.» *.♦ UNITED STATES OF AMERICA * . . FOUNDED 1836 WASHINGTON, D. C. GPO 16—67244-1 (- Kcnurus jLQmdn mejjald P^_ CANATO MIAE, HOC EST, CORPORIS| humani diffedfonis pars prior, in qua fin j eula qua; ad Caput ipedant recenfenrur j metnbra,atq? lìngula: partes, fin£ulis fuis B ad uiuum corniti odifiìmc cxprcflis figu» ris,delinianmr. Omnia recens nata. PER IO. DRYANDRVM Medicum V Mathcmakicm. t+lV+ ITEM BiìXXl Ana r- Porci,cx traditioneCophonis. to < mia ^- Infontis^x Gabriele dcZerbis. «Jarpurjjf apud £ucbariam Ccrutco :ni»ro, Simo t r i 7 mcnfcjumo. •%)»^' R/ECTÓ'R. A'CÀDEMlÀÈ MARPVIlGEN' fis,rcrum Medicarmi) ftudiofo^S. D* P# Leménffirausilluftrifiìmusc£Heffia: Princeps Phi Iippus,quo eli incredibili in Academia fuam Mar* purgerì affedus amore, praeter reliqua felicitatis bona,quibusindies liane nouam fuam fcholam ex* omat,hoc nuper ultròadiecit, autòritatè% regia interposta, ratum effe uoluit,ut quotannis pofthac, in medie* profeflìo* tris ufum,receptis ad hanc rem e carcere ùcl cruce perditoru corponbus,publkc fcmelaut bis,Anatomia exhibeatur.Qua autor itate fretus,fu per ioti anno binas Anatomias alteram Ca lendis Iunrj, Anno XXX Volterà Martrj Calen* Anni XXX Vl# ut cft in hoc genere ftudioru,nó mediocriter exercitatus Ioan nes Dryandcr,Mcdicinac apud nos profcfibr ordinarius,non infeliciter hic publicè celebrauit. Idemcgin polì er uni maiori cum diligentia,turo accurata magisdemonftratione,fefefadi* rum pollicctur,modo fint,quibus hoc fuum ftudium^atcg ar* tis medicina; non contemnendus frutìuSjquoquo modo prò' bari queatj dcgftudiofeledor,tibi, ob id maxime indicadum putaui,ut aliquando medicar rci,hunc amplifìì'mum frudum cómunem nobifeum habere queas,quod hacknus.maiori an dicam Medicorum dedecore,anpericulofiori,etiamargrotan cium malo Germania reiecerit nefeio • Anatomia: fyncerurn ftudium,nos honoratiori loco apud nos recipiendum,adeocp prillino fuo nitori reftituendum, duximus ♦ Hinc elf, quod a1 Dryandro, Anatcrniar Capir ishurnam',icones quas inter diffe candumnuper per pidura?lineamenta ad uiuum,redifi'imé exceperat, in fiudiofor Gufimi utdiuufg3ret,impc?rauimus. Quas fi piacere uideriir.us dabinius operarsi, ut uniuerfi cor' pori* humanijfingula: partes,fingulis fijis pidurfs, quàm re a 4 didime a DrFandroexpreiT*,tn luccm tandem prodcant.Tn* terim tam piduris,quàmfiguris Anatomicis.humanum Ca put optimè exprimentibus,adcoqj nofhra opera 6C bc* neuolentia liberalius fruere,atcj» Vale felix. Data: Marpurgi 6Cc. CLARISSIMO ORNATISSIMO'QVE uiro ilIuftriff.Heflìa: Principis Cancellano D,lo# anniFicino, Domino atg* patrono fuo obferuantiffimo. S.D,P. Acitillatua in prouehédis bonarum lireramm ftu* drjs,nunquam laudata fatis liberalitas Cancellane, ornatiffime,utagminatim te dodi fufpiciant,colant atgi uenerentur,quafic0 deo tutelari tibi fuppliccnr, Suos proinde literarum fcetus,fi quos produxerint,tibi edu* candos,tibi prouehcndos,non inulti committant • Eademego catione dudus,quar,in ter diflecandum nupcr in huma* ai Capitis Anatomiam ad uiuum typis atque figu risexceperam,tibiob id maxime nuncupan* da putaui,quòte protedore,noflxa libc* rius prodire queat.Boni irag* huc noftrum qualemcun$ la* borcmconfule,atgj uà le redimirne* Marpurgi* H# T. DeditiflTmus, Io. Dryandcr Medico^ 3 AD LECTOREM CANDIDVM Reinhardus Hadamarius. SOla figurar um quia perfedi(Tima,cou«plet Vndi$ fé numeris orbiculata fuis. Ergo Creatoris uoluit diuina poteftas, Vt noftr i capitis forma rotunda foret. Vt globus eft igitur,quod continet omnia cartami S pharrula fic caput eft,dogma quod omne capit. Ardua funtillic fummi palatia regis: Hic fedcm ratio pars dcitatts habet. Non potes astheream rimari terreus au laim Illius cffigiem fed penetrare caput. Alta nimis fugiunt humanam colica mentem, At limili poflunt re magis illa capi. Si gcftis ergo regnum fpedabile,tniri Etluftrarc cupis nobile plafma