DE HVM, PHYSIOGNOMONI A io. BAP TIS TA. PORTA S? NEAPOLITANI / VDE HV MANA PHYSIOGNOMONI» sfe- libri nn S ADALOYSIVM CARD LSTENSEM'2 VICI *s4pudlofepbum('accbiunu. T). LXXXVI. ILI “et re ver ALOYSIO ESTENSI S R E DIACONO CARDIN- AMPLISSIMO IO AN- BAP. POR. NEAPOLITANVS. T AI N O S O P H IS 7 HI, Princeps, et Cardinalis amphsfme^j, adfiimmum regnifafligiunu quempiam fub rogaturi, haud nobilitatem, haud nata- lium claritatem, haud ingentes opes, aut[ummam homi- nispotentiam expendebant ,fed qui eximia oris dignita- ac decora omnium partium conflitutione, me- tri a , natur a hberalitatefuiffet conformatus. Etenim qui hanc corporis habitudinemjortitus ejfet, & omni temperie, (g-f omni virtu- tum excellentia optimum futurum arbitrabantur. Illorumfapientum morem imitatus librum meum de Phyfiognomonia tibi nuncupo : non quod ex vna no- biliorum vetufliorum, ac lotius Europa IUuflrium Gflenfiumfamilia ortus es > ex qua tot Duces celeberrimi, £cf Imperatores editiJimt: non quod nat ales tuos adregmm (j allorumflendorem, et adF' errarienfium Ducum totfaculisperpe tuo incorruptam feriem impolluta[lemmata refers, non deniq; quodopibus,opu- le ntijs, animi magnificentia excellis, (fortajfe enim cum aliquibus principibus hac communia habes) fedquia tanta ejl oris tui dignitas, decus. maiefas, tan- ta ejl tui corporis partium mutua proportio, ordo, concinnitas, rata modulatio, vtfmgulares animi tui dotes, optimief mores velafefiuf olo liquidoperlegantur\ (cffilus fine amulo clarus inter mortalesprafles, nemo vnquam audebit tuam naturam[perarem. Mulli mfi tibi vntperfmilis, vt verum huius feculi He- roa te posjintfateri. Et quidem hoc opus dicare tibi necejfarium duxi, nec ali- ter poteram. Polycletus flatuamfisis numeris abfolutam, confummatamef p Ei oribus propojuit cuius collatione, alia, qua perfettior es futura ejfent, confla- rent . Cjalenus item faluberrimum corpus jlatuit, vt ex eius optima temperie, corporis de f edus, exccffasefe in notefeerent. Ipfe quidem, cum Ployfognomo- niaexpartium ratione conflaret, iurenonpoterampraflantius, aut nobilius, aut ad rem ac commodatiusfimulachrum huic libro, quam tuam effgiem, tan- tamqs animam proponere i vt v eluti norma quadam, exeplo cat erorum cor- foris poris partes, tum probi, tumflagitiofimores apud omnespatefierent. ZJerum non nemo hic fifortace ingeret, me facile captanda grati a(ujj?itionem fubire. ' Sed longe_j atuarmru auriumj» modettia turpis adulationis ab fit noia. rDo£lrinameanonefi gfidveterum ficriptorum fludqs nobilitata, Hermetis, Zopyri, Philemonis, Loxij, , Rrogi, Polemonis, , (f ale ni, zAuicenna, fjg aliorum, & effigies, moresf tui omnibus in propatulo funt. Intemperantis profcHo ingenij foret, ea mendacia literis mandar e,qua tam facili tdiimomo refellipofientS ed longiori verborum lenocinio munus, quodaduerfus obtredatorespatrocinium tuum depofcit, non implorabo, ne na turam ingenij tui, de quo fit firmo, offendam, qui vtpote diurnus, voluntatem, mn rernr/u confiderat. Uale^j. • T... / ft _ 'm. \ Vv' 4 * • ) 1 \ f « * V*? H xc fcientia conie&uralis eft, nec femper optatum aflcquitur finem: cuius figna naturales tantum propenfiones indicare poflunt, non autem a&iones noftne libcrce voluntatis > vel qii£ ex vitiofo , vel ftudiofo habitu dependent .* nam in bonis, malisq; actionibus, qux in noftra poteftate funt, virtus > & vitium confiftunt , non autem in propenfionibus; quee in noftra voluntate non funt. TROOE- PROOEMIVM 7SCSIC NIVM eH nonnullorum in Philofophia pro- cerum vulgatafententia,nullum effe homine fociahus a- nimal. lure quidem fi eorum mores, quibus ipje famili- ariter vfrus fuerit ,cognof ere velit, aut dum fenfim pertraBando intimos eorum mores perfrutari conte- ditium vitam ab fumer e, aut pluries in vita falli opor- tere,nemo eH, opinor qui ambigat. fum in tam numero- fo hominum e ce tu quamplurimifint, quorum familiaritas perniciofior, quam potentum inimicitia fit. bidens enim humana, vt AC. Tullius scribit,multisfamulationum inuolucris tegitur; Qf quafi uelis quibusdam obte- ditur natur a:fons,oculi,vultus perfpe metiutur, oratio vero fe- pifime. Sub hominum effgie,inquit S eneca,latet ferinus animus,imo ferisfaut- or, immanior. Ob id S ocratesfenefl ratum hominum pectus concupiuit,ne oc- cultiores delitefcerentfenfusfed eo penitus reclufo, & patenti omnibusperfficu- umferipofit,vt quidfbi vellet, aut meditaretur, vera nepromeret,anjecus. Huic malo opem tulit diurna prope (ciet ia Phyfiognomonia, a fummis vndequa cp mris(ummofiudiofummap inquiftione pertraBata. Hac nanq; ab exi A mis,qua m hominum corporibus conficiunturfignis, ita eorum naturas, mores, & conflia demon(irat,vt intimos animi receffus ac, vt ita dicam,peniti fima cordis locapenetrare videatur. Effecit itacp clementifmi Dei benignitas, vt reconditi mores, ac arcana hominum affe Bionesfignis expreffa fint.ac inpy opa- tulo conjiituta, quo propriafaluti quilibet conflendo,fidelibus,probisd? moribus infigmtis adhareret,fielefios,prauoscp declinaret. Itermfifplentia praceptor nos docuit dicens. fium iracundo homine non cohabites, neq; cum inuido comedas, neq-, abeas in confilium impiorum atq; vanitates, nec in cathedra pe finienti a: fedeas. Sivocauerintte,veninobifcum, cum ipfis ne proficifcar is. Polemon inquit, S i quid ejl,quod homines inuarepoft,hocprafiat Phyfiognomonia. Nec enim depofitum quis quam, aut thefauru,aut vxore cuiqua credere, neq; ami- citiam cum illo inire,aut vicinum exoptare debet,quempetulantia,infidelitatis, aut alterius cuiusdam improbitatis notas pr afferre animaduer terit. Nam nobis hacf cientia tum mores, tum vita propofitum, v eluti quadam augurandi ars,au AD e orum oracula,vt ocyfimum vaticinandigenus,absfi ullo cxperime- to demonfir at, vtproboru propofito inharere,felefiorum improbitates, & flagi- tiadeuilare pofimus. Itacp omni prorfus fiudio futuram perdifc er efortunam quemlibetncceffartum iudicauit. Ex antius ait,etiam intpjb PROOEMIVM. 2 in ipso orisfilent io natura loquitur. 'Dicebat fleanthesphilofiphusfecudum Z e no nem, exfpecie mores digno fi: i pojfe. Pythagoreis moremfuiffe, narrat Iam blicus,venientes ad ipfos dfiendi gratia,non prius admittere,quam figuram, in cejfium, (gf totius corporis motum diligentifimeperjfexiffent■ vtplane e natura fi- gms,num ad difiip linas apti forent,nec ne cognojcerent. Quoniam natura ip fa,qua animis conformat c orp ora,in frumenta eis congruafubmmiflrat,imagi- ne stfi animorum in corporibus indicat,per quas eorum ingenia deprehedipoflint. Socrates it em,qui honefta indolepraditi videbantur, adphilofiphiafi udi a capi e bat ,vt ex Platone habemus,et ex fp e cie,et optima corporis modulatione Alci- biadem adfupremum Reip. gradump eruent urum pradixit Plutarcho refer et e. Ipfie idem etiam refert, Spartanis moremfuifle nutriendi partum genitori ius non ejfe ,fi deum quendam in locum deportabant, vbifidentes, qui, ex tribu libus maximi natu ejfent,fi quidem infantem animaduerteret pulchre effictum, (gf robuflum; educari mbebantfin autem ignauum, ac deformem ad locum ex- ponendum demittebantficus taygetum pracipitem,ac proruptum,perinde quafi eius vita,qui minuspulchra flatim ab initio, (gf ad bonam corporis compofitio- nem,($ ad robujlitatem naturaprodubtus non cjfet,nefifibi, ne fi Regp. ut ilisfo ret. Naturam animantibus corpus animi moribus, ( ad qua fingula natura conditafiunt. (fi alentis item libro departium vfiuparticulas omnes corporis anima vtiles ejfe demonflra uit, quippe cuius infirumentumfit corpus: ob eam fi caufam multum afediuerfi rum animaliumpartes differre, quia ipfius animi maxime differunt. Quod L aBantius Firmi anus Theologus, etphilofiphus libro de opificio dei vfiurpauit. Ne flor vultusfimihtudinem P etemachi confpicatus, apud Homerum, ita de animo conficit. „ Siveraviripuer optime talis „ Et foboles; flupor altus habet me clara tuentem „ Lumina, (fora patrem referentia. quid, quod illi „ Afiimihsfandi tibi copia ?quis queat alter ,, Ifla loquipuer; ingenti mficretus Dlifife ? Alexader, cui cognomentum magni inditum efl > idpraciarum edixit, quodfina ginem(uam noluit a multis artificibus vulgi cotaminari i Sed,vt Horatius ait, „ Edicto cauit, ne quis fiprater Apellem „ Pingeret, aut alius Lyfiippo duceret ara ,, Fortis Alexandri vultum fimulantia. VtHatu- TROOEMIV M. Vtfatuis, tabellis, Qf toreumati idem vigor animi bellatoris, idem ingenium maximi honor is,eadem forma viridis iuuenta, eadem gratia relicins.fi ontis vi- deretur. ‘Tot er it etiam huiusmodifiientia, nonfolum ex aliorum ,fed nofiri in- {pellione maximi effe adiumeti,vt nos met ipfi nofiriphyfiognomones euadamm. Nam recte antiquitus memoratum legimus. Soeratemphtlofiphum{{eculo ad morum difiip linam vfum effe,quod Seneca item tradit adinaentum, vt homofe ipsu nofieret, nam ex hoc confequimur nofiri notitiam,mox confilium quoddam. Nam fi quisfe met infi e culo contemplabitur, corporis optimam confiitutionem conjjncatus,procuret,ne corporis dignitatem morum dehoneflamentopolluat,qui vero exfignisforma animam minime commedabilem animaduerterit, nauiter conJurgat,vt virtutis exercitio corporis malafgna rependat. Sunt enim eius- modi animipropenfiones,(cf effe cius, vt mi fine ordia, iracundia, inuidia, vt qui conflitutifunt,vt quaf mala animi valetudinefanabiles tamen (vt de S o- crate refert ficero in Pufculanis) quum multa in comentu vitia collegiffet in eum Zopyrus,qui fe naturas cuius q; exforma proficereprofitebatur, derifus efi a ceteris, qui illa in Socrate vitia non agnofeerent ab ipfi tamen Socrate fubleua tus ed,quifiibi vitia illa ineffefid ratione a fe dei e SI a diceret. Similem hi foriam cAnUoteles Alexadro Adagno recitat de Hippocrate, cuius figuram, cum eius difeipuh depingere curarent,picta,et optime expreffa delatafuit Philemoni, qui cum eam afiexijfiet,(gf membrum membro comparaffet,pronunciauit ipfum effe virum luxuriofum,coitum appetentem, (gf deceptorem: ob quam caufiam, di- fiipulis eius indignatis,et culpantibus. £cfflagellisfere tundentibus,quod de viro eximio talia mdacaffet,ab eis tamen hoc iudicium ad Hippocratem delatum efi3 qui confeff is efi Philemonem verum omnino de ipfiprotuliffe :fidamore philo- fiphia,(ef honedatis fui cordis concupifientias omnes fiudio, (gf ablii- ne lia conqusfiffe, quodprius eius natum negatumfuerat. Hancfiietiam in Py- thagorie Socratica philofophu arcanisfikndifiim e cufioditam lefimus,hanc Arifioteles Alexandro utilem,ac neceffariamperdifiendamproponit, ex vul tus infiedwne adfiii regni minifiena firuos eligendos monet, hanc Auicenna A^ledicis vtilifiimam mondrat,vt ex vultu, & oculis de eius sgritudimbuspos-» fint indicart. Hanc ergo fidentiam blande excipiamus, hilariter ample* damur,vt vere nofiram, &t de nobis met ipfis tradant em, quam qui non amat, quam qui non ampleditur, necphilofiphiam amat, nefffua vitsdificrimina curat. A 2 10. $A JlnspfctVc Hcrorc,Maoni hgc Emensis mago Vultu,Tiiqivor ei? Animo. IO. BAPT. P O R T A E NEAPOLITANI DEHVMANA PHYSIOGNOMONI A LIBER PRIMVS. De mutua animi, & corporis confequutione. Cap. i. zACILE nobis experientia videre licet, quod animi a corporis moti- bus non fiint impatibiles , {0 animcepaffionibus corpus corrumpatur, ht inito quodamfiedere,{0 inter fe confligant, f0 re fanentur, & tan- dem flbi mutuo compatiantur. Jn corporis morbis animum cum cor- pore pati, f0 Imaperturbarifacile Ridebit quispiam rationis compos, vt in ebrietatibus a rectis, conflit utisq; operationibus feri ari,& in acu tis aegritudinibus prorfus delirum effla, necfuo officio fungi vt alienus homo videatur. Non minus corpus animi affectionibus fluctuat: hic enim amoris igniculis accenfus, {0 maxime feuiens corpus commutat, vt facile contabefiat. 'Virgihus de Didone.. „ Smit inops animi, totarwf incenfa per vrbem „ B aceatur, qualis commotis excita (acris „ 'Tbias, vbi auditofiimulant Trieterica Baccho „ Orgia, (ffc. d/tpuleij nouercapriuignifui amore xfluans, ita deficribitur. Ballor de formis, marcentes oculi,laffagenua, quies turbida, f0 fu ff intus cruciatus tarditate yeh ementior. idem etiam iru brutis videre licet a more~> tabefientibus. Virgilius. „ (farpit enim virespaulatim, vritcfi videndo „ F ce mina, nec nemorum patitur meminiffe, nec herba. Sic etiam animus inuidi „ Et crurum tenus a mentopalearia pendent. „ Pum longo nullus lateri modus: omnia magna , „ Pes etiam, camuris hirta fub cornibus aures, „ dfec mihi difft liceat maculis infigms Qf albo, czAut iuga detradans, interdum e culat fuerint, nobisq;tradiderint. Stoici, 'ut altius exordiamur,inter quos Chryfippus, a veritate admodum aberrantes, cum extra- neis corporibus mortuorum animas accedere autumarent,eisq; nouos more: afferrent,penitus hu- ius fcientu fiibieElum eliminarunt. Pythagorei nonfolum in humana corpora, fedin ferincu tranfire. Dicebatq; Pythagoras/quodfuiffet aliquando sAethalides, & aliquando pofl Euphor - bus,atq; 8 DE H V M. T H T S I O G N. bus, attf; a Alenelaofuijfie vulneratum >acpoHremocTyrrhus, &poH rPyrrhum faciumfuijfe rPytbagoram, ffy dum Aetkalidesfuerit AAdercurijfiliusputatus eo pro munere accepijfe} ~)>t illius anima perpetuo vagaretur in quas vellet arbores, uel ammalidU. Vndc Ouidtus, Obtorte carent anima >femper priore rehtta „ Sede y nouis domibus viuunt > habitantefi recepta, „ Omnia mutantur, nihil interit > errat> Qf illhinc „ Huc njenit, hinc illuc, quofhbet occupat artus. „ Sptritus , e f feris humana in corpora tranfit > „ Inqjerasnotter9 nec tempore deperit villo. 1'branttius autem, & PoJJidomus cceleftium rerum fludiofi, animas e Helii s mores du- cere tradiderunt. HorilmpoHremo Plinius eorum opinionibus aflipulari videtur, Ariflotilem enimt & Trogum,alioqui feuerijjimos viros deridens, qua fcripferuntP»ana retur,ff fine cunela tione proferenda. Sed hi cum a veritate admodum aberrent, nec aliter, quam verbis, ft) vanis opinionibus innitantur fuperuacaneum duxi eorum opiniones redarguere. Quibus modis maiores noftri phjfiognomonicam fcientiam fpeculati fuerint, & tradiderint. Cap. 4. NV7S[C aute m ffeculemur maiores noflri, qui hanc fcientiam receperint s quibus modis eam jfeculatifuerint , nobisq; tradiderint. 'Primi enim ex corporis temperatione mo- res inno:eflerepojfe fcripferunt. fionHans enim fuit antiquorum Philologorum opinio animi mo- res corporis temperaturam fiqui,neq; folum in ijs id euenire contingit, qui fecum temperies ex ma- tris aiuo traxerunt fedfi tempore ,alijs ue rationibus mutantur , mutari putant & mo- res , & vt ijdem referunt educatione,(ludio, ft) diligentia huius modi improbitates reijciuntur. Empedocles Agrigentinus dixit, mores non folum elementarias conflitutiones f equi; fed noftros ani mos effe elementares harmonias; argumento , quod in omnem ejfeEluum diffinitionem ingrediatur complexiones. *ZJt ira efi accenfio fanguinis circa cor,manfuetudo eiusdem tepefcentta,*audac ia f anguinis ad extima diffufio,timor eiusdem ad interna reuocatio . Plato in Tim/' deret que piam oculosfiursu natura adducere, eu falae e indicabant, quia concu lentes oculos attol lunt. Sic pallefientes meticulofos dicebant, quia, qui metuunt. expallent,f0 fi quis vultum mo- tura pr*fert,quemadmodtc qui iratifolet,eum iracundu promet alant ,f0fic de c*teris moribus. Quomodo per totius corporis teperaturam de moribus fit conie&andum. Cap. j. SE D non inoportunum videtur,quomodo animi mores ex corporis temperaturis deprehendi poffint,referre,pr*cipue qu* ex Medicorumfontibus hau fimus. Cum calidum temperamen tum ex imperio ejl y dignofcendifigna h*c recenfet Galenus. Caro eji tangentibus calida, hirfuta,minus pinguedinis habens,color ruber,capidi nigri. oAlij addunt. Cito crescentes, 7>en* apparentes,anhelitus mamfeftus,voxfirmafortis,&agrejhs.citofudant,comedunt, & digerunt bene,pili craffi, {0 criffi, $0 natura luxurio fi. Frigide autem temperatur* figna. Pilorum ca- renti a,pinguedo,q) frigiditas,qu* tangetibus obuiat, color ynd cum capidis rufior, & vbi multa frigiditas adfuerit, huidusyquem ndnnudi huidu appedant. Alij tarde crefcentes, anhelitus tar- dus,&immanifeflus,•voxfubtilis,{0 acuta,{0 in coitum debilis,parum comedunt,et minime di- gerunt , capidi extenfi, longi, &fiibtiles,colore albi, rarofudant, timidi funt, & imbeccides. HumuU temperatura figneu. Carnofum corpus, & mollem, leue, innetur* occulte^, vi- gilantes , confueta partes pilis nuda , oculi illaehrymantes , capilli fiatii, imbecil- lt$, boni DE H V M. THTSIOGN. les, bonimgenij,pauidi,&luxuriofi. Sicca temperatura, forporegracili,& duro. Addunt ahj. Caro taBu afiera,iunBure manifefla,capilli,&pili craffiafferi, colore rubei,moderate comedunt, digerunt,in laboribus durantes. Diximus de fimplicibus,nunc de compofitis tem per a turis. Signa calida, ficca temperatura. Caro calidior, ffi ficcior, & hirfutior, pfi duri or, pinguedine carens. Gracilis efl, & capillos nigros habet. Calida vero, & humida. Caro mollior efl,calidior, & carnofior. Si calidior erit, hirfutior, & tangentibus non parum calidior, capilli nigri, & caro pinguedine carens. Si multo humidior, mollis caro, & multa, color ex albo, (cp rubro commiflus, & tangentibus paulo calidior. Frigida vero, ft) humida. Capillis nuda caro, alba, mollis.$ craJfi*>$d pinguis, color vna cum capillis ruffus. Frigida vero, & ficca temperatura. Corpus natura durum, gracile, (fi glabrum, tangentibus frigidum, pinguedo, fi graciles fint,per carnes dijferfa. Sed moderata temperatura figna. Color ex rubro, q) albo com miftus,capilli flaui,giluiq;,mediocriter criffi, carnofitatis mediocritas in qualitate, et quatitate. AdfummU corpus tangentibus neq; molle,neq; durum,neq; frigidum,neq; calidum,infficientibus neq; hirfutum, neq;glabrum, neq; craffum, neq; tenue apparebit. De cordis temperaturae fignis. Cap. 6. V fJM haBenus de vniuerfali corporis temperatura tradiderimus, iam nos commonet ordo, vt de principibus eiuspartibus, & primum de corde dicamus ex Galeno. Calidio- ris cordis deprehenfionesy fignafunt magnitudo respirationis, &pulfatilis vena cele- ritas frequentia,audacia, & ad obeunda negotia impigra euigilantia,(i autem plus accejferit cali ditatis, tunc irapracipitatio, ft) furibuda temeritas adjunt,erit hispidus his thorax,prafertimpec- tus, qua ad hypocondria thoraciproxima. Thoraeis latitudo,caliditatis deprehenfio efl,ni fice- rebum aduerfetur, cAlij addut. In dando tenax,obflinatus,probus, luxuriofus. Frigida vero complexionis cordis figna. HPulfus minores respiratio pulfibus proportionalis,peBus tenuibus pi- lis vefiitum. Hi namq; natura meticulo fifunt,inertes minimeq; audentes. ridioris vero cor dis figna. Pulfiis asperi,animus in iram promptus yagreBis, & impaca tus. Humidioris vero fi gna cordis. ‘Tuljus molles, mos mobilis facile in iram proruens, & placabilis. Mddunt alij,ani mo timidi,hebetes,et laboribus inhabiles. Calidi aridi cordis figna. Pulfiis asperi,magni, celeres, &frequentes,respirationes magna celeres, & frequentes. Hi autem omnium in peBore pi/ofiJJimi,nec non in hypochondrijs, in traBandis negotijs prompti,furio fi, celeres, impudentes. Moribus tirannici,in iram fuccenfi,& implacabiles. Calidi vero,ft) humidi cordis deprehenfio nes. Maius hi, quam qui diBifunt,hispidi, nihilominus autem expediti in aBionibus,ntfiquod non ita ipfis barbarus ejl animus, fcdin iram dumaxatproni. cAtpulfiis molles,magni, celeres, ffi) frequentes, (ST respiratio pulfibus respondens. Frigidi vero figna, & humidi cordis. Pulfiis molles, mos vtiq; minime audens, timidi, (t) inertes, tenues m peBore habet pilos,ne Irtiqua- furiofi,neq; in iram proni,hi minus omnibus iracundi funt, impulji, irritatiq; in iram, eam cohi- bent, pt) compefiut, nullosprorfius inpeBorepilos habent. Cerebri temperaturae deprehenfiones, Cap. 7 Nvnc ad aliam principem corporis partem veniendum\fcilicet cerebrum,fgna q; ex Galeno accipiemus. Si calidius fuerit cerebrum, cuhHa circa caput rubra, ft) cali- diora erut,& in oculis vena percipiutur. Capilli his genitis,repe te m capita exoriutur, cp fi multo temperatis calidiores er utyp rimo quidem rutili,inde nigrescunt,procede te ante tempore caluefcunt, Juperjluita- LIBER T R I M V S. fuperfluitates inpalato,naribus,oculis, ff) auribuspaucs,fff concotts. Ceterum etiam humidu cerebrum huiusmodi temperamenta breuifomno, nec profundofimt contenta. Addunt alij. Capil- li multi,criffi, ff) duri,oculi longe cernentes, ft) dif ementes,pulcrarum rerum cupidi, corde ten- dentes ad nobilia. Frigidi cerebri fgna. Redundantiasplures hi in fuis habent effluxibus,capi Ili ipfi fiunt redii, fy rufi>f) flantes, ff) duri,poflquamgeniti, euadunt tenues, ft) fine nutrimento, facile fi, a refrigerantibus c au fis offenduntur,a defli [lationibus, ft) obflipationibus narium capiun tur;tads corporis partes non admodum calida, neq; vsq; rubor apparet,in oculis yens non dide- tur, magis fifiomniculofifunt. cAriodoris cerebri figna fiunt, fine fup er fluit atibusdn effiuxibus, infenfibus maxima perficae it as, vigilantifjimi, capillos habent yahdos, & cito geniti euadunt crispi potius, quam recti, celeriter q; caluefiunt. oAddunt alij. Duri ingenij hominem, & ha- cui,cui caputfispe dolet,temperati inceffus, fy motus, Si capiti ~)>ero affuerit humiditas. Capil- li fimp lices,neq; prorfiis caluefcunt fenfiis califinofifimt,fup er fluitatum multitudo, multifiomni, ft)profundi. cAddunt alij. Luxuriofis effe, & temperati ingenij,pios, mflericordcs, ft)fimpli- ces,yanifi} propofiti. Hs quidemfimtfimphees cerebri diflemperantis. Compofitcchero, cali- di, fy humidi cerebri, Color bonus adefl,in oculis vens magnae,fiip er fluit ates plures, ey medio- criter flaccida,capilli recti, ft)fiubflaui,nec facile caluefcuntfacile hu mediantibus, ft) calefacien tibus obnoxij,Lduntur Auflro, iuuantur Aquilone, multum vigilare non queunt, fiomnofiefie uer- fant,imaginum infiomnijs fimt multarum finfus non habent fatis integros. Si calidati accidit a- riditasfuperfluitates minime redundatos fenfibus integri,minimefiomniculofi, citofi caluefcunt, primus itaq; c api lior u ortus celerrimus, et bene,coale fient,capi Ui nigri,et crispi tagetibus calidu setitur,capilli rufi, etia ad tepora usq; pubertatis. Frigidi, et aridi cerebri figna. In oculis prominetes no habet venas,a frigidis caufis haudquaquam difficulter lsduntur,atfenfiis quidem ipfis in iuuetute integri fimt, fy illsfiprorfus,at progredientes cito de flor eficunt,ideo etiam cito ca nefeunt capilli,parum fi, procedunt fine nutrimento, fy flani. Frigidi vero, ft) humidi tempe- ramentum efficitfomnulentos ,fy graui fiomnofiopitos,fy malosfenfibus, ft) fiiperfluentesfrigore effedlos, caput dcflillationibus, ft) obflipationibus narium obnoxios, hi neutiquam caluefcunt. Cerebrum igitur temperatum mediocriter habet in adlionibus animalibus, ft) redundantijs, qus- cunq; per palatum,vel aures,vel nares purgantur,non offenduntur ab extrorfum aduenientibus T ahbus capitis pili infantibus fiibruflpueris autemfiibflaui,uirisflaui,inde crijfefunt, necfatis facile caluefunt. Subdunt alij Ex complexioneprouenit operatio yirtutum cerebri imaginati- us, Cogitatius, ft) memoratiue. Si cerebri complexio calida ,funt imaginationes, gy cogitatio nes corrupts. Si accidit melancholia, efl timor fine caufa cum malis cogitationibus. Adeflitia efl timor rerum impofflbilium,(yquando melancholia v titur,conuertitur homo ad ferinos mores, et omnes ipfius motusfimtpraui,et timorofi, haec imprejjioflt animae propter complexionem obfcura me lac holis,qui a habitus anims corporalis,[equitur complexionem,ft) anima terretur propter hu morem melancholicum nigrum,ficut terretur homo in obfcuro. Ex cerebri enim caliditate, humi ditate fi, accidit homini meminffe,ft) obliuifci. Cum eius temperatura medio modo fi habet in v- troq; calido, ft) frigido fit memoria,exfrigido "pero obliuio gignitur,fic animo frigido in cerebrofit lethargus, et ex adurentibus febribus fit delirium. Lucretius tertio libro de his ita cecinit. „ Ef etiam calor iUe animo: quem fumit in ira „ fum feruefcit: fff ex oculis micat acrius ardor* „ Ef frigida multa comes formidinis aura. „ Qua ciet horrorem membris > et concitat artus. „ Ef etiam quof pacati flatus aeris ille.y. Pe flore DE H V M. THTSIOGN. „ Te dor e tranquillo qui fit, vultuefrfereno. „ Sed calidi plus eH illis, quibus acria corda, „ /racundacf mens facile efferueficit in ira. » Quogenere in primis vis eH violenta leonum. Pe Hora > quifremitu rumpuntplerunf gementes: 55 dfec capere irarumfluHus in pe florepoffunt, >5 (Aut ventofa magis ceruorum frigida mens eH, 55 Et gelidas citius per vijcera concitat auras. 55 Qjf) tremulum faciunt membris exiHere motum. 55 At natura boumplacido magis aere viuit, 55 Nec minus irai fax vnquam fubditapercit, ,5 Fumida fuffundens caca caliginis vmbras. 55 Necgelidi torpet telis perfixa pauoris: 55 Inter vtrofq; fitaeHceruos^finuosq^leones. c. Dc noftri corporis humoribus y ex quibus mores conici poterunt. Cap. 8 . aV AT V OR funt humani corporis humores,fanguis, pituita, ft) vtraq; flaua,ft) atra hilis. Sanguinisfons eH cor. Sanguinei viri fignafunt. Craffa corporis habi- tudo,color albus rubedine immiflus,corpore,vifuq; floridi. ft) colore venufli,funt hila- res Uti3 & rubicundi. Ob id Hippocrates, quod alij trifles3alij hilares fint3caufam cjfe in eleme- tis3nam qui defrcatifanguinis'funt,Uti funt. Homerus quoq; dixit}ob caloris copiam. Plinius ait. Sanguis quibus multus3 ft) pinguis iracunda animalium fortiora quibus craffus fapientiora quibus tenuior3timidior a quibus minimus3 at quibus nullus hebetiat>; pingui fimus a finis, homi- ni tenuijfimus. In homine vis eius ad fingula momenta mutatur,adfingulos animi habitus,pu- dor e ,ir a,metu,pallor ispluribus modis3 item ruboris; alius enim ira,alius verecundiae. & in metu refugere3 nufquam effie certum ejl. Pituita re fidet in cerebro. SignaJunt albedo in car ne,color obfcurus croceus,agiles hi}mente leues,ingemj celeris, ft) iracundi. Qiii autem bile abun dant,qua in fi lene refidet,color carnis obfcurusfu ficus,inertesfunt.pnfillanimi3ft) timidi. Plato in libro de fi ientia^,ingenio eos poderefiripfit,quifurore percipiexcit arifolent3 ft) in Thadro, Poeticasforesfruflr a absq; lurore puifari. Democritus quoq; dixit, ingeniofi fimos maximefuro re quatt. Loxius melancholicos tnHes vocat, & mafiospropterfinrituu obfcuritatem, ft) modi cum calorem, cumq; Sapores in cerebrum afeendunt,terribili a phantafmata,@) apparentias de- monflrat. Sicfanguineos hilares vocat propter fipirituum claritatem, (ic phlegmaticosfegnes, ft) fuperuenienvbus periculis nudatenus ad iram prouocari,cum humor ebuditiont aptus non fit. (^AtrafVelflaua bile affetios ad iram concitatiores 3ft) propenfiores. Sed atra bilis duplex efl,qua rum altera naturalis dicitur, altera hero aduHione contingerey naturalem effie denfiorem, ficcio- remq; fanguinispartem, aduflam hero m quatuorffeties diuidi, aut naturalis melancholia, aut Janguinis purioris,aut bilis, aut pituita fal(loris combuflione concipitur. Ex quatuor his iudicio nocumenta inferuntur, htpote furorem, concitationem, infamam, flupiditatem, ft) flolidi- tatem, fola vero atra bilis naturalis iudiciumconfouet. Sed non ita/impliciter censedum efi, nam fi fola fit, nigra, ft) denfa, hebetudinem impertiturfpituiu commifceatur,torporem fipau ca sfl,vtjanguisbilis, &Jf tritus deficiantur, inconfiantiam ingenfif) memoriafluxum lar gttur LIBER T R I M V S. gitur,fi exuberat, vix marcore excitabitur. Sed nec effie efl,effiepr quando etiam gramor Dijs omnibus errat „ In campos folus latos, infi auia rura, „ .Ipfiejuum cor edens y hominum vejligia vitans. Quin pier os q; alios ex H eroum ordine morbo eodem labor affie compertum efl. cAnnis poste- rioribus Empedoclem,Socratem, Platonem, & alios coplures yiros mfignes hocfiuiffie habitu no- uimus,fp) quamplurimospoetarum. Fuit & Eurilocus acerrimo quidem indicio,cuiusmodife - re omnes,qui atra bile affietlijiint, fg) Phauorinus hanc ajfeElionem heroicam vocat. Natura calido, fg)frigido temperamento conflat. Atra bilis fg) calidijjima, fg)firigidiffima reddipotefi, fed non perfumma,verum penitus efl frigida,qu£ fi modum excedit, hominefatuum, attonitum, aut ob t orp entum, aut anxium, &formido lofium. Sed fi admodum incalefcitfecuritatem animi, cantilenas,fg) mentis alienationes, fg) vlcerum eruptionemparit. TS/am quibus multa, fg) frigi da bilis atra flolidi,fg) ignaui su t, in quibuspermulta,fg) calida ij perciti,ingeniofi,ama fijpropen fi ad excadefientiam, cupiditatem q; fg) loquelam, multi adinfianiam, aut ad lymphaticam tri- flitiam,ex quo Sibyllae,fg) Baccha, fp) omnes, qui diurno ffiraculo infligari creduntur, quod non nifi naturali intemperie accidit. Marcus ciuis Syracufanusprt etiam zAchelao Regi elatefrontis figna prfieferunt,id fignum liber alitatis potius,quam roboris erit. Inficienda quoq; veniunt alia animalia, qu.ni venerei, Siculi acuti , Hispani elato iaEtantio animofitatzL-» prcepofiti, JEgyptijfapientes, Babylonijprudentes. NecVitruuijfiententia ab his abhorret. Inquit enim. Qui rigentia mundi, ac gelu torpentia loca inhabitant, immanibus corporibusfunt, candentibus corporum extimis, direElo capillo,{fi rujfo,oculis c crH~ rum argumeto, illis infuperafiiccum reuocari, natura vaporis, his in inferas partes depelli, hu- more deciduo. Corporum autem proceritatem vtrobiq;, illic ignium nifiu, hic humoris alimento. Medio vero terrmmdiqT teforewu „ Labitur LIBER T R I M V 5, Labitur, emollit gentes clementia coeli. „ Omnis inaArdois populus quicunq; pruinis ,, INfascitur , indomitus belli, & mortis amator* T rhaces in V ener em procliuiores Ouidius tejiatur de T er eo Agens. y, *Digna quidem facies ,fedhunc innata libido yy Extimulai, pronumq? genus, regionibus illis y. In Venerem, Qfflagratuitio, genti scfjuocf. Sed quacunq; ex hisferiptoribus huc retulimus, ne putetis velim verafemper contingere ,fed in pluribus, nam vt zApuleius inquit3apudfocordijjimos Scythas dAnatharfisfapiens natus eft, & apud zAthenienfes Catos zSWelicides fatuus. Sed qua de hominibus diximus, etiam in cae- leris animalibus ludere licet: nam accipitres, falconesy aquila maiores funt ,fortioresq; in re- gionibus Aquilonem verfus. Jn frigidis enim terris magna corpora nafcuntur, qua copiofofan- guine, ey* jjnritu abundant, Imde audacia, ffeferitas prouenit. In alijs liero regionibus fecun- dum proportionem vigor, audacia in eisJfeBatur. Contra Philonem,& quomodo ex apparentibus e facie moribus fit iudicadu. C. 11. PH ILOTAE M Lacedaemonium, quifolum ex facie in paffione illa hominum morum figna venabatur, ita coarguit zArifloteles . Fortis, #* impudens hauddifiarije habent vultu, hic cni omni a fe verecUdta abieBa,ille oni abdicato timore obfixo uultu loquutur, fivnus igitur apparet in facie mos,vnde noris duas animqufic eorum carentia in eodem oco manfuetudinem monflrabit Et fi extrema magna fortitudinem arguent, contra exilitas limorem 3 fg) exilitatem oflendit. Et fle de multis erit idem iudicium faciendum. Quod ex diftin&ionc habituum, & paflionum mafculini,& foeminini ge- neris dc moribus multa conie&antur , Cap. 13* TW T ZJNC ex dAriflotele animalium genus in duasformas diuidemus, majculinamfc i li- l femininamqua in re altera ab altera differat, & quidcuiq; conueniat,adde- mus 0* corporis form* mores, fcihcet qua animofa, veltimidcu, iufleu} vel mi fla fuerint, \ TtllSr LIBER T R I M V S. TabuUm hanc chriam htc prxfigendam duritnui % qu£ anteriorem, & poRcriorcm corporis virilis faciem exprimat, vt ftngula paries, quare loto opere meminerimus liquido conspkiarttur i Vir 2 0 DE H V M. T H T S I O G N. VIR igitur magno corpore pditus efl vultu lato,fup er cilio incuruo, oculo magno,meto qua- drato,collo craffo,neruofoq; humeris robufiis,pectore aplogoflis validis,vetre cocauo, co- xedicibus offof s,apparetibus, coxis,et brachijs neruofs, articulatis, et fortibus, genu duro, tibijs neruofis,furis deorsu cotraElis,talis neruofis,articulatis pedibus,et memibus magnis, benefor matis,fg) neruofisomoplatisfortibus,magnis,& diflantibus,metaphreno articulato garnofo,dorfo magno,robujlo,et bene coHatoJubis ojfeis,validis,natibus gracilibus,et carne duriori,ficcioriq;gref fu tardo,yoce magna,etgraui.Moribus uero generofus,intrepidus,iuflus,s1plex,et uiElorU cupid9. Tropofita hac modo figura Leonis imago ad viuum delineatur **>f eius partes cum virilibus compar ada comode spe fletur. leoni$ formam defcribemus;nam totius corporis leonini forma , ggf fiingula eius membra viri idceam pr quam totius operi inferuiunt • HJE Junt maris 3 & femina forma 3 {0 mores. nam animalia cicura nobis experientiaa nota funt, sylueflriapafloribus 3 & venatoribus3 & illis,qui eapertraBarunt 3 animas feminis femper molliores 3 mitiores 3 ob id minus dubio procul maribus iracunda, imbe- cilliore sfl . Jpflmet in nobis met ipfis experimur 3 cum ira excandefcimus3 & fortiores3 {0 im- prudentioresfumus 3 nihilq; timentes 3fed vbifuror nos ducit ferimur ad agendum. Sedfemi- nafunt magis improba,petulantes3 illiberales 3 imbecillesi timida3 & iniuBa. Polemon ad hac. Simili etiam ratione confderandum efl 3 cum aliqui feminea forma pradici conficiuntur 3 quod tx oculis 3 ahjsq; partibus paterefolet 3 in quibus quadam ad Voluptatem 3 atq; advenere a acco- tnodantur 3 hos mulier ofos\3 temerarios 3 impudentes 3 Verfutos 3 perfidos, deceptores, qua peculia- ridfunt feminarum, effe contenderint. lam maris, f0femina formas defcripfimus, ex qui- bus exempla, quibus in hominum moribus iudicandis Vtemur, excipiemus. Quomodo per plures pafliones edam alias indagandas. Cip • 1 EST alter mores conieBandi modus 3cjuem nullus ante zAriflotelem aggreffus efl,vt ip- femet in fuis phy fio gnomonicis te flatur,& hic modus syllogiflicus efl,per quem ex duabus, vel pluribuspajflonibus alias pojjimus conie clari, alia inferuntur , quomodo Rhetores vtuntur. Hic pauper efl, ergo blandus. Si exfgnis hominem cognofcimus iracundum 3tri- flem > qJ immorigeratum ,poffumus ex his continuo inferre, hunc etiam inuidia nota carere non />#> D E H V M. T H T S I O G N. poffe,fed neceffario inuidum effe, & fi eiusfacie, hei corpore inuidia nota nulla extant, 0 hunc modum dialectico aferibit, cum ex vna conclufione illata, aliam inferat, nam tria illa accipiun- tur , vtpriora, 0 antecedentia, 0 quarta affeElio, vt conclufio infertur. fognofcimuspra- teredu Irel ex apparenti Itelper (igneu ex feris aliquem tnuerecundum, 0 paruilo- quum effiu , poffumus 0 tllico inferre.eum effe etiam furem, 0 illiberalem: furem quidem propter inuerecundiam, illiberalem propter paruiloquentiam, fequitur enimfur impudentiam, paruiloquentia vero illiberalitatem, ex hac conuenientia methodus nafeitur mores comeclandi noru inutilis. Quod a nutricibus etiam in morum cognitionem deuenire poflumus. Cap. i $. NO in opportunum videtur huc afferre, & fi rVhjfiognomom non admodum congru- um. quomodo a nutricibus, & ab educatione in hominum m orum notitiam deuenire pofjimus: nam yitia, f0 bonos mores pueri cum laEle hauriunt. Legimus apud Gel- lium Phauorinum philofophum dicentem, ficut valet ad fingendos animi, corporisq; fimilitu- dinem vis, {0 natura feminis, nonfecus la Elis ingenia, {0proprietates. Et oAuicennoj c/o lactantis moribus ait. Secundum vero mores Juos confideratur, quoniam ipfam oportet bono- rum morum, {0 laudabilium effe , & qut tarde a malis animapafjionibuspariatur, ficut ira, trijlitia, timore, & reliquis. Omnes enim iflt corrumpunt complexionem, & fortaffepermu- tantur ,feu tranfiunt in infantem la&antem, & propter hocprohibuerunt quidam , ne fiolida la Bet. *Neq; in hominibus id folii,fed in pecudibus quoq; id animaduerfiim,nam fi ouium la Be htdi, caprarum agni alerentur, conflat in his lanam duriorem, (0 in illis capillum gigni tenui- eremfipeq; numero miramur pudicarum quosdam mulierum liberos parentum ftiorum, neq; corporibus, neq; animis fimiles exiflere quoniam in moribus inolefiendis magnam fere partem ingenium altricis, {0 naturam laciis tenent, qu* iam a principio imbuta paternifeminis c onere* tione, ex matris etiam corpore {0 animo recentem indolem configurat. Hornerus ad id. „ Non eques ipfe pater fuerat tibi me herculc Peleus > „ fNfon Thetis e figenitrixglaucum te protulit Equor, „ aAeri&ef rupes > mens quod tibi duraferox ejl. Ex quo Virgilius zsieneidos quarto. „ Non tibi diua parens, generis nec Dardanus author Perfide ,jfed duris genuit te cantibus horrens ,, (faucafus, hircamf admorunt ubera tigres. .v Qhryfippus ob id optimas, & fapientes nutrices pueris optabat. Refert Scotus puerumfu- iffe, qui diu p ore* Une altus, adultus etiam pannis indutus limum intrabt, f0 porcorum more vorabat, alterum, qui caprt lac cum fuxiffet ffaltatim incedebat, arborumq; codices erodebat. Remum, & Romulum Lupa nutriuit ideo ipfes, & ab eo genitos romanos luporum inflar rapa- ces extitiffe .fic etiam de Licaflo, & Parrhafio dicuntur a lupa educatis: fic etiam Cerua Tele- phum ffdganes, & Herculis filium nutriuit. In canibus etiam obferuant c,AgricoU, f0 pafio- res, nam eos> quorum y olunt generofam indolem conferuare, non patiuntur altent nutricis y ocri- bus ali, quoniam femper & lac, {0 ffiritus maternus longe magis ingenij, atq; incrementa cor- poris auget,f0 fi effeta lacie deficitur, caprinum prebent, dum fiant menfium quatuor. De iud i candi methodos & quo figna proferenda veniant. Cap. i 6. Confi- L I 2 E R T R I M V S CONSEQVl iam cenfeo ex multis3 qu* diximus fignis} qu*proferenda, & qu 3 qu* accipi- untur ex ijs membris 3per qu*paffio illa exercetur 3 vt quia cor ir*JubieElum efl ideo ir* figncu 3 qu* a cordis partibus accipiuntur 3 potior cu 3 verior aq; 3 quam qu* d cofiis3 pcElore 3 reliquisq; locis. Eodcmq; modo fortitudinis not* abrae hijs 3 humeris 3 coxis ffi) pedibus. memorari noiu obhuifear 3 qu* ipfemet zAriHoteles memoratur 3 vni ftgnorum credere.u fatu- um effu 3 fcihcet communium 3 fed plurcu circcu vnum conuenienticu penficulandcu effe^t & plura teflimonioj ad vnum , vt ex ijs mox fecurius iudicium pro- feratur 26 DE H V M. TUTSIOGN feratur, quod efl etiam a Galeno confirmatum, qui 'Thyfiognomonts multum errare credidit, quod ynifignorum credant, mflproprium fignum id fuerit. Quid fit Phyfiognomonia. Cap. i 7. T iam ad Phyfiognomoni* diffinitionem deueniendum. Efl igitur morum inficiendo- rumpatur* ratio, exijs, qu*corpori infunt fixis fignis3 fp) accidentibus, qu apparet, fic metus ad pr*cordteu fe recipiens , quafi in Juarn arcem , pallorfubo- ritur. Sic rubor, & pallor paffiones funt, qu*facile arcentur. Et dum animi mores dici- mus > qui in fenfitiuaparte fi funt, qu* hominibus. brutis communis efl3 qu*gr*ce Zi&voi*. dicitur. V nde vana efl T rogi3 Philonis opinio 3 qui in anim* nutritiu* operibus expiantis figna colligi poffe cogitarunt, nam cum virtus communis fit omnibus viuentibus, long*ui fipna eXplantis fic colligebant. Quibus capilli longi 3 ffi) firmi3 long*uifunt 3 quia adlongeuas plantas referuntur3 qu*folia firma3 eternaq; habent3 ht pinus3 ilex, medie a3qu* *terna pubent corna, (p) long*uafunt. Phyfiognomonia nomen ex natura3 & regula 3 quafi legem natur* regulam dicas3vt fc i licet quadam natur* norma3 ordinationeq; ex tali corporis forma tales amm* ajffieEliones confequantur. A De phyfiognomonico Cap. i 8. A M Verum ejfe reCenfuimus animam, & corpus adinuicem mutuispajjionibus transmu- tari, propriafi, effefigna in corpore, per qu vt ex marmorea fiatua» in Muft noEluas, $fi bu- bones, qu* omnes capita enormia magnitudine habent, ex otioprodeuntes, e pedibus exeuntjiimio pcad captus detenta. Ouidius de m bubone mutato. . .. lnr*~ 30 DE HVM. T H Y S I O G N. „ In roftmm, qJplumas, (f grandia lumina vertit, v m In % caput crefcit, TFluUi annem caput maius. NoSlurnum animal\ nam fi de die apparet y a ceteris anibus pra fua ignauia deplumatur. Falcones, qui magnum caput habent, non laudantur, quod ad aui- um noEturnarum jfeciem accedant, qua omnes capitataJunt > timidaq;. Interpijces ad vrano- fcopum3qui caput magnu habet, ft) Verticem admodum latum, pifeium omnium ignauijjimum. *Unde Oppianus. „ Stultitia injtgnem memorabimus hemeroc&tem > „ iTegnitiefy omnes(uperantes, quos creat Aquor. Qphalus magni etiam capitis ejl, yt ab eo nomen trahat,ft) capitonem etiam dicant, /Wr f0 ridiculus habetur, ridetur namq; eius natur a nam in metu capite abfeondito, totum [e occulta- ri credit, authore zs4riftotele. Sic reliqua animalia multa humiditatis.paucaq; calidttatis ma- gno capite'Junt, & flupida, hebetiaq; ejje videmus. 