fubftantia, &quodfeligaturex illo lapide puriilima Sc fubtiliili- ina fubllantia, §: recondatur in vas Philofophicum , Sc figille- tur vafis orificium Philofophico more, Sc ponatur in Balneum Philofophorum ad occafum folis , & incipiatur opus a medio 'Decembri vfque ad medium lanuarium fub figno Capricorni, tunc incendatur ignis Philofophicus, Sc regatur opus pro more Philofophorum per totum fignum, & vide vt in toto figno tota materia,qua: volatiliserat,fiatfixa. Quare calor tantus fit,vt manus intra parietes furni poillt ferri, tali calore fter, donec videas materiam nigrefccre, quando illud diutius emanet, fortificanonnihil ignem, &quando vides mate- riam nigrefccre laetare, eftenimprincipiumconcodionis. Tunc confirmaignem,donec omnes colores tranfierint,Sc quando vi- des materiam parum albeicere, auge ignem infenfibiliter, donec perueniat ad perfedamalbedinem,tunc enim iufficit:Sed ignis lente augeatur, & prout videris materiam fublimari adalbcdinem. Hxc de principio,audfdc nunc de Philofopho- rum vaie. I;I B » R. T E R TI V S, Note la Philosophica IV- NO TA, Geber in fua furnmacapirc 16. de naturalibus princi- piis, fic air: Notandum eil, quod, lapide purgato & perfecte purificato ab omnibus corrumpentibus, Öc p dite a fermentato, no opus habeas mutare aperire, ied tantum ora,vtDeus id conferuet ne frangatur,& ideo dixerunt Plnloidphi,totum ma- gifterium in vno fieri vafe,&fciaturdntradics 40. feuad iumitmm 4i.abfo|ui opus adalbedmcm, propter veram purificationem fa- ctam cum lapidcmaminpurificatione no poteft definitum & cer- tum tempus haberi,nifi iccundum fedulitatem laborantium &: ar- tificum, in 90. diebus & nodibus abfoluitur opus ad rubeum ieu ad fummum in 91. & hx funt vera media finalia adtotamperfe- dlionem, & ii afleqiteris ngc Chriito Domino gratias. Audi quxio verba Aichymix vera ac certa,quxfic ait in Phi- lofophia; Egregiam te docebo artem,doctrinam,&: verumfun- damentnm ,quomodoperueniaturad confectionem lapidis Phi- lofophornm ,fiue iitaurum,fine argentum, quod dicitur tinClura feii Medicina leu elixir,& tam multifarie intelligitur, quxritur quidem eius prxparatio, ied inter mille vix vnus inuenitur qui conficere poteft ad hunc lapidem : Philofophi enim magiitri lapidem '6c artem occultis verbis occultarunt, &pofjemnt non- nulla qux ad hunc lapidem recipi debenc,ieuadhanc t in duram vel medicinam, neq·, voluerunt eadem reucra,fed tantum per fi- militudinem indigitare:fed quxio,inquiat quis,qua?c?quia non quiuis peccator circa hanc artem verfari debet,ied tantum iilecai Deus tantum concedit & indulget granarmhxc enim ars donum Dei dicitur. V nde Deus omnipotens dixit inS.Euangelio: Multi funt vocati,pauci vero eledi: quod tantum elt: Multi vocati funt ad vitam xtemam,pauci vero eledi: ita etiam in hacartc rauld Vo- cati funt,eam artem tradantes, fed pauci eledi, hoc eit fi nem artis attingentes , & cauia eit,quod nolint intelligere libros philoio- phorum corumq*, verba acmedia, (nam mediare Deus v ocat te & me, vt videat,qnis nam inter nos Iit dignus; E ■ c indutus eit voca- tus atqi eledus,fide non indutus, eit vocaruS,&: propria volunta- te reiedus.Obiedio:omnes fient ialui,omncs etiam iunteledhR.. Ιώ. IU, Basilice Philosophie per media, per nuptias > id cft verbum ».quod fonat gratispropteit Ghriftum ,per Fidem: Qu« confiftit in legitimo νίύ &intellcdu verbi eius ac facramentorü fecrofen&einftitutorum &c.) fcd abu- tuntur propria ratione,& Dei vocationem contemnuntjvnde in- digni fiunt artc,& quando illam aflequi nequeunt, praetendunt, artem eile fallam Scimpofturam fallacem. Nonnulli iuntquire- cipiuntfulphur, arienicum & argentum viuum a fale iublimatum, alumen, vitriolum & flmilia,&> comburunt & fbluunt & coagu- lant multifarie, propterea vt magis dubitent, & caufa dubitationis eft.no intelligunt quando magiftridicunt .-Noftra ars cft occulta- ta occultis verbis,{'praeceptoris'ac parentis meiiymbolum erat, confilio, prece & labore) ita vt ea non putarint qux dixerunt, ied tantum fimilitudine induxerint,&dum dixerunt: Recipe iiilphur & arienicum, Sc argentum viuum fublimatum cum fale,haec non > itaintelliguntur/edtantu quqdarafimilitudo: fub fulphureintel- - ligas aurum,nam quemadmodü fulphur eft calidae,&ficcaenatu- - ix, ita et aurum. Sub arienicointelligasargenturquemadmodum i enim arienicum frigidae & iicc«'cft naturae,ita etiam argentum. > Sub argento viuo cum fale fublimato alumernvitriolum & fimi- lia.-itavt ad argentum viuum recipiatur aurum &C-argenta m,& haec - vna iubliraesiqitando iiocfaftum cft,& haec vna iublimafti,tunc fcias argentum viuum illam habere naturam,vraurum & argen- tum foluat» quod & aurifices poiTunt, quando, volunt inaurare, - tum deuorat mercurius aurum fiuc metallum vt fiat puluis ab£ que omni additione peregrina, ideoq; magiftii argentum viuum nominarunt felem, vitriolum fk aiumen,vt quae tres habent natu- ras corrumpendi vnicam remmaquamfeupuluerem. Itaargen- tum viuum habet hanc naturam aurum &:argentum tranfinutan- - di in puluerem & aquamabfq; omni heterogene© additamento, , & haec cft caufa; omnia metalla trahuntfuam originem &: proue- * niunt ex argento viuo, & dicitur illorum prima materia feuiper- - maj omnes homines cx-Adamo&Euaprouenicntes ex terra con- - ftant, illoru prima materia & ipermacft terra, ex qua Dens omni- potens hominem creabat, quare omnes hominesrurfus in terram rediguntur, vnde Ariftotelesinquitlib. 4.meteoron. Illudentar- uficesSophiftice dicentes; Sciant artifices Alchymiae,lpcciesre-· Liber T e rt r v s. »mm metallicarumvpccmutari non poffs: Hoc cft,ftiinrartifices, fefc operari velle fecundum artfm aliter atq;namrainterra,quia i quando praeparare voluntauru (axargcntum,aiit vnum metallum in aliud tranfinutarc, ipecie agenti tranfinutare volunt in fpeciem auri,ieu federn cupti» plumbi, ilanni ieafern in fpeciem auri&c. Et verum eil,vnam tantum fpeciem metalli poile mutarim aliam {pedem, quod fic intelliges.-ipedes argenti poteil mutari inipc- ciem auri, contra quod Ariiloteles non loquitunomniacnimmc- talIaoriginenlhabentvndeprQueniiint,quaecilargentumviuum. '..Quare omnia metalla in argentum vivum redigi poliunt & auge- fi.Seiasaucem fi cupiasconhcereaurum, ne aliud quid recipias ni- , fi auvnm cum luo ipcrmate quod cffc mercurius. Cupis autem con- ficere argentum,re argentum cumipermate: homo enim ni- hil aliud generare poteil nifi hominem,leo nihil nifileonem,& . quodlibet animal generat fui fimile. Quare dixi tibi: Recipe ar- gentum ad argentü,aurum ad aurum,Scobierua iequentem do- v&rinam,qua pcrucnitur ad hanc artem: Qui occidere poteil ar- gentum viuum cum corpore,fdlicctfole&:luna: &poil mortem viuificare, hoc ellmercurium,&: cauia eil vt mercurius ita cum au- ro & argento componatur,moriarur,ac cum illo coquatur: Ilie fa- ciet mori animam auri cum ipiritu,& vnionem cum mercurio,vt nunquam feparentur,neq·, anima etiam nunquam a ipiritu rcco- dctfiam fimiliter aquam funde ad aquam,& neutrum ieparetur ab altero, &: itaocciditfpiritus corpus & extrahit illi anima, &viuifi- catur iterum fpiritus, quod fit per fublimationem,& remanet cor- pus inilar cineris & eil mortuum: tunc corpori mortuo fpiritus & anima iterum infundatur, & refurgit corpus cum ipiritu &: anima, vtreuiuifcat, ita fpiritus & anima cum corpore moriuntur,quem- admodum magiilri inquiunt: Qui mecumoritur,mecummori- tur. Et quando hoc ita fit, tunc habes verum philoibphorum la- pidem, hoc eil tindluram feu medicinam , cuius vna pars huius medicinae centum partes argenti viuiieu cupri tranfmutare poteil in purum aurum feu argentum. Hic habes finem & verum fundamentum paucis comprc- hcnfiim vcrbis,finc.omni dubio &tergiuerfatione verae artis quae ▼ocaturalchymia, quam diuinam.& fandam Philofophichymici Basilica Philosophica dcpradicant: velurparens omnium Hermes, Turba, Eximidus, Plato, Pandophilus, Lucas, Demetricus, ArisIeuSjLo“ cudes, Eximemus, S ocrates,Simon,Raymundus, Dardanius, Be- lus, Theophilus, Dantinns, Galienus, Lullius, Auicenna, Bonel- lus, Benitus, Moyfes, Morienus, Arnoldus de noua villa,&c. qui omnes vnanimiter loquuntur in iuis libris, omneiep, artem proba- uerunt. Quare nemo dubitet: hasc enim ars vera eft. Sed quid ? Certi flimae huius artis res funt naturale aurum & aquainercunalis inuicem commifta, quae tranimutant omnia me- talla in purum folemperfedumnonfophiftice,fedvereacphilo- fophice in omni igne aqua conflantem :etiamil coqueres per centum annos. Illa aqua cum argento compofita fi vniantur, tf an (mutant omnia metalla in purum putum ac verum argentum pcrfedum,quod veriffime dicimus per leilim Chriftum,& quam- vis plura obiicianrur, Deus eft teftiSydc il hac via non inuenies, per- ibis. Vitrum tuum fit purum, & quando aquam tranimutas,vt de- cet,tunc pellit omnes fiiperfluitares. In illa terra habes auolantem auem, hanc facias iubtilem & terram perfedam. Alius Philofo- phus inquit rnoftram terram fixat aer, noftra aqua illuminat, ani- ma viuificat,oleum facit fluere,nofter lapis eft terra,noftra terra eft ignis, noder ignis ed aer, noder aer ed aqua, noftra aqua eftlpin- tus,nofter fpiritus cftanima,&animaedcorpus,&corpuscftter- ra, m terra eft igiiis, duo elcmenrainaqua,aer-cft reliqua duo ek~ menta. Omncsphiloibphidixcruntjomneualidumlapidisefteignem, & fluidum fuam efle aquam, aicendens aerem, coagulans fm.m terram & lapidem,vbi notandum ed,oleum efle ignem, & aquam mercurialem eile aerem,& in deftillatione efle aquam,&in coa- gulatione efle lapidem: Deo gratias. Sequitur porro modus regi- minis & generationis metallorum in iliis mineris. Natura rerum omnia fuiibilia naturaliter operata eft,ex argento vino cum fub- ftantia fiilphufis , ideo quod natura & proprietatis argenti viui fit, qua: coagulata condat e vapore iulphuris : naturaliter enim quodlibet ficcum ebibit proprium ilium humidum,quare vapor fulphuris argentum viuum proprie coagulat c fub dantia terrea iiibdliter atqj aerea in prima comiftione coumta, operante ramen Liber Tertits^ ac medio caloris,primo fublimarione,deinde concodione,ter- tio digcilione, donec habeat iulphuream vim coagulatam atta- men mercurialcm: Argentum viuum in prima ilia radice compoil- rum eft ex alba terra, iiibtiblTlma, iulphurea, clariifim a aqua foc- titer commiila, donec fiat iubilantia,non quiefeens in fiiperior» iuperficie, iedpartörit iibi fimile in natura ; mrm vel plane manet in igne vindum, vel plane auiugitin vaporem,fiincombuftibilis & iubtilis eftjfignificat indicium impcrfcdionis,ideoq;fipra:di- dus vaporinfiilphurcam terram dclccndit,adiccdit calefaduras eil enim talisnaturaeivt per calorem iublimetur,lcdpertalemiub- limationem nimium piiigatiir,dccoquitur& denfatur,&coagu- latur magis magifquein rubeum fiilphur,quodiapiusdiflbkiiturf & poilca coagulatur et in aliud argentum viuum, δί huiusiubli- matio per calorem operatur, donec in aliquot annis diuturna ope- ratione magis magifque in perfedum metallum coaguletur, & tali quidem modo operatur etiam naturain mineralibus vafibus metalla. Quare imitare in hoc opere naturam, quicunque cupis conficere medicinam ad perficienda imperfeda. Notabis,argentum vinum eile materiam omnium metallo- rum fecundum Philoiophos. Ariilotcles inquit,argentum viuum eile elementum ieu materiam omnium fufibilium, omnia enim fufibilia in illud commutantur; commifcetur et cum illis,eilenim de illorum fiibftantia:icd hac corpora diueiia funt in compofi- tione ilia ab argento viuo,taliter,prout fueritpurum ieu impurum ab impuro rerreilri ieu exteriori iulphure:nam fi fiilphurpurum eftcoagulatur a vi albi 6c non comburentisfiilphuris,&illudeil optimum,quod recipere poliunt illi qui in Alchymialaborant,vt illud conuertanc in argentum , quando vero fiilphurpurum & optimum eft, cum rubedine, & in illo lateat igncitasfimpl@x& non coburens, tunc eiitoptimun^quodrecipere pofiunt Alchy- miilae vt inde conficiant aurum, conuertit enim illud in aurum. Quando \e.o aigentum viuum eil bona’ iubilantia,& iulphur impurum, comburens, tunc conuertit illud in metallum ieu cu- prum: quando vero argentum viuum prauum , foraminofum dC - terreumeil,& fiilphunmpurum,fitindeferrum. Stannum autemi videtur mihi bonum habere argentum viuum, fulphurveropra— Basilica Phil os ο p h i c m *um non bene commiftam. Plumbum, vero craifum argentan» f iuum,prauum&i graue fcu ponderofum: fulphur ctiam praunen mali faporis,&foetidi guftus,ideoq; non bene coagulatur. Haec , verba Tunc Anftotelisin lib.4.Meteor, cui Philoibpho in omnibus credendum non fabulis Faceti, aut mendaciis(ab operibus naturae)longe dicantibus: Qui in mendaciis occulta ρΜοΓορΙιο- , rum quaerit,omnem perdit operam &fumptHs&: tempus. Notaexccrnu fulphur eiIc,caufamimperfe<5lionis metallorü: Notate verba & annotate occulta : tota enim (cientia & ars &c omnis eius veritas ex verbis didi Philofophi aiTumiturdc addi- fcitur,proptereaobfcurum dc occultum fit apertum,quod duplex iiilphur ineft in perfe&is corporibus,vnum quidem in profunda radice inclufum in principio generis fui ac commixtionis argenti viui exoriens; altera vero exterius in fua natura corruptibile, illud per laboremextollitur.Primu nullo artium (enfii colli poffibilc eft, combuftibilc enim fulphur a corporibus et cum calcinatione ignis extinguitur ,(edradice fulphur plane nullo modo eil de illius per- fe&ione,&: proptereaquodhabecargentum viuumipermaticum illud d combuftione prasferuac, &: fux naturas eil, alterum vero reipuit ignem vt venenu: Hinc vides ce quod verum argentum feu Luna argento viuo magis (efe a(Ibciat,inq; amicitiam rcditrtale Sc facitauru:Ethocita intelligendum eil,fimilegaudetfuo fimili,& participat naturam iuo adiunblo , reliqua vero corpora in hunc ■ modum non,quamuis habeant iimilitudinem: continent enim in ie externum impurum & foetidum fulphur, quare poiliimus dice- re, quod cum illis param coeat aut de naturaparticiper:conilant enim exiulphurc corraptibilhfoetido & cornbuilibilijilloram ful- phur, quocunquc etiam modo praeparetur per artem, femperta- men comburitur, comburit nigredinem, &inuertit totum opus, ideoque inquit Auicenna ; Non attingit noilrum magifterium, non enim eil de fubftantia argenti viufneque de eius pcrfe&ionc, quia illud femper inficit, nigtificac & corrumpit. Quare conce- dendum eft argentum viuum eile perfedionem corporum, an- tidotum, incombuftibileque Alexipharmacum , quare corpora minus combuilibila & maioris puritatis,quas magis magiique cum „inercurio participant. Vnde apparet maiorem argenti viui multi- Libe«. Teutivs' ttidincm ciTe cauiam perfeCtionis in corporibus, & fuiphuris eile caufam corruptionis.Annon quaedam corporama- * gis, nonnulla minuscomburuntur,'pcraugmentationemignis,vt - quae plus habeant combuftibilis iulphuris,quae vero minus,minus * etiam comburuntur. Sulphur enim duas in fe continet caufas cor- - ruptionis,puramincenfiuafubftantiam,&terreamipermaticam, · perprimam non conftat neq; per ie fubfiftit; comburit enim iem- ■ per &: comburitur, & datnigredineminquolibet opere,peralte- ram nullam habet fullonem neque ingrcflum,nifi fit fixumred-- ditum: hic opus elf Philöfophica calcinatione,iecundum praece-- pta homogenea ad artemTiimmcrequifita.’· \ Nota/olum argentum vinum eft plenaria pcrfe&io metal- lorum: Fixatur enim abfquc'commutatione teme,fixatur etiam } fimilitercumcommutationeilliusin rerreamnaturamperfeftina- - tionem ad fuam fixatione, quae fit per praecipitationem, fixatur & - in terram commutatur perperfc&am reiteratamiublimationem; fixatur etiam fimiliter& noncommutaturinterreilreitatem,imo ! & accedit potius metallicam fufionem,propterea,qüialimoiam &: craifam habet fubftantiam, cuius indicium eft , illius alkoliiä- tio,humedtario,& commiftio cum rebus fui generis,quare aperte ' deprehenditur in illo limofitas & vndtuofus humor multis, ie- - fe ad haerens: ied illius' craftities clariu* videtur & perfpicitur,» cx grauitäte immcnfi ponderis , ponderofius enim auro eile cius natura derrtonftrat, quae fimul eft fortiifimae compofitionis & aequabilis complexionis: non enim feparaturin partes aut diuidi- tuntotalij fua liibftantia aut omnino , ab igne fecedit, vel cum illa in igne remanet,vndd veritas, argentum viuum pofle fixari, > abfque phlegmatis ilii corruptione, & abfque commutatione in terram, idcoque clara fronte deprehendimus iri illo cauiam per- fedlionis: folum fuificit ad perfectionem fixationis in quolibet gradu,nempe cum 6cfine ignitione:fi Philoibphice eius partes indurentur, non amplias per ignem corrumpi poteft, neque per iiigrcifum ingentis flammae ad fublimationem Philofophicam idoneum: quia non amplius patitur iubtilationem fuiipfiüspro- pter fuam craffitiem Sc deficientem combuftionem, quae alias per c habet} perficitur.Hociatispro-- Basilicje Philosophica jbatumeftfupra, quod fulphur, cm'ufque fit generis, perfedionis tormptio fit,nam fi fixum cft,impcdit veram hmonem,vcappa- *et in ferro: Si enim non fundatur,cognofdrur fixarum in fc con- tinere iulphur, ii vero non eil fixum, tunc facilem admittit fullo- nem, ab igne etiam mox corrumpitur &diuaporatur,vt apparet in ferro & aliis imperfedis corporibus,ideoquc fulphur noneft de veritate noftras artis,neque de illius perledioncnmpedit enim pcrfcclionem in omnibus nolitis operibus :fcd argentum vinum eft in omnibus philofophicis operationibus pcrfediilimum: eil «nim combuftionis ianatio & fullonis perfedio: nam fi fixatureft tindura rubedinis, & philofophica redudio pellucidi iplendoris, neque difcedit a commiilis inpcrpetuum: Eiliniuper etiam hu- manum dc metallis aflbciabile, cum. pulchra rubedine darum, & commixtum cum fimpiici non com- Duftibilfitunc optimum eft,vt inde fiat Elixir ad aurum,vt te docet Philofophus, qui primum album iiilphurad argenrum & poftea rubeum ad aurumiubetvfiirpare mullum enim metallum in au· mm tra n fm utar i poreft, nifi prins argen tum fuerit; Nullus fitenim tranfitus a primo ad tertium nifi prius fuerit in fecundo: nullus et- iam aditus eft ab vno extremo ad alterum excremumsnifi per me- diunv.nullaenim via eft viatori PhilofophoChymico, a nigro ad perfedtum fiaun m,nifi prius fueriral bura, propter ea quod flauum ex mulroalbo &puπifimorubeocompolnum eft: Neq; procedi potcftadauoad album,nifi prius fuerit nigrum .· aurum enim ar- gentum fierinequit, nifi prius corruptum & nigrefadtum; optimu enim in deterius euadere nefeit, rsili perluam ipiius corruptione, generatio enim vnins, alterius corruptio eft, quare qui aurumin argentum rranfmutare poteft,ille edam argenrum in aurum tranf- mutabit: Sulphur enimiiiorum non eft ardens : ied. album ad ar- gentum : verum per maiorem ignis decoddonem iulphar poteft rubedinem recipere vnde inamum: Flaucdo enim nihil aliud eft, quam perfeda decodio: & aibedo nihilalmdeft quam ablutio nigredinis: calorcnim qui operatur in humido * efficit primo ni- gredinem; in ficco fit aibedo & in aibedo fiauedo.Hoc obferuain calci natione plumbi, quod primum tranfmiitatunn nigros cine- rcs,pofteain albos, deinde in rubeos, ita fc habent album&ru- beum falphur, fed tantum ex vnamateria metallorumab argento perfedfe purgatorum, fcd tamen inaequaliter deccdlum, idcoquc inquit Plato: in quolibet fulphure eile album ftriphur, quemad- modum & in quolibet auro eft rubeum fulphur,ncc tamen quod- libet fulphuralbumaut rubeum eftifedtaleiulphLu noninuenitur in terris,vr Auicennainquit: quodenim tantum in his corporibus cxiftit,&ideo praeparamus haec corpora Ihbdlircr &c pure , vcful- Mb. III. 54 Basilical Philosophica phur & argentum viuum de hac materia in promptu in terris SC fiiper terram haberemus, ex qua aurum &, argentumefletconfi- ciendum fub terra : corpora luce clara apparentia & fpiritibus; tingentibus impraegnata fiue grauida, illa tingunt reliqua corpo- ra in vera albedine, &c veram perfeClam rubedinem , prout Philofophice tamen praeparata funt : In noitro magiiterio iuuatperfeClum corpus imperfectum abfq; commixtione alterius. externi,quare aurum fi praeftantius eit quam aliud metallum, eit tinCtura rubedinisjtingens &tranfinutans quodlibet corpus. Ar- gentum vero eiltinCtura albi ieu tingens corpora alba r hoc enim, corpore Mercurius commifcetur,&fixatur rcCto intelleClu,quod. infipientes &: imprudentes artifices nunquam attingunt.. Porro eile lapidem Philoiophorum,, ex quo extrahatur no iter lapis,fieprobaraus. Indagatorem huius artis inexhauftae inquifi- tionis in operatione hac deditum eile oportet, ne iam hoc, iam il- lud, conetur tentare :: nam in multitudine rerum ars noilra non perficitur; vna enim res eft,& vnus lapis, & vna medicina,cui nihil externe additur neq; fubtrahitur, nifi fuperflua inde remonean- tur: Nam quodiibet commune fulphur argento viuo externe re- fragatur ; eit enim illius corruptio: Econtra ille externe non refra— gaturfin quo tranfinutare habetper magiitenum,vtpocein aurum. & argentum: Quire nulli rei quid conuenientius eit, quam quod- illiproximum eftin natura: Ab homine nihil aliud generatur qua homo,ab animalibus.nihil aliud quam animalia in fuo genere, hic enim quodlibet de iuofibifimili generatur: Vt hoc reCtc intclli- gas, confide naturam fimplicem veram, iuilo tramite incedentem, nihil enim fimile fibi procxeat,nifiin fiianatura, in quam nihil pe- regrini introduces,neq;puhierem,neque aliud quid, inaequalia e- nim & multifaria noftrum lapidem non corrigunt: nihil illi etiam ■ additur nifi id, ex.quo ormm filum deduxit :nam fi' quid; externe illi additur, ftatim corrumpitur,, nec reddit quodiquaditum eit,- Quare neccfice/t, ex illis rebus, qua:ad corpora apta: funt , me- dicinis corporum applicare, illa enim debenteis in natura conio— nare & tequiparari, &; maxime in profunditate adliancre, quodli- - bet minus perfeCtum complere, mercurio etiam an tecormprelam admifeeri :.fed nullum corpus quod in ilia naturamanet, coagu- Liber Te r tiys. lare Mercurium, neque firmiter ei agglutinari potcft: Neq; fanat Mercurius (intelligePhilofbphicusjpcrieimperfe&a corpora, fed ieparatur ab eis per calorem ignis, crafla enim fimplicibus non be- ne conucniunt,neq; fimpliciacraffis: Qunrc optiseft, vthaec me- dicina fubtiliorisfubftantiae,&: facilioris fttiionis kr. Non immerito igitur quaeritur,ex quibus rebus noftra medicina extrahatur. Reiponfio: Ex illis extrahitur, inquibus eil; : yEque inuenisin corporifcusaequein argento viuo,confidcrando quod- fibet in fua natura: in corporibus quidem difficilius, fed in argen- to viuo propius, quia hoc accedit Regem & Regina combinandi, & in matrimonium verum Philofophicum perducendi: Arrige aures Philoiophe: abique argento viuo audet tingere, caecus rem aggreditur, veiut almus ad lyram & pabulum; aurum enim dat aureum,argentum argenteum colorem, qui i am argentum vi- lium cumSole&Lunaconiungercpoteftdlle vulttingere,perue- nitetiam ad arcanum quod nominatur album fulphur, optimum ad argentum illud fulphur fi cfficiaturrubcum, tunc eft homoge- rieum fulphur ad aurum, quare ex his corporibus noftrum album & rubeum fulphur extrahitur , in quibus eft purilfima fulphuris fubftantia: Ad mentem naturae purgata,iecundum opinione Al- berti clarius &fubtiliuseft , in purificatione vero ars grauioreft natura. Parens illius eft Sol,mater Luna, ex his corporibus cum fulphure&argento viuo extrahitur noftra medicina, fed exiliorumfulphurefolofeuargento viuo praeparato poteft illafi- militerex corporibus extrahi. Ex argento vero viuo proximius &perfe6lius & facilius inuenitur,quia parens eft horum luminum & radix omnium fufibilium , ex illo enim generantur omnes res, ideocp rcfoluit etiam omnes res : quaelibet enim natura proprium fibi magis diligit, illoq; magis gaudet quam alieno. Quare in illo eft facilitas extrahendae fubtilis fubftantiae, quia fubftantiam iam habentpraefentem. Relinquiturergo,noftram medicinam purifi fimam &fubtiliiIimameiTe fubftantiam, quae originem fuam tra- hit e materia argenti viui,quia ex illa nata eft: Nonautem eft haec materia argenti viui in fua natura , neq*,infua tota fubftantia, fed eft pars praeteritae,&:noniam lapisnofter fadus eft fim - plex,tunceft argentum viuum, fed fuitpars illius: illuminat enim B a s i l i c a Phil© so p h i c jt illud de praeferuat a combuftione , quod. cauiTa eft perfedtionisl Quare cuiufcunqvgeneris modo iit medicina ,fiue in corporibus > fiue in argenti viui 1'ubftantia,indagatur praetiofi lapidis medicina,;« {eu materia. Confulo autem vt nunquam opereris nili cum Mer- curio & Sole, & cum Mercurio de Luna: totum enim huius artis * beneficium confiftit in illis iblis. Nunc efie poflibile noftrum lapidem ex materia raetalloru per- ficere, fic jpbatur.Si ex prima natura materia, uftftrü opus/olum- rao do conficiendum volumus aggredi,multo eifet longius, diffi- cilius, impoffibilius de imperfeEtius,derequircrctur etiam maior de.