fabri, Sumelibrum clan, radio pollente Dryandri Dcfcriptum,ftudrjs profit ut iilc bonis. Intima c*cleltis domina; penetrala cerne?, Etrcliquam,legcs cui dedit illa,domum.; IN PRAELECTIO KBM MEDICAM ORATIO, qua Anatomiaeneceflfarium ftudium commenda* tur,Marpurgi a Ioan.Dryandro in frequen* tiflkno eius Academiae confeflu habita» Vili kalend.Noucmb. ANNO M. D. XXXVI. Mpudens,perfrida:aj frontis eltem homo,fi ia ta celebri ,totdodiiTimorum uirorum, con* feflu,hodieuerba fadurus, nonplanè dicendi uiribus deftituerer. Idój maxime,dum niecu reputo, quàm abfoluta» cruditionis uiros, ex» quifitiq: iudicr] ceniores me in hoc fungendi medica; profeiTionismunere,pra:cefierunc. INupcr enim cura A cade mia bare noftra bo* nis uti fperoauibus, inftitui ccepit optimé ab ^ optimoilluftrifftmocg huius patri* Principe, : curati! clr,uthucuin'eximnatq> eruditi, c^non tam litcrarum, quàm morum, OC autoritari* commendatone, huicfcholseprodefie ponine accerferentun Vidimusitaqyion infelicem tanti conatus fucceflum. Ex mulris, quos ha:c noftra fchola egregie dodos aIuit;paucos,eofdcm^ cotun^ demmecum lrudiorum medicina: uidclicct ftudiofos obiter ut hicreferam non fit moleftum. Adfuit ab initio,medic* profeifioni,non incommodè delti natns.Euricius Cordus,isutnoftisfuit prarter artis poètica?, prarclaram eruditionem,in herbaria etiam,ut rcliquam me* dicina; partem prxteream,miro iudicio prarditus* Succeflfit Cordo,mcdicarum rerum,non inferior cognitio nejoannes Megobachus,eius uiri quanta in prostendo fuerit felici tas,multos ucftru,nó fine frudu,pccpifle puto,ta infignes itaq? eruditione uiros me cu nup prajccflìflc itercp mihi ineù> duro, cotnmonftrafie ed uideam?pauore penirus contremifeo horreoq?,maximè q tennis cV curta fuppellex eruditionis mi hi fit,cum hifee uiris fi conferar exploratum habeo, Si itacp,ea quam uos mihi falfd,fedamiciflìmotarné in me affedu errantesadefle putatis,fiteruditio, felicem me omniu putarem.qui tato honore,primu* ab iliuflrifiimo patria; Prin* cipe,de hinc,a' ueftro omnium candore,ad hoc, Medicar praz* !edionisomdu,dignusexi(timatus firn, qui huc conuocarer* Veruni ,quar ed humanitas ueftr a,qu i ed animorum ueftro rum candor,apud uos,de me, excufationis Ioco,recipi fpero, quod dici folet St§K.& £ìp jjuyó&ois rn koù Qi\Hfx«c fxóvop, Nos lati** nefic:Inmagnis,ueluoluitfefaten\ Idbj faltem à uobis fi impetrare queo,huius fcholar,fcilicet commoda,me omnibus modispromouereconari,id, perfua derein prarfentiarum fi poflum,hódre,mefatisdeclamandiof fìcio,fundn efife putabo. Ad eacp,qua; hic paulifper explicare conftitui,de redo, fcilicet,atcp commodo Medica aflequendi compendio, atep obiterde Anatomia: uero 6V neceflario ufu, uerba fadurus accinger .Qua: dfi ego rudius 6V pingui quod dici folet Minerua abfoluercftudeo, paticnter me quefo, di* durum/cratis* Efr fin gufar ut» artiuttl, certa affequencf 1 pt* j>ofita metho* dus,quam ni adhibeas,nihil redum,nihil ordine percipies un quam. Qua docendi difcendi<$ methodo,etfi nufquam non ali bi,certe in re medica, omniti maxime opus habemus. Totem funt in eaartelabyrinthi,totangiportus,totfcopuIi,quosnide xtro Mercurio cV itineris ceu duce ufus fueris,uitare,ne dicam fuperare,racile non fit.Hic'ne quis rerum imperitior forte im p(ngat,cauiflfe credo, uiros, fané prudentia fumma prarditos, qui tot congeftis in rem medicam,ifagogis, tot in ardum con tradis compendqs,qua: pr ius ,qu# pofterius,fint difcéda,pras fcripferunt» Eius generis innumera dedit exempla Arabum illa, c¥nu* per florida Barbaro^ fchola medica, pdiere hinc,uniuerfales Auicenna: canones,adiedis ad hancrem fpedantibus, eiufdé autoris Fen aliquot «Poli hunc librum, Ioannitrjifagogas non contemnenda: cruditionis fané Iiber, publice prselegi cceptus eft.Et noftris,hoc eft,latinis hominibus,tandem fimilia tentadi immo cV abfoluedi,non defuit ftudium. Dedit nuper ut com* pendiofiftimas ita