'Uafla enim capita yitioja intelliguntur ob materiaJolam multitudinem, non contentorum ,C k pU€ fi his accejjerit in concinna figura, nam oblajam vim cogitandi denuntiant,eunq; nullius aut certe rudiffimiperceptus efie. Et quod cunq; animalJJeciem alterius animalis refert, ingenio quoq; & moribus ad id accedtt; obidhos omnes ignauos, rudes, ffi) meticulojospronutiamus, 't fiepius dicamus, o quale caput, & inteU lectu no capit.Vafiofuit capite Jtnperator Viteliius, t ex iconibus apparet, hnde eius ruditas. Hic fagscis eam caput ottenditur,&Tlatonis capitis magnitudo,quod ex Mufao Vincenti] Voru fratit antiquarum imagmum exploratoris diligentijjm tfadfcruatoris excerpamus • M-* > V* .* '* ... \ * Caput Paulo maius mediocri • A y R ijlotelts in PhyfiognomonicU ait. Qui caput magnum halent > canum injlar, Junt, idefi fenfati3 'velfagaccs, qui acerrimo nariumfenfu njigent. Sed quia cy4rijlo- telespluria canum meminit y mncgenerofos 3 & magnanimos vocans eos , nunc adu- 4s- «0 LIRER TRIMUS. latores, nunc conuiciatores, adclamatores,&inuidos,nunc curJores,Bultos, fagaces, ferarum amatores: ne quis nec flbi conflare,nec flalfam, flubdititiam doctrinam di flentibus proponere. Jtijf icetur. Sciendum plura effle canum genera, nec neceffarium duxit diBinguenda, cum no- bis domeBica, & familiaria efflent. Namfunt robufli, & molojfl canes,qui etiam, nimi ,flortesq; ,Jhnt &flagaces, qui nariumflagacitatefleras ve fligant, nobis vulgo diBi bracchi. Sunt & curfores,fler arum amatores, & cuflodes,fp) Stiles canes,qui conuictatores,adclamatores, adulatoresfunt: quorum or&niu m vt mores, ita ffl) forma varia efl. Vefligatorum formant a Blondo, ffl) altjs deferibitur holui admonuiffle, ne variorum generum defleri- minis ignoratione deciperemini. Sedreuertamur,Unde digrejji fumus. ait. (faput paulo maius comme fur ato,fen(ibus refertum, & illiberalem monflrat. Sed textus defcBuofiis, & ex Adamantio reflituendus. Caput paulo maius commenfurato, probeflenflatum quidem, fortem, ft) magnanimum ofledit. Qmdautem exra mediocritatem, beneflenfilem quidem, fled non virilem, & valde illiberalem. oAlbertus ex Loxi authoritate. (faput, quod aliquanto ma- ius efl, quam conuenit,fenfus augmentum,virtutem, & magnanimitatem arguit. JEgipti'j cA- nubim canino capite pingebant, quem aliqui dicunt effle zJMer curium,innuentes, quod nil efflet fa- gacius cane. Si adauts referre licet,pfitacigrandiori capitefunt,vnde nonflolum loqui,fled etiam meditari diflunt. Galenus in eo libro,cuius inflriptio,ars medicinalis efl. oJMagnum caput diiu- dicarepericuloflim effle dicit,nam magnitudinem non neceffle efl effle bon*e conflitutionis fignumam fli euenerit ob inflite hirtutis robur,multam,ftfl optimam materiam producens, fg) fi concinna fue- rit ambiensfigura, & quofita,atq; omnino neruo[a,&ipfi omne bene coaluit, etia oculos bene cernetes, egregium fignum efl. De libro de morbis vulgaribus. Quemadmodum magnumpeBus ampla interius duo magna bifera pulmonem,atq; cor nulla ex parte compreffla continens, melius erit: fle caput, & dorfijfina magnitudine rejfondentia, cum grandiafuerint, cerebrum, g) medullam amplio- res, latioresq; ffiritus in ipfis cauernas efficiunt,vnde cogitandi vis in eis optima. Quod ex eo iderQ retulit zAuicennd-j. Jo annes Alexandrinus in flua commentatione in Hippocratem ait. Ca pitis laxior requiritur capacitas, quia multarum efl virtutum conceptaculum flnfniuarum, ftfl motum proflantium. Si amplum fuerit cerebrum ad capitis proportionem, manifleflum efl ca- lorem naturalem bene agero, [i magnis flondjhjs magnis itempeBoris offibus, vitalium virtutum optimam conflitutionem, ff) mox corporis totius per ac commodam nu- tricationem prouemre. 'Ut ex marmoreis Hatuis licet Platonis caput ad totius corporis proportionem paulo fupra menflum extare videtur; cuius ingenij perfficacia, ftfl rubur notafunt. Hominem minimi capitis ad fuperiorum, fui corporis propor lictum, $ flrutbionem tibi ad Viuum adfigi curauimus, •w fdci/iMi capituli ad ingentis corporis magnitudi nem ratio confiderctw Capit 32 DE HVM. TH T S I O C N. Caput minimum. ARI ST OT FLES in Phyfiognomonicis ait. Qui 'capite paruofunt, fere infenfati * fi) ad ajibos refert. Sed, vt diximus, afirius non paruofed magno ejl capite pr aditus, 'vnde in textu mendumfu fricor, cumprafertim Polemon, & eov depragrandibus, quod ex ea regione deportentur anes immani magnitudine. Interpres in auibus conuenire dicit in barbaros, e// menticulofos. Sunt enim homi - nespragrandesfere timidiores. Galenus exiguum caput improba cerebri conBitutionis peculia- re frgnum ejfey & exigua capita femperpraua indicare. Cuius caufam Hali Rhodan ajfert, ob conjiriclionem, coarSlationemq; hentrium cerebri, ex qua friritus animales libere noru valeant quoq; eorum imbecillitate, qua inde producuntur: etenim cum exigua eji radix, vix LIBER S E C V N D V S yix inde prodire aliquid magnum pote fi. Diuus Thomo* fuper ea3 qucede fenfu3 & fenfili fcripfit oslriftoteles, haec dixit. Caput 3 cor [itu oppofita fibi innicemfiint 3 njt cerebri fri- giditatis huius c alor'contemperetur: indefrt3 'Vt paruo capitis homines 3 fecundum membro- rum aliorum proportionem 3 impetuofi /unt 3 ac 'violenti. Quippe cordis calore 3 non fatis per cerebrum reflexo 3 ac in dfrofrtionts diuerfa affeclio item prouenit contraria. cjiiele- tius philofophm noris ingrata refert. Caput cerebri ratia facium efl 3 ad illud3 quod comprehenditur 3 illius , quod comprehendit naturam conditam effe conflat. Caput quod intus exigue capax /:t 3 flagitiofi cerebri inditium oflendit. Cum igitur yniuerfi corpoois no- flri aciiones cerebri officio perficiantur 3 quippe qui fi extremum iris pede digitum moneri ac- ciderit 3 ilium fane d cerebro motum effis certum efl 3 nende paritum caput habentes 3 pr fere prudentiores ejfe quam qui funt grarndiori: inteliigens philofophus pro grandiori capite hajium caput > & pro capitis paruit at e macilentum 3 ff) paulo maius paruo : fc 'videntur duo h hic magnopere laudare'videatur. inquit, Hdar- uum caput y fi cum fortitudine'virtutis formatiu fuerit yOptimum erit. In hac DE H V M, T H T S I O C N. In hac figura media magnitudinis caput inter reliqua cum leonino capite contemplare • Capuc mediocre. ARI ST OT E L E S commendat Alexandro AAiagno caput mediocre, & intra men-* fum con/iitutum, curn cAdamantiuS media magnitudinis caput laudent. Jd didetur Leoni comparandum, ipfe enim ad corporis rationem, moderata capitis ma- gnitudine eft: vt apudtArifdotelem njidere eft, leonisformam defcnbentem. cAlbertus adhac* AModeratum caput indicat ingenium, & fenfum, aliquando tamen timidum, & liberalem , fed ego non timidum, fed audacem, & magnanimum ad leonem relatum. Trima hac tabella in dextra fui parte non naturalem capitis formam refert, in qua anterior eminentia perit, poficrhti tumetfiniHra vero fecundum capitis innatur alem formam, in qua poflica pars deperditur; anterior gibba • Caput LIBER SE CVNDFS: Caput in finciput cauum. DIXI Ai V S de magnitudine , nunc deforma capitii. Hippocrates , Galenus qutnq; afferunt capitis dfcrimina, naturalis vnum , innatur alis, & monjiruofi quatuor. Prima innatur alis capitis figura,inqua anteriora eminentia perit a (incipite , frontis1 ue elatiorfedes ,poferior;qu* occipitis, refer natur. Secunda huic plane contraria hi/itur, occipitij nimirum po Aeriorem eminentiam , manente anteriore perdit. T ertia qu* naturali magis op- ponitur, in qua amb* capitis eminenti* abolentur, ff) caput adamaffim rotundum, pf inflar ex- aci* Jfh*r* obferuatur. Quarta,qu* ab Hippocrate enumeratur,in qua caput in latera ad v- tranq; aurem infgnius, quam in anteriori,poAerioriq;fedeprominet. Quinta naturalis effad oblong*jfb*r*formam potiffimU extruitur, prior em ,poAerioremq; partem obtinens magis pro- ceram . Primum si caput in finciput canum erit, dolis, ft) iracundi£ de deditum cAlbertus di- cit, ego autem male fenfibus, & imaginatione affe&uth indicarem. Sed~)>naqu£q; regiopecu- liare quid in capitis forma fibi vendicat, vt Hippocrates dixerat de ijs, quipulchra capita exi (li- mabant oblonga, ideoq; inparuulis ea comprimebant, atq; ita tandem naturam in hanc oblon- gamformampoHett procreajji^. y Inoccipi^cauum caput. POLE AI OTS[ ,ff) zAdamantius. Qui retro caua depreffa habuerit, timidus erit. Sed error eA in Adamantio: nam pro w contrarium habet Galenus ad h*c. Quodfi ea, qu*'fecundum occiput eminui a aliquatenus minuatur, fimul intueri oportet neruos, atq.; ceruicem vna cum ojjibus alijs, nam fi fecundum naturam conAiterint, materi£ de- fectu , non virtutis imbecillitate contingit, illis vero non rectef habentibus principium ejl debile. Sed magna ex parte defectus,qui occipiti eueniunt,confequitur eorum, qu* diximus imbeccillitas, ■ rarijjime aliter euenire confueuit. Germani compreffo occipitio, & lato capitepleruq; Jf e olatur, quodpueri in cunis dorfo femper incubent,ac manibus cunarum lateribus alligentur. In finciput prominens caput. EJEDE Ai quoq; diAinchones adhibend£funt ad anteriores capitis partes,filicet adfion tem attinentes, quas etiam adpojleriores diximus,e arundem p aruit at em,magnitudi- nem inficere oportet, atq.; itidemfiguram,fenfus ibi collocatos vifum,gufium, atq; o- doratum, h*c enim adfe inuicem indicant, atq; at te fantur, & qu* a principijs oriuntur, princi- pii virtutem, & vitium obtinent,qu* ab ipfis nafcuntur, ff) h*c quidem anteriorparsffenf tinos quidem plurimos,paucos vero aSliuos continet. vnde fi bene affefla fuerit h*cpars, maxime fen- fitiuum indicare conuenit. In occiput prominens caput. G circa collum , tempora yent quicquid loquaris,facias, merumfal, meramfapientiam. Vifitnr bic corui caput adamujfim expreflum, & humanum caput ad cius ftmihtudmem dr acatum • Acuminatum^nut^ A%1 ST OT E L E S infuis Phy gnomonicis ait. Qui capit A acuta halent, ime- rccundifiunt, adcuruos ungues habentes referuntur, intelligensper eiusmodi aues,cor uos DE H V M. T H T S I O G N. uos, & coturnices, qtue impudentes funt3 & acuta capita habent. HosAriHoteles idejl quod caputfuper emineat. A Ibertus etiam fatis barbare. Caput enormiter prolixum ejl impudentifgnum3 & f emineat in prima parte info lentium dicit. Cius modi in T herfte caput vifi excepit Homerus 3 eumq; valde impudentem defribit. Lucianus etiam Therfiternfajligi- ato capitefuiffe feribit. Aflcphanes in auibus T heagenis meminit Abi infhohjs protenfo capi- tefuiffeferibitur. Sunt 3 (f) Ponto populi Ad aerones dicli 3 quod apud eos plures comperiantur macrocephali 3 idejl capite iuflo longiores 3 & apud Perfas griphos. Nec ab Athenio in fili- cibuspratermiffum 3fed in at t icis} argiuisq; mulieribus . Valde altum caput. JP OLE Ad 0N3ft) Adamantius. Qui fatisprotenfo capite funt 3 contumaces Caput planum. CoAPVT humile fiperius 3 ft) quafiplanum 3 Albertus infolentis, & effrenis hominis indicium dicit. De Capillis. Cap. i. SE Qff ITVTf caluaria capitis pars 3 v eluti ecdificij culmen 3 qua capillis inteEla ejl. pa- pillorum ratio non in decorepracipua3 fed in eis fuit natura momentum maximum. Ari- Hoteles natum capillum dicit ad nec effit at em 3 &prafidij rationem. cAd necejjitatem, quia cerebrum humidum ejl,& libiplurimum humoris3 caloris ue ejl ibidem pilorum ortum ef fe copiojum necejfe efl. oA diumentum3 quia pili frequentia caput operiens extimum repellit fri- gus 3 & calorem: nam cum cerebrum humidum ft3 maximam3tutelam expofcit3 nec in eo emo- lumentum maximum egeHis hoc modo noxijs e corpore 'Vaporibus3 hnde capillaris generatio aug- mentum habet. Adijciunt quoq; ad ornatum authores granifjimi. zAmbrofius fexto hexameri. f afaries reuerenda ejl m fenibus3 veneranda inJacerdotibus3terribtlis bellatoribus3decora in adu- iefcentulis 3compta in mulieribus3 dulcis in pueris. T olle arboris comam, tota arbor ingrata ejl, humani corporis capillos tota pulchritudo flaccefcit* Sed venemur c au fas generationis 3 quofa- cilius mores conieclarc pojjimus. H orum materiem putat (jalenusfecundo complexionum li- bro fumidum vapor em > humeElum3 &glutinofim. Auerroes pili materiam pure terreflrem dicit. Quod ji effet 3 non tamfequaxforet pilorum natura fluxibilis'ue3 quo velis modo. Jiatio efficiens frigiditas efl} tum intima in cute3ac offibus capitis 3 tum extima aeris nos ambeuntis 3 qufi et erunt f coma, rf voxfaucibus hafit. Polemon 3 fg) Adamantius. Capilli repti agrefliores 3 fg)ftolidiores homines notat. Sed rPolemon * ctypiu TipOT habet. Et paulopoft. TZgPti capilli exi- flentes timiditatem 3 & malignam afrutiam notant. Iidem in figura fatui improbi tribuunt ei capillos rigentes 3 quafi agreflioribus moribus proditum. Hippocrates in libro de hominis JlruElura ait. Repti crines ex fuperuacuo 3 qui in capite efl humore fiunt. cAuerroes quar- to colliget. Capilli extenfi, & plani fignificant [up er fluitat em humiditatis. Triores figur* etiam prtifenti inferulunt capiti, dum capillorum qualitates explicantur. Dextra crispi capiUhij pr/fert icorum»fimfira crispiujculos, vel in extremitatibus tamumodo crispatos capillos ofiendit. Capilli crifpi." Ariflot- D E Ii V M, T H r S I O G N. A Rl ST OT E L8S in Fhyfiognomonicis. Qui capillos minus crifos habent,timidifuni i /“V & adTEthiopas referuntur. , capillos cri- fos ejfe figmini caliditatis capitis dixit. in primo canone. ‘Vibrati capilli rationem kffe eo modo, quo vflulata coria, nam arefaElus capillus refleclitur, 0 incuruatur ui caloris: 0* ob id nieticulofos effe ex numerofia [firituum refilutione. Verum /iriEoteles libro animali- Urii generationis quinto, 0* (jalcnus complexionum fecundo. Capilli cri fi euenire duplici ratio- ne videntur, altera, quam expofuimusui caloris, 0 ficcitatis, altera de meatuum tortuofitate , per quos egrediuntur: nam vt hi dipofitifunt, ita ffi capilli emergentes efficiuntur. Contingit hoc qUoq; ex vaporis debilitate, ft) cutis duritie: nam erumpens capillus adeo tenuis efl, vt fe mi- nus valens tolerare corrugetur, contrahaturq;. Ob id ferius cane fere: quodfilo contingit, f "V/ per arcium tranfeat. cAphrodifeus ex capitis ficcitate crifulos capillos fieri confcipfit. Auer- roes idemficut accidit illis, qui corrugantur ab igna^; Crispi in extremitatibus capilli; T VNC mediato phyfiologi capillorum tradentes qualitatem, dicit Arifloteles inPhi/io- i gnomonicis. Quoniam igitur reBi , ft) valde criffi timiditatem innuunt, qui infum- ma tantumfui parte criffi fimt, animofitatisfignum erunt , 0 referuntur ad Leones. Polemon, 0 Adamantius mediam inter has capillorum qualitatem optimam tejlari dicunt ho- minis naturam. fidem in figura 3 ingeniofum depingunt neq; halde crispis 3 neq; reBis capillis. Dares Phrygius jAchillcm bene crispatum extitiffefiribit, fic etiam zAiacem Thelamonium, eosq; in hoftes audaciffimos. Cimonem’, vt refert Plutarchus, crispa comafuffultum caput ha- buiffe 3 a c vir te refertumfuife. cAuguflus 3 Suetonio referente 3 capillofuit leuiter inflexo 3 obid optime meratus 3 ingeniofus 3 magnanimus 3 0 liberalis. Socratis imaginem, quam ex Mu [eo Vincentij Torta fratris depingi cmauimws ex marmo- rea flatua huc adduximus V/ caput caluitio deforme cerneretur • fari LIBER S E C V N D V S+ Rari capilli. POLE Ai 07N[, & cAdamantius. Raritas capillorum dolofum>& malignum arguit,y ii animaduertendum Polemonis textum corruptum,et mendacem: nam ubi ipfe habet t locus hic alimentum concoquere non pojfit.cum pili alimento c aruerint, defluant necejje ejl. Et alibi. * Spadones effici calui nequeunt,quia cerebri multum obtinent,quod fane con- tingit,quia rem uenerea non agut,femen enim labi per ffinam a cerebro videtur,qua de caufa cer uis caft ratis cornua non decidunt, & boues caflrati cornua gerere maiora putantur. E ademf,ra- tione pueri, & mulieres non caluefcunt. E fi, inquit Plinius, in capillis terrarum aliqua differ en- tia,quippe Miconij carentes eo gignuntur, unde ftfi caluos omnes Adyconios dicimus . Hippocra- tes . Caput,quod paucis confiat capillis, calidius e fi. Medici dicunt. rPilus non multus,ac praete- nuis caliditatem indicat temperatam,connexam feritati immodica, fffi ex feritate, qu-07ts, . Fuit libidinis nimit fine mora velleretur oratum 3 atq;[eductum. %. Denfi capilli. POLEMON. Ferinum hominem manifSant capilli afperi3 ipfi enim ferarum funt. cAdamantius denfos capillos dicit. libertus autem . Multa 3 & vitra modum ca- pillorum denfitas, grgrofities in iuuentute3 temporisprocejfu maniampronunciat. Me- dici dicunt, multus3 ac crajfus capillus exuberantis efl indicium caliditatis3 qua multa prouenit euaporatio,proinde uberius enafici capillos iuuentaflorefiente} author H altabas ejl 3 atq; in vi- ris item, quam fce minis. *JMihi quotquot homines videre contingit 3 caput habentes de nfis pi- lis refertum > rudes 3 agreflioresq; agnoui. Plutarchus notat Lyfandrum denfa cafarie fuiffL* • Capilli med; inter raros, &denfos. POLE eJM 0K>&tAdamantius. «JMedie autem qualitatis capilli inter hofce > lau- dabilis natura arpumenta dixeris. Indicet icitur dextra huius tabtllula caput moJiibus > (J implexis capillis fujjultum« pnlflra duris % & rigentibus alloqui Jatis inconcinni mollitiem ♦ (j duritiem piflura delineari pofic flatucutibus. Ctftl- LIBER SECVNDVS. Capilli molles. ARI ST OT E L E S ad cAlexandrum. Capilli plani , & fuaues manfuetudinem, f0 cerebri frigiditatem docent. Et in Phifiognomonicis. Qui pilos, hei capillas mol- les habent,timidi'funt i argumeto quod omnia animalia timidi fima fi nt qua modi pilo, ht ceruus, lepus, & ouis. In anibus eadem hidere efl. nam queeunq; molumpennam habent, timida funt, & proprie id videtur m coturnicibus. Et ingentibus hominum hoc idt m accidit. Quicunq; enim apud zTfferidiem habitant timidi funt, {0 mollempilum habent. Sed G e fe- rus,dum hac tranferibit ex Arifiotele labitur,qui coturnici duram pennam tribuit,contra Anfio- tclis opinionem, qui gallinaceo duram coturnici mollem. Hiolemon, f0 cAdamantius. Qui capillos valde mollesfortiuntur foeminea natura aferibendifunt. ZJterq; inf hamateformi- do lo fi > ei molles capillos afcnbit. Et fi ad naturalem caufam referre licet,mollities capillorum fit ab excellentefrigido, {0 humido, cuius fignum, quod aqua, & aer molitffimafunt. Cunicu- li timidi fimi funt, {0 pilum molli fimum habent. Et Catullus in T hullum cinadum. „ T*hulle mollior cuniculi capillo. Duri capilli. ARlSTOT ELES in Phy fiognomonicis. Pili duri fortem fignificant. Floc fi gnum fumitur ex quadrupedtbns, avibus , #) gentibus. fortiffimus leo, & aper, & pilum duri fimum habent. idem in ambus hidere licet : 7Y am qu #) fortes na tura fiint ca/idi #-) fixi, fubflineant ficci, vt patiantur calidi. luuenahs ad id. „ Hijfida membra qu idem* pjf dura per brachiafeta M promittunt atrocem animum. Medi; inter molles, & duros capilli PO L E M 0 i & zAdamantius ex his duobus extremis mediam qualitatem innuetes dicunt. nJMediam autem inter has capillorum qualitatem optimam iudicabis. Ari- Hoteles infuis Phifiognomonicis infc hamate ingenio fi, capillos inter molles, {0 duros con- flituit, tterum leonis caput, & humanum ante oculos adhibuimus', vbi in vtroq; capillofum qnoddam m fronte»($ e regione naft defcendens conspicitur, ne quii in curia, ai txxflim verborum declarationem spe flat , omifsum videretur • Defcetb D E H V M. T H T S I 0 G N. Defcendentes a fronte capilli e regione nafi # ARISTOT E LlSgrtcus textus in Phyfiognomonicis itafe habet ** w»-*'* Tj rpdt r» KifcLhH ttvacihoy lyoYTtr eMu9e/>/7/t * m cjuodante caput ett, eleuatum hahent, libera- les funt, referuntur ad icones; Quafi non av&nKoy Jed cu#T«roy legerit. Sed quid in- te fligatur per td, quod e fi ante caput eleuatum y ignoratur, cum de capillis3 non defrontis cute, hei parte lopuatur: 'Undefatis pueriliter tranflatum. Sueffanus philofophus3 quid tCv& atnKoy figmficarei, ignorans, nunc cefirum, nunc templum interpretatur 3 multaq; inepte 3 ff) monjlru- ofa blaterat, dum fenfui herba accommodare nititur. Gesnerus de literis latinis, gr^cisq; be- ne meritus, quid dicat ignorat. Quid verofentiam in medium proferam. * x*y capillis den- , birfutumqi interpretarer3 quod etiam Latini a Graecis mutuati funt. Nonius citans lo- cum V arronis ex Satyra, ait. Silones hominesfunt prominulis 3 ac hirfiitis fupercilijs, 0 oh id Silenus di Eius.quod magnis, et hirfiitis fupercilijsforet .Sic < fupra hirfutum ac capil- lis denfum notat. Hanc meam opinionem comprobat dArifioteles in Leonis fgura, vbi de eius crinibus loquitur dicit. Supra fronte autem e nafi regione pilos habet hirfutos3inclinatos3vbi enim herbi *v* *** 0 meminit, hnde fic interpretarer. Quifrontis M, quod ante caput e f pilis hir Jutum habent 3 liberales funt 3 0 ad leones referuntur, Sed prfens fgnum cum fubfequenti confufum mdico, vel dArifloteles appofiiit, vt fuperius inferiori declaretur. Inquit enim. Qui in capite adnatos habent crines in fonte e regione nafi, Itberalesfunt 3 ft) referuntur ad decenti- am 3 quoniam feruile efl 3 quod apparet. Sed quid h calida complexionis hominem facile caluefc entem30 pauci intolle cius ejfim/. Capillororum curfum ad ccruicem. ALZERTVS. Si vltima lineapofi fnciput, ad quam capillorumgeneratio termina tur 3 defcend,at verfus ceruicem 3 iudicat callidum m nequitia, in fplentem m bonis 3 p) libidmojum. puto pofi occiput dicere voluijfe. Capillorum curlus a ceruice furfum vergens. IDem. Si eadem linea multum exaltatur a ceruice, fgnific at hominem fccminatum , timi- dum , tardum, 0 it acundum. Capilli dcprefli, imminentes front i# IDrm Capilli nimium depreffi, fionti imminentes,ferum declarant animum, 0his concordat yrfini capitis capi liatur au. Comati • + NO N inepte, ff) fi extra rem hicfbne flendum adduximusftgna, qua mentis indicia manififiarep"Jfnnt. Fuit Antiquis mos comam nutrire, 0* Lycurgum legimus ci- uts injuefecijfe, vt comam alerent, quoniam quidem pulchros decent io res redderet 3 de- formes St ero terribiliores3 ac magisformidabiles. Charilaus interrogatuscur comam nutriret f 2{efiondit 3 quia ex omni ornatu hic pulchriorforet 3 ac minimi'fumptus. SiliusJtaiicus m la- udibus Scipionis ita cecinit. „ zsPIarfiafrons ,faciles 0* ifiapejfum euntibus vitayretijs 3 abijt res in turpem 3 0 ejfixminatam molli- tiem 3 cum coeptum ft a trojfiults 3 0 molliculis fuccidere comam varijs locis, f0 in gradus formare, vt comatuli fint. Increpatur a Martiale quidam, cum comam tn annulos ejformaret. „ V/ius de totopecCauerat orbe comarum „ tiAnnulus, incerta vix bene fixus acu, Hinc D £ H V M. THTSIOGN* Hinc fi acia c en fori e apud Senecam c afligatur coma * Quomodo excandefiunt, inquit,fi quidiuba fua decisu eflfi quid extra ordinem iacuity nifiomnia in annulos fuos reciderunt, bos tu ociojos voca inter jfeculum,peclinemq; occupatos. Sed quoniam hoc genus nuga.&accerfita com tnendationes non corpus ornant , quod illi opinantur ,fed mentem detegunt. Hinc Jcitum■, vt a Sine fio accepimus, natum adagium efl; Nullus comatus, qui idem non fit cinaedus. Ad. T ul- liuis in Catilina libro fecudo.Capi lio pexo nitidos cenforiefubnotauit.Succurrit ex hifioria no ajper- nabile. CumPhilippus Adacedo ex Antipatri amicis quendam adlegiffet indicem , moxq; ad- uertijjet ab illo barbam 3 fg) capillos infici , e vefiigio amouit hominem 3 dixitq;. Qui in pilis infidus efil3 qualem in ncgotijs remurfuturum f De coloribus capillorum. Cap. 3 . SCUlBFNT Phyfiologorumnonnullicaufamcoloris*pilorum in omnibus animanti- bus ejfie cutim3nam alborum alba cutis efl3nigrorum nigra variorum veropermixtorumqi pdrtim nigra,pariim alba conjjncitur 3 at in homine caufia cutis nulla e fi: nam fiint albi, qui nigerrimos habent capillos 3 ratio e fi 3 quod homo omnium animantium pro magnitud nt^ maxime tenuem habet cutem. Polemon , & cAdamantms monent > in praiudtcando ex pilo- him colore 3plerunq3 errorem continge rtj. Nigri capilli. POLE AI 0N3 & zAdanixritius. Nigra coma timiditatem, ffi va fritiem arguit. Ni- gros capillos habent, qu i loca feruida incolunt,T>t Aitbiopes ob id timidi, & va fri. Sunt autem natura timidi, qui exangues, refrigeratiq.;fiunt ; fit igitur 3 vt qui loca incolant ca- lida refrigeremur: cum enimfbiutum 3 rariimq; corpus eorum (it, calor foras profluere potefi3vt Arifloieles problematum libro. ■ Sunt enim Japientiores , quam qui locis frigidis habitant, eadem caufa, quiafienes fapientioresfiint, quam iuuenes: nam cum loca habitent calida 3fioluti -fiint,cumfrigidiores fint. Fit quaq; in re3 In qui metuant magis, quam qui confidunt, velint inquirere, itaq; magis balent inuenireCjalenus libro fecundo de temperamentis inueBigans caufam nigredinis pilorum, inquit . Eiusmodigigni3cum adufio in caloris vapore, excementum in exaElamfuliginem mutari, fic 0* fanguinem, cateraq-, aduftionefieri nigriora. St Auicen- Ha primo canonis capilli nigrorem calidttati deceptum refert, ex aduflts enim humoribus nigricas confUrgit vapor, eandem in pilis exprimens qualitatem. C ontra hos inuehitur cA rifloteles li- bro de coloribus, dicens. Canes, capra ab ortu nigrdfiunt, tunc,cum alimentum non habeant adufium, & procedente at at e,quo ficciora funt,minus nigra fiunt,quodfieri no oporteret,cum de- berentejfie nigriora, calido magis adurente. Praterea canities in principio atatis ejfie deberet, in qua modicus calor. Et idem tertio de hiBoria animalium. Sanguis fenum efi atrior, & mu- iterum, nullus horum fit propter adufiioncmfedfieri nigredinem in pilis,quoties ipforum in ge- neratione humidum,quemadmodum antiquatum, tempore confeSiumpropter copia nigruerit. Non valde nigri capilli. AXJ ERRO E S obfiurus brunus, oBendit dominium cholera nigra. Ob id huius modi capillispraditos, cholericos, melancholicos nouimus. Albertus. Capilli nigri vel aquei color is,[olidi, & craffi,animum indicant Violentum,fimilemfiii vel apro,qui ta- des habentes capillos, violenti fiint. Nigris capillisfiuijfe T helamonium narrat Da- res Phrygius, quifeipfum trHcidauitmaxime mclacholicusextititpin diximus ex Arifiotile. Nigri LIBER SECVNDVS. 47 Nigri, & redi crines. ARISTOTELES in fuis rPhyfiognomonicis, in figura amari, inuit eum efie re Eli crinis, & nigri. ‘Polemon in eodem fc hamate, i flo telis herba recitat. Re Eli crines, nigriq; indicant cerebri aduBionem, & ita efficiuntur melancholici. Nigri, redi 3 & crafli crines. ARISTOTELES in ‘Phyfognomonicis, in idaa luxurio fi, tribuit ei crines reElos, nigros, fi crafios. Polemon reElos, & crafios dixit: temporis iniuria nigros e textu excidit. Referri potefl id fignum ad naturamfanguineam, humori melancholico,uen- tofoq;permiflam, qua omnia ad libidinem faciunt. Non valde nigri, neq; duri capilli. ARI S T 0 T E L £ S in Phyfiogn.in idaa ingenio fi ei capillos neq;va/de duros,neq; nigros tribui:. Sed ad Alexandrum ferib ens,niger, ait, capillus innuit reElitudinem, & amo- rem tuflitia. Rhafes duritiem ex ficcitate, nigredinem ex aduflione nafei. ob id intem- perantia , qua ingenio aduerfatur. Leniter fubflaui capilli. POLEMON fi Mdamantius. Capilli autem placidefubflauefcentes in difciplinis capefiendis promptitudinem3 egregiam animorumfulti litat em 3 & artificium tradunt. Interim textus rPolemonis corrigatur: nam pro euTcxr)*., habet « Gr vnde ru- des illi, pjfl ferini mores oriebantur, Fiauus capillus. ARI ST OT E L8S inflis Fhyfiogn. de colore carnis, & capillorum loquens, ait. Inter colores medius fiauus ejl, ffr ob id ad fortitudinem conferre: vnde qui flaui ani- mo fifunt, & referuntur ad Leones. Ex AMe dicis habetur. Nigredo ex calore gigni- tur , albedo exfrigiditate.^, medij colores inter hos funt citrinitas, rubedo, nam squalitatem proferre didentur, idejl temperatam confiitutionem inter adurentem calorem, frigus. Gale- nus in microtechni, ait capillos flauos, ffr rubentes frgnificare bonam corporis confiitutionem , e- ademq; zAuicenna recitat. cArifloteles libro colorum flauos fleri capillos cum humor citiffime-> exiccatur, retinendo m eis aliquidhumidi. Bos trogloditicus Inflor, flue fului efl coloris, vt ex Oppiano habetur, fffl T roglodiu, apud quos eiufmodi belua nafcitur, eam prsflantijflmam iudicant, cui inflt leonis vis, tauri robur, & equi velocitas. Briflones ex Oppiano (frfa funt capillo, ft)promptiores funt adpugnam. Aureus capillorum color. MEDlV S autem inter flauos albicantes , qui mites faciunt, fgj flauos rubentes, qui fortes , & iracundos , ejl aureus, ab vtroq; declinans. Hunc ita defribit oHpu leius. Capillus aurum corufcans, /# mellis leuiter deprimitur umbram, /«^/2, /» quibus mellis color placet, vmbrofo qua fifulgore permijlus. flauam fingunt PoeU Aliner- uam obpreciarum ingenium, & vim bellatricem. Ouidius „ Viderat flamjecreta Hic color ejl tuorum illufiriffime adolefens, aAlfonfe leua . TJnde animofus, ff) intrepidus, mitis, &yrbanus es ad armat, & ad di fciplinas capejfendas idoneus, vt difficile indiceris in njtrampartem declines. Per ocium enim fiudijs vacas, omnium iucundi(fimus, cum vero res, aut bella gerenda, fludio,diligentia, ft) animi magnitudine cunctos fuperas, Flaui LIBER SECVNDVS. 49 Flaui rubei capilli. CAPILLI flaui rubei demonflrat complexionem minoris caliditatis quam fit complexio habentis capillum nigrum, cum rubedo fit affinis nigredini. H uiufmodi comam habuis- fe Achillem narrat Homerus, caloris, & iracundi e argumentum quoniam eiufmodife re fint Z&Qqkow ideft, quibus dominaturfiaua bilis. Valde rufi capilli. ARISTOTELES ad (^Alexandrum. Rufius capillorum color, inppientiam, ira cundiam, @) infidius notat. FortaJJi hic color Typhonis fuerit: unde afinum Coptiu apud Aegyptiospraecipitem agunt, fg) homines rufos iniurijs afficiunt in contumeliam Ty phonis, quem rufi, & aftnini coloris fuijfe ferunt. 'Bufirita, & Lycopoliu tubas non admit- tunt y ~Vt qu4Ibi capilli. AVIC E N N cA y & cum eo zA uerroes in canticis. tAllus capillusfiigid qui legibus urbem „ Fundabit. Hoc loco de principe intelligendum efl 3 quem Seruius d primeu atatts canum fuijpUy dixit. Dc Fronte. Cap. 4. FACIES ea ejl in homine3 quaut fi entem perfiicuijfe dicuntur,quipudore omnem dedicerunuuelut ab flerfo ma- nua 1 M LIBER S E C V N D F S. f tu a yultu pudordc. Sunt qui expartis huius [ignis quibusdam vaticinia aucupantur3 quos me- tapofopos dicimus, nulla tamen iniunEla nofiris mentibus necejjitate 3fedlubentia potius qua- dam 3 C'T procliuitate exfanguine3 f iri t ibus phy ficis. Jn hac tabella obuia > efl magna hominis frons, inp.gnmmus etiam bouina frontis forma» in qua relata magnitudo confpicua eH, pc<& cotero peculiares frontium fimiUtudines feriatim tabcMis proponentur • Magna frons. ARISTOTELES animalium libro ait. Frons magnafignitieiplena. Galenus in eo libro 3 quod animi mores corporis temperaturam fequanturjdem ex eo transferens3 eadem quoq; Plinius ex T rogifententia fluite eum deridens refert. Jnfiis vero Phy- fognomonicis. illos, quibusfons Italde magna ignauos feu timidos ejfe conijcit 3 quod in bobus fmiliterfe habeat. Polemon. Ad agna fons maiori ex partefecordiam fignat. an- tius noru magna feciplana. JJdendax textus 3 qui Arifloteh 3 & cdeteris contradicit. Rha- fes in dAlmanfore idem confirmat 3 Jlbertus, Conciliator, f) eiusdem farina homines. Mele- tius P hi lofophus, immodica fonte proditos hebetis, obtufi ingemj effe ait. Cuius naturalis caufa effe potefl materiei vbertas operationi inobediens, quod anterior pars cerebri phlegmati- ca ft , vnde-> f intus debilitantur 3 ne fui s operationibus fui pojjint. Virtus enim minus rejlricia debilior. Magna, carnofa, & lenis frons. ARJST OT E L6S in ld ajcribit eifrontem magnam3 carnofam3 & lenem . Sed Polemon > & zAdamantius eodem loco , famam 3 carnofam > & lenem. Vatu A DE H V M. T H T S I 0 C N. Parua frons * ETleAM aslrifloteles in , Quibusparua fions> mobilesfiunt. Quod a Galeno, & "Plinio tranferibitur, Sed de fronte haldeparua intelligas yelim. Rba- fesflolidos effi dixit, Naturalis caufa ejfe potefi 3 quia parua frons paruos ventriculos cerebri cotinet,vndeJfiritus reflriffi refieciutur 3 ac denuofurgunt.et ob id mobilitas cogitationis. y/fgnofee in hac tabella C . Caligula Cajaris effigiem , in qua frontis latitudo conspicua , yt ex marmoreis ftatuis» £r ancis numismatibus Vincentijframs cdiegimus. Lata frons An Imalium libro etiam e^4rifloteles ait. Frons lata mente moneri idonei, ab eisdem Galeno 3 & Plinio tranferiptum. Intelligensfrontis latitudinem a capillorum radi- cibus vsque adfiiperciliaprotenfam. Adeletius. Frons in latitudinem difient a,fiu- pida mentis inditiaprofert. Eadem nAlbertus, & Conciliator. ex bis frontem valde latam, ft) magnam jlultitiam notare dixit. Frontem latam, & toruam C. (faligulam babw/Je meminit Suetonius: vnde nec animi valetudo ei confiflit deq; purgando cerebro cogita- uit. Sape infurorem conuerfiis, nec ni fi mentis valetudini attribuerint: diuerfi ffima in eodem vitia, fummamf confidentiam contra nimium metum. Trafcnti figura futila frontis cum humana fimilitudo exprimitur inter ytraqi tempora anguftijfmi coarcla:a • eydngufia LIBER SECVNDFS. 