· fere infinitus fiimptus,yix denique etiam lapis per artem conficc- retur,ied ex materia (eu natura metallorum , poffibile vt fupra iatv eft de claratum, neq; ex vno naturali corpore iiifficit perficere la-- pidem Philofophorum fed e natura duorum corporum debet ■&.: oportet extrahi,antequam exilio fiatpcrfe&um Elixir: nccefie.et-- iam efi Elixir magis purgatum de decoclum eile quam aurum de ar-?- gencum,propterea quod habeat vim omnes res ab impcrfeftionev in perfectionem tranfinutandi veluti in aurum de argentum : Hoc r imperfedfcaplanc nequeunt efficere, nam ii fu am perfedHonemu cum alio comunicanr,manent pofteaimperfe&ajproprerea quod nequeunt tingere« Fitop.eratio in noftro Iapide ideo, vt illi de rac- - liori materia tinctura magis quam antem iua erat natura daretur, & v t E lix ir fecund um monita de documenta fophorum compone- - retur,expurispcrtcftislpeciebus. Condimentum , antidotum, > medicina depurgatio omnium corporum, fanandorum, purgan-~ ium,tranimurandorum,fiuepertinentium ad verum Lumficuu ilueSolificum: icd moderni operantes putant, hunc eile finem o-- peris; Attamen tuneopus primum incipit; multi vere ini mono* Ipiritus,& fit toralis commixtio, quam ignis nunquam leparare - potcH,. Liber. Terti y s. Basilica Phixosöthic Galienus inquit: praeparate corporadiJteil metalla,&pnr~ 'gate a nigredine,in qua eil corruptio,doneccandefcant,poilca rubefcantj tunc ioluite corpus & ipiritum,&coagulate,&proii- cite ad folutum corpus,hoc eil metallum,ita euadit in aurum & -argentum,multo melius quamexxiecxcodlum. Auicenna inquit: calcinate corpora cum argento eil iixiuium albi,quia aiunt mercurium deuorare corruptam hu- jnaiditatem metallorum, Sc emollire omnes res innatis metallis, vtpote fulphur,ipiritibusadie6lis:purganturmetallapcripirirus, & ipiritus per corpora, poilea tanto tutior es, materiam poilepu- trefeere, & corrumpi. Alphidius inquit: h«ec ars aliquot modis pcrficirut:alius,vt metalla ibluantur ipiritibus , fecundus , vt foluantur fpiritus,& metalla fortificentur &c. Morienus inquinfoluiteipiritus & metalla,& coagulate,Sc non poterit alterum ab altero ieparari per ignem. Hermesinquit,mercurium vi ignis facere noilril Latoncm,in principio vero eile opus nigrefadlu, albificate igitur azoc, hoc eit mercurium, & lauatea nigredine,vtmagifiri dicunt: Albificate metalla, ne confundatis dodlrinas veilrorum librorum,nec con- fundantur corda veilra. Aftanus inquit in libro turbae: ipiritus non adiungitur metal- lis, nifi probe iintpurgata a fecibus, metallis philoiophice por- gatis, i nque iubtile Alkohol rcdadlis, vt Imt velati mercurius, hinc amico complexu fimili fuo mercurio ieic coniungent. Viceberus inquit in libro cui titulus defontina:: Quo magis metalla foluuntur cum animabus & pιΌpriisίpiπtibus(quinon- dum fatis fixi funt) per vnitam coagulationem, eo magis augetur lapis,non folum in multitudine,fed etiam in virtute,valore,ettica- eia & fubtilitate, vt quando tingere cupimus, plus tranfmutetur de metallo in aurum & argentum. Eximidusinquir.fciatis, ex nulla re tin.dluram noilram ieu me- dicinam polle confici, nifi ex noilrometallo,hoceilnolito confe- cto feuamalgaraatq,hoc eftexnoilro metallico,auro,vel argento 6c ex illorum animabus,.& noilro ipiritu, hoc eil mercurio. Socrates inquit in libro Turba?:Secretum noftri lapidis & la- boris eil aurum, tk illud conficitur a puero quo dam & foemina. Liber T e r t i y s. Gloiarius inquit: Foemina foluat virum, & vir fixit foemi- nam: Hic quaeritur, quaeeft haecres?RefpondetGalitphilofophus magnus:nihil aliud efle quam quatuor elementorum compofi- rionem, &c dicitur res vnica, quädo metallorum fubftantia & jfub- ftantiaaquaepraeparantur indiuifibiliter,nc alterum ab altero pof- fit fepararijita vtalterumfitfpiritus,hoceft volatile,&alterumfit fixum,vt &alterum fit velut corpus. Naturalis fol & mercurialisaquaduoillacompofitaefficiunt ex omnibus metallicis rebus verum &cpurunraurum,perfedüm,, immutabile, licet millies vratur: haec aqua fi voles fiet, & cum lu- na res eadem commutans: metalla in veram Urnam perfedamim omnibus probis iuftam.. Spiritus occultus eft in ventre corporis fui, inquit Gebenillc' fpiritMS eft noftra aqua,noftrum argentumviuum,& diciturignis* nofter,& ipiritus ille attrahit ad fe occultum fpiritum,&:oleum: attrahit'ad ie occultum oleum, haec aqua eft ipiritus fortis verus; Philofophicus,qui attrahit fibi occultum fpiritum a corpore,de corpore fi paiu addis pro commiftione fiet aqua aqua inarte vtihlfima eft, quamuis non plane perfeCta, prouenit enim ex paruo auro, vnde etiam extrahitur, eftq; acidum,&acredo ad- huc incerta eft: fed dat regenerationem imperfectis rebus, vnde: exrraCta eft,per ignem funditus materia occiditur per aquam, cor- pus,vt viuificetur, per Coniun&ionem faCtam philofophicam nom praeftat fola aqua,neque potes efficereperfetftumcorpus,nifiha- beas ipiritum, vt initio monui,materia eft lapis,&non lapisjatta— me n extra Cius eft ex lapidibus. Eligere oportet naturam ex pro- fundo lapidis quia naturae viCtoria oritur ex implantatione, vtex- fimih conficiatur fimile: natura läetaturperaflociationem iuaena- turae, vt fiat tinCluraexre illä Philöfophica,vndeproieClio. Illa natura quaeomnia in ie habet,antecedit omnia Elementa;: verum obfcurata latet in corpore, quando autem in corpuseua— ditjitavt tota natura fitpatiens & patiatur, denique attrahit ftu fi— mile, &c fitElixir perfeClum:. Nota nunc de rei fublimationeynica,de qua fcripierunt& di- xerunt oes n&in Aludele,appone alcmbicum,deftiUainde aquainreceptacu- Basilicae Philosophica lurn, quando albus {pirirus prouenit & tranfit,remoue alcm&L· fiiin ,&Aludeli impone aliud vas aequale, obiera bene, deftilla t £ortiter3&: reddit in iublimando rubeum {piatum in fuperius vi- trum i'eu cucurbitulam,poftcarecipc quintam cilentiam,remouc regem contere calidum, & pone viciffimin Aludclc 5c laborando ■operare vc prius,Deinde Recipe feces,funde & fcparafingularia; .{terarubeum ad rubeum. AdrubeumpertmetSacurnus &; Mars, -ad album Venus & lupirer, album ad album. Irem res concipit corpus quod occiditur 30. diebus,in corpo- re terrae recipit vitam io.diebus,& tune feparatur, Screfoluuntur fElemcnra, Item generatur ferpens, qui dciigna-rmodum, per quem ma- ceria debet fixari. Sol imbibit Mercurium, indeinuenies calorem •■auri, fi illum cohobas, redditur aurum &tranfm utatur in rubeum vLeonem. i Irem extrahe quintam edendam , e Re ad hunc Philoiophi- eum modum; Recipe primo rem,& effice inde Alkohol ieupul- • uerem impalpabilem:' Deinde accipe dsftillatum acetum opti- •*mum, &i impone pu lucrem, pone* indigeltiore donec tingatur m -rubeum colorem, quem ftibriliter effunde, ac reconde in purum • vitrum remanenti puluere aliud deftillatum acetum affunde, Sc -pone in lenem ignis calorem donec tingatur acetum,hoc tantiiper rfacias donec,amplius non tingatur, runt recipe aceta ira dncb in ecucutbitam,ff eftiliaper alembieum A: trau fit primo acetum ,poft- *ca videbis ftupendum miraculum,nimirum perroftmm Alembici videbis mille venulas a benedida rubedin« , tranfirc inftar hu- mani fanguinisjillam benedidam huraiditatem retine in vitro, -quam habes pro theiäuro , cui totus mundus nequit comparari. Eccc magnum miraculum , patefadum tibi de tanta dulcedine de re deiftillata vnica*&: eff noftra quinta e flentia dulcis inftar mel- lis,necpoteftquid cum ea comparari. Dico tibi vere , natura hu- manii nequit comprehendere praedandam quintae eftentiae rei, 5c . crede fane in natura non fuiffe quidocculdus,eftieci:etum omni« decretorum,fanat omnia-vulnera, virtus eius eft incorruptibilis & mirabilis &: vdlifllma,debecque 40. dies ftare in vitro ad putrefa- tdendum, cftq; miraculum, poiTe de revnica tantam dulcedinem L'iber Tertivs. 41 extrahere impoiTibilem/ed patefeci,noiesf}umta frigido duos gradus, Sc de humido meo tan- Liber Tertivs. %ndem,hic Lunam habetvpraeftantiorcm natiua,fed in pctia li- nea in vetia exaltabor: Porro inquit Mercurius: Parens fum omni- um metaliomm,&aqua vifcofa, dc fulphurea terra, & hac de cau- ß. perfundum terrae, inhabito, & quia non potuihabere meos exi- tus,fui coagulatus, ex quo conflarunt omnium generum metalla,, prour matrix me capiebar, in qua exiftebam, ii reuiuifco, multas Fcio edere operationes ii fublimatus fuero operari mirabilia poi- fiim,qui me fcit(Philofophice in aquam folutus) fratri meo ger- mano, fcilicet foli, coniungere item&:meaeforori,quae eft Luna, hunc beabo diuitiis perpetuis 5c infinitis:Si me ipfumiapienteroc- cidero, mors me praeftantiore reuelabit, inde omnia metallaintra· horam fcio rranimutare. Sed quaviaid poilir a me perfici iic tene- bis, femus fumfugitiuus, nigerrimus in igne, iedpraeparaui filium' caeruleumsid eft aurum perfe6him,&; hoc artis Magiftris certum eft, fed occultarunt,illud de me tenebis quod fim albusaember lapis, non deueniens ab aqua vitae, ied ala[VSA CALIDI 5 a. tiifciplina—. Democritvs Gra als Älchurnifhu- Pytagoras Gra cüs Phu lofbvhus. LAnaxagoras Cha 'Zjxnuxnms Phle>. Aamolxis Pyta- aore Conus . JiEKACLlTVS Philofiwhus . Apqllinvs Tr a. mus Philofophus. Michael Psellvs Philojöphus . AfoRiENVs Roman, PhiUjovhus, Avicenna Arabs Phiijophüs. Geber Arabs Phthjphiis. Aktephivs Arabs Philoßphih . ülphidivsAbabs Philojophus. Gilgil JVLayrvs Philojophus. Hamvel Philo« Jophus. RESINVS PHILO« Jophüs. Senior Philo, Jophus . Rasis Philo« Jophus. jMassarai Phl, • lojophus. Mit ico Philo. Jophüs. Malvs Phi« lofophus. Dantivs Phi« lojophus. Oalienvs Philofophus . JVUhometPhi, lojovhus. Hercvle5 Rex Jäjjiens ai Philofovk9. ARSIANV5 Phl lofoms. Datin Philo. Jovhus Ct Öntntuy. XVTHICE5 PHL lajojjJms - Adarmath PkiloJojjhus. A XI NABAM Tkilojovhus. Xlbo Intere e „ ctorPkiloßpkus. JIdema ilvs Pkilofovkus. Belinvj Phl, US . m LAxbvcazal Pracer I tor Platonis Vkdofovht HELISARDE5 Pkilo/ovkiis . Plato Chymt cus. Iesid Conatam, Hnopolitilnus ■ CJalvd Rex de BakylonicL · Seneca Phi„ . AlbertvsMagn^ Eanfcojrus et Chijm: Eernhardvs Co., mes Trimftnus. Basilivs \Alen„ tinus Mona ? Alanvs de In. lis, Tkilojovhüs. Arnoldys deYil la noua Cnutmcus. Petrvs de Villa nouaArrwUiJratir. YiNCENTrvs Μα, nachm B lUovaunfs. Johannes de TaiAa,Vlixlo{crjiluis. lODOCVvS Gre., Virus, Chy mieüs. Avthok Rosa. nj maßni Tktlofovhorum. IAvthor DialqI lat Germ· mttrOit latulej Avthqr Rythmq rum. > Isaac etArnol. ius ThilufojjJvus. Philipfvs Theo.; jjhraftus Paracelfiis. ISAAC HOLAN,, Ins Tater . ISA AC HOLANDc, Tiltns, Johannes Pon„ Lmtts Philojöphus. Nicolavs Ela, melius Gallus. * DlONYSIVS^Otfj rias Philqßvhus . Johannes Εεκ. nilms Amhtcnfis. Gvilielmvs Pari,. Ju rßs P hilo/bpkus. Johannes MehvJ nt Pkihßoj>kus . Christoph or9 Parßiirßis, Chijmu?. Gvido de Mon„ tanor . PH1LIPPV5 DE RaJ vilafco. P Vilcßoßkus. Gratianvs Phi CMijrmcus. Raymvndvs Mas,. ßhmßs. Plnlo/bphus. Johannes Λν* jiriPhiloJophus · vStephanvsPhi,, lofojihus Chvjtmcus. · Daniel in retm ctcitiomh, Plulojcrpli? · Y\LE RAND VS DE JSojco. P inloßrphus . Johannes de 5a* cro P hilßrphus. Thomas Aqyi„ nas Italus Clvjmicus, Petrvs Bonv^ Yerrarunßis. PlTRVS DE%A ' PkilofCkijmiCy. Johannes Avre Ixus Aupurthus. Karcellv5 Pa. h'ruftmus Philoßph). Johannes de Ky; jeeißa Philoßphtci. I jAvgvstiiws Pan., theus\outus Sacerdos. Aiorsivs Mak„ hanus Pkilojopk, ■ JaNVS LAClNm Philofovkus . Joannes Chbx, Jipjms, Taniamis . lOHANNESTÜLO,, hanus Pkilojbvhp. Lvdovicvs La , zarcllus Pkilafopkus. £FFERAR1V5MQ nachus Philof Chtjmi: Gi leert vs Cab I dnuilis Philofophus. Johannes de A ijuino Phihfopk,. RaymvndwLvl, lues Philofojrkus . JLgiows Magis » tir Jioßtalis Hüro/olvmtani Avthor Rosarii ahhreviati BuorAlexandriI λ P kihßßu/ dkijtnUj. Garsia Cardina lis PkiLßphus · HvgoApostoli . CHS Pkdoßykus . PetrvsMona* ckus Pkilo/bphus . Da/randvs Mona ckus PktLßjhus . Androicvs Epi5„ iojnu Pkilojoj) hus DominicvsEpis,. cojhis ywiiiTtih). DOMINICAS APOS,, tollCUS C kif-ntUUS - Johann es Dasti nus . ROCHERIVSBAv am Arujhs. PkiloJ: Hortvl anvs Phi lofbjjfius Chtjinuus, RjchardvsAng hcus Pkilofovkus. Thomas Norto nus Atuj ius ,P kiloß Georg iv5 Rip * leus PhilofppL·). Abbas Westmona* ßtritnfis Pinlofojjhus. EDVARDV5 Kj^LLAc, Philojophf Duhms. ScOTVS PHIL05Q jthus Doetifsvmus. ALgidivs deVA" Os PhdojcrvhuS. Johannes Dvns * Jcotus ac Philojopk,. AilCHAEL SCOX> - . Philofbjjhus . AAelchiorGbL· ncnßsVtujaop Philof: Bavran Phiuosq ■* jrhus ILqrujius · FratlrAlbertv^ Bayer Moruicko.Phil: Rhodianv5 Phi - lojojihci Excellens . RaCHAJDIBIPHI" lofojjk, 0iijmicus. AristotelesAl, ch.ijmutVhilofoj>h,. ArdaDiscipvlvj Ariftoteh. Philof: Alexandri Lpls* tolccDictvnL, ■ 5eRAPI0PHIL05q1 phus dilujmtijstnu,. Liber Satvrni Philijpjfhorutn- ■ DymbeleivsPhd Icfopko Ckümicus. Bernhardvs de CjraviaPkilofo^k^ter. MelchiorCar- iinalis ctPpifcajtj, . TVIalchamech P kilofbyko Chimicus. ÄKANVS iVlEDIANj, Pitilojofkus. Palmarivs in- ter P hilofijjlticos ■ Anonymvs Sa rJ mata C kynutus. AvthorCym //. hßli Aurei_ ■ Avthor Rosa * rij Muwris ■ SCALAPHIIjOSO,. jtkoru. j>kilofoj>kiccL· ■ LVDVS PVERDRY PkiloJbjtkicorunr ■ AVRDRA CONSVR Jens philafoykiCLL . TestamentvmPt lluujorai jtkiiojajfkuu. TVRBA PILOSO- jthorum acJajjuntum-. Avthor Specy- h ckymxat artis . Avthor viaIIni vtrjilxsjajmtux. - , Avthor diQvin id Zjjftntia, VinL ■ Avthor Lvcis Lvj centis mtem.hr ts . | AvthorHorti dxuittdrumjäpimtrcc-. Avctor proce^»; Jus dzTmcturdPh.-iloJ: AvCTORTrACTA' tus At \wuUcL·-. AvthorSplenJ dorisjhlis phiLopphici · AvTHOTUNTA;/ bulajinioris vktlo/bphf. Allegoria Mer Uni Vh.HofiyphiaL·. Allegoria Akk, iw γα-raholiCiL· . Avthor Anig* matum. ckemuL·^. SVKATEXTVA/z lis PhilofopkucL·, Codex verita * iis cUfajjuntui philofo^hicd Clangor Bvccinä Pkihfbjjhiccc-*. AvTHORDE LAPliE Pkilofojrh: in. )Z. cajtitihus. OSWALDV5 CROLLI 9 ΎίUranus, Pnilofophorü jyjfctjmlus . Iohan Daniel Myxi V5 'Veteran*./ßmienbicphihfo ·. yhiat Difctpuhis. JOHANNIS DA NIEL IS MTLII Vetter mi Haßt Philojophix & Mediem a Dotiom, OPERIS MEDICO- CHYMICI. Continentis tres Tr affatus fiue Bajtlicas: Quorum prior inferibitur Basilica Medica, Secundus Basilica Chymica, Tertius Basilica Philosophica, INDEX GEMINVS LVCV- LENTISSIMVS: EX QVIBVS PRIOR OMNJVM ET fingulorumMUA in eo continentur. Capitumptm- m.tm; Poßerior Ί\es & Verba meme- -rabihit exhibet. FRANCO FF%T1, Proftat apud Lucam Iennisium 0 CI3 i3C xxx· Νοίΐίίβ. Clariß, $3 Ή ο Βιβ. Viri Johannis melis Mylij VhiL dr c JMed. Docl. Pradlantiilimum Opus Medico* Chymicum LEGENTI. QViwqiurü hom vir ? Medkum rribi fißkur ecce. Talis,cui vel vix anteferendus erit Ipfe Theophraßus,vtx doftus & ipfe Galenus: Hoc gaudeto ergo (nam tihitantarefert, Qua multis,nurum \ locuples natura negauit) Et folide doctis annumerato v'tris. finßmilis reddaris et? fupereil tibi tantum, Vnumfape legas hunc relegas % librum*. lohan Petrus Cuntsman,Phil. S&. Neoiladio- Palatinus* Lectorem Beneuolurru Praefato prior. ■ Irans forian,B.L.quers motus, huic iam penediftra&x & dmendicx pri- ma? Editioni operis Medico-Chy- mici, amodo Indicem , & non po- diis cum denouo exeuia, apponen- dum curarim, id, fi haec exulcerata, damnoia, &: omni fere negotiationi viam obftrucn- da temporaler tot annos vigentia, in mentem modo rcuocaueris, facile condonabis, cum enim de anno in annum , imo indiesla?tam,iucundam,& fatis diti cxnlantcmpacem,qua florente prior hxcEditio,cui ob tunc temporis inflantes nundinas index ifte adiici nequiit,penitus diftrahipotuiiIet,vel adhuc dum pof. fet, cxpedarem,vndiquc in hoc etiam prxfens vfque tempus,xre cieri viros, ad agmen concurri, crepan- tia arma non modo non deponi , ied firmius etiam manibus attineri confpicor , non diutius quod tuo Audio inferuire putaui,fubtraheretibi potui, minus volui. Accipe ergo, quem diligentifsime confcri- bendum curaui, Indicem locupletißimum, copiofx &: FR AE FATTO vberttmä Clanis. &Dodlifs. D. JohanneDanieleMy- lio tradlataemateria fufficienter iatisßcientijquemdpe illaobfimiatus,fore vt primam hanc Editionem (quod modo monui) citius diucnderem,iecundarreferuaui. ία quo, cum, quae monenda fiunt, occurrant, coniultius nobis vifum fuit, ipfi Indici, c]iio te etiam ablegatum volumus, praefigere. Ceterum & inipia operis hu- tufeecompaclionc , qua: obferuanda, ie(e oiferunc. Opus illud, cum propter ingruentes tunc tempo- ris nundinas,, dmerfis in ty p ogr a p hii si m p re ilu fu erit, librorum quandam diuifionem , inter quos tertius Tradiatus III, Septimus Tradiatus II.paiTus cft, illos ni- mirum titulo, no no invefti en do, nono paginarum nu- mero,. & fignatura inchoando , quod cum facile compadlorem.librorumancipitem reddat, ita vt hac djuuliione,opus minus commodum Emptori fit, nos malo prasuementes, dubium, hoc ordine, tibi icruando praeEcnpto,remonere voluimus.. Eil ( more decenti) primipilus, Traft atus I. cum tribusiuis inie- quentibus libris,quorum i. P hyfiologiam,.2.Patliclo- gi am, .3. Th erap eu deam tradi a r. H un cin ie q u i r u r Tra- ft at tu II. cum libris ieptem; Ex quibus i. .A nato miam Auri, i, Argenti&; Mercurii, 3. louis &: Martis, 4. Gemmas, 5. Mineralia, 6. Vegetabilia , 7. Animalia, traclat. Agmen claudit Traftatus 111. tres promens li- bros: Quorum prior PhilofiophorumacSapientu an- LECTOREM. tiquorum xonfilia fuper Lapidem Philofophorum, feil Medicinam Vniuerfalem,continet: alter, Chymico- rum vafa & Fornaces defcribit poftremusP hiloib- phorum ob icura explicat,Et haxfunt,Bene- uole Le&or, quae paucis monere voluimus, ipfi in E- ditioncinicquenth prima hac diuendita emendaturi, Sordine tuo iiudio accommodatiori,Deo dante,in lucemdaturi.. Interim hoc noftro pernecciTario la- bore,tuo cum bonojfruere, &: Vale,. Eidem Ledori B. Praefatio alcera. N "Praefationibus3 cuique Tractatui 3 quo~ tres fnt, prafixis3 cum plurima, certe &M§^notatu dignißima,occurrant 3 qua ob o~ mtjjionem numerorum in paginis 3 altas Sfcpwä fäßgS&coticenda fuijjent 3 nosfiudw tuo dee fle no- «WPsäSiniW»lentes3hoc3 quo m inquirendo ytipotes,or~ dine<~vfJumus:l,praf. praefationem; I f partem eiusdem praefationis {quoquo operis huius TraBatu in partes certas diuifi) in fronte cuiusque pagina occurrentem: 111. T radia- tum, rvno3gemmatoiaut triplicato l.Et IV. literas, quibus fagina uniuscuiusque philyra conßgnata funt : Tandem V. quauis duabus diftinBd3quacunque in rvoce^rdinepranominatoppofuimus, In reliquis3qua non Trafatiofled ipfi Contextus Juis in apice cuius yis pa~ gma difiinBus 3continet numerus TraBatum, eum~ que velprimum 3fecundum 3& tertium i Secundius librum cu~ iusuis traBatus; Tertius paginam denotat* Voculam3 ibid. magna exparte tr aci at um innuentem 3fapius d nobis repeti- tam(quodforte tibi y/us nefio naufam parerei)hac de caufd fias faBum 3 ne diutius 3 ex quo trium illorum TraBatuum PRAEFATIO. Tonßgnata deprompta ßnty inquirendo tempus frußra in fit. masypotiusvero 5 quod metam nobis poßumusyea quaftu* diotuoproßint>extemploy& nullo quaßlaboreyinvemas. In~ fuper>qua morbis>e.g,apoplexia, Hepatis intemperiei >&c. eonueniant,non fub morbi incipienti liter a,fedr eme diis 3 e, gM 'EleiiuaniSi?iluliSyVulueribusy &c>morbis iisdem confert- p t is y reperies:VbitamenyCum ex TraBatu ILomnia defumta ßnty traSiatum omittere3& numerum tantum pagina ponere oluimus. Eiße, Leclor habes 3quapaucis ttbifjfiudiis tuisyheneruolenteSy& inferuienteSymonerevo- luimus 3ne quidquam eorumy qua ad indagandumy & citius* qua fiire rvolueris , ingemendum , omijfum ejje videatur· Vale; INDEX Ommum & ßngulomm, in hoc Opere Medico-Chymico Johannis Danielis Mylij Ί). continentur t Capitum fummam exhibens: Et primo quidem T R ACT. I. Lib. L Caput I De Medicina, eiufq; Partibus, p. r. II. DeElementis p.3. III. De Temperamentis p. 8. IV. De Humoribus, p. 16. V. if. VI. DeoiIibus,p.i8. VII. De Cartilaginibus, p. 33. VIII. De Ligamentis ieu vinculis PM· IX. De Tendine & Aluiculis. p.39. & 40. X. De Fibris feu Villis, p. 41. XI. De Membranis,p. 44. XII. De Cute p.47. XIII. Carne,p.49. XIV. X V.De Arteria, p,y3. XVI. De Ncruis,p.5$. XVII. Dc Spiritibus,& Calido innato, P-5^· XVIII. De Anima? EiTentia , eiufqi proprietatibus, p.6o. XIX. De Facultate Naturali, p. 67. XX. De .Facultate Audrice, p. 76, XXI. De Facultate Procreatrice p. 77, XXII. Facultate Animali,p.81. XXIII. De Facultate Motiua*’ p. 84. XXIV. Oe Facultate principe, Mf* XXV. De Phantafia & Memo- ria.p. 86·. XXVI. De Facultate Intclle&i- ua,p.8c). XXVII. De Facultate vitali, p. 93. jEiiird.Traa.LLib.il. 'Caput. L De Morbo eiufq; differcntiis/nt ie n t en t ia Galeni,om n i 11 m que fere Medicorum, p/96. II. De Morbis Accidentalibus, p.97. III, De Morbis Totius fubftan- li£C,p.ID2. IV, De Morbis Organicis, &c De Morborum Symprot matibus, p. 104. V. De Caulis Morborum inter- nis & externis p. 10 6t C A P I T V -Μ, VI. Humoribus contra naturam p. 108. VII. De Morbis Iritemperieip.no. Vili.De Morbis & iymptpmatibas ventriculi p. 112. IX. Dc aff dibas Inteilinorum, & Meienrerii p.117. X. Affedibus Hepatis,p.125. X I. De Aff. dibiu Vefica;,Fellis ac Lienis p. 134. XII. De Affedibus Renum,Veficae, &: Membrorum genitalium p. H7· XIII. Dc Viriis Cotdis p. 141. XIV. De'Affcdibus Pulmonum , ' PHf XV. Dc viriis Linguae p.147. XVI. dibus Cerebri p.150. XVII. Dc Vitiis Oculorum p.ij9· X VIil.De Aurium aff dibus p. 161. XIX. De Nari um aff, drbns p.162. XX. De Morborum fignis p.162, XXLDePiilfi p.170. XXli.DeCtifi p.172. XXIII. De Vrinis p. 174. XXIV. Dc Febrib9 in genere p. 17 7. XXV. De Peile p. 17 8. Traft. I. Lib. III. Pare I. Capu i /. De Sex Rebus non naturalibus in genere p. 185. II. De Aere & vento p. 1B8. lILDeCibo ac Potu p.201. IV. De Vigilia &■ formio p. 224. V. Excrcitio,&Quiete p. 243. VI. Dc Repletione, & Inanitione, p.274. VII. De Perturbationibus Animi, p. 18z. Lib.IILPart.il. Caput I. genere p. 369, ILDeMedendi methodo, & Indica- tionibus p.371. III. De differentiaMedicamenco- rum,& Ai mentorum, eorumq*, Facultatibus p.477. I V. De modo indagandi&rcAplo- randi Vires Medicamentorum deque Medicamentorum d ffe- rendarefpcdu raatera: 0^89. V.De compoiitione Medicamen- torum, eiufq; caufis, modo com- ponendi, ac diiferentiis compo- firorum p. 394. V 1. De purgatione,qua ratione,& quibus perficiatur, deinde quae naturae purgationes ferant, & quos humores purgare oporte- at.