W 
<~s/f^2r J 
qucllc planettc regnccipafame' 
„ iourcQKMUnufU' 
fcndi. 
3tundi 
©2dre4s 
Samedl 
jfozrctcdi 
\n 
o 
£$■ 
£*>» 
I 
w 
5» 
g> 
II 
g 
s»* 
O 
w 
3 
3 
•0 | 
f:> 
•fl. 
8 
& 
V» 
o 
«■* 
«r 
3 
*N» 
$■* 
1 
1 
S 
<£ 
t 
4- 
w 
O 
Vv 
CT 
2 
£ 
& 
'cf 
i 
s 
*s£. 
& 
a 
V\ 
O 
#-* 
£ 
£ 
g 
j| 
S 
1 
lr\ 
O 
cr 
2 
g 
g 
I 
"g 
1 
i 
Vk 
2 
cs' 
4 
s 
| 
|| 
i 
4-»^ 
P 
»■* 
O 
Vi 
2 
x> 
& 
a 
i 
£L 
“S- 
jl 
-m* 
O 
\A 
£ 
-O 
£ 
e 
«CZ* 
I 
VQi 
g 
-g 
g 
f? 
\A 
O 
#ac 
s 
a 
3 
J 
g 
S 
1 
w 
o 
#K 
cr 
*» 
Cu 
1 £ 
i 
a 
SSL 
& 
1 
o 
VA 
£ 
i 
i 
1 ’ - 
Ite&Udtv i 
\x r ': ? 
‘ .* vjfrr-/ * 'Jr* 
>) i» 
(19 V tjf Vl| T(J. T 
- - '••' ’ *% - * V - *:: *•••;.’ 'v; " SLiber ‘lfrbifiono- 
mic akagiftri 
akiclpaclio 
Scoti, CrTndpit liber Phifionofftiserquem copilault ffiagifter Mfchael Sco* 
tus ad preces.D.Federici Romanorum imperatorisrScientia cuius eft 
multum tenendo in fecreto.eo q? eft magnae efficacia». Continens 
creta artis naturcequse iuffkiunt omni aitrologo. Et cum hsec pars Ik 
bri phifionomiac conftet ex tribus partibus:hoc eft prooemium. 
Mperator inter castera quibus te oportet efle follicitum eft fcien 
Xria boni dc mali:& eam modis omnibus inueftigare per te metip 
futn in libris aurorum dc omnibus fdentiis:& prindpaliter 
rum fdentiarum quae.dicuntur artes.Ethecfades penitusrquan 
do anima tua fuerit in quiete:& corpus tuum habuerit fpadum:prseter 
milTis negociis gentium aliquid a maieftate tua petentium eis refpo 
dentium Debes enim fcire q> duo funt tempora homini uiuenti f tem> 
pus pacis dc tempus guerr£C;& ita duo funt cibi: corporalis dc 
Iis:GorporaIis partium ad nutrimentum corporis.Spiritualis uero ad 
nutrimentum aise Sciendo qp ficut cibus corporalis conieruat corpus 
in bono ftaturfi fit factus ratione;& aflTumptus per mcfuram ab anima 
lircui conuenit:& in tempore congruo:eo q> non in omni tempore ola 
coueniut.Ita cibus (piritualis retinet anima bono ftatu.fi fit factus rone 
dc aflfumptus per debita menfura in tpe congruo utriufq; sctatis uirtutis 
in hoie.Scriptum eft enim q> ficut frigida calidis dc calida frigidis tem 
fuerant .Ita cotraria cotrariis curant:& medela recipiunt ordinate.Simi 
iter eft utile inquirere diuerfbs auctores dc magiftros pp diuerfas fnlas» 
eo qp diuerfi diueria fentiut:& monent fcientia uel ingenio gratiofo na 
turae.quod diffunditur deiuper proficiens multum poftea: dc eft origo 
fcientise. Vnde ex meo confilio dodtores magiftros dc homines 
niofos naturaliter:curialiter apud te inuenies: dc facpe cum multis fejv 
monem facies: coram eis fapienter ac domeftice uerba pronuncians ♦ 
Putabis in diuerfis propter diuer(a:& facies eis queftiones quado tecfi 
erunt:& dicta eorum in corde feruabisrutimpofterum dc tibi dc cceteris 
prodeffe poflfint.Nefcis terra inculta dc aridaiquse cum fit fterilis ab ho 
minibus reprobatur. Manutene ftudium fdentiarum in tuo regno: dc 
fac fieri diiputatioes ante confpectum tuum:& tuus animus in nis 
rietur:ut tuum ingenium.in melius reformetur. Tuum ftudium fcit uel 
le regnare diu. Et hoc erit fi te dederis uirtutibus:uita uitando.Et de 
Ii mortalitate aliquid dicemus: fi deus uoluerit. Sed hic dicimus: q> 
des cor tuum cognitioni; boni intellectus fecundum difcretionis * 
menfurannSis aniicus dei fide: fpe: dc opere. Nec obmittas amplecti filato fcientiamiquse a philofophis phifionomia naturaliter nomina* 
tur.Etha:c fcientia eft illa inter ceeteras:qua caute multi homines quo-* 
dam ufi funt gloriari dc exaltari apud magnates fcilicet imperatores q 
tranfierunt.Similiter apud multos reges dc baronos. Et non quia adeo 
praecedant reliquos homines. Sed propter hanc fcientiam dc propter 
nuiufmodi plurimas alias:quas fecreto nouerunt.Vnde dicftum eft;ho 
nora hominem propter fdentiam.Require notum amicum propter ne 
celTitatem . Apud enim quofdam melius eft philofophari q ditari dc 
apud quofdam melius ditari q apud quofdam utrunq? 
nocet.& apud quofdam neutrum debet requiri fcilicet a facientibus ue* 
ram penitentiam in hac uita * Huius enim fcientia: inquifitio eftpuL 
cherrima in natura:cuius perfectio attribuitur phifionomoni: de nu* 
mero antiquorum phifione;fummo doctori in fcientia naturali. Vnde 
quidem haec fcientia nomen traxit ab eo:ftudium cuius grande fuit diu 
dc diu eam inueftigare ac etiam irreprehenfibiliter congregare. Colle- 
(fta eft enim heec fcientia ex compofitione hominis utriufq? fexus cum 
qualitate pofTibili modi ftatus perfor.a: uiuentis.Et ex hac fcientia na* 
turse ingeniofte quae cognoui:tibi domine I mperator fub lucida breui 
tate in hoc libello penitus enarrabo.Dicit enim quidam fapiens Phifio 
nomia eft fcientice natura:; infinuatione cuius peritus in ea fuftlcien* 
ter agnofeit differentias animalium perfonarum in omni gradu fui. Et 
quia omnis fcientia eft a phifionomia: idcirco eam in hoc loco diffL 
ntamus.Phifionomia eft doctrina {alutis electio boni:& uitario mali: 
compraffienfio uirtutis dc pra:termi(Tio uitiorum. hoc autem inducit 
uerus amor deiitimor diaboli:fides meritoria:fpes praemii imperdito- 
lis aeternae uitas:& iudicium mortis:quia uiderur penitus*q> hic omnia 
relinquantur caeterisrquia tenentur. Et non ulli ualet fcientia: nec po* 
tentiamec congregatio perfonaruminec gratia pulchritudinis:nec uo* 
luntas.d* omne bonum. Vnde dixit quidam. Omnia tranfibunt nos 
ibimus:ibitis:ibunt: Cari non cari conditione pari * Et alibi dictum 
eft.Omnia tranfibunt prarter amare deum. Conftituo ergo o Federice 
imperator tihi ex hac fcientia phiftonomiae regulas dc conftitntiones 
abbreuiatas:quas tibi pono fatis fuffkienter.Iugo quarum fi te bene ad 
ieceris:dabit tibi magnum precium laudis ex multa fapientia dc uirtu- 
te:crefcet tibi etiam magnum dc grande ingenium fapientia: ad noto* 
Iitatem tua: natura: qua lapientiam fi mente habueris memoremrme- 
Ilus intelliges dicta loquendum tibi:cautius agnofees tuos fapientesA 
alios uifu dc auditu.nec non dc alios homines indifferenter; qui tecum habebunt gratiam eloquendf.uel ante te aliquid faciendi quod non eft 
parum.Et ex induftria huius fcientia: in te fecreto habebis gradem par 
tem confiliorum confulendum tibi:& exultarionem uirtutum dc uiriox 
rum quafi ut femper fecum habitauiifes in fadris ubiq?. Sed anteq hoc 
tibi recitem ordinate per Cingula capitula: uolo tibi enucleare hiftorR 
am prioris fubftatitice.quafi incipiens a fundamento primas materia:: 
quod poteft eife tibi multum earum multiplici rarione;co q> pauci hoc 
lunt fcientes in ueritate. 
CrPrima pars libri huius. 
Capitulum primum* 
OJ3ILIS Imperator uir gratiofe quafi omni- 
um gratiarum dc donorum ex grandi amore ti- 
bi notifico facratiffimam fcientia: natura: quas 
poteft appellari confolatio:& quse no multum 
dicitur gentibus idiotis:nec etiam eft dicenda ♦ 
Sciendo q> qui eam bene nouerit: dc memorem 
in mente habuerit:quotienfcuncp cafus incurret 
ipfamcp exercitando fi incipiat loqui de ipfa cu 
altero:& ille hanc fcientiam ignorauerit:uidebi 
tur illi q> ipfe fit propheta uel fanctus.& hic poftea reemcdabit eu ubiq? 
dans ei ftudiofe precium magna: laudis. Amabitur a gentibus notis dc 
ignotisrqua: audierint loqui de illo:& honorabitur inter cos.Et hoc no 
en parum uidelicet inter uniuerfas gentes famam Capienti se dc ilientise 
celebrem obdnere.Scias igitur q> dc motu luperiori fit dc motu 
ri:fcilicet partim in genere: dc partim in fpecie. dc motus primos 
ceptionis ex utrocp fexu eft amor naturalis uiri in mulierem dc 
ris in uirum in caloris uniti genitalibus.Sciendo q> uir eft agensrmulL» 
er uero patiens.unde ambo habent uim relatiui.cum in coitu fit mutua 
relatio.Eoq? femen unius refertur alteri:& utruncp eft antecedens 
rius.Luxuria uiri primam radicem habet in lumbis dc libido mulieris 
In umbilico.Vnde Iob Virtus eius in lumbis eius: dc fortitudo eius in 
umbilico uentris eius .Iuxta illud dominus in euangelio. Sint 
bi ueftriprsecincti&lucernce ardentes in manibus ueftris. Tempus 
enim congruum in uiro eft in hieme Minuere ad coendum: mulier 
ris in seftate dc autumno.Iftud autem eft propter contrariam comple.* 
xionem temporum dc perfonee ♦ Complexio quorum nihil aliud eft quacaliditas cum frigiditate dc huftddftas cufft dici> 
mus q? neuter non ponet agere cum delectu nifi haberent inftrumen- 
ta ad hoc deputata tam intus qua extra. Vnde uir habet iuos tcftes ex- 
tra uentrem in pelle.Mulier uero intus uidelicet extra principiuum uul 
uss T amen non funt in omni fi miles tefticulis uiri. Vnde mulier ha- 
bet iuum femen ex teftibus uelut uir & hoc monetur ad coitum arden- 
tet* Semen uero tefticulorum dicitur proprie fperma :quod defcen-> 
dit ex omni humore corporis diuifio dc partito in omnibus membris 
cflentiue: cuius eft nobilior pars omnium humorum 8c fubtilior* Et 
hoc femen in fe continet omnem naturam dc complexionem quarum- 
libet partium totius corporis:a qua defcendit.Sciendum eft q> fperma 
uiri eft calidus dc fortius illo mulieris. In emiflflone uero fpermatis 
utriufq? a natura fuperiori tribuitur omnis uirtutis effectus dc uirtutis 
augmentalibus pro tempore decurrente. Et fecundum curfum corpo- 
rum fuperiorum ficut difpofitionem corporum concipientium fcctus 
recipitfimul &femel omnia dc fingula quce poftea difcernuntur ordi- 
ne temporum dc naturas. Quantitas autem embrionis fit fecudutn qti- 
tatem feminis uirtuoft & matricis: quas matrix fi fuerit bona comple- 
xionis embrio uadit ad perfectum:<3c econtrario.Vnde fi femen difcur- 
rat per matricem in longum foetus erit longus dc gracilis:& fi in latum 
uel quafi rotundum erit curtos dc groffus.Quid autem fit fperma fic di 
finitunSperma cit primo mareria embrionis creandi:ue fperma eft ar 
rifex creandorum infantium:uel fperma eft femen animalis fine fpiri- 
tu dc nobilioris fanguinis dc purioris ad inftar uini rubei.quod exagita- 
tione conuertitur in fperma candidum.Et cum illa fubftantia fit nobi- 
lior parte remanete ac leuior dc uirtuofiorddeo fuperafccndit.Et eft fci- 
endum q> fi dc femine uiri plus fuerint q femine fcctus erit illi fimilis 
In pelle dc forte in fexu. Verbi gratia mulier quedam erat alba: dc cum 
coiret cum sethyope peperit filiam albam. Alia mulier nigra coiuit cu 
uiro albo:& peperit filium nigrum.ut patet hoc toto tempore * Verum 
eft q> fi mulier fit iuuenis:cum in coitu fit memor fui uel uiri uel alteri- 
proprie cum femen diffundit generatiuum genitum erit omnino 
(imilis:& iam probatum eft miles dc in aialibus.Cum uero fperma exit 
coitu eft maxima delectatio in naturali corporali dc fpirituali £m qtita 
tem illius dc tefticuli de quo exit.Sciendum eft q> ex dextro maior e dul 
cedo q ex fimftro:& ex multo femine q ex pauco: quia fperma diffun- 
ditur completa astate per caufam:ut unufquifqp manuteneat fibi uitam 
producftius. Di cimu s q> cibi funt quibus femen augmentatur in uafis;ut rapse:cicera:earnes recentesigalline.-eaftratl.porci non (afithoua forbi 
lia.fabum fractum,cibus de paftarpanis recens no calidus dc. Sunt ai* 
am quibus cibi (t men deficit ablcp emiflfionerut carnes falitse:cibi acri 
d acerbi.panis ficcus ut.xv.dierum d bifcodrus dc. Item ciborum qui 
dam inducunt luxuriam: ut fcinchus:oua forbiliarcafcus dulcis: eruca 
ficca.uinum purumtoftraca (aturitas conueniens ciborum d qusedam 
elechiaria/Mouct autem luxuriam ipecies decoris alterius corporis ad 
corpus fibi amore conueniens uifu d tactu. Verbi gratia Si uir bene ui 
deat mulierem iuuenem d pulchram d econtra. Et per uerifimi!em:ut 
fi adolefcens adornetur ad initar puellcc uel habeat faciem inclytam ut 
famella qua contingit fortis motus;ut patet in fodomitis. Sunt eri a qu! 
dam cibi quorum comeftione caftitas conferuatur:ut portulaca; lachi* 
caieruca uiridisiacetum c6pofitum:cucurbita:cucumer:ieiunium:pau* 
cus cib*:portatio iafpidis d thopation:abfentia corporis decorati seta 
te d adornatione. Vir habet uirtutem calamita; ad mulierem; d muli* 
er ad uirum.quce uifu propinquo tactu ad inuicem coniunguntur:d fu 
cut de chalybe d filice exit quandoqi fcintilla. Ita de ipei mate exit qua* 
doqiconceptio.dmatrixeftembriorficut olla ad coqucdum epulum: 
d lar ad frigatiam de pafta.Et feiendum eft q? raro accidit q> exeat fper 
ma ex utroq? tefticulo uno coitu fcilicet utriufq; agentis d patientis.d 
ob hoc una tantum fit conceptio uel creatio:quando conceditur delu* 
per dono gratias nec aliter. Sed fi ex duobus tefticuhs utriulq? coitum 
facientis fperma exierit d in duas partes matricis diflundatur: due fiuc 
creatura uel amplius f m diffufionem per loca matricis. Vnde cu ma* 
trix coftet ex feptem cellulis fiue crilpaturis ut patet in uentriculis oui* 
um d porcarum d eseteratmulier poteft feptem filios cocipere d por* 
tare. Volens autem domine Imperator q> omnia d lingula cognofcas 
pertemetipfumrquomodo embrio concipitur fiue generetur ex utrii* 
que coeuntibus in congruo tempore d coitu fafto conuenienter: in* 
quirentibus nobis aperte dicemus fm q? nobis per feriem uidebitur 
enarrare. 
(TDc tempore coitus mafculi d feminas d de defecTn ipfius» 
Capitulum fecundum» 
Rincipium temporis coitus fcilicet in quo fperma dulciter exi* 
■ \ uel amare in maiculo eft poft complementum annorum.xiiii* 
JJ~*d deinceps ufque ad annum.lxxvii.ad plus in femina uero poft 
complementum, xii.annorum d deinceps ufque ad.xl.annos 
ueU,adplus;& cum hoc fpermatis exitu incipiunt pili paulatim oriri in pedHnc unitas quorum dicitur femur. Similiter nafcunrur in narib* 
nafi:in maxillis mafculis:fub aflfelliis:& circa fexum deorfumrfuper bra 
chia:manus:& crura:Sicut incipiunt oriri in tempore neris frondes in 
arboribus:& in herbis flores:& rami.unde porri corporis aperiuntur: 
dc producunt aliquid fui generis extra folitum. Item fibi uox mutatur. 
Caput uirgse mafculi decooperitunmamsefemina: incipiunt tumefce 
re uterqj naturaliter fe mouet ad coitum: ex magno delecfhj pariter in 
naturalibus membris: nifi libido fkrpe refrenetur per accidens: ut per 
ieiunium dc per afperam uitam ciborum.poft autem fpermatis emiifio 
nem utriq? mutant figuram principaliter in facie:& uirtutem in carne: 
dc confuetudihem in moribus: in ingenio. De coitu 
dicimus q> fi quis ipfum nimis etiam in diebus contrarii 
temporis ei multa contingunt in contrariumtqucC quidem faciunt cor 
poriifta quae dicimus nunc. Nam coitus cotinue factus torum corpus 
infrigidat & deficcat ab humoribus:& talem actum fentit inconuenien 
ter cerebrum capitis dc oculi: quia cum cerebrum plenius Iiquidetur ut 
glacies in fequenti die dc proprie in mane oculi lachrymant.contingit 
dolor capitis qui dicitur foda fiue emigranea & proprie circa hora no* 
nae dc deinceps.Diminuit etiam coitus incouenienter fadtus uices om* 
nium membrorum;cum fit fperma colamentum ipforum. Moero cor 
pore figura fit torpior in afpectuuifus oculorum abbreuiatunuita an* 
nihilatur:debilitatur fpiratusiappetitus cibi perditur.Homo fit obliuio 
fus piger in eundo grauisdn moribus folitis fimplici* 
or in ingenio groflus:in laborando uanus:in credendo alteri uelox.Ca 
pilli fibi facile citius canefcut:& fit caluus in fronte dc in fum 
mitate capitis:facile infirmatur ab aere corrupto:Qiii cum patitur non 
bene memoratur temporis in quo coiuit nimisiuel contra documenta 
confiliorum coiuit natura. Et de iftis omnibus fatis patet per contra* 
rium ut in pueris uel puellis nondum corruptis:quoniam ad talia non 
incurrunt:quia non canefcuntineq? caluefcuntimo capilli fibi crefcuc: 
ut herbas in horto.Et hoc patet in triciis puellarum uirginum antequa 
coeant quae poft multum coitu pdunt capillos dc colore.Et tunc per ca 
pillos dc colore ualde mirantur caufam ppria ignorantes. Idem eft de 
uiris.quonia bene per pendut de cafu capillot£:& de dolore capitisrquc 
emigranea appellant.fed non cognofcunt q> freaues coitus no eft in co 
gruo tempore factus.Vnde fup hoc qda dixit dc oene:& memorice fir* 
miter tenendum eft. Vere coire iuuat:hiemis quoq? tepore confert.Sa* 
nus in autumno fi uis tu fore coito. Vnde qui a contrario tempore fibi 
no cuftodierit nimio coitu dc fleubothomia dc cibis cotrariis coplexioi fuse fccure afpecTet Ifintufateiii periculofam in breui temporemifi 
te fe adiuuet maxime medicinarum iuuamento. Tame dicimus q> qui 
nimis penetraueric muliere m:lauet fibi nares 6: pulfus brachiorum dc 
pedum bono uino dc comedat bonos cibos.ut reftauretur quod deper* 
ditum eft de (emine & de fanguine.Sur autem molti qui fanitarem 
cipiunt ex ufu ueneris: quidam facile infirmantur uakc n.fanguink 
cis.nocetuero fkgmaticis:cokricis:&: melancolicis. Et prodeftfim cau 
fam interuenientem dc ftatum. Qui enim multum mingit ftepe recipit 
nocumentum per coitum eo q? fuperfiuitates corporis fuftkienter nu/ 
dantur per utinam qui fi utatur coitu facile infirmatur dc cito moritur* 
Verum eft q> quedam faciunt (atis urinare.ut caro uolatilium:& omne 
diu retitium ut petrofiIium:crocus;cicera:rapae:fafeola:nuclei ceraftv 
rum &c.Sed fi pinguis fanguinitate non utatur coitu dc fuperfluitate (e 
minis:q> nimis implet uafadokr infirmari ut patet in damicellis : quae 
nimis conferuantur inuirginitate.in uiduis.ft religiofis 
marculis. 
(jTDe occafionibus generandi dc non generandi dc de menftruo mulie 
t uni. Capitulum tertium. 
Dicit Ariftotcles ceflTante caufa cedat effedus.Vnde multae funt 
caufcc generandi dc non generandi. Caufa enim generandi eft 
primo uolutas dei. Secunda caufa eft fi ftatus perfonarum fue 
rit bonus in fanitate:& congruus in ufu regiminis ciborum dc 
potuum:& ecotrario. Vt uero mulier generet ifta funt principaliter pre 
fcienda fcilicet ut matrix fit fana dc in luo loco dc non fuftbcata:& 
nae complexionis in calidicate; Sperma utriufq? fit diu referuatum : dc 
praecipue uiri ad hoc ut fit bene uifeofum dc coctum fua digeftioe: Am 
bo coeuntes mittant (emen ut commifceantur: Virga fitlonga.mulier 
iuuenis uel qua: non deficiat a.menftruo: Matrix contineat fperma 
ceptum ad minus per mediam diem: uitet mulier coitum hinc ad tres 
dies .nc addatur aliud (emen.uel ne aperiatur orificiummec mulier edat 
tunc cibum frigidae natursemec fleubothometunnec recipiat frigus.& 
fic poteft ualere coitus.fecit enim ad concipiendum unus coitus tantu: 
Quando mulier coit uolens grauidari debet ftare cooperta cu uiro ftri 
dra:dc tenere anum eleuatutruut femen melius intret: dc plicata in uno 
latere fim q? grauidari defiderat.fada grauidatione fe diu cuftodiat.& fe 
deat in loco cum anno pedibus dc renibus. De mentruo dicimus q? fi a 
cane comedatur purum fit rabidus: dc fi afpergatur herba uirens ficca*» 
cur infarurat hominem certa datione: dc reddit leprofum. Menftruum 
eft fuperfluitas ciborum qua: non bene digeretur defedu caloris natu^ ralis:unde eft (penna eft ad cocipiendum utile dc necef 
(ariumrut erat alumen in confedrione tindurx: & fi deipfoin cellula 
quicqua non fuerit generatio no uaIet.Sed fi de fpfo nimis fuerat in 
co compofitionis:conceptus erit lignatus in malum. Et fi fiat 
ti.o temporis fui decurfus creatura erit male fi gnata.ut gibbo dc extera; 
aut efficietur leprofa dc extera. Et fi mulier fit memor alicuius cum Ce* 
men diffundit cum uiro creatura aflfimiliabit illi in parte. Et ut eius mc 
moria fit utilis:debet doceri a uiro: q> no recordatur tunc de tali uel de 
tali.Crefcit menftrutf dc decrefcit fm lunam dc mare in fimili dc ita fper 
ma utriq? fexui:unde poteft cius augere.requirit exitum. Sciendu q? mu 
lier molto abundans menftruo pauco abundat fperinate: dc ideo no cu 
rat de coitu:& econtrario. 