53 frons. APJ ST OT E LS Sin fiuis Phyfiognomonk. Parurtfrontis homines imperitiJunt a fi milifiium fronte. Sedperparuamfrontem angufiam intelligedum indicarem; angufia enim fronte [ues3 quihus comparantur 3pr quo nanus m illius dignotione falleretis, Quadrata frons. INTER hasfrontium figuras quadratafrons, quo fi medium quoddam fe halet ,ob id oyinjloteles in fuis Phy fiogno monte is. Quadrat a frons, & profaciei ratione mediocris, magnanimos dicit, ol frmilitudinem leonis . I n ideca Leonis dat ei frontem quadratam,ex mediofubcocauam magis. Polemon , & A dam antius al eo. Quadrata frons, qu (t) in fani . € aperat£ frontis ad Jui medium declinantis, vel crcft£, accipe icones. Cape- LIBER S E C V N D V s: Caperata frons." DIXI MVS defrontis olfeynunc de cuteprimum f caperatafuerit.Dicitur enim cape- rata a crifpis caprarum cornibus, quibus ajfmilatur. Qui talem habuerinty cogitabun- dos indic a, ndolemoniSy&oAdamantij doElrina3 eorundem f infcheemate trifis viri, tribuitur ei frons rugofa. Sed tn eodem non frontem, fedfaciem afcnbit ei rugofam, videtur f3 mihi ex apparenti mora traElum, qui enim cogitant,frontem in rugas contrahunt 3 ft) friata, rugo for q3frons magna animo volutare 3 ejfeq; melancholicos. oydlbertus. Quifemper frontis rugas contractas habent, melancholici3 & magna cogitare confueti. £fl ft) apud fcripto- resfeueritudmis fgnum. Plautus in Epidico. Quid illuc ef3 quod illi caper at frons feueritudwe Caperata frons ad fui medium declinans. RHzASES. Tdugofafrons ad fui medium declinans y iracundi omnibus perturbationibus, 0* Vacuitate ,fed in amoenitate, & compotationibus vitam ducet e. Lenis frons. RH AS ES. Frons fine rugis litig iofum indicat. Videtur mihi ad canes relatum, qui lenem habentfrontem. Caufa naturalis effe pote fi 3 quod lenitas infronte accidat exfrccitate3 qua confiant litigiofr, ut ex libris medicorum apparet. Reda, macra, mediocris, neq; afpera, neq; lenis frons. IN idrea "Virilis cArifloteles ait. Frons reBa non magna , macra, neq; lenis, neq; rugofa. Vbi aduertendum textum multipliciter mendojum: habet enim "Vetus tranjlatio. Acuta frons reEla , non magna , nares, neq; re&cvri A«r«*> 'ds* Domeffici canis tranquilla, & ex porre fla frons infinuatur hac tabellula , i cuius regione humana ad cius modum exprefia conjpicua eii. Tranquil- LIBER S E C V N D V S. Tranquilla frons. QVI ferenam 3 ff) exporreffam habentfrontem 3 affentatores 3 al effeffu huiufmodi red- dere confueto. Hocfgnum in canibus manifeflum efl3quodajfentantesfiontem expor erigant. m Phyftognomonicis. Intelhgendo de domeflicis canibus. Al- berius ab eo. Qui laxam, & tanquam ridentem habentfrontis cutem 3 blandi quidem 3Jednon innoxij > [unt enim palam blandientes 3 clam det r affor es. Tauri, $$ Itonii nubilam frontem hac figura pinximus cum huma.ua, tuiufmodi irati effornure Jolcxi ne quid indiligenti, £r cbjeruatwnis contra net 'Criminatum fn • •» % Nebu- 60 DE H V M. THTSIOGN. Ncbulofa frons * QV l nebulofam habent frontem, audaces funt, & referuntur ad taurum} & leonem. Arifioteles in Phyfrognomonicis. Jdemq;in leonis forma fupercilia, £7* nafum herfus in ima fronte injlar nubis prouenire frribit. er/*Kvrhv uocari conijcio. bellis eji fupercihjs 3 qu LIBER SECVNDFS. OBDZJCT A feralifontefuit eyiBiolinus Patauinorum tyrannus , olducla y ideH fupra oculos curua, nubilofa, curuaq; quafifuoe indomiu naturoe toruitatem ffirans, vt Venetijs marmore effiBum ffe&auimus, terror, & hominum carnufex. Omnes fui, & ueteris temporis a-udeles fuperauit. Sed lata, fp) toruafuitfonte Selynus decimus T ur charum imperator, audax, £7* bellator fortifimusfuit, ff tritibus ingens. S edfenera, fp) mina ci fontefuit Carolus BugrundU Dux, qui animi magnitudine, & in bellica omnia aufis, nemi nipojh emus extitit. Peracri, fp) retorrida fonte magnus Caythbeiusfuit memphiticus Sultha- nus e for dido loco natus,bellica uirtute adfummum rerumfafligium peruenitpvt Rex,et Sultha- nus gentium more confacr aretur* Media inter tranquillam, & nebulofam frons. ARISTOTELES in Phyfognomonicis ait. Quoniam nebulofus habitus audaciam fgmfcat, codcBus uero adulatione 3 habitus utiq; inter hos medius decentius fe habet. Quemadmodum enim opponiturfons nubila, ffl) tranquilla fc affentator, pp) audax. cArifttelicus gr oecus textus mancus 3 fp) deftluofus efl3ut potuimus refituimus 3partim ex ipfo fenfu3{p) fequela uerborumpartim ex latina tranfatione .Vocibus Kd^actr, & /0* nemo regum candore animi 3 clementia 3 & pietate adr idefl re clam altam3ut habet Adamantiusy habet ipfe Kwptpir ideft prona, inclinata 3 quod contrarium dicit nam uidemus homines3c quod accuratos, & Btidtofs iudicarent,plurimos enim f0 eorum animipenetralia cognofcere contin- git, {0 ita morigeratos ejfe. id etiam didetur fenfijft^. Si arcus videtur ad na- fum contingere, lenem, {0 fubtilem, {0 fludiofum ejfe in operibusfuis. Supercilia coniunB eu OBanius zAuguflus habuit, Suetonio referente fuit enim & maximefudiofus, {0 in eloquen- tia, (sr arte oratoria plurimum h aluit, {0 multafcripfitfluta oratione, & ver fu, nec non peri- tia liter arum grscarum. Coniun&a, & denfa fupercilia. DE H V M. T H T S I O C N. SV P ERCILl A multum pilofa ineptitudmem loquendi notant, Ariflotelcs ad Alex an drum. Conciliator vero confundensjupcrins fignum cum hoc, ait 3 Supercilia pilorum lon gorum, multorum, inepta loquela, multarum cogitationum , & multa trifinia homi- nem defignant. Ephefius. 5/ multumptlofa, & coniuncla fuerintfuperciha 3 impios fures deceptores3 femper m ala molientes notat. Arcuata fupercilia, & quce frequenter elcuantur. PZL/ fupercihorumrefiacliverfusfrontem3 animofum, finitum 3 f) iracundummon- flrant. A lb er tus d quo Scotus. Cilia arcuata (idefi fupercilia) {?) quafrequenti mo- tu eleuantur in altum ,fuperbum hominem notant 3 animofum,glorio[um3 audacem, ff minacem. Conciliator eadem, qua Albertus. fuperciliofus fuit Phrygio Darete confirmante, inepta loquela, blefus, Homachofus% impius 3 & commenfurata fupercilia. PERF ECT A M tradensfuperciliorum deferiptionem Arittoteies ad Alexandrum ait. Cuiusfupercilia rarafiunt, & commenfurata,fcundum longitudinem, ft) breuita- tem, magna, hic facillima imprejfionis efi ad inteliigendum . Rara dixit, quia denfa ineptitudinem loquela demonfirare dixerat. Magna, quia in virili figura talia tribuit Leoni. De Cii i/s. Cap. 6, C1L1A funt, qu*palpebrarum ambitu adhaerent. Mlbertm. Duo cilia in vtroque oculo, quoniam alterum eminet,alterum fubiacet. Defluentia LIBER SECVNDVS. Defluentia cilia. ScJLACES dicit dArifioteles in Problematis, quibus pili palpebrarum defluunt, ratio- quamifuperius de caluitie diximus. Sunt enim hae partes rei eiufidem. Quicunq; au- tem ex pilis congenitis &[olidiperfetlum animum conflantem in- dicant . Conciliator. De temporibus, Cap. 7# T. EMFOjRA fiunt,quaefrontem vtrinque terminant,eisq; haerens aures. ' * Trafens proponitur ubdii C.CaliguU ct dextris caput,in quo caua tempora commoHrantur, quod ex marmoreis iconibus, luxurio fi , eum pilofa temporeu, ff) pilorum re Florum b alere dixit. cFote fi id ad hircos referri, poteft 0 ad caufam naturalem: nam pilorum multitudo circa tempora prouenit ex henis, ff) arterijs multisfanguine plenis, qu* ad eum locum terminan- tur, ff pilofitas ibi magis,quam alibi exi flens,feminis multitudinem arguit. Eo io. o d. fluxum feminis dixit Hippocrates, cum incifle, ibi ven* fleriles homines ijjiciat. polenuru eodem loco,non tempora pilojeu,fed labia pilofa dixit. aAlbertus. Pili denji ,0 hafii circa ti mporu, 0 aures libidtnofum,ft) calidum demonflrant,fed tenues, ff) nari iuxta temporeu,frigidum, fine viribus hominem, De buribus. Cap. 2. E\oAT legitimus hic locus auribus a ffignatus: fed quia per /o fatis magnam cxpofcunt rationem, confultiusin tertium librum delegimus,nam iru eo t/o ijsfolum tractabimus. TSpuncad aurium hi floriam accedamus ,funt enim in eadem linea,qua oculi. Jrifloteles animalium libro ita eam depingit. j4uris exterior pars auricula, partefiperiore conflat ptnna->, inferiorefibra, pars interior forma anfractui cocle* fimilis definit in os. Plinius ait in equis, ff) omnibus iumentorumgeneribus indicia animi praeferre. FeJJis marcida,pauidis m icant es,Jub- reB*furentibus,refolut* , & zAdamantius lio Udae natur ce , indicia ejfe. cAlhertus ex Loxo ma- gnas, & prominentes aures imprudentiamfignar i dixit, fed perperam garrulita- tem addit exfe. V nde contra eos,qui ftudij,vel moribus, vel di Elis deliquerit,protenfis indice, Auriculari digitis,auriculas a fini magnas imitantur,f/fl fhilum addunt.zAd hoc Perjius. „ O Iane, d tergo, d tergo cui nulla ciconiapinfit, „ J\Qec manus auriculas imitata efi mobilis albas. Phafesflohdos ait, fedlongaeuosinum optimam calidi, & bumidiproportionem demonflrant, vnde long & zAdamantius. " Non ex culptce aures. AV RES non ex culptce, & rotunda valde exiflentes 'ruditatem oflendunt. Polemon. Sed zAdamantius non ex culptce ruditatem oflendunt. Corrigendum efl Verbum in Po lemoms textu . y nec redicere 'valent,quos pudor tenct3calor igi tur ittj aduerfampartem tranfity quepoflerior eji3 nam auresfatis cx aditerfopoftefunt, itaq; pudore maxime crubefcuntC\'el quia aures maxime partium faciei exanguesfnnt y fij pere- grinus humor inanem partem adire aptus natus efljtaq; cum calore per pudorem orto3rcfoluitur, jiatim fein aures colligit,oh idyquifemper rubicundas habent,maxime ‘verecundos exi finiar em. & in figura yerecundi> y f) da m antius quafi rubore plenum dicuntyauafi aures, & omnia LIBER SECVNDVS, omnia rubore plena habeat. Sed zAlbertus non auresfblum 3fed totamfaciem rubram habere 3 f£) rubicundiorem frontem cum oculorum demijfione verecundiam figntfrc are dixit. Dc Nafo. Cap. 9. NMSVS infacie'fenflhtlis ejl 3 hac fi'quidem pars hominem pr, "V/ non Jit alia facierum dtfinxtio, quam per nafum. Mnfoteles animalium libro heee habet de nafo. ‘T ars faciei na- fus: cartilagineam partem, qu3 aut quantitate^,aut fgnis. Nafus correfrondet preputio: nam quibus longus, crajfus;eadem mutonis for m a, fic fi acutus 3 velcrajfus yVelbrcuis. Sic narium qualitas refpondet te ficulis. Nafati apud Lamprydtum yirihores, ac belle mutaniati: Vnde^jparcemia de nafatorumpeculio yulgo extritum vtiqNafi magnitudine mutonis concipi qualitatem: Is enim m yita Mntonini Heliogabali Jcribit fuiffc-* extremi luxus, ac nefaru hbidtnisju l a clari os,yd emtjfarios innumeros collegit3ac nafutos voca b at,quibus ad libidinem exercendamfielefiffme vtebatur. Magnus nafus. NM SZSS praegrandisprobi viri indicium affert/TolernofL,. Praegrandis nafus melior, Adamantius. tBPagnus nafus femper minori melior ex his zAlbertus. Valde magnus nafus. T~ ET) E magnus nafus, virum nimis acriter aliena indicantem notat, cui non nifr * \/ fuaplacentyaltenaldcparuofueritproditus conftlij vir accufatur 3 rPolemon, Sed aSldam antius minari rapacitatem, conftlij inconftantiam . Interpres Polemonis non fatis recle vertit, nam accufatorem, delatorem interpretatur 3 in quo tot erro- res, quot Sterba repperies. cis4Iberlus. fvlinor nafis fruilibus ingenijs, furibus3 tergiuerfan- tibus ajfgnatur. Ego ad mulieres referrem. Redus nafus, RECTV S nafus lingua fignficat intemperantiam. Polemon^, & cAdamantius, fed in fine libri Polemon.& fi mendofus fit codex, ait, Qui reBofiint nafo proditi, blaBerones, & referuntur ad mulieres . oAlbertus non fatis fibi conPlat, lene articulatum, magnanimi conijciuntur, exemplo aquilarum 3 ex in Plyfognomonicis. qA quo Polemon^, & dAdamantius. cAduncis na fis magnanimitatem decet. oAllertus ex Loxo aquiU ' nafum magnanimis tribuit. Huiufmodi nafum Vulgus aquilinum vocat> regium quidam exifhmat, quoniam aquilarex auium haletur 3 & ol id regalem animum, ff-) ma- gnificentiam polliceri. Apud rPerfas tali nafo proditum magno erat decori, ficut Cy- rum memorant hifioria Xenophontis 3 & Plutarcht > ft) ad hanc hjq; diem neminem ad id fa- ffigijfulrogalant 3 nifi apprime fuerit nafutus. Eum regem Jupr a omnes dilexerunt, ilium- que magnanimum > & audacemfuidicunt. Alagnus cArtoxerfes nafo fuit in aduncum prominente^, ex argenteo numijmate 'videre efl in Alufeofratris doElifjimi. Fuit 'Ver- farumrex, tanquam exfiirpe maioris Cyri, ineo tanta in donando grati fimi animi magnitu- do extttit, vt in referenda gratia , pro agrefh fepe munufculo, tenuiffmcque cjjicij nctL-> ingentia modo auripondercu 3fdvrles 3 prouintias rependeret. Demetrius filius regis Sy- ru3c uius Infimus meminit >grypus cognominatus fuit 3 quia Cjrtum interpretis trans latione gallos confutuimus,atque diligenti eorum infieBione3 ita tex- tum>{f)fienfiim verbis accommodauimus 3 halet enim gallinaceus gallus ante frontem in confi- nio najus Valleculam quandam y vel incauum quoddam 3 pars ecu nafi antt~> fron- tem rotunda*» , & frons a nafi ad capillorum radicem 3 velut circuli circumfer enti cl> : Vt veritu textus translatcu dicant. Qui antt*> nafum habet incauum , partes 3 qua antt*j frontem rotundas , circumferentiam vero fuprtu ajfurgentem y & coetera*». Hos DE H V M. T H T S I 0 G N. PJos ego etiam puerarios indicarem: abutuntur enim venere galli, gallinacei, perdices, f/J coturni- ces .qu£fere fimilem na fum habent. Cum enimfemina incubant.mares dimicant.pugnamque inter fe conferunt >quos coe libes yocant.qui yiflus in pugna fuerit. victoris y ener em patitur. nec nfi aJuo vi flor e fibigitur. ex (Arijioteleu: & multos amicos cognoui. eiufrodi nafo proditos > huic enormi luxuria generi obnoxios. Fingunt Poett cArifloteles in Pbyfiogn. efl enim bouum fegnitiespropria. Polemon 3 ft) csddaman- in fummo >alde crajfus.et depreffus> iniquos homines ojlendit.lnterim Po lemoni textus corrigatur. , non pupdv ex zAdamantio. bdemq; in fgura inuerecundi tri- buunt ei nafum crajfum. Suis crafstts a fummo wfticitur hic nafus}e cum regione hominis [imilitudine petendus» Afum- LIBER SECVNDFS. A fummo craflus nafus QV l nafum a fummo crajfum habent infenfati iudicantur a fimilifuum nafo. cAri flo* te/es in Phyfiogn.Ejl enimfus animal fatis brutum.animam jj; eiprofale datam: yn- deprouerbtofertur. Sus in Palladem. Adale ab eo defribens cALbertus ait.Extra mo dum crajfe nares immundum hominem dant intelhgi. Canis hac imago in multis cernitur figuris,fed hic domeftici canis acuti nafi icon exhibetur tb omini fimilcm oHenfuri. Extre- DE H V M, T H T S I 0 G N. Extremum nafi acutum, NdASV S fi fuerit fiultilis, eius dominus efl halde iracundus. oAriHoteles adzAlexan- drum: in Phyfiognomonicis vero dilucidius loquitur. Nafifummum fi fuerit, fana ira homines oflendit,ijq; ad canes referuntur. Efl enim canum propria treu. Sed Arifio- telis textus mancus hi detur,deficit enim acutum,ait enim °i 7» r ?tv lenitatis homines de- corant * v Leonis nafus dire flo intucnti humanus occurret,quo ftbi mulcem comparari prffint, Rotun- LIBER SECVNDFS. Rotundus nafus, & extremum obtufum. NzASV Ai rotundam habentes,eiufq; Cummum obtufum, magnanimi (iint, ad leones relati. cArifloteles in Phjfiogno. Leonum enim propria cji magnanimitas. Polemon, Adamantms. Na fi extremum plenum, obtuJum3rotundum,&Jolulum fi affexe ris ex leonibusmolojjts.fortem,& magnanimum iudicato cAdamantius non magnanimum, fed iaclatorem dicit. in figura maris leonem depingens}aitfaber e nafiim magis craf~ Jam, quam gracila. Etim vemtkhvrt molvjji canis imaginem apponere lihuit&t expreffius najus cernam • Vpptanvr D B U V M, T H r S I O G N. OP Pl A NV S venaticos canesfime robuflos fiue molojfios dixeris, fimo roflro defieri bit. (jenerofis enim canibus im LIBER S E C V N D V S. efe,dt quafdamfoeminas appetant. Et apud fndos fimi arum quoddam genus rufum , qued in vrbes non adducitur, quippe quodd eneris libidine adeo inflammantur njt ad muliebrem fexum furiant. Efl fr) delphinus refmo rojlro, & ob idfimonem vocant, nomenq; jimonis miro modo agnofunt.pifatorumq; relatu, luxuriofifunt. Etiam fimum cerui nafum depinximus cum Se crate comparandum, cuius effigiem ex Mufxo marmorea flatua deccrpfimus. SJAi 0 nafoSocratemfuiffenarrat Plato in Theoeteto,ft) abeoaAmmonius. Polemoru Socratem luxuriofumfuiffe dicit, quod illius loeijuperfeiem concauam haberet,qua nafo, ac mento interiacet. Plautus in rudente fum Lambracem depingens luxuriofim, ac nefarium ait. Kecaluumfdonem,& dentricoJum.Ruelhus gallus refimato naffuit,ff luxuriofus.F-ue runt nonnulli opinantes Horatio Cocliti,non quod oculum Imum in bello amififfet ,fedex na fi fi- mitate cognomentum Cocles inditum fuiffe: nafus enimJubfronte ita depreffus, demiffusq; erat, vt nullum fere inter oculos diferimen extaret, ipfaqJupercilia commixta inuicem, corfufaf, fo- rent, iccirco dolentibus illum appellare cidopem,delapfa loquendi confuetudine obtinuit > vt fo- cles diceretur. T auri, 82 DE H V M. T H r S I 0 G N. hominis hiantes nares ad Viuum depiftas prafenti figura uidere eft • Patulae nares. QVI halent foramina nafigranis compaclionispyel durnde non iniuria 5' qui apertas habent nares ad iram fiint incitatiores. . Patulis naribus proditi agrefies , potentesfuntffcut tauri,& leones • Gcntrofi equi hiulcas nares,& hominis appinximus. Alibi LIBER S E C V N D V S. ALim vero. Patui* nares, {0 refim* iracundos demonflrant, {0 referuntur adpaffo- nem,qu*ft in ira,{0 adgenerofos equos. Et in fgura iracundi concauas nares ei tribuit. zAdamantius. E xp an fle aures iracundi*, {0feroci* te flesfitnt. Suetonius C.C*farem fpumante riclu,& humentibus naribusfuiffefer ibit,{0fuit praecipitis ir*. Obftru&se nares 0*8 ST PfU (fT JE nares Sejanos demonflrant, Polemon. oAdamantius vero aliter , & melius. Angufl*,rotund*y0 obfiruct* nares pVefanitatem monslrant, eadem Al hfrtus.Obflruclasfue obefas,vcloccLufa$,vtparum olfaciant. 5urfum diftantes nares. 1 N id*a mifericordis Arifloteles in Phyfogn.tribuit ei nares furfum dittantes. De Vultu. Cap. io. DIC E zJM V S de vultu primum,pofl de partibus eius,nam totam flmulfaciem vultus, motum, habitus, {0 paffones repr*fentat. cAd totum hunc vultum figurandum om- nesfaciei.partes concurrunt, & oculi, & frons, f0 nafus, & c& blandientem exhiberefolent. Cicero adPfonem ait. Non deceperunt me oculi tui, Vultus, qui tacitus eflfermo mentis. Vultus ipfe fpecuium efl mentis, quando & taciti oculi mentis fatentur arcana. Subtriftis, Sc varius vultus • IN ld. Sed zAriflotehs textus pro, vt Po lemon habet, ipfe retinet. Ob id Suejfanus fatis mifere curuipedem tranRulit $ Vrfo, quem cur uipedem dixit,ajfimilauit. Bonus, LIBER SECVNDVS. Bonus, & non preeeeps vultus. \ N 4 , IV CV N DO tribuit zArtHoteles-in Phyfiofognomonicis fultum nonfefiiniim3(f celerem, fed bonum. Sue fami c s •Tv nr ■ . 'faciem nonfijhna m3 celerem yfedjubdolam interpretatur fatis incurioseyff ex naturalibus caufis deducit. Humilis vultus. ~|T D E ejdf eodem locofinfc hoc mate trittis viri humilem ei tribuitguram. Remilfus vultus. ET in figura amari "Viri tribuit eifaciem remijjam. Polemony & cAdamantius in ea- dem figura etiam remijfam faciem aferibunt. Crauis vultus. i - • II 7" manjiietofor cm3robufiam 3f grauemfaciem tribuityeandemq; Polernoru 3 ff dAda- mantius. Seu ero, ff grani vultu fuit zAlfonfus Ef en fis Ferrariprinceps anus tuus y ampli ff me Cardinalisy louio referentey vnde ingenium procellens 3 ff Siis eius bellica con- ieBatur.qui trium maximarum hoflium arma infracto animo fubflinuit3fffuperauit3 abdica- tis a fe adulationis 3ff morofe grauitatis lenocmijs fingulas cogitationes3ff corporis exercitamen- ta ad virtutes3ff bellicas rationes intendit 3 magnanimus in bello Dux 3 optimus in pace princeps fmper extitit. probo ore,& venerabili Beffarion far dmahsfuit3 nemo probitate Jf e elatior 3nemo admirabilior doctrina3nemo dewcp genero fis moribus fplendidior. Temerarius vultus. IW figura iniuriofi, Arifoteles in facra purpura mitratus3& militarifagogaleatus 3vtriufq; muneris partes apti ff me adimp lenit, ioannes Afjymbeius Vfume affaniis fi ft) njolu ptatibus deditum dicit. Et alibi. caput, cum magna fronte, ff) facie tar- dum pigrum, & aliquando indocilem monjlrat. llac tabula feliss & parua faciei detegitur imago. Valde LIBER SECVNDVS. Valde parua facies. FzACj ES valde parua3 In zArislotelcs in Phyfiognomonicis3 qualis eHfelis3 (0 fimi,e 3 hominem pufilllanimem arguit. Interim admonitos velimgruecum Arijlotelis textum cor- rigendum: nam locofaciei habet far* 3 idefit tergus: nec congruum erat 3 vbi de facie loque- batur3 tergoris memimjfe 3 quum de tergore fuo loco affatim fatisfecijfit. Praeterea in fequenti ha bet. Aiediocrem habens faciei qualitatem3 optimus erit 3 quum neque magnam 3 nequeparuam oporteat efife. Suiq; non immemor in figura pufillanimi3 paruam ei faciem accommodat3 non ter gus. Tefiimonia demum Polemonis3 & oAdamantij accedunt 3 qui diligentijjime cArifiote/em defcripferunt3{0faciei3non tergoris meminere.^. Suejfanus tergus Vertit3 & circa hancfitam ma lam interpretationem male fe torquet3 dum falfam doHrinam Iteritati accommodare nititur.Gef nerus etiam[iio quadrupedum libro ex textus corruptione fallitur. Sequens eiufdcm faciei paruitatem,& fimiam exprimit t perinde ac ft proce- dentem fubfequcretur tabellam. P0V • Plautus infua afinaria fiuum Leonida macilentis malis inducit3 qua eumfollicitum 3 ff) callidum dixififet. Selinus Turcharum imperator decimus macilento ore fuit,ad arma impiger,nullo nanq; labore corpus,aut animus fatigabatur. Neq; carnofa,ncq; macilenta facies. * , ‘f * v. ' • -1. > ■« ■ ' 'V-«. ' ’’1 id*a ingenio fi oAriftoteles in Phyfiognomonicis. Quy circafaciem graciliora, idejl non carnopu, hebetis funt 3fedgracilia 3 idefi mediocriter difpofita. cAdamandus clarius loquitur in eodem typo. F'acies3neq; valde carnofa3 neq; quidem gracilis. Zdbi textus Po- lemonis dfecluofus,&) ex Adamantio corrigendus 3c amo fit os enim inertiam3macilentia cur io fi- tatem}Qfi triflitiam3medius vtiq; habitus adintelligentiamfacit. Occarent hac oculis figura cffofm cftentat afini faciem, infcquentibuSiCeYui, fimU . Ofloft 92 DE H V M. T H T S I 0 G N. OfTofa facies^ QV1 faciem carnofam halent, timidi, referuntur adafnos, & ceruos. dArifloteles in quod quum prius c amofe'faciei in meminijfetfnon erat opus hic denuo rememorarialijs in locis ijfdem ojjofas facies tribuit. Eadem in fima ofiofa facies. PRJET ER Et-A Polemon in fine ah cJriHoteles excipiens, ait. V alie ojjbfafacies, la bortofos, timidos, & mfulfos oflendit,fi referas ad afnos, fmias,&ceruos. Oh id corrigen- dus textus pro > reponendum ttrmt . / •Woiiga emit /icit», cum i repone humana offenditur , QTtLON- DE HVM. SPHTSIOCN. O*BL0*NG A facies iniuriofi efl. oArifloteles ad Alexandrum. Cuius jacies longa innerecundus. Rhafes 3 ab eo eadem Conciliator * Ego ad canes viles r ferrem, qiit oblongajacie funt. Plana facies. A 2? eo3cjuiplanam habetfaciem3caueas in morofitate3nam fignificat litigiofum3dtfcolum, inmdiojum immundum. zArifioteles ad f) ab eo eadem Conciliator. Rotunda facies. IN id*ea inuerecundi Arifloteles in P hifogn.rotundamfaciem tribuit. Polemonj infigura*» iracundi rotundam faciem ei tribuit. Rhafes rotunda facie fatuos dicit. Rugofa facies * id{0 infidiofei& per h ebriofos homines indicant. Loxus fe obfer- uajfe hominem ait 3 cuius nafus3 maxilla 3 epatico colore inficerentur3 f) omni no itio refertum ejfe 3 libidine, rvinolentia3 & crudelitate. Quamplurimi fimt apud nos3 qui non filum rubras genas prafiferunt, led epatico colore infefias 3 eos que luxurio fis 3 'vinolentos que nouimus. Sueto- nius Vitelleum facie rubicundafmjfe, ffiplerunque ex njinolentia. Macedo rubrti habebat fultum, candori mixtum 3 & bibax3 ffi) 'vinolentusfuit3ex ‘T lutare ho. Car olus Nea- politanorum Rex enormi 3 rubente nafofuit fauus 3 inexorabilis 3 inimicorum cade gaudens 3 in exercenda inhumanitate peruicax 3fiipplicibus nunquam parcens: ManJredo Regi ad Bene- uentum interfeBofepulchrum denegauit 3 Corradinum 3 & zAuflna Regulum in forofecuri per- cuflit. Cafar Borgia Dux Valentmusfaciem atro ruboreperfufam 3 & tuberculis 3 qui faniem leniter expuerent y redundantem habuit 3fanguinario fuit ingenio3 immanique fieuitia 'veteres ty- rannos aquajfe c en feri poteji. Libenter noBu 'vagabat per vrbes 3 quum nunquam inter diu 'vi- deretur 3 ne deformis 3 & truculentafaciesfieclaretur. Rubenti 3 & prope temulentafacie tru- culentusfuit Cjeorgius Fraifpergius Sueuus 3Jirenua etiam crudelitatis, & feritatis. _ Pilofs gena*. PILOSAS genas habentes ego Stupidos, ffiferales indicarem3 cum in facie gena tantu- modofemper glabra fint3 & ferinum eflfaciem 3 genaspilofas habere: ffi fuspra cate- ns genas crajjis 3 denfisquepilis hifiidas habet 3 huiufinodi moribus praeditos quamphts- rimos amicos habui 3 pilofas genas habentes. Cicero exprobrat P fini morum faditatem 3 quod pilofas genas haberet. Inquit enim3 non pilofiegena deceperunt me3 nec 'vultus totus, ynde fiu- piditatem > tarditatemque lingua conieElabat 3 q) lutulentos mores. Genarum, J} E H V M. T H T S I O G N. Genarum, & faciei contra&iones in trifti facie. FACIEI, & genarum contraBiones m trifli “Vultu apparentes }flultum hominem de- monflrant. ‘Folemon, & oAdamantius. Genarum, Sc faciei contradiones in hilari facie * GE A R V M, & faciet cotraBmesfi hilari vultu apparent: certijfimus erunt adul- terij index, idemque m idaa Cynadi illi genarum contraBiones tribuerunt, Dcfacicpulchris,deformibusque. Cap, 13. MALE nobifcum aclum videretur 3 fipriufquam fermonifaciei finem imponeremus, non dfcutcremus 3 an facie pulchri 3 pulchro animo, & deformes animo forent defor- mes 3 vel quid boni3vel mali portendant. Ft fi ex particularibus partium fignis idoflen- derimus, nunc expartibus[imule ompofitum integrum oflendamus, qua pulchritudinem faci- unt . Vetus efl omnibusphyfiognomonica reifriptonbus comprobatum axioma, vt conueniens diflofltio membrorum corporis bonorum morum conuenientiam demonflref, ft) vulgo etiam ta- Bartfolet 3 “Vt monflrum in corpore, monflrum fit in anima. Sed'Videamus primo, quid pul- chritudo fit 3&fl d multis multa allata fnt defcriptiones 3 qua adnoflrumpropofitum faciunt, colligemus. Pulchritudo efl membrorum corporis optime commenfurata diflofitio, (f) corporis forma anima typus efl. Pulchritudinem Dei donum dicunt 3 vt qui maxime illam pojfldcant, maxime illius fauorem pojjidere dicantur. oApuleius pulchritudini tantum tribuit, vt pueros ad dminationem eligendos 3 corpore decoros 3 integro lubeat, vt tn eis diuina maiejlas,quafi bo- nis adibus diuerfetur. Facie pulcherrimi. SED fi nos animum ad hi florias conuertimus3 yiros, mulieresque multas referiemus, exi- mia , & excellenti forma proditas 3 <& fi claro animo 3 ft) varqs virtutibus decoratas 3ple- runque maxima cum his yitia commi fla habutjfe3 vt yideatur naturam in eorum forma- tione in tam immenfa pulchritudine menfuras, fffl proportiones confregijfe 3 ita eorum awmos, etiam ad vitia profufos conforma fe, In optime illud Socratis quadret.Jn aurea fagina plumbe- us enfis. cAlcibiadis pulchritudo quantafuerit a probaptijjimis firiptoribus depiEla 3 nemo efl, qui ignoret. illud dicere audet Plutarchus 3fiia tempeflate omnibus zAthemenfibus oris dignitate3 & totius corporis forma ynum prjflitiffe. idquepr aut adolefc entia 3fd omni atatis gradu maximumfimper decorem, & formofum hominem praetulit. Erat natura glorice maxime cupidus 3 yt in yita nil expeten- dum ejfe diceret 3 ni fi dominatu fummo c ceteris mortalibus antecellere. In eloquentia 3 & philo- fophia,&belli peritia nemini fecudus3{f magnificus fuit etia audax3*f)ferox,quieti 3ff otio infe- flusycoientionisque fupra modu amator3 &3vt T hucidides dixit 3ad incontinentia, pt) luxuria 3& in ea3quce voluptate pariunt3maxime pro ditiis tande de occupadafue patru libertate putaret. Fuit LIBER S E C V N D V S. Fuit 'Demetrius forma 3 0 pulchritudine oris adeo egregia 3 adeo proflanti 3 vt pici orum 3 aut fculptorum nemo fimilem vnquampotutffent ejfngere, ytgratiam timui3 0 terrorem. tumgra uitatem 3 f) manfuetudinemprfefierre yideretur. Concurrebat fimuladmirabilis ffdendor 3 re- gia quadam dignitate conuindus 3 yt natus videretur adjluporem fimul 3 {0gratiam hominum concitandam. Erat in agendo bello dux egregius, 0 prformofiifima .fiunt 0 animo fimphei. 0 blando. ac fuo yiro fide- lis . Lais, {0 F aufiincu pulcherrima fed vtraque impudicifjima . LMulta Junt ho- rum apud c lar iffimos authores exempla^. quee vt proiixcu. 0 fup eru ac ane a .minus duximus recenfend& bonarum anima qualitatum fi- gna prabent y & flnonvere explet allicit tamen ad [e oculos que eos JfeBando. Hac pulchritudo fecum virtutes omnes ajfert, £7» vitia fugat. oAchilles ore fuit venu flo , largus y dapfllis, & clemens 3 ftfl in armis acerrimus. ‘Tatrocius pulchro fuit corpore y & re- ptus ,fortis y & prudens. Friamus Troianorum Rex vultu pnlchro 3 & virtuterefertus. T roilius pulcherrimus 3 & forti fimus 3 & virtutum cupidus. Hecubcu pulchra 3 mentem virili y iufta , p 'uu . cAndromacha oculis claris 3 candidtu 3 longa 3formofa 3 & fuit mode fla, fapiens y blanda 3 & pudictu. Polixcna candida 3 alta formoja 3 oculis venuflis 3 capillis longis 3 & flauis 3 dignis compofitcu membris 3 digitis prolixis 3 cruribus rectis pedibus D E H V M. THTSIOGN. pedibus optimis ,qu*forma fiia omnes fup er ab at: animo fimplicjflarga, ft) dapfilis 3 ft) vit* con- temptrix,fi Dareti Phrygio credimus. Venufi* form* Pythagoramfuiffie narrat Diogenes,adeo, yt illum difcipuli opinarentur Apollinem,qui ex Hyperboreis yeniffiet. Hic fi alie de philofophi & vultu deformi 3 yt ridiculus haberetur. f icero Pifoni yultus dformitatem 3 & animifiordes obijeit. Sic Salufiius Catilina 3 in cadauerofio, & defor- mi vultu impium 3 ft) atrocem animum 3 ft) omnifcelcre maculatum. Sic fui aduer- farij vultus deformitatem3 & morum de honeBamenta inculcat. Xenocrates afieffufuit tetro, & inuenuflo 3 ita yt facrificare Gratijs fiepius adduceretur:fuit & ingenio hebeti3 ac tardo 3 vt fi calcaribus egere dixerit. Defaciei, LIBER SECVNDVS. De faciei 3 & corporis colore, Cap. 14. ET fi traclatio de carnis colore ad totum corpus referri debet 3 quia nobis non ni fifaciei 3 & manuum color innoteficit3 ideopofl faciem de totius corporis colore referemus: ficut(iiperius de pilorum 3 & capillorum coloribus diximus 3 hic denuo obfiruandum praecipimus, quod prognoHicatio de complexione ex coloribus carnis non nifii temperato hoc noflro climate halet 3 non autem in 3 uelIllyria, Valde niger color. Y.ALIS) E nigri, timidi funt 3 & referuntur adoA egyptios 3 & cAetiopas. qA riflote- les in Phyfiognomonicis, Aliger color meticulofia 3 dolofa que mentis indicium3Polemon, ffi oAdamantius 3 ffi mfigura timidi vterque nigri colorem facit 3fed Polemon , v *xpov ideB colore nigro, vel pallido cAdamantius vero eMvdxp°«> idejl nigri coloris. Ariflo teles in figura amari nigri coloremfacit. cAlbertus 3 niger color verfutum 3 timidum 3 (fi furem oflendit 3 vt qui habitant iri primo climate. Aethiopum vero nigritiem exuslioni 3 &fiuperficia- li calori 3 qui non in corde re fidet 3fed in extremis 3 putat afcribendum, cui rei argumento illud effiepopulos eos cum afluofisfima incolant, timidos item effie3 ac effemina- tos 3 Scythas vero 3 qui ingehdijfimafunt regione albos effie 3 ffi animofios 3 quibus in corde3ac ieco- re naturalis calor nidulatur 3 nec ad extima fe magnopere promit 3 indicio effie cutis candor. Si cAuicennam audimus 3 ait. Fufius obfiurus color cholera nigra dominium in corpore arguit 3ffi melancholicorum comes timiditas efl. Zeno Cittieus nigra fuit cute 3 Diogene referente . Ludo- nicus Sfortia afufiedine oris 3 Alorum 3 idefl 3 A/Laurum vocitatumferunt3 fiubtili aflu3 ffi mul- to fimulationis artificio propria hota contegere 3 & dijfimu/anter mentiri fallere ex commodo, atque traducere fimpliciores homines ex officio non ignari principis effie putabat. Valde albus color. QV1 yalde albi 5 timidi funt 3 ffi ad mulieras referuntur. cArifloteles in Phyfiognomo nicis. Purus color in homine excedens3 demonfiratfeminatum. Polemon, Adaman- tius, Praeterea AnPlot.infigura luxor io fi 3 albi coloris fit oportet, inquit, libro de hiHoria ait, ~)nros albos multi feminis effie 3 quia multum humidifunt3 & alba mulieres libidi- nofiafunt 3 eji enim albedo nota humiditatis 3 a qua fitfemen. Polemon in eadem figura ex oAri- fiotele huiufiemodi colorem libidinis effie notam. cAriHoteles in figura mifer icor dis albi colorem facit. Auicenna ad rraturales caufas reducit 3 candor ebor 3fimihs Flegmaticos oflendit3 quorum peculiaris afficito timiditas efl 3 ffi mollities Hippocrates in libro deflruclura ait. Pituitofiiner- tes 3 & fiigidifunt. SedScotus albos ignaros dicit 3 ignauosputo dicere voluijfie. Suetonius Cafa- rem album fuijfe dixit 3 & maxime luxorio[um3fic etiam Ttberium Cajarem. Hic enim Spin trias excdgiiauit 3 (fipuellulosfellatores3 qui etiam fiacrificando minifirum acerramproferentem3 eiusque fi-atrem tibicinem confirupauic 3 & multa 3 qu cuius orbitate pallefiit facies, ipfe enim efl, qui florem corpori largiri potefl. Jnfigura amari Polemon pallidum, zAdamantiusJubpallidum colorem tribuunt. Adedici pallidum colorem phlegma arguere dicunt, ff) melancoliam, ex quibus Jit timor. Solet & pallor amorem arguere. Ouidfus. „ CPalieat omnis amans, color hic efl aptus amanti Herafijlratus Ale dic us ex immodico pallore amorem deprehendit inclufum Antiochi medul- lis 3 qui aegritudine amatoria in leclo cubans ,poJI ruborem ingens pallor in corpore diffundebatur. Pan Deus ex nimio pallore Pfichis ardenti amore laborare cognouity {0 lenientibus verbispermut cebat apud Apuleium. Color Graecis «yjdr y ti) Iveoxpoa-. cti. cSubliuidus color f AD cAlexandrum fcribens rifioteles , ait. Catte ab homine liuido flauo, quoniam de- ditus efl ad vitia , & luxuriam. Polemon 3 fffi oAdamantius hunc colorem vvdxhvpov ' didentur nominare, qua [i Jubflauum. Jnquiunt enim. Subflauus color niji ex aliqua ccgritudme is fuerit, pauidcC admodum, &peruerfe natura indicia ojiendit. lidemque in figura fatui improbi fimificantesperuerfam eius naturam 3 huiufmodi coloris meminere. Sed oriripo ffiet difficultas LIBER SECVNDFS. 103 difficultas ex nominis xKta?\C fgnifleatione 3 cum apudGr*cos x?u)?