*, Item quoties purgandum > p.4°2. Traft, II. Lib.I. Cap. I. De Metallorum generatione &Au- ri calcinatione p.i. II. De Praecipitatione Solis p. 7. 1Π. De Stratificatione p.28. IV. De Fumigatione p.ead. V. Ccementatione p.30. I N D E X VI. De Gradationibus p. 37. VII. Auri Purgationibus & Praeparationibusp.43. VIU.De Extradtione Tindlunae, ΕΓ- ientiae Vitrioli,Sulphuris ac Flo- rum ex folep. 45. IX. Defolutionefolis p. 68. X. De oleo coficiedo ex auro,p.554. XI. De Panacaeis feu Magifteriis compofitisp.irC. XII. Laudanis,p.i^r. XIII. Mercurio Tolis p. 164 Tjad.II.Libr.lI.Parc.il Caput, L De Metallis* iifque pcrfe&is & im- pcrfedtis p.i; II. De Argento fiueLuna, eiusque calcinationep. 9. III. Lunae Praecipitatione p. iS. IV. Lunae Stratificatione, Fumi- gatione & Reuerberaftione p.29. V. Lunaecoementatione, ieu ar- tificiofa &c particulari transmu- tationep^i. VI. Gradatione Lunae p.41.. VII. Fixationep. 49. VIII. De aliis Argenti praeparatio- nibus & purgati on ibus p. 5 6, IX. De Extra&ione Animae, Sul- phuris, Vitrioli, Salis, Florum ac vitri ex Luna p. 58, ' X. De Lunae ieu Argenti folutione p.67. XI. De Oleo Lunae p. 77. ΧΙΓ. De Magifteriis compofitis ex Luna p. 85. XIII,Mercurio Lunae p. 93; Trad. eiufd. Lib.eiu&L Part. II. Caput I. De Mercurio p. 99. II. De Purgatione Mercurii p. 109;· III. De Mercurii Praecipitatione ,. P-115* IV. De Mercuno vitae p.138. V. Mercurii iliblimarione p. 145; VL De Mercurii LiFentiafiue extra- ctione p.155. VII. De Mercurii oleis & aquis ίο— lutiuis p. 15c>. YlII.De Mercurii fixatione ,eiufqj; Cinabari, atque coagulatione p. 16z.. IX.De variis variorum Medicorum ac Chirurgorum ex Mercurio« praeparationibus. Turpetis aci Medicamentis p. 176. Trad. Ii.Lib. III.Part.L. Cap. L De lerne ,feu de ftanno, eius defini- tione, natura ac proprietate p,. 10 o. n.Delouis CalcinationeacPrafpa-- ratione p.xvS. III. De QJBiFentia louis fcu Stannii p. ix r. IV. De Oleo röuisp.222. V. De Vitriolo, Vitro, & Mercurio» ex loue p. 223.· EiuiH.TtadL& Eiufd.Libr.Part. II.· Caput L De Ferro, eius definitione, natura atq·, proprietate p. 115. € A P I T V M. .il.De Mortificatione Metallorum , Calcinatione,icem & Praeparati- one Martisicu Ferri p. 25a. Ili. De Q. Edentia , & ioludone M irtisieu Ferri,p.246* IV. De V itriolo feufale, & Balfamo Marcis p. 250. V. Oleo Martis, p. 254. VL De Martis mutationem Venc- .remp.257. VII. De vario vili Ferri,tam anti- quorum quam rccemiorm« Me- dicorum p. 262. Eiuidcm Tradi. & libri Partis III. Cap. 1. De eius Definitione , Natura, ac Proprie are p. 268. II. De Veneris Praeparatione atque Calcinarione p.274. TTI. De Vitriol© Veneris, eiusque Spirita& Oleo p. 282. IV. De Tindlura,fiue QMaiTentia, Flore, Sale, Balfamo, Vitro, ac Mercurio Venerisp.288. V. De Medicamentis cum aere, & venere praeparatis ac mixtis,fe- cundum mente antiquotup.291·. Eiufd.Tradl. & Libri Parc.lV. Cap. I. Dc Sa-urno,f;u Plumbo, 8c qui- demhoccapite,deeius Natura, ac proprietate p.297. il.De Plumbi Pr£paratione,ac Cal- cinanonep.500. in.De Plumbi iblutione inMedici- namp.309. IV.De Medicamentis cum Plumbo praeparatis ac mixtis , fecunda» mentem antiquorum p. 320. Tradl.II.Libr.lV. ■Caput J. De Gemmis in genere pt 530. Il.De Smaragdo p. 534. HI.DeSapphyro p.542, 3 IV. V. Hyacintho p.348. VI. De Granato p. 352. VII. lafpide p. 354. VIII. De Topazio p. 355. IX. De Adamante p. 356. X. De Amethyllop.358. i XI. XII. De Achate p. 36o. XIII. & 361. XIV. Lapide Lazulip.561. XV. De Lapide Armenio p. 364. XV I.De Chalcedonio p, 365. XVII.Dc Haematite,p.3 66. XVΓΙ I.De M agnete p. 37 6. XIX. p.587. XX. Amiantho & Asbeftop.589 XXI. cad. XXII. De Perlis fiue Margaritis p. XXIII. ($91, XXI V.De Lapide Bezoarp. 428. XX V.De Corallis p. 424. XXVI,De Lapide Iudaico,Lyncis,' Spongia & Smiride p. 453. XXVII De Lapide Afio, Phrygio,' Samio &Thyitep, 459. XXVIII.De Chryfolitho, Corneo- lo, SeIenite,Oftracite, Memphi- te,Thracio, Arabico, Galadtite , Melire,Ophire,& Augite p.460. INDEX XXIX. De variis adhuc gemmis in Medicina vliratis p.462. XXX. DftVnieornu, &c Terris no- bilioribus energia5c virtute cor- refpondentcs p. 466. Traft. II. Libri V. De Mi- neralibus. Cap. L De Antimoniop. 494. XI.DeVitriolo p.5 39. III. Sulphure p.iyf. IV. De Sale p.705. V. p. 732.. VI. De Alumine p,757. VII. DeSale Ammoniaco p. 7^6^. VIII. Sale Mitti p. 771. IX. De Sale Gemmae p. 778^ X. De Tartaro p. 782. XI. De Excrement.s Metallorum, p.8o 2. Traft. II.Libr. VI. de Vegetabilibus. Cap. /. De Aqua p.824*, U. Vino p. 864. III. Dc Aceto & Omphacio p.913., IV. Saccharo & Meile p.930. V. Abfynthio &c Althea p. 953. VI. De Anag llide,Anetho,Angeli-· ca,& Apiop,9 E X RES AC VERBA MEMORABILIA, in hoc Opere Medico-Chymico contenta, nobifqac noram digna viia , locupleciilime exhibens* A AB luentia remedia I.l. $.p. 585. Abrotonum, herba JI.l. 6. n. 9 94. varia eius nomina, ibid. gener a,ibid. Ahfceffus vnde oriatur I.Ui.p.i55. , in eo triaffeäantur,ibid. 173. Abforbentia qual.l.^.p.^S^. Abfyntbijffecies quot 11.1.6 p .953. fuccus,ibid.p 937. fyrupus, ibid. vinum, ibid. cxtraäum,ihid. />.958. confer ua, ibid. aqua, ibid. falyibid. oleum, ibid.p.g 3p. Ahfynthiumlatinis,quomodo Gratis, & aliis dicatur 11.1.6.p.933. aromaticum, fuauem admodum,acrem & amarum poßidet qualitatem, ibid. Ponticum quale, ibid. ‘ de eo qua medicamentaparentur, ibid. &feqq. Accipenfer,pifcis, II. Ι.γ.ρ.τμ. Accipiter,auis, ΙΙ.ίγ.ρ. no. Accipitraria ars, genus venationis L l. 3. p.i6$. Acedu furnus, vide, Fumus Aceti visll.l (J.p.913. vir tutes yibid p.914. praparatio exteniporanea, ibi.p 916. Acetum II. Ι.ό.ρ.ρΐ}. contra pefiern quomodo praeparetur ibid.p pzi. theriacale,ibid.p.gij. dcß Uatum,vomitorium,ihid.p.gij. alkalifatum, ibid.p.giS. flillatitium fimplex in quem medum conf.ciatur, ibid p.9 19. Achates vndedicatur II.1.4 p. 560. nomen lapilli pretii fi ibid. diäus interdum Corallochates, bus ibid. 18 8. Aerem alium corrigipoffe, altu non 1. /.5, p.i 00. Aeris ad confirttationem corporis vtilitas 1.1.1. corruptio duplex l. l.i.p. 18 o. conflitutionequa mutent ib, L3 /Es Veneri perfimile in pr.p.i.t.ll.lit. Xj. viride pulchrum alteque gradatum Saphyrieum dat vitriolum ii. /. 1„ p. 31, viride duobus modispraparatur 11,1$. p.iBi. Medici fmm quomodo prap arent tibiL Alchimicum quomodo ibid. jnomen Dei apud Hebraos,in pr. part.i.tr.ll.lit.dd. ALtas prima puerilis ad quem annum protrahatur l.lib.t.p.i$. conflat differentia quadruplici ibid. fecunda, pubertas,dicitur & quarejh, tertia, adolefcentia, intra quem annu hac ancipiat &finiatur ibid. quarta inuenum,fub quibus illa annis contineatur ibid. -qui n ta conflans & media, quorum an- norum illa ibid. iexta, i quibus illa incipiat, & defluat ibid. /itatis hominis cum luna conditio II, 1.6· ρ. ιορι. /itatis morborum cognitio Medico nt- ceJfariaiill.6.p.iopi, INDEX RERVM 'AEtitesla finis Aquilim & quare IJ./.4. p. 589. emviresibid. in Ajfefta parte confiderantur 1.1. j. P-39 4* Affeftus definitur I. l.i.p.84. ex his qua iuuent feu conferuent na- turam ihid. eorum pracipua Jpeciesibid. AgaricusIld.G.p. 9 laudatur quod ex larice decerpitur, ihid. rfus eius apud Medicosfumnmsfibid. &feq. Ageratum herba, lll.^.p.990. eius varia nomina,tbid„ Agnus cafius,feu vitex,ll.l. 6.p.j η y. eius vfus, ihid. Akenum Chymicoru qualelil.Lz.p.zSu Α ΐίΑΛτασις fecunda ciborum con- eoäiol.U.p.69. Alauda II.l.y.p.uy. Albertus Magnus lll.l.i.p.119- Alchemilla, ll.L6p.9BS. eius vfus, ihid. Alchj/mia verfatur circa materiam tripli- ctm II. I. i.p.x. quidfitlil.l.i.p.iSf. tadem fecundum Libauium quomodo definiatur ihid. ite altos,ihid. &feq. eius deriuatio varia ihid. in ea, circa qua occupata ejfe debet, tria confiderandafunt, i btd, p.iSy. quem ignem requirat ibid.p.iSS. locum,p.189. quam formam, ibid. materiam, ihid. qua vafa ibid. quales furnosρ,ιΒο, & feq. Alchjmu arsperfecla & infallibilis ά£· fcriptalll.l.p.p.46. Alecieriusi lapis,vbnnueniatur II. /. 4,pc 4°5* Alembicus quale vas Chymicis IJK l. i.p, 264. roflratus quale, ibid. caecusitem,thid. Alimenta corpus nutriunt I. Lz.pag. 18 & 186. fmr duplicia h t.$.p. 18 6. Udum tripliciter ihid. Alimentum Id. $.p. 177. immutat qualitate, quantitate & fubßantia I.l.i.p.106. Alkohol Philofophts jpiritus vini eil re· äificatus dephlegmatusquel I. l.up. 4,. vini, ihid. 9. Allium,U.l.C.p. 1007,· eius genera tria, ibtd. vfus Medicamentofu s, ibidi Alofufiue Trijfa,pifcis,U.l.y .p. 142;. Aloes,lld.6.p. 998. eius medicinalis vfus, ihid. &fiqq. Aluer variigener is Chjmicisin vfit ili.-L ι.ρ.ζηο. A lu ifiercorale profiuuium I. l.z.p.n 1. fluxus purulentus ihid. 123. Alumen Germanis, Italis &c·. quomodo dicatur ILl^.p.7 57; em, fecundum Diofcoridtm, genera tria,ibid. adulteratur lapide Amiant ho ,fedgu~ flu cogyiofcitur,tbid. compofttum ibid.p: 7 60. Aluminis definitio,11.1.5. ρ.η58. Phlegma, ihid. faccharum ,tbtd. ET VERBORVM. yfus, acviresMd.p .& 7 Go, excoctio, ibid. praparatiojbid.p. 760.&761. purgatio, ibid. ffiiriius,tbid. Amalgamatio metallorum calcinatio propnall.l.i.p Amatricana conflantia fummal. l. $.p. Awhrofiafatiua.ll.l. βρ. 987. (561. em vfus efi externus, ibid. Amethiftus ab effectu nomen fortitus II. J-4M48- eius fieciesyibid. vires ac doßsrthid.p.$ 59. (58p. Amiant'hes Iapis, vhinafeatur AmtgdJis temperamentum calidum li. L 6.p..14.6 9. amaris purulentu piclus purgatur ,ibi. Ammi U.l.6.p.987. Ammiofelinum ll.l.6p. 9 8 8. eius qualitas & vfus, ibid. Amomum inter exoticas & incognitas fiirpes numeraturll.l.S.p.977. tius vfus ibid. & feq. Amor,vt Circe hominem in pecus, ita vir- tutem .invitium vertit U.^.p.198 exilio quot&quati prodeat morbi,ib. Salomonis illegitimus ibid.199. illiquaferipta remedia ibid- γ. γ* infames l.l.i.p. zjz^ Amphisbina, ll.l.y .ρήη. A mu leta A rfenical 4. Amygdalus, 11.1.6.p. 14 6 1. efi differentia duplicis, ibid. coelo gaudet calidiore, tbtd. Amyleum Έ rumem uni,vide Frumenti! Anagallisll 1.6.p. 96$. eius gener a duo, ibid. m rei medeatur, ibid p.9 £4. Anas,II Ιη.ρ.ιιο. generis e fl duplicis,ibid. eius vfus medicinalis exiguus, ibid. A ηα χ agor as Clafomerim an Chjrnu peritus III.I.7.p.4., Androf&mon herba,11.1.6. p.io 07. eius vfus ibid. Angelica,11.1.6.p, 966. eius Jpecies, ibid. cui rei m fer uiat,ibid. deeapuluis multis experimei, batus,ibidp.96j. Angelicusfiue Intelleäualis mundus vide Mundas. Angelorum feu Inteüigenüarum creatio9 inpr part.$.tr.ll.lit. rr. coi. 8. illorum vocabulum nomen e fi officii ib. natura eorundem in qua a noßra di- flinfta ibid. Udem quando fint creati,multi diffiu- tam quia eorum creatio non extat in Mojfe ibid.ffi coi. 1. bonorum ordo dicitur Hier archia coe- lefiis,&eil triplex, ibid. coi.4. malorum lapfusibid.ltt ffi$. illorum fc. bonoru auxilium efi in mu nißerio & puritate verbi ib.tt.col.j· adfuntgubernatoribus ibid. ab iis multa corporalia beneficia pr&- ßita extant ibid. coi. 8. eorundem caflrametatio ibid. Utitia fuper refipifeentibus ih.uu.col.z. deiisD.D.Patrum verba ibid. apud homines eorundem apparitiones ibid. uu. 1. adminißrantlefu chrißo pofl tenta- tionem ibid. lapfusl,l.$.p.i%8. INDEX RERVM Anemont\l.l.6.p.()%y fecundum Diofcoridem generum duo- rum,ibtdr Anguis queisfihi ad exumum ahijcien- dum mederi perhibeatur in praß tnlXtt.a. col.$.· Anttresmufculi Symptomata: ihid. „ Conuulfio ihid. Inflammatio ibid. Vicus ibid.. Rhagades ibid. Vicus ibid- Anima fiecies infima creaturarum l. Ii. p.6o- ventus ac finitus ibid eil effentia in [e viuem ihid. alius corporis ibid.fubfin. numerus feipfum monens ihid. ex terra & igne ibid. 61. vapor & humidum primigenium ibid. eius confideratio duplex ibid. imaginis diuinaexemplaribid. 61. forma hominis effentialistbid. 62. immortalis quia ipfa vita,ibid. fui ipfius reminifcenriaibid.fub fin. a corpore e fi feparabilispotentialiter&· aäualiter ibid. 6$.. eius locus paradifus ibid.64.. cum corpore confiderata duplex ihid. ratione voluntatis eil libera ad bonum vel malum ibid.fubfin. comparatur nauta qui bene fcitguber- nare nauemibid.6$- differentiam facit a brutis ibid. ah ea visfentiendiimouendi& inteüt- gendi ihid. inefi corporifecundum}acuitaus ibidi ettvnainquouis viuente ihid. 66. comparatur cum tribus mundi atati- bta ibid. Animalia & vegetabilia habent animam Ι.ί.ι.ρ.65· Animalia funi triplicia, Terreßria,aerea, feu volatilia & Aquatilia ll.l.i. .Pr· Animi perturbationis definitio [. I. 3. p. 282 caufie illius morbi vt & aliorum funi externa & inter na ibid, p. 283. & 285. remedia illius ibidiS4. & 3rjv ejftäusquinam euellcndi ibid.xSj. quatuorpaßiones qua, ihid. 288.. ajfiilti vera jolaminathtd. 554. Anim us ab anima L h.p.61.. Aniß Confeäto II.1.6.p. 9 8 4., Anifum,ll.l. 6.p. 9 8 o. vires eius intrinfica, & extrinfeca II.. I.6.p.q8i. de eo qua olea conficiantur > ibid. p. $>82.. Anni 4. tempora varia, cum ftdmhus in- trudunt in hac inferiora corpora', mutationes I. l.$.p. 18 9. Anodyna communiter omnia qua dolo- rem tollunt i./.3^.581, Avi>M,latinisamentia,1.1. x.p.jfz.. caufa eius proxima ibid. Anferll.l. j.p.i09·. taro em jubflantia craffa ihid. domeflicus per totam GalhamfamiU— arißmus ibid.. A'nferina,herba fiecies,U.l.6. p. 99 o«. eius natur a & vfusibid. ET VERBORVM, Anthera II. I. G.p.y 8^ fibi in Medicinafiuum vendicet, ibid. Antidotus Galeni Utificans in praf. p. j. t.U.lit.aaa. coi. 6. Prifciani contra multos morbos ibid. In.fff. Adami II. 1.4.p. 479. Nicomedis regis contra venena, ibid, &l. f.p. 725. Thoracica maior pro ditioribus ihi.l.f.· p.701. minor pro gregariis, ibid. hepatica ibid.p.70^ Ifteri nigri [1.1.6.p.yz$. Cephalica maior ,ΙΙ.Ι.γ.p. 19. contra omnis generis venena , fSp. Antigoni Modtfiia, !.!.$.p.$iy. Antigonusper morbumfapered,fcitl.l.$. Antimonij regulus U.ii.p.u. generatioII. lib. 5. (ex qno libro & cra&atu fequentia omnia ,ne voculam ibid.tr. & ftb. innuen- tem toties repetere opus fir, depromprafunrjp.497. funtperfeäa&imperfecta,tbtd. facultas qua,p.49 7. vires omnes mper fcrtitabikf, ibid'.· Virtutispraparatio, ibid.· dofis,ibidi. ealcinat'10,4 9 9. tmäura, 5 ο o .eius dofis vfus,& vires,ibid. f*ßo 50 3. vitrum vulgare, 50 4. fal, ibid. in fußo ibid.eius dofis, ibi. vttrum cum auro,ibid. Bleäuarium eins Crollianum, 507. eins, vires & dofis, ibid. fjrupus,p.$11.eins uofis.ihid.&jiz. vitri tüius correäio ,p. 512. vitrum eins ex mmera />. 515. extraäio yibid. Regulus perfe,p. 514. Regulusfleüatus,ibid. flores eins, iW. diaphoreticum eius ,516. diaphoreticum eiusdem cum auro, p, 5J7* fKffJ /««4, 5,S. ex Regulo, ibid. florum eius correctio, 519. eorundem vfius,vires,&dofis, ibid. tinttura ac quinta effuma eius, fi 5. em vires jbid, fuiphur,<)i6. Balfamus, ibid. partae sia,543: antti.pambrefios ,54?. antid.pantagagos, 53 W /£&/. Αυσΐπυ'ξίΊ(& , 550. 0go.15 4. Apoplexia qua inferuiant qiun fuh w. Eleduario, Roruls, Aqua·, &c.vhi omnianotauimus,& idem reliquus morbis obferuari volumus. Apophjfis I.l, i.p.$o. Apophyfeon vfus li.i.p.3 o. Apo1(emafolutiuunhlI.l6 />.84 l. in digerendis humoribus 3ibid. in conuulfiombus.ibid. Appetet ia canina qua dicatur I.L i.p.uy in appetentia animali ventriculi yconfi- quuntur l.l.i.p .115. Appetitus finfitiim definitur ll.i.p.Sy eiusobieäum bonum tbid. ex eo tanquam eius adus prodeunt pafi fiones & affedus ibid. gradus cius tres tbid. Appetitus in kommeniplex, I.l. ypiSj. finfitiuus, ibid. concupifiendi fex ficcies > ibid. irafiendhihid. 288. Appropnatal.i 5./>.,88. Apri queis fibi in morbis medeantur, in prff.tr.Uit.a.col.y Apuafftfcisyll.l. j.p.i^ Aqua l.l.yp.i 15. etus vfius ibid. ■different taihid. &feq. vitali facultate caret tbid. 217. Λ§«<» 4i/ Melancholiam SauanaroU,in pr.886. faciem decor ans ,11.1.6.p,888. cicatrices dealbans,ibid. Theriacalis,p.S91. & 8 9 9. ad venena erodentia,ρ.ι-χγ. adoculorum vlcera, p. 1436* epileptica ,11./.7 ,/>.19. Aqtiapluuial.l.yp. 214* niueales, ibid. fontana, ibid. ex montibus tabentes ibidi fiuuialis mixta naturall.l. 5 p 878; vtihtas, ibid. abufus,ibid.p.8i9. praparatio Chymica,ihid.p.8 5 t; vfus eius varius & multiplex ibid, 1.6. & feqq..vfquead % 6$. putealeslLl.yp.819. palußres, i&id. cißerniola, niuofa,ihid.p. 830. Aquarium luna fufcipknte quid facien- dum lit.xx. col. 6. Aquatilia & volatilia quinto die d Deo creata inprafpart.i.tr.U. lit.qq.col Aquila, anis, ll.l.j. p.m. apud Medicos quo in vfujhid. Aquilina, /w&d,11.1.6.p.9 9 ©. Arabicus lapis miraculojo ebovi ßmilis eil II./. 4./». 461. cinis dentifricio optimus, ibid. Arborü &platarümors vndel. lyp.191. Archetypus mundus vide Mundus. Aräurus aerem turbat I.l.y.p.191. Arcubalßa praßantißimt Li 3 -p · 2 5 8. INDEX RERVM Ar dea, Ardeola 11. Ιη.ρ.\\η viäum qu&rit ex pijeibus, ibid. Argemone,IId.6.p.c) 8 7. emgencra tria, ibid. Argentum vinum quare nuUi Vlaneu adiureat inpr.p.i.t.Il, ht.yy. Argentum quidll.l.i.p.9. vndeproueniat ibid. inter metalla fohhn fpkndorem emit- tere videtur translucidum ibid.io. comparatur Luna ibid. naturalis eius complexio ibid. & 11* Auxiliatur membris Spiritualibus, ih. gradum perfeäionis fecundum inter metalla obtinet ibid. definitio eius fecundum Libauiumihi. quibus adferibatur ibid. perfeäum minus dicitur a Philofophis ibid. 11. effeäus eius fimilis effeäui hyacinthi ibid. Cakinationiseius modi varij, de qui- bus ordine agitur ibid. &feqq. vfifa adp.18. Tracipitat'tones eiusdem a pag. 18. yf% ad 19. IStratificationis item fumigationis, & Feuer berationis modi ibid. &feq. Cernentatio feu artificiofa & particu- laris tranfmutatio eius II. I. i.p. li.vf%adp.qi. gradationesibid.ap. 49. Fixationes ibid. a p. 49. vf% ad 56. prseparationes (^purgationesahaeius- demibida p.y6.vf%ad$2. extraftiones anima Sulphura, Vitrioli, Salis, VlorumacVttri exeadeni ibid. a pag. 58. vf% ad 67. folutiones eiusdem ibid.ap. 67. vfque ad 71, olea ex illo conficienda ibid.pag. 77. vfque ad 83. magifteria compofitacx iilo ihtd.p. 2 j- vfque ad 93. eius Mercurius quomodo conficiatur ibid.p.91.vfque ad fin. t.JL Ub.i. Argentum viuum Grtcis quomodo dua~ turlld.i.p.c)$. Chymicis quomodo ,item & Germanis tbid. tii materia omnium metallorum ad quorum fubßantiam requiritur ib. eius definitio fecundum Ltbausum ibid. 100.item ahos ibid.&feqq. non conficitur ex minio ibid. 104. medico vfui ob venenum m admodum aptum ibid. loy. duplex eil ibid. eius Purgationes U.l.i.p.109.&feqq. vfque ad 15 f. Vracipitationes ibid. a pag. 115. vfque ad 13 6. quaplura dt eo dicenda vide fub voce Mercurius,luculentius tradita. Argentum viuum quomodo fublimetur ad opus rubei Elixiris lll.l.i.p. 14. idem in aurum & lunam quomodo tranfmutaripoßitihid.p'2.6. ET VERBORVM. Arietis fignum cum luna pera- genda,inpr.pß.t.U.lit.xx.col.i. Anfiippus exemplum manfuetudinis l.l.μ p. μη. eius rejponfum elegans ibid. 537. Arifiolochia,herba,11.1.6 .p. 996. qua eius nomina aha, ibid. quot fj> e cies eiusdem, ibid. qua de eo medicamenta conficiantur ibid. p.232. 'Aξμο'/ίχ,ffiecies 1\ Ι.ι.ρ.μ. Ars fuppeditat varia diureticorum & ex- ercitior um genera i./. 3 .p.iy 6. Arfenicicalx ll.l.$ p. 746. flos, ibid, Butyrumfibid.p .y ßy .&y . Qu.Ejfentia, ibid. faltbid. Oleum, ibid. praparatio ad vlccra cancrofa,fcir- rhofit, maligna,hyperfar comat a, ibid.p. 748. ad cancrum, ibid.p.y 49. adfifiulas,camrum,vlcera, &c. ibid. >753· . ... Atfenicum,Gracis,Gallis,&c.&altis na- tionibus quomodo diftum ,11.1.5. P-73*· eius genera duo apud Diofcoridem ibi, hoc in libro quot,ibid.p.735. vndefiat,tbid. qua eius virtutes,ibid. & feqq. differt ab auripigmento, ibid.p.ytf. Arfenicus quid 11. /.5^.741. eius prap aratio triplex ’m Mumiawl Bai farnum, & liquorem, ibid. & fecl- Artemifia ll.L6p.9y o. vndtßbi nomen fumjerit, ibid. eius genera ,ibtd. &feqq. de eo qui conficiatur fyrupus, ibid.p. S71· Arteria quare dicaturfic l.l.i.p. 141. Magna confideratur dupliciter l.l. i M 3· eius Bami ajpera 6. medii ventris organum l.u p.147. Arteria nomine tria yafit infigniunturU /.ι·Μ5· Arteriarum vfus l.l.i.p.fq. Articulatio triplexI. l.up.$o. flriäaconfiflit in tribus jpeciebusflbid. 51. neutra y ibid. Articulationis & fymphyfeos natura Ll 1. Artulanus,11.l.y.p. n$. optima eil vindemiarum tempore, ibi. Arum & Artfitrum eodem communi no- mine, 11.1.6.p. 97 <5* eius Jpecies,ibid,p.s>yjt Arundo herbacum fuo vfu II. I. G.p.yBp'. A far um herba, 11.1.6.p.yp$. eius in medicina vfus, ibid. p. 9y\.& 97f· Asbefios, gemma coloris ferrei II. 1.4. p. 389. Αα-κΙΙης jpecieshydropis l.l.i.p. 119. Afellusfiue,falpa,ILl.y.p.i54. β INDEX RERVM piß is fucci crafi, vifcidi,duri, ac diffi- cilis concociionisabid. Aßnus, II.I.7.p.6z~ de eo qua partes Medicis in vfum ce- dant,ihid. Afms lapis ab Affo Troadis promontorio dicius II.l. 4 .p. 4 59. Affar agus II. l.6.p.9%9~ generum quotyp.feq. quem vfum habeat,ibidi. Ajpis,II.I.7.p.7 7. Aßhmapulmonum effetius 1. l.z.p. 143. AßhmatiscuraßccaParacelfi L l.$.pag. 704· Aßrologta quare Medicis neceffaria in xx.c0l.7~ Aßronomia Medico neceffaria I. L pag, 190. Aßr orum & filiarum virtutes U. }.pag, 189. Aßrum gerit mafculinum &fiemmhmm femen elementorum , exinde per fublimationem Archai fit Chry- ßallus, qui habet naturam aqua, tum qua ignis & fulphur redigen- *dafuntingratiam,IH.l.$.p.3. Athanor,& Pbilofopbicus & arcanus di- tius,furnus qualis 111,1. 4. &feqq. Aihanorisvfusm.l. ι.ρ.ιβ. Athenodori confilium imperatori datum Tlj-P-W- Athleta vnde dicfi Ll.3 .p. 2,48. Atriplex,herba , cum fua vt & vfu li, 1.6. p. 1300. Atrophia vnde oriatur I./. 1 .p.iyr. aliapartis,aiUtotius corporis ibi d. tauft ihid. Attagen,ll-Lyp· ϊι°- caro eius ad coquendum facilis,ihid. Attenuantia & difiutientia L /' 3 Attrabential.l.j.p. 381. occulta qualitatis ihid. manifefia qualitatis, ibtd: Auari qualem duram teneant U. 3 .pag. in illos punitio diuina ihid. 29 z. Auaritia radix omntum malorum I. /. 3.’ p.291. Augites [eu caUais,lapis vhi naßatur IL- /.4 .p.q.6z. Auguflinns quid fciolo graues de Deo· quafiiones mouenti rejpondcnt in- prafpart. r.ir.I I Mt.cc. Aurata,prifcis,\l.l.7 .p.i 3 z. Aurea Alexandma,inprafpy.tr. II. Ut* aaa.col.6 Aures· 4 organumfnpremi ventris L l. u p t6i. in illis qua cficulapracipua occurrant*, ihid, ajfeäus illarum varijihid. Aureus ramus Vergiliji 11. /. 1 .p. 18 o. ■ Aunfabriin quem modum faciant am al- gam a cum quo pocula deaurar e[c P- unt.U.py. Auripigmentum vidi Arfenicum. Aurium fordes in conglutinandis vulne- ribus vfumpuftant irfignem, II'. C Τ.ρ.