GTSigna mulieris calidx naturxA q coit libenter. Capitulu. III1. 
fgna autem calidx molieris dc qux libenter coit funt 
tus.completis annis duodecinnfitad minus femel corrupta.ma 
mas hns paruas dc illas conuenientcr plenas dc duras barbuta in 
locis confuetis (JVpilofa ut in cruribus dc pedrine dc affelliis: Cu 
Ius pili funtgrolli dc afperi:capilli crifpi dc curri.audax in linguarin 
quendo uox fubtilis dc alta:in animo fuperba alteri crudelis & non 
ne pia:ualde curialis receptu dc fadionc feruirii perfonis:& fv 
cipue notis dc amicis-.boni coloris in facierrecla in hafta.macra in eari- 
ne plus q crafla ebriofa. Talis enim mulier femper requirit coitum: dc 
complet in achi fuum defiderium.pauco abundat menftruo: dc quam> 
docp non eft exitus eius omni menfe ut exterisimo tranfit unus mem 
fis dc plus:ut duo uel tres.fed cafu ingrauidatur:paucum habet hxc mu 
lier lac: dc eft fortis grauida dc non grauida. Caro eius non fic feret in 
fudando ut contrarix mulieres: cantat libenter .Circuit loca 8c deledta* 
turfolatiis dc ornatibus fuis:fi ea poteft habere. 
CETSigna mulieris frigidx naturx:& qux non libenter coit. 
Capitulum quintum. 
Ignauero frigidx mulieris dc qux non libenter coit funt 
ifta : nimia pueritia: mamx grandes dc proprix molles: 
nuditas pilorum in locis qux folent eis abundarccapilli 
longi multi dc extenfi cito crefccntes:de facili pauida: in 
loquendo contra alterum non eft audax facile credirom 
nia qux audit.& ideo couertitur cito ad bonum dc ad ma 
Ium eft condolens alterius miferix ac pia.futuens raro defiderium co* 
plet carnes habet undiq? molles*: in flatu loquendo eft debilis dc omni 
membro perfonx.multo abundat menftruo; dc ci difeurrit omni mc» fe ad inftar maris per Iunaili:pTus tendit ad pinguedinem g ad 
dinem:in facie eft pallida uel nne colore: cito ingrauidatur: <5: grauem 
habet portatum plus & minus fim uirtutem embrionis: pofl partum 
multo laclc abundat Signa autem grauidationis in muliere funtifla 
multa.uteft tranfmutatio ftomacficeflario menftrui &c. Tdeo 
tur & tranfinutatur in aliquo a flatu priore pro eo q> meatus 
nis funt impediti:& menttrua in uenere multiplicantur. Ad impregnan 
dum ualet ante coniun&ionem flubothomia pedum mundicies matri 
cis & fimiliter fi fe excufet de coitu loquela. & hoc facit fa?pe 
ferne uideatur eflfe impiaretiam propter uererundiam citius impregna- 
tur puella g femina matura propter teneritatem fuorum humorum: 
quia facilius commifcentur: & conuertuntur in corruptionem: citius 
exemplum efl in plantis nouellis arborum:& mulier parua cum 
ri parit dolore g magna: de debilis g fortis: & frigida g calida: & pin- 
guis g macra Forma autem pedum fignificar conditionem uuluse hu 
kc & flridtse.ex qua fit partus. 
CTDiuifio capituli. Capitulo. VI. 
Voniam mulieres non habent in fe cantum calorem Innatum: 
a quo malos humores in eis abundantes ualeant deficcare:neqi 
poliunt pati tantum laborem neq* tam fortiter ut faciunt uiri: 
ideo funt eis debiliores in omni uirtute & opere:& maxime cum 
plent fuum coitum. Sciendum q? natura ob hoc fibi tribuit quoddam 
purgamentumiquod flos nominatur 'in uulgari: & menflruum in 
ptura.hunc autem humorem uirtus natura: eiecitab eis omni menfe 
a.xii. anno inantea ufq? ad annoc. xl. uel.l. ad plus: nifi fint grauidse 
uel laclanfes: aut/eis caufa interueniac g ftringatur: uel nifi 
liter fit quafi hermaphrodita: uel minus calida: naturee unde 
res poflqua funt completa: a:tatis mundantur per menllruum uel eoio- 
rum uel per fudorem ut ruflicana:. Vnde fi qua: uiri fmpe uirge 
ant uel uirga firici utquardam uidua:& moniales 6c ccetera fiunt 
crse & in facie Iiuidse Sciendum q? plus nocet eis una expeditio coitus 
g femptem uiro.fed fi raro coeant uel non: 6c bene fluxum purgenturj 
cito incraflfantur:nifi (eminis faciant laborare.uel ieiuniis: & ideo ali> 
quantulum concupifcunt coitum caufa caloris naturalis multiplicado 
lemen fed fi bene uiuant cibis & potibus: & non grauiter fatigentur in 
digentes coitu ;ut uidua: morbida: & quaxiam monacee dc reclufx.faci 
fe infirmantur.efficiuntur liuida: & reumaricjc:& miferscuiuuntin 
(latu (ui corporis hoc de hoc medici non femp bene per 
pendunt.de eft magnus defedhis in eis folo errore.Sed cum non fit fibi luftuttt talia explorare confulcre debent iuxta honeftatem in comeden 
do uel abftinedo: & q> parum comedant.uinum temperent fe multum 
fatigent d: non ftent ociofae:aut in oratione nimiard: eat per loca hinc 
illucunde per hanc uiam cefTant tentationes carnis & humoris fuper- 
flui.Si uero mulier fluxum patiatur.d uir eam cognofcat.facile (ibi uir 
ga uiciatur.ut patet in adolefcentulis qui hoc ignorantes uiciantur qua 
doq? uirga quandoq? lepra.Et fi mulier tunc conciar conceptus efficies 
turuiciofus defeclru membri:ut digiti uel uirtute uifus&c. De flore mu 
lieris eft ut arboris:quoniam fructum non portat nifi prius florefeat. 
Motus uero menftrui eft £m LunamrSpermatis uero £m Solem:d do- 
nec mulier abundet flore fle poteft concipere ficut uir qui femine uir-* 
gam erectat;d ficut multis caufis contingit fluxus fructus ab arbore; 
Ita poteft conftriclura.Vnde pro utraq* caufa folet mulier grauiter ia», 
firmari A ideo ualet exitus fanguis de nafo &c de uulua &cc fDicit enim 
Hipocras q> mulier nonpoteil concipere propter nimiam gracilita-. 
tem dc macredinem d propter nimiam pinguedinem. Caufa elt quia 
ex utroq? cafu os matricis e it ft rictum ftrichira cuius femen non intrat 
repente. Conftanrinus uultq> mulier habens uuluam nimis paruani 
qua? cognofcitur forma pedum non coeat.ne pavtu pareat 
ta.Sed quia funtquedam mulieres fanitatem percipientes frequenti coi 
cu:ut quidam uiri dicimus q> omnino coeant licite: aut portent fecum 
iafpidem uel thopation drc.uel uitam faciant regularem. De embrione 
dicimus q> eft fimilis frucftu qui adhuc pendet in arbore: quoniam du 
eft tenet in ramo cadit leui occafione dr perditur:fed quando plus cre- 
fcit firmior efficitur obftansuiciis:quibus cadac.eum autem eft natura- 
tus ut pirum & ficus cadit d ita eft de embrione creato:quia donec non 
eft bene ligatusiin locho fuce fedis facile cadit fiue per faltum fiuc per 
ballum dc. Vnde circa principium fui ortus d: circa finem fuce natiui» 
tatis facile caditdn medio uero horum duorum temporum non ita le- 
uiter cadit.Temptis uero periculi eft primus menfis fecundus feptimus 
octauus nonus De primo menfe dicimus propter teneritatem nouira 
tis:& de fecundis propter natiuitatem.Hipocras dixit quod femina pre 
gnans ante menfe m ocftauum nec poft (eptimum fleubothometur: fed 
menfe quinto d fexto (ecure fi ei fit neceftaria: uerum eft q> cum timo- 
re fieudnm eft & paucus fanguis debet cxtrahi:d tutius eft fe abftinere* 
Homo non debet dic ere coram pregnante & precipue puella* 
xx.annorum aliqua quee ipfa cupiat ardentermec eis ualeat habere.Cflf 
iam multe mulieres perdiderint embrionem.Et fciendum q? eft appe- 
titus eius tranffcitur in embrionem. Et ideo pro utrocp tacendum eft * Si uero mulier grauida omnino glifeit comedere cretam uel carbone 
&c ne fibi fit periculum edat modicum.pro medecina utatur citeribus 
affatis fabis evc.Cum uero pregnans appropio quauerit partui:& 
at caufa motus dolorum utatur balneis:& ungat fe oleo oliuce:& pedes 
oleo rofaro fi inflauerit eos uei aceto aequa debilitato.HcC fatuae uolun, 
tates ut carbonis calcinsc &c plus contingunt in prima grauidatione &c 
fecunda q poftea.Si pregnans quandpqp perdat fanguine ore uel nafo 
uddeiubcus fignumeftq>fcctus eft nimis debilis 8c in periculo cum 
non polfit recipere folitum nutrimentum quauis humores fint multis 
plicati in uentre pregnantis.Et cum fluxus contingat ex frigiditate.fibi 
fubueniendum eft cibis calidis & ficcis natura in primo gradu uel in fe 
cundo:aut cibis calidae & humidae naturae:ut zinzibereicuminoicarni 
bus recentibus:ut gallinarum.: iure petrofiliorum lacte amigdolarum: 
ouis forbilibus;cieeribus fractis odoribus mufei & thuris & 
diPrdegnantium quaedam facile parturiuntiut bene fana:. & habentes 
os uuluae latum.matricem magnam:& quecjplus funt macrae q craffsc* 
Grauiter uero parturiunt multum puellae innrmae;cralTae:& debiles ha 
bcnces os uuluae ftrictum. 
CTSecunda diuifio capituli* 
Capitulo* VI1» 
Tem dicimus de coitu uirtuofo&de generatione creaturae q> 
Xuir non debet coifte recenter neq? mulier fpacio octo dierum ♦ 
Sciendum eft q? quanto magis fperma utriufq? fuerit 
rum tanto & productum & fi idem fperma ex bonis cibis fuerit 
feneratum tanto magis erit digeftum Sc uifeofum ac uirtute plenum* 
n concipiendo uero mulier non debet efle plena floribus neq; omnix 
no uacua:fed nouirer mundata.ita q? matrix fit aliquantulum munda * 
Et quoniam uir effundit femen 8c ipfa fuum ut ambo femina mifceanx 
tur.& cum peruenerit ad punctum exitus annum teneat eleuatum fuo 
poffe procedendo ftudiofe uerfus illam partem cuius generationis glk 
frit concipere: memorando alicuius furmofi: & femen bene difcurrat 
jn cellulam matricis per longunrut embrio recipiat formam laudabix 
lis longitudinis* Completo menftruo oportet ut mulier confcftimiax 
fuper illud latus: in quo receperit femen:& multum repaufet: nec 
uuluam abftergat intrinfecus: nec motum fui fariarmec urinam effunx 
dat nec fe eleuet de lecto ea die fingens fe dolore caput & cete * Vel ad 
minus in eo latere dormiat tres horis: & ft non poterit dormire:fic tex 
ceat calida.quando autem de lecto furgere uoluerit plane fe moucat:& 
ftauiter uadat; & omnia faciat a curfu in ea die fe abftineat a faltu ab alio coim.a quaffatloeia tttulto cibo & pofu.Cibus eius fit (anus & bo> 
nus Gc bene coctus: poft prandium dormiat aliquantulum ftans 
perta: ut (it calida: nec p olfit recipere frigus: nec fe permittat cogno> 
Fcereauiro per feptem diesuel amplius :nc cella referetur. In late.- 
re dextro dicimus q> mafculus concipitur A in finiftro femina: ut quf > 
dam uolunt.nos uero dicimus q> latus non facit ex toto fed lemen 
fticuli: quia de dextro exit mafculus: & de finiftro femina uerum eft 
q> complexio lateris proficit generationi: & cum femen exit de 
culo dextro fentitur maior dulcedo q de finiftro q? prasdidta fine 
uera iam probatum eft miliesrqui habebant tantum unum tefticuTum: 
quoniam illi qui habent tefticulum dextrum concipiunt mafculos 
habentes finiftrum concipiunt feminas. Sciendum q? in hora 
nis eft totum iudiclum conftellarionis concepti licet fit occultum aftro 
logo»Vnde mulier debet notare menfem diem: & horam bono arbk 
trio quando coit coitu generationis: & tunc eftet iudicium facile. 
neralceftq? conceptus non celTat ex toro a prole. Vnde dixit 
phillus. Sa:pe folet filius fimilfs efle patri ideft proprio femini. Et 
aliusdixit frudibus ipfa lui qua5 fit dignofeitur arbor. In luper did» 
mus q> ficuteft impoffibile q> homo unum pedem reneat in terra i 
6c alium in caelorita impoftibile eft q? puer natus fit fimilis fuo 
tori omnino figura corporali uel moribus. Si quis uero his duobus 
careat ens magis uel minus: omnino non eft generatus ab eo qui 
trit & tenet pro filio qg cognouerit matrem. Nam de uno puteo mub 
ti poliunt aquam haurire. Qui uero pofuit femen in conceptu illum 
plus amat.A: ille plus fibifimiliatur tempore diferetionis. Et eft 
gula generalis q? filii quodammodo plus marcizant g parrizant. 
de regula generali eft q> quanto plus uterq? fe abftinct a coitu tanto ci- 
tius generat poftea coiens ? ut patet in illis: qui fe diu: feruaue - * 
runt: quia uir ueniens ad uxorem citu eam grauidat. Et eft notandum 
q> fi femen fit multum: & intret in omnes cellulas matricis : & ibi 
bito conferuetur feptem filii generantur: & feptimus eft hermaphodE 
ta fcilicet qui in medio generatur. & plus feptem non fperet habere in 
uno partu. 
(QTTertia diuifio capituli.Forma mulieris in matrice. 
Gapitulum odauum & nonum. 
Ciendum e(l item q> in primis (ex diebus poli coitum genere t5, 
e tum femine diffufo in loco ualirudinis marridsrcuius harc ell for 
mafim dilpofitionem diuinse potentia fit tanglac coagulatum fiue butirurmpoftea in tribus diebus fequentibus remouetur a qualitate 
prefadti lactis dc fit ranquam languis.in (ex diebus fcquentibus ille 
guis coagularur:& durefeit multum:& fit paruae quantitatis:ut perla ro 
funda.poftea in.xii diebus fequentibus formantur membra 
lia:qu« funt quattuor fcilicetcor cerebrum epardc tefticuli pofteain 
eribus diebus caetera membra generantur: dc generata difeemuntur in 
tota maflapoftea in fex diebus fequentibus caput diftinguitur a 
lis formans faciem fuper genua:& cor dc epar dc tefticuli cum 
pinquitatibas:fexernunt poftea in quattuor diebus fequentibus: qu*cqi 
membra totius corporis fuam habent perfectionem coniundtim dc 
paratinnut natura requirit. Et fic tota creatura in tempore diffinito die 
rum fuam habet eflentiam:quam ad perfectionem fui debet habere.ca* 
feftim uitam perpetuam recipiens ideft animam uiuentem de o creato 
ri fimilem.Et hoc totum patet ex uiro per hsec tria metra* 
T res in lacte dies tres funt in fanguine trini: 
BilTetii carnem:tcrleni membra figurant: 
Poft quadraginta dies uitam capit hic animamqi: 
Cum predictum germen fi fe habeat: eft paruiflimum plus formica & 
puncto quod eft in mafla dc qua infinite concreantur:ut oua cancrum 
forum maris. De concreatione feminae ita dicimus:q> ipfa perficitur 
in.lxx.diebus ad plus: dc in.lxv.ad minustunde corpore £fato eiufdeni 
datur ei anjma rationalis a deo fuo creatore:cui eft totaEmiilis :dc qua; 
non eft antiqua fed noua:uc probatur per Auguftinum:utide ficut cor.* 
pus eft nouiter creatum dc anima eft nouiterxrcata: dc in humano cor- 
pore locatur tamen in alio nunquam. Dat enim deus animam nouam 
dc liberam corpori nouo tanquam parer fuo filio tabulam nouam poli 
cam dc immaculatamiut cum ea addifeat dc fuper eam doctrinam exem 
pio unius magiftri uel multorum.habeatetiam diCtus puer poteftarem 
faciendi de rabula quicquid uoluerit boni dc mali ideft tenendi munda 
dc maculandi dc Iauandi:quod tempus ei durat donec addicerit.& nole 
do addifeere fibi auferatur a patre Jca eft dc anima nouiter data 
ri nouo;quia eft quodammodo in poteftate ipfius dc cura: obligata eft 
corpori nouo: cum qua dc per quam idem corpus poreft mereri laude 
bene operandbquo expedtat benedictionem aeterni patris dc beniuole- 
tiam angelorum &c.Similiter poteft mereri uituperium male operan- 
dirquo expectatmalediAionem eeterni patris dc maliuolentiam ange- 
lorum dc fa*nctorum &c. Vnde a deo repellitur quodammodo furoris 
ira cadens in manus inimicorum fui: qui funt precdatores anima— 
rum fallentium dc non obferuantium mandata folius dei. Si quaeratur cur infani plene non loquitur & non uadit q cito eft natus ut poftea te 
poie procedcnte:cu anima fit perfera in corpore: refpodemus q> duas 
tunc caufteprima eft originale peccatum Ada::fecunda eft culpa corpo 
ris & non eiufdem animsexum corpus non fitperfedrum nifi fim tem 
pus:& non fim naturam unde crefcente corpore anima uiua (e, uirtutix 
bus manifeftat.De proprietate autem animas fatis praedictu eft in prox 
prio libro circa principiu quarta: diftincrionis cap.animo animas. 
jjrDe notitia natiuitatis puerorum:fdlicet quando pueri nati euadunt 
& quando non. Capitulum decimum. 
DE natiuitate infantium dicimus <p poftquam funt concepti aut 
nafcuntur uiui aut moriuntur antequam nafcantur uel nafcenx 
do:unde in natiuitate multa fdtur operatio ineffe propter opex 
rationem planetarumrdilpofitione quorum inferiora multipli 
:citer difponuntur. Et ob hoc didmus:cum luna in feptimo menfe mul 
tum hume&et duriciem humorunrqua: tenet quclibet embrionem in 
;uentre mulieris facta teneritate illi humores defcenduntinferius.ut fux 
perius exit fex illorum qui fteterunt in matrice per os uulua: aut cu em 
orione uel poteft exitum:quod totu fit operatione luna: qua: regit om 
nem hominem 6c feminam.Quare operante luna in artificiofa natura: 
fcetus exit folicite de renibus perueniens ad lucem temporalitacis:unx 
de dicimus q? fi quis nafcatur ante feptimum menfem penitus non cua 
dit eo q> omne«>pIancta: no funt operati fuam proprietatem iuxta cur 
fum luna: Sed ut ratio fingulorum plenius habeatur dicimus de unox 
quoqj menfe:ut infra patebit.Si nafcatur in primo menfe nihil exit nifi 
humor commixtus multa uarietate congelationis quibufdam filis eo 
quod tunc regnat faturnus .quo coagulatur totum quod ex luna fuit lix 
quidum. Si nafcatur in fecundo menfe fanguis fruftatum exit eo quod 
tunc luppiter regnat & dominatur.operatione cuius humor aqua:us ia 
conuerfus erat in fanguinem <fV in multa membra licet non fint fic forx 
tia quod tota creatura poftit haberi folida.Si nafcatur in tertio mefe rax 
ro q? nafcatur uiuus propter fui teneritatem cu ex facili laceretur in uex 
tre:nec habeat iuuamen fui licet habeat uitam. Suffocatur etiam nimio 
calore pro eo quod in eo mefe dominatur ei mars unde eft paruus can 
crulus.Si nafcatur in quarto mefe inexit uiuus:& fi uiuus ftatim moriex 
tur propter fui teneritatem 8c nimium calorem folis qui tunc regnat ilx 
li.Si nafcatur in quinto menfe licet uiuus quadoq? exeat no euadit pro> 
pter dominum ueneris qui eft planeta in genere feminino & in uirtutc 
debilis.Si nafcatur in fexto menfe non euadit prppter dfminum mercu 
rii qui eft planeta communis uirtutis:unde cum feparetura uentre.& fit fn coniun&ione cum luna quas eft deterior co no poteft euadere.Si na 
fcatur in feprimo mcfe bene euadit &poteft euadere ppter dominiu 
nec: cu per eius regimen fit ordo officiorum a planetis copletis in tali 
creatura.Copleto quidem ordine operationis, vii planetarum: quee fit 
in fine.vii menfis aut embrio nafeitur dc eurditiaut fi non nafeitur pdi<* 
cti planetae incipiunt regnare in creatura ordine ptaxato. Sciedum eft 
q> ficut in primo menfe regnat Saturnus in genere &c.in octauo mem 
fe iterum regnat &c.Si nafcatur in octauo menfe natus non euadit licet 
nafcatur uiuus cogrue fortis:& hoc eft propter dominium. Saturni qui 
tunc regna & qui fua frigiditate infrigidat eum:<!V claudit no ualentem 
furgere in animam.unde non uiuit ultra diem octauum. Si nafcatur in 
nono menfe bene euadit fm curfum naturae:eo q> tunc regnat Iuppiter 
qui eft planeta pius dc bonae complexionis.Si nafcatur in decimo men 
fe bene euadit.quia tunc regnat mars: dc ex fuo calore complexionem 
eius confirmat in melius:cum inueniat creaturam bene completam <Se 
determinatam.Item nondum eft q> propter illud menftruum quod mi 
icetur cum diftufo femine conceptionis in cellula matricis oportet de 
neceflitate quod quilibet homo natus tempeftiue aut tarde habeat quae 
ruor partiones ineuitabiles.f.uariolas:fturolas;ferfas dc fcabiem humi da 
uel ficcam.Et fciendum eft q> menftruum eft ita neceflarium ad concie 
piendum uelut alumen tinAurar q> nifi fit aliquid de illo in cellula ubi 
fit conceptio generatio non ualet.unde fi creatura nafcatur dc diu uiuat 
naturaliter purgatur ab illa immunditia. Sciendum eft q? fi erat fluxus 
quando erat facta conceptio dc de mcnftruo nimis in cellula: creatura 
concipitur uiciata in plus aut minus;& tunc uir fe debet abftinere a coi 
cu& mulier debet ei refiftere cum fagadtate curfus autem hufus 
ftrui eft quando luna eft media fiue rotunda:& ifte fluxus quandoq? per 
feuerat uno die:quandoq? duobus: quandoq? tribus uel quinq? fim 
ium lunae dc conditionis quantitatis uitiorum humorum. Et fciendum 
q> iudei naturaliter patiunt fluxum fanguinis per uirgam fm luna qui-* 
bufdam guttis ut mulieres. De menftruo poliunt fieri multa maleficia 
& de fpermate dc de capillis pilis dc fanguine & ueftigiis pedum in pul-» 
uere dc limo. Item fciendum eft q> fi de mcftruo fatis fuerit in coceprio 
ne.ipa creatura in iua itita fatis habebit de pdictis quattuor 
€c econtrario.Sciendum q> unaquarapafllo illarum eft purgamentum 
humorum illorum:quibus effectum habuit materia primitiua.unde ua 
riolm ficut dc fcurolae dcc. fignificant purgamentum fui elecfti. Sciendil 
eft q> donec infans eft in uentre matris uiuit de menftruo.f.fe pafeit de 
illomec recepit fuum alimentum per os fuum fed per umbilicum. 
de ifta eft caufa quia menftruum non difeurrit omni menfe folito:quia 
efficitur cibus embrioni;& habet decurfum in ftercus genitricis.Et hoc firftkiceer apparet per muTierem lactantem & perpuerum' liafcenrem: 
quia mulier lactans non patitur menftruum nifi per caufamimo men 
ftruum conuertitur in lac:6r quandoq; inciditur in ligamen infantis ab 
umbilico quandoqp reperitur in eo cibus;quem mater eo die comedit* 
Nato infante naturaliter nutritur Iad:e:donec eft fortior & manente uir 
gine in tactu piruleinafi dignofcitur;quia cartilago cft fo!ida;& cu eft le 
men corruptus ei fentitur partibus. 