°v viride flgnifle et 3 f) nulla fa- cies hominibus viridis fit 3 fed flaua, hei pallida 3 aut liuida 3 vt nos vertimus. Sed x?rct6'' non femper viride fgnifcat Jcd exflauo virefeens 3 & ex viridi flauefens 3 efl enim is color 3 vt Ari- foteles libro de coloribus dicit, qui in maturisfegetibus3 velflerilo loco natis vifttur3cum ex viridi fiauejcant 3potefl ff chloronfgnfcarepallidum 3 vt Cjalenus apud Hippocratem libro de ratio- ne vicius accepit 3 dicens eum colorem feri ex fauabih, cum aquofo excremento permifa 3 qu* mi fio non viridem colorem 3fed exflauo 3 ff) nigro miflum,&* apud eundem prognoficorum pri- mo chloron declarat 3 non viride 3Jedflauum fgnifcare. fdem comprobat Cornelius Celjus3 ea- dem verba Hippocratis interpretatus 3 qui flauum, non viridem interpretatur. £t Hiofcorides optimum myrrh* colorem deferibens WdxAw/w vocat3 idef fiinflauum 3 non fubuiridem 3 cum laudatifflm* myrrh* colos non fitJubuirrdis. Facit ad rem nofiram Fauonnus ,qui docet 3ijdem 3qui vxpoi y ideflpallidi3 & diflio 6>x?dr ex diElione xx®? nde nefaria eius confilta. malignitates 3 & inuidiam notarunt hiftorici.cum nobilifflmo cuique veterumfamilia- rum infgnia ademerit 3 ceterasque muidire notas. quas demonflrauit. Hunc colorem Pifoni Ci- cero obijcit feruilem uocans 3 ffl) peruerfe natur qu mani ac i 'Vtiquefunt. Arifloteles. Hic color Graecis tkoywZto- efl. Polemon 3 & Adamantius. Color flammeus furiofos indicat. Alhertus. Ignitus color cum lucentibus oculis ad infaniam 'vergetem hominem notat. CaJJandra rujfla fuit > ideflflammea, ft) oculis micantibus, ft) maniaca fuit, quiafuturorum proefeia. Rubeus color. QVITSV S color rubet 3 acuti. c.Aristoteles. Quoniam quafecundum corpus funt ca- lefaBa 3 erubefcunt 3 fignum eji cahditatis, fg)fubtilitatis ff iri tuum. Galenus libro de arte medicinali. Signum calida temperatura rubeum colorem dicit. cAuicenna. beus color multum fanguinem denotat, & caliditatem. Qandiruber LIBER $ E C V N D V S. '* Candiruber color. CO LO 2{ candiruber bonam indolem notat, zArifloteles3 quando in leni corpore hic co- lor accidit. Diximus rubrum colorem calidam 3 ft) fanguineam complexionem demon- flrare3 album vero frigidam3 ft) fiegmaticam3 miflum ex vtroque colorem > optimam temperaturam . Galenus in arte medicinali. Signum optimae temperatur* 3 idefi cahdee3 & hu mid* effe colorem commiflum ex albo 3 & rubro abeo osluicenna. Jdemque Arifloteles m id* a ingeniofi monflrat candtrubrum colorem optimum ingenium proflare. Gdolemon3 & Ada mantius. Color modice ad ruborem vergens 3 egregiam ingenij nobilitatem in difeiplinis capeffin- dis promptitudmem} acremque virum diiudicant. lidemque in figura ingeniofi, colorem candi- dum fub rubrum AEU VVtplQpO'/ commendarunt. oAlbertus. Color medius inter album 3 & rubrum d.eclinans ad brunum 3 (ieft clarus boni ingenij 3 & bonorum index. yt cAriftoteles animalium libro 3 caro ver mobilis 3 f0 in extremi- tatibus Juperiorts 3 {0 inferioris mandibuU. Conflant tenui 3 & molli carne 3 oris, & dentium > ceu aditui habentur. cAuicenna. Labia hoflij yice adiuncta ori} & ob idpri- us de labijs. Crafsa labia. LABIA groffa flultum demonflrant3 cArifloteles ad oAlexandrum. Polemon in fine li- bri . Magna labia infipientes ojlendit. Qmciliator. LMagna labia fultus 3 {0 bebes. Ex huiufmodi labjs labeones, labrones3 f0 chilones dicti fuerunt, i *A[mi craffum labrum inferiori propendens hic (pe flandum adduximus, vt neminem hominis labrum ad eiusfimilitudinem dclineatum lateat; fimi# vero cum humano require. foU 6S, Craffa DE H V M. T H T S I 0 G N. Crafla labia fuperiora inferioribus propendentia. QVlBVS labiafuperius crajfa funt , ff) fuperius vitra, inferius eminet, fulti indican- tur a fimi It afinorum}@J fimi arum jfecie. q^Afinis enim & fimijs labrafuperiora ma- rgis eminentiafimt. Et in hoc a leonibus differunt, quia his gracilia funt. Polemon in figura imuriofi. Cui vero inferius labrum fuperioriprominet fatuus ffiiffenfi tudicij, imbecillis , & fiagitiofus, {{fi ad afinorum naturam refertur. Et in fine libri. Quibus inferius labrumfu* perior e maius fuerit, timidos cenfebis > vnde textus hi omnes corrigendi, Ecce denuo Ltonis iconem adducimus. <\u& labro exili inferiori propendenti in humano ore ofiendendo plurimum muat, Similiter molojji fanis labraJk etiam conformata, (puere, fol. 60, Exilia LIBER SECVNDVS. Exilia labia in ore magno, vc fuperiora inferioribus fuperponantur, eademque iuxta angulos laxa. LA7BIA tenuia in ore magno, ita vtpartes fuperiores inferioribus fuperinieclct fint,eadem que laxa iuxta labiorum angulos, animi magnitudinem 3 &fortitudinemfigmfcant.Ari foteles cum in leonibus eiujmodi habeantur. idem etiam utique quis in magnis 3 fg) robu- f is canibusfyeclabit. Polemon labia mollia, vt inferiora fliperioribus fubdantur magnanimi- tatem ? ff) virilitatem notant: nam huiufmodi labia in leonibus videre efl. oyldamantms aliter, CP melius. Labia in ore maiori tenuia, iuxta angulos relaxata, yt inferioribus adijciantur ju- perior a > magnanimitatem > & fortitudinem fgnificabunt: leonina enim h 0 dolos demon- flabunt. cAdamant ius dicit impotentem 3 0' valde dolofum3 ni fi corrigendus fit 1)olerno- nis textus, nam vbi «Ts/a y ex 3 Stiva*- reponendum. £‘go ad biuros referrem 3 quibus exilia labia in paruo ore funt 3 0 timid<£3$fi impotentes 3 pt) dolofe, ~Vel ad mulieres. Suillus, & humanus vultus ad amrjjim delineatus conp/tcttur, Vt graalia labia ad caninos dentes tumentu commoliret. Gracilia labia dura iuxta caninos dentes tumentia. QVIBV S labia gracilia Jura 3 0 iuxta caninos Jentes tumentia 3 ignobiles funt > ff) adfiies referuntur. Ubi oylrijiotelicus groecus textus corrigendus eji3 nam pro aytveur habet tvyivtr contrarium. Suejfanus, vt Anfiotelis textum accommodaret 3 magis corrumpit 3 nam non ignobiles 3fed multigenos "Vertit 3 vt fues. Conciliator eadem, Tumens gcngiua in fuperiori labio in canino riftn, eadcmque in humano conwfitur pmfenti icone. Labia LIBER S E C V N D V S. Labia fuprema, & gengius prominentes. QV l fuperius labrum 3gengiuasqueprominentes habent, adconuicia. & maledicendum proni funt} ff) referuntur ad Canes. cAriftoteles .Jdemque in figura imuriofi fupenus labrum fubhme tribuit. oAb eo , & cAdamandus. Quibus canini den- tes labia attollunt 3peffimorum morum funt 3iuiurij 3 adclamatores} mordaces, & canes3vt ore fic ingenio referunt. D QV l latum os habet, efl bellicofes 3 ft) audax 3 oArifloteles adc,Alexandrum. Sed Po- lemon 3 & Adamantius 3 magnum os hiros decet,quaflyiriles ojiendat. Albertus. Aia gnum os Iriris 3 fc) vir ilibus feminis conuenit. Paruum os. PV SlLLV Ai os effeminatum oflendit. Polemon 3 ff) Adamantius, quod tale femi- nas deceat 3 tam feminas quam ejfeminatos viros. Helenam pufllloore fetjfe memorat Dares. Paruum os exterius protenfum. \ OS paruum prominens infidiarum 3 & reprobitatis nota 3 Polemon 3 ftfl cAdamantius 3 ego ad Culpes 3 ftfl ferpentes referrem. Exertum os. EX E RTV Ai os, flue prominens dementiam,flultiloquium 3 ft) aduentiam notat3Ada mantius 3 textus Polemonis hiulcus efl, ft) non admittendus. Albertus nimia prominen- tia flultitiam, loquacitatem 3 & audaciam oflendit. 'Vrjo exertum 3 {0 oblongum os 3 ex Opptano 3 inflar flerme Suilli 3 labia craffla 3 ob id dentibus retia non lacerant 3 explutareho fe- rox 3 demens, fg) vorax. Ouidius. „ Quid nifpondus iners mentis. CraJJum, iVE 'HVM. 9HTSI0GN. C rufium i <£r proteri fum fuillum os ferimus, vt humanum [militet cfirmatum oculis fubqcerewu Valde exertum os, & labia craflfa, & rotunda. QVlBVS osprotenditur,labiaque'funtprapinguidiorarotunda,&extrinfecusinuer fa, moribus, $ operibusfuntfumi, forte epilepdcumfuturum. * Humile os. HV MILE os y timiditatis, & mutabilitatisfignum Adamandus3 adhuc Polemonis textus lacunojus efi,0* ex Adamando refiituendus. Medium inter exertum, & humile os. < OB id neque exertum, neque deprejfum lauda 3 Adamandus 3 innuens laudabile ejfe, quod neque exertum, depre jfumque fuerit. Albertus, Optima orisforma3qu & malignorum. frietis cs diduttum, jj humanum adduximus, quum quam affer» remus opportunam iudicare nequi fiemus • • \ Os valde LIBER SECVNDFS. 113 Os valde difle&um. yAST A oris dife Elio,flohdiffimi,crudi, ft) impij hominis notas praebent. T alia nanq; funt arietum ora. Polemon. ad canes refert. oAlbertus. Cum os vitra modum dilatatur3 In diduElum, fp) refcijfum videatur, immitem, impium 3 hellicofum3 Coracem notat3 d Polemone marinis beluis > & monflris ajfignatur. Polemon3 ft) cAdamantius in figurafatui improbi tribuunt ei osgarrulum, & apertum, vt bifida facies videatur. Ego potius ad lupos, quam ad canes referrem 3 nam os valde difeElum habent3 & ingluuies e fi luporum propria. Sed caminor a animalia amplofunt oris duElu omnia. Lupuspifcts Itaflum habet os 3 ft) guU deditus 3 vt natura ei tale dederit. ad optime vorandum. Lamiapifis largo efl oris hiatu, nam voracijfimus, antropophagos 3 vt integra mortuorum cadauera noret ab hac infigni ingluuie ab Oppiano JWwW x-V"*7* dici- tur . Pifcatrici rance os amplum 3 & latum adpifcts ingenium 3 moresque per accommodatum- 3 eminentia fub oculis cornicula turbato limo exerit 3 vt affultantespificulospertrahens,donec tam prope accedat, In ajfiliat. Tragloditici boues 3 In qui luporum inflar carniuori funt 3 omnibus nElus vfque ad aures dehifeit, ex Plinio. Et Aelianus omne genus animalium ab eis inuadi di- xit . T ali ore villicus meusproditus efl 3 & fimulfloliditate, & canina exur itione, apertum os. AF ERTV Ai os flultiti & ff lf\os* Rari dentes. FACI LE ex ijs viu diuturnitatem, & breuitate diiudicare poffumus,cum ex cereiro or- tum hahat. oylrijloteles in problematibus,de tibus vitee ineffieprcefagia credidit: na quibus rariores fuerint,haud ita diu hiuere opinantur. Indiciu hoc ejfe os capitis,cerebru ob id inua- lidu,quia minus fit re fi rationibus opportunu,itaq; celeriter putret,vt quodfua natura humidum fit,na ft) cetera quum non mouentur,neq; exhalat, facile corrumpuntur,quo etia fit,vt homo ca- pitepilo fio fit maxime,&mas,quamfemina diutius viuit futurarumfui capitis beneficio,ex que rariores, LIBER SECVNDFS. rariores, exigui, C7* minus fortes, eo minus virtutis fiermatica 3 & cer ebrifortitudinis, ex quo totius corporis debilitas /equitur,ob id breuioris vitee. Plinius ex oAriflotele3breuis yita raros den tes indices e (fi dicit. Rbafes. Cuius dentes rari, debiles3 & minuti totum corpus ejl debile. dem Conciliator. C & tarde fedabtles erunt. frafcuntur enim ci- to 3 quia calida cordis complexio 3fedantur tarde, quia frcci. Polemon 3 & oAdam antius in figura amari tribuit ei loquelam 3 fp) anhelitum vehementem. Paruus, rarus , & tardus anhelitus. HAEC frgnafuntpraediolisoppofrta,vnde frgna funtfrigidacordis complexionis, fp)tt miditatem arguunt. Folemon in figura timidi tribuit ei debilem revirationem. cAda manttus hero indifiretam ,fiue tumultuofam 3 velraram. oAlbertus. Contraria prae- diolis contrariam innuunt figntficationem 3fcihcetfrigiditatem, Paruus, rarus 5 & tardus anhelitus, & pe&us paruum, & glabrum. SI cum pradtElo anhelitu pe EI orisparuitas 3 & glabrities fimul erit 3 hi erunt in vltima ti midtiate3 & ipforum tuuentus ajfimilaturJenectuti, (p)feneElus morti• T emptratus DE H V M. THTSIOGN. Temperatus anhelitus. VALDE temperatus anhelitus temperatam cordis complexionem innuit3 & pe cius me diocre inter magnitudinem, paruitatem 3 {fi caro nec macilenta 3 nec pinguis 3 isque anhelitus repentur in his3 qui in temperatis climatibus naficuntur. Polemon 3 & ?Ada mantius. Spiritus facilis 3flegniter 3 {fi fine flrepitu progrediens, bonam homin s mentem ojlen- dit. Ubi notandum in Polemonis textu temporum miuria liter as aliquas exctdijfle3ait enim w % zAdamantius yero * Anhelitus conftans. J fgura'fortis Polemon 3 {fi cAdamantius tribuunt ei anhelitum conflantem Facilis, & fine ftrepitu fpiritus. SPIRIT V S ita facilis 3 yt homini , qui halitu c areat 3fimilis videatur3 cogitationum ple num arguit. Quales autem cogitationesfuerint , ex oculis diflees. Semper enim nos cogita- mus 3 ad qu dicentes. Polemon 3 cAdamanttus. Jltus denfus > & facilis fpiritus. QV l alte reffirant3 {fi ipfls denflus3 & agilis e naribus efflatur 3 inefl eipauor3 {fi) moe- ror fi alia cum hisfigms concurrant > effeminatifunt 3 {fi cinaedi, hdem. Defufpiri/s. Cap. 10. ES T fuff irati o anhelationisffecies. Suflfiratiofignumfemper haletur amoris, vel ango- ris 3flcilicet anguflice cordis, qui enim anguntur3 animum totum ad rem3qu fp) aper- tefecuritatis 3 & cum deieraffict inuitifimum fefe 3 & repugnantem ofeitatione vintlum teneri eo vitio 3 quod oficedo appellatur 3 notae tam deflinate exemptus efl. Derifu. Cap. n, NO S hic dereliquitgr & ne Vacuus locus relinqueretur3 qu aut caput contorquet, hominem fi- gnificat darium, inuidum, cito credentem, advtrumque conuertibilem. /n rifu Bucca quando diftorquetur cum irrifione. \ Cl VIV S bucca ridendo diflorcpuetur, cum alterius der ifione,hominem notat arrogantem, falfum 3 tenacem > iracundum, mendacem, & proditorem. Scotus. Rifibilis bucca. LA Sint modici rifus, paruxfi vtrinque lacum. Paucus rifus. QVI parce3aut dure rident 3 ij contr arijfunt. zArifloteles ad de baiulifui eleElioneyait. ®Nefit verbofusynec multi rifus. fihafes. Qui non multu ridetyhic benignus efl3omnibus conueniensy{fi in rebus [illicitus. Conciliator ab eo. Quifujflcienter ridety benignus ejlyamicabilis natura, {fi folhcitusyidque apparenti decentia refert. Scotus. Stabilesy faga ces,dari intelleplusfaciles3{fi laboriofipaucifiunt rifits. T emperantia omnibus placet hominibusy profunda enimperfcrutatioy{fi cogitatio rijum non admittit, ifocrates rifum incontinente demen- tis indicium dixit. Scribitur que ab eo de Platone tanta in moribus verecundiamy& in vultu mo- de fliam habuffey l>t ne femel quidem effuse rifijfe confpeclus efl. Anaxagoram Clazpmeniu nun- quam rifffefertur yimmo ne rifus quidem vejligium omnino illum pr otuliffe.Herae litus3qu afunt in hominu vita fletu profiquebatur omnia. Philippus lunior tamfeueri animi fuit3vt nullo vtiq; commento ynullis que rationibus ad rifumfoluipotuerit yquod efl maximumfeueritatis exemplumy vt cum patrem afficeret ludisfecularihus petulantius c ac h innant em yaduerfato uultu notauit.V t Eutropius in romana hifloriafer ipfit. Ad. Craffus ob feuerioremfrontem3{fi mores aufleriores fe- mel in yita rifffe dicitur 3ob id diHus oocis tres effeffecies grauisyacutay& media.Ex vo- cisfonugmor esfacile comjcere pojfumus y fquidem yvt PolemonoAdamatius inquiunt y quicunque alicui animalium fimilem vocem ediderint3 ad illius natura fimiles hominis mores re- fer endi funt :nam cernere efl quosdam fitilla v oci yfimi aruyafimorum yecpuoru pecudum y aliorumq; animalium generi fimile quoddamfionare. Quod ab eo etia zAlbertus refert. Ad fummum in vo- ce mediocritas confideranda ejiy nam femper bonum, ab ea vero diuerfa femper malum. Dioge- nesfimperfe mirari dicebat y cum ollam quidem 3 {fi operculum non fine tactu y {fi tinnitu ema- mus ,folo in homine emendo affetlu contenti fumus. Grauis vox. V M flures fint vocum differentia3 nos a primis elementis earum incipiemus 3 videlicet & . graui, & acuto: nam intendendo voces in acutum abeuntyr e laxando ingrauitatem. Ari- w floteles in Phyfiogn. Granis vox fortes demonflratyanimalia quidemfortia grauem vocem habent y ht leoy taurus, canis molojfus, {fi gallus, qui grauiter vociferant y nam & fortia 3{fi grauis vocis funt. Lucanis degraui leonis voce. „ Et ‘vaflograue murmur hiatu. Jnfi\ muit 122 DE H V M. TBTSIOGN. Jnfemuit. zsirifioteles libro moralium Nicomachorum ait, magnanimo"Vocem effegrauem3locutionem fiabilem 3 {f grauis motus. Sed animalium libro tauri vocem acutiorem effe, quam "Vacca di- xit 3fid illam comparatione aliorum animalium grauem dicimus, non vacca; cui opinioni for- tajfe occurrens 3flatimpofi iam ditia fubdit. Verumprafliterit fortaffis 3 nam ex acumine, & grauitate vocis timidum animal, aut forte tudic are fedvalidamvocem fortitudinis 3remijfam vero, ftfi infirmam timiditatis fgnum effe. Sed quod in mucronem fafltgiatum efi3momentope- netrat 3 quod vero retufus cum mora, &fegniter 3fic acuta vox auditumfodicat 3 grauis obtun- dit 3 euenit vtrumque celeris 3 &grauis motus ratione. dApuleius in floridis, taurorum grauem mugitum dixit3 leonis indignati fremores. ZJiri robufli 3 qui [firi tu valent, multum aeris incita- re queunt 3 quod cum multum fit 3 tarde mouetur 3 vocemque efficit graui orem. Grauis "Vox "Viri eflytffi G rqud alteri iniurias afferant>& im- petant obuijs in via cedere nefiunt. Grauiffima,q) abjona voce rudit afnus. De eius voce ita fabulantur Cjraeci. luppiter gigantibus bello indicto 3 ad eos oppugnandos omnes deos conuocauit, venijfe Liberum3 Silenos, Satirosque afinis veplos, qui cum non longe ab hojiibus abejfent 3 di- cuntur pertimuijfe afelli3(f ita per f quisque magnum clamorem edidijfe3vtgigantes in fugem fe coniecerint3 & hanc ob caufam habitum 3 vt interfy der a coloc arentur. Fderodotus rudentes a fini perturbant Scy tarum equos 3 cum Scytha Perfas adorirentur 3 eorum equi audita afni voce con- jlernantur. Onocrotalos auis diSla afoni abfur ditate 3 a fini"Vocem referens 3 turpis 3 rudens 3 fffi imperita. Abfonus in cantu 3 & voce fuit Selinj Solimanifilius, difcip Imarum ignarus 3 mulie- rofiis, inter vina 3 catamitos , & fcortorum cohortes expirauit. Grauis LIBER SECVNDVS. Grauis magna, & perplexa vox. QV IC V N QV E grauiter valde, magne, & perplexe vocant, referuntur ad fortes canes, & ad decentiam. Sed textus mutilus, deficit fiignificatum. Addit Suefifa- nus.Sunt & iracundi,quodingr fp) Adamantius dicunt de voce graui,cana & minime flexuofa, hisgenerofi mores fiunt,fp) ma- gna fiapientia , ft) iujlitia ipfios ornat. Sed male putat, quum k & mollem cum grani, & concaua confundit. Ve Leonis tufitia plura leguntur apud aut hor e sin hlifcendo i ni uri as, & quam diligenter per- cufforem obferuent. cAuicenna. Si quis lapidem, aut telum Iconi immiferit aberrauerity vt j vel DE H V M. TUTSIOGN. vt, vel nil Udat, leonem irruere in illumfeolere, {fe minari, non tamen interficere, tantundem incommodi relaturum, quantum tpfe acceperit. Refertque quum miles quidam leoni fagtttam immipfffet, aberrauit, fagina prope caput illius traieBa, quod animaduertens leo ,fubflitit, & accurrens, militis caput galea compr effit, Ufitque ,fed non hulnerauit, neque occidit eum. Mos enim efl leonis, ht tantundem fere Udat, quantum Ufus efl ipfe. Acuta vox * ACVTA hox timiditatis indicium , timida nanque animalia acuta vocis fu-nt , vt ceruus, & lepus,ex Arijlotele in Phyfiognomonicis. Aphrodifius loco iam dicio. Acu- ta vocisfonus caufa efl arteria,qua propter humoris copiamfe dilatare ne quit,vt enim an- gufla tibia fonum edit acutum,ita affer a arteriapra fui anguflia extringit vocem acutiorem. Ari- Jloteles in Problematis acutam hoc em exffirituum imbecillitate euenire dixit, ob idpueri exper- tesfeminis, mulieres, decrepiti, ffadones vocem redunt acutam. 'Vox enim acuta tenuis efl, tenuis exparuo aeris motu efficitur, robufli vero viri, quoniam ffiritu halent,multum aerem in- citare queunt, quod cum multum fit, lente mouetur, vocemque efficit graui orem, motu enim ve- loci 3 ex tenui vox gracilis efficitur. (Alibi enim rationem affert propter membri imbecillitatem, quo mouet aerem, mouet enim exiguum aerem, quod imbecille efl ? velpropter meatum, quo vox permearepotefl ,pufillus efl in iam diBis,itaque exiguumproficifii ab eopotefl,quodaera moueat, exiguum vero cum fit, velociter per amplasfuperior esfauces fertur, cum viris intercipitur vox. Proinde Menelaum laudare holens Homerus, vt mi- nime LIBER SECVNDFS. nime in belloformidolofem Grn'v appellat ,vt qui hoc em nullo minueret terrore. Polemon, & cAdamantius inuerecundo tribuunt vocem acutam in eius fchcemate. Fuit etiam Phauori- no infent philofpho vox acuta , & tenuis, & nuda barbitio facies, vel magno natu, etiam fe- nio hltimo appetente 3 fg) effeminau 3 & degenerantis natura fuit, g) libidinis praferuida 3 vt cum foret eunuchus 3 adulteraffe confularis hin vxorem creditus fit. vox. ACVT A fffl retniffa vox timidi efl animi 3 fg) diflentafortis 3 vtfriptum reliquit zAri floteles in Phyfegnomonicis. Polemon, & cAdamantius in ld#a timidi3tribuunt ei acu- tam 3 & mollem vocem idefl remiffam. cA contrario feno. Acuta, & intenfa vox. ACVT At &intenfahox3 indignantis3 ft)iracundieft, namfecundumpajflonemin- tendens acutam quis confueuitponere iracundi, indignans enim, fg-) iratus intendere con- fueuerunt vocem, acute loqui. Ex zAriflotele in Phyfegnomonicis. Quod Indetur eo 3 quodprius diximus contrariari 3 acuta enim vox imbecillitatis fenum diximus, fld iracundi, fg) indignabundi valida videtur complexione conflitui. Sed hanc dubitationem remouet cAriflo teles in problematis loquens de acuta voce. Jnquit enim. Mittere acutam vocem non efl idem, quod acute cantare 3fed acutam vocem mittunt omnia,quee natura funt imbecilla,eofcilicet,quod aeris parum 3 non multum ciere pojfunt,hnde heclici 3 & qui confumpto corporis habitu emarcu- erint 3 acutam proferunt vocem 3 atque hero acutum 3 nifi hiribus valeant 3 cantare non poffunt. fuius indicium 3 quod h e lociterfleri folet 3 quod vehementerfertur 3 ita bonarum virium efl3quod acutum eft. vox cum clangore. CK Af clangore fonus acutus3vt auitij generis yflultos,vanos, & fublima cogitantes oflen- dit y inquiunt Polemon3 {0 . Sed zApuleius in floridis auium vocat lan- guores infligatos. (fonciliator. Qui vocem prorumpunt auicularem 3 Venerei funt 3 & inanes. cAb eodem oAlbertus. y4cuta mollis, & rupta vox. QVlCVN QV E Vocibus acutis, mollibus3 & ruptis loquuntur 3 cincedi funt, ftfl ad mulieres, ftfl adfuper apparentem decentiam referendi. qArijloteles. oAcute > molli- ter flexibile loqui3 ftgnum efl cincedi cenfendum, Polemon. Sed Adamantius V habet, corrigendus efl ex Polemone, qui w*.ct(iTter Jed mentis acie 3 & animi obtutu confiderandos. Stabilis loquela. N” / C 0 M A C H 0 RV Ai moralium quarto magnanimo viro flabile lo- quelam3grauem vocem,{t) tardum motum afcribtt3quippe cum magnanimus circa ma- gna ver fatur 3 rdro magna exifimet 3 talem deceat. ' ■ Contenta, 3 & V ehemens loquutio. SI C contra 3 idem in eodem loco pufillanimo cum circa parua verfetur, & omnia magna exijiimet jfifiinabundus ejl 3 & contentam> ft) Vehementem locutionem afcribit3acuta au- tem vox 3 ft) celeritas ex his ajfcitur. Velox loquela. VELOX in verbis 3 & praecipue fifuerit gracilis vocis improbus 3Jlolidus, importunus, mendax erit. cAriJloteles ad cAlexandrum 3 Velocis loqueU 3 confiiij expertes, & dementesfunt. Polemon, ft) cA-damantius 3fdTolemonis corrigendus ejl textus,nam pro ctvoKT&cr , ideft dementes} habet «Wi&V, idefi impios 3 quod experientu re f agatur. Rhajes. ffuius loquela velox, feftinus ejl 3 parui intelleBus. ffoncHiator habet) quee Arijloteles, addit infuper ex fe 3 irafcibtlis 3 &prauorum morum. Aratus, vt Suida citat, ran ad ferpentes relatos, Conciliator iracundos, immi* tes, 0 inuidos dicit. Longum mentum * MB7SITVM quibufeunque protenfum3 omnino reprobi loquaciores plufquam deceat, & dicaces. Polemon. SedzAdamantius non omnino reprobos, fedpr {0 gratiofus vir;fed aliquando difeordias facere. Leniter fciffum mentum. AT fi fcijjio mediocris fuerit, 'Venerei potius y paratiofique indicabuntur, cAdamandus. Sed Polemonis interpres omnia fuo more peruertit. Conciliator eadem fatis peruerse transfert. In vera Socratis imagine os inter mentum, <£r nafum profundum latitans obtulimus • cAd nares 132 DE H V M. THYSIOGN, Ai nares concaiium mentum* IN figura luxuriofi , Polemon nolis te flatum reliquit, Qui fuperficiem illius loci y qu verecun- da j mitis, g/ obediens. Scotus. Decollo. Cap. z?. NV W C ad alteram corporis partem accedamus, qu* caputfulcit ,fcilicet collum, zA ri~ jioteles animalium libro collum hocat, quod inter peElus, &faciem eji, cuiusprior gut- tur, inferior gula ,pars pojterior extima ceruix appellata eji, Gr*cis eji. Geor- gius Valia apud Adamantium ceruicem interpretatur. . S- ( Craflum collum. QVICVN QV E crajfum collum habent,animabusfortes/unt,&referuntur ad ma- rem intelhgens cArijioteles infilis P hyfiognomonicis per crafjum non pingue,fid magnu, magnitudine ojfium, ft) neruorum. Quale DE H V M. THTSIOGN. Quale crajfum hominis collum effe deceat oftcnfuri, taurinum > VI commodius tffingi potuit i fpedandum exhibemus. Crafsum & carnofum collum • QVlBV S collum craffum , & plenum iracundi , referuntur ad iracundos tauros. Sed Polemon, {0 non crajfum, & plentem , njt cylrifloteles, fed cra/Jius, f0 prolixius collum iracundos, iaclabundos, & contumaces fignificare dixerunt. al- ienus prafens fgnum cum Juperiori confundit, inquiens. Z/aJla, {0 cum quadam proceritate ceruix, animofum dicit. Textus 5vuohS» , 'yelanimofa. Taurus animo incitatus eo impetu cornibus appetit, ea impotentis animi effrenatione fertur, nihil ">/“ eum neque bubulcus,neque me- tus vllus reprimere queat. aAelianus. Bijiones boues, ex Oppiano de venatione, horribili ff nt ceruice, {0 pingui, ad faciendas cades prompti, & cum impegerunt in hominem, velfam, m fublime tollunt. tabula b<£C pinguis fuiUi colli» <& humani figura inftgnita eft, \t mutua collatione mores yefligentur, Collum LIBER S E C V N D V S, Collum pingue. QV l 'vero habet coUumgrojfum ejl flolidus y & comeflor magnus ficut habet barbara tranjlatio zAnjio telis libri ad qA lexandrum yfedprogrojjo reponendum ejl pingue. Sues enim edacesy ft) rudes jimty & tale collumpojjident, Ex quo oAdamantius, Prae- pingue collum iracundos y rudesyindifciplinabiles y & porcinos fgmjicat, Polemon hoc non habet, temporum hetujlateprolapjum. 'Uterque uerb in fgura rudis tribuunt ei breue, pingue coL lum, cAlbertus. Qui njajlum nimium yfue largam ceruicem habent y iracundi 3 & indociles: fites enim tale habent * 3Y os vulgojuem hoc arefolemus hominem firdidum y immodejlum 3 & qui imprudentia, intemperantiaque modum excedit. Fce mineam imaginem non interiecimus,nam ad eo frequens efl illius figura mentio iVtfi quoties opusfuijfet« appofuifemus, maU compendio confuleremus, ob id leftorcm ad primum librum remittimus. Gracile collum. QV l habent collum gracile, imbecillesJiint, & referuntur adfeminas. Signum hoc appofuit zArifloteles tn Phyfiogn. a contrariorum magnitudo fortitudinem denotabat. Polixena tenui collo fuit, ftj animo fmplici. Ex 'Darete, Trafens figura, qua colli longitudinem, & exiguitatem fimtbionis»# hornus potijjimum Jubferuit > delineatur. Gracile, DE HVM. THTSIOCN, Gracile 5 & longum callum • QV l halet collum gracile, fp) longum, eflfonorus, £?* flolidus, vt habetur ex zAriflo- tele ad Alexandrum: hunc adaues comparat, quxgarruU, vance, fp) mobilesfiint. In Phypcgnomonicisverb collum oblongum, &gracile timidos dicit, fp) adeoruos refert. Polemon, fp) A dam antius. Collum oblongius, gracilius que timidiores, fp) malorum morum demonjirat. hdemque in figura timidi,pr in principio, vbi leonis formam defribit, an leonem collum habere oblongum, crajfum, moderatum, idejl inter longitudinem, crajjitiem medi- um. 'Ubi legitur >««77501« , reponendum **%v'p a, pper/xv*, ne fbi contrarius videatur, idem Jnjloteles in Phyfogncmo nicis. Infgurafortis meminit colli firmi, & non valde camo [i. Polemon, ff) Adamantms. folium crajjitie, ft) longitudine moderatum ? compaElius, ft) ro~ luflum fortes, dociles, & ad difciplinas idoneus oflendit. Cjalenus in arte medicinali. Collum immediate a cerebro ex capite oritur, vnde gracile, ft) male compoftum pejjimum ,ficut craf- fum, bene compoftum fgnum ef optimum ad omnia, cum bonitasjuum principium fqua- tur. Conciliator. ZJafla ceruix cum quadam prolixitate non valde carnofa forum denotat, ft) anirnofum. Hxc ceruix efl > quam torofam, & compaclam dicimus Virgilius. Cui LIBER S E C V N D V S. „ Cuiplurima cermx. Breue colium. QV1 habet collum "Va Ide breue, ejl callidus , detraElor, afiutus, ft) dolofius. aAriflote- les ad cAlexandrum firibens. In rP hyfiiognomomcis Tero. Quibus valde breue collum, dolofi, ft) infidiatores 3 vt lupi. Rhafes. Collum breue habentes, callidi, 0 ingenio fi. Conciliator eadem. cAlbertus omnia confundens fibimet contradicit. Collum valde breue de- prehendit aflutos, dolo/os, f)paulopofi. Collum grcjfum fio Udum, 0 edacem notat, ex c"Platone fed ex Polemone potius. Solida ceruix longa, Jiue vafla, f) quam dtfficulter flecla- tur, rapaces ofiendit, 0 ad lupos refertur. Tradit cAelianus Lupi collum in eas breuitatis an- gufiias compulfum ,0 vehementer comprejfumejl,yt contorqueri, retroqueverfari nequeat, ft) fi retro velit a fine ere, totum corpus contorqueat necejfe e fi . Crajfo, fffi breui collo ejl vimlus marinus, carniuorus} pf admodum ~)>orax. generi collum breuifpmum, 0 ma- xime rapax, vt etiam ex zArifiotele habetur. pPyen* cum fiina riget collum, continua vnitate flecti nequit, mfi toto corpore circumacto. Plinius} 0 Soltnus: Efl enim vorax infidiofa, ex genere luporum. Neruis intenfum collum. QVlltV S collum, quod neruis intenditur, parui fiint, at fi adfint fp) cetera,fatui, inque delabentis figna\fiint. Polemon, 0 Adamantius. Ceruix neruis patentibus com- pofita, ineptum, 0 indocilem hominem te flatur ,0 fi concurrunt alta figna, in- fanum. Albertus ex his, 0 cx eo Conciliator eadem . Vacuum, & imbecille collum. INANE collum, 0 imbecille C» erfipellem virum, 0 maligna aflutioe fignificabit. Ada- mantius . Sed in Polemone locutio manca efl, pfi deficit fignum. ab his. Soluta> quafi decidens, ft) tnuahda ceruix nocentes homines, 0 mjidiofos notat. Mutilum collum. QVlBVS collum mutilum, audaces verbis, re timidos ofiendit. oAdamantius. Al- bertus , breue collum 3 cum temeritate, audacem notat. Collum durum. DV RV Ad collum rudes ofiendit. Albertus ex Polemone, fp) cAdamantio. Dura cer- uix indociles dicit 3 0 vulgo ignaros, 0 rudes durae ceruicis homines dicimus . Collum molle. collum ignaros ofiendit. Polemon. cAfferam, DE H V M. THTSIOGN. j4(\perum , & pingue collum. OLLI affer a caro, & Ion* habitudinis pauidos oflendit. idem. Collum implexum circa magna vafcula. QV l magna vafa circa collum complexa habent, e7* manifejla, rudeffiunt, cAdaman tius. Z/bi adnotandum3 quod Polemonis textus habet interpres finehoce dixit 3 oSldamantius U*™', idejl bene apparentia ,fedrudes 'verbum dejicit j ob id interpres lapfus ejl, id que ex oArijtotele defumpferunt , qui in figura infenfitiui ait. Quy circa collum , & brachia carnofa, complexa , ffi colligatafiunt. Et /’» figura ingeniofi a contr ano fi- gno appofiuit. Qtue circa collum, & humeros graciliora, idejl non complexa . Firmum & immobile collum. CO LLV Ai firmum 3 immobile 3 Polemon malos 3 zAdamantius ignaros , pertina- rudes viros oflendit. propter amentiam immobilia collafaElafunt3ait Ada- mandus. Sed Polemon imbecillia,fi & alia figna accedant. Rigida, tanquam defixa cer- uixJndoEluinfolente, ft) aliquando idfignu fluitis conuenit.Si autem his [cire,quodmagis fit, adverte an mobilis3an de fixa,(fi rigida fit magis 3fi mobilis flultitia,fi defixa indocilitatecon- tumacia. Videbis autem quofda,qui exfludto intenduntroborant ceruice, ffipofl modteuper fluxum ceruicis huc,& illuc detegunt Multitiam. Fabius. Caput rigenspr ecdurum ferit at e quan- dam mentis oflendit. F era,infidiofia, {fi voraciafimt animalia firmi colli', & immobilis. Hyena collum flecti nequit ,nifi circumactu totius corporis. Lupus contorqueri, retroque verfiari non quit, {fi fi retro velit afficere ,totum corporis truncum contorqueat neceffie ejl. Leonibus, & lupis col- lum offieperpetuo riget. zArifloteles. Tignbus natura breuiora creauit colla. cAmbrofius. Sues enim firmo collo fiunt, necfi torqueri halent. Collum valde fradtum. f ; • 1 • YT RlV S QV E textus mancus ejl Polemonis, & cAdamantij, obfiurus, cona- bimur tamen pro virili refiituere. 'Ualde autem ejfiraElum collum habentes laboribus, {fi artificio fimulantes immobile collum habere, cinaedos oflendit,emendantesfie ipfiospu- tant eorum impudicitiam, & impudentiam abfiondere. fidem in figura effaeminati ei collum fiaElum aficribunt, & efl contrarium pr fed pars obftrucla, & plana , Clauicute male folutce. QVIBV S verb} quce circa claues funt,conclufafunt, infenfbilis: difficulter enimfolu- biltbus exi flentibus his , qu* circa clauem, impotentesfunt recipere motumfenfimm. Ex cArflotele in H?hyfiognomonicis obflruEie claues , aut fenfus, aut actionis vim nul- lam oflenduntcPolemon , & oAdamantius 3 & in figura flupidi ,vel infenfitiui ei claues dant complexas. cAlbertus ex his :: Cum inferior pars circa gulam, quam iugulum appellant ad hu- meros, pe cius conclufa, complex aeque exflunt, tarditatem fenfuum flohditatem figntfi- cant y eique manus mechanicarum fiudijs minime apta. Jccirco Zopyrus plryfiognomon, qui [e hominum mores y naturasque ex corporis oculis, vultu,frontepernojcere profitebatur ,flupidum ejfe Socratem, {0 bardum dixit, quod iugula concaua non haberet, g/ objiruStas eas partes, {0 obturatas dicebat 3 addidit etiam mulierofum, vt Cicero libro de fatofcribit * Apcnx claues. APERT AE claues foeminatum hominem oflendunt. Polemon3 & . Cum iupulum longe ab humeris fperatumfuerit latum, ff) extenfum, animi denotat im- becillitatem . zAlbertus, & Conciliator. Claues DE H V M. THTSIOCN. Claues bene folutx. QVl BV S autem 3 queSliones faciliores effiemus. Craffa ceruix. C7{JSS A ceruixfupra collum ignarumfacit cum iniuria. 'Polemon. Sed zsldam an- tius ait. cAfiera ceruix3 ut collum. cjddihi Polemonis textus integrior yidetur, x*£y r, rpity/v. Si ad experientiam conuerti licet3 C/. CW/Sr opimis fuit ceruicibus3&ma- xime ignarris. cAntonia eius mater dicebat eum portentum hominum e/fe, inchoatum a natu- ra y non ahfolutum, ac fi quem focordu argueret 3 finitiorem dicebat filioJuo. Nero etiam obefd fuit ceruice ex Suetonio, Infpice d dextris obefim 1peronis ceruicem • 'TZjfera, LIBER SECVNDVS. pipera ceruix, & /patularum vertebra fupereminens. QVIBV S ceruicis "Vertebrae a fi er ce fiunt , pr# ceteris eos afieris moribus notabis. V bi Polemonis textus truncus, & mendofus eji, ex Adamantw fic corrigendus. Quibus cer- uicis 'vertebris afieris excientibus, illa [patularum[iper eminet multum , ubi per co- niunBionem oritur collum,coniumeliofi jiint. Sedubi Polemon evavxeriuv Adamantius vr&u- yiviov , idejl ceruicem habet. Adamantius corrigendus. Polemon iterum in figura iniur io fi ait. Quibus vertebrum iuxta colli confinium foras eminet, contumeliofifunt 3 & referuntur ad apros. oAlbertus. Inter coniunclionem ceruicis originem vertebra quadam emi- net , nec cetera fibi met conueniunt3 fi mterualla funt ibi, fic nodorumfiuperficies afiera, tales fiuperbi infolentes ejfiefilent. . \ Ceruix > & collum rotundum. II figura fatui imbrobt Polemon, ffi Adamantius ponunt collum, ffi ceruicem rotundam fed fatisperuerse. Aibertus rotundum collum animi 3 & corporis virtutem notare dixit. Leonis caputpepius commemoratum non adducimus, fi collum fuis iubis 'vcflitum, humanam ceruicem fibi relatam Vis confidcrare, illud ad eas. Ceruix pilofa. QV l ceruicem parte pofleriori hirfutam habent 3 liberalesfiunt, argumento leonum. Ari- Jloteles in nhyfiognomonicis. Sed eius textus corrigendus: nam pro '*KvSiptoi, legitur , tnoQept Quum & alibi de leonis figuraferibens dixerit idem. cAdamantius ab eo. Col- lum circum caput denfispilis obfitum 3fortem 3 & magnanimum notat. De/patulis. Cap. 2.9. i IcA M Jupra partes omnes thorace tenus3 quid de moribuspr QV l BV S dorfum ingens 3 ac robufium 3 anima fortesfiunt, & referuntur admafiuli- num 3 Arifloteles in Phyfiognomonicis. Dorfum latum 3 & robufium animo [itatis, Cjtgenerofitatis e[l fignum. Polemon 3 & Adamantius. Sedprior tn figura ani- mofi 3 dorfum ei latum donat. Cjemcbundus Hercules apud Sophoclem 3 ait. „ O dorfdyOpedora. Anguflum y & imbecille dorfum. QV IBV SCV N §fiV E dorfiiW' anguflum 3 & imbecille molles fiunt 3 fp) referuntur adfceminam. Ex Arifiotcle in ‘Thyfiognomonicis. Sed Polemon 3 & Adaman- tius 3 forma ab hac contraria (idefi antediBa) contrarium iudicabit 3fcilicet dorfum anguflum, fp) imbecille timiditatis 3 ffi) imbecillitatis eftfignum. Ad Alexandrum vero feri- bensphilofiophus ait. Subtilitas tergi difeordantis naturx. (puto malignx ) idquefortajfe dixerit referens ad dorfum fimix 3 & felis 3 nam anguflum 3 & imbecille dorfum habent. '%'facilentum LIBER SECVNDFS. Macilentum dorfum. J 5V figura ingenio fi tribuit ei dorfum non carnofum. Dorium pilofum. QV1 dorfumpilofum habent3 a fi'eri funt 3 & referuntur ad befitias. aAlij textus inue- recundos habent, . Sed melius a [perimam beluce potius ajf era3&immites3quam tnuerecunddefunt. cArifloteles in f hifiognomomcis. De metaphreno. Cap. 31. GcA L E TS[ V S eo libro 3 qui de interioribus infribitur 3 ait. PeBoris imum 3 quod eft conterminum flomacho 3phrenon d veteribus appellatur. Diaphragma efi membrana diutdens fiiritualia d naturalibus 3 dphreno adpofiremas cofias intus iungitur, hnde me- taphrenon ea efipofieriorumpars3qucephreno opponitur. Graecis , hoc efipoflphrenum. zAliquibusfiubfcapilium dicitur: quia fubfiapulis conflituitur. Ea pars confiat d ceruicis fine vfique ad lumbos, duodecim 3 ~)>t diximus y Vertebris conflans. Pomponius Cjauricus inerudite apud j cAdamantium per metaphrenumfcapulas transfert. Hic Virilis, £r mulkbris figuris primo libro deferiptis confidendum ejl • Ille enim buic muneri deferuimt. Bene carnofum, magnum, & articulatum metaphrenum. QV ICVN QV E metaphrenum habent magnum, bene carnofiiim, articulatum animabus fortes funt, & referuntur ad mares. Sed textus corrigendus efi dAriflotelis in ‘Phyfiiognomonicis3 nam habet <*V*V*«*, & dicere deberet •"vo-ttpKov ; nam bene carnofum apudipfum authorem inteliigendum efi mediocriter, & quantum\filum debet efifie car- nofum , vt bonum fit. Polemon, ff) zAdamantius. Metaphrenum quibus efi robufium 3 opti- mum efi fipnum. Iidemque in figura fortis metaphrenum ei robufium aferibunt. oAlbertus. Dorfum latum 3 fg) folidum virile efi. Macilentum , inarticulatum, & imbecille metaphrenum. QV l habent metaphrenum imbecille 3 non carnofim 3 ft) inarticulatumyanimabusfimt molles 3 q) referuntur ad fcemmas. cArifloteles in ‘Phifiogn. Sed Polemon. Quibus imbecille 3 ff paruum, Mdam antius 3 & gracile metaphrenum3 timidipufilla- nimifunt. z/llbertus. Dorfum iam dicio contrarium 3 muliebri ajfignaturgeneri. Latum metaphrenum, LzAT V Ai metaphrenum magnanimitatem oflendit. ‘Polemon 3 & Mdamantius. Ego ad leones referrem 3 quia Mrifioteles in figura virilis 3 leoni 3 cui magnanimitas a fieri- bitur 3 metaphrenum latum tribuit 3 vt eo loco videre efi. Carnofum DE H V M. TJJTSIOCN. Caritofum metaphrenum. CzJRO multafuperauSla metaphreno, fenfuum indicat egeflatem. Polemon > & Ada- mantius. Macilentum metaphrenum. SI vero pauca metaphreno excreuerit caro,fatuitatem indicat. ‘Tolemon > ft) tius. Trientibus equi, (3 viri figuris obleniendis facit propofita tabella, Vt fupmm metaphrenum oculis Jubtjcut • Ere&um metaphrenum. QVlCV N QV E metaphrenum ercclum habent 3gloriofifunt, fjfl infipientesre- feruntur ad equos. in Phifiognomonicis. Sueffanus interpretatur meta- phrenum fupinum , & concauum, & molles efje, dementes, ut equi, qui meta- phrenum cauum hahent, ft) coitus tempore infaniunt. 