η. Aurum quomodo folem fequatur inpr.p. i.t.li.lif.xx. col.S. Proxime Deigerit imaginem in praß- M.t.JUit.yj, col.y ET VERBORVM. Mrgentum quomodo Luna tribuatur in pr.pa.i.t.llMt.xx col.S. Aurum ex fumme corroborantibus pri- mum eft iaprafpar. $.t.ll.lit. fz. COiOf. hominis partes tanquam Microcofni ideam, optime exprimit tam ani- mam quam corpus ibid. coi. 7. illius vfum multi externe, non vero in- terne norunt ibid. in ille eft omnium magifierionim re- fer u a culum tbtd. qutnta illius ejfentia refiflitfolis &re, liquorum Planetarum operationi- bus ibid col.S. illt qua vires infufa ibid. in illo omnia funt vnum, atque illud tripliciter confideraturibid. aaa. illius definitio ibid. coi z. &lit.fff. coi. 7 . antidotos ingreditur ibid. coi.5, ■eius fumma & ineffabilis vis inprafp, coi. 1. hem calc'snatio tr. II. l.i.p.i. a fluxu pracauendum in calcinatione ILp.f. eius dofis fecundum artifices varios et- iam varia confiat in amalgawan- do ibid. 6. terreftre agit deorfum ibid. iuftiftma repercußiom auri proba lU.i.p.8. perantimoniumfufum ll.l.i.p.u. Aurum vita, II. /. 1 .p.i$. eiufdem aliapraparatio ibid.& feqq. vita eft geminum ibid. 16. aliud ibid. iiufdem varia purgationes & prapa- rationesll.l.i.p.Ah ex traft io nes eius ibid. a pag. vfy ad6S. Solutiones eiufdem ibid, apag. fhl· ex illo quaolea conficiantur ibid. a p. 94-vfqu adu6. (ftmetallum perfeftum U.l.i.p.6. fecundum Paracelfum aus defimtie ibid. eft triplex in effentia fecundum eun- dem Paracelfum ibid. quae praeterea huic voci deeile putabis/upplcbitvox/CoI. Außer vnde humiditattm fuam acqui- rat! 195. Autor Dialogi Germanici infer Aurum & Lapidem de Chymia qua fcripferit ln.l.$.p,6. Authoris Rofarij minoris de Chymia fen- tentia III. /.5^.7. b, BAculus ferreus uißrumentum thy- micis qualelll.li.ρ. ι6$. Balena, pifces marini ingentis magnitu- dinisll.l.7.pA$6. Balneum in morbo Gallico & articulo- rum dolore II. L$.p.6c)6. Tiwphrafii Paracelfi.ibid.p. 724, ad dolorem, ihid.p. 7 if. podagricum,ibid. corpus reddens cutim detergens, II. ad faetorem pedum . ibid. laßttudinem,p,%jy cutis vitiajibid. INDEX RERVU mundans, ibid. ad intemperiem calidam, p.250* ad paralyticos, ibid. calefaciens,ac conceptionem odia- uans, ibid ad inflammationem, cum fluxus adiii, ibid. molliens,p.2 60- ad inflammationem & duritiem membrorum, ibid. ad cutis ajfeäus, ibid. odoriferum pro nobilioribus fiemi~ nis ad cutis vitia,p.%61. adcontraäos neruos, p. 8 8 7. adpraduram fca- biem,p. 1159. IBalfamum Vitriolatum 11.1. yp. 616. podagricum 6 4 5. fulphurisyibid. yoo.&joy ad morbos diuerfos, \\.l.6.p.890. Chrifli,p.2yt. podagricumcum Oßibiu humanis, ud.j.p.zy. mumiap. 17. optimum p. 33, vulnerarium,p.yy perpetuum quidII. I. C.p.i093. Barbarum Magnum Galeni, 11.1. e.pag. 7 61. Barbar an Arabes nonnulli Vnicornu vo- eant II. 1.4.p. 46 7. Bafilifcus, animal venenatum, ll.l.y.pag. 77. Bafis dicitur per fimilitudinem adificif in compofitione Medicameentorum pars principalis vt radix & domicilii- um curationis l.l.$. />.59#. fimplex duobus modts dicitur, compofita itidem duobus, tbid. eius variem , ibid, eandemcorrigentia,'ihid.item dirigen* tia & conferuant ia, ibid. & 3 9 8. eiusdem proportio ibid. Bechica quafint 1.1.$ .p. 387. Berberis horridus eil Jp inis frutex, II. 1.6* p. 1461. ««i nomina alia Berillusgemma ex India IIJ. 4.f. 3S7»· «/« r/w Beftiifexto die a Deo creata,praf.part.il- tr.Il.lit.rr. Beta nomen pta»ta,Il.l6.p.ion, genera eius duo, ibid. Betonica,planta nomen, W.Uh.6.p. 101C. quem vfum praßettnMedicina,ibid,- &feqq. Betula,ll.l.6 .p.voio. lignum eius cuius vfus, ibidi Bezar vocabulum Indicum ac corruptum’ II. S. ab hoc lapide nomen inuentvmt me- die ament a venenis reßßentia, quas per excellentiam Bezsat dica dicunt- tur, ibid. adulterinus, ibid.p. 417. eiusvfus,ibid.p. 418. & 411. dofls,ibid. Bilisflectes impropria: pallida & rubra' l.l.i.p. 110. non naturalis atra 3 .fpecies ibid. eius deprauata euacuatiol, l. i p. 135V ET VERB ORVM. BSHtuWyCum fuit nominibus,generibus>ac vfu,\l.l.6.p. i$oi.&feqq. Boeoti fimilesThracibus I. /.5 p.19 9. Bolus Armena IU.4.^.484. Bonitas creatoris noßrt ex quibus maxi- me colligendam praf. part. 1. Iit. nn.col. S.fy.II. in Bononia antiquo Monumento de lapidepbilofophorum qua reperta III./.1./M13. Boreas ventus I./.3 ,p. 19 6.& 197. Borrago,planta nomen, ll.l.6.p.io 07- em vfus,ibid. de eo quapraparentur medicamina,11. 1.6.p. 1010. BotrySy II. Ι.β.ρ.ιο 19. em vfus,ihid., concoäionis imminutio & tarditas l.l.i.p.114. Brafarium genus panis \.l.$. p. 202. Braßte a,vulgo caulis ,11.1.6.p. 1013. eius genera,ibid. vfus, ibid. &feqq- Brathus fylueßris,herba, 11.1.6. p.u6p. trennen au ff Dem fi Lzp. 200. mttv bet 3Jiuflfd / ibid. filr Dem €23ai.507. CalculosdiffoluentiaI.l.$.p. $26. Calidi innati fons & natura 1.1. i.p.58. coniunClim tribus continetur ihid. qualiter mutetur ihid. CaltguU Imperatoris timor ob auditum tonitrui.l.$.p.^$y. Calor generaliter & Jpecialiter dignofei- tur 1.1.1 p.$. illius lima ficcitas ihid. 7. Calorem natiuum qua debilitent 1.1. 2./M55. Coloris infttt beneficio omnia viuunt.l.l, 1, P-S6· Calua quibus oßibus confiet l.l.i.p.$ 2» Calx mgenere, II. l.i.p.4. fubtilißima Philofophis efl Alkohol ihid. eius reäificatio ihid. 6. folubtlis verum rtduftilis II. lih. 1. /.8. Camelus, lll.j.p.6^. quas partes Medicü facientes emine* at, ihicL Cancer l.l. z.p.160. Cdncrt,Il.i.-/.p.i59. funigenerum diuerforum, ihid. medicinali in vfu, ihid. in Cancrifigno luna ver [an te qua agenda inpr.p.i.t.11. ht.xx. z. Cancrorum efusceruos d Phalangio per- cuffosjuuare perbibetur, prsf tr.l. iit a. coi z.&$. Canis, ll.l.j p.61. eorum gw er a varia, ihid, de eo qua Medicis in vfum cedant t ihid. Canis rahioft morfui qua remedeanturl.l. Cantharides ex gener e funtfcar ah eorum, earum in Medicina vfus multus, ihid. Calida funt & ficca m primo gradu, ihid. quomodo perimantur,ihid. quibus morbis medeantur, ihid. Capillorum humanorum vfus qui II. 1.7. p.n. Capparis,11.1.6 vhi nafeifoleat ,ihid. quem vfum in medicina habeat,ihid. Capra,[eu CapeUa ,11.1.7./>.51. Caprea,II.l.j.p.6 j. qua agris conducentia fecum gerat ibi Capricorni fignum luna poßidente qua facienda mpr.p,z.t.lUtt.xx.$. ET VERBORVM. Cdprmulgus,auismontana,U.l. 7.pag. 119. Cardiaca,U.l.6. nomen habet abeffeftufibidt vfus cuius,tbtd.p.i^z. Carduelis vnde nomen fumferit,ll.l. 7. p.uj. Carduus beneditlus plantaffinofa, U.l.6. p. 1050. eius tum vfus, tum temperamentum, ibid. Carnes non omnes animalium omnium nutriunt, ftd Medicis in vfum ce· duntdl.l.y.p.Zo. pinguiores macilentas bonitate fub- flantia, & faporis fuauitate fupe- rantfibid p.Sy, variant fecundum regiones,ibid'. qua frequenter invftt, tbid.p.S 1. Carnis vfus generalis triplex 9. agnina qualitas, II. /.7^.83^ Caro quadruplex, 11.1 p. 49. proprie ditia quid, ibid, vifcerum ab Erafißrato quomodo di- tia, tbid, Lienis expurgat foeculentum fangui- nem, tbid. pulmonum aerem cordi praparat,ibid. f«. Lingua ad parenchymata refertur, tbid glandulofa, 1, l. ι,ρ.50. eius generis caro duplex, ibid. Ialia humidior > aliaßccior 11. lib.p, f.Su Carolus Magnus amore effafcinatus I.1. j P-503; Carotidum interceptio 1.1. i.p. 156". Carpo,pifcis, ll.l.j.p.146. Carthamusffeplaßariis Crocus Jjlueßrfc, ll.i6.pA 035. eius gener a,ihid. Cartilaginis definitio U.i.f.33, Cartilaginum temperies l.Li.p.yy «arum materia ibid. caufa efficiens, ibid. communis, qua triplex, ibid, peculiaris,ibid. differentia, ibid. 34. diutfio ibid.& jf. Crfr»i Hepatis tribuitur *(Ρ*ΤΜΙΤ,!Λ. l.i. p. 49· pulmonum tribuitur feti attraftio &’ fecretio,ibid.<;o. 1058. ei«$ nomina varia, ibid. vfus apud Medicos, ibid, p. 10 jf>. Crm, I.Li.p.itf. eius caufa, ibid, Carjophjilbta, 11.1.6.p. 1034. eius genera varia, ibid. Cafeus defcribttur ,11.1.7.p.91. qui optimus,& reliquis anteferendm ibid. qualis fugiendus, ibid. & feqq. Caffandri timor maximus vnde l.l,$ .pag.· $6. Cafiiatriplex, 11.1. 6.p. 1378, optima,&vera qua ibid. quem Medicis in vfum cedat,p. feq· & alijs multis. INDEX RERVM iCafn extraßafnefotijs fena II» /. 6.p, 1580. fxtraftacumfolijs Sena, ihid. communis extraäa,p. 1381. Caßor, animal terra & aqua viuens 11. 1-7-h 55· de eo qua Medicus fuo vfui applicet ibi d. & feqq. Catusll.l.7.p.6$. qua partes Medicis (ementes conti- neat,ibid. CataUpfis\.l.i.p.ig6. ambiguum vocabulum, ibid. Cataphora pigra l.l.i.p. 15 4. Cataplafma ad (anguinis eruptionem II. ■/·4·Μ9ο. / ad hydropem,ibid. l.$.p.6$B. Catarrhusl.ii.p.ifB. quatuor influxu conflderantur, ibid. mater multorum morborum, ibid. Catillus Cinereus vasChy micis quale III. 1.1. Catinus arenarius vas Chjmicis quale 111.1. Caucalis,lU.6.p.io$o. qua eius nominay&genera,ibid. quis vfus internus, & externus, ibid. Cay manum lapis IU. 4./?. 4 64. quibus fit conueniens, ibid. Cementationes auriII.l.i.p.$o.&feqq. argenti II. 11 p. «i. vfqae ad p. 41. * Centaurium vnde nomen trahat II. 1.6. p. 1038. eius gener a,&vfus ibid. &feq. Cera,II.I.7.p. ioo. qua optima3ihid. qualem in Medicina vfum praficti ihid. & feqq. Ctrl/*,ll./.6.p. 1445. eorum multa varietates, ibid. laudabilem fuppeditant fuccum corpt- 77, ihid. CerafleSylld.j.p.jj, Ceratum fantalmum,lVl.$.p.Zi-f. Oxycroceum ,ρ.ιοβο. Oefypi p.io6i. Ceraunocryfon Diaphoreticum Solis cal- cem vocat Beguinus ΙΙ.Ι.ιρ,Β. Cerebripuparatto quintuplex UJib.y, p. ii. Cerebruml.l.i,p.ifo. fupremi ventris organum pucipuunt, ihid. eil domicilium fapicntia , &c.ibtd. funüioncs ab illo tres, ibid. eius intemperies differt fecundum ma- gis & minus jbid- affeftus eius ibid. 151. intemperies eius aqualis & inaqua· lis ibid. CerefoliumM. I. 6.p. 103-0. eiusgenera,ibid. vfus,ibid. Ctromatifla I. l.$.p. 250. Ccrui faginis petiti diäamno herbafihi medentur in praf. tr. 1. Iit. a, coi. 1. a phalangio pereußi cancrorum efuabid. Ceruicaria vnde nomen fumferitll. 1.6. p. 1060. eiusJpccits, ibid. Certiorum cornufrigidum eft & fucum. II./. 7.p. 43. qui reliquarum in eo partium vfus vide, ibid. & feqq. pp. vfquead 45?. ET VERBORVM. •Ceruffa,lI.l.i.p'$oo. cm pr »paratio duplex,&pertinet i.ad medicinam ti,ad Alchy miam,ibid. />.302. Ceruus animal velocißhnum U.l.y.p. 43. λ poetis quomodo cognominetur, ibid. Cetus & Cete, pifcis marinus mira ma- gnitudtnis,lLl.-/.p.i$6. dulccdonium e Carbunculorum generi- busll.l.4.p.$6p. eius color, ac vir es,ibid. 'Chaldaiptr qua rei ejfentiamßgnificare Voluerint,in praf. part.i.tr. 11. Ut. dd. ' Chain alea, &'ThymeUa cognatafunt & natura&efßgußitpes, H.l.6.p.iq.i$. Chamäleon vnde nomenfumferit, U.l.6. p. 10f2. 'eius genera,ibid.&feq. vfus.p.i 054.. Chamsleontis & natura hominis collatio inter fefe, mpraf.tr. l.ht.a.col.y Chanumelum,ll.6 .p.i 023. cuius vlusßc,ibid. ChamedrySyU.l.e.p. 1033. eft duplex, ibid. vulgaris etiam duplex, ibid. eius vires, ibid. Chamepitys,11.1.6. p.ioiq. quot eius diff.13 7. ahaßmt marina,alüßuuiatiles, alia ttrreßresjbid. ET VERBORVM, 'Cochkart Chymich quale infirumen- tumlll. l.ip.vj o. Cceciasaho nomine quomodo dicatur 1.4. j.p.iqS. O leßis Ή ter archia, Hierarchie Coeliaca affeftio 1.1. i.p.in, dffat d Lienteria ibid. Coelum d Deo effe creatum qua loci inft~ eris liter is perhibeant,in praf part. z.tr.lljit.aa.$. Coementario operatio metallorum pro- pria,qua vitia&impuritates me- tallorum auferuntur U.l.i.p. 30. materia quibus perficiatur, qua fint, ibid. .hac fi orenos Rhenen fis in aurum Vn~ ganeumgradaripoffeftint qui pu- tant ibid.$i, Ccenomanus in fronte cornu crafifimum habebat ll.l.i.p. 467. Cqgnitio fui tpfius, & cogniti probe de- ffeftio , pars Rhilofopkia omnium pulchrior, & homine dignior,in praf.tr.l.lit.a.col.i. Colicafiue colicus I.l.i.p.119. €X veneno vel medicamento ihid. Colocynthidis ex regionibus peregrinis ad- uefta vfus noxius,ll.l.6.p. 1417. vfus eius apud Medicos maximus, ibid. & β<Μ· Coluber idem quod ferpens,vide ferpens. Columba agrotantibus adverfanturll.U 7-P-I03- pra cateris optima, ibid. & feq. quem vfum conferant in re medicina- li,ibid.p.\o$. Columbarum natura eft cdidifima 11.1 7·Ρ·ι°5· earum vfus immodicus lepram gi- gnere perhibetur ,tbid. Comprimentia remedia Ι·1,$.ρ.$ 8j. Concentus feu Harmonia Mifltonü l L i. piS. Conceptionis quinque gradus hl. i.pag. So. ‘eadem quando impiat ihid. Concha,vas quale lll.l. z.p. z68. Concha in quibus differant a cochleis, Ii. L?.p.m. Concoftio UXtlZurtiJ.l. I.p. 6S. Z.wftKTU♦ 43 4» defis, ibidi fyrupusjbid.p. ff Ir itus.ibid. p. 4 3 <3. Coralliis quidII. eius generatio & natura, Ufafunäiones ab externo errore h. I. z.p. 145· Coriandrum,!!. 1.6.p.i 311, fi«i vis,ibid. Cornafruäus qualis·, 11.1.6 ρ.τ 461+, Cornea vlceral. l.t.p. 160. earum var ia differentia, ifod. 4 .Jfectes eiusrupiurajbid.. Corneolus, II. l.^.p.^61,. e'msviresiibid.. Cornix II. l.J-p. 117. Coronopus qua gerat nomina, 11.1.6. pag 104S. quoi eius genera, & quivfus, ihid. &J feq. CornusJI.l.y:p.ii6. Corpora quadam facile inquinantur s. quadamnonl. l.i.p.iüi. Corporis humani tres principes partes /.1 p.26.. eiusdem ignobiles, ii i.i fmilares, & dißimilaresabidl. Corpus humanum dupliciter confidet a- tunbid.i6. viuens in tria diuiditur ihid. aMcdicü in ires cauitatesfu ventres> dißinguitur 1.1. i.p. 112. ab alimentis nun ituri.!. i.p. 18 e.. medicamenta alterant , ibid.. venena corrumpunt, tbid. Corroborantia remedia, l.l.$.p.$Sz', Goßarumy .vera,&yffurul.l.i.p.1,1, ET VERBORVM. Coturnix,III 7.p.uo. vnde nomen acceperit,ibid. Cranif humani fiummain curanda Epi- lepfia vis,11.1. j.p. 13. ex eo qua olea, ejfentia, puluires, & Tragen& confio witur, ibid &fiqq. M.Craßmors1.1. j.p 3 64. Craticula mfirumentum Chjmicis quale Ilil.i.p. 169. Creatio mundi, vide Mundi creatio. Creatio quod fit ablio vnius & fiolius Dei,, ex quibus pateat teflimoniis inpraf. Iit.00 part.i.tr.U.· intelligentiarum feti Angelorum, in: praf p.$.tr.U.lit.rr.col 8. in: Creationis beneficio fecundum Bern1· h ardum fiept em confideranda , in prtfpart.i.trAl.ht.nn.coi. 7. in illius defer iptione quibus differentiis vtatur S Scriptura,inpuf.part. 2.. 1r.lt.lit.00.. dusdemvntuerfa machina fecundum' Cabalhfiasin tresorbesdiuifa ibidi ht.rr. coi: 4. Creatoris nofirifumma beneficentia vnde· fitcon(bicienda,inprafpart. 2. tr. lLlit.iin.tol. S.- Creatura omnis tribus vocibus nobis lo*· quttur,inpraf.tr.l.lit.b.colr.· ixomni( creatur a)mm nofira opinio- nevelfoedtfimisvtlmimmis, pofi- mus quarere aliquam‘vtilitacemt ibid. coi.3.. de illa tria quadam maxime nobis [ci- enda vult Auguftinus & qua, in praf.part.i.tr. ll.lit.nn. col.7. illas Deus non nouitquiafunt ifedideo' creatio*fiunt quia ncuit eas,ibid. in illis fi quid erratum cogitamus] indi eii quod non congruis fedibus ea qu&rimus,ibid.. ei d Deo potenter creantur fthid.colS. Creatura fignificatio , in praf. part. 2. Iit. 00. tr. II. Cremor hordei ,11. l.f.p. 831. Tartari ill.l.yp. 7%f). Crifis definitur I.l.i.p.171. perfeäa &imperfeäa ,fa~ & le- thalis,ad melius, ad deterius, ibid. Crithmus, 11.1.6,p. 1032. eius nomina& vfus,ibid. Criticis diebus qua confiderenturl, Uh. 1.· f>-i 75· Crocus,ll.l.6.p. 1059. praßantißimus vnde adueniat, ibid. quem vfiumin Medicina praflet, ibid.· &feqq. Saturni II. £ 5^.505. Croefus quomodo fupplicium tuaferitl.l. Crucibuhmvas Chjmicis quale111.1. 2,. p.iSi.* eiusjpecies tefi11.1.$,p ,7 63* ptifaru hordihp 831. commune refrigerans, p.8 35. Cephalicu m calefaciens, tbtd. Cordiale,ibid.& 1011. peäorale,tbid. flatus pedens,p.S$ 4. commune magifirale.ad medicamen*- ta maceranda, ibid.· Adianthi,p.$9$i pituitam educens p.i 056i ligni GUaiaciyp mi. bilem educens,p.1119·· StcecbadoSip.nGSi Epithjmidbid. Thymi,p. 1182. atram bilem vacuam, ihid. apertiualenitiua maior, p. fruftuum,p. 1390, mixtum,educens humores,ibidi [ent,D. Gereonisyp. 1407. menflruaprouocans ,/>.1424, Definitio auri in praf, p. 5. t. II, col. 2. & htfffcol.j. argenti ll.l.i.p.ji argenti viuill. Ι,ι.ρ.ιοα ßanmlLl.}.p.io9.iio,&feqf,. ftrrill.l.j.p.izy cupri ll.l.j.p. 268. Plumbi Λ1.1.i,, p.^oi. Deglutitionis fymptoma I. l.i .p. 114; Dei definitio ibid. Iit. dd.eol.yitem alta ad Horum eiusdem ibid.&feqq. eiusdem vana nomina ibid.dd.&mul· tis infeqq. is dicitur d Thalete Mileflo omnium anttquißimum inpraf. partis utr. li.lit.cc. de eodem cum [dolus quidam graues quafliones mam[fet,qutd Augufli- nus rejfionderitdbtdi Deieäionis jymptomatatria, 1.1. t.p.iioc in illa quatuor confiderantur, ibid tarda qua caufa, ibid.■ pauca qua, ibid. copiofa tnpluescaufadbid. aßidua,tres,ibid. 151; Deleteriail.$.p.$7j.· Delirium duplexl.l.i.p.ifr· Delphines ptfces manni ingentis m agnitu· άιηϊί,1Ι.Ι.η.ρ.ι$6. Democritus inter Gracospra ceteris Chy· mia artifix exullmißimus ili./.},. M-A- Dens Leonie,herba,U.l.6 ρ.τμν. eius nomina, & gener a,ibid. Dentaria,U.l.6. p.1066. em genera quinque, ibidi vis, ibid. Dentifricium ad candorem dentibus con~ altandum 11.1, $.p. 727. Deobfiruentia remedia.l.i.yp. 38}. Defltllatio extracl io dicitur hutnida II. I. 'P-Al- tius modi nonnulli ibid. INDEX RERVM Deßruftto vera auri Philofophica, ett ge- nuina naturalis conflruäio folis magnifica lll.l.$.p.y, Detergentia remedia Ll. $.p. 3 8 3. Diabolus vide Daemon. Diacalaminthon Galeni, 11.1.6.p. 1046* d/w, Diacaßia fub nomine CaßU conditα,ΙΙ.Ι. magiflr alis, ibid. Mefua,ibid. cum Manna, tiid. Diacitonium ftmplex, ll.l.S.p. 1441. compofitum, efuccocitoniorum,p. 1441. p«^»r,/>.i443· Diacyminum Nicolai,U.l.6.p. 1057. iiftw & Mefuajbid. Dialogi Germanici inter Aurum & La- pidem author,qu& fcnpfent de Chymialll. I. yp.6. Dianiorum vfttatum,11.1.6.p.i453. ftmplex,ibid. •compofitum,ihtd. Mefu· 5X7* c«j;; //<«4,518. ex Regulo,ibid. Diaphragma I.l. i.p.i^x. Diaprunum ftmplex ,U.l.6.p.\fi.%. compofumum lenititmm,p. 14 z?. (olutiuum,p. 1430. Dwr; lua duplex ,1.1. i.p. 121.. /» illa fex notanda ibid. communiter duplex, tbld. fymptomatica, ibid. biliofa,Me\ancholica,pituitofa tihid. σ-νντηχτικ» tbld.lll. Diafiolel.l.i.p.94. Diathameron,in praf.p. 5. t. U. lit. aaa, col.6. Diauldromt qutdiätl. l.$,p, 14%, Diftamn us,iLL6.p.io6S. em varia nomina,ihtd. gener a,ihid.p .10 6 9. W* vndeproueniat,tbid. em fumrnayitlitas probatur a cerüU, qut illa fagittis petiti,fe curare fue- uereMipr&ftr.l.lit.a.col. 2. Biet in fair if Uteris multifariam acceptus, ambigueque fumptus, paucu de- claratur in praf.part.i. tracl.U. ht.qq, Digitalis vnde nomen habeat II. Uh. 5. p. 1065. ««i nomina,qualitas, & vires, ibid. Aiupsrixd 1.1 $.p.$%6. Dipfacon, II. 1.6.ρ.ι o6y. Dipfas, ll.l.j.p.jj. corruptio illorum vnde eueniat l.l.Z.p.U4. Dijpnaa pulmonum affeclm 1.1.1. p. 145. Oijfoluiio.vide foluno. d*finttur,l.l. i. p. 1 6 4. iBiuscaufa>iiid.i6$. morheus ,ibid. mor dicans,exaj}er ans,item aiijplures ibid. Domi- l Epifcopide Ponderibus peritia de ChjmiallU. 3 />. 7. Domitianus artis fagittandi peririßmus l.Kyp. z&. ET VERB ORVR Dormitatoresl.l.t />.13 5, Dorontcum ll.l.6.p. 1 o 6 f. eius radicescuim vfusßnt ibid. Draco verna uaufea quibus fuccurratfm praf.tr.I.ht a col.$. Dracocenchrynes Ai [calatus,animal ve- nenat um ll.l η.p.η η. Dracontium magnum, feu dracunculus maior vnde nomenfumferit ,i 1.16. 7.1063. ehts fecundum Diofcoridem genera duojhid p. 1064. facultas qua et adfcribatur, ibid. Dryinas,animal venenatum, II. l.j.pag. 17 * dicitur chelydrus vel Hydrus, ibid. Dura Mater l.l.i.p.159. Dy Optra create Chjmicis ßt inßrumen- tumlü.l.t.p. 270. D yota, vas C b ? nicis quale dicatur Ul. I. 1 2 S. Dyfenteria i. /. 1:7.111. em materia, ibid. epidemi.a,ibid. illa & Tenefnm tripliciter differunt, ibid.p. 123. DyfenterkgradustresJ.l.i.p.iii. notha fp:ciestres,ibtd. e, E'Frietas olm damnata, 1.1.3.7.178. Ebrietatis extrema monßrum i./. 5. 7.113. Eccleßafiica Hier archia, vide Hicrar- chia. <ίΠ £1115» Chymicos, III. hb. i. pz6i. Elaphobofcum,U.l,6.p.i c 71.' eius nomina grau,&latinajhid. genera, ibid.p. 1075. vfus, ibid. Eleftuanum de gemmis calidum, in praf p.^.tr.U.ltt.aaa.col.j. aliud de gemmis frigidum ibid<. col. S. mitigans dolorem in phreneß ibid.ltt. hbb. ad memoriam ibid. col. 2. contra Apoplexiam ibid.colf. Epilepßam ibid.col. 6. cordiak roborans cor ae vires ibid col. 5. &atlia fubijciantur ibid.& feqq. aliud in fbirituum euamda vi,Heurnif, ibid.lit.ccc. col.3. ad virtutem debilem reßaurandam , Fiorouanti ßbid. confortans miner am omnium virtu- tum ibid. liberantis confortans ibid. col.$, in fyncope ibid. col. 6. contra pefiem Iit. ddd. $.& ll.l, 4.7.48 6.487. 699, contraßomacht ardorem ibid, prodyfenteriaßbid. antimoniatumParacelßyll.l.$.p.$o$. apr. fulphuratum Fiorouantiibid.69y. confortans ftomackum /nudem, ibid. p.696. fulphuratum ibid.p. 701. ad ventriculum corroborandum , II. /. 6. 1178. ad memoriam,p.uSo. hjdragogumM.l.yp. 780. INDEX RERVM afirlngens, 817. de fucco rofarum,p.8i S. de pfy Ilio,ibid. frigidum fecundum Coplmem, ibid. profj>lene,p.j69. advteri dolor es,p.975* ad läerum, p. 994. fortiter pituitam purgans,p. 103& de Eupatorioyp.i 07 z. ad vrinas & menfes mouendos, pag. 1074· ad Venerem,ibid. debaccis Lauri 11.1.6.p. 12,58. Confolidamaioris,p. 1241. Alfebram, id eii, Efuk Me fica, p* 1193.. debaccis Myrti.p. 1553, Diacoccugnidium,p. 13570., foluens ventrem, ibid. purgans, p. 1394. lenit'tuum antinephriticum,p. 1419, pro iis quibus femen eii acr e,pt. 1457. Regium,p.ead. Elementorum jpeculam qua· i« /crw4 componatur HI.l.i.p.46. Elementa a Medico quomodo confedtren- ttiTl.i.p«. 4. ab illis,nona principiis Medicus fisam artem exorditur tbid. Mnfiderantur dupliciter ibid. vt partes mixti qumodo, dicantur ibid. 5. fumquatuor ibid. illis an duafiumma qualitates inßnt L l.i.p.7. aliafuntv tilia,alia inutilia, ibid. 23. Vtiliatriajbid.illorum fmettrtplicesibid.ia. Elementarii ignis vide Ignis. Elementarii mundus vide MunJusC Elementi definitio generalis &Jpeäalü L /i’M· ElephantiafisI.Lz.p. 131* duplex ibid. 135. Elephas, ll.hj.p.66·. qua medicorum de eo vfui cedant ibidi. Elixir cardiale magnum in lit.eee.coi6. vita,Elbauf ibid. coi. 7. infiauransex Capo Libauij·, ibid. falis , Paracelfi, ibid. Dornai ibid. Balfami ibid. Varacelft aliquot ibid.&feq.. catarrhofum Ii./.4 p. 483. adfiebres ibidd.y p. 643. pcfitlentiale, 6 73. eius vfus *ac vir es fi ibid. adGaüicavlcerA’jhid.po 4,. Balfami Apoplefiici, ibid. Balfameum ad vulnera capitis· ibidi. P-7 oy. adNuchamdn Par ah fi, vita Thadai Florentini ,ρΛ8ι. Elixiris rubei compofuio UI.l.i.ρ.ο,ι.. Elleborus, eiigenerum duorum, ibid. quis vfus eius medicinalis,ibid,p. 107 S' & feqq. aliquot, albus duasfub je continet ibid.p. ead. integre curat Apoplexiam, 1092. niger quomodoprapantur,ibid. foliorum nigripmparatio, ibid.pag: loyj. ET VERBORVM. Etopes,animal venenatum, Π.Ι. 7 .p, 7 7. Em brocha ad let hargum 11.1. 6. p. 8 f 6. in mitto Inflammationum p.S57. ad phrenetidem inprmcipto,ibid, ad conciliandum fomnum, ibid. Empetron,vnde diäumll.l.6.p.ioy 4. eius qualitas & vfus,ibid.& 1075. ’EpniVf&raiviV qua gignant I, l.l.p.Ug. Emplaßrumfulphuratum ll.l.$.p. 697. hydropem Medici Patauini ibid. & fub ßn. diafulphuris Martini Rulandi, ibid. enßgnead vulnera,ibtdp.6<)%. ad dolorem iunäurarum & podagra tbid.p.yie. dtfcutiens, ibid. abflergens purgansque ibid.p. 7 5 5, ad materiam concoquendam & pus mouefuium,ll.l.6.p.uo%. diachylon, neruinum, ibid. cowmune ad duritie & dolor es iecoris, jplem&c.p. 809. contra vermes,p. 960. Emplaßica I.L$.p.