(£~De modo nafcentis infantis & de uentre matris eius. 
Capitulum. XL 
E exitu infantis ita dicimus q> utercp exit foras per os 
uulucC.tamen prius cu capite fi fit bene fanus.St iendu 
eft q? mafculus nafcitur fupinus:& fi aliqua uice tenean- 
tur in aque balnei & moriarur moritur ore inferius.de 
femina nafcitur no fupina fed cu ore inferius.d fi alin 
qua uice moriatur in aqua moritur ore fupina. Nafcit 
enim prius cu capite quilibet.eo q> eftfibi quida itroi 
tus ad uita tcporalc.ut uideat mundu & eu cognofc at miferiis plenum; 
6c fuu defechim:& q? per fe nihil poteft facere A cum eft mortuus natu 
raliter portatur cum pedibus ante ad foliam in fignum fui exitus.dc 
cut per caput mundum intrauit ita per pedes extrahitur fuum finem ui 
dens. Sed fi aliter nafcatur:ut prius exeat pes uel manus &c uix euadit; 
& potius moritur fubito q euadit:& mater eius dolores & mortis peri* 
cula patitur.Sed fi infans uerletur in uentre:raro cotingit q? mulier eua 
dat de illo partu quin moriatur.Et ob hoc tutum eft habere bonam 
iletricem quse per faa fcientiam fciat foccurrere mulieri parturienti cu 
canto periculo.Nafcitur uir cum facie uerfus terram:eo q> prior fuit no 
cens:q cito exiuit de manu dei.uir narus uocc clamat Oa femina uero. 
Oe.quafi mafculis dicat o Adam quare peccafti quia pro repatior mile 
riam femina dicat in fuo lamentabili cantu o Eua qre pec 
cafti.na tuo peccato fum palTura miferabilem uitam in hoc mundo. Si 
autc uis fcjre quo infans poflfit exire de utero genitricis: cum fit gradis 
differentia inter creaturam & ianuajde qua exit: dicimus afpice lapide 
qui uno idhi oculi cum proficit in aqua fontis uel fluminis &c.exitab 
ea qm uifione oculoru comprehendi no pot apitio aqua: necj? claulura 
& fic .ppter lapide ipfa aqua no aliter mouet de fiio loco fiue ftatu <p fi* 
mile eft ctia de coagulatione falis & de exitu graminis herbsercui9 effe* 
ctus neqd finaliter cdprchcdi. Tte dicimus q> ifans fi nafiit ronabilirer 
eu confequi debet fecundina.i.illa pellis in qua ftetit iuoltirus ueluti ma 
net uitellum oui in pellicula tenui(Tima caufa cui9 no difpargitur A tn 
eft in tefta. Ha:c aut fecudina cu eft multu grofia no facile partu dirum 
pitur.de ideo infans dicit natus cu eft fubtilis penitus lacerat; Oc cruore teglttir.Sciendum eft q> fi infante nato mulier bene purgetur 
premanet fana:& ecotrarioinec eft mulier aptior ad impregnandum § 
poli purgationem partusiq q cito fluxu purgata IeuatledeIecT:o.& po- 
teft ire per domum.Solet enim purgari hinc ad.y.uel. viiaut.ix. dies ad 
plus:& donec non eft purgata doloribus affligitur. Sed fi ultra.ix.diem 
differtur purgatio in periculo cadit aegritudinis qua male grauatur: dc 
cito incurrit ad mortem. Vnde debet bonis dbis refici:& calida teneri: 
ne frigus recipiat:quo mater folet luffocari dc malignari. Valet fibi ftuk 
fae:quia faciunt cellare do!ores:& humores citius deficantur. Purgame 
tum uero parturientis occultatur uiris dc pueris:ne fit eis horrorrqa fan 
guis eft. Vnde ab obftertice abfeonditur in latenti loco domus: ut fub 
pede fcalarum uel poft hoftium i obfcuro.Si enim faretur a uiris quid 
turpium femina gerit eam taliter haberent faftidio q> eam tangere nol* 
Ient:& generatio filiorum faepe ceiTaretJtem fi parturiens no bene pur 
gatur illud quod tunc remanet indurefdt ad inftar frufti carnis.f.de die 
in diem quo fruftro mulier fe credit non diu ingrauidatamrcum habe- 
at in fe conditi omnes impregnationes appetitu dc uentris conflatione 
donec ueniat ad terminum partus prxfto lati .dc cum recipiat quafi om 
nia figna partus afflictione tamen nihil parit: dc tunc patet aagritudo 
nifi fibi fuccuratur beneficio utilis medicina; * Si queratur cur mulier 
non eft barbuta ficut uir:dicimus:& cum utriufp cibis dc potibus natu- 
raliter abundet multis humoribus natura eos depellit hoc modorquo- 
niam in muliere confumitur incremento capillorum dc fluxu menftru 
orum.Et in uiro per augmentum capillorum dc barbe.Vnde illi humo 
res qui conuertuntur in menftruum efficiuntur pili barba; in uiro: dc 
econtrario.Sciendum eft q> pili mulieris funt frigidi dc humidi:& ideo 
fuo pondere non poliunt plus afeendere q ad mammas in quibus con 
Uertuntur male.Capilli uerouiri funt calidi &ficci:& ideo eorum leui- 
tate afeendunt per quofdam meatu s ufq? ad fauces: dc ibi exeunt fauces 
porrofas fiue porros:ut fumus de foraminibus camini* 
rebus qua» nocent embrioni dc mulieri grauida;. 
Capitulum. XII: 
©Vita funt que nocent embrioni dc non genitrici:& econuerfo dc 
quaedam uolentes hoc pandere documentum dici 
mus q> herba papauer dc eius femen nocet utriqs.Caula eft quia 
inducunt lomnum utriq?.Et herba tingit pellem embrionis:ma 
cularcuius nunq recedit.Sciendum q> pauper dc rofula candida faciunt 
maculam candidam:& rubea rubeam.unde pregnans in cibo non uta- 
tur:ne infans fit fomnolentus uel maculatus.Caro leporis dc leonis no 
cent multum embrioni,quia ille (emp apertis oculis dormiti hic fimi 
liter acetum nocet:& fulzus.i.nerui pedum bou;& Iac.& cucutneneo q> nimiam inducunt frigiditatefruunde portat utriq* piculum.Cuminuni 
& zafranu nocent embrioni:& fuam tingut pelle in palidu colore. Cc' 
pe:allea:lactucse & anetu nocent embrioni: qa ex eis perdit uifum Mei 
6c aleum.i.radix magna in cortice nocent cmbrionis:quia uiciatur con 
junctione digitorum manus &c.Tarde nafcutur dentes:& eos cito per 
dit.Bafilifcum abfinthium fal& piper nocent embrionhquia ex eis erit 
carne ficcus:& efficit leprofus nimio calore:& habebitbreues ungues* 
Vinum purum ei nocet propter epilenfiamiCaro porcas ouis & a"ngui 
Ia: propter guttas in meduliis oflfium dc bauas in ore. Garo falita & ca> 
feus rufticus & ftiffr ictus ei nocent:quia ex eis fit ficcus in carne.Et glu 
thoifopus caruca carica pignolum offa in uino non multum potente 
iuuant embrionem & matricenrquia reddunt pinguem &c in facie colo 
re.faliua menta feniculum petrofilium ualentutriququia generant bo>' 
numflatum.-Saturegia pulegium dc borago interficiunt embrionem* 
Fumus candelle extincta:& lucernas.fubtellarium fulphuris & argenti 
uiui interficiut embrionem:6r nocent celebro mulieris.Cum uero env 
brio fe mouet habens capillos pftat ex illis dolorem mulieri in uentre 
fcu puncturas.Item fciendum e(t q? £m omnium humorum qtitarem 
tam temporis q perfonse coeuntis fit conceptio complexionatas ut ait 
Galicnus in microtegni. 
CTDc conditione lactis & lactatis & de infante lactete Capitu.XIIL 
Icftum eft fupra q> menitruum certa eft conditione conuertitur 
Din lac habens terminu fui afcenfus in mammas pectoris & exb* 
tum per porros capillorum. Qras uero multiplicant lac 6c ob> 
feruantpraster partum funt multa.ficut potus aqu£cfrigidas:ut 
patet i pauperculis mulieribus:brodium epuli herbarum:6e cibi paftee: 
laganearum-puluis criftalli:femen fenugrseci.-anifi aneti:& dormire:& 
continuatio Iactationis:carnes recentes;uinum bene Iimphatum &c.Si 
militer funt qdam lac deficcantia:ficut uinum purum fortis potentiae: 
nimia uigilatio noctis:participiatio in cibo & potu cum alia lactante: 
piperatum forteirofmarinus fal caro falita:panis ficcus: cafeusiimpre» 
gnadornimiatriftmatacetum&c.Sciendueflq? lac eft melius & peius 
£ m naturam eorum quibus generatur. Verbi gratia nutribilius eft ex 
brodio cibi paftas q ex aqua pura dcc. Lac mulieris nigra; & brunse eft 
melius femper illo mulieris alba; & rubeas:nec eft lac utilius infancti Ia 
cte fuas genitricis:& infans citius crcfcit& melius informatur cibis bo 
nis q malis & naturaliter imitatur ueftigia mortalitatis lactantis:ut pa 
tet per illum qui diu nutritus eft lacta: porca;: & per illum qui dudum 
lacftauit capram <fVc.quoniam prior libenter intrabat ueftitus in limum 
& comedebat ut porcus:Alter ibat iatim & libenter corrodebat piatas * 
Ille qui diu lactauir nutricem fifiulofam fuit etiam in cofimili parte fui fiftulolus. Lac pregnatitfs eft quafiulrus infanti: cum faciat cum cito 
inflatum uel (eneciam intrare. Vnde bene cauendum eft cui nutrici 
tur infans ad lactandum propter tanta pericula quas occurrunt. 
CTDe diCpofitione filiorum ad parentes & econuerfo; dc de lactato ad 
nutricem non propriam matrem. 
Capitulum. XIIII* 
QVia nafcentium quida Audio fi naturaliter fint 
maligni itudio in bonum reformant per caufam. uolumus de 
fingulis aliqua per tractare. Vnde eft quod quidam femel 
fcitur:uthomo& bos qdam bis ut auis dc maior pars pifciu dc 
quidam ter ut multiplex genus apes dc papiliones. Pullus 
uero bis nafcitur.fprimo ouumrpoftea pullus dcc.Ite animalium 
dam generantur coiturut homo dc bos. dc qdam fine coitu: ut anguilla 
cancenfcorpio ftc.Mufca uero dc rana coeunt fed nihil gignunt Jte na.* • 
fcentiam omnium quidam nafcitur uiuus:& uiuit ut homo dc bos qda 
mortuus uturfus.quidain fruflum carnis-.utleo.qdam canis* 
qdam potens ut qualia dc maior pars aialium dc qdam impotesrut ho* 
Sciendu eft quod ianguis canu dc infantu a bimatu dc infra abftp dubio 
liberat lepram p balneu aquce calidce faclu.De amore uero 
tis ad nutritu dc nutriti ad nutricem ita dicimus q? infans q nutrit in |v 
pria domo dc prlcipaliter a matre plus amatur aparetibus:&ipfe plus 
amat eos:q qui nutritur extra domum uel ab extranea nutrice;Quid fa 
cit hoc lac labor & ufus.unde qui bene nutritur i domo dc a matre plus 
matrem diligit omni tempore.fed qui extra domum nutritur diu redu,* 
dus in domum eft quafi extraneus refpedu alterius:tamen plus dc mi> 
nus £m locum propinquum & longinquum ♦ Et fuper hoc dixit qdam 
dc bene.Qui pcul eft oculis pcul eft a lumine cordis.Cur parentes plus 
amet filium q filius paretes.Refpondeo qa filius eft caro dc fanguis 
rentum:fed non econuerfo.unde illi habent pignus in eo:& non ipfe in 
eis.Cur genitrix plus ardenter diligit filium q pater dc condolet illius 
pafllone ei reddens fada oftenfa.Relpondeo qa in eo plus het carne dc 
fanguinem: plus dc diutius conferuauit focietate dc amicitiam cum eo 
portatioe in uetre dc extra ac nutridone laciis &c.Cur pater plus amat 
filium q mater.Refpondeo quia femen uiri plus fuit in eo:& eidem pa 
tri eft fimilior q matri.Cur pater dc mater no tam firmiter feruat guer 
ram filio dc diu ficut filius facit contra eos:refpondeo quia eoi£ eft ca> 
ro dc fanguis:& non e conuerfo. Vnde cu diu fint ufi illo ufu dc tradatu 
€c nutrimento fui laboris dc in tantum commodatum ideo contingit. 
Cur paretes amet plus primum q ccereros.Refpondeo qa nouus eft:& 
ni fi eflfet naturale q> parui fic amarentunmulri Cur coniuga> 
les plus ament unicu filiu j qn habent plures; rndeo quia fuum pigrius habent in eo:& cutti In eo non habeant amplias eo ideo cotingit. Cur 
auus &c auia plus caoteris propinquis fic diligunt nepotes:refpondeo qa 
ipfi funt radices germinis huius:unde uident recuperatum & renouata 
quod perditum erat 8c antiquatum.Cur quidam coniugales ita fe dili> 
gunt ardenter cum fint de extraneo fanguine:refpondeo quia in 
plexione funt fimilestut ambo fanguinei &c*uel quia fe in bona difpofi 
rione coniunxerunt.Cur quidam coniugales fe (emper habeant odio Ii 
cet ad inuicem commorentur.reipondeo quia in complexione naturae 
funt nimis dlffimiles ut unus fanguineus alter colericusiuel fe iunxeruc 
in mala difpofitione planetarumiuel maleficio herbaru funtligati.Cur 
fratres carnales ita fe diligunt licet habeant odio aliqua offenfa: de fiqs 
alterum eorum offendat coram reliquo.lllefucurrit fibi repenterrefpo 
deo quia funt membra unius fanguinis & una caro licet (eparataJd 
dicium eft in foronbus.Cur propinqui prole plus (e diligunt inuicem 
a extranei quauis morentur difperfe: refpondeo quia uirtus fanguinis 
non diuiditur:ut patet de fruftris carnis unius animalisrquoniam ubiqp 
eft eiufdem uirtus.Cur (anguinei ab inuicem extraneantur: refpondeo 
quia ceftauit u(us uidendi uel oftenfio interucit Cur uicinus unus plus 
amat uicinum q longinquum cum ambo non fint de una pro!e:re(pon 
deo:quia (anguis eft affinis unius ad alium:& propter ufumfe eidendt 
de forte (eruiendi.Nam fanguis habet uim uultui,Cur duo focii fic fe di 
liguntrrefpondeo quia uiuut uno amore uirtutis:quia utercp uult idem * 
Jd iudicium eft de compatribus & de artificibus unius artis, Cur chrk 
ftianus non bene amat.Saracenum & econuerfodicet utantur ad inuu 
cem & fibi feruiant;re(pondeo quia difeordes funt in ulrtute fideirquae 
eft maior quam alterius antecedentis .Cur homo plus amat canem qua 
porcum de gattam qua leporem & bouem qua mulum & equum quam 
afinum.Et ita de eseteris.refpondeo quia quem ex his amat eft ei plus 
affinis in bona uirtute ufus Sc feruitii.Cur amat homo plus amat befti> 
am quam lignum uel lapidemrrefpondeo quia cum eo homo habet ak 
finitatem propter uitam animaletmCur homo plus amat lignum qui 
4apidem:& terram quam aquam: 8c ignem quam aerem * Refpondeo 
quia magis recipit utilitatem uifibiliter de praedicfHs quae plus amat. 
Cur pueri plus cito ad inuicem congregantur & libentius commorans 
tur quauis fint diuerfae prolis.Et ita de fenibus & de mafculis &c.Et de 
auibus cum auibus:& non caeceris animalibus terrae & econuerfo refpo 
deo quia uirtus aetatis in fimilitudine uincit eos fic facere: unde dw 
<ftum eft omne fimile appetit fuum fimile.Cur frater non fic inamora 
Curinforore quae eft pulchra & delectabilis ficut in aliena refpondeo 
quia foror eft eadem caro & idem fanguis ut probatur de manu ad ma/ 
numfolotactuiquia de taftu proprie manus no capitur delegatio feu uoluntas : &ita eft de forore & de omnibus de proletum plus & minus 
f m uicinitarem linea? & fenfum difcretionis: 
GTSigna mulieris grauida. 
Capitulum. XV* 
mulieris grauidse funt multailter qua: aliqua dicemus hoc 
loco. Vnde fciendum eft q? mulier quando eft fadra prsegnans 
no in ea die nifi ffumprione coitus facH:(ed antequam fit unus 
menfis completus latis poteft dignofei ab ea & ab alterorga qua 
doqi ftomacus mulieris eiufdem tranfmuratur in aliud prseter folitum. 
Corpus etiam quandoq? tranfmutatur a ftatu in ftatu.ut a tecfto in 
uum:d: a fano in non fanum gutta uel caloredrcNam quandoq; muli-» 
er in uocc fit rauca: quaudcq; inflatur fuum crus uel coxa dr cuandoqi 
tranfmutatur a folitis moribus ut fi folita erat elfe humilis efficitur fu> 
perba d:c. Item dimidio luna: non patitur menftruum nec in toro tem 
pore grauidationis nifi fit ex magno accidente. Quod fi fic contingat 
aut floribus abundat uel embrio patitur infirmitatem.Et cum iftud cox 
tingit ipla mulier credit perdere fcctum uerum eft quod bene eft in 
riculo moriendi.Oculi pgnantis diminuuntur ideft pgnantis oculi 
cauanturrcito fit feflfa multo itinere uel alio labore acute intuetur.Pu Pii 
Ia: oculorum funt clarioresialbugo oculorum lalbatur ideft fpiffior ap* 
paret:capita mammarum extcndunturiubera conflantur de indurefeut 
a dolore Sputus fit uifcofior & forte fpurat fpiflus. Prcedicfta em figna 
magis contingunt impuella quam Imatura annorum d- in priori graui 
datione 6c fecunda quampoftea. Sciendum eft q? figna in grauida uet 
in maiori parte & quia non patitur fluxum tempeftiue fe cognolcit ede 
grauidam. Et ab illo termino connumerat menles: uenter etiam tufeie 
dolorem quandoq; in renibus fentit:in urina rotunda circa fundum ap 
paret ypoftafis.eadem ut nebula campia uelut bombix: Et omnino ma 
crior § pinguior: dc in inceflu aliquantulum grauior poteft quartum 
menfem. 
CTSigna mafculini concepti in muliere'grauida. 
Capitulum. " XVI* 
Tgna mafculini concepti in muTiere grauida funt ifta:mama 
xtra fit grolfior & durior paulatim ideft de die in diem: uerum 
eft quod poft duos menfes fortius paret & deinceps donec lafteC 
grolfior manet licet finiftra fit grofla. Vnde qui hccc nouit fi nu 
tricem inueniat Iadtantem dr uideat difcrete ambas mamas poteft ei tu 
te dicere fcio quid peperiftud: notata mama ei dicat. Et tuc audictes ue 
rltateualde mirabuntur. Voles dicere iudicium pro maiori parte dicat: 
qusc fi fuerit dextera dicat mafculinu: d: fi finiftra femina. Item fiat in 
facie colorata plus foIito:pellis in facie clara & muda&ddectabilis;fit etiam macrior foIito:ac bene comedit & bibit Icuis incedit.ac fe fentit 
ia pedibus nifi fit per accidens; Venter fit rotundus; 6c in pelle exten; 
fus ac durus ientitur tacturnec turbatur multum leui occatione. Motus 
in uentre fit frequens idem de die & de nocte. Sciendum eft q? fi 
er concipiat mafculum in finiftra parte conceptus no eft tam bona: cq 
plexionis uelut in dextra, 
HTSigna feminee concepta: in muliere grauida. 
Capitulum. XVH. 
Igna feminee concepta: in muliere grauida funt ifta mi 
ma finiftra efficitur groflior dextra plenior 6c durior:ta» 
mc eft quodamodo mollis ad inftar modo pulmonis ha 
bens fruftula cuiufdam duriciei in eadem:& hoc eftpoft 
tres menfes de die in diem paulatim:uenter fit plus 
gus quam rotudus 6; paru extefus ac durus in facie fit pa 
niculofa & in corpore pallida nifi fiat per accidens fit etiam pinguis in 
carne plus folitorcito debilitatur leui labore &c ingreflu uiarum:& fe fre 
quenter fentit grauem:nec habet bonum appetitum ede di: debilior eft 
&c pauidior folitotoccafione fputum facit uifcofum.‘& flatus ei 
tur;uoce cito perturbatur exagitatione cotrarii cibi:grauem habet por> 
catum ex femina refpectu mafeuliqua: fe coceperit in dextro Iatere:qcF 
raro contingit:puelIa erit melioris complexionis 6c mater fe melius na 
bebit:& econuerfo raro etiam ei mouctur uenter. 
CTSigna probabilia quibus ad oculum & intellectum fcitur utrum mu 
lier fit grauida mafculi ut famella:. 
Capitulum. XVIII. 
Vita funt figna in genere & in fpecie; quibus omnis homo 
#1\gax poteft perpendere in muliere grauida .utrum habeat in uen 
tremafculumuelfemina:utillaqua:fupradiximus :6cha:cac* 
cidunt.Lacpregnantis in mulfumpalma:manus prius munda 
q> ftringas palmis ambabus:& tunc aperit uide illius difpofitionem. 
Nam fi fuerit in fubftantia fpifliim dc no aquaticum fignum eft mafeu 
li.Si uero fuerit aquaticum 8c no bene tenaxmmc eft fignum feminae. 
Alius modus:mulgeatur lac fuper fpeculum; & ibi permittatur ficcari 
ad foIem:quod fi ficcatum fuerit in modum per fe parifibiliter: eft 
gnum mafculi.Et fi fuerit extenfum de latere:ficcatum fignum eft femi> 
na:. In chiromancia eftiftud experimentum:fac tibi oftendereuna ma> 
num a grauida quam uolueris: & tunc confidera manum & eius mon 
lirum;que fi fuerit dextra eft fignum maris;fi finiftra eft fignum femel 
Ia: concepta:. 
GTQuomodo habetur noticia quot filios mulier debeat 
bereoifo primo Capitulum. XIX.  quilibet fdat quot filios cmaquasq* fhuTier debeat babere at* 
if Yfo primo partu.dicimus q> infans exierit de uentre matris fucer 
ac ceciderit deorfum: Ieuatufcp fuerit de loco per obftetricem: 
afpicicdi funt nodi illius umbilici qui irrogit matrici: dc quot- 
quot fuerint:tot filios poteft adhuc habere dc portare:.ppter quid dc nc> 
amplius.Sed fi nullus fuerit nodus nollum filium poreit amplius habe 
re uel generare: dc culpa erit fua & non uiri fi deinceps non generabit. 