0 indignam tantiphilofophi interpreta- declarationem . SreElum habet metaphrenumpauoinam elatam ceruicem etiam ha- bet , & inter alites tum intelleBu, tum gloria excellit. Cjemmantes laudatus expandit colores aduerfo maxime fole 3 quia (tc fulgentius radiant. Simulvmbr aut metaphreno 3fit gibbus, fg) armi tumentJdque an- te defeclu natura,aut nutricu indiligentia, dum infantes adhuc molles ambulare cogunt, & ineptejubftinet, tunc os omoplau in inferna parte fatis debile facile cedit immoderato metui, DE H V M. T H T S I O G N. motui, 0furfum erigitur,prominet que, mufcuhsfe attollentibus locum preebet • Porfum gibbum, Gl B B 0 SV S homo, nequaquam bonus, ni fi id ex mollitie euemat3c quam fapient em notat. Scotusf De collis, Cap, 33, CO ST JE communes partibus inferioribus 3fuperioribusque offona funt, ex animalium libro, T)iclafint cofa, quod interna cujiodiant 3 vel quia fimulflant. Ha funt firttualiumpartium munimentum. Comprehendunt anterius quodcunque efl a cla- uibus ad futi formem cartilaginem,poflerius vero totam coflarum compoftionem 3 qua a cerui- cis hertebrisprotenditur, Benecoftati. QVI robuflis coftis fint 3fortes f eundum animam, ft) referuntur ad mafculinum, Jn fgura iracundi eum bene cofatumfacit 3 0 m fi gura fortis 3 offa, ft) cofla3 ft) extrema corporisfortia3 0 magna. dAriflo. in phy/iogn. I n fgura fortis Polemon3 ft) oAda- mantius. , 0 latera fortia, ft) robufla. Sed Polemon in figura iracundi bene cofla- tumpofuit, potophanes Aiagneftus, qui eadem die lufla3pancratioque IriElor Olympus euafit, huicfub Hadriano rurfus deteclo cadauere}os unum perpetuum a iugulo ad ilia cojiarum loco m- uentum ejl, Ouidius de Hercule loquens. » clAut laceros artus > aut grandia tetigit offa. Male coftati, QV I yero non bene co flati 3 mollesfecundum animam3 0 referuntur adfoeminum. Ari- jloteles in Phyfogn. Latera gracilia, imbecilliaque 3formidinem, ft) imbecillitatem ar- guere inquiunt Polemon, 0 cAdamantius. Coflarumgracilitas,earundemque im- becilli tas cordis , ft) animi imbecillitatem innuunt. Rhajes, cAlbertus, 0 Conciliator. Exiles LIBER SECVNDFS. Exiles coffoe * & vacuae. LcAT E7{A valde gracilia, ffi yacua 3pufillanimitatem, malignitatem, & voraci- tatem arguit 3 Polemon 3& «Adamantius; Sedtn Polemone tr an fio fi tum cfl3 vbi de ~yen~ tre loquitur, ab cAdamantio optime animaduerfum 3 & juo loco intrufurn. Tumicla?, & inflata? coftse. QV 0 R V M latera turgidiora, & veluti inflata funt, loquaces 3(SPflultiloqui halen- tur 3 bouum y & ranarum argumento. polemony oAdam antius. Circumlata u ~ tera, ff) in tumorisfietiemplena, nugacitatem, & nequitiam arguunt. Conci/ a tor bibaces etiam effe dicit. Carnofa? cofta?, & dura?. LcA T E T{ A carnofa, ff) dura 3 difciplinis inhabilem arguunt. cAlibi» Carr.ofe cofhe ruditatisfignum. Ex Pole mone, {fi Adamantio. Rhafes Cofiarum latitudo, <& in if fis carnium multitudo ,floliditatem declarant. cAlbertus latera carnibus referta, ffi duris, indocilem hominem oflendunt fedcum fuperiori figmficatione confundens, ranis tribuit. Non carnofa? cofta?. IN figura ingenio fi oArifloteles tribuit ei coflas non carnojas > a contrario iam Jupra narrato kno- Delumbis. Cap. 34. OAdNlV Ad maxima, & craffiffim*funt quinque lumborum ~)rertebr vbi notandum Polemonis textum corruptum, habet enim •’ humeri robufli, & fpatulee. Conciliator addit carnofos, quod qui- dem gr#ds codicibus non referitur. Cicero de bubus loquens an3 terga eis effe data, humerorum vires, & latitudines ad arata extrahenda. Leo humeros, vt qylrijiotcles firibit 3 Calidos 3 & robujios habet. Leo damas ex foi ma humerorum 'Ulixis 3 eiusfortitudinem arguit 3aitqu# apud Homerum. „ Qwantumjuris> humeris f3torisf. „ (ollipere e fi, nonfegues, iners f. Et Ulixes increpans Laodamanti ait. „ S i membra tibi dant prandia Tdarca, „ eges. Inarticulati, imbecilles humeri. QVlBVS humeri imbecilles, & inarticulati, animabusfortes funt, & referuntur ad feminas, ex in Phy fi Sed Polemon, & vacui humerifoemi- natorum, & timidorum funt. Conciliator. oy4rticuh indifereti, & nodi adJiultiti- am funt. Sed huiufmodi humeros ipfe habebat, ad eo fiultus,vt neque ab alijs tranferibere fciat. Male foluti humeri. % QV1B V SC V QV E humeri difficulterfoluti, conuulfi funt3 illiberales y ft) refe- runtur ad apparentem conuenientiam, qf vt dixit muricenus ad apparentem morem, nam auari3qui dare nolunt 3 humeros contrahunt 3 coflringuntque. Conciliator ad verbum. , Humeri laxi. AC 0 NT R A RlO figno laxos humeros infirmitatem 3 & timiditatem fi- gmficarefripfit. 5oluti humeri. f IBI SCV N QV E humeri bene folutifunt3 hifecudum animam liberales fitnt3 & r ftrHntur ad apparentiam 3 quia conuemt apparentifrm* liber alitas. cJrifioteles in'Phyfiogn. q) per communem regulam idprobauit. Bene conflituU formhir- tus, male veto ordinata vitium, fc apparenti formae 3 Cst bene conflit ut fortium Junt. Pingues humeri, PlNG V E S humeri nullo modo laudantur y ex Polemone y fg) zAdamantio. cAlbertus fatis crafse ait 3 cr a fi humeri 3 fg)fohdi 3 virtutem ojlendunt, Extenuati, & acuminati verticis humeri • GRACILES y & acuti humeri pejjimorum morum Junt 3 Polemon 3 dus . Conciliator infdiofs dicit. tenuesy & in acutum er e Eli humeri infidio- fos ojlendunt, • > Graciles > & colligati humeri, IN jfigura ingeniofi zAnfloteles in phyfiognomonicis tribuit ei 3 qua circa collum 3 fg) hume- ros graciliora 3 fg) colligata, m Eleuati humeri. ELEV ATIO humerorum eflfignum a feritatis natura 3 & infidelitatisy fg) in idaa rudis ei humeros largitur furfum expanfos 3 tArtfioteles in Phyfiognomonicis, Humeri pilofi. AD c-Alexandrumfribens aA rifioteles ait. Multitudo pilorumfiiper vtroque humero > fignificatflultitiam,fg)fatuitatem. JncPhyfiognomonicis veroyqui humerospilofos ha- bent 3 nunquam in eodem perfeuerant 3 0* ad aues refert. Polemon 3 & oAdamantius capite de pilis. Quibufiun que humeros 3 & metaphrenum pilis denfari i nfex er is y tales anibus fimilesputabis 3 nam alta confilia 3 & eorumfunt cogitationes. Socrates pilo fis humerisfuit3 ft) ipfemet hxoribus fuisde ipfo iurgantibus dicebat yfi ejfe foedum y fg) deformem 3 fimis naribus, rec alua fronte} pilo fis humeris 3 repandis cruribus, vt Hyeronimus ad louianum refert. luue- nalis ad id. Hi fida LIBER S E C V N D V S. ,, Hifpida membra quidem > pef duratper L rachia feta. „ Er omittunt atrocem animum, vi nculares humeros pilis erfuos require folo . 78, Depectore. Cap. 36. PECTVS a collo priorem obtinet (itum: in mammas vtraque fui parte extulerat. Pe- Eius quatitor partibus terminatur3 incipiens a iugulo> definit in alnum3 0* duobus lateri- bus concluditur. DiElumpeElus3 quodpejfiumfit inter mammas. , Magnum pedus. QVlCVTL QV E vero peclora magna 3 ffe articidata habent3 animofortesfimt3 & referuntur ad marem,Et in figurafortis tribuit ei peElus amplumcarnofiim3non ve- re carnofiumfiedoffibus compaElum, & leonem defiribens3ad quem refert,ait.peElore validorobuflo, nv ik v > quodSuejfanus male iuuenile interpretatur. Polemon,& jdaman- tius ab eo. PoElora ingentia, fg) fortia laudato,quia robufiitatem fignificant, ffe in figurafertis tri- buunt ei peElus,&metaphrena robufiu. Cjalenus ejfe ampiu peElus oportet ait3non latum aut Ion gum , fi d amplum inteligit per latum.profundumque diuifione peElus3col:um, ff-) vnumquodq; membru.Aibertus,@-J Conciliator ab eo medicus hac Galeni peEloris diuifione tgnorauit.ait enim. PeEloris latitudo hominis efi propria, ac peElus latu,cuius cn DE H V M. TBTSIOGN. pedus, & mediocris venter. MEDIO C RlT A s ventris, 0 pe&oris frictura fignifleat altitudinem intellectus, 0 boni confiltj, Arfloteles ad alexandrum, Carnofum pedus* YV ALDE carnofumpeSlusrPolemon, 0A damantiusrudem,0timidumoflen- dit. Conciliator aitfignificare ingratos; quod nefcio ynde excerpfit y nifi ex fius optimis concilijs» cAIbertus, Pe Eius multis carnibus congeBum 3 indociles3 0 ignauos. Mediocre pedus, & tergi squalitas, MET)10CRIT AS pectoris , 0 tergi inam, ac de- nique per totum corpus multi pili generantur: nam pilorum copia 3 roboris, 0 virilitatis ejl indi- tium. 3 quorum partes funt calida 3 {0 humido, multis pilis circundantur. Jtem quibus exempti funt teftes 3 ij glabri fiunt 3 {0 fiprius ejfent hirti 3 ob id jfadones appellauit an- tiquitas, Pilofum pedus * & venter. MV LT OS habere pilos in ventre 3 0 peftore 3 declarat horribilitatem 3 {0 fingula- ritatem natura 3 0 diminutionem apprehenfionis 3 {0 amorem iniuriarum. zArflo- tele s ad (Alexandrum , Jn Phyfiognomonicis vero. Qui circa pectus 3 0 aluum ni- mium pilofitatis habent 3 tn eifidem operationibus nunquamperfeuerant, {0 ad aues referuntur: qu<£pectus 3 {0 aluumpilofijfimum habent . Polemon. PeElus 3 0 aluum 3 qui multa pilatu- ra redundat 3 mente lenes 3 inflabiles 3 0 imbecilles notat. Sed Jdamantius non imbecilles 3fed luxuriofos dicit 3ob id labem fuff icor in Polemone, cAlbertus. ZSenter 3 0 peffus nimio pilo contentum 3 lenem , 0 inflabilem dicunt, id monflranere anes} qu infra pe Eius efl 3 parte priore, cius radix vmbilicus e(l. Graci iot\i*r vocant. cAmplus, DE H V M. T H T S I O G N. , & concauus venter, QVlBVS ea, qu mutila que hacforent , neceffaria nobis uifa funt commentanda. Galenus ex quatuor corporispartibus , quatuorprofici fi effetius animi dixit3 ex corde iram, cx cerebro ingenium 3 ex iccore latitiam 3 ex uerendis luxuriam. Inferior pars ~Miri, mulieri site petlen dicitur, in qua pili nafcuntur. Ejl enim mutua partium corporis correffon- fo 3 ut orisfaffo 3 & labiorum crajfties 3 uel tenuitas 3 mulierum naturae 3 & fctffuram3 & la- biorum craJJitiem, uel tenuitatem indicet 3 ut nafus mutonem. t^Magnuspetlenfortes demon- jlrat, gg) ad mares referre licet 3 ut pingue, gg) molles imbecilles3 adfceminas. Idem pilis ualde denfum 3 & uibratis luxuriofum 3 0*fo eundum. Sic raris, gracilibus 3 gg) extenfis 3 neque lu- xunofum, nequefocundum oflendit. Ad agnum penem durum3 gg) flolidum ingenium c llende- re dicunt 3 ad afinos comparando: nam inter animalia afinus magno proflat mutone. Comodus Cafar, ut Lamprydius refert 3 habuit hominem,cuiuspenis mirum inmodumprominebat3quem afinum appellabat 3 unde uiriliores onobelos 'Mocant 3 quaf afni tellum proferentes. Sic ad fini- fram fui partem uergem mafculorum ejfcprolifcum 3 quodfemen in dextram mulieris uteri par temproijciat, ad dextram hero fominarum 3 medicorum confenjus declarat,quodfalfum ejfe de- prehendi . ‘Taruos tefes malorum morum dicit fonciliator 3 ut magnif olidum, gg) inertem ac- cufant 3fed ego robur demonflrare contenderem,cum in tefiibusuirilcm uim ineffe opinentur Phi- lofophi 3 argumento, quod in eorum abfraElione mares effeminari contingat, ac ceu in fomina- rum naturam conuerti, quum tales & barba c areant, & natur# uifobolis procreande faculta- te priuentur, nec virilis uocis ufum habeant, necprorfus quamplurimis negotijsperagendis d fe- mineofexu diferepent 3 gg) uulgo iaclatur. Cui fortes funt 3 magnos teficulos habent. HPraci- puum generationis organumf equitur umbilici proportionem, unde ex materno Inero progrediens infans: diligenterprocidendus efl illius umbilicus, iufla longitudine eminentia. Infeminis uero nimium religatus flatis progreffu pariendi conatus reflringere potefl. Sic uulua 3 quo intus laxa efl, infatiabiles in coitu demonflrat 3 ~Mt in adulefcentulis u i der e efl: inaqualiter iacens, libidino- fam 3 & loquacem. Et interflitium inter anum, & uuluam exterius expofitum,in coeundo in- fanas demonflrare innuit Conciliator . De Vinis. Cap. 41. Ad ad quartam, gg) ultimam corporis partem deuentum efl ,feilicet ad duplex brachi- um , & wus. os4riftoteles in fuis Phyfiognomonicis de ijs non loquitur: nam de coxis, gg) ti- bijs loquens de Quinis mtelligi iubet, gg) animalium libro ait. Crura cum brachijs commu- nem ineunt rationem: nam quibus breues cubiti, ijs etiamfiemora breuia,& quibus pedes exigui, ijs etiam partu manus. VllicC LIBER SECVNDFS. Vina; brachia % & cubiti robufti, & bene art xulaci. VL N JE y 0 brachia robufla, 0 cubiti bene articulati optimum hominem[ignificant, Polemon. Sed Mdamantius Innas 3 brachia robufla, ff) cubitos tpfos bene articula- tos e fle oportere3 cjuosprobari volunt. oHrifioteles de tibijs loquens3quod etiam ad vlnas 0 brachia referripofcit 3 ait, Tibice robuflce > articulatce3 0 ncruoJ ad expeditio- nem ludece obJuam flrenuitatemfuit elcElus, vt a Suetonio defcribitur, Robufiis artubus3ac to- roso corporefuit Georgius Scanderbechus ,yt pr valida- que nemorum compage firmi fimum, cuius artus reliqui ad decorem egregie correjfondebant. j4d cunflas equeflris 3 ff) pedefiris armaturae, ludorumque omnium exercitationes efferebat: in pale- fira robujhjfimum quemque projlernebat , ft) currentem in arena taurum vno machera ittu de- collabat . * . Vina?, brachia, & cubiti exiles, COTd.TR/4Rlj4 praedi edis erunt, Polemon, {0 Mdamantius, vince, brachia, 0 cubiti exiles, ffj imbecillis naturae argumenta dixeris. cAlbertus tenues cubiti imbecilles, confundit que praefens caput cum inferior i fatis perplexe, V lna? valde carnofe. CA RJd 0 SlORES Itero vine difciplina, 0 fenfibus carentem arguunt, Polemon, 0 ejidamantius, In figura rudis Mnfioteles aferibit ei 3 quee funt circa collum,0 bra- chia carnohora, libertus, Cubttiplent rudes, indociles ofiendunt. Vina? oblonga? vfque ad genua. QV AN DO vero protenduntur brachia intantum, quod manusperueniant ad penna fignificant audaciam cum probitate, 0 largitate, cArifioteles ad . Vln aut animus debili- tari poterat , Manus LIBER SECVNDVS. Manus parua?, graciles, & inarticulata?. ID E Ad, eodem in loco de manibus etiam inteUigens ait. Paru* manus 3 graciles3 & male articulat* 3 potius vi fu deletlabiles 3 qukm robufl* 3 molles notant 3 fecundum ea, qu* funt in anima refert ad femininum genus. idemqu e in figura imbecillis imbecillia tribuit corporis extrema 3 & timidi manus defribitgraciles 3 ft) longas, easdem quoque ab eo tribuunt ei rPolemon 3 zAdamantius. . Matius delicata? * & molles - NO S, qux carni eArifloteles, a Itj tribuunt, manibus tribuemus,quia reliquas corporis partes contectas portarefolemus,& quifquis phyfiognomonicamfidentiam exercens,bone Jiius manus contrectare poterit„ cArifloteles in animalibus ait. Duri carne inepti mente, Qu} vero molles ingenio fi. In rPhyfiogno7nonicis vero hec habet , fecundum Sueffani tranjlatio- nem. Caro dura, ft) habituat* natur* infenfibilem fignificat, Unis autem, ff bene nata, & inflabilem, ni fi in forti corpore, & habente extremitates duras hoc accidat. Sed hoc ex "Varia textus corruptione, tum Sueffani interpretatione, quidfgnificent, "Vix conijcipotefl, dum fen- Jum verfiom accommodat ,proh Dij immortales in quantas labitur ineptias. Sed textus ita ac- commodandus efl. Caro Unis ingeniofum figmfcat, dura quidem, ft) boni habitus, idefl fu- perflua, infenfibilem, nif in forti corpore, ffi) habente magnas, eflremitates hoc accidat, Et in figura ingenio fi. Caro humidior, ffi) mollior non fitperflua, neque pinguis valde, & cutis fubtilis. (falenus, & Rhafis temperati corporis fignum dant cutisfiubtihtatem - ‘Polemon, fffl c.Adamantius. Cianus tener*, molliores optimi dicuntur effe ingenvj argumentum. Et in figura ingeniofi dant ei carnem mollem mediam . Cuius rationem afferre tentandum. Legitur naturali htfloria quampluresfuif e, quiJubtiliorem animi conflare non fanguinis fiubti- litate opinatiJunt ,fedcutis, aut corporum operimentis, ob id magis, minusiie bruta effe, vt ofireas tefiudines, bouum , gp fuum terga. SedoArifloteles fecundo de animaficribit hominem gujlumpr* exteris animalibus certiorem habere, efl enim guflus, taclus quidam ob id, quia taEluprxflantiorfit,etiam exterorum animaliumprudentiffimus. Z/nde inter homines «V- , idefl duri carne, hebetes, olinius, Ratio e fi ex na- turn pede habent digitos , ceteri ternos, Solinus , f0 Apu- leius. Pohxena, 4 Darete Phrygio deferibitur , digitis erat prolixis fed animo fimp lici, larga, {0 dap filis. Digiti retro conuerfi. DIGITI qui curuanturfurfiim, idefl, qui retro curuifunt (efl enim inepta, & barba- ra Michaelis Scoti loquutio ) liberalem hominem, optima capacitatis, offeiofum, & Lo ni intelleclus ofiendunt, {0 fi minus eius doclrinam approbamus, id ratione, ft) experi- enda a veritate non abeffiefepiffime cognouimus. Argumentum a contrario figno rapacium ani. malium, carniuorre enim aues, & rapaces, vt aflur, aquila,falco, accipiter, & firmi s cur- uos digitos habentes, maxime rapacesfunt. idque etiam ex apparenti more. Qui enim Urg 1. apertis manibus, & digitis retro conuerfis funt, au ari, & rapacesflr;clas.& mcurnasl > hem. Jta efformad funt, munficendffime Princeps, digiti tui, aperti, {0 retro conuerfi, In vei e iib r alitatis fimulachrum oflendant. / " ' / Digiti in manibus fuperflui. QV l fex digitos in manibus habent, vel quatuor quemadmodum fblet euenire, vt etiam claudi, & gibbi,aliquantulum in prauitatefufpepiifunt3quia minus in neceffarijs aher- rauit natura, efl enim, vt fiepius dixi mus, praeter natura normam. Volearius fidi- gitus in Poetica illuflris habitus, dicunt appellatum fuifiefidigitum,quod fingulis manibus fex di- gitos haberet. Sic Horatq filia fedgtta appellata funt. la&arc digitos. * DI(f IT 0 S i a Piare interloquendum y vehementis natura efl. Socrates fimp er inter lo- quendum , agente id orationis Vehementia, iaPlare digitos folebat, 0 crines vellere>Vt re Ple etiam Zopyrus ‘Thyfiognomon indicauerat. Erat (0 molhciei nota apud Ciceronem, Vno digito caputfcalpere. De coxendicis. Cap. 44. MACjNA duo offa ,ados, quod fiacrum dicitur, appofita, ingentibus procejjilus, pro dtuerfa conflruplione, {0 partium, ad quas pertinet vicinia, variam denominationem habent, nam parte, qua crura infuo finu recipiunt, coxendices dicuntur y Greci furfum vbi lata funt, verfus ilia, dicuntur ilium offa, vulgus anchas vocat, de quibus prafens efl firmo, autrorfum ad pudenda, offa pubis dicuntur,repi i ora in viris, recurua magis verfus ex- tenora DE H V M. T H T S I O G N. teriora infeminis, ne partum proh ih eant. Ofla coxendicum exterius apparentia. ANCH A2{VM offa, quum exterius protenduntur .fortitudinem demonflrant, ft) 'Virilitatem, Rbafes, 0 eadem ab eo Conciliator. Coxendicum ofla gracilia. Et A 7{V M gracilitas, mulierum amatorem fignificat corporisque debilitatem* ft) timorem, Conciliator ex Rbafe. De natibus. Cap. 4j. IN poflrema thoracis parte nates funt3 homini tantum funt h r QVl hero ojfeas, fg) carnofas habent coxas, mollesfiunt, fgfi referuntur adfoemininum, fedoArifilotehs textus in P hyfiogmmonicis corruptus efitgum non ofifieas ,fedpingues,vel inarticulatas dicere deberet: nam hac ad femineam naturamfntf milia,cui refert. Polemon, & zAdamantius de tibijs loquentes, {f de his intelligipraecipientes, coxa, aiunt,inar ticulata, & molles, timidiores, fg) imbecilliores arguunt. Udem in figurafatui improbi tribu- unt ei crura crafifia . Inferna mulierum magna ex parte crafifiorafnt, hirorum autemf perna, cuius ratio efil in frigiditate, fg) calore, namfrigidiori muliebri natura, alimenti, vnde auge fit corpus portio minimafuggeritur, quod efficere calor potefi, refidens vero in imo, id corpulentius ejficit fg) auBius: in maribus hero contrarium euenit, fiquidem caloris copiafiurfm defertur ali menti pars magna, vbi effeBum ofiiendit ampliorem. Mediocriter carnofe coxa?. I7\J figura ingenio fi Polemon, & cAdamantius tribuunt ei crura,{g)foemora non admodum carnofa, idefil bene nutrita. Foemora, & lumbi pilofi. QV 0 fiV Ad foemora, fg) lumbi, abfique alijs corporis partibus, multis pilis inteBa fiunt, eos luxuria obnoxios indicato. ‘To/. zAdam. . v . Breuia 168 P E H V M. T H T S I O G N. Breuia crura, BREVIA crura malendos, alienis que malis gaudentes 3 fffl inuidos ojlendunt y vt ex do Elrina brachiorum habemus, ft) ex Polemonepejfimos 3 ftfl malorum minijiros. Selinus ‘E ai acetisfilius 3 Turc harum Tyrannus decimus 3 procera fatura fuit 3 verum breuiori- lus cruribus 3 iniuriarum memor 3 ingenio perfdus 3 praeceps in auerfam 'V ener em 3 r aroque cum pellicibus coibat, De Genu, Cap. 47. FOE AdORl genua annectuntur 3 ibique vertebra efl 3 qu*fedendo3 vel ambulando ita fe fleElit 3 vt liter* gr*c* fguram habeat; retro poples efl 3 anterius mola 3flue patella foris adiecla efl, cuius munus efl tuncluram tueri 3 curuatur* 3 flexuipartiumpraejfle ffaci- horemque motum ejficere, Carnofagenua, MV LTITV DO carnis in genubus 3flgnifc at debilitatem Virtutis 3 fp) mollic i em, ft) referripojfunt ad mulieres 3 qu* genu craffle funt. Arifloteles ad zAlexandrum. Genua rumorem facientia, » QV l yW npct7 «Tfuerint, cinaedi funt, fp) ad apparentem conuenientiam refert zAriflote- les in Phyflognomonicis. Sueffanus per genucr a [flos fatis inepte interpretatur, p* cum Kp*Tc»W idefl rumorem faciens 3 & zAdam antius yiuKp&nT vo- cat, idem exprimens. Genua intus innuentia, & fcfe collidentia. GETSIV A > quet intus vergunt 3 ‘Polemon 3 addit zAdamantius fleut fe collidentia mu- lierofos 3foe minatos que innuunt. Conciliator, Genua interfe complexa3 vt collidantur, femineam naturam ojlendunt. Eadem oAlbertus. DeTibi/s. Cap. 48. Tl*Bl A fubiacetgenu 3 a quo initium capit, fp) ad talos definit. Tibia dicebatur ab He- trufeis y quia ex ojfibus tibiarum mufica inflrumenta conficiebant, qu & tibifs, ambabus manibus. „ Ceruicefforti, magnocf robore. louius Sfortiam defcribens 3 ait eum fuife toro fis 3 parum teretibus cruribus, qJ maxime ad furam 3 & erat eximi*fortitudinis, gjJ gener ofit atis. Inarticulata, «Si molles tibic. QVIPV S contra inarticulau, & molles tibi* timiditatem 3 imbecillitatem argu- unt ‘Polemon, & oAdamantius. Ah his Conciliator. Crura mollia fceminitatis fi- gm.Zeno Cittieuspn ex Diogene habetur crura turgida,imbecillia,mfirmaq; habuit. Valde exiles tibi£. PRAEGRACILES tibu timiditatem 3 g■) improbitatem notant. ‘Tol. ft) cAdam. Ariftoteles in Phyfiogn.in figura timidi crura breuia ei tribuit 3ex que ipfi exceperunt3C.Ca- ligula huiufmodi tibijsfuit, & apprime timidus, vt diximus. Sed ad cAlexandrum feri bens tibiarum gracilitatem ignorantiam notare dixit3fed textus ex arabica tranflatione male yer Jus efl, nam fi craffitiemfortitudinem denotare diximus 3 a fuo contrario exilitas debilitatem, g/ timiditatem indicat # Graciles, & tibi$. QVlCVn QV L tibias graciles 3 & neruofas habent, luxurio fifunt3 & referuntur ad aues3cArifloteles in Phyfiogn. T ibi* fipr*t er gracilitatem etiam neruofiefuerint, im modefliffimam intemperantiam arguunt} Polemon, oAdamantius. Sed Folemon in figura luxurio fi depingit eum imbecillibus cruribus, & neruofis, g) totus auitij generis. Conci liator. Crura fubtilia, & neruofa abundantiam rveneris indicant, cum eorum humiditas nutri- mentalis conuertatur in fferma. cArtfloteles Peripateticusgracillmis fuit cruribus, & luxurio fis, 'vt a Diogene defiribitur. Caligula maximafuit ceruicis, fg) crurum gracilitate, vnde nec fu*, nec alien* pudiciti* pepercit. Domitianus etiamfuit deformis crurum gracilitate, qu* ta- men ei longa yaletudine remanferunt. Ex Suetonio. Ego quamplurimos amicos habeo tibijs pr*gracihbus, ut auium, “W lucuftarum potius, quam humani generis videantur, &funt im moderat*, inexplebilis luxuri*. Tibi*, 170 DE H V M? T H T S I O G N. Tibia:, & calcanea craffa, I5V jfigura rudis Arifioteles in fuis Phifiognomonicis tradit ei crura circa malleolum craffa. carnofa. 0 rotunda. cA quo illufiresfequaces de tibijs loquentes. inquiunt, Tibice, {f ca/ crafia .Jeruiha funi. cr hominem indocilem arguunt. Has tibias iuxta talos Pole- mon infine etiam tribuit effeeminate; Sed in fgura rudis ijdtm crura craffa. /W «0;* vfque ad ta- los . tribuunt, * £ oArifiotele accipientes. fiultofatuo eadem craffa crura tribuunt Sed ne de cipiantur lectores. vel addendum e fi. /'«xm calcanea. yelintelligendum per crura tibiam craf fam a genu vfque ad calcanea • Conciliator ab his Crura. cauilUgroffe . incompofit eam illic contraxerat calamitatem. De furis. Cap. 49. P\zA jRS tibiafur a efl, ea enim ex anteriore parte tenuis, tf) carnis expers eft retro carnofd, vt in luntrem turgefcens: Crocis 3 a idefl cruris venter3dicitur latinis fura. Valde crafTefu rae. QV ICVN QV E tibias valdefitperfluas habent, h eluti parum difuptas3 odibiles, {0 inuerecundi funt, {0 referuntur ad apparentem decentiam. cA quo duo fequaces . ‘Tragnantes tibia, in medio crajftfcentes ,abhominabiles, inuerecundos3 f0 luxu- riofos notant. Conciliator. Crura fatisprominentia, tanquam pragrauida3 affentatorem, in- temperantem 3 (0 impudicum ojlendunt. libertus fordidum 3 {0 feruilium morum dicit. .Suras deorfum ccntra&a?. CONT RACT Ai deorfum fura fortem hirum innuunt. cArifloteles enim in fgu- $ura fortis tribuit ei Juras deorfum contraBas. Surarum pragnantia ex humiditate pro- uenit j vt in mulieribus videre eft, qua humida cum fint ,pragnantes habent furas. Con- traBa Irero 3 & deorfum duBa ex caliditate, ob id viriles. Ex huiufmodi. Signis Laodamas collegit apud Homerum Vhjjts fortitudinem. „ Quantumfuris, humeris^toris „ Colligere eB, &c. Suras furfam duftas. A CONTRARIO figno 3fur asfurfum duBas 3 timiditatis fgnum notare oAriflote- les in fiiis ‘Thyfiognomonicis in Schcemate timidi dixit, qui tales ei afcribit. Molles furat* OLLES autemfura effeminatisafcrilunturafcxumuliebri, cAlbertus. Adoderau 172 D E H V M. T H T S I 0 C N. Moderat# magnitudinis fur#. MODERAT M magnitudinis3 {0 plenitudinis 3folid 0* e LIBER SECVNDFS. 173 De pedibus. Cap. 51. PEDES Graecis *-o fraudulenti funty ybi corrigendus efi Polemonis textus, nam vbi cAdamantius ***•' •#*«**'» tpfe ia*.k & commenfurati* SI vero moderau magnitudinis 3 & commenfu confliterintfuo3 omnium optimi erunt digiti. cAdamantius 3 addit 3 & concinn&afperi vngues. BREV ES admodum y & nigri 'Angues y veteratorem ofitendunty Polemon yfedalde tardi motus» mollem fub effle animam dicunt, vt zAnfloteles in P hyfiognomonicis 5 quod ex frigida complexi°~ neeuenirecredimus. luliusFirmicus ait. Adkfolhter ambulantes, & fiiffiendentes vefbgta* eos poenitere oflendit, quod viri nati fint. Tardigradus, & [uffenfo vefligio incefflus floemtnaT rum eH; vnde Seneca morum cafligator feueriffimus v It imo queflionum naturalium ait, mollij & tenero greffu incedimus, non ambulamus. Albertus T ardus naturaliter mceflus animum indicat pigrum,nifipotentiora alia fligna dijflentiant. Longo, & tardo greffu ambulantes. CVlV S pafflus flunt lati, {0 tardi ,profl>erahuntur in omnibus flaclis eius > cAriftoteles ad Alexandrum, incThyfiognomonicis vero. Qui longi, & tardigrefflus, fit vtique tar ditate moleflus 3perfe Btuus efi, nam, "Vt diximus, longe progredi3 ejjicax, tarde cogita- bundus , lias copulando qualitates 3 qu ACVTl motus, calidam animam cfiendunt. cArifloteles in thyfiognomonicis. Ve- locitas enim motus ex cahditate fpirituum animaliumprouenit, & capite de inceffli a ce- leritas expeditiuumfacit. I n figura inu erecu ndi, celerem eum m motibus facit. Breui grefsu ambulantes. i* C v i, BREVIS grefflus flegne' oflendit: nam fi longus grefflus efficaciam proflabat, breuis infl- ficaciam 3 oArisioteus in thyfiogn. eo cAdamantius. Qui breui p a[fu incedunt, inefficaces 310 triflcs, cAfoj rapaces 3 & au ari 3 0 occulta confit lia facientes. 'Diximus enim primo 3 largum grejfum confluit amnem efficere. Sed zAnfloteles ad cAlexandrum fleru bens. flui pafflus flunt breues, impetuofus 3fuffitciofiis, impotens in operibus 3 0 maU volunta- tis . addit 3 & fifint artifices obflcurcc mentis. "t \ . .. . 'm • *. * Breui, & celeri grefsu ambulantes. QV l breuis, & celeris greffu s efi 3 moleflus efi 3 & non perfeci iuus 3 in Phy flugnomonicis. Uiximus enim tarditatem greffluum confultationcm proflare in operi- bus 3 longitudo hero efficaciam, has duas qualitates nunc combinando,celeris3 & bre- uisgrefflus 3 qui contrarius efl praedi Bis,non perfeBiuum ,flegnem, & moleflum efficit. Adamah tius ab eo. Qui "Velociter, 0 breuiter incedit3 lucri cupidus3malcdicus, 0 adfummum timidita- tis veniens. Albertus male trdsflert3malignos dicit,imbecilles, et timidos Joabendos.Ambrofius cie- ricum LIBER SECVNDFS. 179 ricumfuum, nefibi vnquampraeiret, commonefecit, quiavelut quidam infolentisinceffus ver- bere oculos fanctijfimi hominis feriebat, qui mox ab ecclefia recejjh , in cuius incejfu lucebat ima- go quadam lenitatis 3 fcurrilisque dtfurjus. Modo citus, modo tardus inceffus. SALLV STlV S inter cero inejfc aciam. oAdamantius ad hanc incejfus qualitatem innuens ait. 'Velocitas in motufmul cu m reffitudine3 ornamentoformam perfe- Eli confilij oJlendit3@J qui opera incipit }&perficit. Grejfus aut eprobabilis,ut Ambrofius refert in primo de ojficijs.in quo fit fi eae s authoritatts.grauitatispondus3& tranquiUitatis >ejligiu. Apule ius fuum incejfum defcribens.ait. Quo quo verfum floridus inceffus 3fieciofus 3 ft) immeditatus, idejl non inflaElus ajfe elatione fufi enfusque 3 quacumque in parte vejligia moueatur. In decretis canonicis. Moneanturfacerdotes3vt in inceffu ornatifint.gg) grauitate itineris,mentis maturitate ojiendant.lncopofitio corporis 3vt Auguflinus ait .qualitate indicat metis.Heraclides erat incejfu, motuq; l>enerando3yir maximo ingeniodifiiphna. Ordinatus incefusfignum oflendit optim latus dextrum replum affert y qui vero ad dextram inclinatus ambulat fignum efl frigicLe > ft) humidce natura. idem etiam alibi tradidit. duplex altera rech 3 altera inclinati, Cinaedos monjlrant, qui ob eorum mollitiem recli incedere nonpojfunt. Inclinati ad finiftram. AMWLANT ES inclinati adfimflram infpientesfunt, Adamandus, Qui om ni tempore monentur 3 0* ad fnijiram mchnantpartem 3 qua modios ejl3 fulti funt in- dicandi* Albertus. 5u(pcnfo corpore, &fublimi vultu ambulantes. . c f ALEXANDER Aphrodifeus in fuis Problematis ait. Qui minus prudentesfunt, fufpenfo corpore 3 ac Ifultu [ublimi incedunt.affertque nauicularjj fimilitudinem,qui cum non admodum robufius efi 3 nauim recla non agit 9 (ic nec corpus animus imbecillis. Ereti# ccrncis equus, is w fe infirmant bac tabellula. Re&us, & alta ceruice ambulans, & humeris fub commouens. YETV S Ariftotelis tranflatio ficfe habet. Qui humeris fefe reBis, extenfsque agi- tant j >*ai*V* vtr, referuntur ad equos. Sed quidpergale ancones Arifloteles jibt velit, diuSuejfa,ni animum extorfit 3 exponensper gale ancones brachio minores, pufitlos% probat que quia referuntur ad equos, quipufilH funt 3 & reBis humem incedunt. Cjalenus dum Hippocratis vocabula declarat 3 per gale ancones eos intelligit 3 qui minime nutritum brachium habent 3 & ea qua circa brachium funi inflatiora, vtfeles: ex Hefychij interpretatione. Corna rius VE H V M. T H T S I O G N. rius vero cubiti gilbum vertit 3 quod minime quadrat. Plutarcus in libro delfi 3ff Ofm Mer- curium ,m.uva ejfe corpore dicit, Cxlius Calcagninus opufculo de rebus nejcio qua ratione albicubitum exponit. Grammatici ab ttymologo ga It ancona exponunt,qui iuflo bre worem habent cubitum : ? is dicitur etiam, qui prolongo, 0gr actio collo rji, ff Cani- ni Poetx filios gyhanchenas crppcllauit, quod colla , ff ceruices longas,&anguflas haberent. Sed nos locum explebimus, emendabimusque ex nAdamantio, qui fere 3 vt extera, hunc locum in fuisphyfognomonicis tranferibit, Qui y?rb in humeris[ulmouttur,reclus3f eia tx ceruicis exijicns, , ftbi placens 3 0 inturiofus efl, ita enim graditur equusy 0* vt zAnjloteles K*nt extento tantum medio dextro manus digito T»alidiffxmum quem- que firmo innixum vefligiofacile dimoueret 3protercurrentem equum arrepto feno fi fleret tor- mentumque murale filo innixus humero, propelleret 3 quo hellet. Cjottifedus Buglionus, facri belli aduerfus Ture has Dux 3 flatura fuit fublimi3& eximia corporis' ffetie 3 milita- ris anis peritiffimus 3 fi religione infignis 3 fermone breut 3fid fententijs admirabili . Caro- lus Rex Francorum flatura eminenti 3 corpore amplo 3 membris congruentibus 3 facie pul- cherrima 3 rerum 3 geflarum magnitudine cognomento 3 fuit magnus 3 vniuerfd fifecie au- gufxa . Otho excelfa fuit flatura 3 & flrenuus bellator . Sic magnus Sfortia 3 fic etiam Confaluus Cordubenfis 3 vt ex louio habetur . DMahometes fecundus Turcha- rum imperator 3 flatura fuit grandi 3 peElore, fi lacertis magnis 3fuit natura pugnax, & flrenuus 3 fi prudentia mirificus 3 filer s machinarum bellicarum inuentor dijfic i limarum, fi abflrufamm rerum peritus, loannes cHJfumbeius Vjfumcaffanus eximia corporis magni- tudine, DE H V M. T H T S I O G N. ludine, bellicofus, {fi appetens gloria. Zenyal Perfa Caffanifilius excclfa flatura 3 & grandi- bus oculis y manu flrenuus, audax m prahjs, equitando 3 {fi iaculando excedens. Tamerlanes Scytharum imperator 3 corporefuit ingenti, Calidis neruis3 adeo firmo 3 lacertof que, vt Scythi- ci ingentis arcus cordam, quod pauci fimis praflare licebat 3 hltra aurem extenderet, cupreum- que mortarium pro fcopo fagittarijs in ludo propofitum3 emiffe harundinis fficulo per foderet xima pr aditus bellica virtute extitit>& animo indomito. Non deerunt HPhilofbphi. Zeno pro- cerafuit flatura y vt Plato m parmenide indicat fuitque magni ingenij, dialectica imtentor, {fi m Phylofophia 3et in 'Rep. vir [ane nobiliflimus3~)n indicant ipfius Columinafapietia plenifima. Zeno Cittieusproceraflatura , & gracili corporefuit,vt ex Apollonio Tyro Diogenes refert. Corpore mediocri carne, & colore. EXCEDENTIA igitur corpora magnitudinibus 3 {fi paruit atibus deficientia, quomo doimperfeElafiunt 3 quomodo perjeUa dictum efl, media autem horum natura ad fenfius optima 3 {fiperfeEltfflma quibuscunquefiipponitur inefie. Acfotus enim non multi exiflen tes 3 facilius ad mentem accedunt 3 nec enim pauci exiflentes 3fupergrediuntur quare perfeHiffi- mam 3 {fi adperficiendum quafuerintpropoflta 3 & adfindendum oportet moderatam effle ma- gnitudinem , APfediocrt flatura fuit Ruellius gallus, {fi infiribendofeheifimus. luflo humi- lior , vel quadrata flaturafuit lacobus T r inultius 3fed ingenti ffiritu 3 {fi vigore pleno} it alorum ducum celeberrimus. Corpore commenfurati. SI enimincommenfuratiafluti fitnt, commenfurativtiqueeruntiufli, & fortes. Ariflo- teles in ‘Thyfiogn. Sed bic yfius ejl loco a contrario. Et ad Alexandrum firibens ait. Ho- mo bonaflaturafit; nec nimis longus, nec nimis breuis. Polemon Adamandus in idaa ingenio fi tribuit ei corpus mediocris magnitudinis. Quadratum virum appellare fuhtus i fi Si- monides apud P latonem, & Ariflotelem, qui effit omnibus numeris abjolutus, quadratis fiatuis [ine manibus 3 {fipedibus3 cuiufmodi Hermes3 qui 'nTp&yuv: apudgr acos fng' [olebant y cum quadrans literis illujiribus notis dicatas ab antiquis fuiffe 3non altam ob caufam, ta* conticio, w forma, qua filaperfecta effet, abfoluta fit, illorum virtutem > {fi fapientiam mi nime fluxam > {fi mutabilem indicare vellent. Celfius medicina fecundo3 corpus flatura* medix quadratum vocat, habiliffimum effle inquit pracipue fi neque gracile > obefiim, gracile corpus infirmum, obefiim hebes efl . Columella de canibus loquens, quadratum trobat potius y quam longum , breuem ,fic {fi gallinas quadratas. Homerus Vltffem mediocris flatura dicit3 ingenio fi fimum y {fi fortem yfic etiam 7) ares Phrygius cum fuiffe feribit, corpore medio y & firmo fic eloquens Japiens, {fi)fortis . Atax Oileus corpore quadrato valentibus mem- bris y aquilino corpore3 {fifuit ineundusfortis, fagax. S/c Diomedes corpore quadratoforti, /# bello acerrimus y crebro calidus3 impatiensy{fi audax. Menelaus mediocri corporefla- turafuit y {fiformofus 3 valens ingenio, viribus. Brifeis non alta flatura corpore aqualifuit3 blanday~^erecundayfimpleXy&pia. Aeneas quadratus fortis,piusprudes3vt ex Darete phry gio habetur, luflinus narrat lNinum Semiramidis /ilium fuiffe flatura mediocri. Auguflus flatu rafuit breui3quinumpedum3& dodrante3 qua compofitione 3 & aquitate membrorum occulere- tur 3 & non mfi ex comparatione alicuius procerioris intelhgi poffet. Galba etidflaturafuit infla, vnde LIBER SECVNDVS. vnde maxima eius liber alitas, & iuflitia. SicZJeffafanus quadrata flatura, compactis ,flr- misque membris fuit liberalis, magnificus, & Calidus, vt in Suetonio legitur. Plautus in Afi- nariajuum Leonida commoda flatura, & intelligentemfuiffleflribit. Pilofi corpore. I2Y quibus totum corpus a fi eris, denfisque pilis obfitum infiexeris, illud tarditati.inerti #que afcribendnmputabis. Polemon .fiedofidamantiusbouinum ejfie dicit. cAnfioteles proble- matum libro querit cur aues . & pilo fi. homines libidine Vehementer angantur . & rationem ajfiert. quod multum humoris contineant. figenus illud utrimque natur# multi humoris conco- quens propter caloris copiam e fi. inditio pilus . ac penna . vel quod. fi multum inefii humoris .ne- que fi non a calore vinceretur.penn# anibus.pili hominibus poffint vnquam oriri .femen autem vel loci. vel temporis portione, vel ratione creari plurimum potefl. vt in aere. vt in vere. nam eius natura calida . & humida ejl. 6t in natura luxuriofi facit eumpilofium. Lepori vni pili in huc a intusfiunt. & fiib pedibus, vt oArijloteles ait.{fi} Plinius Villo fijfimus animalium lepus. Qu# Trogus confiderans in lepore hoc exemplo hbidinofiores hominu quoque hirtos ejfie dixit. Sco- tus ait. Cum Videbis hominem piloflim in carne. {fi cruribus. {fi in Ventre. & non luxurio- Jum, redde gratias Deo. Caligula fuit capillo raro, & clrca> verticem nullo .hirfiutus c#tera.lu- xuriofius maxime fuit. multosque dilexit commertio mutui flupri, infuperfororum inceflu.nulla- que illuflri ficemma abjiinuit. Vt a Suetonio habetur. Addar fi as vultu ferino. trux. hifiidus, multibarbus fiinis. fi pilis obfitus. velutt belua. fiultiti# maximum fiecimen. in cApollinem delirans, laudansfiefie. quod erat. & coma relicinus. fi barba fquallidus. & pectore hirjutus. contra zApolinem aduerfis virtutibus culpabat. quod ejfiet coma intonjus. corpore glabellus tan- dem cum eo certans fu# temeritatis bellum#poenas dedit. Glabri corpore. QVERIT zAphrodtfeusin finisproblematis. cur mulieres. fifiadonespiliscareant, mulieres quidem. quia fiigid# funt .foramina fui corporis fiiffiora habent. atque coar- elatiora. vis enim frigoris coar clare. conjlipareque aptijfima ejl. itaque exitus pilis denegatur, fiadones Vero.quia iuflo humidioresfiunt.excrementisque admodum redundant. H#c enim ratio ejl. cur loca nequepr#humida. neque pr#fiicca. fiaxofiaque edere valeant. HdImius. Pubeficit homo folus. quod nifii contingat .fierilis ingignendo ejl. vndeglabri adfoemineos mores 'accedere indicantur. ‘ cL - ' \ m ; * . * . . ** " . 