$Sq.. eorum materia duplex ibid. Empyema exqutfitum l.l.t.p.iq6. Ener aficbohpifcium genus, ILl.y.p.m· flimulant appetitum, ibid. Endemij morbi qui dicantur l.l. i.p.178· Endymionisfomnus 1.1. $.p.i$z. Enemaadbilem Andernaci>U.l.6.p.8$r, Eparconcupifcentta fedes in praf. p.yt.ll. 1'tt.uu. Ephemerum,ll.l.6.p.t4.$6. Epidemij morbi qui dicantur 1,1 i.p.iy 8* Epilepfta vnde dicatur l.l.i.p.i^q.fuhfin, es} triplex ibid. Epimenidis fomnus I. I.) p.tffl Epipbyfeon vftts quadruplex 1.1. i.p.i$, Epiphjfiil. l.i.p.i 9* Epifcopus Moguntinus a muribus deuora- tusl.l.yp, 294. Epithema ad capitis dolores a frigore , II./, 6.p,8 $$.&$$(). ad Heäuam febrem, ibid. ad Hepatis obfiruäionem & calorem Ander nati ,ibid. ad dolorem flomacht ex frigido , pag. 887. α J./. J ./>. 5 8 f. vnde oriantur ibid.39 9. Equifetumll. 1.6.ρ.ι®γ6. eius nomina genera, & vfus, ibid. & feq. Equus, II. Ly. />.51. qua medicinalibusferuientiadefe pa· r tat,ibid. Erafiflrati prudentia I. l$.p.$ 0 5. Ergafiulum locus fornacum, qui recipit materiam elaborandam cum fuit vaßs infer utentibus lll.l.i.p. 189. Erinaceus,II.I.7 .p. 6 8. qua vfui Medicorum de eo cedant ibid. Errhinum purgans pituitam, 11.1.6.pag. 855.Φ964. pituitam detergens,ibid.p.%54» ad vlcera narium detergenda & exci’ canda>tbid. ad ventriculum pituitofum,p.%%7. adfanguinemreprimendum, p.qyj* & 1345· ad oris faetorem, p. 1553.^1345. Eryngium,! 1.1.6.p. 1075. quem in Medicina vfum habeat,ibid. INDEX RERVM I. /. 5./>.j Sf. Fffentia[olis extractiones aliquot U.l.i .p. 46, & 47. & feqq. vffque ad 68. £ uacuantta alia ficcijUd forma> Λ'·ιΛ nifefial.i$.p.}8$. Euacuatio artepromouendal. l,$.p, Fupatoriunt,ll.l.6.p.io69. vnde nomen trahat,ibid. eiusvfiis medicinalis, ihid.p.io-jo.& 1071. Euphrafia,U.l.6.p. 107 f. r/k medicinalis,ibid. & feqq.. Furiali amor qualis 1.1.3,p. 5 o 1 Eurus ventusl l.i-p.iyG. ab Excernendi modo indicium 1.1. i.pag. 164. Excrementa hominum falutaris medici- Pantheris aduerfus aconitum,,m praf.tr.l.Ut. a.col.3.. Excrementorum generatio l. l.i.p. 24. eade qualiter ad corporis cenferuatio- nemrequiranturl.l\.p.-/r. quomodo nos alterent I. l.z.p.ioj.& 186.. Exercitia violenta l.1.3.p. 167. mediocria,ibid. parua, ibid. propria nobilium iuuenum militum Ibid. 268. Exercitii effeäus 1. l.p. 245. Exercitiorum varia differentia diuifa in $.Jpeciesl.l.$.p. 246. locus, ibid. tempus, ibid. illorum duopracipua capita ibid. 247; violentorum differentia ibid.16 y. tempus idoneum,Und. 170. Exifientia omnia confiant ex elementis tanquam propriis mediis, per qua aftra er infiJiWtii tics ambiunt & per- uaganturlU.l. ip.iSi. Expuitio cruenta 1.1. i.p.146. Extraftio in genere definitur II. 1.1 .p. 45- efihumidavelficca ibid. huntida dicitur de fi dlatio ibid. ficca di. itur fabltmatiojbid. Ixirattionesejjentia folis li. I. t.p.46. &■ 47.& feqq. vfque ad 68. aurill.l.i.dp.qe.vfque ad 68. argentill.l.i.dp.ffs.vfque ad 67. argenti viuijl.l.ip. 153. &feqq. vfy ad 156.. Stannill.l^.p.nt.& 111. Ferri 11.1.$.p 2.46. Cupri,11.1.5./J.188.. Extraäum in Utentia & Hepatis obfirU ftionibusll.l.G.p.y oy& 90 4. ad alienem & matricem, thid. jfihmatictm ,p.y 04. Capitale, ibid. exfemintCniCt& aliis ,p. 1037.. Hellebori nigri,p. 1088. fcy Ua,\p .1251. Efula,p. U5>3· Kbabarbari,p. 1384. & aliter 138 j*. Scammonij ,/>.1394. rad.Mechoacan p. 1405. cholagogum, p.1409.. ET VERBORVM. F. FAbricij mfignisconflantia l.l.$.pag. 33S. Vacuitas naturalis triplex, 1.1.1 p. 67. nutrix quadruplex,tbid. auttrix,ibid,y6· eiusdem definitio, ibid.· procreatrix 77.eius definitio, tbid.fub illa diu alta facultates con. tinentur tbid. 80, animalis ibid.Si.eius fecundum Me- dicos definitio tbid. eius functio communior.ibid.eius orho, & do- o micilium, tbtd. fcnCiciux facultatis proprium Munus tbid,8i.quatuor requirit tbid. eius domicilium ibid. mori na definitur 1.1. i.pag. 8 4. efi o- mnibus totius corporis mufculis in- fita,ihid.tnbus organis opus habet, ibid. 87.· pvinceps definitur ibid. 8$. intclle&iua definitur 1.1. i.p.% 9. vitalis definitur ibid. 9 3. non efi ea- dem cum naturali propter diuerfi- tatem tbtd.eiusfunctio pracipuaefi vita ibid. Facultates diuerfefunt vnius anima l.L r.p.66.· phyfiu triplices in genere ibid. Et hic a tres ibid. 6 7. Fa u’tatum Naturalium Principium I. t.i.p.S. Falco,ll.l:j.p,no. quas partes Medicorum vfui facientes habeat ibid. Falconaria ars genus quod Jam nn.ttia- Foemina mas orbatus & occaßonatm di- ctrurLl.i.p.yS. Febris,1.1. i.p.ij-y. eius definitio,'ibid. differentia ihtd. calor triplex,ibid. putrida ex humoribus putrefcentiJm ibid.179. ftmplex tripkxyl.li.p. ιη-j. putrida duplex ,'thid. continua quadruplex, ibid. intermittens triplex, tbid. ftmplex intermittens tnplexjbid. intermittens compcfitafibid. peftdens, ibid. FeleslLl.y.p.6$. qua partes cius apud Medicos in vfu, ibid. Felici tat a,vidua Romana, fumma con-■ flantia 1. 358. Ferment atio m Medicamentorum compo- fitione quidl.l.$ p. 398. eius vis, ibid. 39 9. Ferment atio in pane concinnando nec ejfit- ria I.l^.p.104. Fenumll. l.$.p.iz$. Ferri definitio , natura,& proprietas,tbid· &feqq. mortificatio, calcinatio,&puparatio, ihid.p. 232. ejfentia&folutio,ihid.p. 246. vit nolim,feu fal.&balfamum, ibid. P-*50· olea,ihid.p. 254. mutatio in venerem, ibid.p.i5 7. INDEX RERYM rarius vfus tam antiquorum quam reuntiorum Medicorum ibid. pag. 161. fuafiaitate Martem [equitur in pr.p. 4Λ. Il.lit.JJ. Ferulalll.6.p.nii. qua eius vis, ibid. Fibrapartesfimilares l.l. i.p. 42. taramvfiis duplex l.l. i.p.41. differentia quadruplex tbtd. 45. Ficedula vnde nomen habeat ,11. l.j.p.ut, magna copia fantin GalliaNarbonen- fiibid. Filipendula,U.l.£.p.ui$. eius nomina apud alias nationes, ibid. generavariaßtbid. vfusyp.feq. Filius Dei jecundaperfona Diuinitatis in praf.part.I.tr.llMtff.col. 5. dicitur λόγος ibid. item dicitur τ£ Θί5, id eft,imago Dei» ibid. item Λττα,όγχτujf, τ?ί όώ'ξης ibid. item aliis nominibus ibid. &feqq. eidem quas appellationes fcriptura tri- buat ibid.gg. qua itidem eidem nomina tribuantur, & foli natura diurna conueniant ibid.gg.$. dicitur aperte & eft Deus ibid.gg.y lehouah ibid. eft coaeternuspatri ibid.hh. 2, coaqualts ibid. confubflantialis ibid.hh. 3. appellationes officiorum qua virique eius natura communesfunt,qua te- fttmonia in fcriptura confiderent ibid. ii. eius aduenttu duplex ibid.iiff, natiuitas ibid. ptßtofacra & prophanaibid. afcenfio adcoelos ibid. IL de eo qua aperta in fcriptura extent te~ flimoniajnpraf.part.z.tr. ll.lit.00* F ißula vrinaria ntorbt I. /. 1, 14 o. Caufa Ofthid. fixationes argenti 11.I. ι.ρ. 49. vfquead S6-' argenti viuiap. 16 z.vfque ad 176, Fixationisfurnus & fixatio quomodo in* fiituaturll.l.i.p. 177. Fixum reddendum volatile, & volatile fixum yfuis tamen imbibitionibus cum Mercuriali aqua non fixa Ili. l.l.p.7. Fiam tn ventriculo vnde oriantur 1.1. z. P-"5· Flores Rubei, II./.5 p.511, eorum dofis ac vires ibid. oleum ex illis, p. 515. Butyri anttmonti, ibid. eorundem vfus,& vires. ibid. aris quomodo fiant II. l.i.p. 3 r. Florum anttmonti comitio Π. 1.5·/>·5ΐ4. eius,vfus,vires,&dofis ibid. Flos Aphricanus, ll.l. 6,p.\315. eius nomina &genera,ibid. Fomentum ad menfiruaprouocandajl.l. 6^.854. ad vrina retentionem & calculum, ibid. emolliens ac dtfcutiens Heur~ mi, ibid. relaxans, dtfcutiens Oedemata, ibid. ad lienem induratum, ibid. ET VERBORVM. ad dolorem pleuritium, ibid. ad dolorem lateris tbid. ad dolorem Colicum, ibid, ad dolorem nephriticum, ibid. adventriculum roborandum, p. 88 pro flomacho eruttuofo, ibid. refoluens ac flatus difcutiens.p. 1331. Focus apud Chymicos eil pars fornacis, quarecipit ignem lll.l.i.p. 189. FceniculumJll.. β.ρ. 1109. eius differentia tres, ibid. ad quod inferuiat, ibid. aquaticum,ibid.p. 111 o. eius fuccum anguisfibi ad ahttciendtim exuuium referuare dicitur inpraf. tr.l.lit.a.coLi. FoenuMgracum,ll.l.6.p.no7. vana eius nomina, ibid. Foetus tribus imolucris /eu membranis circumdatur l.l.i.p.So. ita dici quando incipiat, ibid, eius nutrimentum tbid. 81, formatur ibid. F&ntina Bernhardt IU. /,ι.ρ.134* Forfex Chymicisduplexlll.Lz.p.169. Forma ChymiaJU.l.z.p.i8p, Fomica-,ΐΙ.Ι.γ.ρ. 79. Medicis quem Lonferat vfum, tbid. Fornax omnis vel aäu, vel potentia tres habet par teslll. l.zp. 189 . Fortuna quomodo legentibus obfitinpraf. tr.I.lit.a.col.f. Fragaria, 11.1.6.p. mr. alia e tus nomina, ibid. q uot eius genera, & vis, ilid. & feq: Francifcus Ptcus Uirädulanus,deChymia qua1fcrtpfer* III. 1.3 p. 4.. Frigidi intemperati quatuor noti ΪΛ.ι. p. 15. Frigida, II.Lj4p.n8, vndefic di ft a, ibid. ‘Stifch Dftn/apud chymicos 111. lib.i. p.106. Fruftuum domicilium eil terralll. lib. 1. p. 181, Frumentum Amykumll.l. C.p.mu Turcicum,ibid. Indicum, ibid.p.iuz, Iticus,pifcis,lU.j.p. 156. Fulgur efl natura auri II. l.t.p.3.’ F ulica, aliis nomen, Il.l.yp.ny. Fumaria, Il.l.6.p.iu4. iwm nomina &gener a, ihid, vfus medicinalis, tbid, bulbofa, ihid. fecundum Authores aliquos differentia 11.ibid. & feq.quem in medicina vfum ha- beat y ihid. Fumigatio calcinationis ffecies II. lib. 1. p.28. t ' F un&mes vitale sex pulfu, naturales ex comoilione dignofcuntur I. lib. z. P· 1^4· Furni afcenforii,&inter illos notandi III. /.i.p.250. defcenforiip.ζ$γ cum feqq. Furnus eii vel apertus y vel tetius III. Lz. P-'9o, apertus duplex, ibid. probatortusflue docimafticus, ibid'. ventcfus.feuanemia ,p, 194. apertus,& ventcfus,p. 197, crema(orius ibid.& feqq. vßortus argenti,p.zoo. INDEX RERVM Carnorum qui ,p.201. aris excoquendi,fegregandi, ac perfici- endi p.io].&feqq. aliquando duplici inftruiturfoco pag. 205. fcgrcgatorius,p.10 7. aris regularis ,feu ad regulam exco- quendi, autperfeäonus aris,pag. 107. argenti a plumbo fegregandi, p.za 7. fundivitri&maffagemmeap. 208. concarner atus,&arcuatus, ibid. Noricus, p.111. crudus, p. 213. hsterophimotus, ihiL ament at ortus,p.215. reberberaf ortus, p. 118. veflca,&catinarius ,p. 224.- balneiyp.iiS. Acediaflue incuria,p. fixationis & fixatio quomodo inflitu- aturll.l.ip.177. G. GAlaäites lapis a laäeo humore no- men trahit II.l.+.p. 462. eius vfus, ibid. Galaxia vide, Morochtus» apud Chymicoslll. h-pag. 207. G albam fer a,II.I 6p.ni]. nomen cius hodie, & apud antiquos quod,ibid. quam qualitatem,&vfum tam inter- num quam externum habeat, Gallini qua agrot antibus -paranda & qua non II /.7./J.105. Gallinago anis Attagenifimilis II. I 7./. 108. Gallium, 11.1.6.p .1116. eins nomina,genera,& vfus, ibid. Gallorum caro quam praßans, 11. hb. 7. p.106. vfus illorum in medicina,ibid.&feq. Gallus ΙΙ,ί.γ.ρ.ϊο6, Indiens,ibtä. Gargarifmnsadorisvlcera exiccanda II. Iypy6i. ad infl am ma tos tonßüasper initia ex- hibendum p.S $2. 4d deterßonem pituita, qua partibus oris adharet,ibid. ad oris inflammationem,p.%53. ad Anginam, ibid, ad dolorem dentium in principio, ibid. in inflammatione tenjillarum ibid. ad dolorem dentiumfluxione iam fa- äa,ibiä. ad inflammatas tonflllas,U.l.6.p. 9 23, item aliquot aliapag.feq. (20 6. / apud ChymicoslII. L 2.p. Gaudium Gratis quomodo dicatur 1.1.5. p.331. eius differentia,ibid.&feq. taufa, ibid. 33 z. ex morteHyrannorum,ihU. Gemma lapis eil quilibet virtutes in me- dicina habens U.l.q.p.tfo. Gemma vocantur lapilli prettofi propter raritatem,elegantiam .pulchritu- dinem ac viresinflgnes ll.t. 350. ET YEOORVM. Π.Ι.4 p. 33 o. generatio, ibid. ρ.^μ. -origo,ibid. mortificatio,ibid. p.331. praparatto quadruplex, ibid, ab elemmis fcp aratio,ibid. magiflenum, ibid. 355. extra ftic in quinta ejfentia ßsbid.pag. 334· oleum,ibid. ‘quinta ejfentia ibid. p.340. folutio ibid.p. 341. prap aratio a diaphaneitate ßthid. 410. Geminorumßgnumiuna tenente qua ja- ιϋϋώ*inpr p.4.t.U.lit.xx.col.z. Generatio mtta'dormnvide Metallum» Generatioquhur, infeacltones communi- ur continet l.l.i p.yj. Generationis vocabulum dupliciter fumi- turl.Up.jy. eius caufa efficiens ibid. fecunda ibid. Geritfia,ll.l. 6p.iiic>. quot eius genera,nomina, &qui vfus, ibid. Genitalium membrorum virilium &mu~ liebmm vitia l.l.ip. 140. 4/ά /««t morhi,alia fymptomata mor. borumtbid. GentianaU,l.6.p.ury.' vnde nomen trahat, ibid. vfus eius apud Medicos, ibid. &feqq. Geodes lapis vbi nafcatur II. 46 4» eius vfus 3 ibid. Geranium,11.1.6.ρ.τιιβ. eius genera 13. ibid. tfntBtcjj 6uef ü/apud chyntlcos, inj** * p.Z6l. Gingidium 1 L't. 6.p.nij. eius apud alias nationes nomen, ibid. quam qualitatem habeat, ibid.p.u zy. Gin Sola, qubus'dam lapis Solaris, alijs Leucopetalos 11.1.4p.466. -Glandula proprie [ic ätfta quem vfumpr*. Glanduloftcarovide Caro. ©iapfoVjfIquid Cbymicss Ul.I. z.pag, zoi. iin (3i« Medicis efl vtilis, ibid. Guaiacum,11-1.6.p .111%. eius nomen & vfus varius apud Medi- cos ibid. &feqq. Gula &ingluuiesquantapartat mala L l.ß.p.277. EL ßZktmuß/LL^p.ioy. Hamatites vnde nomen trahat II.lib\ 4 ,p.$66. e lafidum genere eil ibid,. quafint eius vires,ibid. ad qua infer uiat, ibid. &■ feqq. Hämorrhoides Id.i.p. 125. Hamorrhoisyferpentumfecies, II. lih. 7. $•77· Halec,inter optimos & delicatifimos pi- fcesmarinosrecenfetur, II. hb. 7, /M33. Hamula herba nomen, II. 1.6.p. 1141. eius nomina, qualitas,&vfus,ibid'. ■ Hauena,II.l.6.p. 1138. eius & nomina,&vfus,II.L 6p. 152α* Haußusvtde potio» Hecücafebris duplex I. ii.p.ijj. Hedera vndedifta,ll.l.6,p.u45. eius genera quot,quivfus, & qua qualitates,ibid.&feqq,· Hedera apris medicina in morbisgranibus inprdftr.l lit.a.col.y Helenium,lLl.6-p.1i4y alijs quomodo dicatur, ibid. qua ems qualitatest& qpi vfusfibid.& fen- Hdiochryfutn ,herba, II. 1.6. p. vfus cm eil interim & externus·, ibid vim habet exiccandi, & aliquantu- lum adßtingendifibid. Hellehorine herba,!!. 1.6 .p. 1141. commendatur contra venena,&hepa· tis ajfeäusftbid. HemkilV.Rigii Francia magnanimitas l.l.$.p.i6y. Hepar hominis cui inferuiat Ufa parti in corpore humano Hepatici l.l.x.p.nj. Hepatis fcirrlms duplex 1.1.2. p. 128. funitionum Uhus Ufo per conßnfuM- partium aliarum,thid. Hepatis afcclus Ι.Ι,ι.ρ. r 2,5. venatum Uhus ohß-, uclio ibid, & oh~ ßructionis caifa ibid. tumores varii illius tbid. 127. inflammatio, ibid. Herba Idiobaa, H.l.6.ρ.ν,ι%'. Kunigundis 11.1. 6.p. 1142, eius apud alios nationes nomina, ibidi- qualitatem quam,&quem vfum ha* beat ibid. ßphia,U.l 6.p.ii41. gener umeii du am, vfus interni & ex*· terni ibid. Hirculis amor immodicus I.l.yp.joo. Hermedromild.y p. 248. Hermodaäylus planta,Ul. 6. p. 14? 6'- Hiera pier a empofita Me fu a, II. lib.&. p. 1001. Her me tis cum Dracunculo, ibid. Rufi, p.1001. Hieradiacolocjnthidos,11. fortifima GaUni 3ibid. ET VERB ORVM. Eftera compoßta Galeni,Ud.6·$54» eiusdem vires, vfus, ac doßs ihid. läerus morbus regius I.l.i.p: 130. lehouah, inprafpart. i.tr.Il ht.dd. Ignis Element aris, neque calefacit, neque videtur duobus modis I.l.i.p.6. Tgnts e fi materialis &effentialis lll.hb. z.· p.j88. materialis duplex, ihid. ficcus,duplex, ibid. ficcus nudus,trium e ii graduum ihid.· fidus cum medio qui,ihid. humidus,duplex ibid.· Bffentiahs qui ihid. Iliae a paßio flue voluulus 1.1. i-pag. 119. cauß illius ibid. Imaginatio perß, ratiocinatio per acci-· densdeprauatur, I. l.i.p.i 51. Imperatoria, 11.1.6 p. 1! fi. genera eius duo.ihid. vßum quem apud Medicos habeat,ibid. Imprudentia definitur inpraf tr. 1. Iit. d. col.$: Inanitiofpirituum vndel.l 3.p. 2/9· remediacontra illam ihid.281. Jncraffmtia Ll.$.p.$ 81. indicans quid 1.1.3 .p. 3 7 3,. indicatio quid ihid. in ilia confideramur,Indic ans ύ Indi- catum ihid,1; Indicatio curatiual. 1.3 ./>.374. milia y .fiunt confideranda ihid, mum a parte affecta f.ibid. conferuattua, ihid. 375. deßdtrai quincfe ihid. Indicatum quid/./.5./>,3 73. Infundibulum Chy micis vas quale Illi, i> p. 281'. 1λ/η/?ο bilem,li.l.6.p.S$ 4. 1384. m febribus ardentibus Heurnij,%$$. pro vino Hippocratico,p.$ j$. purgans,p.yoi.cum aliis 111.ihid. ό· feqq. Hiera ßmplicit-,ρ. 1 g ο o. ad atram bilem,/>.1283.^*1408. adpituitamyp.i^jj. Ingluum exemplum monftrofitml. I. $.p.· 223. iw/ew quanta mala pariat ibid. 277. Inicäio in vterummenfispronoeam, II. /i· 6.p.8$z.· in vejuam ad vicus , ibid. Infeffus adanumprolapfum 7. nimium vteriflorem, 4«/ H> Lacluca,\I.l.6.p.\$i6. Laäucx fylueftris fuccus quam vtilisfit Draconi ad vcrnam naufeam in praf.tr.ljit.a.coij, Lampetra,&Lambipetra, Il.l.j.p.ijj. Lanx non tam hominibus vefies ex Ulis conficientibus, quam Medicis, me- dicamina ex tj(dem prxp arantibus, in vfum cedunt.ll.L j.p. ιοζ. Lapathum,11.1.6. p. 1341. Laptdes pretiofi quill. 35 * illorum cum codcfiibus fideribus con- cordantiaihid.p.$$S. LapidisPhilofoplmum compofitiolll. 1. p.183. Armenti nomen vnde II.I.4. eiusdem vires,ac dofis,ibid.- Latylimmen apud Gracos,&c.ll.l.4^ p.'06i. e'mvfus,ac vires, ibid. item dofisihid.p.i,6i,&feq. reliqui quifimt,vide fub incipiente cu- insuis Utera ,exempltgr. Lapis Ne- phriticus fub voce, Nephriticus,. &c. Lapis Philofoplmum qui feumdtm arca- num exiftit, operationes in alia forma perficit lll.l. 1.0.97. eius efficacia enumeratio & confiella- tio cum exteris metallis ibid. pag. 84. Fhtlofophorum vnde componatur IU. l.i.p.i. fuper illum Philofophorum ac fitpien- tumantiquorumfuntLUI. Confi- INDEX RERVM iti. Qty; cura inccgrumli- brum conficisnt quin hic or- dineapponam,facere non po- tui. Ef eiltxhis I. Conflitum ibid. ρ,γ.ΙΙ.ρ.ιι. III. p. 13. eius pr axis ibid. IV.jj.i8 .eiusdem compofitio& perfeftio qui omnia .metalla in lunam transmutat ibid. p.i$. Y.de Lapide Pbtlofophortm confiliumρ.ιη .& fiqq.mtiltis. VI. P.40.VII.JJ. 43.VIII.p45.46. & feqq. multis .\X.p.6$.X.pag.6j. XI .p 69. XII .p.75. & feqq. mUl- lis.Xlll.p.8o.&feqq.XlV.p.%i' 90,&feq. ΧνΐΙΙ./>.95·ΧΙΧ·ρ. 97.XX.p45.100.XXI.p45.103. XXll.p. 1 io.XXlV.p.ii3.XXV XXVI.jj.119.XXVlI.p4g.122. XX VIILp.126.XXIX.p45. 127. XXX.pag.119.XXXI. pag. 134. XXXILp.157.XXXIILp.138. XXXIV.p.i4i.XXXV.p.i44. XXXVI.p. 145. XXX 149. XXXVIII. pag. ifo. XXXIX.P.155.XL.P.154.XLI. p.i56.XLH./M$8.XLIII.p.n6o. XLIV-p.Kj4.XLV.p45. 16B.& 170. XL VII. pag. 171.XLVlILp.173.XLIX.prf5. 17 4.L.p.i 7 6 .Lf .p. 17 8. Lll.pig. 180.LIILp.1S1. lapis Iudaicus,ll.L 4.P.455. Lyncis,ibid. flongujbid.emcalcinatio, ibid.pag. 4$ 6. falis ex illo lapide do fis, ibid. Larinx trihus cartilaginibus conßail.tt* Ρ· I47· Lathyris,Ill6.p.i^i6, Laudana folis 11./. i ,d pag. i 6 i. vfque 4& 164. Ldudanum opiatumPanißeri inpraf.p.y tr.U.lit.ddd.coi.S. aliud Paracelfi in fluxu ventris defle- ratojbid.lit.eee. Theophrafli, ilii, item & alia aliorum , ibid &pag. feqq. laureola plantafylueßris, II. 1.6.}>.1 414. Launtus,pi[dsyU.l;'j*p.i 4 6. Laurus, 11.1.6,p.11^6, qua nomina,gener a, qui vfus cius, & qtLe olea ex eo defltlientur, ibid. p. 1157. Legentium fludiis quapotifimum öbßnt, inpraf.tr .1. Ut. d.col.$. Leo, U.l.y.p.6^, qui eius vfus medicinalis, ibid. Leonisflgnum luna pofidente qua pera- gendainpr.p.qt.ll.lit.xx.i. Lepidium, 11. P6.p. 1163. generum eil duwnyibid. vfus eil varij jbid.p.1164. Lepra,Ι.Ι,ι.ρ.Γ,ι. Lepus, II. Ι.γ,ρ. 66* quas partes Medicis feruient es fecum recondit ash abeat, ibid. Lethargus duplex i.l.i.p. 155. Leucograpbtda ,vide M orochtus. Leucopetalos lapis vide Gira. Ltxfit [cripta in corde I.l.i.p. 6 4. LiI#notis,II.l6.p.ij6o. quot generum fit, ibid. cuius apud Medicos vfus, ihid.p. U6u ET VERBORVM Liber Vandora de Cbymia III. hb. 5. pag.S. Libra poji virginem lunam fufeipiente quid portendat in pr.p 4. t. ll.xx. coi. 4. Libyes, animalia venenata, ll.l.y.pag, 77- Lienis affectus 1,1. i.p. lib. 155. & funt. Intemperies tbid. ohflructio,tumor, & Inflatio ibid, inflammatio ibid.11,6. fetrrhus duplex ibid. Lienteria proprie dicta Ι.Ι.ζ,ρ. m. .Ligamentorum differentia, l.l, 1 .p.j j. ortus 'tbid.p. $6. vfus varius jbid. diu iflo,ibid. Ligufticum Uj.6.p. n6r. nominum & generum quot, & qua- rum qualitatum ibid & feq, adulterinum,ibid. p.u6i. eius etiam tam internus, quam ex- ternus vfus,ihii. lilium, U.1.6. p.10 f 8. qua eins nomina, a tu qualitas, & qui apud Medicos vfus, ibid. & feqq. Limax,1U.7 p.80. quem in Mediana vfumpraflet, ibid. Limus terra quid, lll.6.p.ii}$, Linaria.il. l.6.p,nfq. vnde diäafit, ibid. quot eius ff edes,& qui vfus,ibid.p.ntf. Linguafeptimum medii ventrii organum l.l.i.p. 147. Linimentum Quercetani ad partes con~ uulfas ratione nerui vulnerati II. l.yp. 696. ad clarificandos, & candidos redden- dos capillos, ibid. p. 6 $8. adoffacorruptall. l.yp. dum laciis virginalis ad ornatum faciei,p.8®8. Liquor vitrioli acidi, U.l.$.p.f9j. alius,6oi. vitrioli diaphoreticus, eod. tr.&lib.5, p. 609. vitrioli cordialis,th'td.p.6io. cephalicus, ibid.p, 6\i. contrapleureftnibid.p. 6ij. prunelU,ibid.p.6io. contra arenam,ibid. ex medulla hominis & [anguinis ema* nans, omnibus ex animalibus pro- ueniemibuspuferendtts, 11. lib. 7. p.42. Ljthargjrus[eu hthargyrium, quomodo aliis nationibus dicatur, 11.1. ypag. 801. ex illo balfamus ibid. p. 804. vnguentum,ibid.p.8 05. eiusdem pr dtp aratio fimplex lld.q.pag, 803. vires,ibid. vfis in vulneribus ,ihid. 804. in Icieritia ruhea.ibid. in cancro, ibid. infiftuhsjhid. vfusinternus,ihid.p.8o$. medicinalis,ibid.&feqq. mültis. Liuiaobfilij mortem nimis luftmfa per Arium rbilofophum reßiiifitur 1.1, ?·/Μ55· Lixiuium capillos nigros reddens, 11. lib.$. jp.781.dr 8 08, INDEX rervm: papillos croceos ejficiens. ihid. capitlosßxuos, lucidos, longosque red- dens,ßmulque memoriam iuuans ihid. ad Achoras,p,86o. pediculos, ihid. roborans cer ehr um,neruos,oculos, fm~ fusque reliquos, ihid. Confortans memoriam ac cerebrum , ihid.· ad affettus frigidos, ib'ui.p. 861, ad deßillatisnem ßßcndamUd. 6.pag. 861. ad Aflhma, ihid. Memoriam,,ibid. Somnum, ibid. Laßitudineni ,p. 86z. capillos augens, ad vigi- lias,p. S8 7. aquas ducens, quod inpotu exhibetur, ibidi Hoch ad Jputum fanguinis cum albumine out Ü./.4. p. 479. ad acres & erodentes deßillationes de Althea Quercetani,ibid.l.j .p. 701* pajfulatum eiusdem jbid. ad cahditateni & ajperitatem petto - ris, & admßim calidam Mefue, ibid.p.9.$ o. ad phthifimjbid.p. 189;. de Carthamo Mefua,p. 1036. adAflhma,p. 1108. depraßio,ll.L6.p. 1175. abßergens & concoquens} ibid. depfllwJl.L y.p.nib. adJputum/anguinisp. e iicco ScHla,p.ii. depinoj. 1457. de Amjgdalis p. 1464. abftergens & concoquens, ibid. & H *9- de pajfularum, p 14 69. depulmone vulpis,ll.l.y.p.66. Locus Chjmkus quiJlLLi.p. 189, esldtl·- plexjhid- Locußall.l.y.p. 13 cj. earum caro dura eiljh'ut. vfus creberfafidium parit, ihid. - Loligo pißcüfivnilisßpia ,uly .p. 135. Loluttnjj. I,6.p.\i6^. nominum & generum apud varios,va- riorum,ihid &feq. LoqueUimminuu&debilis caufal. I. z. />.148. Lubricantia 1. /,3 ,ρ. 3 8 Lucis ßubßantia fecundum Augußinunf qmdßnpraf, pari. i. trALlit.pp* col.j. de eadem aliorum complurium mens quaßt. ihid. & feqq Lucius,pifcisjl.l.y.p. 144. Lucius Vitellius Imperator libertinam quandam deperijtl. /.341.30 0* Lk&c caufal.l. 3,p*.i47. Luttusl.L^p.^x. Gr acorum, Romanorum, aliorum ibid.fub.fin. in eo vefiimenta qualia ihid. 544. lacohi Patriarcha qualis ibid.p.$ 45·. ET VERB ORVΜ. I udorum variagenera I.l.$.p.z6'i. Lues v in ne a 1.1. z.p. 133. Ludii Documentum qua ratione radicem anü ab Arnohio acceperit IU. L1. p. 160. Lumbrici,II.I.7. p.8o. qua de iis Meduamina prapareutur tbid. Luminar ia magna quano die a Deo crea- ta , in pr. z6o Luxus amoris alimentum 1.1$. p. 317. Lycurgi lex pro iuuentute educanda,, 1.1.$.. p. 168. Lynx ll Ι.γ.