Sciendum q? fi mulier nullum nodum habuerit in fe nullum filium po 
teft generare dato q> omnia bene faciat qua: funt neceflaria ad concipi 
endum:Et omni uice mulier perdit nodum unum qui incidit quotiens 
parturit radicem. Quot quero mnfculos fit quxcp mulier coceptura prl 
tuum filium hoc modo notato Quia quot coronans capillorum habe 
bit uel habuerit in capite quadam fimilitudine tot mafculos eft paritu- 
ra. Tn fecudo uero partu una corona fignificat untT partum mafculum: 
nullam autem feminam uel neminem alterius generis. Signum gemi- 
norum eft iftud in una grauldatione:quoniam fi ambo fuerint mafculi 
ainbac mania; crefcunt aequaliter A mulier eft macra plurimum dc be- 
ne colorata. Et fi unus eft mafculus dc altera femia dextra mima eft du 
ra:& mulier in facie illius partis eft macra dc colorata dc in altera parte 
eft epinguata aliquantulum & pallida uel panniculatauenter multum 
tumefcitA in dextro latere femp fit motus dc fortis in finiftro uero ra- 
rius dc debilis. 
HPCapitulum fignorum in femina grauidatqbus habetur notitia fi em 
brio eft fanus uel Infimius: uichirus fatis uel moriturus cito tam in 
uentre matris g extra. Capitulum. XX* 
Igna fanitatis & infirmiratis embriois funt multa de qui 
bus uolumus hic aliqua denotare. Verbi gratia dum co- 
gnitum eft cuius generis fit embrio fic dicimus quod fi 
mania fignificans embrionem prius fuerit plena dc dura 
conuenienter A poftea efficiatur mollis.Embrio eft infir 
mus.Siueronimisfuerit mollificataA prius erat multu 
extenfa dc plena mulierq; doloribus tormentetur.embrio penitus mo- 
rietur ante partum uel in partu iuxta conuenientiam aetatis perceptae* 
Et econuerfo exitus lactis a mama £gnantis eft fignum breuis uitac in 
embrioneA tunc patitur aegritudinem. Si uero mulier cum impregna 
tur eft beneTana A in ingrauidatione fua moratur A mamae non retra 
huntur a uirtute fui augmenti dc duridebnec lac diffundat abfqi uiolen 
ria fignum eft fanitatis dc uitae embrionis: nifi contrarium defuper fit 
fignum latenter a planetis fluxus menftrui uel (anguinis in grauida eft 
fignum infirmitatis embrionis potus aquae feminae. Similiter fi graui 
da nimis grauetur fui & pauida efficiatur dc diffidat eft fignum aegritu- dinis in embrione & paruse uitae:(iue nafcatur flue non» Huic fermoni 
addimus iftam doctrinam q? gracilitas mamoru in muliere fignificac 
paucitatem la Ais. Sed tale bonum eft 6c pingue r ut patet in la Ae ouis 
re'peAu illius caprae uel fruAusitem caleo utriulqi. Lac etiam dextrrc 
mamae eft melius illo finiftrae. Nato Ifante fi uifitetur a perfona fignd 
Salomonis habente ante nonum diem puer moritur penitus in breui. 
Si etiam fignans fuper tranfeat fignum Salomonis abortitur cito.Et (i 
pilus nafcatur fuper aliqua mamaru embrio infirmatur &c forte eadem 
mulier.Si mama lactantis in ore infantis multum teneatur ei dentes ci 
to nafcuntur & fine dolore. Et fi gingluarum inflationes funt lac mulie 
ris nigrae & brunaefr macras cj eranos eft melius infanti ad eum nu- 
triendum. 
(TDe animalibus in genere & in fpecie. Capitulum. XXL 
DI fterenria animalium tam in genere q in fpecie mulriplexeft 
.f.naturaproprietate: nutrimento ciborum ac diftimilitudine 
fui membralitcr:& q? fle implicant ad multa & ad diuerfa. Vn 
de fciendum eft quod animalium tam bipedum quam quadru 
pedum & deinceps quedam nafcuntur femel.ut homo & bos Qucdam 
autem bis.ut gallus 8c columbus.f primo ouumpoftea pullus. Quaeda 
ter ut papilio quia primo ruca facit ouum in folliculu: & ex 
illo nafeitur uermisqui cbuerfus in papilione rumpit folliculum de uo/ 
lat Tte animalium quxda nafcuntur parua&ftatparua:ut pulex & mu/ 
fcula. Qracda uero nafcunt paruadt efficiuntur magna ut canis:gatca: 
agnusporcus homo bos.fr quaeda efficiunt maxinra:ut elephas, irem 
qda funt domeftica A quaeda filuatica & quceda mediocria iter utratp» 
Sciendu eft q? aliqua funt quae cito domefticantur; ftr quaedam tarde 
difficult: r Quae nafcunt domeftica funt homines canes & oues. Qrae 
uero filuatica funt pulices lepores & cacri.Quae uero nafcuntur partim 
domeftica & partim filuarica funt pulli capra: &c. Ire animalia quaeda 
continent una naturam & coplexionc fui ut homo & bos. Quaeda effi 
ciuntur monftruofi ppter diuerfitate complexionis naturae ut mino- 
taurus ipocentaurusdaminia 6c firena.Item animalium quaeda moran 
tur (impliciter in uno elemento:ut filamandra in igne. Talpa in terra 
cameleon in aere.a l®c in aquis. Quaedam uero moranf comixte inter 
caetera elementa ut formicae alatae.lucertse.A: aues &c. Irem animalifi 
quaedam generantur per coitum ut homo bos equus & c. Quaedam fi- 
ne coitu fed cx fola corruptione clementorum:ut fcorpio:angui!la & ra 
na. O? aedam in ouo ut gallus & pauo & maior pars pifeium. Scicndu 
eft q? fecundum fignificationc animalium ab elementis omne animal 
Hio utirur A requirit in fuo nutrimeto unde qa pifces plus (unt ex aqu» 
§ de caeceris dementis uiuunt in ea & eam appetunt aues de aere«ho^ tuo dc terfa:&c,Sdendutti eft q? quatito plus aufs eft uo!atrix.& eadem 
maioris uolarus in alrum tanto pius cft aeras naturae: dc propinquans 
aquas ex aqua ut patet de aquila falcone groto dc de conchili * Et fi alal 
aliqua o c c*ne ceflfet a nutrimento fui elementi cito mutatur in ftatd 
priorem & aegrotat Jtem animalium quasdam funt molis fubftantiae 
dc dure:qucCdam longas.quas iam curte.quasdam grofte quae 
dam fubtiiistquedam late quedam ftrictc.Qiiedam parum uiuuntrque 
dam multum uiuunt:quedam facile quedam diftkile. Ite 
animalium quedam habent corium cum pilo:utequus.quedam lanam 
dc partim pilum ut afinus dc quidam pifces►Quedam habent pellem fu 
ne pilo dc fine Iana.ut uermis terreftris. Quedam habent pilos dc capik 
los.ut homo tantum.Quedam habent fetas dc pilos ut porcus . Qiieda 
fpinas:ut ricius & porcus fpinofus. Item auium quasdam habent in pel 
le penam qdam plumam:qdamfquamam.qda fpina:qdam groflfam dc 
afperatqdam fabrilem dc molle.ftem oium aialium qdam hnt labia ex 
quibus dicitur osrqdam no labia fed aliqd loco oris:& tunc dicitur mu 
fum uel grugnu:uel roftru uel fiftula.Et fic qdam hnt os ut hdqda 
fum ut canis.qdam roftru ut aquilaiqusedam foramen ut elephas Jtem 
animaliu qdam habent dentes ln ore ut homo dc canis:quasdam feripa 
turam dc non dentes ut anfer.ltem aialium qdam habent in capite cor 
nua:qdamnares:qdambai(rasJtemaiaUuqdam habent duos pedes i 
qdam quattuor:qdam fex.qdam octo dec. I tem aialium qdam uadunt 
& non uolantrqdam uolant dc non uadunt:& qdam quandoqp uadut:& 
quandoqp uolant.Item aialium qdam hnt roftru curtthqda longu;qda 
fubtile.qdam grofTumrqdam rectu:qdam tortum:qda Iatu;qda ftrictu: 
qdam acutu qda fumum.I tem animaliu qda habent in corio fiue pelle 
multam fupfluitatem:& qdam pauca:ut pili lanas plumerfpinse muciL 
!agines:& fquamas.Item qdam habent criftam ut gallus:& qdam galea 
ut upupa daudula dc pauo. I tem oium habentiu caudam: qdam habent 
curtamc[dam longam piloru uel fetas uel carnis uel pennsebomo dc d 
mia carentes caada loco eius habent mafculos I cruribus.Qusedam 
ro habent caudam no habent pulpas carnis eleuatas in cruribus.ln ani 
malibus crefcunt cornua ungulas:pili:lana:feta:capillus:penna pluma: 
(quamaipinguedoinedulla & fpina. Item animalium qusodam uiuunt 
in forietate libenter fui generis.ut apes:grues;columbi: formica:: oues 
dc cetsera. Quaedam uero foIitarise:ut fcorpio dc aranea. Ttem animalu 
um quasdam fiint multi coitusrut uiriauis: pernix: columbus: gallus: 
pafter dc mufca.Quasdam uero pauci coitus:ut mulier: ouis: gatta tuu 
turiuefpa.Item animalium quasdam funt multi clamoris ut 
V njs:porcus:columbus:rana:pafTer;&:c * Quaedam uero pauci: ut grues i 
Icpusrmulus &c.ltem animalium quasdam naturaliter funt pacifica:ut ©tie$:forfflteas:agni:& hirudtnes.Qusedam ocro bcllico&tuf grues: ci> 
conesetgallijhacdi &c.Ite animalium qusedam recipiut doctrinam 
florum morum:cito:ut homo canis fimia &c.Qua:dam tarde.ut bos dc 
equus.Qusedam nunq.ut ferpens:rana:mufca &c.Qva:dam funt pack 
fica dc timida:ut ouis dc cerua.Qua:dam fimplicia:ut afinus. Qiiccdam 
fapienriarut equus dc canis.Qusedam aftuta.ut draco dc ferpens. Qua:., 
dam fraudufola in malo:ut uulpes:lupus dc fcorpio. Qucedam fortia dc 
audacia:ut leo:urfus:draco:canis ligorius &c.Qua:dam igetiiofa.ut 
mo dc fimia.Quadam uerecundia:ut anfer dc homo.Qiiscdam in uere 
cuda utrana:mufca:afinus:porcus &c.Qua:dam uelocia:utIeo.Iupus dc 
ceruus.Qusedam uero pigra ut afinus dc porctrs. 
fQTDiuifio capituli de animatibus* Capitulum* XXIT. 
Mne animal habens pulmonem habet uocem dc econuerfo.Oe 
animal habens fanguine habet cor dc epar;& econuerfo. Omne 
\ 9 animal carens fanguine eft parui corporisrualde timidum dc de 
btle:ust mulca bibio cancer dc aranea:& econuerfo ut patet de ui 
ro bouc leone &c.Omne animal carens fanguine eft pauci cibi:dc econ 
uerfo Omne animal longorum crurium eftlongi colli* ptfunr grues r 
ciconecc cochaIes:& econuerfo.ut gallinse:paftere5 columbi dce.Omne 
animal non lactans non mingitur anfer:columbus gallina.dc 
fo:ut homo bosrouis &ca:.Omnc animal carens pulmone caretgula dc 
collorutpifcis cancer graneus cimex &c. Omne animal carens pedi, 
bus caret gula ut pifcis.ferpcs.ruxa.lumbricus dc uermis terreftris. Om 
ne animal ouans caret uefica ut gallinaipauo &c.Omne animal futues 
dc generans habet ueficamut homo porcus.& ecouerfour rana 5c m 
ca.Omne ouum longum&acutum in puncta reddit genus mafculinu 
dc econuerfo:ut rotundum. Omne ouum duorum uitellorum eft duo> 
rum pullorum.Omne animal fepe fpargens femen fuum:cito canefcit 
dc fi diu uiuit cito moritur frequenti rurbatione afflidtus:ac citius mori 
tur non fpargente.ut patet de uiro refpecftu femina: Omne animal §t® 
plus eft calidae natura: tanto magis crefcit longitudine dc groilitudme: 
ac eft fortius dc audaciusiut paret de uiro refpe ctu mulieris. Omne ani* 
mal multum calida: natura: groffam uocem habet ut patet de uiro re* 
fpecftu mulieris.Omne animal habens umbilicum cibatur per illd do* 
nec eft in uentre matris fua: dc non per os.Omne animal pingue eft in 
eeflu tardius macilento dc eft groffioris intellectus im omni ut patet de 
uiro panciato dc porco bene pingue refpedhi macilctorum. Omne ani 
mal eft calidius in dextro latere § in finiftro: dc ad comedendum plus 
faporofius.plus etiam eft in carne dc minus in adipe.Omne ouum lon 
cum eft calidius dc fanius ac faporofius rotundorcaufa eft quia mafcuTu* 
Osnne aial fsmininu nimis craflum no pot concipcrc.ca eft pp frigidi tarem matricis fir fui claufuram cum fir parum aperta pp adipe. Omne 
animal femininum habens matricem fuftbcatam uel cadetem extra no 
poteft concipere.Omne animal nimis (anguineum cito ex facili putre 
fdt prope oflarfir apoftematur uel in firmatur. Omne animal bene craC* 
Ium paucum habet (anguinem curabilemrfi: libenter bibit & faris.ut pa 
ret de porco.Omne animal habens aures mouet eas praster hominem# 
Omne animal habens fangutne habet cerebrum fi: neruumrfir econuer 
fb.Omne animal uolatile habens ungues curuos fi: roftrum uiuit de ra 
pina:coxas habet pulpofas fir pedtus groflum ac forte. Oes pifces corti 
cales ouant prccter anguillam fi: ranam. Omne animal habens pellem 
groflam pilos habet groflbs fi: afperos fi: (quamas fi e pifeis praster an 
guillam & tenca queeloco habent axungiam fi: mucillagi» 
nes ut patet de porco cae fi; boue firc.refpectu gatta: firc.Omne animal 
ouans parum curtos facitfomnos» Omne animal hnsplus 
quattuor pedibus caret (anguine.ut patet de cancro aque dulcis fi: (alfas 
qui habet decem:(ed loco (anguinis habet alium humorem ut patet in 
ape mufea aranea firc.Omne animal rugofum caret fanguierfi: cito mo 
ritur oleo.ut papilio.eruca aranea firc.Omne animal ouans habet pen» 
nas uel (quamas uel aliud loco prajdictoru ut formica alta.Omne ani» 
rnal habens mammillas eas habet fub uentre uel prope coxas praeter 
mulierem qua: habet cas in pectore. Omne animal generans omnino 
habet aliquos pilos.fi; econuerfo.Omne animal habens cornua habet 
pedes fdflos:ut caprabos firc. Omne animal habens dentes acutos ha» 
bet labium fuperius fciflumrut canis fi; gatta refpedtu aliorum uidelicet 
bouis.equi ficc.Omnc animal habens dentes (piflos dc fortes in opere 
eft (ana: urta: fi: Ionga::ut equusrafinus &c. Omne animal habens den» 
tes acutos uel rectos eft magnse iraeifi: libenter comedit carnes crudas; 
ut Teo.canis:urfus.& econuerforut homo: equus firc.Omne animal uo» 
latile & natans caret medulla multa in oflfibusrfi: habet corium in ofll» 
bu.v.utanferrefpechi gallinm.Omne animal multi (anguinis eft bonas 
difpofttionis relpectu eseterorum humorum.Omne animal uolans ca 
ret mammillis ut patet in gaIlina:aue:pifce:formica mufea firc. Omne 
animal auis parui corporis plus cantat q magni corporis fi; maxime 
in tempore fui coitus ut patet in philomena & colubo . Omne animal 
& omnis auis diligit fuum fructumrfi; gerit curam foliicita de illo pras» 
ter cuculam qua: facit oua in alieno nidorfi: ea non alit.fi: pranrer coru» 
amiqusedeferit pullos fuos ulq? in tertia diem caufaeft quia pluma eft 
alba.Omne animal naturaliter cognofcitfuos filios fir prima fir fecudu 
fi: eis § bet prius cibo fir mamam fix.omne aial generans prius dormit 
euante omne aial anuolum minus dormit aereorut patet in pifce refpe 
4hi auU.omne aial oofijrifs fs fomniat in fuo gradu.omne aial mafett/ finum eft in fhcfnbris fuls quodafflodo ftifnus feminino:ut patet in c5 
eris Sc anguillisrquonia caput mafculi eft minus capite femellae:& graf 
fa feminae eft maior mafculbomne animal carens fanguine fugit ipm 
libeter propter eius dulcedine ut patet de mufea (erpente &c.omne aial 
habens cor eft fapientius non habenteiut patet de uiro & uulpe: omne 
animal magni pulmonis fatis bibit refpectu habentis paruu.omne ani 
mal non habens parum bibit omni uice:& econuerfo.omne aial uiues 
de rapina parum bibit:ut patet de falcone &c.Omne animal generans 
animal habet femininum fexum praeter partum.Ec haec de animalibus 
in eorum differentiis ad praeiens diclra fuffkiant. 
UTExpIirit prima pars libelli huius de fdentia phifionomiac. 
CTNunc incipit fecuda pars.Procemiu. Capitu. XXIIl.&.XXllIL 
Euertentes autem ad docftrinam phifiono 
mias i hominibus frbeftiis dicimus quod 
animas fequuntur corpus: & ipfsc animse 
£m feipfasnon funt paftibiles a motibus 
corporis in quibus morantur certo fpacio 
uitsetemporalis.ln cuius ultimo feparanti 
& corpus manet. Hoc autem manifcftum 
eft de motibus ualde per ebrietate uini uel 
amoris uel trifticisc laboris dc cegritudinis 
Caufa eft qa corpus &aiaiiint unius copo 
fitionisainde agunt dc patiunrur.S ciendi? e 
cp inter cmtera animalia no eft turpius aial 
ad uidcdu fine ornatu alterius qua ho du e 
nudusmeq? paupius.Nam beftisc terrse nutriunt ipfum donec uiuit: ut 
aues cadi dcc.Verbi gra fol dat ei luce.bos ei coterit dc colit terram:& ci 
oia ducit de loco ad locurouis dat ei lanam :dc terra linu:auis dat f\bi pe 
nam &c.Sunt enim multa animalia quibus per confuetudine multi no 
mines dc multae mulieres appropiant pp beftiales mores quos habet & 
trahere uidemur extra uium humancc.naturscfe applicantes moribus 
beftiara.no tn dicimus quod ipfi hoies fint ipfa aiaiia.Sed in tm appel 
lamus eos beftiales inquantum uident errare abufitate huane fapictice* 
Et fiefepe dnr ac ;pprie appellant ab his hoibus q hnr odio mores 
ftiales.ut iri hoc exemplo.Vide huc Ieonemrhunc porcum:hunc afinu: 
hunc canchanc uulpcrhunc Iupu imperatore:hunc abbate.hunc rnona 
chumrhunc fandnmhunc angelum &c.I tem audiaris illum leonem.i* 
quia rugit ut leo dc clamat fortiter ficut leo. dc ita de ceteris fimilitudi» 
mts. Mores enim hominum non funt nili pafliones cortipofiti cor<* poris & anima?* Et tales non conueniunr alicui femper nifi quantum 
difconueniunt ab ufu gentium in loco regionis cohabitantium.Sut au- 
tem mulra figna phifionomiarrqua: penitus funt comunia tam in ho- 
minibus quam in aliis animalibus ut timor:fortitudo;audacia pauor; 
gaudium:triftitia:amor odium fanitas d segritudo. T amen fciendum 
eft quod phifionomia no eft fic recfta in beftiis fi< ut in hominibus.quo 
rum iudiciu eft folo uifu Capientis in membris paufibilibus uerum eft 
quod auditu d tactu habetur certa cognitio hominis. Nam uidendo ui 
rum conuenienter habemus iudiciu de itio A fic de muliere uerbi gra- 
tia in uifo uafas longus d groftiis fignificat fi putium magnum d econ 
uerfo dc fuper hoc dixit quidam d bene. Ad forma nafi dignofeitur ha- 
fta baiardi.Ft in muliere pes eft Tignum uuluserquia fi fuerit ei pes lon- 
gus dc ftrictus ac macer fignificat uulua longam ftridtam ac macram: 
& econuerfo.Item menfura medii pedis nudi eft menfura longitudinis 
uulua? totius unicuicp.Vnde dixit quida.Ad forma pedis tu nofies uas 
tnulieris.Subtilitas pellis in uulua & in uirgine cognofjrur per condi- 
tione labiorum oris in uno quoq?:quia grofla labia oris fignificat pd> 
leni groflam.d fabrilia fubtile.Nares nafi fignificat tefticuios hoc mo- 
dorquia groftee d lata: fignificant groflos d latos tefticulos:fubtiles ue 
ro ftridtos & paruos in omni quoru oftkiu dixit quida Tefticuli nudi 
feriunt ad labia culimec tanta feriunt poflint faciare forame; Semen co 
(eruant ipfum quoq? fpandere curat. Cognofcitur enim omnis iuuenis 
de uirginitate d corruptione per multa figna ut uterq; ad pirulam nafi: 
quia manente uirginitate canilago pirula: nafi fentitur indiuifibilis (ed 
fi eft uiolata fentitur ptibilis. In mafculo uirgaeredta difcooperitur& 
cconuerfo.Et in muliere os uulua: infinuat.Item dicimus q? figna com 
tnunia pro feientia non reputantur ut uifus oculorunr&c. Caufa eft qa 
omnes gentes bene fciunt q? per oculos eft uifus dc per a ures auditus. 
Vnde fi quis diceret talis uidet quia habet oculos iam derideretur dc ita 
dc lene propter figna publica fenedtutis. Aues ad pennam cognofeun- 
tur dc ad ungucsrequi ad dentes ad oculos dec. Vnde fi dicat leo 
eft fortis beftia porcus immundus farpens audax.gatta timida dc Prae 
di<fta enim dc fimilia fi uoce aliqua diceretur ab aliquo pro feientia no 
reputarentur: co cp talia figna funt comunia d omnibus nota unde ih 
his nemo dubitat:ut uifu uel communiter auditu. Item dicimus q> nul- 
lus homo uidit unqua homine ueraciter cx toto e fle fimilem beftia?;li- 
cet dicatur de fimiis:fed aflimilaf operatioe natura? in aliqb*;ut in mo 
ftruofis:in qbus non contradico.Immo poflfibile eft per arte d p natu- 
ra:ut fuit Ipocentaurus dc minotaurus. Vnde nemo pot phifionomiza 
rc per figna eoia fiue fint hois fiue beftiaru: fed per ligna propria tan- 
«u qua? Ucet oes homines poflent haberc;tamc no omnia habent in fe» Quis cnlm dubitat de (ignis eomunibus:& ea quis n5 noult& ideo Fio 
mini fapienti non conuenit q> cora aliquo dicat aliquod fienum de co 
mun(bus:ut uidens hominem fortem ex experientia dicat ille eft forti* 
ut Ieo:bene quidem fcitur q? ille eft fortis ut leo dcc. Oportet enim nos 
determinare (apienter omnia & fingula quae proprie dant fcientia ph! 
fionomizandi:ut ex hac fcientia quifj? eam fcientiam ut dicemus aper 
te in fequentibus ualeat inter gentes omnem reuerentiam 6c honorem 
famse cum proficuo adipifei. Singula enim illorum quas dant phifio- 
nomiam in nominibus funt ea quse fiunt in eis ex motibus corporis: 
fcilicct ex forma uel figura a fimilitudine cuiuflibet membri: etiam ex 
coloredneiusleuitateftgrauitate incertus flatu:&uoce&c. Sciendum 
eft igitur q> membrorum corporis hominis ad qua: propriae pertinet 
fcientia phifionomia::aIiud eft fimplex ut lingua epar;& cor.‘aliud ue* 
ro compofitumrutpes & manus. Quomodo autem hscc omnia fint dc 
habeantur in unoquoqj hominum cui tradimus praenominatam fcien 
tiam & non alterius animalis per ordinem capitulorum fub (uis rubris 
cis uefut nobis uidebitur Gcut & quibuftiam aliis uifum fuerit ut Hipo 
crati Galieno & Almanfori fufficicter dicemus fi deus uoluerit. Sed an 
tequam ueniamus ad totam intentionem noftri (ermonis ex praeroga 
tiua dicimus qp ualde cauendum eft in omni tempore ab obuiatione & 
focietate hominis infortunati per opus natura: fuperioris:ut ab hornis 
ne cui diminutum fit aliquod membrum: ut oculus manus &c. Caufa 
eft quia quilibet talium eft fadhis infelix:& ex fua infelicitate obftat feli 
ci. Et huic prseftat in multis nocumentum quod eft occultum homini 
Ignaro.cum ipfe non pofTit perpendere de hoc nifi per uiam huius 
dftinae uel per experientiam fui mali.Nam omnis homo fe melius po* 
teft cuftodire a fuo publico iam fadta offenfa q ab homine lfortunaro. 
|Caula eft quia nocumentum infortunati eft occultum.inimici ueropu 
blicum. Et eft fciendumq? no eft crearura tam bona: coplexionis qu« 
fi membro diminuatur q> non mutet ftatuni fuum aut in peius folito: 
aci multo in melius:quod raro contingit fi diu uiuit. Vnde didtum eft. 