4 v-* * \ 4 -i V % > •">. n 'rs. ♦> * ' - V i\ V ' *• \ t v • - \ \ V \ -s \ > + \ - ..... V *, •• \ . * •- v t v 'W ‘ . VU* I . -OjXUV),.. u I X . ” r - • t v Secundi libri finis, ia I Or BAPT. PORTAE NEAPOLITANI DE H VMANA PHYSIOGNOMONIA LIBER TERTIVS PROOEMIVM VP E RIVS pod flup er ciliorum tradatione, confli tu- tus erat oculis firmo flfedquia ipfli nobili fsimafunt corpo- r is partes, pineis prscipua Phyfiognomoms vis confi- flii,in proflent em librum deleamus. A prudentifsimis quibus ue ditium ed, vt vultus animi imago,fle oculi vul tus indicesfunt. Alij oculos animi for es vocarunt, quia ex eis foras emicaf. aAit Polemon. Oculi arcana cordis manifefla reddunt, quoniamfigna, qua in oculis cernuntur, i dola funt affeci to- num cordis. Loxus, referente (tAlberto,fer ibit, omnis phy fio gnomonis, perfelHp in oculis confiftit, oculorum figna potent tora eflfe est ens, qus m vultu confugi antur, &fi oculorum inditia confirmant illa, est er orum membrorum tunc fir- ma , ratafl effle dixit ficontr an afuerint ,prsu alentfigna oculorum, est er a ve- ro infirmantur. Plinius inquit. dfiu/la exparte maiora animi indici a ciihfihs animalibus ,vel homini maxime, i de fi moderationis, clementis, odij, amoris, trislitis, lst itis. Profedo in oculis animus inhabitat, hinc ilis mifer icor dis lachrims, hos cum ofculamur, animum ipfum videmus attingere, animo videmus, animo cernimus, oculi i ceu vafa qusdamvifibilem eius par- tem accipiunt, atque tranjmittunt ,fic magna cogitatio obese at, abdudo intus vtflu ,fic in morbo comitiali aperti nihil cernuntanimo caligante. oAphrodifle- us influis Problematis ait, Oh id nos,cum puduit,oculos deorfum vertimus,qui a Natura oculos animi [fle culum conflruxit, quippe cum est er as quoque affle dio- nes animi per oculos mt eligimus, videlicet cum angimur, cum ira famur,& cum verecundamur, quod cum animusperfbnam quampiam reuerendam affli cere, libere, atque alloqui audentius temperet, palpebras trahi deorfum a mu- fciilts LIBER T E R T I V S fculis cogit, quafiocculenspartem,quafacultas confiiciendiadminiflrari [olit a efl. (jalenus diurnum membrum vocat , Qf caput a natura propter oculos for- matum putat, cum illis totus confpiciatur animus, pf cerebro , in quo efl praei- pua animi facultas coniunxit 3 infinuofa recondit valle ibus fuperci- lijs , vtfierent, quafivallo obfepiente aalpropugnaculapartium toto corporepre- ciofifsimarum. Hi lucis vfu vitam a tenebris, pf morte dif emunt. De oculorum quantitate. Cap. t. QV l A multifaria efl oculorum confderatio, quippe de quantitate 3ftu, colore 3 motu, forma, 0* contuitu quoque multiformes 3 truces torui 3 flagrantes 3graues tranfuerf, //- mi fubmijjt 3 blandi 3 & fmiles. quantitate incipiemus. Oculi, vt cAriflote- les animalium libro ait 3fubiacent fupercilijs 3 quorum partes inferius 3 ff)fupenus tegentes palpe br Conciliator ab aAriflotele. Pi- fis Melanurus, oculata vulgo diftus3 oculos habet yfecundumfu* magnitudinis proportionem maximos. D E H V M. T H T S I O G N. maximos, Oppianus eum imbecillem, ff timidum dicit fmmopifeium omnium timidifjimum. Hepetus fegnis efl, nec a fuis Jfctiebus oberrat ob timorem, oculis efl maioribus,quam corporis pro portio requirat, Sed videamus ecqmdcPhilologi do chfimi de magnitudinis oculorum canfa di- xerint . ‘Democritus propterfuperfluam humiditatem magnos oculos oriri an. ei usque amplificationis caufam humidum ejfe, atque eiufmodi magnitudine pr*■.pr#Jiantijjimique tui mdres pr#fulgent. v * * ‘4 * rJ \ * -h *•/* L\ \v \ J *■ ) ■* \ \ V* ;1 « '■ \ »\ 'i *4" . • * 3. \ V \ v « A.* Vtritus tie eiufdem t oel ifiom animufashdium ingereret, hanc, y>t repetitam, obliteratam retccijfcm, ni prgfcnti exemplo nece(f.uiam cognowfiem • VMi LIBER T E R T / V S Valde parui oculi. OCVL0S valde paruos, animalium libro improbat, vt extremos, (y fi- miltter a Cjaleno eodem loco teflatum . Sed in ait. Quibus parui oculi, vt fimijs .pufi 11 animi funt,{fi referuntur etiam ad apparentiam. Sed Galenus. Si oculi cumparuitate fictam habuerint inconcinnitatem quandam,ac operationum vitium,tunc paucam fimul, {fi vitiofam materiam ofiendunt. Polemon, {fi zAdamantiusinfigura auari, afribunt ei modicos oculos. T orpedo oculos paruos habet, ey vafia efi. Parui, &c concinni oculi. VT nec magnos oculos Galenus improbat, ita nec paruos, quibus concinnitas, (f) opera- tionum hirtus ad fit, nam paucam quidem fed bene temperatam fubflantiam ofiendunt, ex quofunt conformati. oylrifioteles ipfe, yt Diogenes teflatur ,paruisfuit oculis 3 au- thoritate T imotbei zAthenienfis in libro de vitijs. Oculi mediocres. A7S[l M A LlV Ad libro aArifioteles nec magnos, nec paruos ait ejje oportere oculos,qui probentur, & fimiltter ab eo Cjalenus, Jecuriores recipiendum, cenfet. In GPhy- fiognomonicis vero. Aiedius ejl igitur oculorum flatus, qui probetur, qui mediocritatem quandxm magnitudinis habeant cafligatam. oAd itemfcribens. Cuius oculi fiunt mediocres, declinantes ad coelefiem colorem, vel nigredinem talis cflpenetrabilis intellectus, cu- rialis , (y fidelis. Et rPolemon in figura virilis, tribuit ei aciem bumidam, oculos neque ma- gnos , neque paruos. D E M V M. THTSIOGN. IKangulisocuiorum, t. ad oculorum partes deueniendum, & primo de angulis, Sunt enim anguli, njt zsArifloteles animalium libro ait 3pars inferioris 3fuperiorisquepalpebra 3 horum du- — pltcem v ter que oculos habet 3 alterum iuxta nafum > alterum iuxta tempora, Oculorum anguli longi. SI oculorum anguli iuflo ftnt longiores 3 maleficorum morum notam praebent 3 cArifioteles animalium libro3 quod a Cjaleno recitatur 3 (fi ex T rogo refert idem. Quibufcun- que oculi[unt longi3 maleficos ejfe tudicant. Sed quae de angulis oculorum zArifioteles3 Pli- nius eum irridens 3 fatis ipfi irridendus 3 perperam de oculisprotultt, ) Oculorum breues anguli. GzA LETS[V S ex his infert 3 breues angulos, velut inter hos medios laudabilis ejfe na- tur*. Sed zAlbertus perperam malitiam dijjofi tricis natur* innuere dicit. Carnofi angulorum anguli. '• > * * Ck CVLAR-ES anguli, qui iuxta nafum coniunguntur carnofi3 more pettunculorum, ® malitiampr in quorum anguli candore carnofi, (fi /an- guineis lienis fiubinde fujfiufos. qA Suetonio cibis 3 luxuru 3 & ludis deditus 3J*uus, (fi timidus defiribitur. zAl bertus non more pettunculorum 3fed vt Indetur in oculis mtlui dicit 3 & afiuti- am} (fi calliditatem innuere. Dc genis oculorum. Cap. 3. CRENAS dicimus palpebras fuperius 3 (fi inferius tegentes 3 quafi a genis contineantur. t Hos nanque veficularum infiar tumentes }fomnolenti*3& vinofitatis tefiesfunt, zAl- bertus barbare cilia hoc at, Dextris figuram inffiicus, qua fupra & infra oculos yejficulas tumidas habet. 'UcfJicuU LIBER T E RT / V S Vefficula* oculorum infra. VlBV S autem, quod ab oculis > veluti hejflcuU dependent, ebrio fifunt, referun y tur ad pafflonem,cytrifloteles in 7'hyflognomonicis: idefl inferior genafacile h effle arum inflar tntumefit. "Vinum enim, vt edici dicunt , cerebrum debilitat, vnde ijs, qui largius meru ingurgitant, ex cerebri debilitate inferiores palpebr# praegnantes vifintur.Suef fanus male putat rtflotelem de lippitudinibus, ff) fuperfluitatibus} veluti hejflculis ex oculis exeuntibus locutum fuijfe. "Tolemon, oyldamantius. Sub oculis vejflcuU h inolenti# nota. z/ilbertus inferius cilium grojfum y vinolentiam fgnificar e dixit. Vefsiculx oculorum fapra. A 7) HV C eodem loco . Et vehementer cadentibus, qu & capitis deflillationibus obno- xios reddu. Q nidus fomnum defcribens. „ tardaf cDeusgrauitate iacentes. yy ‘iJix oculos tollens > it erum , iterumcf relabens, ;y Summafpercutiens nutantipedor a mento. VeJJtcuU D £ H K M. T H T S I O G N. Veflicule oculorum infra, & fupra. EX fupradtBis c^Adamantius infert 3 vtraque oculorum vefiiculajuperior. inferior que tu- mens 3 Inrumque figntficat. Polemonis textus vix fententu ve fligi aferuat. Sanguinex genx, & craflfx. _ ? ui; t < | jV figura inuerecundi oArifioteles afiribit ei palpebras craffas. fanguineas.rPolemon, I J.aamatius apertas. 0 crajfasr Rhajes. Cuius palpebrae groffie inuerecudi. S anguino Ictia palpebraruprouenire dicit ex (anguine indigeflogrofo 3 vt infenibus3 ganeonibus. Inferior gena breuis. genainquit Albertus 3 retraUa, qua oculum non cooperiat 3 pgnificat in- teriturum ex nimia ficcitate fi efi ex infirmitate} imminere mortem. De pupillis oculorum. Cap. 4. SVNT etiam 0 pupilla oculorum partes cArifioteles animalium libro ait. Oculorum humor, quo videmus .pupilla efi 3 circulus qui circundat * orbis e fi 3 albugo vero orbem cir- c undat. *T Unius inquit, mediam oculorum pupillamfeneflrauit pupilla 3 cjfeque 3 ait agen- tes in T ribalis 3 &Jlhrijs ex ifigoni fententia 3 qui pupillas binas fingulis in oculis habeant,qui vi fa ejfiafiinent.interimantq; quos diutius intueatur.iratispracipue oculis, ft) eorum malum facili- us fentire puberes. 'Dicitur pupilla. 1fidoro te fle.quia ibiparua imagines a nobis par uuli, pupilli dicuntur 3 vel quia pura 3 q) impolluta efi vt puella. 'filiis figuram adducimus in qua latas pupillas contemplari licebat • £“l LIBER T E R T I V S QV l latas oculorum pupillas habent y eosparuis moribus obnoxios dixeris. Sed dAda- mantius laxitas foraminum pupillarum flultos, & reEhus notare dixity nam oues y & boues 3 ff quacunque animalia fluita funt y eandem affleclus aciem latam habent. idquemihi frequenti experientia compettum efl. v . EiCc kbntuf/ijntm ad xiuum effigiatis adducimus, qui adhuc [edu1* cura diligenvfjimi noflri Ferdinandi Im* perati vmus adfe ruatur, in qno parux pupillx deteguntur. Pupille oculorum parux. AT qui paruas pupillas habuerity cum fe) huiufmodi ferpentes ichneumones ,fimi matres reddantur. Libido perdicum maxima y dum incubat fatmina, c J Ai JNTlVS balet, qua Polemoni excedit, vel[ludio omifit. Qui pupilla- rum orles circumuoluenteSytanquam infequentes baluerint3 nefarij. Inaequales pupillarum orbes, & nubs caerulea, viridis, difcolor, tenebri- cola coium fronti fuperfupercilia infideac. SI prater idfignum (idefi inaquales pupillarum rotationesJ nuis cande a, viridis vel difco- lor eorum fronti infiderit ffeito eos a da mone omni generis nocumentis ladt , Polemon. Sed jdamantius. Si boefignum eorum fronti infiderit, tanquam nuis coerulea, viridis, di- fiolor3S/el tenebricofia juper jupercilia apparens 3 bos damon in domeflica irruens bona3 varijs arumnis vexat. Inaquales pupillarum orbes, & circum currentes. SJ autem nubs ipfia fiuperciliqs infederit, orles pupillam eodem modo comitentur, iniufii fimt, & iniujla opera patrabunt, vtpote cognatorum cades, aut coitus, aut nefarios cibos, vel qui idolis offeruntur, qualia Aiicenis Pelopem, Oedipum Lai filium Tbehs ficiffe a Tradico memorantur, &prafirtim fiipfi oculorum orlesfimper eodem modo vagi circum cur- rant . rPolemon. Sed jdamantiusfere aliter. St fiuperciliqs nuis non infideat ,jed circum pupillas orles circumcurrant, oportet confiderare3 an eodem modo fiemper currant, quodefi indi- cium eos nefaria opera moliri, aut cognatorum cades; aut coitus 3vel nefarios cibos 3 & veneficos. Orbes pupillarum conuerfi, coniun&im fe moucntes. QVl conuerfis orles circa pupillam baluerint 3 coniunBimfe mouentes, iniujla moliun- tur 3 eaque mala confilia perficiunt, ad qua animi furor concitat 3 quafi a peruerfo quo- dam damone exagitati 3 omnibus odio balentur 3 acpropterea aha 3 atque alta cogi- tantcs LIBER T E R T I V S tantes nihilperficiunt 3fedcunBaperuertunt, horum oculi arcana manifejla reddunt, quoniam figna3 quce iu oculis cernuntur3 idolafunt cordis aJfeBionum. Polemon. Sic habet cAdaman- tius. Si m motu circuli conuertuntur, & interim flatum ahcpuem 3 'Delmotum accipiant 3 ab his certe nil agitur 3fed tamen illi funt iucunda opera nefaria, fffl modo facere cupiunt > modo metu, & pigritia prohibentur. Prominens pupilla. QV l pupillam forisprominentem habent, cum totius fubflanti* latitudine, demens efl • fhafes. Dc oculorum fitu. Cap. NJ7«MC de oculorum pofltione fcilic et prominentia, & cauitate, nam nonnulles ex ip- fis natura ad interiora impegit 3 quidam quafi a fua [edeprominuli vifuntur, h*c mali- tiam 3 'velbonitatem reliquarum qualitatum oculi augent 3 'Delminuunt. oculos extra prominentes quare fol. 86$ Oculi multum prominentes. OCVLOSy quiffe extra mittant 3 zArifloteles animalium libro improbat 3 & fimt- liter ab eo Galenus. In‘Phyfiognomonicis autem, Tibi ex aliqua hominis3 {0 eius par- tium fimilitudtne ad afinum de ingenio pronunciat 3 ait fatuitatem innuere 3 ad afi- nos refert 3 quorum oculi plurimumforas eminent 3 Refert etiam ad apparentiam. zAd Alexan- drum fribens ait. Qui habet oculos fimiles a finis 3 infipiens efl, dur* ceruicis. ‘Polemon, {0 zAdamantius non omnes turgidulis oculis proditos laude dignos cenfet. Rhafes inuerecundos, loquaces, ft) flolidos facit. Plinius hos hebetiores putat 3 ratio, quod quanto oculos eminentior, eo plus diflat a cerebro 3filicet ab eius principio 3 ft) ob id ab eius decenti diflofitione. Oculorum prominentiam ex anteriorum ventriculorum cerebri humiditate prouenire autumant zAdedici, vel debilitate, ob idfatuitatem innuere. Prominentes oculi, tumidi, foueati que. PRO Adi N E NT ES oculi 3 quibus in circuli fleciem tumor circumducitur 3 aut con- tra yeluti caflrorumfojfa circumdederint 3 dolofii hominisfigna interpretantur ‘Polemon , & zAdamantius. Prominentes furfum oculi. O Ad PIES ereBi oculi leonisferociam 3 y ani tat em 3 & infaniam denotant > Polemon» zAdamantius vero ingluuiem arguere dicit. Conciliator infaniam. Deorfum DE H V M. T H T S I O G N. Deorfum prominentes oculi. IT TERSI tamen deorfum ,t an quam concidentes immites , ft) implacabiles denunci- y antur. Sanguinei oculi,prominentes. PET VLCOS , nguinolentos oculos, ebrio fosgulonesque indicare dicunt. Concilia- tor timidos, ft) inflabilesfatis inepte transfert ex Totemone, & oAdamantio. fodes hanc defriptionem cum fuperiori confundit. Oculi prominentes cxfij. ,T\ RO MlN ETSfT ES Ccefios oculos in quouisproffexeris, iniquos, & incompofit fuos 3 caliginofes 3 ff) intentos. Magni, & concaui oculi. OCV LOS vtique 3 qui concauifunt 3 vt a turpitudine abfint 3 magnos ejfe oportere di- xerunt rPdemon, & oyldam antius. 'Vetus rifotelts interpres ita transfert.Quibus vero plus concaui oculi 3manfueti 3 referuntur adboues 3quod fibi aperte contradiceret cArifoteles, nam dixit alibi, Quibus yalde concaui malignos ejfe 3 vt fi mu 3 qui parum conca- ui 3 magnamini ad leones 3fed oportere ejfe oculos neque concauos 3 neque eminentes3 oculi ergo plus concaui 3 quomodo erunt f (Jefnerus de literisgroecis bene meritus, interpretatur. Quibus admo- dum caut, mites 3 ad boues relatos 3 etiam male. fi bouis oculos infpiciemus, b#c non quadrabunt. E extus o7t @f'fquequaqueputantur, talesque eorum, quibus vifuntur prae- claros mores notant, In longitudine vultus oculi politi. QV 1 habet oculos extenfis, cum extenflone uultusy eji malitiofiisy nequam. An flo - teles ad Alexandrum, ex quo Rbafes. Quando oculi in corporis longitudinepofitifue- rint y callidum y g) deceptorem denotant. Ratio efl, quia naturaliter in humana f e tie oculi fecundum corporis latitudinem fituati funt y0fiin longum acciderit y monflrum prffe- ferunt y 0 monjirum in corpore, monflrum in anima. Sunt qui dicant ex nimia cerebri cahdi- tate prouenire • • Dc coloribus oculorum. Cap. 7. DE oculorum coloribus lequemur. Sed ut intelligatur de qua colorata oculorum parte lo- quatur y repetendum ex Arifioteleprimo dehifloria animalium 3quod tres funt ocul; par- tes y pupilla , quam Cjr biculus in hp rum medio locatus. Pupilla in omnibus animalibus nigra e fi, vel ad nigritiem tendt f quod in omnibus fimile y nifi quod aliquibuspurior, ydimpurior videtur. Sed orbiculus ille in omnibus animalibus y homine y (f equo exceptis in Jua cuiusque flgetie unicolor efl :Nam boueshtmc ni- grum habent y capr.*v- Kct' dicunt, {fi ab huius animalis nomine fibi nomen compar auit. Virgiltus glauca (a. lici a di- xit . T ertius magis ad viriditatem herbarum accedit. Sed fi nos recte animiprognoflica nofce- re velimus , oportet, vt c au fas y Vnde oriantur 3 cognofiere. Empedocles horum colornm c aufas ad elementa referebat, ffi glaucum colorem ex multo calore nafci 3 nigrum ex intemperata humi ditate, dominatur,dixit,ob idccefii noctu vident ex ignis multitudine oculos clarificante3 nigri oculi ex ignis priuatione ,&* aquidemus. Hi oculi fylueflres 3 ft) ferinos mores ofiendunt. Pole- mon . Oculorum c,e fit as agreflem hominem te flatur 3fed ea 3 qubi Polemonis textus non integer # ait enim. Parui oculiparuaspupillas habentes 3 illiberales herf 'pelles 3 gtfi auaros fignificant. Cxfij oculi ficciorcs. CkCVLI glauci ficciores 3 iniuHos homines arguunt 3 d bile enim ipfi exagitantur3 Po- f lemon3[ed adamantius, oculi glauci ficciores miufios homines arguunt, d bile exagi- tati funt 3fed non Coerulea, fonciltator. Glauci ficci 3feroces mores pariunt 3nam fi coefius color per fe agrejies parit mores 3 (y ficcus infuper fuerit, ex adujla ficcitate peiores euadunt. C*fi LIBER T E R T IV S 203 Cx(ij oculi viridantes. ElfJ T ffetics cffeitdtis illa3 qu* ad viriditatem accedebat , fcilicet olerum 3 Polemon. Qui autem oculos habent }jimiles viriditati olearum 3fortes viri fiint. Huwfmodi ocu- lorum c & deceptores. quarto folliget 3 oculi nigredinem ex ce- rebri cahditate prouenire fcnpfit 3 qiu fit per excejfum decoctionis fgnifleatque adujhonem terre- flriumpartium 3 ex quibus doliprofleifeuntur. . . cA]uilus oculorum color. * t ! . * * * , « ’h'\ • ■■ ™ ■ - ' - W •*: SzylfxW ■ AQVILV S color (jr alij fufeum yflue fiubnigrum. Huiupnodi colorejuit Auguflus. Hic color maxime in ouium oculis cernitur} & ob id ouinus ea ratione dicipojfet, qua caprinum antiqui dixerunt3 qui m caprarum oculis cernitur 3 quia hic color in ouium oculis repentur, ego floliditatem arguere dicerem . Flaui oculi.' * J . Jv . - • •* j t s. ,,. t • f. i - V '■ v ' ‘ . ‘ • - '• 'i ALTERA nigredinis fiecies adjlauum tflprem declinat, efl enim flauus color 3qui vir ginum 3 gg)puerorum capita fiepe ornat, atque in maturisfi-ugtbus elucet3vnde flaua fe- res . Cjalcnus in libro de methodo medendi de vino loquens. Vinum 3 inquit, quod non admodum fllendet 3fedpallcfiens 3juluum efl ,fid fi ~)>ini flauities claritatem habet fauum efl. cArifloteles in Phyfiognomonicts. Quibus oculi valde nigri declinant adflauum colorem ani- mofifiunt 3 idque ad decentiam refert. Polemon, fy) osldamantius. Oculorum color fiubflauus robuflum, ggfl magnanimum notant. Huiufmodi colorem Cjroeci ZaiQov locant, vel iAro Fuit Cafar, vt ex Suetonio habetur nigris, veget is que oculis > qua fi adflauum accedentibus 3 vi- gilantibus que , micantibus 3 gg) v eluti exilientibus, fimque elati animi figna praebentibus. Fului oculi. CV Ai flauus color ad nigredinem Vertit cum filendore, diciturfuluus, nam vnus color nonefl yfedexvtroque confiat 3 & quoniam nfier color 3gg) flauus fllendens pulcherri- , rnum reddunt oculum 3Gracis quafigratiofum dicunt. Latini rauum3 licet• Horatius rauam lupam dixerit3cum fit lupa nigri coloris, cineritio commixti. apud Ari- flotelcm fuluum traduxit. Hic color in oculis leonum 3 & aquilarum3 & vulturum clare cer- nitur .' cArifloteles pro filendenti fubflauo accepijfe videtur. Rauurn colorem in arietum, gg) canum oculis, laudat Ai. Varro . Porphyrius rauumfuluum ejfe dicit. zArifloteles inGPhy flogn. Quibus non glauci oculi 3fed charopi3animofi3referuntur ad leonem, aquilam. Auer- ; ces infuis colliget ait. ZJartus color medius efl, & intelltgitper darium caropum 3 & demon- flrat v It imam temperiem decoctionis 3 fg) efl minor, quam illa, qucefert nigredinem, fg) maior, quam illa 3 qu nonnullique c aprini,vt latine reddidit. Sedqua Arijloteles animalium libro dixit, aduerfiantur ijs y qua in phy fiognomonicis dixit, & ob id hunc librum Arijloteli adferiptumputant. Sed ammaduertendum quod AriHoteles ca- pris dixit y puto ouibus afribendum: nam oues oculos aquilo colore habent,(f ab eodem genus oui- Le amens habetur, & moribus jlultifimis 3 & omnium quadrupedum maxime ineptum. 2{epit in deflrta fine caufia, hyeme objlante ipfium fpe egreditur efiabulo ocupatum a niue, nijj pajlor compulerit abire 3 non vultfiedperit defijienSy mfi mares apafloribus educantur, ita reliquusgr.ex infeqmtur y quibus herbis didemus fatuitatem ouibus aficnbere capris prudentia, cum ipf met fiexto hijloria dicat. Caprae prudentes fibi opitulari videntur:nam & in Creta infula capras Jyluejlres transfixasfiagitta herbam dictamnum querunt, hac enim jficula e corpore eijciunt,ani- tnaha itaque, qua fecundum vniuerfum genus fatua dicuntur, nulla prudentia commendantur. cAdamantius jflendentes oculos capra tribuit, qJ ob id jlupiditatem. Khafies eiufimodi colore ocu losjlupiditatem fignificare dixit. Subrubri oculi. QVIBV S oculi fiiper eruhefcunt yflupidt fiunt oh iram, idque ad paffionem referas, quia ijs y qui in iram exagerantur, eruhefcunt oculi, idemque in Problematis rationem affert, quare irati oculis maxime eruhefcunty quiaprfe ojiendit, ft) vapores afcendunt/anguinei,Imde facies quoque rubicunda exi- flit. Homerus ira excandefc entem cA ntinoum ita defer ibit. „ olli flamantibus anxia curis. „ Corda tument, rui ilis ardefeunt luminaflammis * E: alibi. 5y candebant lumina flamma. eAutnoes D E H V M. minores vero mitiores mores ofientant. Calculi ianguinci in nigris oculis. ScJWGVlWEl calculi in nigris oculis, venenorum minifirum indicant, cAdama,h tius y fed in Polemone defunt. Calculi pallidi in nigris oculis. PzALLlDl calculi in eifdem oculis y mangones, qJ venenorum propinator es ofientant, cAdamantius, nec in Polemone hac ad funt. Calculi 208 DE H V M. T H T £ IO G N. Calculi caerulei > & flaui aequ id lft antes circa pupillam ordinacim currentes in oculis vari/s. OCVLl yarij, Mdamantius, imbecilles rTolemon, magis infu luis, quam in cjfijs fi- unt , & ad huc de uarijs Caefijs loquor oculis, cum circa horum oculorum pupillam c aerii lea grana milij magnitudine, & alia Jlaua ordmatim interfe eqidiflantia ficut monile, circa pupillam currant, eiufnodi oculi dolofum, &furtiuum ingenium maxime inter omnes ocii lorum fpeties fignficant. cAddit Mdamantius ,folertiae, mtelligentu fatis illis eH ,ftd funt mendaces. Calculi ignei, albi, fubalbicantes, pallidi, igneis admifti, fanguinei in nigris oculis, vel extra rota: circumferentiam nigredo igni admifta, fobalbicans 3 non valde ignea, vt longe nigrum repr^fentet. YT RIV S QV E fcilicetr.Polemonis, g-) zAdamantij textus mihi non 'videtur tU*fus, fed quod ex utroque percipere potuimus ,fcribemus. Fu lui oculi nigrorum fpeties funt, nam nigredo eos decorat ,fiin oculis nigris ipfis calculi vifuntur, ignei , albi ,fibalbican tes, velpallidi , vel aurei igneis admixti, velfanguinei, velfunt%qui in eiufnodi nigra oculorum jfetie calculos non habent, fed extra circuli circumferentiam habent nigredinem igni admijtam, yd calculos fubaibidiores, non valde igneos, vt a longe nigros reprxfentet, tales generofos homi- nis mores,prudentes, taciturnos (zAdamantius iujiosj bon & afpici- entes, vc irati folent, Sc palpebras referent, Si fubluceant velut ignis. ; v 1 , ... . . , ., . v Ni oculi, & commoti micantes, afipicientesquepvt irati homines folent, ff) p&l pebras referent, omnes hi incommodi funt, h & albugine interiacet,uarijs circulis difcolor efl,ut qui pupilla am- bitfubniger, q uero in extima parte albu co tingit fub albicas fit,uiridis,uel alterius coloris. Circuli in oculis candidi, imbecilles. 4.«.« - . „1 ‘ •«. ' ' "i A K . ' * , * % \ ; H ' v • . ■ — - ' • * " +■*■-' • • - * • s • ■ * r ** . *v v r- • . 1- . / I \ v t * ’ * -» vV- ‘i.' ' - - -- - ■ • - — - * ' . . V. ■. s vv •- . T > \ j \ . \ - v. ■ ' V l imbecilles oculorum circulos habent paulo candidiores, eorum omnium, quos dixi V J maximefunt imbecilles, fg)pauori obnoxij. Polemon, fg) cAdamantius. Circuli varij coloris. * ’• > * r ■ \ ‘ » «. -• ' • *- * - . * - ’ r f < ) -.• •a •- v \' • * v.' , - QVl*BVSCVN OV E nonfului calculi funt, fed orbita variegata in oculis, frau- dulentioresfunt. Adamandus, textus rPolemonis hiat,quia defimtfigna , Circulus fanguineus, anguftus niger , alcer fupra igneus in humidis oculis. SI fanguinei circuli fuerint, confidera colorem, & circuli magnitudinem ,fi circulus argu- flus, & niger, alter hero fupra igneus in humidis oculis, fi nihil in ipfis apparent alienum, magnanimum virum,prudentem iuflum,bonce natur*, ff) fupra modumflltos amantem. , quia ex Polemonis textu, hix qmequam mtelhgifas efl. Circulus inferior uiridis, fuperior niger. SI autem viridis ambitus fuperior vero niger, dolofum, iniuflum, pecunUfurem > tur- piter cum mulieribus conuerfantem. Polemon} ft) cAdamantius. Circuli coloris iridis in fi ccis oculis. SI autemuarij coloris oculi fuerint 3 fimiles colori mali puniti, fr) aridiores ,uamim homi- nem indicant, Polemon. cAliter oAdamanttus. Circuli va rij coloris, iridis colores refe- rentes in aridioribus oculis luxuriofum manifeflant, Qrculi 210 DE H V M. T H T S I 0 G N. Circuli iridis coloris in humidis oculis. RII coloris circuli iridem referentes in humidis oculis fortitudinem 3 animi magni- tudinem 3 integrum eloquium, & rectum concilium indicant 3 ijdem. , .. -> - . ■ \ « »-;>t . c.t ■ ' / ' :' ' • ..i • v'- Circuli coloris iridis in afperioribus oculis. SJ oculi truces fuerint. & in eis circuli iridis coloris referientur 3 adiram 3 $ ad Venerea opera propenjum ludie abis, ijdem. De oculis obfcuris, vel claris. Cap. io. SE QV ITVlfi dicamus de flendore 3 qui obfcuri, clari3 & flendentes oculi fuerint,nam ficut claritas, & flendor optimampreefagiunt morum qualitatem, ita obficuritas iniquam. H■ Tenebricofi oculi parui. SI parui, ft) obfcuri fuerint oculi, dolofi 3 malorum artifices, mutabiles, multiplicis ani mi. f oncHiator ait, c,Ad eorum augendam nocendam nil refert magnitudo, velparuitas, fid minores maiorem augent malitiam. Tenebricofi ,& caliginofi oculi* r. 1 4 V ' !»»'•„ • ♦ 'S * w * • f ' i. .V ", \ # • . . * . v- < i . . - *;> . QV t Jqalliditates, Pelemon, caliginofos 3 c,Adamandus, habuerint oculos, dolofos per- fidos 3 & intemperantes iudicato. Difcolorati oculi. QV l oculos difoloratos habent, timidi funt3 & adpajjionem referuntur; quia qui ti- met pallidus fit, ego per oculos dtfcoloratos 3 vti conualeficentes habent 3 intelligerem 3 qui inaequaliter colorati fiunt. in phyfiiognomonicis. Jn libro Problematum r eddit rationem. In metuendo color defritpartes extremas> maxime oculos. Polemon, ft) c,Adamandus in figura timidi oculos ei afcr ibunt turbulentos. T ruces LIBER T E R T IV S 211 Truces oculi. Mzsi H 0 Ai ET ES Secundus Turearum Imperator profundis , ac trucibus oculis fuitfsque minacibus crudelisnatur* immanis , octingenta mortaliu milita occidi[fe creditur fed remota illa fena atrocitate *quus.Sclynus decimus T unarii Imperatorpr* grandibus,ac truculentis ocutls%&intuetibus mortepropeff ir antibus f*iius,armobucrepitugau- desjngenioperfidus,afier.immms,atrox.S ohmanus Solimam filius trucibus oculi sfcuus in uiElo ria fractus in aduerfis ,f*derum ruptor ,fiibdolus. Selinus nonus Turearum imperator ferocibus oculis, & ore truci fuit, infn a fu o animo diram feuitie o flendi£, qui infanguinemgentilium fuoru immaniter def*uiret,vt e tui de extinguendo filio vt immanitateferas anteiret3monJlro, quam hominifmiltor 3 qui animo plufquam tartarico neminifiorum pepercerit. -a* .yo ;• - - '\f. . .. ..... v . . , r. *=•■, ,, . Fxdi oculi. ■ • 1 • . ,. ■ EST & oculorum ffeties, veluti obfcura turbata, fqualens inebulofa,fubliuidi~, fg) Vt ita dicam, cadauerofa ,f*ua, immanis, fg) mortem minitans , qualem ficarij, carni- fices pr afferunt: hi femper infidias , c*des, & facinora minitantur. Salufiius infgnis hifcoricus Catilinamfiedis oculisfuijfe firibit, & animo fuit impuro ,fcortator^adulter, facrilega, ganeo , infidus ,fieleflus 5 fg) occifor. Eiufmodifoedos oculos habuit Nero, vt d Suetonio deferi- bitur 3 quodfu* tyrannic* crudelitatis, & impiorum morum non leue fuit argumentum. | ’ * f Oculi obfcuri, humidi y & iuftx magnitudinis. OCV Ll obfiuri humidi, fg) iufl* magnitudinis conflantem, difiplinis habilem, inge- niofum Verecundum, timidum , fg)fireparcum hominem teflantur. cPol. zAdam. Lucidi oculi. CONT RJRII fupradictis tenebrico fis oculis funt, clari luminis oculi quibus fi con- tradixerit aliud nihil, optimos morespr*feferunt. Polemon. zAdam. Eadem concilia - tor. (ffi in negotijs peragendis, 0* ad quauis audentem, vt propefurori proximus fit. Oculi fplendentes fului,cum lumine. SI infuluis oculis etiam fflendor inerit, tales pauori obnoxios dicas 3 quippe omne negotium pertimefeentes, cunilafuffecla habent. Polemon, & oAdamantius. Splendentes nigri oculi. OCV Ll /fplendentes nigri ,prauos, meticulofos, & valde malignos aflutos homi- nes teflantur > ex ei fidem . Splendentes, nigri, fubridentes oculi. QV l huiufmodi oculos magnos, & fubridentes habuerint, ad omnes turpitudines leni- ent . Exeifdem. Splendentes, torue afpicientes oculi. OfiVL l humidi yfitornum contueantur, anintofes ,fortes 3fiuriofios, iracundos, aElio. nibus properos, temerarios 3 timidos addicendum * in fummkm nequi [imos homines indicandos cenfemus, rI)olemon, re Aius Adamanttus loquitur. Oculi fi toruiim con- tueantur y molefh yfi quidem humide afficiant, animofos 3fortes yfuriofos 3 re cie loquentes, a Aio nibus properos 3 temerarios 3 inelegantes, (SPfecordes. Splendentes, licci oculi. ARIDI oculiyprauos, &fcelcHosnotant. Udem. Splendentes LIBER T E R T I V S Splendentes coneam, parui oculi. SI huiufinodi oculi concaui, (fi exigui fuerint.peioresfunt, t amet fi prudentes exiflant.Junt infidiatores . diffimulantes propofitum. & omnia fimularttes, & omnia cupientes. Pole- mon. zA liter cAdamantius. Si exigui, (fi) concaui fuerint .peiores. crudeles. infidi at res, fimulatores. omnia cupientes. 7 Polemonis corrigendus, vbi *par *.zt V* le- gendum t>no?p:Ytr ex zAdamantio. Splendentes oculi, quibus funiculus imminet, fupcrcilia alpera, & palpebne erectx. ET fi huiufinodi oculisfuniculus imminet, (fi fupercilia afpera, & palpebra erecl & palpebraret, & afpedtus trux, & amarus. AT quibus tumfuniculus. tum palpebra, (fi fupercilia depofitafuerint, erit afieclus afi per, (fi amarus.peiora hac, quam qu’j« ’’■■ ■ i-' tVV- • ■ ' ■ •'■■■> ■">. SI qui tales fortitifuerint omlos3 infra fleBabunt, impudentia fignum , iniuflitU, cogi- tationis 3 ffi inanitatis, Polemon. Si oculorum partes inferius rimas agent 3 eadem fgwfl- cant, tg) impudentem 3 iniuflum 3 conflitj inopem, ffi ineundum. cAdamantius. .Stantes parui oculi. QVE MCVTSf QV E paruis oculis, £7* flantibus proditum inflexeris 3 auarum in dicato 3 ffi quoquornodo quoduis lucellum aucupantem. Pol. zAdam. .Stantes parui, prominentes oculi , qui frontem, &lupercilia contrahant. 1 frontem etiam vna cum fupercilijs in medium contrahat, homo efl que fluo for. fidem» Stantes, parui, prominentes oculi, &qui frontem3& lupercilia con- trahat , & corpus furfum trahant. SI cum his oculorum indicijs totum corpus Jurfum trahatur, olomon (fidoAdamantius deorfum dicit) iracundum, ft) violentum iudicabts. , r- , • ' „ ., -* •„ 1. . Stantes, parui oculi, frons exporre&a, & palpebra mobiles. HATLC optimam oculorum conftitutionemflantiumcenfit quam Pole- mon omferat. Oculi immobiles parui, humidt frons exporreBa 3 palpebra mobiles .vi- rum indicant curiofum, difeip Imarum amantem, nunc defefe mouentibus oculis filicet de oppofitis. Gr ft) referuntur ad apparentiam. Si enim in aliquo vehemens intellectio fiat in anima > flat vifus , Mrifioteles in Phyfiogn. T intturam albugi- nis in oculo Sueffanus ad naturalem caufam refert > quia ex humore melancholico , ex quofit tnge nium , tinctura albuginis in oculofiat, Se mouentes, ficut turbati oculi. OCV Ll fe mouentes ficut turbati fufficiojum, fidei expertem hominem arguit Po- lemon . Oculi 'velociter fe mouentes , turbati > fufficiofum , fidei expertem, oflentatorem magis, quam effectorem indicant. S'c mouentes oculi cum palpebris. QV l autem oculos > ‘Tolemon addit magnos, cum palpebris mobiles habuerint, impoten tes homines arguunt, quo ad animum. Udem. Sc mouentes cum palpebris oculi parui. OCV Ll parui y veloces, $ palpebra, quafemper moueantur ,pejjimi omnium indi- candi. Rhafes. Sc mouentes, cum palpebris immotis oculi. QV 1 oculos duntaxat, non palpebrasfatis mobiles habuerint, confidentes, & in arduis rebus audaces erunt. Pol. olidam. Circum fe mouentes, obfcuri oculi. OCV Ll omnia ffectantes obfcuri, hejanos, & libidinofos arguunt. Polemon. Oculi omnes circumuolubiles obfcuri >ganeones. cAdamandus. Sc mouentes tarde oculi. TcARDE autem mobiles oculi >fgnes, tardos, inertes, & malefenfatos homines argu- unt , Polemon 3 addit Mdam antius, & qui difficulter incipiunt, & tarde definunt. cAlexandrinus ait. Mobiles oculi iracundiam ex calida complexione, tardi exfrigida, timiditatem LIBER T E R T IV S 217 timiditatem ex contraria caufia notant . 5e monentes mediocriter oculi. \ X iam dtclis optimam motus qualitatem innuit AMotus mediocritas ocu- lorum dixi mediocritatem figntficat.zAuerroes quarto [alliget. Jtdediocritas motus oculoru cx mediocritate calidi & frigidi3ait,prouenire3uelut ex optima temperatura. De Vibrantibus oculis. Cap. i j. , f»1V- ; i) ■ '■ v. V"- TOTVAid f;oc caput in Polemone deefl.al Adamantio folii appofitu3hos oculos ita fe mouc- tes TrtLKhduw»? locant Graeci, ali a d iam dicia mobt litatisJfeties eJiynos vibrantes dicimus. , % Oculi vibrantes, parui. . 1 E S, paruique oculi dolofum hominem arguunt. oAdamantius. Vibrantes magni oculi. * • ''. , . ' ’ r. A*? f *T '• • r.»r * '?f i j r$r>'*T* ,!• I t ,vf, l E RcAT\[T ES 3 fi magni 3flolidum 3 & hbidinofium dicunt. dAdam. Vibrantes, tanquam falientes. 1BTfeATS[TES, tanquamexilientesmali,ft)hijuntoculi. idem. Vibrantes, tanquam falientes, grandes, fplendidi, & lucidi oculi. VlZRzANT ES vero 3 tanquam exilientesy%randiuficuli3fiflendidi3ft) humi dius co- mentes 3 ingentem commojirant jf iritum, & exceljdm3vt maximorum operum ejfieEln- cem animam 3 iracundos tamen ebriacofis 3 celeres 3 & non procul ab epilepfita3ft)fupra homines gloriabundos 3 qualisfuit AAacedo. Vibrantes, circumtumentes oculi. . • V ■ - - ; • \\ vqq v & ClRCVMTVFGENTES oculi, inamabiles, crudos 3gulones 3 falaces3cithara 3fijlu- la 3 mufiicaquegaudentes viros demonjlrant, alia ex alifsjigna coniecla. idem. Vibrantes turbidi oculi. CVLl turbidi3fialiafitgnaconfientiant, infidi3 iniujli & audaciffirnifiunt, idem. De oculis fe claudentibus. Cap. i 6. ES T etiam motus ffecies clau fur a 3 ft) referatio oculorum > diuerfimode hJ dJpeBus fubmoueantur 3 ipft ejfcemmatijunt. ftfl viri videri cupiunt. Udem. De oculis frequenter fe aperientibus. Cap. 17. l X1MV S de fefe claudentibus oculis ytiunc de oppofitis .fcilicetfe aperientibus. Aperientes femper, & valde flabiles oculi 5 vt aliquid meditantes. OCVLl qutfrequenter fe aperiunt valde, & perflant 3 vt aliquid meditantes 3 eorum animi conceptum, velftgmflcationem commoflrabunt 3 qiu res exfiiperiorum omnium ratione captabitur 3fl ficci 3vdi 3 lucidi 3 tenebro fi 3 magni 3parui .prominentes3 conditi, mobiles 3 & ciufmodi hxc recordans ex eorum phy [iognomonia tudicare licet. fidem. aperti LIBER T E R T I V S Aperti femper ocul*:,oWcuri3 humidi. O CV Ll femper aperti , tend roji, & humidi, accuratum hominem indicant, ijdem. Aperti femper oculi > obfcuri, humidi, & mitis afpe&us. l ad h*ec mitis eorum affeElusfuerit probi hominis indicia tejlantur. ijdem. Aperti oculi, ficci 3 fplendentes, puri luminis relucentes. OCV Ll aperti ficci 3 fplendentes, (p!y«r) pf puri luminis relucentes 3 impuden- tes audacijjimos indic ane. Jidem. tArifoteles in Phifognomonicis in figura impudentis tribuit ei oculos apertos, & fplendtdos yfc in ea "Polemon, oAdamantius. Oculi qui de 3in quit Rhafespatttes, & acute in tu et es, in uerecudiJu n t, cuius caufia ejl multitudo (jnrituu cu igne ejfudetiufe ad mufulos,et vulgo iaPlarifolet apertos oculos/tfxe in tue tes tnuerecudt ejfe. Apertis oculis dormientes. PLV RES cognofco homines, qui oculis apertis dormitant3 quid de eorum moribus profu- giendum f Ego timidos extjlimarem 3 quamplures hoc modo dormientes timidifjimos co - gnoui, ft) ad lepores referrem. Xenophon leporem apertis 3 {%) immotis palpebris dormire dixit. 