ρ.68. eius vrina cui rei inferuiatibid. M. MAchina vniuerfa creationis fecun- dum CabaUißasHebraoruw intres orbes,fc.Elementarem,intellecHia- lem, & Archetypum, esi diuift in pufpart.i.tr.ll.lit.rr.col.4. Machina vniuerfalis fubieäum,feu mate, riaprima Pbilofophorum qua, in pr&f.part.z.tr .ll.Ut ,pp. z. Macies corporis tribus oritur modis 1.1.1. p.i$i. Magißeria compoßta ex Sole II. Hb. r, p.116. ex Luna ll.l.i.p.8 5 .&feqq. Magißerium Tartari, 11.1.6.p.78 9. inieäio in vtenm ad fuffocattonem ems,p. 886. Magnes vndeßtdiäus ll.l.i.p.$76. eins vires ibif· p-177 · transmutatio ibid.p .3’8o* praparattOj vfus, ac vtf es, ibid.p. 581. extraftio, ibid.p. $81. Manna,ibid.p.$84. Maior ana,herba, 11.1.6.p. 1178. eius Jpecies,nomina, & vfus Medicina hs ibid. Mala Citria, 11.16.p.i^^p. Armeniaca, ibid.p. 1451« INDEX RERVM infam quare ßcdifla, ll.l.G.p. 155 6. eorumgenerα,ηοηηηα & vfusihid. & H. . , ΜΛλακί*appetentia qualuI. Lι.ρ.ι i j. Malobathrum,LI ei Jpeciesduaibid. vfum quem conferat, ibid. Malua,11.1.6.pAiiy. em genera, &vfus, ibid.. Malam U.l.6.p .14.46. Cytritim, ibid.p.1449. Mamimlac perficiunt l.l.i.p.$i, Mandragora, ΙΙ.£6. p. 1$ 3 J. eius nomina,gener a,& vfns,mL· Manial.t.z.p. 152. eius accidentia, ibid. Manna,ll.1.6.p. 1389. praftantißtma qua putetur ,'ihid'. eius gener a,& vfits Medicinalis, ibid - m 1390. Mayafmus duplex Ll.i.p.144. Marcia ex filii morte quanta trifiitial.l. 3-P-5SA· . . Margaritapragrandes latinis vmones di- cuntur ll.l vhi potifimum inaemantur, ibid. earum vires,ibid.p.$()z. Marrubium herha,ll,l.6.p. 1171. eius gener α,ηοηύηαναήα ,& vfusa- pud Medicos,ihid.&feq. Mars quos fub dominio morbos habeat ifr coi. 2. Mas&fcemina inter herbas quid, ll.l. 6. p. 1090. Materia Alchymia,vt inde Medicamenta eliciat, triplex ett.lLl.i-p-i, Materia Chjmicorm, iILl.2-p.189. Materia prima feit vniuerfatis machina fubieäum fecundum Philofophos iefcribitur, inprsf.part. 1. tr.Il. litpp.col. 1. ex Matre Feriarum qua conficiantur me dic ament ali. /. 4.^397. Matrix par at a,qua via poßitad opus ap- plicari, vt inde fiat Ehxir magnu 111.1.1. Maxilla vtr a % quibus conßet oßibtu l.l.u ρ.μ. Meatus corporis varii per quos extremen- tapurganturl.l.yp. 17 4. Mechoacanna, II. L6.p-i4.oj, apud Medicos quo in vfu, ibid. Medendi methodus 1. hb. j.pag. 371. &' 375· Mediafiini gemini panniculi thoracem fe- cundum longitudinem dmekntey 1.1.1. p. 141, Medicamenfacorpus alterant I.l. i.p.18 interna &external. 1.3. p. 4 o o- ajfumentta, ibid. ingerentia,ibidAox. compeßta vnde nomen fortiantur ibid. varie nominantur ibid. purgantia duplicia ibid. 402. facultates ad fex claffes eorum redi- guntur I.l.y p 570. item gradus 4 37 9.in his gran- dibus tria conßderanda, ibid. facultates fecunda in (fecis ibid. & ea*· rum facultatum fubdiuißo ibid. ea indagandi modus duplex Ll. 3. pag. 389. eadem componere quid'} ibid. 35)4. ET VERBORVKr. in illorum compofitione tres caufa l.l. ].p. 3P4- funt & in iifdem componendis fex alia probe confideranda ibid.395· duo requifita in m odo componendi ea- dem ibid. 396. eii in eorum compofitione vna pars principalis radix & domicilium curationis, & dicitur per fimihtu- dinemhaftsihid^-j. mundem compofitto fecundum qua- litatesprimas thid.iyS. oh fer uanda in eorum mixtione fecun- dum qualitates occultas tbid. 2,99. Medicamentorum compcfitomn diuifio duplex hi.*,.p. 400- internorum forma ibid.. ‘ item externorum forma ibid. 401. purgantium differentia ibid. 402. formaibtd. 404. Medicamentum proprie I. L$.p. 377. em f tcultas per fe confiderata ibid. 378. item qualitas & quantitas, ibid. & per accidens ibid. duplex, ihid.'yj 9. intemperatum quadruplex ibid. quid? illud componere, quale in cura hepatis 11. l.y p. 795. mläeriiiafyibid. in Pleurefi, ibtd. Medici tffi.ium quod fit 1. l.j.p. i$6. 3jo.y/i.&Il.l.6.p.iiij. doftrina ex luce naturali petenda, ibid. Mediana donum Dei alnßimiinpraf tr. I.lit.c.col.$. non ab ethnicis fed foto deo dat a,ibid. ei coniuncta t it Geographia, & quare ibid. coi. 7. tß totius natura vera mutnia ibid. Ut. d.col.$. emfubteäum esi corpus humanum 1. 1·1 p. i. finis eiusdem ibid. tres Medicina partes ibid. 3. hac vox vocabulum an proprie ad par - tcm curatiuam pertineat 1. Ub.i, H· nihil quam voluntas Dei 11. hb. 6.pag. 1132. vniutrfalü Ul.l.i.p.u$. eius munus triplex 1.1.$.ρ.$η$. Medico quibus de catifis Afirologta nectfi foria in prafp, 4. t. II. Iit. xx* coi. 7. Medicus Jpiritualis,in praf.traä.ll.lit.aa- corporalis ibid. Medicus nafci debet in praf. tr.l. Iit. c. coi. 4-.talisquivere dicatur ibid. Ut.c,- col.-j.&jeqq. ab elementis,non a principiis fuam ex- orditur arttm I.Li.p. 4. eius labor prinms in canfarum affeflis- ibid. MedullaU.lj.p. 98. · quam vim habeat, ibid. .p. 116. Melancholia fecundum fuhflantiam, quantitatem & qualitatem exa- minatur .1.1 .i.p.iy.&hb. i.p.iyi. &ΙΙ.1.4-.ρ. 477« eius vani effeäus l.l.$.p.3 66. Melancholici pars maior in humano cor- pore quamJanguinis ibid. ip. Mdaniaconfiantiall $.p.$6i. Melanthium 11.I.6.p.u66. INDEX RERVM gener um, nominum, & virium mul- tiplicium, ibid.p .1167.. Melicratum pretiofißimuwJLlih. 6,pag. 838. Me!ilotus,Il.l.G.p.i! 64. generis,nominis, & vfus multiplicis, ibid. Melis II. I.7 p.68. qua vfui humano facientia fecum gerat ibid. Melilfophyllon,herba II. 1.G.p. 11 Gj. em gener α,ναήα nomina, &vfus Me- dicinalis tbid.&feqq. Melites lapis in omnibus Galaäita fimilis U.L^.p.^Gi. Membra genit aha ri^Genitaliam. Membrana definitur, l.l.i.p.44. eil nomen fubfiantia, ihid. diuiditur dupliciter, ibid. qua ratione vocetur tunica, ibid. 4$. fuccingens, ihid. Membrana Jparfa per corpus externum atque internum l.l 1 p. 45. .legitima, ibid.45,. tres foetum inuoluentes ihid. 46. particularis fuis partibus coharent, ibid. Membranarum materia I. /.i.p.44. officium ibid. vfus triplex ibid. 45. differentia ibid. illegitimarum genera tria ibid. 46. enumeratio ihid. Memoria definitur l.l. i.p. 87. eius aflus duo ibid. abolita,fine oblinio l.ii.p, 155.. Memphites lapis in Mgyptoad vrhetn Memphim inuenitur 71./. 4./? .462. Meninges fupremi ventris fecundum or- ganum l.l.i.p.i59. dicuntur vu’go Matresyllura&JPiaJb. Mensl.ii.p. 87. eius ['edes ibid. functioibid. 89. operanones & aciiones ratione ob- tectorum ibid. item rationefinis ihid. Menfesmonentia 1.1$. p.$86. caufk curfifiantur,ibid. Menßruideßmtiol l.i.p.ii. bac(ded- nr io) fex generalia indicat ibid. & feq. Menfiruum folisll.Li.p. 10. Menta, herba vnde diStatlLl.6.p.iiy5. em genera duo, ibid. vfus apud Medicos varius, ibid.pag. 1176. φ H77. Mercurialis, h erhall ΐ.Ι.β.ρ. 1175. fic dicitur,quafi d Meri uno tnuenta, ihtd.varia habet nomina ■genera , C7 vfiumapud MedhoSj tbid. &feq.. Mercurii fublimatio ad Ehxlr folare 111. W· 45· Mercurius quos fihi morbos vendicet in coii, cfi m et alium apertum II. I. i.p.t. efi mater metallorum ibid, 3. ex ilio omnia ibid. frigidus efi&humidiu ibid. illius afirum omnia metalla in Mer- curium tr an [mutat ibid. 4. £iuidofis& auri fecundum varios ar- tifices etiam variat in amalga- mando ibid. 6. ET VERBORVM. fublimatus ekuatur d Sole 11. l.ip.9. filis qualiter praparandus 11. l.i. a p. 164. vfque ad 177. filis & Luna, qua via in verum aug- mentum ac Tinäuram poßit re- duci.Il.l.i.p. 175. s*( Mercurio) Luna & Solis Medici- na Il.l.i.p. 180. de (M'eremiofiorporistinäura vniuer- falis ex monaßerioprouemall.l.i. p.iSr. fMercurii)£i7rp0m fublimatioll. I. i.p. 181. dicitur mater Metallorum II. l.i.p.f. in eo reprafentantur quatuor elemen- ta ibid. fiuidus atrium quodfemper maneat vnde effici at ur ibid. 8. Ium quot modis conficiatur II. lib. z. pag. 93. vfque ad fin. traä. II. col.z. varitvariorum authorumde (Mer- cmiofiita fintentia.il. Ib.z.pag. i$o.cum fcqq, fubhmatio eius ibid.pag. 145. fiqq· vfque ad ifi. rdufdem effentufine extraäiones ibid. i$6. Olea & aqua folutiua eius ibid. dpag. if6<. vfque 16z. de fixatione eius, Cinnabari, atque. Coagulatione d p. 161. vfque ad 17 6. varia variorum Medicorum ac- Chi- rurgorunux eo/'Mercurio )pra~ parationibus turpetis ac Medica>· mentis dp.ιγ 6.vfque ad fmcm Ir bn fecundi. Vide,qiu huic voci deejfe putas ,in vcce Argen tu viuu, pro quo fumitur. Mergus, II. Ly.p.\ ir. Merluccus ,pifcis,Il.l.y .p. 135. Meropsauis, ll.l.y.p. 1191 MeruUyU.l.y.p.iii. quem Medicis in vfum cedat, ibid. Mefenter'ti officium l.l.z.p.iz^. Metallum nullum imemtur abfa fale II. Ι.τ.ρ 4. definitur Il.l.i.p. i.& 2. Metalla perfeäa & imperfecta 311.1 b 2. p.i. dicuntur illa conflitui vi virtutis fimi - nariametallorum ibid. 2. vndegignantur ibid.$. perfeäa quali. I. z.p.6. Metallorum excrementa Il.l.i.p.% ο ι. Metus Li.}.p-m· antidotum aduerfus illum ibid. 339.. vide timor; Mezoerton Il.l.i.p. 1415; Michael Pfellus de Chymia quid fcripferit rn±m. Microcofnm in tres ventres ab Anatomie cis difiinguiturl.l.x.p.iii. Milium, lLl.6.1p.1334. eius nomina, vfus & efficacia , ibid. Milium fyluaticum, 11.1.6 :p.116 generis efl duplicis ,ibid: Midifelium 11.1.6.p.nSo. eius apud alias nat iones nom ina jhid genera,&vfus Medicinalisfibid.. Miluus,auis3ll.l.y.p izo. Mineralia qua fint il.l.i.p. 1. INDEX RERVM Miner arum mutationes qua nobis oft en - dant II. l.z.p.4· Minij ex plumbo praparatWyll.lyp.i, o 3. Mtqu es panis genus 1.1.3. p. zoz. Mißionisconcentusfeu Harmonia I. /.1. p·8· . .4 Mithridates Rex iontt venationi Jumme deditus l.l. a.p. 164. Mtua atomorumfimplex, II. lih. 6.pag. i^6.aromatica,ibid. Mixtareficcatal.l.i.p.j, mn re fucat a ibid. Mixtifinis l.h.p.B. /orna Molugo> ll.l.6.p.ii66. generum esi duum, vfus ad fcabiem ibid. Moluri,venenata animalia, II. 1-7-P-77- Monoceros, latinit Vnicornu, ab indts & GalliSy&c. quomodo vocetur 11.1.4« p 467· definitio I.l.z.p.9 6. eiusdem differentia ibid. accidentales ibid. y j.fubfin. memperieiibid.l.z.p.uo.fub.fin. principium triplextbtdfi67. incrementum, ßatus,feuvigor,& declinatio, ibid. Pandemi) vide Pande nii, Sporades vide S p o r a de s. Lndemij vide Endemii. Ipidemi vide Ep demii. Contagiofi Morborumfjmptomata 1.1. z.p. 104. caufa interna & externa ibid. 106. eorumfigna vide fub voce figna. tempora vniuerfaita & particularia ibici. 166. exiliis qua vtilitas 1.1. j.p. 33 g. Morbuscfl duplex,11.1. G.p.i 095. nullus folitarius,lLl. 6. p.no 1, Caducus, Herculem, Lunaticus, fonticusl.l. 2-p. 155. Morochtuslapis in fcgjpto nafciturll.U 4-P'4 djiiiar aliquibus Leuce- graphida'ihid. Morfelli inphthifijn ll.lit.hbb. coi. 8. confortantes ihid.lit. ccc. coi 1. in palpitatione cordis pracipua membra fouentes &nonnihil purgantes ihid.lit. ddd. obflruciioni hepatis in feruientes ibid, Morfus Diaboli. 11.1.6. p.u66. nomen ipfi multiplex, ibid. vfus eil tam internus quam externus, ibid. Mortariolum chjmicorum II. I. 1. pag. z 70. Mortuorum honor qualis (jfe debeat I. /.3. />•345· Morus,Il.l,6.p. eiusjpecies, ibid. Medicinalis vfus, ibid. Motus duplex 1.1. i.p.iS 6. 4 contrario in contrarium non fit 1.1. r, p.11. quare fit corpori neccffaritis I. l.i.p.jf, ab dio duplex procedit ejfitfus ibtd. ET VERBORVM. inducit temperiem calidam vel frigt- damtbid.l.z.p. 107. iinffillffii/apudcbymicosquidlll.l.i. p.16}. Mulieresgrauida an fanguinetn tuto mit- tere poßintl.lp. 419. Mulierum Laconicarum virtutesl. lih. 5. Mulus,animal quadruplex II. 1.7p. 6$. de eo quapartes Medicis vfuifint ibid. Mulus,ptfcis,U.l.7.p.i$i. Munita vox qualis,U.1.7p 15. eius nomina reliqua, ibid. vbi reoeriatur,ibid. quem vfumconferat, ibtdpag. 17.& fm- qua medicamenta ex ea conficiantur ibtd-p.i, o.&ftqq.vfquead$7. Mundus fecundum Xenophontem quo- modo deferiptus inpraf.part.i.t.ll, ht. 00.1. item fecundum Arifiot. Piat.Democrit.Chaldaos Diod.Si- culum,S.Scripturam,imo &ahost quid, ibid. &feqq. acc pitur figmficatione ambigua ibid. col.6. esi conditus ex nulla praexifiente ma- teriaibid.. tripliciterfc. pro Elementari, Inteile- äuait,& Archetypo >fumitur ibiä. Iit. rr. coi. 4. - magnus cum paruo per omnia v- ms,inprafp.4 t.ll.lit.yy.col.7. Mufcult in genere & Jpecte confideran- turld.i.p. 40. in gener e, fubftmtia, partes & offi- xiumjbid. injpecie fingulorum, mmevus & a- ätOyibii. ■capitis, palpebrarum, oculorum, rna- xiüamm,mlabris,&nammßid. &41· extra caput, ibiä. adTruncumäbid. artuum, alii ad brachia,aUi ad pedet ibiä. pedis ibid. 41. Mufica vis quanta I.l.].py6j. Mußela,U.l.7.p.6%. qua de ea Medicis inferuiant, ibiä. tn murium venatu quibus fibi projpi- ciatin puf.tr.l.lit.a.colp. MuranapifciSyll.l.7.p.i44.t fluuiatilts,ibid Muranulapifcis ll.L7p.144. Myagri coronati, 11,1.7p.77. Myenis,lapis vbi inueniatur 11.1.4p.465 · Myro balani numero quinque 11.1. β.ρ. 145 z.&feq. aliquot. Myrrhis,herba,lLl.6. p. 1174. eius apud alias nationes nomina ,gent- ra & vfus medicinalis, ibid. Myrtus,ll.l.6,p. 13 51. .1eius apud Medicos vfus,ibid.&feq* N. Arcijfus candidus efl ac luteus tll.L 6.p.uSo. eius genera,& vfus Medicinalis, ibid. Narcotica qua l.l.$.p.$S 1. Nardi funt plura genera 11.i 6.p.n% 1. Nares 5. organum fupremi ventris J. /. i. p.161. earumvlcusibid. INDEX RERVM Naß artium vnde dictum 11.1.6.ρ.\\%η* eius genera, no mina, & vfus Mediem st- lis,ibid. & feqq. Natandiexerci{ium,ld.}.p.z6f► vtllitas,ibid. 166. Natura duce non aberratur,in praf. trJ. ht.c.col. f. Naturalium Facultatum principium.!. Li.p. 8. Negligentia definitur in praf. tr. L Uud. col.$*. Nephriticus lapisΤΓ.1.4$.461.. eius vfus, ibid. Nephritis calculus unum Ll.i.p.ifö. eius cauS&yihid. Nerua imperatoris mors L /.3-/?.314*. Berui molles ac duril.l.i p4$, caui ac folidi. ibid.· fubfin. pro illis vtihßimm balfamus.UJib. j. p.41. Nemorum quod general. 1.1 ./>.55., Nerim quidfignificetl.l.tp*55, Neuthaquidll. /.5./>.594. & lib. txNihilo omniafaäain pr.part.t. tr.lL. Ut ηηχοίη. Nifus Π.ί.γ. p. 119> Nitrum ΙΙΙ.Ι.ι,ρ.τ 4 ... NoüuaJLl.jp.ii], Nor tonus quomodo ab alio artifice artem: Bhilnfophicam acceperit IU. lib. s. p.i)6. emdemde.trlhus Aichymißis colloquta Rjthmi eiusdemp. 150» Nox verbo Dei creata,in praf part.2i.tr. lllit.qq.col. 2,. Numero duplici ummafuhtjctenda IT.l.S* p. 105)8. Nutrimentum l. L$.p. yjj. Nutritionis organa qu£l.hb.i.pag.s)S.& 78. Nux iuglans, U.l. 6.p.14p 4, aus nomina, ibid. vfus apud Medicosyi'bid. &fieqc. o. OB auditio vnde oriatur I. l. i.p. 1 Obex quale apud Chmicos injiru—' mentum Ul.l.i. p. 169. öhliuio abdita aut deperdi:a I. /. i.p. 15 j,. OhmiUefc&ntia ex quatuor caußs oritur-L· l.z.p.14%. Oculi tertium Organum[upremi rentm Ll.i.p.ifc,. in illis Tunica numerantur 6. ibid~ Humores tr es ab id. Oculi totius Morbi l.Li.p. 16 Oculus Catti laudatißmus lapis, in Zeh~ laninvenitur Qclauia ad vita, finem filij funera defiet*. Ll 3.^53. Oeconomica liier archia vide Hierar- chia. Olea ex auro qu£ conficiantur Ihl. 1 ,d ps 54.yjqmad pag. n6. vcargento IU L r.p. 77. vfqueadK$i~ argento viuoU. I. i.dp. ij.6. vfipte adi6z.ßamio.ll.l.y. pag* u;.^· ex Tc hc U . 15 .p. 2 ix.&fiq. ■ Cupro lLl.4p.1S1.· Fernt; U.L^p.iya· Funarii,h.p. 77. ßligimsll. l W-Wfr ET VERBORVM. falis viridis,thrd.p η 19. O leaßer,II.l.6.p. 1460. Oleum ad fcabiem expers um Arneldi Vil lanouamll.l.y.p.694. fulphuris, BraffauoL·, ώιά.η ο o. λ d podagram,ibtd. falis duktil. /.5 p. 724. exbaccislunipm,ll.l 6 p.i 119. ex lignis Imiperi, ihid. lamnum.p. 1137. fampfucchmum.p. 1179* cuiusdam Eremita,p. 116$. Mandragora,p.i$$j. Nenupharis citrini ,p. 1540. Ricinum ,/7.1415, Λ mygdularum dulc tum,p. 6, >ex calua riaJLl.j.p.i 6. er drin humani thid. exoßtbus humanis,p.i$. adparalyfin,p$q.. excornibus ceruinis,p. 46, tingens capillos rubros,y 95. Lithargyri p. 809* Anethmum,p.c)65. Cnumum,p. 1035. de Capparibus ,p. 1051. Cummi,p. 1056. Crocinum,p.io 60« GfWfWWii./MIiS. Medicinale, p. njr. vulnerarium,tbid. hjperici,p. 1139. vitrioli rubeum II.l.i.p. u, ölfaäus Ufio I.l.i.p.161. Oiitu ,11.1,6,p. 1460« eorum genera, ibiä. vfus apud Medicos, ibiä. OlofylLl.y .p.iiy, Olfenich um,herba, li*l.6.p* 1195. eins vis, ibid. tertia ciborum concoftioll. r, Omphacium quid, lLlib.6. pag. 929, Grads,Gallis &e. & nationibus altu quomodo dicatur, ibid. fumitur per os,ibid. optimum quod,ibid* Omfius, ll.Ly.p.8 o. Medicis vfum conferat, ibid. Onix cum fardonide (p farda magnam habet affinitatem Π, 9. Ononis,herba,ll.l.6.p, 1190, eius genera &vfus,ibid. Operationes Luna in h.ßgnis Zodiacis ex vulgarium Aflrologorum mente in lit.xx.col.6. Ophttis lapidis varii colores ,U.l.^.p.^6tB eius vfus, ibid. Opticorum Neruorum ajfeäus L lib. z. Ordoprapoßerus in ventriculo vnde oria- turl.l.i.p.u5. Oreofelinum,herha,il.l.6.p .119$. eius nomina,genera,& vis,ibid. Organi natur am qaatuor conßituunt, L li/j.aS-. quatuor ordines fecundum Ga~ lenum ibid. in eo quatuor partium gener a ibid. Origanus,U.l.6.p.uc> o. eius apud alias nationes,npmtna,ihid genera, & vfus Medicinalis,ibid.& fm INDEX RERVM Orionis ό hyadum in ipforum comuntü- one proprietates, l.l. 3./?. 19 o. OrphtHaChymiapeniusm L$.p. 4&$>. Οζ-ΓοτηοΜ difficultas nffirandi l.ltb. 2- ΡΛΑΪ~ Oryfa,Ud.6.p, 1193·.· eius vfus vanus ac multiplex, ibidl. Qfiis definitio l.l. 1 p. 28- innominati tres partes ihid.p.3 2,. Ofmm humanorum vfus m Medicina 3> H./I γ.ρ.ις.. Ll.i.p.iS.. materia,ibid*. cau fa efficiens, ibid. 29». differentia, ibid. 6olwentia,ibid. accidentia,ibido. partes,ibidi omnium enumeratio, ibid. 3 rt. Oftracites tefiafimilitudinem habet 11. L· 4.P.46T,. Oftrea ll.lq.p.ifö.· minor escenfentur optima, ibidi Ώτκλγίχ vndeoriatur l.l.2 p.161* Otij effetius I. $.p. 27- ©naanimaliumpartes· non funt, ftd tjs qmadnafcunturreffondent, II.L 7./M2J,· f «e;» in finem faäa 3 ibidi qua pennis vefiiuntur volatilia ea pariuntjbid*. habent differentias tres, ibidi Optima qua,ibid,. dicuntur bonum ingenium facere,ibidi txeorumviteäts Oleum exprimitur 9, ihid.p. 127,. inter alimenta t&uvirfam re* cenfentur, tb L eorumpuparatw y ibid.p. 112. Quis, ll.l.j.p.63, qua partes de ea. Me du is vfu veniant s ibrd. Otium Philofophorum,lLi.l.i.p. 259. Oxalis, inter rumicis [eu lapathi genera numeratur,\l,l.6.p. 13 41. eius genera,ibid.. Oximd fimplex- duobus tncdü parari poteiill.l6.p. 9if. ex tempore quomodo componatur ibidi p.c>i6,. cephalicum, ibidi pedor ale, ibid. p.917.. depeto purgatorium mir ab ile,ibidi accamodatum humoribus ferojis cua·* cuandis tbid.p. 918. benediäum ibid.p. 919- diureticum, ibid.p. 9 2 o. c?' 5> 13*· fimplex Mifue, ibid, compofitum,tbid. & 925. vacuans melancholiam, ibid. p.*> 23,,. ex Calaminiha,U.l.6.p.io^6. (lieber atum maius luliani purgans phlegma & melancholiam , pagr 1084.. elleboratum minus, ibidi fiyllituum fimplex,p. 1249» Oxylapathum, eius vfus ibid.& feq. 0 cana nariumaffettus qualis 1.1. i.pag\. l6la· ET VERBORVM. Romanus qua’ii fuerit ibid. 204. furfur aecus omnium deterrimus tbid. w illtus confichone magtferium chj- m icunt tbtd.io6. qua necejfaria requirat ibid. 207. Panis adTabetn 11.1.6 p.iq6f. Uarficus, ibtd. Panthera aduerfus aconitum quibus fibi medeantur inpuf.tr.l.lit.a col, 3. Papauerfatiuum, 11.1.6.p.i 3 49. eius nomina, genera, & vfus, ibid. & feqq. multis. Papautrisproprietas 1.1$ p.i$o. Parabolafenioris 111. l.i.p.ij$, YixftcKvnc ohauditio vnde oriatur l.lib.i. ρι6τ. Paralyfis vnde diäa I.l.z.p.i$6. eius cura qualis, 11.1.6.p. 1105* Paraphrenitis delirium moderatum ll.z. ρ.ιμ.· Parsyna altera calidior 1.1 i.p.n, frigidior,ibid. fictior, & humidior ibid. iz.· eius definitio ihid.ig. coharettotiduphctter, ibid. in qualibet triaJj>e flantur,ibid. Vartheniumyi.l. 6.p. 1204. eius nomina,genera,&vis,ibid. Partis fimildris fubfiantia vel humores fecundarii,l.l.i.p.$j, Partium fingularium Temperies 1.1 i.f.· 11. & 12. Paffer II./.7.p. 116 eius caro calida eil, & ad venerem inci~ tansyibid. merementa eiusdem ad rugas facis valent, ibid. P. PAlingenii verfus fuper lapidem Phi- lofophorum lll.Li.p.i$q. Palpebrarum morbi I.l.i p.i6o. Palpitatio cordis legitima & illegitima I. l.i.p. 142. dr 145. Palumbus, Palumba,&Pa!umhes,ll.l.y.. P-1°5· illius fanguis oculis rubentibus vtilis ibid: aduerfatur agrotantihus U. Ub. J-pag. 103. Palupad.ttm, ΙΙ.Ι.β.ρ.ιΐοζ. eius nomina,& vfus,ibid. Yatiaua[olaris,feu Magifieiinm reflati- ranscorpus humanumpag.ll.hb.t.· p. II (SV aliapluresibid.& feqq.vfque ad 161.. avtmonialis,]l.l. yp.$ 13,. vttrioh, ibid.p.6 33.. Panax,herba,U.l.6.p. 1198. eius genera & vis, ibid. Pancratiuml. t.$.p. 251. eius inuentor, ibid. Pandemij morbi qui dicantur!, hbi-pag« 178». Panicum, 11.1. 6.p. 13 \j eius nomina genera, & vfus, ibid. & h* Panis & frugum ex quibus panis confici- tur,vam dtfferentu,l.l.$.p,ioi.· triplex genus ex milio.ibid. triplex illum coquendi modus, ibidi. 103, optimus quisyibid. INDEX RER VM TaffuU purgantes, II·./. 6. p. 1469. Pitßtllus calefaciens, ad vitia ventris ex fngoredl.l. 6.p. 13 80. vide etiam TrochiftL Paflinaca erratica, ll.l.6.p .1208. eius nomina,genera,&vfus, ibid. fatma,ll.l.64p. 1208. em gener a,n omina & vis, ibid. Tat er eil prima perfona Deitatis in puf. part.i.tr.U.lit.ff.$. de eo qua mamfefla in fcriptura ex- tern teßimonia in praf.part. i.tr. liMt.oo. Πχΰολογιχν fecunda pars Medicina, quo- modofubdmdatur ,Ι.Ι.ι.ρ. 5. Pauo vnde nomen fumferit, II·/. 7 .p. 1 o 5. Pelecanus quale Chymicis vas dicatur Ill.l.i.p.ifS. Penis vnde conflet l.l. 1 -p. 79. Penfus menfesßßens II. l.q.p. 491. Pep(m,ll'l.6.p.i$u. gignit in corpore humorem noxium, ibid. vftint habet in Medicina aliquem,ibid. Fere by rnenon frutex ,11. /. 6 .p. 119 7. eiusgenera,&vis, ibid. P er dix, 11./.7 .ρ.πο. dicitur alio nomine Cacabas, ibid. quem Medicis in vfum cedat,ibid. Perforata,herba nomenll.l.6.p.ni,i. quem vfum praflet , ibid. & feqq. multis. Periclis fumma patientia l.l^.p^iq. Peripncumonia duplex ll.i.p.146. Verla artificiales U.l.^.p.iyj, PerlarumfalU.l^.p.^i. Magiflerium, ibid. eius vires, vfus} ac (lofisfihid.p.395. Oleum,ihid.eitts Tinftura. ibid.erm doßsjbtd. Calcinaho jbid.p 394. Syrupus,tbid.p./\.y6. Perfica Malus,11.1.6. p. 1436. eius ßtectes,ibid. quem Medicis in vßm cedat, ibid. & feq. Perßcariajll. 6.p. 1109. fanat mala vicera,tbid. Perßcariapaßaniiajl.l. 6.p. 1110. vfus quis,tbid. operatio eil naturalis, ibid. confenfm cum carne lafajbid.p.n 1 r. vfus medicinalis, tbul.p. 121z. & feqq. multis, ßgnatajbid.p 1217. de Per fenisßngulis dmimtatis qua mani~ fefia teßnmnia exflent in fcriptu- ra, in praf.part.i.tr.l l.Ut.oo. Perturbationesanimt l.lib. 3.p. 28z. vide plura in voce, Animi. vehementes corpori nociua I. hb. 1. P- 75- nafcuntur ex opinione boni & malt ibid. ηβ. Pesdiuiditurin Femor, tiliam crextre- mim pedem 1. l.i.p.$z. eius tres partes ibid. Peßmqu&concomitenturfcires 1, hb. 1. p.iyc,. tarn ex fame,cibis corruptis, & putri- dis aquis ßcutaw compertum eft ibtd.iSi, illius tresparticulatim caufa flatuun- tur, ibid. PeflU definitio l.l, i.p 17 8. in iUa reqmßta ibid. ET VERBOR VM. tiusdem concomitantia ibid. 175?.. catifa immediata ibid, fomes corpus eß l.l.i.piüz. Theophraßo quadruplex, ibid. vnde em differentia ibid. 183. eins fedes in corde z.modis fimplicner l.l. i.p. 175. in genere ibid. feminariumßea caufa, ibid. 18 o. Petr 9ßelinum, 11,1.6.p. 115) 7. emvis,ibid. Petrofehniradix & folia quam v'tm ha- beant medicinalem ,11.1.6 .p.<}6,12.07. Ihantaßa eH facultas anima fenßtiua ffecies dfenfibus perceptas reprafen- tans&c■. U.i.pM* monetär a fenfu commum ibid. in homine media eil inter fenfum & intelleäum,mentique proxime in- feruit, ibid. pharmacum, Ι.