Cauetea fignatis: Et alibi in homine fignato in aliquo membro no* 
confidas* 
CTSigna complexionis ratione coloris in facie. 
Capitulum. XXV. 
Olor albus in facie uel fufeus intermixtus quafi exalbedine& 
glaucedinefiuecolorgipftus fiplombeusnaturaliter 
II, cat frigidam complexione. Color rubeus & rufius in facie co> 
pofitus ex albedine cum multis Iintiginibus fignificat calidam 
cdmplexionem. Color albus in facie cum fubtilitare mollis morbibu* 
ac intermixtus rubicunditatc fignificat temperatam complexione Co lorbrunus in facie fignificat bonam coplexioncm.CoIor in pelleIiui* 
dus d etia in unguibus fignificat malam & frigidam complexionem* 
CTSigna complexionis ratione coloris in pelle. Capitulum. XXVL 
Orpus in pelle album & fictum in came habens aiiquid 
uel multum rubri coloris in locis congruis fignificat do 
miniu colera; rubea:. Corpus in carne crallum d in pcl» 
le album & conuenienter coloratum fignificat dominiu 
ianguinis.Corpus in colore brunum & in carne cralliim 
cum aliquantulo colore rubd fignificat dominiu fangui* 
nis cum melancolia.Corpus gracile fiue macilientum fignificat domt 
nium colere rubea;. Corpus mediocrefincer macru d groffum d in» 
cer album d brunu fignificat dominium fanguinis cum flegmate d ali 
quantulo meIancolia;.Corpus quod tacitu lenciturualde calidum figni 
ficat complexionem calidam. Corpus quod tachi fentitur frigidu mar- 
gis § calidum fignifi.ac complexionem frigidam.:Corpus quod tactu 
fentitur afperum fignificat ficcam complexionem.Corpus quod tadu 
fentitur molle fignificat complexionem humidam. Corpus quod te» 
pe fudat ex facili fignificat bonam complexionem. Corpus quod raro 
ludat fignificat frigidam complexionem.Corpus leue d fubtile inceffit 
fignificat bonam complexionem. Corpus graue ac pigrum incelfu fi» 
gnificar malam complexionem. 
IpSigna corporis calida; complexionis. Capitulum. XXVII. 
Orpora naturaliter calida dto crefcunt d bene.ut patet in in> 
g' | fantibusiac impinguatur uel dtficcaturaiena: apparet fibi per 
loca anhelitus ei elt maifeltus uox firma fortis & grolfa.in coi 
tu funt fortia d eorum appetitiua bene comedunt & digerunt 
ac geftat:multis abundat capillis d pili per locarqui partim fune grolli 
& ericii qc? contingit a mulco calore cordis.ut patet in leone gallo dc. 
|p5igna corporis fhgidee complexionis. Capitulum. XX V11T. 
aOrpora naturaliter frigida tarde crefcunt.parum impinguant: 
ueme apparet fibi manifdte; d magnasafihelitus eiusparuus 
uel quali abfeonditus: uox in auditu fubtilis uel acuta in coitu 
funt debilia d: raro eorum appetitiua:parum comedunt: male 
digerunt d eeftant in pelle funt alba fiue rofea colore: Capilli eorum 
fUnt extenfi tc longi fiue fint nigri fiue albi:d funt fubtiles facile timet 
d cxpauefcuntid ad laborandum funt debilia. 
GTSigna corporis humida; complexionis. Capitulum. XXIX. 
aOrpora naturaliter humida in carne funt mollia d leuia eoru 
iundhira: funt occulta; d pauca: fortitudinis unde parum poC 
funt durare laborem.Timida funt d pauida quafi ex omni.ma 
Ic dormiuntjfaspe moucmur ad luxuria. Nuda funt pihs: eiui oculi femper Iachrymant.pili & capilli eorum funt extenf} Jt fubtiles & 
boni ingenii ad addifcendum. 
OTSigna corporis ficcac complexionis» Capirulum» XXX» 
aOrpora naturaliter ficca in tactu fentiilrur afpera.in carne funt 
macra:in labore fortia & durabiliailibenrcr & conuenientcr co 
meduntiundhira membrum fibi funt manifeftar.Capilli & pi 
li funt grofli afperi 5c crifpi» 
GTSigna corporis temperati & fani» Capitulum» XXXL 
aOrpora temperata Scfana bene comedunt dc bibunt iuxta con 
uenientia fui digerunt &difponunt:res ei fapiuntbonae:famcx 
fcunt in horis conuenientibus.gaudent cum gaudentibus.bene 
dormiunt fuos fomnos:fe leuia fentiunt & uadunt leuiter: cito 
fudant:raro uel nunquam fternutant mediocriter impinguantur.in 
cie funt colorata in ta<ftu funt calida in eis quino* uigent fenfus conuo 
nienter iuxta conuenientiam aetatis corporis & noras. 
CTSigna corporis diftemperari & male fani. Capitula. XXXII. 
aOrpora diftemperata& male fana in omni funt diflimilia cor 
poribus temperatis & bene fanis. Vnde male comedunnno cu 
rant biberermale digerunt & difponunt: res eis non bene 
unt.in horis conuenientibus: non fe plene tribuunt gaudentia 
bus:immo quafi triftificant manent triftcs male dormiunt fuos fom 
nos:graues fe fentiunt:& grauiter uadut: & raro fudant uel non fudantt 
ofTitant faepe uel fternutant.brachia extendunt:in facie funt pallida uel 
nimis coloratarquinq* fenfus male uigentino poffunt diu fufterre 
remrcito rerum obliuifcunturimultum fputant in naribus eis abundat 
fupcrfluitates quafi ad omnia funt pigta:carnes coflantur nafum & qua 
doqj pedes manus:& oculi lachrymant. 
CTSigna complexionis cerebri. Capitulum» XXXIII» 
Aruum caput naturaliter habet paruu ccrebru:& multitudo ca> 
I 3 pilloru eft maxima defenfio capitis. Vnde de coplexioe cerebri 
ita dicimus Si cerebru fuerit calida; coplexionis ho ipfum hns 
in taclu fcntit multu calidus:capillis multu abundat.or hi mub 
tfi funt groffi oculi eius loge uidct:& uidendo difcernit:peruigil eft fen.. 
fu:celer argumcto:color capillorum diu duratiraro abundat fuperfluita 
tibus in nafo uix ei oculi lachrymant:& eft homo magnae uigilationisj 
cupidus q fi omnium pulchroru:& corde tendit ad nobilia. $i cerebru 
fuerit huiclae coplexionis homo ipfiim habens in tachi fentit mollis & 
lafTiuus:capillis abundat fubtilibus:& ei cito in colore tranfmutanrur & 
eft etiam luxuriofusdaepe fibi lachrymant oculi:& forte aliter 
lur;ut fanguine &c uiuit breuiter.in nafo ei abudat multa fuperfluitas; 
uox ei fonat aliquatulum impedita;caput fsepe dolct.in perfona eft dc* bilis.ex faci,, eft pauidustfeneri eft ingenii: pius d condolens alterius 
mali:d plus fimplex q fapiens.d uani propofiri.Si cerebrum fuerit frL. 
gidae complexionis homo ipfum habes e it fame piger:tardi intellectus 
duras capacitatistgrofti ingenii eis capilli funt leues d extenfi.tarde ere* 
fcunt:d in colore funt albi uel quafi blundi Eius oculi raro mouentur: 
d breuiter uident.magnus uigilatorde nocte ftabilis propofiti in labo 
rerio tenax d largus cum ratione in tactu fentitur frigidus d mollisrd 
eft fubtilis ingeniird aliquatulum ad addifeendum fagax. Si cerebrum 
fuerit ficcjc complexionis homo ipfum habens capilli eius inter tarde 
& rempeftiue crefcuntiunde in longu non cito crefcutfed breues mora-» 
tur:d rari funt in curi ac groflfi in fubftanria d plus ericii q extenfi:cito 
in caniciem cduertunturrd de facili cadut de capite ut frondes de arbo>- 
ribusroculi longe uident.d homo eft temperari inceftus d motus in na 
fo non multum abundant (upfluitates nifi fit exigendi cauta. Caput (as 
pe dolet.Fiomo eft duri ingenii uanus d male capacitatis. Si cerebrum 
fuerit calidas d ficcse complexionis capilli nafcuntur flaui fortes d cur 
ti uel nigri uel crifpfihomo eft multum luxuriofus:d ideo cito canefcic 
dc.aluefcit.parum dormit in nocte:d eft magni ingenii d repentini in 
tellcctus d apprehenfionis Ieuis in eundo d fallendo: uidet procul: d 
eft uanus in agendis ac ei eft raro fuperfluitas in nafo.Si cerebrum fue- 
rit frigidas d humidse complexionis homo libenter dormit quamuis 
male dormiat hebes eft in factis:faspe aggrauatus paftionibus reumatk 
ds d principaliter in capite d in oculis.frequenter abundat fuperfiuita 
tibus in nafo parum comedit d bibit* 
CTSigna complexionis cordis. Capitulum. XXX1III. 
Ordis complexio fi fuerit calida pulfus eft ueIox:pe(tus aliqu5 
jjV* tulum eft pilofum ultra setatem adolefcentisedn carne eft cafiU 
dus eft boni apperirusdn factis audaxdn uerbis afper.in dando 
luxuriofus. Si cor fuerit 
frigidas complexionis pulfus eft ei tardus.pectus nudum a pilisitadtus 
carnis frigidus:duri appetitusrdebilis fortitudinis anhelitus artus: uox 
fubtilis d debilis:quafi piger in factisrin uerbis non bene placidusdeui 
ter pauidusinon bene comedit d raro bibitid raro luxuriatur nifi fit p 
accidens.Si cor fuerit humid® complexionis homo abundat capillis 
multis.quia fiunt longi cito d extenfidn colore albi uel blundi: multis 
abundat pilis exceptio in pectoredn tactu carnis eft mollisid eft in co> 
lore alba uel fufcard aliqtulum eft pinguisrmultum timidus: pauidus: 
hebes:d debilis in laborandaSi cor fuerit ficese complexionis pulfus 
ei eft durus:corpus totum eft mufculofum in carne macrum;uence fiint 
manifeftaerpili funt grofti d curri per loca aliquantulum pilis afpera d 
grofla.Si cor fuerit calidas d ficcse complexidis pulfus eft uek>x durus ftr fortis:pedhis aliquantulum pilofutn pilis tortis: anhelitus magnuj: 
totos in carne calidusrcito mouctur ad iramiiracundus manet & obfti- 
natus.Si cor fuerit frigidse & humidse complexionis puliiiseft tardus 
ei debilisfpedhis nudum a pilis anhelitus puus & tardus: tadtus in car- 
ne mollis & frigidusmon facile irafcitur:& cito iram remittit. 
' CTSigna complexionis epatis. Capitulum.XXXV. 
Patis complexio fi fuerit calida cognofcitur ex amplim 
dine uenarum & ex ficcitate noxe unde homo hoc hns 
eft naturaliter fortis:in facie coloratusturina eius e mul- 
tu tincta & egeftio calidi cibi nocent ei:qa ipfum inflam 
mat:& et abudat in eo humor colerictisimultitudo pilo 
rum fub hipocudriis.Si epar fuerit frigidae coplexionis 
uense apparent arta::noxa femper erit tenera:& in multitudine ho e de 
bilisrmulto flegmate abudat:ut fputo & mucillagine in nafo urina e al- 
ba uel quafi egeftio.i.fcCpe abudat uenrofitate:& multu deficiut fibi pili 
fub hipocudriis Si epar fuerit humide coplexionis eius (anguis e turbi- 
dus:corpus totu eft pingue uenter fit facite coflatus:caro fentit mollis: 
in facie e pallida.Si epar fuerit ficcgc coplexionis pauco abudat (angui- 
ne totu corpus manet macru uenrer gracilis in facie eft paucus color* 
{fSigna complexionis pulmonis: Gapirulum. XXXVI. 
Vlmonis complexio fi fuerit calida uox eft groffa anhelitus ma 
1 J gnus pectus amplum & groffum.Si pulmo fu erit frigida: com- 
plexionis uox eft fabrilis anhelitus paruus:pectus ftrictu 6c fub- 
tile.Si pulmo fuerit ficcse complexionis uox eft clara os ficcum 
& pauca faliua.Si pulmo fuerit humidac complexionis uox eft claratos 
plenum faliua;& raro bibit. 
CTSigna complexionis ftomaci. Capitulum. XXX VII. 
Tomaci complexio fi fuerit calida digeftio eft fortis: appetitus 
magnus:facpe famefcir&r fitit ei dolet caput:6r ocu 
Ii pariuntur.cito iraicitur:& cito ab ira reuertitur.Si ftomacus fu 
erit frigidse complexionis digeftio eft debilistparuus appetitus: 
raro famet & fitir:capitc d oculis (anus eft.Si ftomacus fuerit humid« 
complexionis raro fitftrfputo abundat ;in nafo multa (uperfluitusmau- 
fea uomirus d uertigo fibi eueniunt Si ftomacus erit ficcse complexio 
nis fsepe fitir.Ifngua afpera noxa ficca cum pruritu uel debili exitu.gu- 
la afpera & cibi alperitatem ingluturantur. 
GTSigna complexionis fefticulorum. Capitulum. XXXV11L 
Efticulorum complexio fi fuerit calida partes propinque uefti- 
Ttintur pilis nigris & criciis uirga uirtuofe erigitur:fperma exit \ 
fubftantia multum groffa & uifcofa:& cito exit cu fricatioe coi- 
tus, it ante copkmenrum aetatis cotingit grade defiderium coi- tus .unde (uper uirga fhanifeftae apparent uenasnerui eorafunt fortes: 
dc pellis grofta.Si teftieuli fuerint frigidae complexionis partes uicinae 
funt multum nude a ptlfis dc illi qui ibi funt extefi funt.uirga rare erigit 
& debile fperma exit liquidu dc tarde;uene iptbrum funt occulMe.nerui 
debiles pellis fubtilis dc mollis.Si teftieuli fuerunr humidae complexio 
nis multo (permare abundant &cifduntcoicu:tamen eft aqueud albu 
uthc:& bene utile ad cocipiendmtardanr mulra feme elicere: pellis eft 
mulru nuda a pilis d fubtilis Si teftieuli fuerint humidae complexionis 
fperma in eis generanrpaummrtameniftud eftfpiflum& uifcofum& 
utile ad concipiendunnuirga debileextenditurpih eorum fantbreues 
de ericii afperi <5V groffi pellis uero groflfa magis q (ubtilis.Si tefHculi fu 
erint calida' dc humidae complexionis uirga potenter erigitur;& erecta 
maner uiriliter & etiam mouetur ad coitum:& multum femen emittir. 
Si tefticuli fuerint frigidas 5c ficcas complexionis uirga tarde erigitur: 
& cito perdit uirrurem:parum (eminis emittit dc quandoq? non pot exi 
re coitu complero. 
f£De noticia partium corporis in omni animali. 
Capitulum. XXXTX. 
Or omnibus aliis membris corporiseft calidus naturaliter 5c 
a ex calore tpfius totum corpus uiuificatur:& renet calorem i cee 
teris partibus fui & ipfum recipit a fuperiori influxione:quo fic 
corpus manet compactum unde a calore cordis carterae partes 
corporis caleficiunt dc fic poflumus dicere q> cor eft fons in nati 
ris dc origorpoftea epar & poft illud funt cccterae ptes carnis dc pulpae* 
Cerebrum eft omnibus partibus corporis frigidius dc humidius ad ca- 
rnarium caloris cordis.unde unum contemperat aliud Adeps naturali- 
ter eft frigidior dc ficcior quaedam Fiumidirate coagulata. Os naturalis 
ter eft calidu dc ficcum.MedulIa eft naturaliter calida dc humida ois car 
tilago uena nemus panniculus uentrrnus eft frigidae dc ficcse naturae:ta 
men e minus q os.Cutis eft tpata dc proprie eft illa qua eft in uolis ma 
nuu Neruorc quoq? coplexio multu diuerfificatur:qm quia cerebro p* 
grediunrur humidiores (unt q illi qui a nuca nafcuntur.cu in fua 
xione uicinenrur coplexioni cutis q dicitur tpata.Clandulsc (unt frigis 
das d humidae dc omnia mebra qu;e generant lac:ut mama: fpma teftl 
culi faliua pulmo.Caro multfi diuerfificaturcoq>£m complexionem 
membri eft calidior dc minus calida:tamen omnes carnes reccres abfq? 
fale funt calidae dc humidae falitasuero calidae dc ficcae.diuerfificantur 
tamen fm loeu partis animalis dc qtitatem falis.Caro mediocris.i.ma 
cra ftcrafla eft dc temperata in omni qualttafe.undefim ueriratem caro 
bene macra impinguat 6c crafla macrat. Caro porci caftrad haedi agni 
situli gallinae pullorum caponis frc.bona eft dc laudabilis eo <$> facik digeritur.& bonum generat fanguinefti caro uolatilium facilior eft ad 
digerendum q gradienrium.& quicquid eft ex eis melius funt lacerti lin 
gua pes os &epar.Omnefrixum& affatum calidum ficcum.unde 
duru eft ad digeredum & perfonam reddit macram oleum eft Fiumidii 
Gc calidum.Oua forbilia fiant bona Gc iana.de ex eis melior eft uitellus al 
bumine.Cafeus malus eft in cibo tam dulcis q falitus tn utilis eft dukis 
poft reliquos cibos.qa tuc affumpfus facit dirigere. Buttru bonum e Gc 
lanu Lac plus malu eft q bonu.&in acftate menus.Omne membra ani- 
malis quato plus eft neruofum tanto frigidioris eft naturae ut pes. 
CTSigna repletionis malorum humope. Capitulum XL. 
Epletio malorum hurnoru qua folet infirmitas generari often- 
Rditur per haec fignamimia rubedo in facie pelliditas in pelle 8c 
unguibus frequens extenfio offitariofpiffa 
fternuatiorgrauis dormitiorplenitudo uenaruni. exitus fangui- 
nis de nafo ex faciU.fepe grauitas capitis:ut dolor frontis;tinnitus auri 
umrlachrvmatio oculoi£.>& pruritus in eis.timor de planodnertia cor- 
pis ad eundum Gc laborandffmagnitudo pulfus diftblutio uctris urina 
turbidamo uolutarius appetitus debilitas in tota pfona. 
GTSigna nimii fanguinis. Capitulum. XLIV 
Vm fanguis nimis abundat accidit pruritus quafi ubiqp carnis 
a de principaliter in bracchiisdn facie abundat rubedo continue 
oris dulcedo ientitur ad iaporem praeter folitum fiutueliculse 
in ore de in labiisrquidam ardores ientiuntur in pectore: quos 
carbunculas appellamusrquibus perfona perdit comedere & fuos 
nosrurina rubea Gc aliquantulum fpiffaicorpus pinguefeit res iapiut bo- 
na: in efu.unde bene appetit diregit Gc deponit. 
CTSigna nimiee colera:. Capitulum. XLII. 
Vm colera nimis abundat accidit in facie color citrinus:ama- 
aritudo in ore;afpitas iq gula.fitis multa pauca faliuailingua fio 
ca & afperaicaput fsepe dolet.os ficcu.debilis appetitus. tardus 
uotnitus citrinus uel uiridis cu multa amaritudine.egeftio erit 
fteca dura & pauca quafi adufta de fetulenta cum multo premitu Gc labo 
re.urina tenuis citrina ignea Gc clara.uigilatio multa.dormitio pauca.ca 
ro macra;& cor inftabife de unoquoqp. 
CTSigna nimii flegmatis. Capitulum. XL1I1. 
Vm flegma nimis abundat in ore accidit multitudo falliused. 
aiputus multusrqui fi fuerit albus Gc fluidus eft bonus fi uifeofus 
maiusipaucitas fitis:os madidum:gula mollis Gc lingua raro bi 
bituel nunq nifi in prandio uel cccnaiurina exit alba in eundo 
piger:& in laborando debilis.fuperfluiras abundat in nafo :’ocu!i fiunt 
jraues Gc fomnolenti; fcunnus nt longus caro undique fentitur moL lis d laflluatappetitus debilis paucus acerbus digeftio tardadn facie co 
lor albus fine rubeo colorc:egeftio mollis &' paucm fceditatis: in addix 
fcendo eft grofle caparitatis.oculi fecpe lachrymantd pprie omni ma 
ne:pili cito crefcunt d ungues. 
nimiae melancolise. Capitulum. XLI111. 
aVm melancolia nimis regnat accidit ardor ftomachiifnultftux 
do appetit9 caninircolor fufcus in facie.fanguis eft: niger d ipif 
fusrurina nigra uel aliquantulum ruffa cedens aliquatulum ad 
uiriditatem uel palliditatem: Corpus in tactu fentitur frigidu: 
Fiabes eft in laborerio pedes frigidi funt multum: cor fufpiciofum perx 
fona ex cogitatu triftis:facile irofa;Tenax.amas ftare in folitudineipau 
ci eft cibi d potus. 
GTNotuh doctrinalis. Capitulum. XLV; 
Atura nihil facit fruftra d in unoquoq? femper facit quod mex 
lius eftd ideo nulla qualitatis eft oriola in corpore. Sciendum 
/ q> homo a natiuitate fiia u(ip ad lenium deficcari non ceftat.na 
fcens ut moriatur. Tn calida regione funt gentes natiuebruna: 
in pelle ut patet de arthyopibus: uel rubea: albedine in intermixta ali> 
quantulum.Et in carne funt ficca:.crifpa::capillos habent d grolfos d 
afperos. Et in frigida regione nafcuntur gentes logse.in pelle multum 
alba: aut blundseinuda: a pilis uel quafi qui in fuo effe funt extenfi albi 
uel blundi. Nota cp regio eft multiplex in prouincia d matrice muliex 
fis:qu£E fi utra<Y: fuerit'calida creatura generatur: d generata manet nix 
gra uel bruna dc. Et fi fuerit frigida efficitur alba plus d minus fecum 
dum regionis complexionem. 
GrOe notitia nimia: abudatias humoru per fomnia. Cap. XLV1. 