'Unde cAegyptijpatens aliquod fgntfcare volentes3 leporem pingebant 3 cum id animal oculos femper apertos habeat, vtJcripfit Horus. Groci hos homines a , wtf* or vocant, idefi leporinos oculos habentes, kopuRavtUv morbum facium ejfe a pupillis oculorum, quas *dp j- & rupes alttjjimas habitat pro- pter timiditatem. Dc claudentibus fcfe,& aperientibus oculis. Cap. i 8. DlXlMV S de fiimplici aperitione, & refer atione oculorum, nunc de mixta ,fcilicet, qui clauduntur, & referantur. Claudeutesfefe, & aperientes oculi. OCV Ll fefe claudentes, ftfi rurfus aperientes infidiofos, inconfultos, deceptores no- tant. Polemon, cAdamantius. Claudentes fefe, & aperientes oculi humidi. SI humidi fuerint, prudentes, artium amatores. Pol zAdam . ; Claudentes DE H V M. -T> H T S I 0 G N. 220 Claudentes fcfe a aperientes oculi pallidi, & trementes. SI autem tremor ipfis inerit3 q) pallidi fuerint3 infamam3 mentis alienationem defi- gnant3 ijdem. „ De oculis nidantibus. Cap. 19. NICT ATS[T ES oculos dicimus, quifrequenter aperiuntur 3 & c lauduntur 3 alij pal pebri^aredicunt3Grecis eji *». Conniuenta oculi. QVI 3 timidi 3 quia in oculis primum mouentur. Et in figura timidi ait. Qui 3 imbecilles. Et in figura ornati 3 ait. Oculorum 3 qui velociter pal- pebrv^ant3 hi quidem timidum, hi autem calidum fignificant. cArifloteles in Phy- [ion. Tribuit enim ornato tardam ni elationem. Polemon, jdamantius. Oculi nictantes formtdolofitatem arguent 3 ijdem infigura timidi tribuunt ei palpebras velociter mobiles 3fed or- nato oculorum 3 vel palpebrarum motum neque tardum 3 neque Celocem tribuunt. SJnde corri- gendus venit dArifloteltcus textus 3 cum ornatus intra timidum 3& fortem verfetur. limus. Plerifque uero naturale 3 vt nictare non ccjfent 3 quospauidiores accepimus. Ego nictationem ex cerebri humiditate, & debilitateprouenire dicerem: debiles enim oculi 3 qui fe continere non l>ale ant 3 contremifcunt 3 ty) nictant. oAphrodifeuspoji Venereum coitum oculos pauli- ffer conniuere dixit 3 idque propter eafieri 3 quia in concumbendo ita nos voluptati damus, totique dtlabimur 3ln erigere oculos 3 animumque 3 & fenfumin fublime euehere nequeamus 3 quo fit, yt animus minus corporeas fentiat affectiones; debilitatur (p) cerebrumpofi c oitum3ideo, & ocu- li nictant, Conniuentes ficci oculi. QV 0 D fi conniuentes oculi cum ficcitatefuerint, infidias,fiaudes3 ft) occultum aliquod malum ordiri arguunt. cA damantius 3 in Polemone dee fiprincipium. Conniuentes diftortj, & fubpalhdi oculi. I tales difiortj 3 &fubpallidifuerint, fatuitatem tefiantur. ijdem. De non conniuentibus oculis. Cap. 10. de fupradiEtis contrarijs oculis non niClantibus dicamus. Non LIBER T E RT I V S 221 Non conniuentes oculi. AT contra, qui non conniuent 3 robuflieres, & inutcli fiunt3 cArifiotd.es tnfigura ornati, non conniuent es oculos calidos dicit, idefi audaces, &fortes, cum eiukcontrariumjit pe conniuentes timidos innueret. Plinius narrat, viginti gladiatorum paria in Caij Prin- cipis ludo juijfie ,mijs duc omnino, qui contra comminationem aliquam non conntuerent 3 ob idinuitdi3 tanu hoc dijficultatis e fi homini. Non conniuentes, & grauiter intuentes oculi. OCV Ll non conniuentes grauiter contuentes 3 nihil vnquam bonum efi id} quod moli- untur . Polemon 3 ft) (^Adamantius. Non conniuentes placide intuentes, & humidi oculi. NO 2Y conniuentes oculi, quiplacide intueantur, humidiquefuerint, curiofos,multa ani mo feclantes, amorofos} & faciles. ijdem. Conflantes3 & fine nictatione oculos fele- binus T ur carum Imperator habuit3 qui compofiti animi indices fuere. Non conniuentes pallidi, fubrubri, & ficci oculi. OfV LI non conniuentes, pallidi, Jubrujfi apparentes, ff) ficci, malitiam, iniqui- tatem , iram, demoniacam nequitiam 3 & floliditatem teftantur. Polemon fed fida mannus calamitatem dicit 3 ft) tmprobijfimarum rerum memoriam, iracundiam, in- uidentiam, q) quamuis aliam extremam malitiam denotabunt. Chrifiiernus Dacia 2{ex in- fidiofos, & 'vipereos oculos habuit 3 idefi igneos 3 non conniuentes 3 hei fixi obtutus 3 qui feras omnes nimia fiuitia fuperauit. i Non conniuentes in fe ipfos circumuoluti • n l autem & ipfiinfe ipfos circumuoluantur, magna amentia laborare fcias. ijdem • Dc mobilitate oculorum. Cap. n. '• ; ' ' v*- ‘ >; H HVHC oculi motum osiriflo toles 3 ‘Tolemon 3 & adamantius«vocant, nos veloci- ter mobiles, fiuepraecipites dicimus,ahj acutos interpretantur,cum vtrunque figni- ficet 3fed d h erit at e maxime aberrant, quumPhyfiognomones hos oculos aferibant acci- puribus,aquilisreliquis rapacium animalium. - •• Mobiles oculi. • • -v r H 4 v' ‘ r- • f QVI oculos fatts mobiles habent, raptores indicantur, argumento accipitrum, zslriflo- teles in Pbyfiogn. a quo Polemon 3 & c,Adamantius. Oculorum motus preceps 3 rapa- ces indicat. Peracris iudicij vir Lucianusfuum de/cribentpfeudomantem nAlexandm maximum latronem, quippe qui non Jyluis 3& montibus ,fedin ipfd duitate fit latrocinatus, oculos dixit habere vehementer acres 3 qfl verfatiles. Ai obdes D E H V M. THTSIOGN. 222 Mobiles& acuti vifus oculi. CVlV S oculi velociter fe monentur, & e fi acutus, talis homo efi latro > fraudu- lentus , & infidelis, ex quo ingenium, ex ingenij fubtilitate procedit alterius deceptio, q)furtum. Mobiles rubei oculi. SI yero oculifuntrubei, ( fffi mobilesfubinteliigendum) ille, cuius funt, efi animofus fror- tis, & potens. idem ad c,Alexandrum. Hos oculos vt diximus, zAnfioteles rapacibus aui bus affignauit, aflures enim, ff) accipitres, qui mobilibus, fg) [anguineis oculis cernuntur, pugnatiores alijs funt, tg) de pertica in afiantisfaciem femper volant, & pugnam appetunt. Lufciofi oculi. OCVLl fubcdecutientes ( KctTiwetvmpi j zArifioteles in fedPolemon imbe- cilles (diJpalpebras coniungentes (eV/#*'aa»?t«t J Adamantius caecutientes ( ’*a «- x trrt? J androgtnos notant, nos textus omnes fubdimus, vt mutua ope corrigantur 3 & videant leplores monflruofas interpetrum tranfiationes, omne aliudpotius .quam de oculorum physiognomoni a tra Piare Irideantur.Lufios vero oculos habentes yqui ad lucernam minus vident, femper improbi habiti funt, natur* defeplum oflcntantes in principalibus membris, ob id lufiis moribus. (j* operibus iudicandi. Politianusfublufrus fuit. peracris vir indici j, i rige- nijque yfed afiuti, aculeati, occulteque liuidi, quum aliena irrideret, ffrfua a probro iudicio ex- pungi non pateretur. Alteram palpebram iuxta medium vifum dantem congruentem, f urium attollens, placide, & molliter intuentes. QV l alteram palpebram congruentem ( eVuSI/Jamm J iuxta medium vifum flantem, & quipalpebrasfiipra oculos reducentes, molliter intuentur, androgini funt. ab oAnfloteletn Phyftogn. Qui palpebras medias comprimunt, £57* vniunt, &vtrin- que ,vt expauefcentes. retrahant, m*chi, f0 ipfr homines funt. cAdamantius. Si inmedium palpebras comprimunt, & vtrinque expellunt, & lufiofifint, hos fi m*chos dixeris, non pec- cabis : fimi liter Vtrinque comprimentes, vel retrahentes iudicahis. Palpebras cumpiimentes > & vtrinque retrahentes molliter 5 & placide intueantur. QV l palpebras congruentes .omnino hi molliter, delitiose intueantur .effeminati funt, fgfi ad feminas, & ad decentiam referuntur. in Phyftogn. Qui alteram palpebramfupponentes (orrtr J fubuertentes ( p* / J lufiofi, placide, LIBER TER¥1VS placide, molliter pie intueantur, fe formantes, ac fingentes, & plurimum formae indulgentes, adulterini. Polemon. Qui alteram palpebram fupponentes, & fiibuertentes, & ftmul bumide, placide, 0 moliter intueantur > dehtiofi 3form0 t i * -d i *-b . D ?U0 . Di yi De oculis ridentibus. Cap. 11. y. '■ \ - DIXI Ad V S de motu oculorum, nunc ad alias qualitates accedamus fcilicet , qui rifi- biles, 0 qui trifiles fuerint, namplerunque ita ludibundi vifuntur,vt eos afficientes,non folum oculi ,fed eorum caufa , (jr totus vultus ludere, & ridere yideatiir. * Hiprdeipue oculi in mulieribus vifuntur, qu«: ‘ x- V" “ .1 r ■ . >- • OCV Ll, in quibus voluptas qu& minaci afpe&u oculi. I autem aperti oculi. & minaci ajfeElufuerint, iniujla al ipfisgeruntur opera. Pol. Ada. Ridibundi, patuli oculi, & ficci. .... . ■ ■ t »■ • ' - ‘ 'iUliJ--) .. .i SI qui lus yalde paculos, ff lotabundos oculos inflexeris . infidiofos iudices yfi ficcifuerint. rPolemon. valde autem ridibundos. 'infidiofis. & iniquarum operumfati ores pro~ gnoflica.profertim fficci fuerint. zAdamantius. \ • * * * v i H \JJ e **' * ■* \ t Jv> 4 \ Ridibundi 3 & humidi oculi. DE EST in Polemone principium. coniungitur procedentisfinis non fubfiquen- m principio. malos mores. wd/oj ?w/ ajfe cius notant .fed yanos. abfiquc amore. ff intemperantes. zAdamantius fupplet. lS[am humidi non malos quidem mores }fd yanos y rudes y imprudentes amore carentes , & intemperantes notant. "> - •.y V . - V- i ’ Wl\* ‘'.‘rT-A i j .tiiCUU*' •• ! t Vi; r . * V -VO livi\ v v.ivV ■ • *• wvv*. ’ ■ ■ •> -v-v-’’' *:■ Ridibundi hnmidi oculi, palpebra remiflfe, frons longa, tempora vtrinqucproduda. OCV Ll ad rifum hilares y humidi y palpebro remiffo .frons longa (fed zAdamantius mollis, abfurde fatis) tempora vtrinqueproducta mores decoros. iufiosy humanos yptos, hojflitales y prudentes 3 optimo conflitationis 3 beneuolos y & cantate plenos ofiendunt. Polemon y . De oculis triftibus. Cap. NV N C de contrarijs oculis hilaribus yfiilicet trifilibus. Cjroci p/^hk. ' .. .... * « » •• - - . u:. t Triftes, & aridi oculi. SI aridi oculi fuerint, fjfi trifiitiam pr offerant, furnmo affabilitatis hominis argumenta di- xeris . Polemon. Sed Adamantius noxio plenos dicit.melius, cumfemper ficcitasmalum in oculis adaugeat. quod mendum in textu nonfolumfufipicor .fedpro certo habeo. Triftet LIBER T E R T I V S Triftcs oculi, fupercilia comprcffa, frons denulfa, & auftera. SI autem comprimant fupercilia3 ficitt demijfa, (Tfrons demijfa , (spfimul auftera 3 fidos, pios, probos 3 boni confiltj, & prudentes notat. 3 ex fPolemonis textu , hix quicquam percipi pote fi. Triftes, aridi 3 frons afpera, obtutus intentus, palpebrx redse. QV 0 D fi accedat frontis affer itas 3 & intentus obtutus. palpebr , •, ;, , ; . j - i$rolVXV-;\ V 4 • v '*»V 4> 1 V « . V A y * . cA hac fi tremor aderit, non multum aberunt afacro morbo. Polem. Adam. .:: udo rris vjx jb hr. i i :ote fi Surfurn euntes, & pallidi oculi. SI pallidifuerint, crudi, infumam,timidi3inuidentisquewgenfig) homicida • Vol. Adam . «u\*. v.n~/\ * x .i t 'i f Surfum euntes fubrubri oculi. . t. vq\\\? ss\ 'AVv.?4 SI fubrubripotiusexifientes (u&kkov, vt cAdamandus, non nigricantes, vt Pole- mon) & magni3 bibaces3 aleatores, ( yvhwvQoi, non ?t/A«x«^o13vt ‘"PolemonJmulierof3 canibus oblePiantes immunda loquentesintemperantes (*>£*t*/ , non H*ruv- * vt ‘Polemon) (fi) fiupidi erunt. Fhafis. Oculi furfum yerfi, vt oculi bouum, &fubruffi, (T maximi, de- notant hominem fioddum 3 dementem > bibacem. Eadem ab eo Conciliator. , ■ - s -x • •» \ S' \\ * rrt \ , \ , ,._ci • ,* •' : x- ■ ■ • '• ' ■ . >>. ■ . Deorfum euntes oculi, & fupplices. ' .. ; , • Cj. CFLI deorfum tendentesfupplices3eadem qur Polemon) quodru- fiicanum animum & iya monfirant.oAdamantius molefios3rufiicatu ir<*3&crudeles. Surjum D E H V M. T H T S I 0 G N. Surlum alterum euntes oculi trementes, & halitus afpcr, & denfus. SI alter oculorum furfiim, alter deorfiim ibit, pp) tremor ipfs inerit, & cilia comprimant, & medium plus afj> erum, pp) denjum referat, ( d/ldam antius vero pp) halitum a forum, qJ denfum referat ,fane melius J hi in fine adepilepfiam deuenient. % De limis oculis. Cap.' 14. NVTS[C de limis oculis, idefl obliquis, vel de f rabonibus loquamur, fommunis e fi Phy fognomonum opimo ,f rabones peruerfe mentis effe, p) natur* monfira, defecit enim natura in eorum formatione, pp) quia defecit circa cerebrum, ex quo formantur cculi,ma ximus ejl dfetius, cum nobiliffma fit hominis pars cerebrum} ob id mala fgntfcare. Outdius Inuidi* oculos obliquos tradit. „ nufquamre Fla acies. Statius oculos toruos configit, quaf atroces, & minaces. „ Hic torm 'Taliadis angues. T aurine tueri olim adagium erat, pro eo quod torue. cArifophanes <^Ae [chylisfaciem ira- tam exprimens id memorat. Plato demonfrat Socrati fuijfe morem taurinis oculis obtueri, fp) apud Pollucem odijfgnum limis oculis afficere. Durat adhuc loquendi modus. Jnfiar tauri tuetur, qui abiFlu lanijeuaft. Mttila Hunnorum Rex torua oculorum nictatione terribilis fuit, toto ore feuitiam ffirabat ,fupra omnes barbaros ingenio maximefero agrefii fuperauit\ humanigenerisferaleportentumfuit. Retorti ad dextram oculi. tlisDo ihtl j f-;nV*t,7\ OCVLl peruerfi, ad dextram euntes [fultum notant. Tolemon, & cAdamanttus. Ego hos ad hircos referrem, & luxuriofos dicerem. Hircus animal tf hbidinoftm, quoniam libido oculos contrudit tn angulorum angufias, quos vocant hircos, authore Suetonio tn vitijs corporalibus, pp) Virgilius. „ Tranfuerfa tuentibus hiras. Quoniam libidinis, qu* in hircopr*fermda efl, illicpromantur fgna \ zApuleius Gramma- ticus , quod illic:hareant oculi hir equos dici opinatur. Jfiodorus ipftm hircum animal ab oculis hirquos, idef angulos conuerfis appellatum autumat. Limos oculos Veneri, pp) amafifs tribu- unt Poet*. cApuleius de F otide. zAd meconuerfa limis, pp) morfcantibus oculis, 'F lautus in milite. Office me oculis limis 1 Rofcius Gallus a [f Catulo maxime dileBus, oculis per- uerfisfuit, & ob id amabilis, eleganti forma, pp) optima indole ab eo defribitur, vt de eo epi- grammafiripferit. H*clor flrabus erat, ppfi amoribus aptus} vt d Darete Phrygio defribitur. Menander fuit afieffiu flrabo ,fed ingenti acumine infigui. t Retorti LIBER T E R T I VS Retorti ad finiftram oculi. Q J Irero ad'finifiram ierint , luxuriem ftgnificant. ijdem. Retorti ad nafum oculi. SJ yero afficient ad nafum introrfum ,gratiofi, y ener ei, amicaliles > amorofi. ijdem. Oculi ftrabi, aridi, patentes. . ,, - , \ ' *» V £> * '' • . ' ,* .. j! .1 •.'■■■■- " - v. • SJ ruero aridiores 3patentescjuefuerint, non tremuli > non mati, improbi £ue, necjue gra- tioji, amorofcjue 3fedverecundi, & iufti. ijdem. Strabi > aridi, patentes, & tremuli oculi. f ' Sr " * % r * ; ■- *' ; ' SJ vero aridi patentes ,flrahi j & tremuli fuerint, malefiei,@J audacijfimi funt, ijdem, fedPelemm addit trementes iachrimeji. TERTII LWXJ FIHIS. 10 I O» B A P T. P O R T A E NEAPOLITANI DE IIV M A N'A PHYSIOGNOMON IA LIBER Q_JV A R T V S- P R O O E M I V M- A AA adnouifsimam operis partem deuentum ef , vbi, qua'Jupertoribus tribus libris de finqulis humani corporis partibus fcripfimus, omnia in vnumfgna,qua hominem demonfrant diuerfs virtutibus , vitijsq'T praditum colli- gemus , non pofunt \ ob id iuflitia alienum bonum videtur 3 agitque ea3qua alteri conducunt, aut Principi, aut Rewublka, & ea non pars virtutis 3fed integra virtus eft. Contra vero iniufli(unt, 0 illegitimi 3 & iniufla volunt, & iniufta agunt 3 omnium vitiorum pejflmum efl . Phyfwgnomones 3 neque iufii 3 neque iniuflifiguram appofuerunt. os ex fignis, quorum ipft ffarflm meminerit, eas formabimus. Chrysippus in libro de honeflo 3 0 voluptate defcribit iuflitia imaginem apiboribus 3rethoribusque antiquioribus ita depingi folt- tam. Os y oculos 3 & hultum venerandis coloribus 3 forma 3 at que filo virginali 3 affebu vehe- menti , 0 formidabili 3 luminibus 3 oculorum abibus, neque humilisy neque atrocis, fedreueren dee cuiufdam triflitia dignitate. Sed ne delineationes quidam difctp Unarum philofphi fauitia ima ginem tflam 3 non iuflitia dixerint, huius imaginis fignificationem adiungemus. Iudicem, qui iuflitia antifles efl, oportere ejfe grauem 3fanbum 3feuerum, incorruptum, inadulabilem, con- tra improbos 3 nocentesque tmmifericordem, atque inexorabilem 3 erebumque 3 & arduum, & potentem vi, 0 maieflatem, equitatis 3 heritatisque terrificum. Dicitur virgo3 indicio eam efl fe incorruptam, improbis nunquam concedere, non fermones blandos, non purgationem, non de- precationem , non denique quicquam aliud pati. 'Vultu graui 3 affebu contento, & toruo 3 vt iniuflis terrorem incutiat, tuflisfiduciam praebeat. Ego iuflos ad leonem referrem. Scribunt enim authorcs leonem dolis carere3 & iuflum ejfe in hlcifcendo iniurias tantundem fere Udit3quantum Ufus efl ipfe. Hiftoria efl. Equitantes inuenerunt tres leones quorum vni quidam ex eis fagit- tamimmifurus 3 aberrauityfagitta prope caput ipfius traieba 3 quod animaduertens leo ,/ubfli- tit, cateri duo praeterierunt 3 qui priusfagittam emtferat 3 lancea confodere conatus efl3fed iterum vano tbu percu jfit terram, 0 fimul de equo ad terram delapfus. Leo accurrens, militis caput in galea percufit, comprefit, Lfitque yfed non vulnerauit 3 mox alios leones fecutus efl. Scribit cAuicenna 3fi quis telum leoni immiferit 3 vt nil Udat > autparum 3 leonem irruere in illum (ole- re , & minari, non tamen interficere. IVSTI Ad leones. CORPORE commenfurati. Color capillorum ob (eurus. 'Vox grauis, concaua, 0 inflexibilis, vel media intergrauem, & acutam. Oculi magni 3fublimes3 prominentes, fulgidi 3 & humidi3 cum aqualibuspupillarum orbibus, Winferior orbis, pupillam ample bitur anguflus, n*ger ,f perior vero igneus in humidis oculis3 »//ipfis appareat alie num. 'Veladrifum hilares, humidi. '"Palpebra rcmifie. /><>«/ /owfd <**/tempora vtrinque porrecta. > Iniufli DE H V M. T H T S I O G N. iNlVSTl. OCV Ll, cuius inferior pupilla orbis viridis ambitus 3fuperior niger. Uel glauci, fic- tiores . Vel flantes fubruffi, indentes > ff) infia flpeB antes. Uel vibrant es turbidi. V el fiefe claudentes cafligau magnitudinis, Jflendentes cum Uuifronte 3 fg) ficti. Vel ridi- bundi 3 fg) qu* extra oculos fiunt 3 vtfrons ygen* 3fuper cilia 3 labia moneantur3 vel ridibun- di aperti 3 & minaci ajfeftufixi. i*. ‘v \ \l \ V. * •*. ; ’ ' * V * ?• V/ ' * •• jti \~v, \ De probi viri figura. Cap. i. CO Ad IT gg) alie- nis malis gaudentis. IMPROBI. FM CIE e fi deformi. cAures long* 3 gg) angufl*. Osparuum exterius protenfium. Den tes canini longi, exerti y ggp firmi. Loquela velox 3 (ST pr*ctpue fi gracilis vox fuerit 3 vel qu* e naribus effertur 3 hei difficilis. Collum incuruum. Gibbofius. Sedtgitus. T ibi* val de graciles. Pedes gibbo fi, infra concaui. Oculi pofiti in longitudine hultus, vel circa pupillam conuerfi, coniunStim fle monentes , Jflendentes 3 vt marmor 3 aridi 3 velJflendentes nigri. Vibr tes 3 tanquam fialientes. conniuentes 3pallidi 3fubrubri 3 ficti. Male LIBER Siy A k E V S JMzJLE MORATI. AV 2{E S valdlparua. Metaphrenum valde curuum. Humeri ad pe cius contYacli> ft) corpus effraSlum. Oculorum anguli longi. ; IjHSID 10 SI. Ad Vulpes,lupos, & ferpcntes. ADzJMANTIVS vulpis ingenium dolofum, ft) inpdiofum ejje inquit. Mriflo teles mulieris ingenium infidiofum3 vtpardalis. Cicero de natura Deorum3 Vulpecula ait fraus ejl, Vulpinum ingenium femper aliquid molitur mali. Et complures apologi\ Ex vulpis calliditate zAefipi, ft) aliorum nomine leguntur. Capilli nigri 3 & criffi. folore "Valde rufi. Vel calui. Facies macilenta, Gena rotunda . Tempora caua. farnis color ni - ger. Os panium exterius protenfum. Labia exilia in ore paruo. Mentum valde difeiffum. folium breue. Oculi fblendentes 3 coneam 3 parui, velfefe claudentes 3 & rurfus aperientes. Vel conniuefitcs ficci 3 "Velridibundi c aut} "Vel ridtbundi patuli 3 (T feci. Supercilia inclinata deor- [um 3 mtuentes 3 quaji latenter. i } , < ' DOLOSI. Ad Vulpes, yfethiopas, & mulieres. OC V L l flantes cafij obfcuri. Vel vibrantes 3 parui, vel ridentes ff) hilares. Velpro- minentes , quibus in circuli fpeciem tumor circumducitur, aut veluti cafl.ronim foffa cir cundederint. Velconcatii 3 ft) exigui 3 velcon&aui 3 intenti 3fiibterflucntes. Velcarulei3 vel "Valde nigri 3 vel obfcuri luminis 3 & parui\. Vel obfcuri, & cahginofi. Vel varij, in quibus circa pupillam aquidiflant er currunt calculi flaui 3 vel in quibus orbis inferior iridis 3juperwr niger. FMLLVAC\S. Ad apparentiam, « s. > >*. y i\ii*, ni/;*. * **; ''A ,: . I • W"Yl:>-yV' \~V- • VV. X + * . •.•/Y v i - % ' i %*' SVFERClLlcA pilofa, & conhfnEla. Loquentes manus, ft) capus moucnt. Fa- cies parua crocea. Oculi valde concaui Oculi poftti in longitudine vultus. Vel equi eno clau duntur 3 ft) referantur. FV RlS, RM P MCIS. Ad lupos, aquilas, accipitres, coruos, & aues rapaces. i v 5» LV P iA pro meretriceponitur 3 propter au aridam 3 & rapacitatem. A lupofaBa gra- , ca meretricum nomina 3 Lyce, Lycoris, & Lycenis. Romulum 3 ft) Remum non a lw- po, fida meretrice nutritos dicit Plutarchus in Romuli vita. Sunt qui dicant nutricis am biguitate fabula ttorntn dedtffe 3 nam ft)feras meretrices communi yocabulo lupas vocamus, fornus rapax efl, ft) naturaprocliuis ad furtum 3 nam cicur femper pecuniam 3 & omnia> qua ferre potefl 3ftb lapidibus, &foraminibus addit. Danthes zAlaghierius vernaculus poeta pro auariiia 3 ft) rapacitate lupam depinxit. „ Et viia lupa, che di tutto brame „ Scmbraua carca nella fua macreZjZsa, '£t'paulo DE H V M. T n T S I 0' G N. Et paulo pofl. „ Et ha natura fimaluag oja3 e ria, „ che mai nort empte la bramoja ‘voglia, „ che doppb //pajlo hapiu fame > chepria. Mures yaideparux. Supercilia coniuncla, &pilofa. Najus valdeparuus. Mfa mis val de parua, vel graciles, & angufiU. Vel cum digitis longis pleniores. Vngues curui. Oculorum inf rior orbis viridis, fitperior vero niger. Oculi mobiles, ff acuti vi fus. 'Vel magni3 ff commo ti micantes 3 iracundis fimiles y & palpebris apertis patuli3 quales in lupis3 pp) apris apparent. MALlG?&mulieres1. • vv V.V\uu\ - n./.aVv.y.vVA FR 0 7Y S affer a cum tuberculis,&foflulis. Lalpebrarum pili curui. Facies parua. Gen*graciles, Co/or valde ruffus. Loquela modefla 3 vel acuta 3 & fiqualhda. Collum breue. Vel inane, ft) imbecille. Pe cius pilofiim. Venter durus. Manus valde paru • * i •. ■. ••■ jijr • - S cauum. Loquela jubflauida. Oculi objeurifoedi. ' iwm. MS«\l • r -r 1 • T r • -s VENENO PLENI. IzABlzA exilia inferiora , ad caninos dentes tumentia» J . H0MIC1DJE. Ll cA pilofa, coniuncia. Imqtiales orbes circa pupillam currentes. Ocii liprominentes,ficci. Velfiurfium euntes} pallidi, ' . n " .. # f » •' - \l vfv 1 Dc infidelis, &.fkkiis viri figura. Gap. 4. CONCOMITATVlf iufiiitia fides ,ht diximusL^ndefidelis,et infidelisfigna colligemus. •r v '•"* ‘v* : . ?,*: ttt&Vttttusoi 'i ' 'l ~~ FIDELIS. . ; • OCV Ll mediocres , declinantes ad caeruleum colorem, vel nigrum. Vel oculi ad caeru- leum colorem decimantes, magni flantes, & fio lendem es. Vel trifes3 ct fupercilta com prejfa frons aufihra, ft) demtjfa. JN FIDELIS. CzA PVT valde paritum. cum inconcinna figura, (st dorf imbecillitate Frons affiera monticulis, ff fo(ficulisplena. Humerijurfum eleuati. Adatius cAngtifla , et graciles. Oculi caui, exigui ficci, olfurt, g? 4m/z, hei obfurr, fg) fiqua lentes Velje meuen tesfcut turbati. Velobfcuri, aridi que, vel mobiles, £7* 4c«z/ vijus. De prudentis, & imprudentis viri figura. Gap. j. EX intellectualibus quoque virtutibus prudentia ejl. Et prudentis hiri proprium hidetur confidere de ijs, fibi bona fiunt, g/ h tilia, ijs, fiunt ad bene h tuendum in vniuerfum. V nde ft) prudens, qui ccmfiultatorius. CPcrides prudens exi (limatusfuit,quia <& qu quod aliter fe haberepotefil, opinio, pruden- tia herfatur. TXfiVDENTES. Ad mediocritatem. CORPORE parui. Caput paulo maius partio. Jn fneput, occiput protenfum, Periclifwjfefertur.Capilli in pueritia cani.F ros quadrata iufiie- ro lupra igneus in humidis oculis, £7* fi nihil m ipfis appareat alienum. Vel circuli iridis coloris tn humidis oculis. ‘Velfe claudentes , fg) aperientes humi di. V elfeje claudentes, recti humi- di, iufhe magnitudinis 3 fflcndentes cum Uut fronte. Vel adrifum hilares, (ST humidt, fg)pal- pebra remiffe, fons longa , ad tempora vfq; producta. V el trifles h umidi. V el trifes fi com- primantfupercilta 3 & frons deipiffa fmul3 fg) aufer a . <■ IMI*KVT>E*NTES. Ad afinos, apparentiam, & in- decendam . EI V S contrarium imprudens efl. Imprudentia autem efl iudicare peruerse de rebus£7* perperam deliberare: nequire vtiprafentibus bonis, £7* in falfam adduci opinionem de ijs, qua ad vitam 3 pST bona honefla funt. Frons connexa alta. Anhelitus quemadmodum ijs, qui pofl curfum . Aianum digitipramuttli, craffique. Velociter incedens, £7* fi deprehen- daturformidet 3 fg) totam effigiem deorfim trahat 3 fg) contrahat fe ipfum . Suffenfo corpore3 £7* vultu fub limi incedentes. Corpore magni 3 vel corpore parui 3 fg) flcci carnibus 3 & colore cali * dum innuente. Oculi prominentes parui, fg) igniti. 'Uel tenebncofi.rubri, fanguinei. V elf an- tesfubrubri ingentes infra ffeclantes. V elflantes 3 {g) fuperciha eleuantes 3 £7*Juffir antes. Vel fe claudentes 3 & aperientes . INSIPIENTES. Adafmos, FzACIES carnofa. Labra craffa. Loquela difficilis. (folium ereEtum. JTfetaphre- num ereEtum. Corpore inclinati ad fimjlram. De ingeniofi viri figura. Cap. 6. I7V G E 7V10 SI virifiguram in fuis cThyfognomonicis appofuit3 vocatur que ab eogrdece mv* mantius. Seddiffmulare nequeo Platonis f ntentiam in libro deferentia. Inquit enim. cfl hominem comperife ingeniofumy qui fimul manfuetudtnis3 fg) modefha exors non fit. Siquidem qui acumine tllusires, callidi, ac rmmoria inftgnes 3 & docilitate, nunquam non iracundifunt3 & contentionis auidi ,necrrptan turfecus 3 ac nawgia, retina culorum prorfits expertia. Hos itemfurore potius, quamfortitudi- ne prceHare dixeris. Sed qui ad gr annatem nati 3ffe ad ingenij cultum dent 3 hebetiores compa- rent 3 mox defidiofi, obliuiofque: Thracas tradunt ingenio ejfe ob'Ufo, (f propemodum nulla memoria 3 In ne quaternarium numerando queant trafcendere: in ijs tamen robur 3 £7* ad belli munia promptitudmem fingularem non defiderari. Ingemo [i LIBER QJ* A R T F S JNG EljlOSl. Ai medioentatem. Et eft ad Alexandrum. CM 'KJfi E S habent molles3 hnmidas 3 mediocres inter affer itatem3 fg) Unitatem. ®Flec nimis longus > nec nimis breuis. opibus declinans ad rubedinem. Mffeciu mitis. Capilli plani3 mediocres. Mi agnorum oculorum, declinantium ad rotunditatem Mcdiocris.gjp menfurati capitis 3 cum magnitudine colit. Mequalis, & bene diffofitus. Cuius humeriparurn decimant. Carens carnofitate m cruribus, fp) genubus. Claris vocis cum temperantia in /ubtihta te, & grofjitie. Longarum palmarum , longorum chgitorurn 3decimantium adfultilitatem. MIcdici rifus, & fletus, & derifioms. Cuius a [fetius efl qua fi commiflus Utiti* , & ineun- di tatis . jNCj8N lOSf & eft Ari(lorelis,Polemonis3 Sc inphjy. {iognomonicis. CMRO humidior, fp) molitor, neque macra , neque valde pinguis. fdu* circa hume- ros y ff collum Ifp) Plt€ etreafaciem graciliora . Mdam alitius Facies nec admodum cor pitlenta, nec quidem attenuata . Qu* circa humeros colligata , fp) qu* deorfumfunt, di- mifja, ff) bene follita . Circa cojlas, ff) dorfum non cornofa. Corporis color candiruber purus. Sedcpolemon 3 & Mdamantius, candidus ,fubrufis ,flauus. Cutis fnbtilis. Pihy neque valde duri, ne([U€ mgrt. Sed Polemon, & A'dam antius. (api Ili neque valde mjfi 3 neque re cii. Oculi charopi, humidi. Polemon addit ffj ff tendentes. Aio der au magnitudinis. T otumque corpus ere pium. nos. Capilli medij inter molies,&duros.Facies mediocris pihgutufculapvet me- dia inter carnofam , & macram. Color candiruber in Leni corpore. Dentes mixti, lati, Vinci i, Fari, pp) flricli. Lingua fubtilts. Vox media inter tntenfam, & remijfam. Cofu mati lenite. Manus graciles ,& moles. Manum ff) pedum articuli generof. ‘Digiti molles, longier inimi- cem diflantes. Femora mediocriter carnofa. Oculi objcun, humidi.>iufhe magnitudinis. Dorfum macilentum. Mea figura h*c efl. ( ab fit iaciantia,&inanis glori & comm en furata. Oculi charopi fit b limes, magni, fflendentes. Collum, (T humeri graciles , & benefoluti. (rura, pp) latera non carnofa, venter mediocris. Caro colorata. Statura commenjurata, ft) retia. T ali pr*ualidi, manuum, fp) pe- dum articuli fortes, & benefoluti. Digiti molles longi, & inuicem diflantes. Vox media inter remijfam tntenfam. ‘ * SENSITIVI. *xV-- - t; / r FF) V'-P- -•'* \ *■ %' '• , * •• V>' ‘Vv viV*' . v • ,\ v * . vr 1' ’ * CMPVT paulo maius mediocri, in finciput protenfum. Frons longa. Mures decenter magn* s fp) quadrat*. (orpore magni ,flccis carnibus, fgfi coloreficcam temperaturam innuente. Vdmediocri corpore, came 3 ft) colore, (filaues mediocriter folut*. tfMECMNlCl. MATdV S longd cum digitis longis« Oculi fe claudentes 3 fp) aperientes 3 humidi. Ca- pillorum color leniter fibflauefcen s. Cogitabundi DE H V M.

el 3 vt ego fu fi icor, no7ir, idefl occiput rotundum 3 nam vt diximus in capitis figura, cum eminentia occipitis perit, & rotunda efl 3male finfati 3 (fp hebetis ingenij virumpr*fifert. Jnterprespro acetabulo afiumit. Sed quid coxarum acetabula cum intelligentia faciant, ignoro 3pr*fertim cum tale qui dpi am apud Pole- monem 3 & Adamantium non repertam. Omoplat*[urjum contracl*. Frons magna 3 carnofa, rotunda. Oculus pallidus 3 kkov , fiupidus (flue languidusp\t caprarum oculi,qu* fiupid*funt3 quod hngUct gr*ce imperitia Sucffanusfatis peruerse furdttm oculum transfert 3 qua fi oculis audia mus J. Crura circa talos crajfia carnofa, & rotunda. Maxill* magn* 3 & carnof*. Lumbus carnofus, Sed Polemon, & Adamandus metaphrenum dicunt. Crura longa. Sed ego in Ari- flotehco textu mendum fufiicor 3 & non t*cticp*. fed t*i*.p* , idefl breuia 3 nam cum vln* long*, qu* cum cruribus eandemfubeunt rationem, natur* bonitatem innuant 3 breuiora crura imper- fectionem , (0 ruditatem. Polemon, 0 (Adamandusparuos articulos, breuc collum, 0 irnper fecla extrema tribuunt ei. Collum pingue. Polemon 3 & Adamandus addunt 3 & breue. Fa- ctes carnofa fatis magna. Motus figura , & mos, qui infacie apparet >fecundum fimihtudinem accipit, LIBER QJ* A R T V S decipit 3fiilicet infienfitiui, ft)Jlupidi3 huiufiemodi textus3 ht diximus 3 mendofiis efit. Pole- mon , q) Adamantius. AfieBus hebes, fpj inhiatis: Sed 'Polemon quodputo ex illius textu exctdtffe > cu m l’a Ide albus 3 & val de niger color natur* imp er fe Bionem ojlentet 3 qu* obejl ingenio. VentreporreBo. Articulipu[il- li , ft) colligati. Extrema colligata. Sed corrigatur Polemcnis textus3 qui habet,Mdaman tius vero drtk* Opponuntur enimftgna. JngenioJo erant digiti foluti3 0* tnuicem di flantes, huic colligati, complexique, INSEliSATL CzAPVT valde paruum. finciput cauum. V elfinciput 3 fp) occiput. Frons rotunda al- ta. Nafi imum a fummo crajfum. Facies camofa longa. Gen* camofic. MFatmlL ma- gn*, <& camofic. Spatium quod efl ab Umbilico v[que ad imumpeBoris longius, quam ab imopeBore adtugulum. Vuln* carnofie. Vngttes curui, anguBi. Oculi tarde fe monentes. -.-V ■: • •. * J , „ ,, ~ ■ „ "A 2{V DES. Ad lues, & V rfos. CcA PVT, quod magnitudine exuperet. Capillorum color flauus albicans. Frons carno fa. Uel angujia. Mures rotund*, non exculpat*, 'Wparu*, ppfl arreB*. Nafus ad fa- ciem male d[(cretus. Os valde exertum. Labia crajfa fpfi) rotunda Dfelinftius. labrum pro minens. Collum crajfum , fffi)pingue 3 veldurum3velfirmum, ft) immobile. Ceriiix crajfa. Flu meri eleuati. Coflu carnof*. Pectus valde carnofum. Manus magn* 3 dur h\'\y,w \ STVLTl. FRONS lata, (SP magna. Mures magn*3 ft) arreBrf. Color flammeus. Gen* contraB* in trifili vultu 3Juperius labrum crafifius3 inferiori propendens. Lingua velox. Rifus multus. Vox cum clangore acuta.folium flurfum ereBum.Uel inclinatum ante. V el in aliam par- tem. Vel neruis intenfium. Manus Valde breues. Humeri pilo fi. Oculi retorti ad dextram. LauoculorumpupilU« * * *.• ( Dementes DE H V M. *PHTSIOGN. DEMENTES. OS exertum. PupilL oculi cum totius fubfianti vt nani 3 non fiint memoratiui .propterea quod grauitatem multam habent m fenfittuo. Et quia a principio motus non pojfunt immanere 3fed diffluuntur 3 neque in reminifeendo reEle procedunt. T)e cAudacis LIBER Qjr ARTES De Audacis viri figura. Op. 9. DIXI AI V S de virtutibus, £y vttijs , qua intellectui inerant. TSfunc qua in ea anima parte, quairafiibili s dicitur, fit a fiint , dicemus, quarum prima fortitudo efl. Hac inter duo extrema ver fatur [filicet fiduciam, gfp timiditatem. Audax efl, qui confidendo in terribilibus rebus excellit, qui £y arrogans, fgfi fortitudinis affectator Videtur, vt infanus qui- dam , aut indolens, qui neque terremotus, neque inundationes timeat ,vt quod Celia facere di- cunt . T imet enim res non ficut oportet, £y minus, quamfortis,nam praecipites fimi, voluntque ante ipfia pericula periclitari, w tpfis wo conflitutis abfrflunt. Hanc fguram P byfiognomones non appofuerunt. ex eorum [criptisformabimus. cAVDzACES. Ad Tauros. — •< ■ " ’ " ' VV LTV S auferus. Frons nebulofa . Supercilia oblonga. Nafus longus ad os proten- fus. Os magnum. Dentes largi, 'rari, acuti, & fortes. Collum mutilum. VInaprolixa, qua extenfevfque ad genua peruemant. Pectus latum, humeri magni. Oculi fplen- dentes, cafij, fangumei. Se monentes cum palpebris immotis. c.Aperti, ficci ,[[ Unientes, £y pu. n luminis relucentes. Vel vibrantes turbidi. TEMERzJRll. OS magnum, fg) exertum. Digiti breues , fg) craffi. Oculi ffdendentes, torne afficien- tes . Se claudentes cum fronte affer a, fupercilijs obliquis , cy palpebris duris, fg) concre tis. Vel fe claudentes recti bumidi, iufla magnitudinis ,ff lenientes cum imifronte,ficci. SVPERBL arcuata, £y quafrequenter eleuantur% Venter magnus,camo fus, fg) propendens. Greffu tardo ambulantes ,Jfonte morantes, fg) manentes in vijs, £y circum cir ca afficientes. Oculi obfcuri aridi. De timidi viri figura. Cap. 1 o. NV N C de altero fortitudinis extremo dicemus, in quo defectus, & efl timiditas. Timi- difimt, qui non terribilia, quafi terribilia timent vel timent ea, qua non oportet, vel non ficut oportet, taudem ij timendo excedunt, in doloribus excedentes, magis efl manife- flius. Jd cAnfloteles ait in Nicomachiorum libris. Alibi etiam. Jgnauia efl metu quouis facile percelli, mortis maxime, fg) noxarum corporis, arbitrantespraflabilius effe quomodocunque fer- ti ari , quam pulchre mortem obire. Frigiditas, fg) humiditas in complexione timiditatem indu- cunt , vel etiam intemperata ficcitas. Femina viris frigidioresfunt, fg) ob id timidiores, £y im bea llior es. Galienus putat frigiditatem in caufam effe, quafoeminas viris molliores, £y imbeciL liores reddat: vnde quo praflantior efl frigore caliditas, eo efl vir femina perfectior > & ob id ti- midiores , quiafitgus umorem gignit, {g) frigidioris natura homines timidi, £y effeminati funt. Scribit DE H V M. T H T S I O G N. Scribit Lactantius Firmi anus, fi humanum femen dextrum in coitu in fini (Ira "V teriparte mu li- ris ceciderit 3 •virum quidem nafeiturum ,Jed efficeminatum,quii pars ea mulierum generationi de flinata fit ,&ob idfoemtneo corpore carne alba3molh, glabra , voce exili 3 {fi) clara,facie imber bi 3 ac fine animo 3pectore 3 {fi tandem (emiuir dici pojjit. Platofxminas ex viris furi dixit, quando frigidioris naturfed cogant caput occurrere manibus. Coxendicum offa gracilia. Fcemora inarticula- ta 3 ff) mollia. T ibice inarticulatae, ff) molles, 0 valde graciles. Digiti confepti. Oculi dfco lorati. Vel c*flj albicantes. Vel y affle nigri .Velfului ffiendentes3 vel nigri ffiendentes. Conniuentes. In quibus circuli candidi, ff) imbecilles. V elflantes humidi. V el a [feris oculis dormientes. Velfiirfum euntes 3 pallidi, velobfcuri humidi, tufi* magnitudinis. Timidos ca- nes Xenophon ita defcribit. Corporeparuo. Naf aquilino 3 paruo roflro. Oculis lufiofis. De- formis 3 dura yflrigiofa3glabra 3 infirma 3 longa, corporis partes non bene reffondentes, molitpe- des t nonfagaces. De cinaedi viri figura. Cap. n. moralium Nicomachiorum libris Arifloteles 3 vbi de continente, ff) incontinente tra- Bat 3 0 de toleranti 3 ait mollem toleranti opponi 3 Tolerans m refiflendo confifltt, qui enim deficit in ijs 3 aduerfus qu*plerique renituntur3is mollis efl, 0 delicatus. Deliti* enim mol- lities qiicedamfunt. Cguifct licet pallium trahit, ne fi ipfum tollat, dolorem j,ibi laborando creet, 0 dum cegrotantem imitatur 3 mi ferum effle non cxtfhmat3 cum mifero ftmihs fit. £xgenere quo- que mollities efl 3 vt apudrPerfarum reges Arifloteles, Polemon 3 0 adamandus cincedi ico- nem appojuerunt 3 0 talem Dyonifiumfophiflamfutjfefcribu Arifloteles. ’ ClNQEDL AdMulieres. OC V L1 conflacli « Sed Polemon 3 ff) A dam antius humide, ff) imprudenter affi- cientes . •yoruKQori*; alijgenuflexibilem interpretantur 3 ego vero gSni rumoremfaciens Incedendo * Sed CPoiernon yovaTu* kp6tot , Inclinatio capitis ad dextram . idem, Collum inclinatum * z/Votus manui, m languidi 3 ff) difflluti. Sed hic tex- tus fatis corruptus 3 0 facile ex z/idamantio corrigendus . Ambulationes duplices 3 h*c quidem circumcUnantis , aha yero tenentis lumbos. Udem. Lumbus, ff) membra om- nia tremen- LIBER QJX A R T V S nia trementia. Sed omnes textus corrigendi, quia mendofifiint. Oculorum circumcelliones jdejl oculos vertens, & circumducens, vt Polemon, £t) Adamantius fcribunt, addunt que. Frontem contrahit, ft)genas. Supercilia fito loco manent. Vox exilis 3 infracta, acuta, £7- inaequalis ft) valde tremula. Pedum nctp*.x*>p* Polemon fd melius Jdejlpedum dtjlraclio, quafi conuerfis; cruribus, pedibus ambulantes. Colla eorum non fatis firma. Sed jubtremijcunt 3vtfijiabihtas coacla effiet. Labiorum contrapho * nam lepores labia perpetuo mo- nent . Vocis clangor. Addimus nos. LLLntum longum. Genas contrahentes in hilari vultu Exi lia labia admci/orios dentes tumentia . Corpore inclinati ad dextram . c-Ambulantes pedibus, & cruribus conuerfis, Comatuli, incinnatuh. zAlte rejfihant, g? tpfis denfus, f e firtur. Qui alteram palpebram, mxia medium 'Viftim jtantem, teretur totus manus operientibus , qui quotidie vngueto- tatur, aduerfus ffeculum ornetur, cuiusJltperctlia raduntur 3 qui barba vul/a feminibus quefubuulfis ambulet y qui in conuiuijs adolefcentulus cum amatore 3 cum chirodota tunica infe- rior accubuerit 3 qui non modo vmGjus ,fed virojus quoque fit. Cinoedi figna ex chefilao philofo^ho. * ■ PLVT cJKCHV S refrt zArchefilaum philofophum vehementi >f rho vfum efje de quodam nimis delicato dtuite y qui incorruptus . & cafius dicebatur y nam cum vocem eius infiaclam, capillumque ante compofitum , oculos ludibundos, atque illecebt, voluptatisque plenos videret. *Nihil inter efi 3 inquit3 quibus membris cinoedi fit is prioribus 9 an pofieriortbus. MOLLES. Ad mulieres. NzAT ES praepingues. Genua carnofa. Supercilia reEle extenfa. Collum ante inclina- tum . Flumen inarticulati3 imbecilles. FMetaphrenum imbecille 3 macilentum, inar- ticulatum . Dorfum anguflum imbecille. Cofi{p) dc timore. Nunc defortitudine, quo efl mediocritas (juo- dam, quo circa timorem y &fiduciam ver fatur. Fortis ejl, qui non timet mortem ap- petere in bello, in maximo, pulcherrimo periculo, fp) circa proclaram mortem impa- uidus exijltt. Primi excedebant, & difictebant, hic mediocriter [egerit. cAnte periculum quieti funt y ft) in eo ipfo celeres, & acres. 'Velfortitudo efl inconcujfum a mortis metibus, fp) conflan tem in malis, fp) intrepidum adpericula effe, (p) velle honefle mori, & viflorio caufamprofla re y quam turpiter feruari. decedit fortitudini animi proflantia, & confldentia, induflria, ft) tolerantia. cAnfloteles, coterique Phyfiognomones hanc figuram appofuerunt: fed de forti fecun dum animam, fp) de robuflo ftmul locuti funt. Sic etiam fmiflro partis hominis femen tn dex- tram mulieris 'y teri partem tllabitur, nafettur & mulier yfed quia eo loco nata efl, vbi vir nafei turus y virilis erit mulier, robufla membra, vijus fufcedinem, vocem grauem, & intrepidum animum habebit y h nec dominari a viris pojfunt yfed in domi- natu primasfibi hfurpant panes. Sic etiam virilem attulimus figuram . »t leuhri nepntio partium fim Jtiudkes, dc quibus loquimur ajjequarit • LIBER Qjr A R T V S fortes DE H V M. T H T S I O G N. F 0 RT E S, AF{1 AIO S l. Ad viros, Iconem, taurum 5 & robu* itos canes. DV Rl P1LV S. Sed interim zAdamantij textus corrigatur; nam vbi Polemon *au» rumpet, ipfe Kaiftit habet. Figura corporis ertEla. Offa, & cofl*, fjfl extrema cor porisfortia, magna. Polemon, zAdamantius. Latera, vmuerfos corporis ar- ticulos , extremitates robujlas habeat, ofa magna. amplus adfe contractus. Pe- Plus carnofum, amplum. fidem . Pectus, metaphrenum robiiflum. Oculus charopus, »0» expanfus, nec omnino claufus. Color corporis fqualidus, acutus. Et illud non cum fronte, t;/perperam legit Sueffanus3 fed cum corporis colore, frons non r(peritur Jedfqualidus. Ob id ijdem. CWor acutus. Frons recta non m*gna, lenis , neque affera, macra .Vbi textus corruptus efl, nam v in « mutatum ejl C**X99T non'i*xu*f • Hu- meri ampli di flantes , non l>aldc colligati, omnino dtfoluti. Sed Polemon, zH da man- tilis humeri robujliffatulalde carnofum, nates contrahi*, /f^/ . .S«rr tendentibus, pelle to - ta hir fui a, robuflo corpore, dorfo lato. FORTIS Vll{l figura a Vegetio deferipta. IT zA enim tironem munio operi deputandum eligit. ‘Vigilantibus oculis , erecla comice3 la topeplore, humeris mufculo fis, 'valentibus dgitis 3 longioribus brachijs,ventre modicus , exi- lior cruribus 3 furis, & pedibus nonfuperflua carne dijlentis ,fed nemorum duritia collectis . Htjfanus quidam, Petrus nomine Neapolim venit i 5 5 f. Qf domi me* fu*fortitudinis tale ff e cimcn dedit. Homo maxime corpulentusfuo dtx.ro humero infidebat, alter Luo > de [Iro brachio vnum, LIBER OV A R T V S ymm, altero alterumfibflinebat 3(upra binos bedes, alios binos ferebat, aderant etiam ahj,qui hos amplexatos tenebant, ac ipfe pojl incedebat3 ac fi Vacuus efet. TDcin paffis in terra manibus fupra eas duos homines afeendere bibebat, erigens fepoflea 3 eos vfque ad caput eleuabat. Foflea dextram, &]iniflram manum fune alligauimus 3 & hinc inde decem utri 3 pedibus terra fixis, binis manibusfunem in diuerfaspartes trahebant, ipfe traEhs adfe manibus, pedori in crucis mo dum admouit tamfvehementer y vt mordicum carnem apprehendere non vale- rem 3 {?) fi valido vt fu. Pedes, & manus magnas, robuflas, articulatas 3 crura lacertofa3 fur* contrad*, pedus amplum 3 latum } alitus contractus 3 modici cibi. coxendicum offa denata magna ajfedus ineundus, acies atrox, & minax. • ■ aIvu ***>■■'. p. WIJS[JMOSI. leonem. CcA ‘F ILLI medij inter re dos, ft) criflos. Defendentes a fi-onte iuxta nafum 3 colore flauiyfupercilia arcuata 3.0> qu* frequenter eUuentur 3 mentum acutum, collum craf fum 3 dorfum magnum, (sr robuflum. c Pedus magnum 3 articulatum. ddlanus ma- gn* 3 articulat* 3 pf) neruofe. Incedens humeros commonebat ad fingulospafjus. oculi colore ui yVclfului. ZJel Jflendentes torne afficientes. Vel circuli coloris iridis m humi dis oculis. Vd mobiles rubei. c iV Viriles. Ad viros. S*V P F ILVA non rede extcnfa 3fed tortuofa. Spatul* lat* 3 magn*, & diflantes. Coxendicis offa exterius apparentia 3 mentum quadratum. flaues mediocriter folut*. Den- fa barba. Ft mulier barbata virilis ■. > \ V- * V ‘ ’ W BELLICOSI. -- - - •tr’'Mr ••• 7Vw Vx' nrv . ' • o S magnum. Voxcanora. De inflati DE H V M.