Ι.^.ρ.ιι^. Pharmaceutica inßrumenta fmt ßmpli- da & compofita l. l.$.p. 369. in Pharmacis occulta [uhßantta proprie- tate euacuantibus,4. conßi&eranda kl.q.p. 403. Phaßanus vnds nomen habeat,U.l.j.pag: 113. Phiala,vasChymicis quale Ui. I. i.p.ijS. Philippi Regis Macedonum dementia 1.1. 3.0.32,8,. Philomela,ll.l. 7 ./>.117; vndeficdicla,ibid. Pfiüofophi igmti dechjmja verba lll.Ly* Philofophis quatuor modi calcinationis II. l-*-M- Philofopborum ohfcttra 160.figuris ex- plicata 111.1.2,.p.i. Phlebotomia quidl.L$ .p. 407. inter illam & purgationem differen- tiajbid. 408. proprie triplex, fimpliciter\euacnans, ibid. euacu ans a parte, ibid. reuellensftbid. deriuansibid. 410. & eius deriuatio- nis vfus, ibid. reäitudo temere in illa non negligendar ibid 412.. quibus conueniat ibid. 406. rfd /['<«>» perficiendam aer qualis re- quiratunbid.4.19. ah illa qui abfiinere debeant ibid. quantum in illa [anguinis euacuari debeat, ibid. diaperfefta, alia vtilisfedmperfeft# ibid. 410. requiritur gratia eu acuat tonis ßmpli- citer, aut reuufionisaut deriua- tionit quo inflitui debeat tempore ibid. 4*1 j* quomodo fiat ibid. eius finis duplex l. /.5 ./>.40^. Phrenitis 1.1. ζ.ρ.ιμ. ortus cius ibid. hectka,& tumultuofa ibidi. Phrygius Iapis nomen vnde fumferit, II-L- 4. p.460. phyficafacultates triplicesin genere l.l.i. p.66. Φνσ-Μλύγίκι! parsi. Medicina, quas csm- pleclamRes>l,l.i.p.}. INDEX RERVM phu,herba,lU.6p.nqp. eius nomina,gener a,& vis,ibid. Pia Mater i./.2. p. 15 9. Pica,II. Ι.γ.p. 116. vocem amulatur humanam, ibid. ap ud Medicos quo in vfu, ibid. 4 Picus, auis II.I.7 ,p. 121. pilaludusl.lyp.160. Pilo fella, herba. 11.1.6p. 1205. eins gener a ,ηοηύηα apud alias natio- v/«# medicinalis,ibid.&feq. Pilula aureafmemagicainpraf.p. 5. ί. ii. lit.ccc.col. 7. opthalmicaibid, hydropica ibid.lit.ddd. coi. 1. en dolore ifchiatico ibid. podagrico ibid. Hypoglottides Andernaci II. 1.4, pag. 480. adfluxionem tenuem ibid.p.^Si. peflilentiales, ibid. ftyptica Arnoldt Villanouani II. 1.4. p.490. Bechica ibid. magißrales contra peflemfthid. Arthritica,ibid. ad dolorem capitis ex phlegmate & Melancholia, ibid.l.yp. 716. contra venena, ILl.yp.ySi. capitales, ibid. fiomachica, ibid. Arthritica ac Colica 1782. Tartarea Melanagoga, 793. ad iecoris obflruftionem ,p. 969. txfexrebusp. 1000. de οίΐο rebus, ibid. contra fluxum capitis experta,ibid. Panchymagoga ,ρ. ι ο ο 4. Aurea,ρ. ιοοό, Arabica, ibtd. contra perwes, ibid. Phlegmagogap .1007. Coltca,ll.l.6.p.to$$. adßlenem fortiores, p. icjf. exHalicacabop. 1072. ad Quartanam p.1118. probata contra fiuxum ventris, pag. 1241. contra Catarrhum,p.n6S. podagrica,ρ. π 9 9. Cocblap. 1404. hiera cum agarico ,'ihid. exT urbith,ibid. ix Colocynthide,p. 1420. Angelica, p. 1421. Magißrales, ibid. fiomachicall.1.6.p. 1435. Aggregantia maiores,ibid. minores,ibid. de hermodaftylis,p.i437. Arthetica,tbld. Timander III. I. i.p.ui. Firnpinella,herba,II l. 6.p. nqy eius genera ,& vis ibid. Pinguedo humana ad qua inferuiat 11.1.7', M1· Tifces luna tenente qua facienda in pr.p. 4. t.Ujit.xx.col.6, Pifcium vberior eß copia, quam quadru~ pedum,reptilium , dr volucrum , ibid. omnium natura eß frigida & humi- quorum vfas in morbis permittatur, ET VERB ORVΜ. fnar inorum optimi qui,ibid. p.i$u Pituitafecundum fubfiamiam , quanti- tatem , & qualitates examinatur I.1. i.p.ij. antefimgmnem in ßomacho quomodo generari dicatur ibid. i o. e ii duplex, ibid.zj. Pituita ratione qualitatis tresJpecies Ll.z, p. jop. , tyiadimafyiinChymtain.l.z.p.iGi. Planeta numero feptem xx coi. 6. ea quando cum feptem metallis vni- untur afiionibus & coloribus.fic etiam feptem principaliora mem- bra microcofmi pro ratione Vlane- tarum adnumerantur ibid.lit.yy. eadem quomodo morbis correjponde- antibid. hfdem & hora attributa funt, a qui- bus dies nominantur ibid. jy. coi. 3. qua alta ijflem fubijciantur ibid. coi 4. Plantago y 11.1.6.p. 1345. eius nomina,genera, & apud Medicos vfus,tbid.&feqq. Plantarum mors vndel.l.$.p.iyz. Platonisfimma moderatio i./.3^.316- Pleiadum proprietates 190. Plenitudo duplex l.l 3 /7.40 8. Plethora quid Ll. 1 ./>.169. humorum quantitate nocentium dif- pofitto dicitur I./.3./7.408. eil duplexabid. fmplex esi duplex, ibid. ratione corporis ajfefti eil vniuerfalis & particularis ibid. nx&fd tunica [accingens inter coßat l L i. p. 141. Pleuritis notha triplex l l.z.p. 146, PlumbagoJJ.l.ip.zvy. Plumbum feu Saturnus, ΙΙ.Ι.γ,ρ. 297. eius natur a,&proprietas s 'tbtd.&feq. vfusdbid. ablutio,ibid.p.z 9%, vfiio t ibid. recr ementum abid.p.zy 9* definitio, 4.colores, ibid. rires,ibid.p.$o$. mutatio in aurum, ibid.p.30 ftannum.tbid.p. $06. vena,ibid. frigiditate Saturno concordat inpr.p. 4.t.II.lit.yy. Plumbi purgatio ll. granulatio, eod.tr. II.(y t &c iequ en- tia omnia,ne idem toties re- 07. calcinatio, ibid. folutio,p.$o$. liquor, ibid. oleumper defcenfum,ihid.&310Γ jpiritus, ibid. & 314, faccharum, 312. butyrum feu mei fatum p.$i£ vires & vfusp. 516. vitriolum,p.$ 17. fal.p.$iS. Mercurius p.$iy: medicamenta cum iUo pr separat a ac mixta fecundum mentem anti- quorum ibid.p. 310, INDEX RERVM Pluuul. /.5.p.2.14. Podagra eil duplex II. l.6.p.wg$, eins cur aeji purgatio ihid.p. 1103. Podagra incipientis & leuü cura,ll.lib. η, p.iS. confirmata,ibid. Poeonia,herha,\l.l.6.p. 115)5?.. eins vis, ibid- Politica Eier archia vide Hierarchie.. Polium,U.t.6.p.ji^6. eius genera & vis, ibid- Polycratis miferabilts interitus 1. lib.$~ r*3^3V Polygonum herba,ll.l. eius nomina generλ\& Medicinalis v~ ftiSyibid. &feqq.· Polypodium curßc dicatur, ll.l. 6.p. 1411. eius nomina, ibid. quem Medicis in vfum cedar, ibid. & feq. Polypus affeäus nariu vnde oriatur T. 1.2.· p.i6i. Pompeius magnanimus acfort is I./.3 pag„ 2C Pomum 11.1,6. p. 1446·. cuius apud Medicos vfus,ibid. &feq. Porrum,planta,U.l.6\p 1205. ei «i different ia,& vires, iW. Portulaca, 11.1.6.p. 1348.. eius nomina, jpecies, & vfus Medici- nalis,ibid.&feq. PotioMufcata maior, Nicolai, inpraf p„ y,t.U.lit.(cc.coli- alias Arnoldi Villanouani ibid. Paracelfi in Quercetani, vulneribus ventriculi infe- rioris conducens ihid.p. 485,. purgatoria 11.1.6. />.924. maciem inducens ,11.1.6. p.Byi. tnläeritta />.897. calculo renump.SqS. purgans.p.qoo.& 135) o. vulneraria, ibid. & <973. dr 1451.Φ U.Ly.p.tf. Praäicain quibus conßßat l. Ub.i.p.i, Pradpitatusfolisll.l.i.p.ii. &feqq. Luna dp ag.iS.tr .U.L 2. 25.. Mercurij Il,l.i,ap.u$.vffaad 136. Pracipitatus auri Diaphoreticus cum re~ gulo antimonij & Mercurio viuo ll.l.i.p.ii. alius cum Mercurio &antimonio,ibid. 11. Tdez,oarticus Solis,cim oleo antimonif ibid. 13 cum Mercurio praßans ibid. 15.. <*//«5 miraculofus ibid. 17. fixus ibid. cum Mercurio & Luna,ibid.iS. cum aqua Mercuriali fixus,ibid. 19. r«Mercuriofublimato & Cinnaba- rifiäitio, ibid. io0 cum Luna, ibid. 21. cum Mercurio, ibid. folisprobe muniendus a frigore 11. l.t„ m- in eiuspractpitaiione notanda 11.1. i* pag. 7. Frafica mulieres qua funeri praerant I. L f-H 45- Praferuatiuum innent ut is Paracelfi, 1L h-p-yps*·. Principia, et fi in Medicorum fcholis bete- rogeneafint tamen in hoc libro ex- aminantur quidfmt, I. l.i.p.$. ET VERBORVM* Principium Naturalium Facultatuml.l. i.p. 8. illud ·4· de Primo mobihfeii fole, & reliquis pla- netis vide prffpart.4. tr.ll. Iit. uu. coi. 6. Primum Calidum quid dicatur l.h.p.5. probatur de illo quod fit ignis demen- taris ibid. 6. Frigidum quid dicatur 1.1. i.p. 6. de illo qua Peripateticorum fent entia ibid. humidmr\,eflaer l.l.i.p.j. iiccum terra l.i.p.j.curficcior igne, ibid. Propolis, quid & vade componatur, II. I. ■7./M00. Pruna,ll.l.e.p. 1428. eorum ad Medicinam vfus, ibid. & feqq. Prunusfjluefiris,ll.l. e.p.\\i~j. Pfyche idem eil quodfoemina Ph.lofophis Ill.l.i.p.iSo. PßttacuSylU.j.p. 117. Pjjlothrum Galeni cum aliis tribus, 11.1. f-/>‘ 755· Heraclida Tarentini,ibid. Pumanelli, pilos auferens & cuthn te- nuans, ibid.p. 756. eiufdem aliud, ibid. Alexij, ibid. Bayrijhid. Vtifana eilpotus familiaris multis agro- tis II.I.5. p.$$i. Puerilis at as fanguinis mißtones aut nui- . las aut exiguas fufiinet 1.1.1 y.pag. 41S. Pugillatus,Pugil.1.1. Pulegium,herba, 11.1.6.p. 110 r. eius nomina, genera, &vis, ibid. & feq. Pulmo cui Ufa parti corporis humani in- feruiatM.j.p.^i. Pulmonaria herbagener um trium, U. I. 6./Μ347· eius genera, ibid. Pulmonum affeäus l.l.i.p.145, illo exulcerato exficcatio cordis confe- quituribid.i^j. Puls ad vermesjl.l. r. Pulßoefl funäio cordis arteriarumcfa fj- ftole & dtafldle,l.l.i.p. 9 4. Tulfus quid 1.1, i.p. 170. eius inftrumenta ,ibid. dfferentiaihid. caufaßid. 171. Pulueres camentam H.l.i.p.16. Puluis contrapefiem in praf. p.yt.ll.lit.aaa. coi, S.&lit.ddd. coi. 4. Cratonis ad vertiginem ibid. bbh. alius ad Melancholiam ibid.&coi.i. Apoplexiam ibid. col.$. Eptkpftam ibid.col.5 .item alius ibid. & coi. 6. eiusd. iit. alij -plures,item tr.ill.$.p.6iz. cardialis alius Sjluii ibid. Iit. ccc. in Palpitatione cordis ibid. coi. 6. djfenteria i hid.lit.ddd.col. 1. contravenenaibid. col$. Mexipharmacusibid.c0l.-5. pueris lue Venerea iffefiisibid. Cot.&+ aureus Banifleri ibid. INDEX RERVM auri Diaphoreticus cum regulo anti- monii&Mercurio vino 11. Itb. i. P- ii· fotis cum aqua Mercuriali fixus II. 1.1» p.r9. alius, alias aurum vita nuncupatus ibid.ii. mcarnans & fanguinem reßringens loannisde 478. contrapeßem ibid.p. 48 Tteacoarticus ihid. BlettuanUe Bolo, ihid. praferuatiuus ihid. 69 $. Paracelßin hydrope,ibid.p. 488. conßricliuus, cardiacus, 11. i 5 p. 614. regemrattuusytbid, 615. rubeus Cafarifycontrapeßemfxhid, p. 694. fcabiem ihid. 695. inßgnis dealbans, ibid.p.η vy. & 729» fuppofitoritß, ILt.$.p. 760. adßrumamtibid. Panchymagogus, 79$. Metanagogia ihid, purgatorius conducens ad omnes mor- bos frigidos cerebri, ihid. cantracalctäum,p. 970. 4ίί menßum promcationem. p·. 97 4«. r m suens, p. 9 7 5. 4ß{ iumndam concoctionem,p.98$. •contra lumbricos,7. 1040. ßernutationem prauocanspag, 10 8<£ν d* 1180. .45. contracalculim ,p. 48. i/i Purgandi ratione partes doärina I. f. 5 7.402. Methodus quinqs requirit,ihid, Purgantia humores varie euacuant 1.1.5,. p. 599. ßngulos humores, blande, modice as valide 1.1. $.p. 403. a determinatis partibus ihid. interna & externa ihid. 404. Purgantium Medicamentorum differem t'tallA.p.401, Purgatio quidld.^.p.401. m illa confiderantur Medicamenta purgantia duplicia, νπκκν**qua- druplicia y d* phamaca, ihid.pey tTrucpasirti tbld. 404. an & quibus conveniat, ihid. quando & quando non conuemat ibicL ET VERBORVM. Purgationes&praparationes auri Π. I. r. Μ 3· argentiΒ.Ι,ζ.ρ. $6. &fcqq.vfquead ,8. argenti viui ll.l.i.p. iop.& feqq. vfy ad 155·. CupriII.I.3.p. 275. Plumbi ll.l.$.p.j 06, Purgationis differentia 1.1.3 .p, 4 o 4. Purgatiua indicationes 1.1.3. />.405. Pyramis vas metallicum quale III. Itb. p. z6i. Pyrethra mlI.l.6.p.no6. eius nomina,&vis, ihid. Vymical. 384* Tyrrhicafaltatio 1.1. $.p.z 53. Pythagoras Chymia deditus dicitur a qui- bufdamlll.l.^.p.5. Pjttii coementatoria vas quale Chymicis llLl.z.p.U>$. Qo QVadrupedum caro qua praflantior pra reliquis ll.l.j.p.Sz. ex ijfdem qua omafa & alias partes pra cetertshununo vfui aptiores ha- beant,ibid.p.%6. lac eorundem optimum quod, ihid. & H Qualitatesduafumma an infint fwgulis elementis I.l.i.p.y. prima, ihid. fecunda, Quartationem vocant vulgares Chymici mifolutionem 11.1,1 .p.7 * Quies quare corpori neceffarial. li.p.yf. &l-i.p,t$j. Quietü effectus I. l.$.p. 171. vttlttasibid.iji, Quinquefolium,U.l.6.p. uiS. R. RAdius,pifcis, 11.1. j.p. 132. Raimundi Lullii amor erga muliere qualiter extinäus 1.1.3. p .318. Rana,U.l.j.p.6S. Ranunculus,11.1.6 p. 1119. eius nomina,genera, &vis, ihid. & feq. '**ψν fpecies articulationis l.l.i.p. 31. Realgarisflosll.ly.p. 740". Mumia,ibid p. 747. Receptaculum vas quale Ul. Li.p.i6S. Regeneratio metaüorum ll.l.i.p.%. Regina cur Candida vocentur I./.3.p.3 44» Regiftra Chymicis qua, lllj.i.p. 190. Regulus Antimonij ll.l.i.p.n. Reem vnicornu Behrais dicitur 11. l.q.p. 4<>7· Remedia funi duplicia l.l.i.p. 369. in ijs confideranda diffatntiaac facul· tatesibid.y/o. Reminifcentia l.l.i.p.%7. adeam quid requiratur ibid* Renes l.l. i.p.ifj. eorum fymptomata, thid. intemperies acaufis externis & Inter- thid. inflammatio ihid. Res No-Naturales β.Ιί.ι.ρ i.&l.$.p. r8$. Repellentia remedia 1.1.3. f. 381. INDEX RERVM Repletio quid &vbil.l.$.p. 174. gratis quomodo ditia, ibid. Repletionis incommoda I. l.$,p. 174· remedium,fobrittas ibid. 176. monßraihid. 17 9. Reptilia fexto die d Deo creata. inpr.p. 2. tr.ll.Ht.rr. Refeda,liJ.6.p.n}f. Res non-Naturales qua l.l.i.p.i, Reßiratiol.l. i.p.95. inillaquatuorrejpirationes ibid. Retenta & Excreta qualiter ad corporis, fanationem conducant 1.1.1 .p.7 3. quomodo nos alterent l. ζ,ρ.107. Retinaculum apud chymicos inflrumcn- ttmqualelll. l.i.p.iji. Retorta vas quale Chymicis, lil.lih. 1. p.i6S. Reuulfionis confideratio vfus ibid. 410. in locali triarequiruntur ibid. 413. R haharbarum, ll.l.6.p. 1382. cum Rhapontico vnum ac idem ef- femultiputant,ibid. nomen vnde habeat, ibid. optimum quod, ibid. eius vfus Medicinalisjbid.p. ifi$.vfj3 ad 1588. Rhombus,pifcisy U.l.y.p. 13z. Riehardiu Anglicus de lapide Philofopho- rumlll.l.i.p.i45. Ricinus vnde dicatur,U.l.C.p. 1414. eius nomina, ibid. quo in vfu apud Medicos, ibid. Rifus Sardomcus I. l.i.p.i$8. Rob de Ribesfimplex, 11.1.6.p. 1455?,. compofitum, ibid. de cornis yp.1462,. Rogatianus luxum inimicus ac ofar l.l.j. Ρ·-77· Romaper Romani quare ohm diei initia d media notie duxerint hl, i.p.t33. Rojartus de Saturno IIl.l.i p.169. idtmex Rhafip.iijp. Rofini cum Euth'uio colloquium lll.l.i.p. 174. Rosmarinus hortenßs coronarius ,11.11. 6. p. I2J2. (ins nominajbid. vfus Medicinalis,ibid. & feq. Rotula Apopktiica deaurata D. VVoljßh in praf.p. f.t.Il.lit. hbb. toi. 3. Ruhellio pifcü, II.I.7 p. 132. Ruhinigeneratioll. l.^.p,3 45. vfus,ac doßsjbid.p.^y. Ruhinorumgenera tria ll.l.^.p.^6. virtutes ibid.p.$ 47. Ruhinusquid Π./.4 p.545. Ruhrificaniiaqua.Ll.^.p.rf5. Rußicola,ll.l.7.p.n$. caro eins dura.vifcofa, & concoctu dif- ficilis ibid. minor, ibid. Ruta, 11.1.6.p.1255. .eiusgenera, nümina, & vfus Medici- nalis, ibid. &feqq. multis. muflcU in murium venatu ad con- firmandum conducens in praf. tr. t Ut. a.col.$. Rutabulum Chjmicis quäle inßmnen- tum lll.l.i.p. 169. ET V£RB OR VΜ. SahitrioliII.l.f.p.6o$. 634.641. Ammoniatus, U.l.f.p.766. vbi crefcat,ihid. fixus,ibid.p. 768. cum illoaqtiaregiafortificantur,ibid. antimonijcum eodem fublimatiojbtd. p.769. ex illo aqua folutntes, 'ibid. prunelUlU 773* eius vires, & ' dofis,ihid. petra venalitius quomodo foluatur, ibid.p. 774· Hypericonis,ll.l.6.p.U40. ebaccisluniperi p. 1152. polypodii,p. 1411. Salis vires,ll.l.yp.706. de eo antiquorum opinio, ibid. oleunt.jbid.p.yoy. eftgeneris varii> ibid.· ßalfamus, ibid. definitio,ibid.p. 7 09.· propriet .ites, ibid. coneäiones, ibid.p. 711. facultas, ibid.p.714. Chriflalli dulces, ibid. p. 718. Spiritus, ibid.p.y 19. calx ibid.p. 721. viridis oleum, ibid.p.y n. Tinftura, ibid.· prap aratio, ibid. p. 723. extraäweius fecundum Paracelfum, ihid.p.y$u Elixir eiusdem apud eundem, ibid. Ammoniacifuhlimatio, lll.f .p. 7 6y, aqua, ibid. aqua odorifera, ibid. pag. i*?* S. SAhina, herba,Π.1.6.ρ.τι6%. Sacchari Candi conficiendi ratio, II. /. 6.ρ.?μ.· ex Saccharo quintam ejfentiam extrahe- difummumarcanum, ll.l.i.p.yi. a princip.ilibus faecibus quomodo re- purgaripofiit ibid. yi. Saccharurn Gruis, Gallis &c. & alijs quomodo dicatur 11.1.6. p.950. genera eius feptem ab authonhus de- fcribuntur ibid. Sacculus finefcutumpro corde contra pe- ad deftillationem roborans & fucans, ad Catarrhos inhibendos ibid. p. 7 27, Sagittarium lunapsfiidente quaperagen- dainpuf.p.^.t.U.Ht.xx. coi 3. Sagittatoresperitifiimi 1.1$.p. 259. Sal Gratis,Gallis, &c. & alijs nationibus quomodo dicatur, ll.l.yp.y 05. natiuusiibid.· faäitius, ibid. ad vlcera ibid.p. 712.· ad defluxiones, ibid. reuerherandum ibid.p. 715,. volatile, lllj.i.p.tj. fixum, ibid. eßcorpusll. l.i.p.y. item totalis confer uatio microcofrni ibid’.· illius calcinatlo ibid. 4. decrepidatum II.1.1 p.9. contra calculum iV.4f.457, INDEX RE R VM Nifri duo genera,11.1.$. p. 771. e ins purgatio, ibid. vires,ibid. chryflalli, ibid. vfus,ac dofis, ibid.p.775* jpiritus, tbid. oleum arcanum, i&ii. & feq. praparatio in pleuufi & vlceribus, ibid. Gemma,ll. lyp.778. eiusflnritus, ibid. oleum, ibid. Qjffentia, ibid, virtuusjhid. praparationes, ibid. gemmarum praparatio U.l. 4 .p. 33 9. doßs ibid. Salina humana vfus qui ll.l.y.p.n. Salium triumconiunäio III. l.i.p.16. faäitior umgenera, ii.5 ./>.706. Salmoypifcis .Π./.7./Μ42. Salpa vide A Tellus. Saltatio Theatrica I. /.5^.253. eius differentia ihid. Saltatoria artis inuentores,l.l.$.p.z$tl Saltus,feu Saltatio I. /.3. p.2,51. Saluta Jt.rba, U.l. 6.p.n6^. eius nomina,genera, & vßus, ibid. & fm· Sambncus,U.l.6.p. 1244. eius genera, nomina,&vires medicina- lesihid.&feqq. Samius lapis in terra Samia inuenitur II. 1,4.p. 460.. Sanguinis mißio quibus conueniat I.lib. 3. P· 410'· in illafi vires non fatis fima, quidfa- ciendum,ibid. quantum euacuari velit, ihid.419. jit per hirudines, jcarificationes, cum cucurbitulis ibid. 42.5. nr. l.i.p.16]. Sanguis fecundum fubflantiam, quanti- tatem & qualitatem examinatur l.li.p.17. in hac voce varii authores dißident ibid.iy. quomodo folus nutrire dicatur ibid.11. ad illius elaborationem requiruntur 1.1.2../M15. Sanguinis fluxus tres I. l.z.p.111, humani oleum 11.1.7-p-$> quinta effentia,ibid. fal. ibid.p. 7. balfamusjhidp.9. menfirul,qui apud leuißimaproßibuU vßus,ibid. p.io. Sanguificatio abolita, l.Li ,p. 11 i. diminuta, ibid. deprauata,tbid. Sanguiforb a generum duum, II. I. C.pag. p.1368. Sanicula,vndedifta. II. I.6.p.iz6p. eius nomina,genera, & vßus, ibid. & fm- Sapientia inenarrabilis vtilitas in praft. l.lit.b.col.7. ad illam parandam qua pracipue ne- ccffaria tbid. lit.c.col.i. inimicus folus ignorans U.l. 6.p.ii\y. Sapor I./.5./7.390. eil oäuplex Sapphyri virtutes Π. 341, genemioftbid.p. 543. ET VERB ORVM* vires,ibid. vfus, ac dofistbid.p. 544. jjyrupus,ibid.p. 456. Sapphyrus apud alias nationes quod no- men quidjit ibid />.545. Sarcoticum vnde oriatur 1, l.$.p.$99. Sarda vulgo halecibus anteferuntur, II,7. 7.P.153. Sarda pretiofi lapidis · 461. Sardonis lapis pretio fus vnde nomen habeat ibid. eius vires ihid.p.360. Satan videO aeman. Satana afiutia l.l.i.p. 157. Satureiagenera duo, 11.1.6.p.n6i. ■eius nomina & vfus, ibid. Saturno qui morbi fubjaceant inprafp.4. ;t.ll.lityy. Saxi fragia nomenpluribus herbis tribui- tur,11.1.6.p.114.7. Saul Rex 'a melancholia per Oauidem li- beratur 1. l.$.p.$66. Scabiofa,herba,lU.6.p.n6}. eius nomine, gener a, & vires, ibid, Scabiesfimplex l.l. i.p.132. Scammonii nomine quid intelligatur, II, 1.6.p. 1391. locus,vbi nafci folet, ibid. quo apud Medicos in vfu,ibid.p. &feqq. praparatioeiusdem, ibid.p,i$y6, Scatidix,herba,11,1.6.p. 1271. eius genera, & vis, ibid. Scarificatio quando & quibus in locis fim debeat l.l. 16. illius vfus autfme,aut cum cucurbita- lis ibid. 427. Sceletirben I. Ί.ι.ρημ. Schiftos lapis,i.efißilü, ΙΓ./.4·/>·4<>5» gignit ur in nijfania, Und, eins vfus, ibid. Schoenanihum, U.l. β.ρ.νιη 4. eius nomina,genera, & vfus, Θ φur(quid apud Chymicos llLlib.z.p, 201. Scilla,U.l.6.p.it^2. eius nomina,genera, & vires Medici- nales, ibid. & feqq. mUltfs. Scirrhos vnde oriatur l.l.z.p.ix$. Sciurus,Il.l.y.p.6S. Scomhrus,pifcis, II. l.j.p.$ 1. Scopeliani fumma vigilant ia 1. lib. 3 .pag, 252. Sc orbum l.l. i.p,i$o. in Scorpionem luna migrante quid faci- endum,inpraf pag. 4. tr.ll. lit.xx. fcol, 4. Scroto vterus correjpondet l.l.i.p .78. Scrotum cui rei inferuiat,11.1:7.p.+i. Scytale,animal venenatum, 11.1.7 p.yj. Secale, 11.1.6.p.i 274. eius vfus,ibid. Secundinarum vfus, Il.l.j.p.u. 0$r} epigenomena, & epiplunome- na ibid. in partibus affeäis qua3ibid.vide & fuh voce iudicium. Similares & difmulares partes corporis humani ΐ.Ι.ι.ρ.ιβ. Simplicium in mixtis aclio 1.1. $. p.398. eorundem fecundum qualitates fecun- das aut tertias mifcendi ratio ibid. 399· Sinapi,ll.l. 6.p. 1242. Singultus l.l.i.p.116. caufa ibid. Siferum,U.l.6 p. 1174. eius nomina,& vis,ibid. Sifon, 11 eius nomina,&vi«, ibid. Sifymbrium,U.l.6.p. 1277. eius gener a,nomina,&vfus Medicina- lis, ibid. Sium,11.1.6.p. 12,75. eius nomina,gener a,&vfus, ibid. Smaragdus ah alijs nationibus quomodo dicatur ll.l. 4.p.315- eiusJpecies duodecim ibid. p. 336. virtutes ibid p. 337. quid & vnde ibid. primum ens eiusdem ibid.p.341. Smegma mofhatum, 11. /.5^.770. Smjris,dicitur & Smml,lapis eft duritia proximus Adamanti II.l.sp,4^,’ SmirmumM.l. 6.p. 1275. eins nomina,ibid. vis j ibid. Sobrietas repletionis remedium lM.$.p. 176. vitam longam & fanam conferuat ibid. Sobrietatis inßgnis exempla quadam 1,1* 3-M77- Socratis fumma continentia I. lib. 3 .pag. 525. Solquafi rex & gubernatorßellartimin codeflem regionem poßtus in prsf. p.4 t.ll.lituu.col.6. ad illum Planeta omnes referuntur ibid. in illo omnes natura vires quafi in re- ceptaculo & fonteperenni recondi- ta funt ibid. coi. 8. percurrit vnius anni Jpatio duodecim figna Zodiaci, diebus vero $o.fignit vnum,ibid.Iit.xx.colx. quosfibi Morbos vendicetin prsf.p.4. tr.lldit.yy. v, viuusefl aftrumauri effent'tale in fuo {ale naturali admirabilem, lib. 3. ρ.η. Solanum Jl. /· <£./>.1369. eius nomina genera, & vis, ibid.& feq. SoldaneUa,ll.l.6,p.i425, em Temperamentum, ibid. vfus, ibid.p. 142.6, Solis vis & efficacial. 1.3.p. 19 z. Solii puta auri,cakinatioper amalgama- imem il.l.i.p.^ INDEX KERVM empracipitatusprobe muniendus afrir- gore ibid.. illius calx non repercußiuus ibid. 8. eiusdem effentia extraäiones aliquot p.0f6. &4.j,.vfquead68, foluttonesll. 1.1.apag.6$.vfqueadi 94. olea,lLl.i.a pag. 9 ad 116, Laudana y 11. li.a pag. 161. ad 165.. Mercurius quomodo praparandus· Ud.i.ap.iGq.vfqueadijj. praparatioad rubeum elixir, quomodo virtute umenti color augeatur III— l, 1. p. 22. Solon luäus abufum reprehendit Llib.yp. 344»- laudat verum ibid. 545. in Solflitio afliuo mutatio temporis I. / 3; p.191. Solutio in genere quid lLl.1p.6S. eadem flrifte & Philofophice fumta quidabid. eiusdem modiplurimiyead p. 94. SoliitionesauriU.l.i.ap. 6%: argenti ii./. 2. 67. vfque ad 71. ferri ll.L$.p. 246". Plumhill.l-$.p.$oq. Somniquantitasl. I. $.p.i$i. qualitas ibid. 23 4. accidentia ibid. mintßri ibid. 235. in Somniis diuinisquid obferuanduml.l. 3.P.236. Somnia ad interioresfenfus pertinent l.L τ.ρ.91. funt apudPhilofophos quadruplicia ib.. aliaexcorporis dißoßtione, alia ex m qm agimus ibtd.p.yz. Diabolica!. I. $.p.z$6. funt dupluiaibid. 237. naturalia 1.1:3.^243. Somniorum v.aru cauft externa l.ltb.$.pc. 243; admoleßa & inquieta, remedia ibidi,. 244. Somnium Ojlmpia &?hilippi Regis Ma- cedonia 1.1.$.p. 242.. Antigoniyibid. Oftauii & Aelia parentum, Augußi Cafjbid.. Theodofii notatu dignum ibid. 2 43. ad Somnum remedia 1.1.3 ./>.227. eiusdem quanta vtilitatesihid. 229. Somnus ad concoftionem quomodo factat eß quies primi fenforiiibid. fecundum Galenum dicitur frater Mortis* ibid, exilio morbi frigidi &h umidi ibid. l.z.