Eiudicio cognitionis fomniorum ita dicimus q? eox 
rum aliud eft uerum.aliud falfum.Item fomnioru alix 
ud fignificat de pra:teritis aliud de prsefentibusrd ali 
ud de futurisid aliud fignificat nifi fantafiam: d oia 
ifta attendentur efte a quibufdam propter setate prox 
pter cibum:d ppter tempus lunationisrquia aliter ut 
det in fomniis puer d aliter iuuenis: aliter d aliud fex 
nex.d aliter d aliud mulier in quolibet fui ftatus. Item fomnium ante 
digeftionem cibi fumpti uel nihil fignificat:aut de prceteritis fiue fui fi[ 
ue alterius quocuq; modo:ut uifu dc Somnium in digcftione facfta fed 
nondum perfedta fignificat de plentibus factis licet fiant cum interual 
Iis.Somnium poft copletam digeftione cibi aflumpti fignificat de fux 
turis oino. Vnde cu quis dormiedo fe fomniauerit aliquid d in excitax 
tione fomnii fibi uidebif extraneu d magnce fignificatiois:d uellet fcix 
rc gd fignificat;cofeftim furgat.d illud notet;auc non dormiat plus fup latus fuper quod fe fomniaait: & tunc recordabit in die:nifi multa fom 
nia uiderit longo dormitu.In die autem fi aliquid illius fomnii oblitus 
fit cratet fibi caput retrorfum ubi eft uirrus memoria: dt tunc cum prae 
iudicationis auxilio facile erit memor fi deus uoluerit. Item fomniora 
quaedam figni fi eant lucrum quaxlam damnum quaedam gaudiuquas 
dam trifHtiam:qu«dam segritudinequaedam fenitatem quaeda guer- 
ram.quaedam laborem quaedam requiem quaedam folummodo expia 
nationem fomnii uerbi gratia cu homo fomniat in hora debita fui Ita- 
tus auem capere lucrum fignificatiauemperdcre damnum fignificat: 
plorare gaudiu fignificat: ridere triftitiam fignificat uelle currere no 
pofle impedimentum figni fi cat:& ita de caeteris. Sed quia fomnia funt 
fatis expofita in libro fommorum per ordinem alphabeti:quem pone- 
mus innocuoluminelibriridcirco haec dicTra fufflciant. 
CTSomnia fignificantia dominium (anguinis. 
Capitulum. XLVH. 
aVm fanguis regnat homo fomniat (e uidere rubeum colorem: 
ut minium:cinabrium:tin<ftam fcarIatam:findonem rubea uel 
uiolateam:morelIum:rofam ingranatamdanguinem fufumda- 
cere nuptias uel fpofalitia uel ene in talibus. Comedere cibum 
dulcem &rem fapidam;fentire uentum ponere uero&mdncarnare ali- 
quem uidere carnem fanguinolentam:& huiufmodi res rubeas aut ru- 
bicundo colore. 
UTSomnia fignificanria.d.colerac rubeae. Capitulum. XLV11L 
aVm colera rubea regnat homo fomnia fe uidere ignem arden 
tem:carbones uiuos:prunas accenfas:fcintiIIas:olibanuni:for- 
nacem:cereumfulgur:audiretonitrua:cadum rubeum ignem: 
inflamatum lapidemditem uerborum inter aliquos pugnam: 
pcrcuflfionenrrumorem: colorem !zallum:lothonem:auricalum:auru: 
ramum:auripigmentum:capillos blandos.amara comedere. 
GTSomnia fignificantia.d flegmatis. Capitulum. XLTX. 
aVm ftegma regnat homo fomniat fe uidere pluuiu:amare flu- 
men.fontemraquam canale:putcum:lacum:nauem euntemipi 
fcem:rhete:linum: abluere aliquid ut manus pannu uidere co- 
lorem albu:cerufam:calcem:cafeum:bombice:caderc in aqua: 
fugulos:lachrymas:(putum:urinam:firupum:aquam haurire.lixiuium: 
natare:capilIos:tegulas ftillare:& huiufmodi fimilia. 
CTSomnia fignificantia.d.melancolise. Capitulum. L. 
aVm melacolia regnat homo fomniat fe uidere colorem nigra 
& fufeumtut fumum:tenebram:fepulturaminfirmum:hofpita- 
le mortuorum cadauenrimore triftiriadpotenria eiTe incarcere 
ligacum:necatum diabo!o;ueftcm effc ftcrcorata;& fimilia» {£“Somnia fignificantia caliditatem Capitulum. U* 
aOnftat quado calida complexio:homo fe uidet in fomniis ftuf 
fare:balneare:ad folem ftare.lncedere per ignem fe igne 
di uel ferro uel aqua calida dc fimilibus. 
CTSomnia fignificantia frigiditatem. Cap. LlL 
Onftat quando frigida complexioihomo in ibmniis uidet fe ef 
afe in loco frigido:glaciem:uidere:tangere niuem ferrum:brm> 
mam plumbum:lapidem:ex frigore tremere:criftallum : albu* 
mcn oui lac coagulatum:& fimilia. 
UTSomnia fignificantia numiditatem. Capitulum. U1L 
Onftat quando humida complexio.homo uidet in fomniis fe 
a tangere rem mollem dc leuem fiuc teneram:comedere panem 
recentem bibere brodiumrmingere aquam palpare. 
CTSomnia fignificantia ficcitatem. Cap. LII|L 
aOnftat quando ficca complexiodiomo fomniat (e uolaredn (e 
fieri infultus:aliquid leuitatis capere:& auem uolare: pennam 
folium arboris uibrare:fchaIas:montem turrimrexprimere alb 
quid uel diftillare:& huiufmodi fimilia. 
fignificantia repletionem humorum. 
Capitulum. L V. 
QVando repletio humoru eft in corpore homo fomniat (e 
uari ab aliquo uel onerari per uoluntatem aut uiolentiam; uel 
le ire & non pofle:aut fe leuaremec ex debilitate ualere. 
GTSomnia fignificantia malos humores. Cap. LVL 
QVando in corpore funt mali humores nimis regnat homo 
uidet in fomniis fe ire per loca coenofa fetida 
re limum ftercus ficcum:menftruum: rem turbulentam & fi~ 
milia his. 
CTDe notitia auguriorum. Capitulum. LV1I* 
HVguria funt in canonibus ecclefisc uentartamen dicimus q? 
dam accipiunt per obuiationem hominis uel alterius anima> 
Iis uel per auditum uocis:& hic & hsec augur auguris idem eft 
q> qui & qufc per talem fcientia m indicat res futuras;& fi c per 
figna huiuffcientiae fingula in genere iudicare fcit & nouit. Vnde fcie> 
dum eft q> auguriorum quardam fignificant bonum euentumiut Con> 
fert 6c emponenth.qamdam malum euentuiut uiara & harenan:& quse 
dam medium inter urruncj»:ut fert & confert.Sunt enim qumdam nota 
bilia:quibus proprie auguria confiderantur.ut fternutatio offitantis ob 
uiatio uolatus auiumrcantus auium:uox audita Iocutionis:circa propo 
fitum negociirut fomnium antecedens.unde homo facit augurium ho> 
mini ficut csctera animalia faciunt;ut aquila:cornicuIa:nocticorax;cor uus:bubo.picus:gatta:canis:porcus:equus:& cscfera ut habetur in libro 
auguriorum.! rem auguriorum qusedam fiunt ante qusedam poft.qua; 
dam dextre.qusedam finiftre & cu diuerfa fint in fua difpofitioe 
libet illorum proprie nominatur.& ex proprio nomine cognofcitur in 
terpretandum.Vnde dicimus quod auguria funt numero xii.ad inftar. 
xii Tignorum cadi& funt hscc. Fernoua feruetus confert: amponenth. 
fcimafarnoua:fcimafaruetus:& ha:c fiunt in dextro latere.Tn finiftro ue 
ro latere (unt confernoua:conferuetus uiaraiharicna fcaft*arnoua:fi:a(Tar 
uetus. Cum autcifta nomina fint grauia dc multa: fignificationisiideo 
placet nobis ea exponere fu fficienter.Fernoua eft augurium quando tu 
cxiueris domum tuanKaufam faciendi alfquid & eundo uides homi- 
nem uel auem eundo uel uolando: ita quod fe ponat ante te in finiftra 
parte tui:& illud elt tibi Tignum bona: fignificationis Tuper negocium. 
Feruetus eft augurium quando tu exiueris domum tuam caufa faciendi 
aliquid & eundo prius inuenis uel uides auem uel hominem paufante 
ante te in finiftra parte tui:& iftud eft tibi malum Tignum Tuper nego.* 
do. Viara eft augurium quando homo uel auis fuo itinere ueT uolatu an 
te te tranfit ueniens ad dextera parte rui:&' tendens in finiftram euane* 
Icit iftud eft tibi bonum Tignum fuper negocio.Confernoua eft auguri 
um quando prius inuenies hominem uefauem euntem uel uolantcm: 
& Cc repaufet ante te in dextra parte tui uidente te : & iftud eft tibi bonu 
Tignum Tuper negocio. Conferttetus eft augurium quando prius 
nis uel uides hominem uel auem Te repaufantem in dextera parte tui ui 
dente:& iftud eft tibi malum Tignum Tuper negocio. Scfmaiarnoua eft 
augurium quando tu uides hominem uel auem poft te & te confequi dc 
tranfire te:& anteq pueniat ad te uel tu ad ea.alicubi Te repauefet te uide 
te in dextero latere tui & tunc eft bonum Tignum Tuper negocio.Scima 
(aruetus eft augurium quando tu uides hominem poft te uel auem pau** 
fante ita q? fit tibi dextero lateredftud eft tibi malum Tignum Tuper ne*- 
gocio*Sca{Tarnoua eft auguriu quado uides poft te hominem uel auem 
Sr anteq pueniat ad te & tu ad eam in loco repaufet te uidente fignificat 
bonum Tignum fun ncgocio.Scaftaruetus eft auguriu quado uides 
minem pfer ire uel auc in loco paufantem ita q? fit tibi in finiftro lato 
re cui eft tibi malu Tignu Tuper negocio.Emponenth eft augurium quaL* 
do homo uel auis uenit a latere finiftro tui tranfit ad dexteram: nec esi 
uides repaufare fed euanefeit a te tunc eft tibi bonum fignum fuper 
gocio.Harrenan eft augurium quadojiomo uel auis a dextro latere tui 
uaditin finiftru tranfiens poft tergu tui & eam uides alicubi repaufare 
tunc eft tibi malum Tignum Tuper negocio. Vt aurem fingu.a qua: dixi 
mus euidetius intelligantur libri auguriorum hscc ponimus in exc pio. 
CTDe notitia fternutationis. Capitulum. LV1II. T ernuto.tas.uerbu eft;& fignificat fternutare.Et Fisec (lers 
nucatio huius.nis.ipfe idem acftus eft qui dicitur 
tio.Nec aliud eft fternutatio q fumofitas uaporum q afce 
dit in caput ufq? ad cerebrum.Et cum ibi (emper plus abul 
dene nociua qua iuuatiua a natura depelitur& cadedo exit 
in idtu per nares & per os. Eoteft autem uetari fternutatio 
ne fiat quando fentitur contingere.Si oculi parum fricentur confeftim 
ceflat;& animali tunc caput purgatur a malis uaporibus ut domus a fu,, 
mo quando expellitur a uento.Quid autem una fternutatio uel dua? bo 
ni uel mali fignificet hic ponam exemplum.Dum n.aliquis homo 
gitauerit aliquid fuper aliquo negocio emptionis uel intellectus &C£C.& 
fecerit duas llernutationes uel quattuor aut alibi per alteram facta: 
rintrconfeftim fe leuet fi fedeat:& fi ftat in pedibus fe moueat de incipio 
at ire caufa complendi negocium fiue intromittendi qui profoerabicur 
in eo;Ec fi fecerit ultra quatuor fternutationes non pertinet fibi 
dto:cum fit fub dubitatione fciendi ueritatem nifi illud uideat adhuc p 
aliud fignum ut obuiationis figno &c.Si uero fecerit unam fternutatio 
nem uel tres omnino delinqt oia ta in dicedo § in faciendoreo q? de fa 
cto non pollet peruenire ad bonum finem nec cito nec facile.Ite fi duo 
homines quafi in uno mometo fecerint duas fternutationes i. quilibet 
eorum fecerit fuam fternutationem tunc ei eft bonu fignum faciedi ali 
quod propofitu in certo foeto unde ftatim incipiat negociu;& prolpera 
bitur in greftu maris caula negociationis 8c et p terra.Dua: fternutatio 
nes ei bonu fignu fignificant;& econuerfo ut de una uel tribusrltem cu 
qs recenter uenit in loeu una fternutatio ei bene fignificat:& econuerfo: 
ut duas nel. ilii.&c. Item una fternutatio in aliqua nocte facta p quemq 
de familia domus bonum figmficatrut Iucru frc.Dua: uero malu ut da 
nu &c.Verum eft q> ille qui fternutat recipit ptem fignificatiois hac co 
ditione cp castera participabunt cum eo de illo euctu. Item fi duas 
nutationes fiant omni nocte ab aliquo & illud continetur per tres 
c"tes fignu eft q? aliquis uel aliqua de domo moriet: uel aliud damnum 
domui continget uel maximum lucra.Item in introitu domus fi quis 
nouiter habeat unam fternutationem tute intret eam habitaturus.Si ue 
ro duas exeat:& eam non habitet. Item homine iacente ili lecto fuo fi 
uigilauerit de fecerit unam fternutationem eft fibi fignu malu infirmita 
cis uel damnLSi uero dormiat de fecerit una fternutatione peius fignifi 
catrut grandem tribulationemrmortc perfona::ueI impedimentum gra 
uilTimum aut rerum perditionem. Si uero aliquis in lecfto Iacendo 
as fecerint fternutationes de uigilet fignum eft bonu de lucri uel 
cis dcc.Sed fi dormiebat tunc eft melius.Et fi omni nocftse duae fiat ftt*r 
nutationes ufep in tertiam noctem tunc eft fignum optimum aut in Ju . cro aut in alio honore &c.ltem fi aliquis tota die iuerit ut mercatori 
peregrinus aut partim in die:& repaufauerit in aliquo hofpitio:<9e ibi re 
pente faciat duas fternutationes locum mutet & uadat in aliud hofpitL 
um eo quod profperabitur alioquin aduerfabitur.Ttem cum quis peten 
do aliquid caufa operandi eam rem uel tetigerit dc habuerit unam fter- 
nutationemiconfeftim difcedat de loco illo & permittat omnia illic:& 
alibi tentetidc tunc inde profperabitur aliquantulum. Et fi habuerit diu 
as fternutationes tollat ipfam fecure:& eam rem non permittat.nec am 
piius differat. ! tem fi quis poft pactum factum nuper de aliquo unam 
ftermutationem fecerit tunc ei fignificaturq? omnia in pacto ftabunr 
firma.Si uero tres fecerit pactu non feruabirur.Irem fi quis fummo ma 
ne in die lunce cum de lecTro leuaucrit habuerit unam fternutarionem fi 
gnificat q> totam ebdomada habebit profperam Tucro uel alia confola 
cione.Si uero duas habuerit totum contrarium erit. Item fi quis perdi- 
derit equum annulum &c.& exiens domum fuam caufa quacrendi.& in 
exitu nuper habuerit una fternutationem fignificatur ei rem fiiam recu 
perare.Si uero duas habuerit nunq rem adinueniet.lrem che dominico 
fummo mane cum quis fe leuat de lecto tres fternutationes habuerit ei 
bonum fignificat.Vna uero malum fi gnificat. Item ante prandium uel 
cenam quafi uolens incipere comedere duas fternutatioes fecerit bonu 
fignificat una uero malum.Vir infirmus iacens in lecto fi timeat & dif 
fidatur & habeat unam fternutationem fignum eft mortis.Si uero duas 
euadet.Muliergrauiter infirma fi in lecto habuerit unam fternutatione 
eft fibi fignum liberationis.Dua: uero mortem fignificant* 
CTNunc incipit tertia pars:in qua continentur capitula phifionomiac 
In fpeeie utriufq? fexus uiri & mulieris, Capitulum* LIX* 
D particulas quide corporum utriulqt (exus ui» 
delicet uiri & mulieris penitus reuertetes £m fe 
riem formse cuiuftibet pfona; in omni ftaru (ui 
dicimus q? phifionomia eft ingeniofa fcientise 
naturse per qua cognofeitur uirtus & uitiumctj 
iuflibetanimalis.o quoniam membror qu«e» 
da lunt fi mpliciaut lingua cor ftc.qusedam uc 
ro copofita:ut oculus nafus &c.Iccirco dicim* 
q> multa funt figna q fimul uiuunt fomnia quo 
rum dant iudirium fapienti &c ideo (ciendum eft q? mulriplex eft dift<> 
rentia inter uirum & muliere cadens in iudicio fcientix que dicitur phi 
fionomia.Quare accipienda eft proprie in uiro & improprie in mulie 
te.Caufa eft quia uir in omni compofitione ipfani plenius apphendit g mulier ut euidentur apparet in (cientia canonum § funt infra p mo> 
dum capituloi£:& ob hoc dicimus q> pro uiro intelligatur proprie iudi 
cium uniufcuiufq* capituli .dc pro muliere in proprie:comperaro tame 
intellectu ipforum ad idem.Quare magnum ingenium debet adhiberi 
comprehenfionibus omnium quas funt neceflaria huic (ub ui collectio 
nis prius q iudicium proferatur utriufcp (exus.fi cafus euenerit in alb 
quo iudicandi.Videmus.n.uirum in faciem confimilem mulieri: que 
cum (agaciter afpexerimus fic & fic iudicamus de ilIo:& ita de caeceris 
panibus corporis ut manus dcc.Videmus etiam mulierem in facie: dc 
hasc erit carnaliter fimilis uiro foTa dilpofirione membrorum.f tam al 
lerarum partium corporis ut manus &c.q facieirnuquid iudicamus de 
illa quemadmodum de uiro poflfumus iudicare.nequaq (ed aliter dc 
bilius pro eo complexio mulieris ualde diftat a mera ratione dc com 
plexione uiri in omnibus: nifi in uno modo qui dicitur comunis elle. 
Sed de comuni duas partes attribuuntur uiro & tertia mulieri.Vnde uo 
lentes ordinem omnium 8c fingulorum partiummembrorum 
re:a capite nunc incipiemus ponemus rubrica unicuicp 
parti totius corporis humani.& non alterius aialisiut opus noftrum fit 
facilius omni lectori Et connumeratis omnibus membris particularia 
ter a iummo capite ufq? ad plantas pedum finiemus ipfum opus cu 
xilio dei qui de nihilo cuncta creauitj& difcreuit;folus gubernans ola: 
& difponens magno regimine fapientias quas non fallitur. 
(Q7De capillis. Capitulum LX. 
Apilli plani dc extenfi dc in colore albi uel blundi fi fint 
fubtiles dc moles fignificat hominem naturaliter timidu 
corde debilem uiribus pacificum i fociecatibus ubiq; co 
ueniete dc mafaetu.Capili groffi dc ericii ac breues fignf 
ficant hoiem naturaliter forte (ecuru:audacem:inquietu: 
uanu:(aspe fallace.cupidu pulchroKrd plus fimplicem q 
Capiente licet fortuna ei faueat.Cuius capilli funt multu crifpi ngnificar 
hoiem duri ingeniiraut multae fimplicitatis;fiue utrunep. Cuius capilli 
(unt multi fiiper tpa faciei dc fuper frontem:qbus frons ualet iudicari pi 
lofa fignificant hominem fimplicc:uanu:Iuxuriofuni:cito crederem ab 
teri:in moribus& loquela rufticalis & grofliingenii Cuius capilli funt 
multum ericii dc eleuati dc edarea: ex fua tortuofitale fignificant horni* 
nem ualde fimplicenraudacemiftipbumidurae capacitatis uelocis irae: 
mendacem Iuxuriofum:maliciofum:in malo ptuofum. Cuius 
pilli in angulo frontis (unt ualde ericii dc omnes eleuati uel ptim ex eis 
fit($ frons calua fignificat hominem fimplicem dc partim malitiofum 
cum fagacitate modorum.Cuius capilli funt multi i fpifli per totum ca 
put fignificant hominem Iuxuriofum;& bona: digeftionis;uanum:ue loris crudelitatis pigrum in agendis malae memorte.cupfdum multo- 
rum:ac infortunatum Culus capilli funt rubei fignificant hominem in 
uidumruenenofum.fallacem maliloquium. Cuius capilli 
funt ualde blundi fignificant hominem conuenientem ad omnia ama> 
tem uanagloriam habentem.cuius capili funt ualde nigri 
fignificant hominem couenientem ad omnia plus ad bonum q ad ma 
Ium:in officio & opere ftudiofum:fecretum:fi delem.fr non bene fortu 
natum.cuius capilli funt quafi albi uel glauci fignificant hominem bo- 
nas conditionis fr conuenientem ad omnia:timidum:uerecundum:de- 
bilemrboni ingenii tenerae capacitatis:duram ac crudelem fortuna ha- 
bentem.cuius capilli funt mediocres in quantitate & colore fignificant 
hominem conuenientem fr plus tendentem ad bonum § ad malu ama 
tem uitam pacificam:munditiam fr bonos mores.cuiuseapilli tempo 
re iuuentutis funt cani uel eft caluicies fignificant hominem mouentc 
faepe adluxuriam:uanum audacem:inftabilem loquacem. 
$£"De fronte. Capitulum. LXL 
KRons multum eleuata in rotundum fignificat hominem libe- 
ralem amicis fr notis:!a;tum boni intellechis:alteri tractabile: 
fr multis gratiis uirtuofum.cuius frons eft plana pelle fr offe fr 
non continens rugas fignificat hominem ex facili litigantem: 
uanum:fallacem:plus fimplicem q fapientem.cuius frons eft nimis par 
ua ex omni parte fignificat hominem fimplicem:cito irafcibilem faci- 
Iis crudelitatis.eupidum rerum pulchrarum.curialem.cuius frons eft be 
ne rotunda in angulis temporum.ut offa quafi appareant fr nuda pilis 
fignificat hominem boni ingenii fr clari intellecftus; multa; audacia;: 
in malo magnanimum:cupidum pulchrorum munditiorum fr hono- 
ris.cuius frons eft cufpida in angulis temporum ut ofla quafi foris per- 
maneant fignificat hominem uanum fr inftabilem.in omnibus debile: 
fimplicemrfr tenera: capacitatis.cuius frons eft in temporibus quafi co 
flata groffitudine carnisrfcilicet q> habeat maxillas carne plenas fignifi- 
cat hominem multi animi: fuperbum iracundum fr grolfi ingenibcu- 
jus frons eft rugofa fr decliuis a medio ut fit quafi duplex in facie nafi 
fiue habeat uallem fiue non fignificat hominem fimplicemimagnani- 
mumrmagni ingeniifr crudelis fortunce.Cuius frons eft magna ex of 
parte fr aliqtulum rotunda nuda pilis uel calua parum uel fatis fignifi- 
cat hominem audacem rboni ingenii fr intelIechis:fagace;maIitiofum: 
magnanimum magna; irce non bene legalem.fr ideo facile mcdacem. 
Cuius frons eft ualde longa fr alta in rotundum ira q? facies uerfus me- 
tum fit figurata in acutum fignificat hominem fimpIicem.debilem:co 
«enienter Iegalemtfr crudelis fortuna. 
CTDe ciliciis. Capitulum. LX1I. % ] lia artuata multum & qua; frequenti motu eleuantur in altum 
figviificar hominem fuperbum.animofum 
daeem minacemrcupidum pulchrorum: & conuenientem ad 
cp. Cuius cilia funt deorfum declinata cum alteri loquitur 
uelalrcruni intuetur quafi latenter fub eis fignifieant hominem ualde 
ma i dolum 
cretum pauciloquum Cuius cilia funtrara a pilis fignificant homine 
fimplicem:uanii:debiIem:ciro crudelem:& in focietate fatis 
tem. Cuius cilia fiint naturaliter plicata deorfum ut quafi fint crifpa fi* 
gnificanthominem inuerecundum pigrum:fufpiciofum tenacem:inx 
uidum: & in multis facile fedu&orem. Cuius cilia funt ualde breuia & 
in colore alba uel blunda fienificat hominem quafi ad oia 
tem debilem:timidum:farile ac cito alteri credentem & conuerribile. 