/'Elores exultant, Tricli dolent. Hinc q) 'Vtrgtlius, c*;y • • y , * ii Infultarefolo, pf greffus glomerarefuperbos. Ouidius in Halieuticis. n Hicgenerofts honos; pggloria maior equorum y „ Seu feptemffatij circo meruere coronam, „ & fimias. ' r- \ ** ' ’ t "'W FcACIES partta .paruorum membrorum. paruorum articulorum. oculorum gp) ma cer, zAddimusnos. Frons circularis) loquela contenta. Vehemens. 'Tectusgracile. & im beci/le. Cojhe exiles, fg)vacu. ■ ; 4 : . , 1 V-t \ * * \ '* ' */' * < -» •• • i-,., •. -vJJfc , >•.-*. v. F &VERVLl. Adzues. ~ v k v V- v -X ‘v • C' •• ’ V s* « ISWlsW i vt _ WfcV ■ fi UV:\v\ CO AI IT ANT VR pufillanimitatem queri monia. diffidentia . ffi) humilitas. fdos queruli figna apponemus. V ox in principiograuis, in fine acuta. Guttur ajberum, & vertebraprominens. «r : v ‘ 1 • uriun^m/i Dc Magnanimi viri figura. Cap. 15. . r ' ' ■ ' - ' ■ • *V\i ‘ ‘ ■'.•••«„ i;' : ' •*, ! " v. £ : DE cjddagnanimitate dicemus. medio inter duo extrema . Eflfane magnanimus qui quum magnis dignus fit. magnis quoquefe dignum exiflimat. In magnitudine conffit. (pj f magnis eji dignus .optimus quoquefit neceffeejl. Si non e fi bonus ridiculus e fi. Verfatur circa honores .potijiates diluti as. & omni tampr offer a, quam aduerfiafortuna, moderatefe gerit. ~Vt ne in profleris Utitiagefiiat. neque in aduerfis triflitia obruatur. fed magis in datione laudem me- retur .Sed dare quibus oportet%{fi non accipere Imde tton oportet. Liber alitas eji ad honjius LIBER QJV A RT V S fiimptus 3 ffi preflo eflfi in Auxilium in aduerfiafortuna. Comitantur liber alit atem morumfacili- litas y comitas, humanitas, mifericordia, in amicos beneuolentia, ejfe hojhtales, & honejliflu- divflim. Anfoteles, Polemon 3 Adamantius eius figuram non appojuerunty quiafigna mani- fefiarunt inforti 3 ex leone defiumpta. T\[os eam concinnabimus. LIBEFxALES. CzA P1 LLl e regione nafi a fronte de/cendentes. Ceruix hirfuta. Humeri benefo luti, tyhanuum digiti retro conuerfi. V line prolixa 3qu* extenfi* ad genua yfque perueniant. GETfEB.OSl. Ad Iconem* DORSV M magnum, robufium. Pedes beneformati3 magni3 articulati 3 neruofi. Vox concaua 3 ffi inflexibilis. De iracundi viri figura. Cap. 18 McA N SV ET V Z) 0 inter iram3 & fioliditatem ver fatur. Dicemus primo de ira- eundo. Iracundus in exceffiu ver fatur , is e fi 3 qui celeriter fuccenditur 3 tum in quos non oportet3 tum pro quibus non oportet, & amplius, quam oporteat 3 & citius 3 & diutius 3 quam eporteat. Sunt enim & fumme excandef entes3 fi) biliofi, fi acerbi, fi qui con- tinent iram~y fi difficulter conciliantur . Eius jfeties funt tres, excandef e enti a yfeuitia 3 & ve- cordia . E fi autem iracundi non pcffeferre contemptiones, effle plagofum 3 & "Vindici* cupidum . Jnquiunt medici 3 quod in bisfitlua bilis pradominari videtur, qu* cum acuta3 fi flubtihs fit ob infltam cahdnatemfacilefuccenditur yfurrigtturque, hnde inoritur vItionis votum. Quibit c ve- rofimma efi bilis 3 ad omnia fubito excandefiunt. Sunt fi iracundi y qui non explentur3 ni fi vi- fo inimici [anguine 3 quos vocamus acerbos hos melancholicos tradunt, quod bilis vigeat in ei atra, qu* cum frigida , & fice a fit 3 crafjiore materia, qu* haud facile di fluatur, diutius perfeuerat. Jdeo tres funt iracundi*ffeties3 quia cum ira jit effierucf entia /anguinis circa cor yfanguinis (fe- ti es funt tres yfubtilis, crajfius 3 & medius. oAmanusphilofiphus illorum canendam effle iram inquit, quipaulatim eam concipiunt, lentiusque excandefiunt magis, quas illorum 3 qui celeri- ter 3 nam his ira breuior 3 illis diuturnior. Ob id Homerus in Iliade. „ jfiam melior princeps iratusforte minori efi, „ Quod fi disfimulatfabitum tunc anente furorem. „ T ‘emporepofi illum poena franior e rependet. SD antes zAlaflnerius ‘Toeta vernaculus pro fuperbia, cjt* lr& Iconem reprefientat. „ tzTfla nonfi, chepaura non rnldejfe „ La vifia, che mapparue d >cvn leone. Hanc figuram zArifloteles 3 fi Polemon confinxerunt. Iracundi DE H V M. T H T S I 0 G N. 1A j4<$ leones, tauros^cancs, vrfos, & 3pros. APRI animofi, iracundi 3furibundique funt 3fanguis enim eorum fibris refertior e fi. Ari fioteles. Subitam iram et tribuit oAdamantius, femperferus, & ferox. Corpore ere- tfus. "Bene coflatus. cAnimofus. Sed Folemon non yt zAriflotelesJfed**»e^t"a' idefl optima caporis commenfuratione. Subruffus ficapuLe dtjlantes magna, lau. Extre- ma magna, & robujla < Sed id mcPolemone deefi. Latus circa pectus, fi inguina. Boni men- ti . Sed quia in dubium verti poterat 3fi de carne menti 3 vel de pilis loqueretur, vt etiam alibi, reple fubdit Polemon, denfe barbae. Floridus capillorum circuitus deorfum defe endens. cyjddit alia Polemon 3 qu in fine acuta. 1 IRzACV NT)t figura Plutarchi. OCVLl truces.Os turbidum3inffumam, ruboremue ejfimefiens,immaniter cla- mans . Trepidatto 3 {fi geflto, firmoprctceps # complo[io manus, facies * IRACV ND1 figura Labanti/* 0( V LI Ardentes 3 os tremens} lingua titubans t dentium Concrepitus > fultus nunc ru- borefufujfus t nuncalbefcenspallore» De flolidi LIBER OJV A R T V S De ftohdi viri figura. Cap. i?. DEFICIENS ab iracundia 3 nomine vacat 3 qua fi tr & alieni generis alliciens animalia. „ Et ecco quafial cominciar dei ferta, „ Dna leggiera, prefla molto, „ Che dipelmaculato era coperta. cNrifloteles 3 Polemon 3 fg) cAdamantius hanc figuram appofuerunt. cAlbicolor. Hirfutus. Capilli reEli, craffi 3 & nigri. Temporapilofa , reElorumpilorum. Sed Polemon ait,pilofus cir- ca labia. Oculus pinguis, tf) flolidus. Sed Polemon in eius figura plura habet. Crura [ubtilia, atque neruofa 3 & totius auuijgeneris: Crura hirfita. Ventre 3(f oculis pinguibus. Qui barbam ad nafum contrahit, ff circumferentiam illius loci concauam habet, qu* nafo 3 ac mento interi a cct 3 qualem bonum habuiffe Socratem conflat. Oculi pingues 3 lafiui. Perficit as venas in bra- chio habens. Exilibus ttbijs pr*dttus. Et in fine hbri h*cJcorfum habet. Oculi concaui, lucentes \ non LIBER QJV A R T V S non lacrimof!, vt voluptate pleni videantur. Palpebras ajjtdue moueat, fffi c cetera corporis par- tes conueniant. Luxuria enim tum maris, cumfemina tn fuperiortbus corporis partibus, videli- cet fupercikjs y &ocuhs deprehenditur Hac autem yniuerfa, qua diximus3 /« p i Bura quadam colores 3 & imagines effigiat*funt y deprehenduntur 3 fic ex pluribus[ignis veriffimum ludicium elicies. Effeminati, luxurio fi, impuri exijlimandi flunt 3 qui tibias3 qua ad malleolos dejcenditur3 craflas habuerint3 tum qui pedum digitos parum fffos3 vt auium 3 qua angujlos pe- des fortitaflunt, ff) concauos adfcapha modum , vel c a luar i*. addimus nos. Capilli rari 3 vel calui. Pili palpebrarum defluentes. Mures halde parua. Nafusincauus 3 ante frontem rotun- dus y q) fupereminens rotundum . Velfimus. Venter, &peBuspilofum. Miamilla dependen tes}peBore amplo, & macilento . Manus pilo fle, coxendicum offla gracilia. Lumbi3 & floemo- ra abflque alijs panibus pilo fla. Sura crafjeflcentes. Tibia pilofe. Digiti pedum copulati. V ngues yalde rotundi. Genarum contraBio in hilari vultu. Claudi. Oculiffilendidi, Celeum circulis, quorum inferior viridis, fluperior niger. 'Uelficci, aut a [feriores cum circulis varij coloris, iridis colorem referentibus. Vel obfluri circum fle monentes. Vel vibrantes magni. V eljurflum euntes. Vel fiibrubri, & magni fur fum euntes .Vel adfintfiram retorti. Luxuriofe mulieris hacfligna adnotaui in quadamproflitutipudoris 3 & efferata libidinis3 quam Epicrates myoniam diceret. Colore pallida erat > velfu fla, gracilis 3 & macilenta, ha nanque rubentibus, & obefls falacio- res 3 petulantwres effe folent. Statura ereBa. MEammas habebatparuas, conuenienter plenas, f) duras. Pilofla in locis confietis, Videlicet cruribus peBine 3 alis 3 & mento 3 cuius pili groffi, & afferi. Capilli crijfi, curti. Voxfubtilts3 & alta. Mudax in lingua 3 animo flu- perba 3 & crudelis, valde omnibus inferuiens, ebriofa 3paruo abundabat menjtruo 3 (f laBe, cum effeeta effiet. MDVLTERl. TMRDE incedentes, ffl) [fonte morantur in vijs3 citcum circa afficiunt. Collum ad fntflram inclinatum. Oculiflului cum aqualibus calculis 3 V elfcedt. Qui alteram palpe- bram fupponentes, & fubuertentes, fffi fimul humidi, & placide intueantur. Uelfi me diam palpebram comprimant 3 & ytrinque expellant 3 lufciofifint. VlRl NEFJRll COITVS. TT N Ai QV MEES orbes in oculis circum currentes. -*■ VENEREI, GRMTlOSl. MELI T V Ai mediocriter fleiffum. Metaphrenum medium inter curuum 3 conne- xum» Oculi ad na fum retorti. V el vibrantes alluentes, g■) flefe inundantes. MMMNTES • F MCI ES mediocris,ingenis, & temporibus adpinguedinem utrgens .Suffirans , & inuitus illachrimanSy&cueum refficisyterretur3&erubefleit. Oculi prominentes fub limes 3 magni lucidi fulgidi. Vel non conniuentcsyhumidhplacide intuentes.Velfiantesflubintuentes. CJbfrjue DE H V M. ¥ H T S I 0 C N. cABSQVE cAMOKE< CV Ll ridentes, bumidi * EDACIS Figurat• ~T V N C de ijs, qui iri fenfuguflus excedunty filice t > qui valde gulo fi funt. oArifioteles I eos auid & lupos • SP AT IV M ab vmbilico, vfque ad imum pe Horis s magis qua mab imo peBore ad iu- gulum. nos. (folor mellinus in facie < Os yalde diffetlum . Dentes acuti, longi, exerti3 {0 firmi. Cjut turis vertebra prominens, loquela granis, {0 debilis. Collum pingue. Cofbe exilesy {0 vacu*. Manus graciles, 0 tortuofe. Oculi obfcuri, circum circafe monentes . Vel vibrantes > circumturgentes. Vel magni, flantes y (jpfubrubri. BlT> AC\S< FiMCI ES parua, crocea. Camo fit gena. Velfemper erulefcentes t Spiritusfortis3veloXy & Mus * Guttur a fi) erum y & Vertebra prominens. Mamili* dependentes peti ore am- ploy p0 macilento. Oculorum palpebra infra prominentes. Oculifubrubri bumidi. Vel vi- irdntes, tanjuam fallentes y magni yff lende nt es y p0 bumidi, {0 furfum euntes fubrubn y & magni • ETUA CISi f0 BlBMClS R,0MlNENTES oculifanguittei.Velfiirfumeuntes. * . . • SOMNOLENTI* Ad naturales caufas. DI XiMVS comitari intemperantiam y negligentiam, inertiam y f0 buiufmodi fi mi- lia . Inter b f ct* babei c.*W , vt diximus * Natura calidi. Caro boni habitus« cAddimus nos. Ca- put plus nimio tumens. Oculorum vefficuL Cupra eminentes. Ven* in brachio ita graciles 3p0 an- giifld, vt vix deprehendi vi fu queant * oAit enim Mrifioteles libro de femno 3 (V* vigilia. Angit* Jha mea LIBER QVA RT V S filia meatuum3 cjuilus a capite refluunt ffiritus 3 nullo negotio pr &hinc ad imum pecloris, c'T hinc ad iugulum aqualis fit. Oculorum anguli breues. Oculorum pupilla mediocres. Oculi magni, & f lendi di. Circulus angufius, niger,fupra igneus xn humidts oculis. V el calculi ignei yalbifub- albicantes pallidi Jgneis admifiiy&[anguinei in nigris oculisfifelextra roU circumferentiam, ni- gredo gni admfia3vt longe nigros repr & oyidamantius hanc figuram appofuerunt. IMPVTlENTlS, & canes. IMPV D ad canes refertur ab aut hor ibus, & canis verbo impudentibus ini- micis conuicium fierifolet. ciApud Homerum prograui contumelia in aduerfarium dici tue # Oppianus librodeyenatienecanum impudentiam notat. Hefychius Vannus caninos valde impudentes vocat. H efiodiim caninus pro inuerecundo, impudentijfimo. Canis oculum habere, inquit Pollux 3 apud Homerum dicitur is, qui nimio plus impudens efl. fiogiton Cydimachi filius, canis vocabatur propter audaciam. Cynici philofophi AElifunt ab in- genio Canino , impudente, audace, contumace, non priuatim fed publice quem yeilent >tan- tiuam allatrantes reprehendebant. Cibum etiam tnpublicum fumebant, & que uis alta in ho- minum confietlu faciebant. aduerjus cynicos ex cleanho Solenfi dicebat, nonfrti« galem} ft) abflmentem vitam eos exercere ,fed re vera caninam: eosque non fagaettate, & fen- Jupolled ff) fide> canes, fed vitia allatrandi, maledicendi, vorandi, zjr vite nuditatem d - hgenter imitari . & cynomia, idefi canina mufea, pro impudentiffima ponitur ab Etymolo- go: Oculus apertus > filendidus. ' Palpebre Janguinee, {f craffe. Parum curuus . Spatu- te furfim cleuate. Figura non rtclus , fed parum promis. In motibus preceps. Corpore fub- rubeus. Color (anguine us. Facie rotundus. Pdtorejwfum clcuatum. Sed Polemon corri- gendus ex Adamantto. nam hic r ille vero va.xo'7ptr quum a fe fit admodum alie- num, Subdunt mox; Crafo nafo-. Procaci intuitu, idefi qui aciem in tuam aciem dirigat, quos VUgd LIBER Qjr A R T V S quos liulgo impudentes dicimus. Se itidem in altum extollens. Q)lore fuluo Voce acuta. Sed egoputo mendum in texru, nam non 9a>tdv fed *6;»v dicerem , nam capite acutos vt fuo loco diximus, inuerecundos te flati fu mus . addimus nos . Caput in vertici m protenjiim. Ca- pilli valde ruff. Supercilia oblonga < flatim afonte aduncus. Facies oblonga vel pla- na. Rfus altus. Velcumtuffi. Vel cum Jfirandi dfficultate. Sur tendentes,puri lu~ minis. V eljiant esJub rubri magni, infra Jjeclantes. Veljlantes >fuperalta eltuames 3 fu- flpir antes. • ’■ | w V 'X \ v'n v De verecundi viri figura. Cap. YERECVNDl A media efl inter impudentiam, & Jluporem. Verecundus efl3 qui apparentes quafdam de fe extjhmationes modefle moratur. Cocles fatis inconflderate ve recundi flgna cum inuerecundi rem accommodet verbis proh Dij immor tales quantas ineptias fundit. zArifloteles 3 ‘Polemon & zAdamantius hancfguram appofue- runt 3 eisque wv-rs efl. VERECVHDL IN motibus, & loquela tardus. Sed Polemonis tellus hic defeSuofus efl. Vox grauis 3 gg) ff tritus plena. Oculus hilaris, non fplendidus jprger non valde apertus 3 nec omnino clau- fus. Conniuens tarde. Sed Polemon 3 gg) oyldamantius. Oculus charopus non fllendidus, humidi ajfeElus, eyepalpebras nec celeri 3 nec tardo motu mouet >fed mediocriter. Rubore ple- nus . Sed aduertant leSlores quefopetream, & falebrofam ‘Polemonis interpretationem. f/ld- dimusnos. Corpore inclinati. ciAures rubida. Oculi obfcurt, humidi3 tujle magnitudinis, vel re cie fe claudentes, humidi 3 cafiigau magnitudinis, reflplendentes cum Uuifronte. DcTriftis viri figura. Cap. i G. CV AI in hominum congre ffibus accidat, ht ioco litamur 3funt qui exceffu vtantur, id efl ridiculis excedant, gg) fcurra 3gg) importuni dicamur , quia ridicula penitus affe- ci ant 3 & fludeant nfiim mouere: quos , quia eorum phyflcgnomones non meminerint, omittimus. Sunt qui neipfi ridicula dicant, neque alios dicentes 3 & duri dicuntur. F)e eiufmodt trifilibus 3 & agrefhbus aArifloteles iconem appofuit 3 fic etiam Polemon, & c,Adamantius 3 gg) nos alia ex hisfigna colligemus. Triflitia eX humore me lancholicoprofici fcitur 3 vt dicunt medici y qui aliquandopropter intenjum dolorem,per morbum, hei continuumfludium na fcitur. TRISTES. apparentiam . FcACIES rugofa. Sed Polemon, & oAdam antius,frons rugofa. Macer, Facie gra- cilis. Oculi confraEliinam oculorU confrattiones demifum demonftrant,&trifle. Jn figura humilis D E 'H V Mi T H T S I O G N. humilis. Jn motibus remijfus. Sed Polemon', ft) Adamandus, monentur, yt eogitabundi: Iri* corrigendus efl vtrjufque textus, habet enim uvripivoi ,fdaccommodandus ejt ot -npipa . addunt ijdem fit per ah a exten/a. Sed annus auerfa . Palpebra extenfc. addimus nos. Capilli obfcuri. Frons trtflis ffhperctlid contunEla. Gutturis hertebra prominens. Vox debilis, fle* xibihs. Spiritus denfus, altus, pp) agilis. V\.'JS t ’' WXkV.i ..\WX\ v. w . i • • " v' ■'-•'■■‘V" RVSTICI. ' ' . v ■'*!?*' . . \ v*.'.'’. v i\ > t / • . ... v. ■ i V. <• ' O V ■) s,*{; u' *—PlLLl flatt ifubalbic antes. Vox clara. Spiritus fortis velox, &fbijfus, liares I patuU. Oculi ctfifxrocei. Calculi pp) fupercitijs obhquis, 0*pa/pebrisAuris, pp) concretis. Velirifles aridi >frons ajfera/ @) intentus obtutus cum re£tispalpebris. * v fiVi •' \j \* . i 'liviVt* • ‘ «'i' ’ ■> * • t V . ’ .V ’ \ v,-.;v : Deamarivirifigura. Cap. 17. ARI ST OT ELES ceterique gr v,r.•Vi-jn.T, v~ tf-iwvy;*-, ~ v •• **iv V,, v< *•»v v- .;• % FcACIE remiffus; Nigricoloris. Sed Polemon habet pallidi. Adamantius fubp allidi. Alacer, quo idem caret. Sed ariflotelicus textus ex Polemone corrigatur, » •. pro'«rxvo*- Quocirca faciem glabra. Facies rugofr. Sed frons rugofa, 2Y on camofus. Reffi crinis, pp) nigri., Sed id oAdamantius non habet. Addunt Polemon, pt) Ada- mantius , affer e, & fece intuetur. Sed corrige Polemonis textum, r?*xv', non *dx u'. Loquela, anhelatio vehemens. Sed corrige Polcpnonem, qui habet I* vCh ,pro d patrur, & fuo loco repone. Aianusfepe concutit, &fricat, ptf pedes velociter infilii. cAddimus nos. Spiritus fartis 3 velox, & fftjfus» pp) corpus, ppf pectus macrum. V’ :. ;vv ‘tsv\ v-wiuci r/A\ v-; .v. r svspiciosi. ;v't ; V.* V \Vt'JAV>\\K • v ‘ ’ ’ • ’• • . 1 * * ■ / \ VlPPE fempercum triflibus, infidis, pgf timidis fufficiofi conueniunt, qu & moleftia vexati. LO QV £ L zA placida, pp) colleSla. T upillarum orbes inaequales, & nubs coerulea vi* ridis, ppfi difcolor tarum fronti infederit. Vel trifles aridi; DeJucundi LIBE R Qjr A R T V S Z 261 De lucufidi viri figura. Cap. i$. FzJCETTJDO efiin congreffibus moderatio quadam dicendi, & audiendi ea,qua opor tei, & ficut oportet. SJrbant > fffi dexteri homtnis e fi ea audire, & dicere, qua probo, (g) ingenuo viro conueniunt. Jn ridicula verborum objcenitas riftimfacit, in hocobfc cenitatis fufikto tantum, vnde & ineundi fune .H* hyfici hanc naturam d[anguine, fg) fiirituum clari- tate profici fci dixerunt, aligd priuatime humoris melancholicialij a pauca confideratione, vn- de fulti. c.Arifioteles , Polemon, & Adam antius hanc figuram ponunt, & 'ivH/poa- locant. Cocles fiatis inepte hoc caput ornato aficribit, & dum d verofenft difiiorquet verba> conculcat3 gjJ pemertuomnia. , j j bA VjANSMI JV CV N DI. y/d complexiones. * ■ m \ r? i> * „ „ \ •. \ i ’ F- • , • >• • \\ jf RQTfiS magna camofa y & lenis, Sed Polemon y & zAdamdniius fironsplana, to- ta facies carrioflor . Que circa oculos humiliora, ht facies fomniculofa videatur. tn~. tense afiiciens neque remijfe. SedHPolernon,&oshlaman. Oculi humidtfilendentes, ficut afficientes. A da m antius ha bet non afficientes. in motibus tardus. Figura, mos, qui e fi in facie non pr s- - • •'* «■!••• • •» SI MV L ft) acutam k De adulatoris LIBER Qjr A R T V S De adulatoris viri figura. Cap. 33. IN congrefjionibus quoque, conwElu ,fermonuni, & negotiorum communitate, placidi fiint, obfequtofi, alij omnia ingratiam laudant , nullaque in re aduerjantur ,fd minime molef os fe ejje extfimant oportere ijs, quibus non habent confuetudmem fed qui id agunt .nul- la aha de caufa, ntfi ut tucundus jit placidus, obfquiofts ejtfi ut emolumentum aliquod adi ptfcantur, adulator. Huiufmodi antiquiores non meminere. 0BSEQV10SI. faciles. OCV Ll fe claudentes reElijujld magnitudinis ,fplendentes in Uuifronte, h umidi. Vel non conniuentes, placide tntuentes, humidi. *adv latores. FACIES parua, Frons fer ena, exporreEla, ambulantes corporibus circumtorquentes, fe, & inclinantes. Oculi >arijparui a De molefti viri figura. Cap. 35. ALII funt e contrario, qui omnibus aduer fantur, nullamque fbi habendam rationem putant, ne mole fi fnt, qui morof, & litigio fi nuncupantur s cuius habitus, utfupertor uituper abitis ejt. MOLESTI. ■ # ■) . ; X: . . .. r\ ■ 1RONS tetra■ Oculi Jeorfumverji,Juplices."Breui,ac celeri pajjuambulantes. •*" PERTINACES. ' S I \ ■; ’ . ' V' ' i ' ' ’ ’ *" ' . ' ’ CiAPVT fatis protenfum . Frons alta 4 T^areSpatula < Collum firmum, ft) immobi- le , uelcra/fum, & longum * LITiqiOSt4 (>-. *' 1 'i \i ?AvT’:-**.vV- * - .'irV-Vc ! * 'V' - | 2{0 7V S lenis. Facies plana 4 tMPOZJVWl. | ACIES carnofa Linguauelox. De inuidi viri figura* Cap. SE QV1 deberet grauis uirifgura, qua inter iam diBa duo extrema, media erat, fed quia illius fqna maiores noflri non appofuerunt, ornifimus. Sequitur indignatio ,fedprius de tnui dentia, D E H V M. . T H r S I O G N. entia > maleuolentia illius extrema: qu* fub 'vituperatione cadunt.Jnuidus ejl, qui triflatur, quum quempiamprorfus ,fiue dignum 3fiue indignum Lene agere vident. Hanc figuram Pole- rnon appofmt V «VNUWUV- YS'\ t 'W-Vj ' v> • rJi.W V iU's \ \i\ '-iV'y\ , -i jNfclDl. Mcanes- iWV» wi* u x ... .. i ‘ ' r TERRESTRjS herinaceus inter animalia inuida cenfetur ab cdeliano3Statim enim qjt capitur, lirina fua reddita tergus fuum conjfergia, cuius vi perfufum3 corrumpitur, £?> quodfuturum erat ad multa vtile, inutile reddit ,fic de flelltone3 lynce 3 rubeta3&c* teris dixit antiquitas 3Jed mihi yiles , ff) anilesperfuafiones videntur: fedpotius metu, cum ca- piendus ejl erinaceus vrinavn reddere videtur: Sedpotius canis nere inuidus videtur. Qui ftntjlra dextris maiora habuerint. Quibusfhpercilia ad genas dimittuntur. addimus nos. Facies pla- na . c,Aures oblonga3 ftf angufl*. Gen*graciles. Vel craffe ab oculis diflantes. Faciei color fub- liuidus. Os canum. Dentes longi3 acuti3 rari, fortes. Vox dulcis. Loquela acuta3 debilis. afla diffeEtio. Dentes lon- gi , , fortes. Oc«//‘ concaui, parui. Vel magni & commoti micantes jracundis ftmiles, palpebris apertis patuli V el furfum euntes pallidi, deorfiim euntesfiipplices, el vibrantes, circumturgentes. Velfblendentes par ut 3concaui. McALEVOLl. \ i .qO .sui;, n iii7 i "T M brmiorts, ad genua non perueniant3fed inter edendum cogant caput occur \/ rere manibus. CWm, breuigreffu ambulantes. *. bitat C De miferi- LIBER Qjf A R T V S DEmifcricordisuirifigura. Cap.^rf. INT E \ extrema iam dici a uituperatione digna medium efl indignatio. E flantem indi- gnatio qu0»* longa, tempora utrinq; produBa. Ktrifles, 0 fupercilia comprefla 3 {yfrons demijfa > auflera. jNT>\qTS[A'BVMDl. YO Ar grauis in principio3 in fine acuta. K0/ dcaftf, e'?4 intenfa. Dentes mixti . lati ftriBi ,rari 3flnfli. , \ ‘ DE iniuriofiuiri figura. Cap. 3#0 ‘ • $ ' ■ . ■ _ - .*■(/ v • ‘.. ‘t 1 #■ ' - SV ESSeANV S hic increpat arum liter ar um imperitos 3 qui prsf. Sic priflino candori rejli tuetur. /» rTolemone cum figura lucricupidt implici- tum ejh Sed Jrifioteles habet amatores talorum ut etiam Adamanttus. Sed Polemon uel , nam alea ludus e fi 3 & ebrietatis,&tntemperanuafifium3uel procacium iuuenum contubernium ,fiue dicax 3 quod mihi ualde arridet3 quum huiuf modifigna qua afferunt 3 calidi uiri fint. t ' ' (lAJddzAT OR IS talorum. DP?dS 1 capilli,ereffi nigrt. TDenfa barba, £7* hir Juta tempora. Sed Polemon pro ereplis captllis3 rech menti dixit, ob id textus corrigendus. Oculus pinguis, fi lendi dus 3 & luridus. Hac figura inquit Mdamantius efi amatoris talorum 3 chorea 3 q) uini. Sed corrigendus ejl oAdamantij textus 3 ex Polemone 3 cAddimus Oculifiurfiitm euntes magnifubrubri. cAMMTORES venationis. Ad canes LIBITV M ejl, ne figna hac amatoris uenationum,fer arum q; differ eant 3 hic additi Lumbi teretes longi. Oculi furfum euntes 3 magni 3 q)fubrubri • DE loquacis viri figura Cap. 40. SI 'tampropefnemnoneffem3profcEloafufeeptooperedeflitiffem,itatyedeprauationes3 mu tilationes 3 & monflruofieferiptorum deterrent interpretationes 3 ut uix uerfum repperiam, inquo non tot errores,quot uerba fint. 0driflotelicus textus,quifbmnolentifiguram habet,tn tra fc implicitam habet dicacisfiguram, uti admonet nos 'Polemonis textus, qui f peratum ha- bet caput 3 & figna, etiam dtuerfafunt 3 nam quafommolenti 3 nullo puelo dicacis fiunt. LOQVcACIS Adauesranas. RtAWlS ab authoribus tribuitur loquacitas. a ffidue enim obganniunt, ft) odiofam illam cantionem iterant fine fine. Formapulchri. Pilofi circa uentrem. cAddit Po lemon 3 fuperiora maiora habens. cAures magna, & arreSla. Nafus rectus 3 uel in medio latus, declinans adfummitatem. Gena oblonga. Color faciet mellinus. oAnhelantes, ut\qui pofl cur fum. Mentum oblongum. Guttur a fi erum. Manus graciles 3 (p tortuofi> • Z')igi4i longi graciles.'v Cojfa tumida. STVLTILOQVl GENJE oblonga. Osexertum.Cofiapratumida.OculifurfiumeuntesJiibrulifnagnu SONORI. Adauc5. COLLVM Cjracile,{0longum. M m * a CLAMOSI LIBER Qjr A RTV S CLAMOSI. VPERlVS Llrum, (f)gengiuaprominentes. ELOQVENTES. "V TT OX grauis y& fonora. De inefficacis efficacis viri figura. Cap. 41» NZJlSlC inefficacis, efficacis viri figuram, & celeri. EFFICACES. . CORPORE parui, b umidis carnibus, 0* colore bumidum innuente proditi. Vel cor- pore magni, ft) duris carnibus, ff) colore ficcum innuente. Vel mediocri corpore, carne , ft) colore temperaturam bonam innuente, vel ambulantes longo greffu, vel longo ,0* tar- do . Vel longo , & celeri , vel celeri. Oculi tarde fe mouentes. PRALClHdlT ES > caliji. CO RP ORE parui. Caput valde paruum. Capillorum color flauus rubens. Lingua Ifelox. Carnis color rubeus. Ambulantes celeri greffu. Oculi ff tendentes cafij,[an- guinei , velff tendentes torue intuentes. ClRCVMSPECTl in operibus* |f 1 ACIES macilenta. r SOLLICITI. FACIES macilenta. Oculi aperti , obfcuri, humidi Itelnon conniuentes bumidi, pla- cide intuentes. LABORIOSI. jp ACIES offea * ' . 'm ’ De fatui D E rH V M. T H T S I 0 G N. Dc fatui impiobi viri figura. Cap. 43. Icy4 Ad hominum figuras h itio forum , vir tuo forumque defcripfimus, reliquum ejl prius quam operi corouidem imponamus, de ea hir tute fermoncm habere, qu tiufdem generis alia cicures 3 alia agrefiesfunt. Ci- cures mitiorum morum yplacidorumquefunt 3 agrefies afi> er iorum ypeiorumque, vt in capris (yl uefiribus y ouibus, equis 3 a finis 3 cateris eiujmodi animalibus hidere lices, ita enim in homi- 'nilusdifiinguerelicet3htcum moresfigna fequantur ,fingulafigna iuxtahuiufmodi difirimen apponere. Nam alij homines figna hac ferociora, agrefiiora y hehementioraque habent 3 alij mi- tiora y vrbamoraque. Signorum dfcrimina in Unitate 3 & affieritate, mollitie, (st duritie 3fic citate 3 {0 humiditate difimguere oporjtet, (st ex ijs agrefies, (st mites mores, iniufiitiam, (st iu- fiitiam 3 temperantiam 3 (st incontinentiam agno fiemus 1 vt ex hominibus3 qui agrefies, hei qui vrbaniores fuerint, agnofcamus. Hac ex Polemonis, (St* zAdamantij verbis 3 ht potuimus in- terpretattjumus. 2Y#«c figna fatui improbi, idefi agrefiis, (st peffimi hominis apponemus 3eum que advrfos 3 heifi qua funt fauiora ,pefjimaque animalia referemus. Vrfios enim fatuos3afiu- tos yfieuos yperniciofis ,perfidos, (stfraudulentos effefiribunt 3fer itate c ater as befiias /uperare, f^hilofiratusfiribtt. Ouidius. . * t ' y ' V i' ’ . „ Quidnif pondus iners .flolidsfi ferocia mentis ? V t cunque manfuefaclo 3 quod halde malignum 3 (t) fraudulentum fit animal > (st Jubinde ad ingenium redeat, minime credendum e fi 3 miferabiles [ape cafus ofienderunt. FzAT.Vl 1MPZJDB1. JdVtCos. * -...ii i-v > v ** <* * • • * rigidi. Sed rPolemon id non habet. Caput durum, (st acuminatum. Sed zRdamantius angufium, (st acutum habet 3 fp) melius. zAures magnitudine nimia3(st fubflaccida. Ceruix3 gf) collum rotundum T ali acuti. Sed zAdamantius id non ha- bet 3 (st puto mendum in Polemone 3 cum fiuo loco de pedibus loquatur. Frons dura, (st afiera, nec habet. Oculi obfeuri 3parui, ficci , concaui 3profluentes3 intente aciem di- rigentes . Aiala angifia, oblongaque. iFMentum longum. Sed egoparuumputo, ad ferpentes relatum . Os loquax, longum, apertum, vt qua fi bifidafacies videatur. Jncuruus. V entrico- fus, Craffis lacenis.cPedum, magnumque extrema ( Polemon habet articuli) oblongapinguia, ft) dura . Colore jubpalltdus 3 ht excitatus a fiomno 3 fp) crapula videatur. Vox balans, turpis, pu filia t (st frox. Sed cAdu mantius non habet 3 turpis. Ferini. LIBER q) crajfi. Oculi cafij crocei. Superet liat oneret ay coniunfta. rPESSIMI JMORIS. cA SV S ad faciem obliquus. Facies deformis 3 velparua > 0* crocea. Imberbis. Lo- quela fubflaccida. Humeri extenuatiy 0* acutt nerticis. Ai agni oculi y 0* commoti micantes, afficit ntesque ht iratifolent y ft) palpebras referent, 0*fub albicantesfuerint, 0* circa hos calculi crocei, igneis admifli3cum alijs cafijs. Velnon ignei calculi rotundi fedignea, grana quadrangulari forma mHar ignisfub lucenti a praterhac calculipallidi igneispermifli, 0* altj ceefij y {fi) circuli fanguinei, {fi Ceerulei pupillam ambiant. Vel oculi fflendentesy nigri, fubndentes, vel fflendentes {fi tjsfuniculus imminet y {fi cilia affer a, {fi palpebret ereff a, 0* affeSlus trux3 0* amarus, hei oculife mouentes parui y cum palpebris mobiltbus. Vel ridentes ficci fubafpicientes. NEFARII. PVGPILLtARV Ai orbes inaequales, vel pupillarum orbes eodem modo circumcur- rentes . V el conuerfi > coniunclim fe monentes. Vel orbes maculo fi , nigris maculis 3 0* rubidis. Dchoroici viri figura, Cap, 44. NVNC de virtute ea dicemus, qua hirtutum omnium cumulus dicitur, qua fupra nos efl, (fi heroicam dicunt, 0* diurnam. Hac maxime opponitur vitio, quod fitpra di- ximus. H<*c virtus y quum humanam naturam nojlram y 0* conditionem excellat, efficit homines y in quibus reperitur yfere diuinis intelligentijs fimiles ynam homo, quum tanta- rum hir tutum plenus efl, videtur humanitatem fuperare 3fed non pote fi intelligentijs, vel ange- lis fimilis dici 3 quos morales virtutes non decent, quum morales virtutes omnes excedant. Sed dicitur Heros 3 vel femideus, vt antiquis temporibusprafulfit Aiercurtus y Hercule sycaterique. Et Homerus introducit Priamum de Hettore loquentem, eo quod valde erat bonus. „ ENfm hominis mortalisfilius ille „ Effe videbatur ,fedmagna e slirpe Deorum. Et Lacones, quum aliquem valde admirantur, diurnus 3 inquiunt, vir e fi. Vtrique inter homines rari funt 3 illi inter Barbaros repertri pojfunt. Jnter Heroas tu folus,vt nitidijfimus fol, hoc noftro auo refulges Princeps flluftrijjiime yfumma fiquidem in te natura affirantis. dona pi- peri ad eo cumulare contulerunt vt enim apta membrorum corporis compofixtione oculos allicis, ha animi virtute rata modulatione refpondes. Et fifingulis capitibus de tui corporis partibus pe- culiarem fermonem habuimus, lubet vna omnes recenfere 3 vtfgna omniay 0■» hirtutes videan- tur , qua heroa hunc formanti 0* effigies, moresque tui Jemper per hominum ora percurrant, nolitent- de h v m.

& regalem. Ncui, LIBER Qjr A R T V S NEVI jiielfigna >in facie apparentia, in qua corporis parte Cap. 4;. N~ 0 N alienum a nofiropropofito duximus hic aliqua de neuis inferere , /tue de fignisy qu* infacie apparent, (ffi tn qua abdita corporis parte correfondeant, non quippe muti ha,. iniocundaq; qu* et fi falfa expertus effiem .fortajfe alijs tradere de/liti(fem. zAli- qua de his a ueteribus feripioribus defribuntur: fedinterfi uaria , repugnantia, nec experieni ti£ reffondentia. cylflroEgifaciei partes planetis difiribuunt joculos luminaribus .nasum vener- ceteras ceteris, cp hos [ignare corporis partes eas (ub fignis, quibus dominantur, conflitutas.qu* & fi ueritatem aliqua fubolere uidentur falfa tamen, (fp uana comperimus. Jnter quos Hali zAbhenragel Jrabs, aliqua fcripfit ielampus Grtcus, aliqua etiam circumferunturJub no- mine Aderhni Brittanicifed manuenfiiim erroribus adeo deprauata.ut nillucis ex eis nancifcipo tuimus, et quotquot utdere contingent, uanos omnes, et fallaces comperimus. T andem ad ex* perientiam nos contuimus y humana corpora obferuantes.ut qui fingulares neuos in facie, fffi qui plurimos haberent, et in quafiepius corporis partibus reffonderent. ita ut potuimus accommoda- uimus. Confiderauitnus tam quandam ejfeproportionem interfaciei, ffi) totius corporis par- ies . & fbi inuicem refiondere. & ut quantitate. & qualitate, fic etiam (ignis. Nafium ui dimusprondent3 facies imo uentri. tg) natibus, ut quibus carnofa, & corpulenta. tenuis.uelfirigofia effiet.eafdem fimiles habere contingent. collum cum cruribus. brachijs eandem[ubeunt rationem, aures co fis, oculum ano 3 aures cofis, ut pars infacie. qu