· p. 106.. a poetis quam laudem reportet, ibid durnus quibus &. quando ßt conceden- dusibid.i$o. quibus interdicendus ibid. Endymionis ibid. 252. Epimenidis ibid. 254. naturalis vel pr at er natur alis I, üb. r, P-154" Sonchusy IIJ.6 p. 15 68. eius nomina,genera , & vfusapud Me~ dices ibid. Sonitus vnde oriatur Ll.i p.■ 6'r. Sordes aurium,. vide A uri u m. ET VERBORm &ycfytlChymicis quid, lll.l.i.p.ioi·· Spafmus Cynicus 1. /. 2./M59. Sptärumquid, SpeculumElementorum quomodo compo-■ naturUI.l.i.p.46. Spermatica vafa duplicia 1. l.i.p.yo, Sper matis humani vfm Π. 1.7^.25. Spina l.i.r.p.ir.. Spiritus naturalis generatio l.ip. f?·. φ duplex,ibid. animalis,ibid.is pro diuerfitate in fru- ment orum dhuerfa accipit nomina'· ibid.. £partibus 3. in tefles demat facultas tcsl.L.i.p'.zt.· ü& calor pro diuerfitate partium fimi- larium differunt 1. ί,ι.ρ. 59. fanäus tertia perfonaDiuinitatis in pr. part.i.fr.ll.lis.ff.$,& ibid.ht. II. 2. eius definitio ibid. idem in nabis monet,mouet ac docet ibidi in columba & igne apparuit , quiao- mnecor,quid eius gratia tangitur, & manfuetudinis lenitate tran- quillum,& Zelo luflitia fit accen- fum,tbidll.y. diciturff intusfeptupliciter, ibid. donorum diuinorum difiributor 9. ibid.mm. piorum dux,ibtd. figiüumfihid. Tefiis Chrifttyibid. Virtus,exalto, ibid. vnilio,ibtd.· veritas, ibid. Spiritus gratia, ibid. Gr atu & precum, ihid. fanftificationis,ibid. fapiemujntelUgentUtConfilij,fortitu- dinis,fcientia & timoris ibid. quidfignificet ibid. aqua nominefignatus, ibid. mm. i.. ignis ibid. eius epitheta,ibid. &feqq. oftciay ibtd.nn. eundem effe ψ**™» probatur, ibid. mm.. de eo qua extent teßimonia in fcriptu- ra,inpräf.part.i.tr,U.lit.oo. Spirituumntceßitas I.1. r.p.56. fubflantia ibid. vfm duplex ibid. fubftftentia ibid. fub fin. illorum & caloris natura ibid. 57. differentia eorundem iuxta fuhflan- tiamibid.6 o.. Chymicos IHM. 2. ριοβ. Spondylium ,11.1.6.p. 117 z.. eiusgener a,& vfm, ibid. ■ Sporades morbi qui dicantuHd. ι-p-178. Stannum aliquibus plumbum candidum diäum,quomodoGracis dicatur II. Lj.p. 10 6. efl met alium imperfeäum, ibid. 207. varie definitur, ibid. 205). & 210. & ftq.· in ignem illatum liquefcitfine ignit ia- neibid. 213. eius calcinatio ibid.116.vffad 221. quinta e flentia ihid. 221. oleaihid.p. zii.&ii}.· INDEX RERV Μ quare laut aßignemus in llht.xx.col.8. SteUarum & Afirorum virtutes 1. lib. zf p. 189. Stafima I. l.j.p.z 53. Stercora quorundam animantium in Medicinavfumconferunt, Π.1.7. p- 99· Stcehe duorum generum,U.l.6.p.izy 4. eius vis ac efficacia, ibid. Stoechas,hcrba,Il. l.6.p.iz6S. eius,nomina,& genera, ibid. vfus Medicinalis,tbid.&feq. Stratlficat'10 calcinationisjpecitsll.lib. 1. p. 28. a camentatiom nihil differt fibid. Strepitusvndel.l. 2./7.161. Struthiocamelus, U.l.j.p.iiz, Struthium, II.1.6.p. 1278. eius vis,ibid. Stupefacientia I.l.$.p.}yS. Sturgus, pifeis optimus, lld.j.p. 142. Srypii perßs Deus inpraf.part.i.tracl. II. Ut. dd. Suhieftum vniuerfalis machina ,feu ma- teria prima Philofopborum defieri- pta, in prafi part.z. traft,ll.lit.pp. colz. Suhfolanus ventus I. /. 3./M96. Subftantia tripliciter confiderantur ex- crementa U.2./M64. Sudor in homine non malus, II. I. y.p. 4. Sudoriferum fingulare ad vehementem corporis coneußionem II. l.ltb. 7. Mr· Suffimentum ad vlcera pulmonis II. lib.5, P-755- Suffufio vera ac notha Ί.Ιζ.ρ.ιΰο. Sulphur vulgi non efi fulphur Philofophi, ILli.p.z. e ft anima ibid. 3. Philofopborum pater eft metallorum ibid. Balfamus rerum & totius fanitatU ibid. vitrioli quomodo conficiatur IL l.i.p. u6.&Il.lj.p.6o$. Philofopborum, U.l.i.p.iSz» pater metallorum II. l.i.p.5. reprafientantur in eo quatuor elemen- ta ibid. reperitur in omni fodina ibid. 4. apud Gracos, Gallos, &c. & alias na* tiones quomodo dicatur, ll.lib.f. (ad hos numeros,in ibidem exeant, & propterea crebram repetitionem nobis naufeabvmdam reddunt, te eius vires fecundum Paracelfum, pag. 656. mbrjonatum,p. 65 9. Minerale,665.&66$. Metallicum, 667. Sulphuris generali. I. f.p.6$j. Mchymiflica virtutes,6 6 8. Plores, f 7 4.68 o. 6 8 6.&6 $ 1. oleum acidum ,680.685. linftura,6%\.6%y ,6$q. Spiritus, ibid. haljamnsfihid. oleum vitriolatum,6S$. terebinthina! um, ibid. liquor,p.6%7. ET VERBORVM, Q.ejfentU,6%Z.6<) 1. p/, 689.690« Magiflerium 691. praparatio in pefle & pleurefl, 689. in Apofleniatihiis acutis <>95· i« Aflhmate, ibid. in conferuatione fanitatis, <>94· •pfus aperitur, ibid. & feqq.multis. Superbia Adami & pofltromm punita 1. if.p. 28. Supercaleftis Hieran hia vide Hier ar- chia. Suppuratoria l.l. f.p. 384. Surditas oritur janodis 1.1. i.p. 16i. Sus,II.I.7 p.51* cara eius qualis, ibid.p. $z. de eo qua partes medicina vfum perhi- beant,ibid. Sydera omnia attraäiua funt, lldih.6.p. 1218- Syderum inferiorum ad fuperiora attra- äio qualisfit, 11.1.6 p.iuS* St»pp-Jaus naturam quo confifiat l. lib.w eius tres differentia ibid. Symphitum, II.1,6.p. 1259. Symptoma affectus corporis viuentis pr£~ ter naturam, morbum vmhra ri- tum confequens l.l.zp.io 4. confifitt in tribus ibid. Ufa appetentia ibid. 105. in qualitate mutata ibid. in excrementorum immoderatione ibid. 2vr*f&f dnoi tresflectes 1.1.1 p. 31» Syrupus de Olibano Rhaßs, IJ.tfp.$ir. cordialü inprafp. 5.t. II.lit.bbb. col. 8. acetofusfimplex Ul.6. p. 921. compofltus,ibid. />.9 iz. cum radicibus, ibid. Diarrhodon, ibid. defuccis herbarum cum aromatibus, ibid. de quinque radicibus,ibid. de Agrefla Mefues,ibid p.919, de Glycirrhifa, 11.1.6.p.uz8. alterans pituitam, ibid. ad tympanitem,p.i 172, depraßio, ibid. folutiuus ,11.1. 5 p. 7 Bo«. praparans humores, p.841· pecicralis in craßis humoribus ,p.8 43- Bechkus, ibid. inphthiß,tbid. in Impyemate, ibid. magtflralü in phihiß, p.Z 44« i» vertigine & menßum retentione ibid. ad hepatis refrigerium, magißralis in obßruäione hepatis,, ibid. in hepatis intemperie ac imbecillitate,. ibid. in inflammatione hepatis, II. l.S.pag. *4f. laxatiuus compofltus in inflammatio> ne hepatis,p.Z46. inläeritia alteratiuus & confortati~ uustibid. humores praparans in läeritia, ibid. magiflralis in fcirrho Hepatis ,p.Z 47- in inflammatione Renum, ibid. INDEX RERVM diureticus, ibid. in exulceratione Renum, i» miäione cruenta, ibid, ciens vrinaS,p.8 48. i« io/ore coxeudico, ibid. influxu chylofo ex obßruäione vena- rum me far aic arum, ibid. inluevenerea,p.%4y. ineryfipilate, tbid. leniens in febri ar dente ibid. in febri quotidiana intermittente ibid. in quartana intermittente pura ? pag. %o. purgans in mala dijpoßtioneftbid, in obflruftione hepatis,ibid, inphthifi fecretus,p.%.1177. e flah iofa fucco ,p.n6qt fflenicus,p.\i%z. adAfcitem,Jl.l.6.p. 1195. compoßtus aquas ducens, tbid. de Endiuia compoßtus ,ρ. 15:4. de Biz.annis compoßtus ,p.i$iy. defucco Myrtiäorum ,p. 1534. Mjrtmuscompeßtits, ibid. de N7 mpbaa compoßtus, p. 133 9, infufionis violarunt >p. 13 76. ifefo viölarum ,ibid. Violarum,p.1377. xontrapleureßn & peripneumoniant» phthßcos & befticos,tbid. de Rhaharbaro folutiuus , pag. 1583. de polypodio fortis,p, 1412. hermodaft-jlii ,ρ.ι437. de pomis,p. 1447. i pomis Regisfaporis ,p.i44'S. ad atram büem, p.ead. Syßole 1.1.1. p. 94. T. TAbulaferrea quale Cbymicisfit in- flrumtntum ll/./.i.p.iyo. Tabula ad Lepram ,in praf.p. 5.t.ll.iit. Md. pretioße epileptica, II.l.j.p.2®. Diacnicum ,11.1.6.·p. 103 4. purgantes humores mixtos, ibid. Diacymini,p.\ofj. ex Eleäuario de ßicco Rofarum,pag. 1366. confortantes & exsecantesßomachum, ibid. adbilem,p.i}%8. & 1591. Diaturbith cum Rhaharbaro, ibid. ΈΤ VERBORVM. 'Talpa,ll.l.y.p.6S. qua ad Medicorum vfam f cum geflet, ibid. Tamarifcus,U,l.6.p,\yji. eius genera, & vis Und. TapfiaBarbata,ΙΙ.Ι.β.p \iB eius nomina,gemra, & vfus Medicina- lis ibid. & feqq. multis. Tarda,au is, ll.Ly.p. 174. Tartarus 11 l.yp.ySz. vitriolatusibid.p. 785. eius vires, p. 787. viniolatus Gr olli anus,ibid.ρη%β, Taurus mafeulas ex bonum genere,U.t.j. P-49. partes eius ad medicinam conducentes qua, ibid. -& feq. Tegula fornicata vas apudChymicos qua- le lll.l.i.p. 16]. Temperamenti mutatio varia fecundum varias qualitates Id.^.p.iSS. Temperamentorum Definittonisl.lib. 1. p.S. Diuifiones ibid.9. Temperamentum duplex,Ll.x.p y. ad iufiitiam quod, ibid. intemperatum duplex, ibid. falubreduplex ibid. eius index tactus ibid.ll, per .191. Tendo definituri.J.i.p.39. vnde dicatur, ibid. eßtbus Mufculos conneäit ibid. Terraprunumficcum l.l. ι.ρ.γ. curficcior igne ibid. dcTerraa Deo creataqualoci Biblici, in praf.part. i.tr.l l.lit.qq.col. 6. Tenefiris Hierarcbia, vide Hierarchia. Terror Punicus 1.1.5.^.355. Teßesquomodo fanguinemin femen con- ttertantl.l,i.p,i.i.& 51. in illasJpiritus d 3 .partibus deriuatfa- cultates ibid. dpr. viriles differunt d muliebribus, ibid, vtriq3 fexuiduo 1. Li.p. 78. Tffiudinibus quid ad vires adusrfus fer- pentcjrefumtndas inferuiatftn pr. tr.l.Ut.a.col.$. Tefludo,U.l.y.p.i37. genus eorum triplex, ibid. Thales percontatus quid effet Deus, quid rejponderit, inpuf.part. i.tr. II, ht. cc. idem interrogatus quid effet pulcher- rimum quid rejponderit, in pnf. part.i.tr.ll.ltt.oo.col.i. Theophraflifidentia vndeacquifita, U.l. 6.p. ni6. Theorie*definitio J. I. i.p. i. Therapeutices inflrumentum primum, INDEX REP.VM fex Res Non-Naturales continens l.l.yp.id5. eiusdem mßrumentum fecundum LI. $.p.$69 .&natlat de Medicamen- torum materia atque methodo-, ibid. θίςρζτόϋπκν tertia pars Medicina, qua completi at ur (ubfe l.Li .p. 3. apud.Chymicos 111. hb. 460. Thymelaafrutex, ll.l 6. p.1416. d nonnullis cneorum,&cneflronmale dicitur, ibid. eius visdbid. Thymelaa & Chamalea cognata natura & effigiefiirpes,ll.l. 6.p. 1413. Thymi quidßnt 1.1. i.p. 114. Thymus herba,ll.l.6.p. iz8o. vnde dicatur ibid. 9iHsmmina>&vfw)ibid.& feqq, Tiburonum lapis vnde nomen habeat Π. L pul'uü exilio Nephriticis vtilßimusy ibid. Timor i. /.34». 334. vnde nafcatur, ibid. ex ilio qui oriatur morius ille & Trißitia partes extern04 ref i~ gerant ,&natmum caloremobru~ untyl.li.p.j^ Tinäura MeliJfaBanißeri inpraf. p. 5 ,tr, ll.lit. ddd.col. 8. Baccarum Juniperi ad Colicam, &' alioseffeclusibid. Iit. eee. in omnibus morbis peßilentialibus IÜ /•4· Ρ· 487· mmm liquida,!!./.7 .p,i%. recentis ibid. Tinäura folisextraätoncsU.l. ι,αρ.46.· ad 6 S t Tinnitus vnde oriatur I.I.i.p i6u- Tubjfmalusy IL 1.6. p. 1290* eius Tormentilla,ll.l.6 p.n'So. eius nomina,genera,& vfus, ibid, Topazm,nomen lapidis 11.1.4 . p. 35 j, eins vires) ac vftstbid.p. 355. Tragaa laxatiua, 11.1.6 p .119.3. nobilis prsßomatho, p. 1457. epileptica,p. 18. Chymieos, lll.lib.il< />· zo7. Chymicos, UL hb*z. · P'^l· ET VEKEOPvVM·. Tremor quid emcaufe, ibid. Trichomanes .herba ,-II .1.6 .p.118 4. 'Trifolium nomen pUirihistrthuimr htr~ bis 11.1.6 p. 1283. . ««e jpecus,ib'rd.& vfns pag feq. Trinitas diulna in quibus apparent οίΐο Scholaßicorum regula jnpraf pa>‘t. i.tr.II.lit.ff. quomodo definiatur a Theologis noßris ibid:ff.$. Trinitatis opera alta funt ad Extra, & a- lia ad intra ibid. f. 1. Tripes ferreus Chjmicis quale vas TU. 1.1. p.164. Tripudium Caßoris ll. 3.p. 243. Tnßit'udefcriptiol.l.}.p. 340. eil duplex ibid. 341. eius cati fi ibid. 347. exempla ibid. 550. curatio generalis ibid. $$i.& $61. Trifiitia cum timore calorem ad interiora reuocat, dr propterea calorem na- tiuum obruit 1.1.ι.ρη$. Tritici tres fieciesl.l.yp.ijq. Triticum,U.l. 6 p.n89. eiusnomina,genera, ifod. Tritor tum , vas quale, Iil.7#, i./Mg. 268. Ttochifci Epileptici D. Eraßi in prsf.p. 5. tr.ll.lit.aaa.col. 6. itemLangii ibid. de terra figillata Mefue , Π. 4. p.481. Λ Alkekengtihid. contra aerem peßilentem U. Itb. 4. /•491· de Agno Caßo ,p.gyS. rde Capparibus Meftuz ibidL de Eupatoria, p. 1070, Alhandel.p. 1421, de {podio,11 /j.p.820. fantalorum, ibid. deCaphura, ibid. dianhodon Mefua, ibid.p, 8 i r.' de Berberis, ibid. Trumi diuißo inß>inam,cofias & os inm- minatum I.l,i.p.$z. Turhith,ll.l.6.p.i\oo. deeo variorum authorum varia opi~ ■morbid, Medicis vfum confert maximim, &faM'vßf3 ad 1405. /iniftr deorßim purgamlLl.il ρ.\η6. Diaphoreticum ibid.p.τη η .\η δ.ι 79. ιΒ r. purgans ibid.p. 178. rühr um contra omnis generis fcabies," ex lue venerea mor- los ibid.p. 179 . λ7£«τη miner ale,ibid. louis ad luem veneream ibid.p. 180. citrinum y ibid. Cofmeticum ibid. p. 181. Turchois gemma ybi nafiaturll.lib.4l />.360. itus genera duo, ibid.p.$gi. vires ibid. Turcicum frumentum vide Frumen- tum. TurdusJLl.j.p.iu. Turtur ex genere eft columbarum* ϊί.Ι.η. INDEX RERVM \f.106. qua humano corpori feruientia ge- fientihid. T ußdago, herb a,11.1. b.p.tij 9. eius nomina,generay& vfns> ibid. Tußis triplex ld.i.p.145.. Tvft-TiwlTtii(pecteshydropis1.1. Typblopes, venenata animalia,ll. hb. 7,. f 77- v, VAlentiniani Imperatoris mors 1.1.3.. /M*4‘ Valeriam,herb aßl.LG.p.119 9. eius vis, tbid.. apud Medicos quo in vfu, ibid. Vas Chy micis efl iß e locus „qui re Chymice traftandam proxime continet III. /.2.p. 3.58. quod igni admoueatur, & quodnon ibid. aliudvitreum,aliud minerale jbid. vitreum quod, ibid. circulatorium quod, ibid. minerale quod, ibid.p.iSi. Vafa Jpermatica. duplicia I. lib. 1.. P· 78.. C hymicis vfitata, Ill.l.i.p.S9.. Vegetabilia qua II. I. i.p.i. ea & animalia habent animam Ll. r.. p.6y. Vena confideratur vt pars fimilaris & dißimilarisl, Ι,ι.ρ.μ*. arteriofa cum aorla continuitatem’ habet ibid. 52. caual.l.i.p.141, arterialis, ibid. aorta ibid. quibusfecandal.l.yp. 417.418.$·' feq. ex illa quantum [anguinis mitti poßit,. ibid, Vena conjpkua qiu 1.1.3. />.4 r 1. feäioquoplurimum perficiatur 1.1.3. p. 416\ Venarum nomineduofunt rafa I. hl·, 3. />.411. Venatio l.l.$.p. 2 64. proprie conuenit viris äh id. 164. Venationis exercitium (beculum belli l.L yp.161. Venena corpus corrumpunt 1. lib. 2. pag. 180. funtduplicia1.1. $.p 277. eins contraria alexipbarmaca, ibid, 388. Venoßa quare dicatur Ll. 2. p. 142. Venerea cupido eft haßs & origo aliarum' affeftionim 298· Venerei amorisfruäml.l. 3 .p. 297. Venti definitio I.l.$.p. 19 4. idem vnde oriatur ibid. eius generatio vnde dtmonftretur vul- gare exemplum ibid.· falubriores &infalubriores l.L i.pag. 197.. Ventorum nomina, numerus & fiItus I. /.’■ }.p.l9y&ie>6. de ijsjimul Jpir antibus obferuatio ibid.. m ET VERBORVM. eorum vfus & vtilitas ibid. Ventriculi fibra triplices l.l.i.p.nz. temperamentum ibid. lafia facultas ibid. morbus compofittonis ibid. in eius animali appetentia 5. confie- quunturihid. 113. facultas eius retentrix laditur triplici- ter,ihid.ua. fluäuationes ibid. retentio debilis.item depraUata, ibid. cruditas ibid. comprefito orificii eiusdem.ibid. infim i organa ibid. 117» medii ibid.p.141. fupremiibid.ijo. Ventris infimi organa praclpue fioueml. l.i.p. 112. Venus quibus Morbis dominatur in praf. p.q.tr.n.htjy. Verbenaca herba duum venerum,11.lib.6.. /MZ94, eius nomina,gener a,& vfus apud Me- dicos, ead. & feq.. Vermiumgener a vana, 11.1.6 p. 1134. fub Verno aquinoftio medicari periculo- /uml.l.i.p. 191. Vertigo t.l. eius varia nomina ibid. [pectes eiusdem ibid. Vefica Chjmicis quale vas lll.l.i.pag.· 281.. Vefica morbi l.l.i.p, 138. vana [pedes angufiia ceruicif illius ibid. 139. calculi, ibid. exulceratio ibid. fub fin. feUisfunäio l.l.i.p. 154« Veficatoria Ll.$.p.$ 85. Veternus i. /. i.p.155. Victus quantitas 1.L$.p.$y6. qualitas ibid. Vigilia ll.1p.116. Vigiluperfefuntfunftiones primi [enfus Ui.p.74.. funt catifie morborum vel per [e3 vel per accidensI. I.i.p.i6y.&i2y. Vigiliarum immodicarum caufiz I. lib. 3. p.ny. Villa vide Fibfac. Vincendus Monachus Bcllouacenfis Chy~ mia per itus perhibetur III. lib. 3. p.7. Vinculum cum id.m cum ligamentoßt, de to qua [citu digna 3 vide fub voce Ligamentum.· Vini honitis in quo confiftat 1.1.3 .p. 1 o 9. ViniJpiritus deßillatio 11.1.6.p.905· vfus ad Ej(f. metallorum vegetabilium, ibid.p. 907. ab intus quomodo detur, ibid. ab extra quomodo, ibid magi fenum ibid. QjEjfemia» ibid-p.9 09. Vinorum varia differentia I.l.yp. 108. Vinum frequentius & vtilius hominum parspropotu vtitur 11. lib. 6. pag. 8 64·· cor hominis recreat ac reficit 3 ibid.pag. 8 6f, exfimplicifiunt medicamentoft. nt INDEX RERVM poßta varijstx rebus,remedia item confortantia,ibid.&[eqq. vfquead pag. 868. higlojjatum, 11.16.p.§7 9. .amß ad celicum dolorem ex fiatupro· feftum, ibid. paffulatum admirabile ad virium re- fiaurationem in fenibusßbid. Diaphoreticum,p. 8 8 o'. ud confortandam memoriam,p.S 9 5. purgatorium, ibid. vaknsin Ταβι,ρ.Ζρό. conducens in Palpitatione cordis, ibid. purgatorium in Epilepßap.uo 1. fcylliticum,p.ii 50. faluiatum,p.u6f. Stoechidites ,p.n6$. Cydonitesp. 1441, purgans,II.1.6.p.871. Hippocraticum laxatiuum,p.$ju ad calculum,ibid. Palmeum Diofcoridis, ibid. Oenanthintm, ibid. ad memoriam & ohituionem, ibid. Hippocraticum Alex. Benedifti, pag. 875· pro fenibusßbid. Antiepilepticumjbid. Antapopleäicum,ibid. Antip araljticum, ihtd. Ophthalmicum $ 7 4. Chalybeatmnjhid.iwn aliud,ibid, & &9 f. Antinephriticum, p. 875. Catholicum purgans facilis prapara- tionüibid. purgansfuciimd prstp arationis. Anthofatum & luniperinum cordls & cerebri facultatibus fuccurrens, 878. EuphragU & Tamculi pro oculorum acie & corroboratione,tbid„ Viola,II.l.6.p. i57y„ ■eius genera, & vfus Medicinalis iiid. &feqq. Vipera, ll.l.y.p.6%. de ea qua remedia parentur, ibid. & feqq. Vires in [anguinis mißione ß non fatis ßr- imfimt quid agendum L Uh. 5.pag, 416. ta a quo opprimantur ibid. 417. in quibus conßßantjbtd. variant res naturales, non naturales p & praternaturales, ibid. Viri [anguinis euacuaimem melius fe- runt quam mulieres hl. 3./).418. Virginisfignum cum luna tenuerit, qua ■mtductre putentur inpr.p. 4 ,ttlL ht.xx.col. 4. Visconferuans & procreans Ll.i.p.6$, Vitafons animal.l.i.p.6$. ex vita hac dißceffus eil transmutatio mali in bonum 1.1.τ.ρ.6$ .fubßn. Vit ex,vide Agnus caftus. Vittioltoleum rubeum ll.l.i.p.tt. Vitriolam Gracis, Latinis &c♦ quomodo dtcaturll.l.q. ( eundem hunc numerum in fcqq. ne vocem ibid. ad naufcara repetamus > obierua.^p.55?. ET VERBORVM* im genera multa, o. ex eo varia, & egregia remedia proli- mntur'}p.$61. remedia ex eo eduft a propria &Jpecifi- ca fient cerebri ac renum agritudi- nibusfibid. tm vfitts quare rejptt4tur,p.$yfr ßiecieseiufd.p. f8o. i« medicina virtutes habeat, pag.$%l·. fefttficatum purgans,p.6 05. regeneratum, p.6 07. vomitiuum, p.6yy purgans,ibid, Vitrioli aqua in corporis & Chirurgicis morbisII.I.f.( eoid.num, & in feqq.qiKE exeod.tr. &lib, ex- cerpta, ofcimia)/).; 83. fuhrt olea-p.f 87. dealbo & viridi eius oleo,P4S9: de a lio eiusdem oleo in Alcbymia vfiur- pando »fimihter etiam de crudo, pag. vireseius qua,ffi. puparatio ad caducum, ibid. item fiuf- focationemvterinam,ibid.adgut~ tam, & Siphitam, ibid. albi vires qua,p.$ 94.. tiusd.ad oculorum dolores praparatio, ibidi in Ήeuthapraparatio ,^.59$·. Rei fki j eil,Jpiritus humiduspap. 5 96. aqua, & liquor, py 99. fkl,p.6o}.6$4.64i.& 654* [ubßantia cuprea, ibid. terra,p. 6ο$, Jptricus,6$i. caleinatio, p. 614. Vitriolum ad Epilepfiamp. 638. antipilepticumTheophr.p.619. plegma acidum acromatifatum pur- gans,p.6 37. Jpiritus, ibid. & p. 65 1, praparatio ms ad fujfocationem pag. 6 Sä- uern praparatio alt λ in Gutta» Apo- lethargo, p.6 40. oleum em viride per defcenfumjlid.· fulphurÄbid.p.646. arcanum,6 41. puparatio adphthißn , p.6 41. Jpiritus odorifer us, ihid. oleum fubvinde,p.6 41^ Jpiritus viridis,p.645. oleum viride, ihid. rubicundum,ibid. Spiritus ?hilofophicus,ibtcl·. purificatiop. 6$o* calxjbid. flos, ibid.· dulcedo,p, <354. fianni quomodofiat ll.l. $.p.ii$',· Vitrum louis quomodo conficiatur Π, l.f. Ρ.Σ14. Viua,pifcü paruusjl.hy.p. 132, Vnguentum deficcatiuum rubrum p. 480. repellens & fanguinem cohibens ibid* & 489· deßercor e canis ibid.· INDEX RER VM vulnerarium Theophraßi Taracelfi, tbid.p. 4B8. ad fanguinis eruptionem Rondeletij, ibid. ad Lienteriam, ibid. adphtinfinfibid, cicatricem ducens, ibid. # contra Ramicem,ßuerupturam, ibid. ad oculorum lacrymas ibid. p. 491. mammillas paruas conferuans, ibid. p. 491. duriores reddens, ibid. faturninum vitriolatum, ibid. Hb.5. p.tfzy. Έ er nardinum,ibid. p. 696. O.Geronis defapone , ad dolores tun- surarum pro pauperibus,ibid. ad vulnera venenata Quercetani ibid. & feq.aliud eiusdem, tbid.p. 647. attrahens venenum ex muliebribus, ibid. fulphuratum, ibid. dealbaris capillos,tbid.p. ad Achorastbid.p.öyy. ad impetiginem aliqua ibid. ad contraäuras Paracelfi3ibid.pag. 701.704. fcabiei inferuiens, ibid. p. 71$. eod. tr. &lib.p.ji9. capillos faciens aureos, 11.1.5 .p. 718. crijpos, ibid. ad furfures capitis, ibid. ad impetigines,ihid.p.7 29. dd vnguesexcorticatos,ibid. .adpolypos exedendos ibid.p.ypit capillos crefcere non permittens, ibidi P· 755· ad pediculos Galent, ibid. p.j56. ad faciet ruborem, ibid. vngues cadere faciens, ibid. ad p for am, p.iifi. ad delenda vefiigia morbillorum in puer is,p. 1159. anodynum, ibid. ad iuuandam concoctionem ,/7.1178. di/ fuperpurgationem menflruorum 11.1.5 /7.761. Epulot cumfthid. adfurfures.p-jj. pediculos,ibid. varos callofos, ibid. capillos faciens aureos,p.y 95. rubros,ibid, cosmeticum ,/7.796, ad pruritum, p. 806. ventnatavulnera,ibid. Epuloticum,ihid. adfciffuras manuum,/>.80 9. refrigerans vulnera felopetaria, pag, 814. adOiU'os,p. 815. di/ inflammationem oculorum, ibid. ad oculorum lacrymas,ibid. farcoticum,p.8i$. de Artanita maius,p.1049. fi?«frd vermes, II.l. 7 .p. 4 6. Varos in facie, II. l.f.p. 765. adfabtem ac pituitam falfam, ibid. mammillas paruas confernans, ibid. hepar calefaciens, p. 960. ET VERBORVM. Mergens, p. 1044» farcoticump .1424. ad ventriculum calefaciendum ·, & conßringendumtf.iqtf. Vnguium humanorum rafura ad vomi- tum ciendum vtilis 11. Üb. 7 .pag. Wnicornu, Gratis Monoceros, ah Indis Gallis >&c.qumodo vocetur lll. 4. p.467. ab Authoribus varie defcribitttr, ibid, msvßts,magnificus, expertus ac vir- tuofus abunde probatur, ibid. & feqq. Vniones,vide »Margarita;. Volatilia & aquatilia quinto die a Deo creata, in prafpart.z.tr.ll. Ut. qq. coi. 8. Volatiliumomnium carnes3vtpote aeria natura , minus nutriunt quam quadrupedum 11./.7 .ρ.ι o 3. quorum carnes pra cateris eligenda, ibid. Voluntas mentis confiliaapprobat &im- prohatl.l.i.p.SS. eius actiones propria ibid.*91. Voluntatis achones elicita & imperata 1. Ι.τ.ρ.91. eius imperium duplex ibid. Voluulus vide Iliaca. Vomitorium Π. 1.6.p.9 24. aliud Andrea, & Nicolai, U.l. 6. pag. 1287.^1288. Vomitus naturalis & fymptomatmlX z.p.11$. eius caufa,ibid quakWX *- P.26&. Vox tremula r.l j . vnde formetur tam qua Udant ibid. pauca, ajpera,clangofa, ibid. Vreterum morbi 1.1. i.p. 158. Vrina defcrihjtur II./. 7,/) .9 9. humana omnium aliarum eil imhedli lima ibid. quadrupliciter conßderatur I. lib. 2« p. 174. eiuscontentaibid.p. 176. fuhßantia eius triplex ibid. Vrina vfus ΙΙ.Ιη.ρ.^η,& feqq. Vrinariaßflula morbil.l.i.p. 140. caufa 4 Md. Vrfus,lU7.p.6$. qua partes de eo Medicorum vfui inßr~ uiantjibtd. Vrtica, 11.1.6.p. 1296. eiusJpecies varia, ibid & feqq. Vtemfcroto corrtjpondetll.ip. 78. Vulpes U.l.7.p.66. qua Medicis feruientia fecum recondaU ibid. Vultur ,auis,ll. 1,7 .p. hg. quieius apud Medicos vßts, ibid· w. ’VVTBnceslai BohmiaVegimors I. /. f yr p. 324. £Ü3