{fDe interciliis. Capitulum. LX1IL 
XNtercilia fignificant hominem tenacem inuidum:fecretu:(aga 
cem ualde cupidum pulcrorum uana; fortuna?:& plus crudelis 
g delectabilis. Cuius intercilia funt longa ualde fignificantho- 
minem aliquantulum dura; capacitatis (ubtilis 
gna; audacia; mulrm amicitia; clara; & perfecta;. 
(TDe oculis. Capitulum. LXTIIL 
O Culi magni .i grofTi & multa; apitionis fignificant hominem 
frequeter pigrum quadocp audacem:inuidum:partim uerecun 
du.& ptim no fecretuxouenienre tenace uanudeuiter medacci 
magnse irm.mala: memorias.grofli ingenii & parui Itellecfhis: 
& minus fapienrem q fe reputet d ire. Cuius oculi fljnt in capite qfi ab 
fconfi i.concaui in tus «Monginq uifus fignificant holem fulpiciofum: 
malitiofum magna; ira;:peruerfi moris:ualde memorem:audace cru-> 
deleni facile rnendace:minace;umofum:Iuxurio(um:(upbu:inuidu & fc 
ductore. Cuius oculi foris ualde feminent fignificant hominem finv 
plicem ad ftultumtparu uerecundu aliquantulu largu facile feruitialem: 
groffi intellectus & ingeniircito conuertibilem ad utruncp Cuius oculi 
acute intuentur & fludiofe ciliis declinatis fignificant homine malitio 
fum & multotiens fedu(ftorem:falfariu fmpe mendacem inuidum:tena 
cenrfecrerum impiuinec bene legale Cuius oculi funt parui & rotundi 
conuenienter fignificant hominem uerecundu:debiIe:fimplice:cito cre 
dentem dicta alteriusrgrofll lgenii tardi Trellechis & frequeter crudelis 
fortunscdiberalem alteri & couenienrer uerecudu Cui9 oculi funr oblb 
qui fignificant homine fallace fagacerenace.inuidu iracundu medace 
& in multis malitiofum. Cui9 oculi funt uarii & intuitu uagi fignificat 
homine fsepe mendace uanu fimplicem luxuriofum;feductorc;citoaI 
teri crcdentem,inuidu;aio(um cupidu pulchrorum facile conuerribile ad utrung*.Cuius oculi fsepe coniuent& mouentur ante &: Tignis 
ficant hominem luxuriofum inftabilem fepe mendacem : cile falfarl 
um proditorem:infidelem:pfumptuofum:& durum ad credendum aL 
teri. Cuius oculi in albedine aliquantulum funt citrini fignificant 
riiinem fimplicem fscpe mendacemruanum fallacerfiepe luxui icfumt 
infidelem alreri:& conuenienter fecretu ualde fui fenfus:& magnse ir j. 
Cuius oculi lunt multi morus aut duri fiue tardi intuentes tamen acute 
cum reclinatione carnis ciliorum fignificant hominem ualde malirio 
fum in multis:uanum:pigrum:mendacem:infidelem:inuidiofum:& ri 
xofum. Cuius oculi funt quali rubei uel uiciofi lachrymis uel fanguine 
fignificant hominem iracundum:fuperbum:dedignofum:crudelem:in 
uerecunduni infidelemrmendacenr.uanumrfimplicemrtenere capacita 
tis:feductore:&’ ex facili pium.cuius oculi funt ualde grolfi quali fimb 
les oculis bonum fignificant hominem fimplicem rtardi hellecftus ma 
le memorias & grolti nutri meti. Cuius oculi (unt in forma mediocres 
tendentes ad nigredinem fignificant hominem conuenienter 
cum:manfuetum:legalem ingenii boni magni intelledtus:& conuenia* 
ter alteri feruitialem. 
CDenafo. Capitulum* LXV* 
nAfus longus di aliquantulum fubtilis fignificat hominem aa* 
dacem curiofum in fadtis iracundumruanunr.cito 
lem ad utruq? debilem:& ex facili credentem.cuius nafus fuerit 
longus &c extenfus habes punctam deorfum declinatam figni.* 
ficat hominem fagacem:fecretum:fcruitialem:& conuenienter alteri fi 
delemrprobum in agendis & fupplantaneum.cuius naliis fuerit fimus 
fignificat hominem 
bflemrinftabilemrcito alteri credentem di conuertibilem ad utrunqt.cu 
ius naius fuerit in medio latus & declinet ad fummitatem lui fignificat 
hominem facile mendacemruanum luxuriofum: uerbolum crudelis 
fortunasrcuius nafus fuerit undiqp grollus & bene longus fignificat 
minem cupidum omnium pulchrorum in bonis fimplicem: in malis 
lapientem:conuenienter bene fortunatunrfictuofum in eis quee cupit: 
fecretum:& ualde minus fciente q fe fcire reputet.cuius nafus fuerit ual 
de acutus in puncta mediocris inter longum & curtum grolfum di fub 
tilem fignificat hominem cito irafeibilemrualde lui fenfus facile rixo> 
lum & dedignofumrlagacemrdebilemrmaliriolumrfedudtoremrminace 
& memorenrcuius nafus fuerit ualde rotundus in extremis di cum par 
uis naribus fignificat hominem luperbumrgrolfi nutrimentirrito ere-* 
dentem uanumrlargum & fidelem.cuius nafus fuerit nimis logus & in 
puncta plus fubtilis q grolfus di conuenientur rotundus fignificat ho** 
minem in loquendo audacem in agentis probumrfacile iniuriofumrfal faccmiluidum tenacem in fide fe cretum rcupidum a!ienl:& multis mo 
dis latenter malitiofum.cui9 nafus fuerit retortus dc curuatus in furfuni 
& longus conuenienter habens punctam groflam fignificat hominem 
audacem:fuperbum:tenacem inuidum,cupidum, iracundum.luxurio- 
fum.mendacem.feductoremiuanagloriofum.infidelem.rixofurn. cuius 
nafus fuerit in medio ualde eleuatus fignificat hominem fsepe 
cemuaniUnftabilem.luxuriofum cito credentem importunum 
nii boni.grotTi nutrimeti& plus fimplicem g fapiente& malmofum. 
cuius fuerit qualitate rubicundus ultra omnem fpeciem cscterorum Cu 
gnificat hominem auarum.impium.tenace.Iuxuriofum fupplantanese 
bonitatis.grofTi nutrimeti dc ingenii.tenera: capacitatis.cui9 nafus 
rit conuenienter groflus undiqp & fuper punctam planus aliquatulum 
fignificat hominem fatis pacificum manfuetum fidele labori 
cretum & boni intellectus cuius nafus fuerit fuper punctam aliquantum 
lum pilofus dc undiq? grofTus conuenienter dc in iunctura frontis paru 
fubtilis fignificat hominem bona: conditionis in omnibus dc conuerm 
tibilem facile ad urraqi.aiius nafus fuerit ubiq; grofTus nares habens Ia 
tas fignificat hominem grofTi ingenii Ce plus fimplicem qfapientem 
mendacem fallacem fubdolum rixofum luxuriofum inuidum dc uanam 
gloriofum. 
CTDe naribus. Capitulum. LXVL 
BAresnafi ftrictcc ac fubriles fignificant hominem habentem 
paruos tefiiculos fagacem dedignofiim mendacem fidelem ua 
nagloriofum cupidum pulchrorum in agendis modeftum.cu 
ius nares fuerint magna: dc ampla: fignificant homine haben 
tem magnos refhculos luxuriofum proditorem uanum falfum audace 
mendacem inuidum cupidum grofTi Igenii renacem parum timidum, 
cuius nares fuerint ualde obtufse fignificant hominem infeipiente 
num mendacem fuperbum afpera: fortunae dc bellicofum. 
C~Deore. Capitulum. LXV1L 
OS magnum &c latum ex claufura dc aperitione fignificat homk 
nem audacem inuerecundum facile bellicofum mendacem uer 
bofum nouigerulum.comefiorem.immundumrgroffi ingenii 
tenacem & ualde infeipientem. Os cuius fuerit parua claufiira 
dc aperitio fignificat hominem pacificu:rimfdum:fide!em:fecretum:te 
nacem:Iargum:uerecandum:doctrinale;&parum comedentem.Cuius 
os fetet flatu fignificat hominem in epate uitiofum: faepe mendacem: 
uanum:laffiuum:fallacem:tenera: capacitatis:groffi intellectus fedudto 
renv.inuidumxupidum alieni:& conuenienter alteri Iargum.nouigeru 
lumtcito credetem dc plus fimplicem quam fapientem.Cuius os redo< 
let flatu fignificat hominem conuenientem;fapientem:in dando dexz* linendo faga cemdecretum cupidum puIchrorum:fidelem:cito credent 
tem &c conucrtibilem ad utraq;. 
CTDc labiis* Capitulum* LXVnr. 
Abia oris ualde grofla uel nimium rcuolata foris fignificant ho 
I j, minem plus fimplicem q fapientemreito credentenugrofii nu- 
J conueniencem ad utraqp.Cuius labia fuerint conue- 
** nienterfubtilia & non multum foris retorta fignificant homi- 
nem diferetum in omnibus:fecretum:fagacem:iracundum:& multi in- 
genii.Cuius labia fuerint bene colorata & plus fubtilia quam groiTa fu 
gnificant hominem bona: conditionis in omnibus & cito conuertibi- 
tem ad utruncp 6c citius ad uirtutes q ad uitia. Cuius labia non funt be- 
ne ecqualia in omni ita cp unum fit maius altero fignificant hominem 
plus fimplicem q fapientem: grofii ingenii.tardi intellectus: & uarise 
fortunse. 
GTDe dentibus* Capitulum* LXlX* 
Entes parui & debiles in opere & rari 6c curti 
eant hominem debilemrboni ingenii:teneree capaci- 
tatisrmanfuetum Iegalemrfidelem: fecreturmtimidu: 
uitae breuis:& ad utraq? conuenientem. Cuius denres 
non funt fibi cequipollentes quantitate & fitugingi- 
uarum ita q> quidam funt ftricTi quidam lati quidam 
rari quidam fpifii fignificant hominem fagacemdn- 
genii boni:audacem:dedignofum:inuidum:& fteile conuertibilem ad 
utraqp.Cuius dentes funt ualde longi & quafi acuti & aliquantulum ra- 
ri & fortes in opere fignificant hominem inuidum:impium:guIofum: 
audacem quafi inuerecundum:medacem:falfum:infidelem:& fiifpicio 
fum. Cuius dentes funt citrini uel bruni fiue fint curti fiue longi figni- 
ficant hominem plus ftultum qfaplentem:grofH nutrimenti.cito cre- 
dentem rturbidi intellectus: itepe fallacem:mendacem:inuidum:cupi- 
dum alieni & fufpiriofum. Cuius denres funt groffi & lati fiue decimet 
foris fiue intus fiue fint rari fiue fpiffi fignificant hominem uanumdaf 
fiuum:grofli nutrimenti cito credentem: fimplicem fallacem menda- 
tenera: capacitatis.Cuius dentes funt fortes & fpifli fignificant 
hominem longa: uitse.cupidum pulchrorum.dura: capacitatis: groffl 
ingenii magnanimum.multum fui fenfus.nouigerulumA' cito credens 
tem.Cuius dentes funt debiles parui rari 8c exiles fignificat hominem 
debilem breuls uita::fagacem:capackatis bone.cito credentem.comu-* 
niter ucrecundum . tractabilem.mafuetu & legalem. Cuius denres funt 
fortes & fpiflfi fignificant hominem longa: uitar.Iuxuriofum.comedo- 
nem audacem fortemdifcretum.& fui femus. 
(QTDe lingua* Capitulum, LXX* tk_->Ingna nimii uelox ad loquendum fignificat homine plus finv 
Jlj plicem q lapientem grorfi ingenii mali intellectus cito creden» 
I reni & facile conuertibilem ad utraq? . Cuius lingua balbutit lo.» 
• r '*™ quendo fignificat hominem ualde fimplicem uanum inftabilc. 
Iracundum cito ab ira conuerdbilem.feruitialem.6c debilem.Cuius lin 
gua eft ualde grofla da afpera fignificac hominem fagacem: malitio 
ium.conuenienterferuirialemuanum.dedignofum.fecretum proditcv 
rem.nouigerulum.timidum impium: conuenienter fuftlcfcntem mul* 
torum.Cuius lingua eft fubtilis fignificat hominem 
fum facile timidum.cito credentem atq? conuertibilem ad utrun^fc 
CC“De flatu. Capitulum, LXXl. 
KLatus multus fignificat hominem multi ipiritus.& econuerlo. 
cuius defectus en: duplex.aut ex paruitate pulmonis aut ex uiti» 
ofirate tora cis. Et ideo animal multi flatus eft multce fortitudi» 
nis& multi potus. Deuoce. Capitulum. LXX1L 
aOx grofla in fono fignificat hominem fortem audacemrfuper 
bumduxuriolum.comedonc.ex facili bellicolum,ualde (ui fen» 
fus.mendacem.fallacem {ecretum.iracundum.clamofiim inui» 
dum.Cuius.uox eft fubtilis dc debilis paruo flatu fignificat ho» 
minem debilem.timidum intellectus boni fagacc pauci cibi.Cuius uox 
eft clara da bene expedita in fomno fignificat hominem connenienter 
prouidum.ueracem fagacem ingeniolum mendacem ♦ uanagloriofum 
6c cito credentem.Cuius uox eft folida in cantu fignificat hominem co 
uenienter fortem.intellectuatiim.caurum tenacem. cupidum alieni: da 
ingeniofum.Cuius uox eft tremula fignificat hominem inuidum fufpi 
dofumruanaglorioiumrpigrum .debilem & timidum.Cuius uox e ual» 
de alta in tono fignificat hominem fortem.audacem.iniuriofum. da fui 
fenias.Cuius uox eft ualde afpera fiue in cantu fiue in loquela fignificat 
hominem groflfi ingenii inteiledhis da nutrimenti.Cuius uox nimis re» 
lonat uel impedita catarris dac. fignificat hominem plus fimplicem § 
lapientem grofll nutrimenti uanum inftabilem.facile timidum.menda 
eem .<5V cito credentem.Cuius uox eft mitis da plana da grata auditori fi 
gnificat hominem pacificum:fecretum:timidum tenacem:iracundum 
& ualde lui fenfus:Cuius uox incipit a graui da finit in altum fignificat 
hominem iracundum:impetuo(um:audacem:6r tutum.cuius uox in uo 
catione alterius fonat mollis fignificat hominem debilemimanfuetu: 
tenacem da iagacem. Cuius uox in uocatione alteris eft acuta da alta fi» 
gnificat hominem tutum:iracundum:audacem:(agacem: maliciofum: 
& fatis Tuperbum.cuius uox eft dirupta alta da placabilis fignificat 
minem timidum:& ex facili uanum:animofum:cito credentem: dc Iu» 
Kuriofum ♦ ITDertfu. Capitulum* LXXilL 
lfus abundat in ore ftultorum & habentium fp!encm magna de 
Recouerfo.cuius bucca ex facili ridet fignificat hominem fimpli 
cem uanumiinftabilemrcito credentem grofli ingenii i\ nutrii 
menti:feruitiakm:& no fecretu.cuius bucca raro ridet & breui> 
ter figniiicat hominem ftabilem:tenacem:fagacem.clari intellectus 
cretumifidelem 6c Iaboriofiam.cuius bucca dura: mouetur ridendum fi 
gnificat hominem lapientem ualde fui fenfusifagacem ingeniofunupa 
cientemitenacemiftudiofum fuse artis .iracundumifupplantaneum * 
Ius bucca facile ridet;& ridendo fsepe tufTit uel offitat aut torquet caput 
fignificat hominem uariumiinuidiurnicito credentem & conuertibile 
ad utrunq?.cuius bucca ridendo torquetur cum derifione alterius fignix 
ficat hominem arrogantemifalfumitenacemiiracundum; mendacem: 
& aliquantulum proditorem» 
CTh)e mento. Capitulum. LXX11II. 
amplius & groflus carne multa fignificat hominem paci*, 
ficum.mediocris capacitatis.grolfi ingeniiilegalemife cretum 8c 
facile conuertibilem ad utruncp.cuius mento eft acutus & 
uenienter plenus carne fignificat hominem boni intellecfhis.al 
tircordis & fatis laudabilis nutrimenti.cuius mento eft qfi duplex 
dam ualle fignificat hominem pacificuigrofTi ingenii uanum cito 
dentemiconuenienter alteri feruitialemi& ualde fupplaraneum & 
tum factorum cuius mento eft acutus & fabrilis carne fignificat hornis 
nem audacem bellicofam:irafcibilemidtdignofam;rimidu:debilemi& 
aliquantulum feruitialem.cuius mento eft rccuruus cu ualle in iundtura 
maxillarum & carne macer quafi acutus fignificat hominem peffimu: 
fnnplice:audaceni:fuperbum.minacem.muidum:tenacem;fallacem;ci* 
to irafeibileni iracundum proditorem furem A fupplantaneum. 
CTDe barba. Capitulum. LXXV. 
Arba nafdtur uiro ultra.xxiiii.annum paulatim de die in diem. 
6c tunc nafeitur femur extra (exum.Et eft fciendu q> tales pili p 
I creantur de faperfluitatibus ciborum.fumofitas fuperafce 
dit ufq? ad partes maxillarum uelut fumus ad foramina camini. 
Et cum amplius non inueniat meatus aptos quibus bene ualeat fapius 
afeendererfie inde exeunt in modu qdicuntur pilibarbsc.lVlulie> 
re s pene omnes carent barba in maxtllis.Et eft fcicdu q> omnes humo 
res in qbus in uiris barba generat.in mulieribus menftruuiquod eft eis 
quoda meatu & motu seratis lunsc quandoq? femeljn menfe: & quado 
cp bis cuius exitus dicitur ede fluxus fiue fuperfluu. Iftud uero cotingit 
quado mulier non eft grauida iam tranfacta.xii.annos.& hoc menftru 
ern quandoq? ei in lac tranfinutatur intra mammas. Ve§£ eft q> hi hiu mores ita fubtiTes ex natura calidi funt q? ex eis quafi oriuntur pili aiV 
quando in maxillis mulieris dc proprie circa os ubi magis abundet 
Ior:& hcec mulier dicitur eflfe barbuta.Sciendum quod talis mulier eft 
ualde Iuxurrofa propter calidam fui complexionem.Eft ergo fortis 
tura; dc uirilis conditionis.Mulier uero bene munda a pilis dc precipue 
circa os fecundu phifionomiam dicitur efle bona; complexionis fcilb» 
cet timida:pauida uerecunda debilis mitis dc obediens dc ecouerfo 
buta.ltem dicimus q> in maxilla faciei aut habet barbam aut non ha/ 
bet qua: (i habet iam ditfhim eft fed fi non habet aliquid barba; hoc p>- 
dicendum eft q? non habens aut non eft adhuc in arate habendi: aut 
eft propria caufa qua nunq poteft exire ♦ Puer non habet barbam eo q> 
non eft natura tam potens adhuc neq? tam matura q> poftintporri ma 
xillarum apcriri:& idem intclligendum eft de puella ratione menftrui 
propter lunam loco barba.cutus barba eft bene ordinata fiue compo> 
fita dc fpifla pilis fignificat hominem bonas natura dc rationalis com 
ditionis ad omnia fim coniunctum dc datos mores produifte: dc ecom 
uerfo.De illis qui habent eam male compofitam ut patet in eunucis: q 
poftq perdiderint ambos tefticulos ualde tranfmutantur a natura uiro 
rum in naturam mulierum» 
$£~De facie* Capitulum» LXXVI. 
K Acies quce faspe fudat ex facili motu fignificat hominem calk 
darnatura?:uanum:luxurioium:bene comedentem.grofti inge 
nii ac nutrimenti.Cuius facies eft ualde carnofa fignificat ho> 
minem timidum conuenienter Isctum largum:difcretum:luxu 
riofurmmale memori as:cito credentem audita : dc bene legalem alteri 
importuna: uoluntatis in optato: inuidum. dc fatis conuertibilem ad 
utraqi dc ualde pra:fumptuofum.cuius facies eft macilenta fignificat ho 
minem fagacem fatigabilem intellecftus bonbpjus crudelem q pium te 
neras dedignofum. Cuius facies eft ualde minuta dc 
tunda figuraliter fignificat hominem fimplicem. timidum. debilem 
groflfi nutrimenti.malae memorias. Cuius facies eft fimilis ebriofo fu 
gnificat hominem bibentem uinum bonumrluxuriofum: 
tem.& ex facili inebriatur.Cuius facies irafeibili aflimiliatur cito dc ex 
facili irafeitur 6: tenet iram diu,Cuius facies eft longa dc macra fignifi 
cat hominem ualde audacem lingua dc facto.fimplicem. rixofum» 
perbum Jniuriofumdallacem. durum moribus * pium dc econuemem 
ter luxuriofum. cuius facies eft communis inter longam dc rotundam 
macram dc craflam fignificat hominem conuenientem ad omnia ta*- 
men citius fn bono q in malo.cuius facies eft ualde crafta dc lata fignb» 
ficat hominem fimplicem plus qua lapientem. groffi ingenii tardi 
«Hectus,hebetem in agendi.fiepeuanagloriofum.credentem. conuer> tibllem ad omnia Iuxuriofum uanu obliulofum.ln malo Falfom. detra 
ctorem.fr fupplantaneum.cuius facies eft ualde plana.fine tumore ual 
de eleuato fignificat hominem bonse conditionis ad omnia :fr faris 
amabilem:alteri ferultlalemrdto credentem.non multum (agacenrfa* 
cis fidelem A plus fimplicem quafaplentem ac patientem In pace com 
muniter grauia per aduerfum fortunam. culus facies eft aliquantulum 
uallata fr plus macra qua craflfa fignificat hominem inluriofum . 
dlofum.fallacem.mendacem.audacem.rixofum.Iaboriofum. groffl 
genibuanum.ualde fimplicem:fr tardi intellectus culus facieseft 
diocris ad qualibet difpofitlonem caeterarum tamen plus pinguis qua 
macra fignificat hominem In fermone uera ce m.facilem. ferultlalem . 
communiter ingeniofum.lagacem fr memorabilem . Culus facies eft 
ualde curua fr longa ac macra fignificat hominem grofTi ingenii quafi 
ad omnia bona:fimplicem tardi lntellecftus.fr non legalem. fr ex leul 
occafione malitlofum.culus facies eft latior a fronte Inferius ufq? ad iu 
dturam maxillarum fr altior qua poftea fignificat hominem fimplice 
In agendis fr in loquela inuldum.partlm tlmldum.parrim audacem.te 
nacem mendacem uanumfallacem.anlmofum rixofum.debilem.grof 
fi nutrimenti.fr mali Ingenii.cuius facies eft bene dllpofita carne colo 
re fr fuls partibus ut ocuns cillis frcar.qulbus fit delecftabllls dc placida 
fignificat hominem generaliter bene dlfpofitumad agendum uitafr 
uirtutes.cuius facies eft in colore pallida fignificat hominem non be> 
ne fanum.ualde malltiolum proditorem mendacem fuperbum.uanu: 
Iuxuriofum tenacem lnuldum prccfumptuofum.grofti nutrimenti.no 
bene fidelem neqt legalem .culus facies eft bene colorata fignificat 
minem laudabilis dlfpofitlonis In fua complexione Isetum cieo crede 
tem.alteri conuenienter ferultlalem.lntellecftus boni.fr ex facili ad om 
nia conuerti bilem. 
auribus.* Capitulum. LXXV1I. 
KVris eft hominis fr auricula eseteri animalis:fr unguis eft ho> 
minis ungula cseterl animalis.Culus aures fut: magnae fr grof 
fas fignificat homlnem.fimplicem uel ftolldum pigrum groC 
fi nutrimenti mala: memoria:durae capacitatis. Culus aures 
ualdae funt paruae fr fabriles fignificant hominem boni ingenii.intcV 
le<ftus:fr (apientiae:(ecretu:pacificu:fagacem:rimidum:hone1ftum: 
dum:tenacenruerecundum:uanagIoriofam:anlmofam:memoria: 
nae.fatis alteri:ferultlale.Cuius aures aliquantulum funt longa: ideft ul 
tra comunem formam uel ampla: ex tranfuerfo fignificant hoiem 
dacem:inuerecundu;uanum:plgru;lnfiplentcalreri feruitlale.pauci la-- 
boris fr multa: comeftionls. 
IpEte capite. Capitulum* LXXV1I1.’ Apuf rtiagnum:& bene rotundum ex omni parte figt\k 
fi cat hominem (ecretunufagacc in agedis: ingeniofum; 
dilcretum magna: imaginationis:laborio(iim:ftabile&r 
legalem.Cuius caput eft habes gulam erodam cum cqL 
Io cp declinet uerfius terram fignificat nominem fagace. 
renacem:pacificum:(ecretum:ualdefui(enfus& ftabilem 
in agendis. Cuius caput eft longum habens faciem longam & magna 
ac deformem fignificat hominem fatuum:malitiofu3:uel ualde fimplix 
cem:uanum:cito credentem:nouigerulum:ac etiam inuidum. Cuius ca 
put eft ualde uolubile hinc & illinc fignificat hominem fatuum:fimpli 
cem.'uanum:mendacem:falIacem:£>fumptuofum:inftabiIem:tardi ltelx 
Iectus:mali ingeniiitenera: capacitaris:aliquantulum prodigum & nox 
uigerulum.Cuius caput eft groftum habens latam faciem fignificat ho 
minem fu(pitiofum:ualde animofumreupidu puIchrorum:Sgace fimx 
plicem.groflfi nutrimeti:fecretum:audaccm &c non bene uerecundum. 
Cuius caput eft groftum & non conuenienter formolum habens gula 
curtam & colTum groftum fignificat hominem in (e fatis fapientennfa 
gaceni:(ecretumingeniofum:ftabiIis imaginationis:fiddem ueracem: 
multis tractabilem. Cuius caput eft paruum habens gulam fubtilem 
& longam fignificat hominem ualde debilem infipientem:pauci cibi; 
doc3:rinaIem:& non bene fortunatum. 
jpDeguIa. Capitulum. LXX1X. 
candida fiue macra aut craiTa fignificat hominem uanaglo 
rio(um:uanum:timidum:laxiuum:facile mendacem:conuenien 
rer iagacemrmagncc ira:;& diu dedignofum. Cuius gula eft ma 
cra & lubtilis &c in qua uena: apparent fignificat hominem ma 
fse fortuna: debiIem:timidum:pigrum:groftTi nutrimentheito credente 
& conuertibilem ad utraqj. 
OTDe collo. Capitulum. LXXX. 
a Ollum longum fignificat pedes Iongos:& gracile gracilesretia 
fignificat hominem fimplicemrnon fecretum:timidum:debix 
Iem:inuidum:mendacern:falIaccindoch'inale& cito conuertix 
bilem ad collum eft currum fignificat hominem 
fagaceitenacemifallacem.fecretuirKftabilc.difcreru iracundu: 
fumrmagni intellecfhis:c6uenienter fortem:amanrem pacem.dominiu: 
ftrola timida. CTOefpatulis. Capitulum. LXXXf. 
Patula: maerse & minuta: figni fi eant homine debikm.timidu: 
pacificu:paucilaboris:cito credentem.&ad ola conuertibilem. 
Cuius (patula: (unt latse & grofla: fignificat hominem fortem: 
tenace.fidele.grolTi ingenii & nuttimeti:fimplice:multi laboris: 
atis libenter ftantem in pace. Cuius (patulcc funt cu uts ad interius fignificant hominem fagacem:pigrutti:fecretum:ingc- 
niofum A fupplantaneum. Cuius fpatulse funt abrafce fignificant ho- 
minem fimplicem:tenacem:laboriofum:modeftum in omnibus ut Iin 
gua A comeftione:pacificum:cito credentem A conuertibilem ad utra 
qi.Cuiusfpatulasfuntinequalesutuna earum fit altera maior fignifi- 
eant bominem pigrum tardi intellectus :groflfi ingenii & nutrimenti: 
fimplicemidura; capacitatis fidelem:audacem:tenacem:pditorem:fal- 
(um & non credentem, Cuius humeri Ipallaru funt ualde eleuati figni- 
ficant hominem apertae uitsc:moribus:inuidum:fimplicem:uanu;me 
daceminftabilem audacemiinuerecundunvA rixofum* 
CTOe brachiis* Capitulum* LXXXIL 
BRachia longa quae exteniione attingunt genua licet raro con- 
tingat fignificant hominem liberalem;audacem:fuperbum:im 
petuofumrdefiderii:debilem:fimplice:cogitaminis pauci A ua- 
nagloriofum.Cuf* brachia fut ualde curta refpe<Tru ftaturae cor 
!>oris fignificant hominem belIicofum:ingratum:audacem:inuidum: 
iiperbum:fa3:uofum A tenacem:Cuius brachia funt grofla offib9 ner- 
uisA multa carne fignificant hominem couenienterforteduperbum: 
cito pfumptuofum:inuidufn:cupidum pulchrorum A cito credentem. 
Cuius brachia limt pinguia A mufculofa fignificant hominem uana- 
gloriolumtcupidum quorundam:dele<ftabilem :Aplus infipientem q 
lapientem in aeendis.Cuius brachia funt ualde pilofa fiue fit macra fi- 
ue craflfa A mollis carnis fignificant hominCm Wuriofum tenera' ca- 
pacitatis :debilem:multse fufpitiois A (agaciter malitiofum.Cuius bra- 
chia funt ualde nuda pilis fignificanthominem teneras capaciraris.ma 
cito credentemiuanum laxiuum:mendacem:facile fallacem: 
fagacem in malo A debilem* 
C*Oe manibus* Capitulum* LXXX1II. 
Anus mollis carnis macrae Alogasfignificat hominem boni 
III intelledrus teneras capacitatis.ex facili timidumdibenter pacifi 
% I i cum fatis legale;difcretum:feruitialem dfpmefticas couerfatiois; 
A doctrinalem.Cuius manus funt ualde groflas ac breues figni 
ficant homine groflfiingenii:finiplice:uanu:mendacc;fortem:Iaborio- 
fum:fidelem:cito credentem A breuis iras.Cuius manus funt pilofas A 
groflotum piloru ac digitoru A curuoru fignificant hominem luxurio 
fum:uanu:mendace:groflfi ingeniiAplus fimplicem qfapientem.cui9 
manus in digitis curuant furfum fignificant homine liberale A ferui- 
tialem capacitatis bonas fagacc.paru inuidu.Iongas irsc.intellechis bo- 
ni A mediocrem inter fecretu A no fecretu. cuius manus funt i mplica- 
bilcs uerfus extremam parte digitorum fignificant hoiem tenacc.cupi 
diT:cogitaminofum:Iaboriofum:fagacc.duri ppofitiA no cito conuer- tibilem ad credendum audita* rwv.m 
fTC>e pectore. Capitulum» LXaXIIIi* 
Edtus groflum & amplum fignificat hominem fortem.audace: 
jTj fuperbum:tenacem:iracundum:rapacem:cupidu:inuidum:& (a 
gacem:cuius pectus eft ftrictum d: in medio aliauantulum 
uatum fignificat hominem fubtills (pus alti intellectus:confiIii 
boni ueracem.mundum.ingeniofum.fagacem.&pientem.magnae irce* 
cito irofum & cduenienter fecre tum. cuius pectus eft aliquantulum pi> 
tofum fignificat hominem luxuriofum ualde faga ce. paulum durae ca.> 
paritatis.liberalem.laboriofum Aalteri feruitiale.cuius pectus eft mfi/ 
dum a pilis fignificat hominem debile A tenerae caparitatis:cuius 
ctus eft planum & macrum ac mundum a pilis fignifi cat hominem ti 
midum laudabilis uitee 8c Ingenii tenerae capacitatis pacificae 
cretum A durae conuerfadonis ad plurima» 
rfo. Capitulum. LXXXV» 
Orfum fiue (pinale pilofum macrum & ualde 
tum ab equalitate partium fignificat hominem 
recundum malitiofum.beftialem mali intellecftus.de 
bilemparuae fatigationis 8c pigrum.cuius dorfum eft 
magnum & pingue fignificat hominem fortem grof 
fi nutrimenti.uanum.tarduni.pigrum A multae falla> 
cife.cuius dorfum eft (librile dc extenfiim dc plus ma» 
erum g craflfum fignificat hominem debilem.de1 ex facili pauidum.ua>- 
num.rixofum &■ cito credentem quae audit. 
(OTDeuentre. Capitulum. LXXXVL 
aEnter pariatus fignificat hominem leuiter dedignofum.come 
done. bibonem tardum.magnanimu. uanagloriofum.falfum» 
luxuriofum.mcdacem.partim legalem drpartim proditorem. 
Cuius uenter eft paruus d: extenfus fignificat hominem Iabo> 
riofum.conuenienterftabilem.fagacem.intellerirus boni & tenera 
pacitatis. Cuius uenter eft ualde pilofus.f.ab umbilico inferius (igni» 
Seat hominem loquace audacem.faga cem.intellerius boni.tenerae 
paritaris A conuenientem ad utratp eloquentem.ex facili pauidum.tra 
ctabilem pro amicis.altis cordis A non bene fortunatum. 
GTDe carne. Capitulum. LXXXVlE 
Aro mollis ubiq? corporis fignificat hominem 
| riofutmex facili rimidudtellectus boni:tenercc capacitatis pau> 
ci cibi.fidelemruaria: fortuna; A plus aduerfte g prolperse.Cu 
ius caro eft dura uel afpera fignificat hominem fortem: 
eermduri ingeniLuanum (uperbum.plus infipientem g fapientem: 6c 
crudelis fortume.Cuius caro eft pinguis & alba fignificat homine ua^ num.uanagloriofum hebetem.obliuiofum.curiofum ad omnia:a!iqua 
tulum timidum uerecundum.fagacem.malitiofum.mendaccm.durum 
ad credendum omnia» 
CTDecoftis. Capitulum. LXXXVTU. 
aOftaecraffe frcarnofaffignificat hominem fortem tardum: 
&QuaIde fimplicem. Cuius coftac funt fubtiles dc paruce ac 
dee a multa carne fignificat hominem debilem pauci laboris, 
lagacem malum & iuftum ad bonum. 
(TDe femore. Capitulum. LXXXTX. 
KEmur ualde fpiffum pilis ac bene ericiis fignificat homine Iu,- 
xuriofum fortem ad coeundum.& eius femen ualct ad concipi 
endum.Cuius femur eft rarum pilis dc fubrilibus dc extenfis fi., 
gnificat hominem conuenienter caftum ideft raro luxuriante; 
dc eius femen non eft bene uirtuofum ad concipiendum. Cuius femur 
eft ratum fiue male difpofitum fignificat hominem debilem timidum 
raro coeuntem.dc cito conuertibilem ad utrunq?. 
CTOe coxis. Capirulum. LXXXX. 
aOxse bene pulpofsc fignificant hominem fortem: audacem: 
fuperbum: ut patet in dextrariis:gallis;& falconibus : dc ecom 
uerfo. 
CrDegenubus. LXXXXI» 
pinguia fignificant hominem timidumdiberalem uanu 
(£| pauci laboris. Cuius genua funt macra fignificat hominem for 
cem:audacem:fatigofum:fecretum:& boni itineris. 
$E*De cruribus. Capitulum. LXXXXir, 
a Rura hominis habent magnas pulpas retrorfum eo q> carent 
cauda. Sciendum eft q> Ariftoteles dicit in libro animalium. 
Omne animal carens pulpa magna in cruribus habet caudam 
alicuius fubftantim.ut pilorum &c.Cuius crura funt groflfa offl 
bus dc carne ac pilofa fignificant hominem fortem:audacem:fecurum: 
groflfi lgenii pigrum:tardum dc duras capacitatis. Cuius crura funt fub 
filia & non bene pilofa fignificant hominem debilemitimidum intel- 
lectus boni:fidelem feruitialem: dc raro luxuriofum. Cuius crura iiint 
omnino nuda a pilis fignificant hominem caftum: debilem:& cito pa 
uidum.Cuius crura (imt ualde pilofa fignificant hominem pilofom cir 
ca genitalia dc luxuriofumdsepe uanum:fimplicem:& inftabile ucl abt5 
dantem malis humoribus. 
<E"De cauiculispedum. Capitulum. LXXXXI1L 
aAuiculse pedum,groifac dc crada? Sc ualde foris f>cminentes fiy 
gnificant hominem uerecudum timidum pauidum debilem: 
parui Iaboris,fagacem;fidelem;& traftabile.Cui* cauicula; pe^ dum habent neraos ualde manifeflos & uenales fignificant hominem 
audacem :fortem:fuperbum de animofum. 
pedibus. Capitulum* LXXXXII1I. 
Edes magni.i.grofli in carne de longi in figura ac duras pellij 
|| fignificant hominem fimplicem fortermgrolTi nutrimenti tar> 
di intelledus:& uanum Cuius pedes funt tardi de fubtiles . 
cri ac pellis mollis fignificant hominem boni intellectus : alti 
lngenii:timidum:debilem:faeacem: fatigabilem: parui laboris & cito 
credentem» 0)7De unguibus. Capitulum* LXXXXV. 
Nguis e hoministVnguIa uero cuiuflibet casteri animalis. Vn 
de ungues fubtiles ac boni coloris de longa; forma; fignificant 
hominem bonae conditionis ad difpofitionem fui in fanitate: 
de q? mater tempore grauidationis non comedit res ualde fali> 
tas:immoinfipidasAeconuerfo:ut patet de unguibus auium rapaciti 
refpedu casterarum . Cuius ungues funt in colore pallida: fignificant 
lanitatem drc.nifi fint fic a natura * ut patet de illis accipitrum & fal* 
conum. 
De calcaneis. Capitulum* XCVI» 
aAIcanei pedum parui de macri fignificat hominem facile rimt 
dum:pauidum:<5e debile m:Cuius calcanei funt magni de craffi 
fignificant hominem (ecurumifortemraudacem; fatigabilem; 
de plus infipientem 5 fapientem* 
CTDe plantis pedum. Capitulum. XCVII* 
r_v Lanra: pedum continet figna cauallium uelut manus uinculis 
j quibus facile poteft cognofci tota fortuna animalis de infortuni 
um uita de mortis de tempus:ut patet fuffkienter in arte quge 
citur Chiromantia qua plene fciuimus in noftris diebus uelut 
acrpmanria:& piromantia de quafdam alias.Nam illorum fignorum q 
dam fignificant bonum:qua:dam malum:& quasdam inter utruncp c« 
dubio.Vndefciendumeflqj fixurae multae de longae fignificant muL. 
ta impedimenta uita; de laborem de paupertatem ce miferiam. Curta; 
uero fignificant peius in omni gradu.Cuius pellis plantarum eft groD 
la fignificat hominem fortem de firmum fubtilis uero debilem. 
•UrDepalTibuspedumeundo. Capitulum. XCVI1I. 
Aflfus pedum eundo fi fiat tardi oc ampli fignificant hominem 
Ij habetem malam mem oriam :gro(Ti ingenii:turbidi intdlechu* 
cenacem:paud Iaboris:& nori facile credentem omnia, Cuius 
pafUis eundo fiunt ueloces de curti fignificant hominem ueloce 
in agendisrcito imaginantem uicemitenera; capacitatis.cuius paflus fi 
unt ampli de difeordari uiam redam non tenentes fignificant nmplicc 
de grom nutrimenti ac fagacem in malo:ut patet de uulpe; r• motu perfonas. Capitulum. LXXXX1X* 
©Otus perfonac feftinus cum debeat efle rationabiliter firma Cu 
ue loquatur fiue fedeat fiue fiet in pedibus ut mouendo manus 
uel pedes uel caput nec fit ei necdie fignificat hominem immu 
dum:indifcretum:maleIoquentem:uanum.;inftabiIem:mendax 
cem non bene fideTem.cuius motus fit raro quando loquitur figni 
cat hominem fatis conuenientem ad fingula ut fagacem:tenacem:lerui 
tiaIem:ftabiIem:&boni intelledtus. cuius motus fituelox& fine caufa 
uel ante uel poft fignificat hominem fimplicemtgroflfi ingenii:& ualde 
malitiofum. Cuius motus eft claudicus fignificat hominem 
lummendacem falfumdnuidum cupidum alieni:& aliquantulum con 
Uenientem ad omnia ad qua: moueantur uel moueri debeat alter. 
CrDeeibbofis&ftrumofis. Capitulum. C. 
Ibous ideft ftrumo fignificant hominem fagacemrualde lgenio 
fu m: malae memoriae fallacem & fatis malitiofutn.cuius gibbus 
eft tantum ante fignificat hominem in animo duplicem.& plus 
fimpticem q lapientem. 
CTDe ftatura hominis. Capitulum. CL 
j§T atura hominis multum nudat de illorunde fi hafta fue 
rit longa &c bene recta ac plus macra q pinguis 
cat hominem audacem:crudeIem .fuperbum:clamofum: 
uanagloriolunnduras ira::tenacem:pra:fumptuofum:no 
cito credentem audita:fa:pe mendacem:& in multis 
lidofum.cuius hafta eft longa & crafla couenienter figni 
ficat hominem fortemifacile infidelem:faifum:grofii ingenii.tenacem 
lagacem ingratum & fupplantaneum cuius ftatura eft ualde longa ma> 
cra & fubtifis fignificat hominem infipientem uanum medacem groD 
fi nutrimenti importunum adoptata cito credentem debilem in agem 
dis tardum & ualde fui (enfus.cuius ftatura eft curta se grofifa fignificat 
hominemuanuminuidumfufpiriofum.&plusfimplicem q 
tem:groflfi ingenii 6c conuenienter alteri leruitialem & credentem lom 
garqj irce.cuius ftatura eft macra & curta ac bene redta fignificat homi> 
nem naturaliter lagacem ingeniolum tenacem (iiperbum audacem 
cretum fatigabilem uanagloriofum conuenienter lapientem intelledhis 
boni &• ualde fupplantaneum.cuius ftatura eft decliuis anterius non ta> 
men uetuftate fed natura fignificat hominem lagacem (ecretum haben 
tem grpfti nutrimenti feuerum tenacem laboriofum durce ira: &c non 
cito credentem.cuius ftatura eft uerfa in pofteriori parte fignificat 
minem ftolidum modici intelledtus groifi nutrimeti uanum mala: me 
morise & cito conuertibilem ad utracp. 
CTNotuIa dodtrinalis. Capitulum*, C1L Vm uidetis hominem humilem rubeum fidelem Tom 
| eum fapientem pinguem uelocem macrum fimplicem- 
bonum pulchrum non uanagloriofum pauperem non 
inuidum album fapientem cum nafo fonantem bene lo 
qui induftrem non mendacem rectum in hafta non au> 
dacem non crudelem etiam ex facili damofum albu no 
facile timidum loquentem modeftoufunon fupplantaneum & fagace 
non calidum in carne ac pilofum in cruribus & in uentre. 6c non fsepe 
luxuriofum inuentem oculo non fallacem & mendacem ac uanum no 
fub dolum bene fapictem fuse artis bonitate utentem bene diuitem no 
tenacem non crudelem contra miferiam alterius bene pauperem non 
pium &c mifericordem morbidum uenditorem non mendacem 
datorem fuse mercis emptorem non in aliquo mercem optatam 
niantem habere bonum forum & uolentem elfe bonum quo ad deum 
non multipliciter aduerfatum. Redde fpeciales gratias foli deo dc eius 
matri.Et tunc eft operatio diuina contra curfiim communem naturae 
mundi tranfitorii. 
OTCapituIum ultimum libri phifionomisein quo comprehenditur in 
tentio fingulorum capitulorum eiufdem fcientise. 
Hifionomifta oportet te fcire fapieter omnia qua; 
praediximus in unoquoqi capitulo iudicioru 
ticularium ne iudicando quemq precipites in ean 
dem fcientiam cum iudicium in uno iftorum non 
folum modo fit attendentem. Sed quilibet 
nomifta debet caute colligere in (e ipfo teftimonia 
illa uniuerfi corporis qusc non de aliquo accidem 
taliter tranfmuttantur ut de (anitate in infirmitate 
&c.uel uti funt teftimonia oculorum frontis nafi aurium dentium &c. 
Et cum diuerfa teftimonia huius praebeant iudicium dignitatis phifio 
nomisc femper declinandum eft: ad uniuerfale iudicium & maioris par 
tis omnium membrorum qusefupra diximus ordinare. Et qui aliter fe 
cerin cadet leuiter in errorem.Caufa eft quia omne mebrum habet per 
fe certa iudicia ut patet in prsedicftis capitulis: 6e ideo nullus homo eft 
qui folummodo (it unius iudicii propter certum membrum cumunu 
contradicat alteri.Et magis uincens deuincat minus . Et quia membra 
funt multa:& quodlibet habet fua iudicia non uidentur capitula errare: 
cum no fit ex toro unu in unoquoq? homine de his quse prsediximus: 
immo uidebitur multum diuerfificari a totoiquod fi effer non eflfet iux 
ta probatio. Oculi habent fua iudicia: & homo caufa oculorum debet 
efle fle difpofitus-.fed alia membra ad quid erunt/Ergo cum tot mebra 
fint ideo funt multas diuerfitates in homine.Etfic nullus homo cadit £n iudidum unius membrhfed omniumtquare cum difcretfone funt fn 
ueftiganda capitula & commifcenda in (iiper credendum eft q> multa 
(unc accidentia quae ueraciter Iaxant:quando huiufmodirei ueritatem 
condderare uoluerimus in omnibus.f seras perfonsc seras remporis ad 
perfonadonga permanentia in locodongus ufus dodrinse.Iongus ufus 
certsc focietatis.nimia regnatio humorum complexionis prserer foli* 
tumrasgritudo accidentalis:uiolenta accidentia contra naturam & defe 
ctus alicuius fenfus naturalis ex quincp.Quare finaliter cum grandi in> 
duftria huius omnia quse fupra diximus attenduntur commixtse.Bt fic 
fliquis iudidum de praedictis modo aliquo non errabit:&non erratd 
non fallet deo uolente.Et hsec de Phifionomia quse nunc praediximus 
dicta fuft'itiant* 
LAVS OMNIPOTENTI DEO* 
GTlmprcflum Vcnetiisper Melchiorem Se fla 
Anno.Domini.M* CCCCC.VIfl.Dic. 
wdii.MeftsMaif. | (fcCbaraaeres % nomina ligno# zodiaci. 
h y i Mrice 
f ii i Xbaurus 
& 7 Xlb24 
8 Scoapius 
H n 3 £emint 
1 £5 4 Cancer 
i 9 Sagittarius 
io io Capaicoanus 
| & 5 Xco 
fl np 6 Uirgo 
ia: 11 Aquarius 
X ia IMfces 
(L/jxiracteree z nomina planetarum. 
f) i Saturnus [} $ <s ZDercuriua 
Tf z juptter 
$ $ CDara 
j) 7 Xuna 
O 4 Sol 
£ * Uemie 
& Caput 
13 Cauda 
(PCbaracteres z r 
6 Coniunctio f 
omina 4fpectuum, 
I ]JL . 
<? Oppofitio j 
A rruiMS | 
I □ Quartus 
. * S«ti!is i