utilitfimas,difcendi medica figuras, lanus Cornarius,Et hunc fequutus loannes Fufchius,idem tradat ar gumentum,dige(to tamenmagis & lucidiori ordine* Ad quorum uirorum preferipta, utinam ftudiofa rerumi medicarum iuuentus,tam ccepti ftudii attemperane inrtituttì 5 egregie neglexit hadenus,minus hoc feculo,turbatu" iri,atq? turpiflfime confundi,ftudiorum quereremur ordinem • Abfolutis inrrodudionum,ut ita dicam in re medica libris qui deinceps medico futuro euoluendi fintlibri,diuerfi diuer* fa fentiunt, 6V quod uerus habet prouerbium :Quot capita tot funt cV fenfus, Sunt qui arte medicam i diui Hyppocratis ut utiliffimi ita obfcurilUmi longe autoris aphorifiiiis,aufpicari malint ,Sunt qui aGalenf, eruditiuTittdopere Arte parua Initiari uelinr.Ec alrjalHs.Hficinitiandi deferut honorem. Pcrmeliberumeft, cuiq? fuo docere atqj difcere modo , Qui mihi medica aflcqué di commod ior uideatur elle fcopus,non incómodum, hic re* cenfuifife uidebor,quod plerofq? longe alio, q quo ego didu' rus fummodo,non fineftudiorum incommodo dC tempori* iadura medica fedari uideam* Inter ea rudimenta,qua: medicina: càdidatum nullo modo preterire par eft,pra:cipuum adeoqj primu libi locum, Ana* toniiamChoc eli humani corporis per dilfediones cognitio* nem)fortiri puto,ut reliqua omnia fiue priora fiue pofteriora ftatuas,nifi exadiffima Anatomia; rationemadhibeas, fruftra te laborare fenties. Non immerito itaqj, totum medicina: ne* gotium Anatomia:ceu ball incumbere uidetur,quod reliqua omniaabsqjunius Anatomia:cognitione, mancaatcjpnulli* us ufus effe uideantur. Obidmerito Anatomia,ad affequédummedicina: ftudiuf, primas habere debet Jd dum,arguraentis ita fefc habere often dam,breuibuscg Anatomia: artem, la udibus extuIero,abutédo ueftra benignitate, paululum non fit moleftum rogo. Principio,!! cxfine,còmodiq? gratia fingula inftitui debeaf, quanto" Anatomia humana: ulta: cóferat,perpendi uelim.Phi lofophandienim totum negotium ,ex corporis humani ftru* dura,ceu radice tettiliffima,depédere uidetur. Hominis enim caufa quarcucf hic interior habetmundus,à Deo omnia effe ere ata,quis negete Creatis autem,rede ne,an fecusutaris,ubido* mini creatoru,hoceft, hominis naturam ignoraueris, qui fieri poteft ut nofcasfAdeo utplerdcp uenenum prò antidoto,igno rans rerum temperamentum fumas» Ad nofeendam autem hominis naturam qui hic tempera* meo tutu uoco,a:que mihi errare uidetur is,qui domus ne prò bcconftruda fit, à forma qua; oculis cxterius occurrit,atqu« non potius ex fingulis quibufqj partibus,quibus domus con* ftatjdeprehédere conatur.Sic nec uncj,quod hominis tcmpe< ramentum,qua: natura, qui rerum ordo, nofce potes,nifi fin gulas,etiamminutiffimas,exquibus humanum corpus con* (rat, perquifitas habueris parres» Perquirendi autem modum, unica cV precipua ars tradit Anatomia:,ut mihi non fruftra,medicoru omnium,poft Hyp ,pocratem,princcps Galenus,tota:ditisin re medica iibris.acu tior nullibi,uigillantior nu(q,quam in referendis,qua: ad Ana tornici! fpedant negotium fuiffe uideatur.De Anatomicis ag greffibusnouem reliquitlibrós:De ufu partium,eiufdem ar* gumenti, dodiflfimorum manibus feptendecim teruntur uo Jumina,ad hos,quibus ea qua: hic refero ,minus fidem faciunt remino* Res optime tu cófcr uari,fi fuo loco,fuo tempore,fuo modo adhibeatur,non fruftra ohm putatum eu\Hoc quid aliudrq fi ad temperamenti cuiuf
còplexione,aut ad conferuandam, aut ad recuperan dam fanitatem,adhibenda fint probe edoceberis ♦ Vt mihi uel hincuitam mortaliu tot cffeobnoxiam malis,certo perfuadea quod rarior fit, hoc noftro feculo,qui uel ex diffedione, quo* modo uita: labanti fuccurrendum fit,nofce uelit.Satis interim nos medica caliere putamus, fi ut cafus offer t morbo*, ex apo* theca confarcinamm infarcias medicamen» Fuiffe olim,qui ut annorum numero, ita & falubri uiuendi ratione,a:tatem hanc noftram fuperabant,mirari definemus,fi in perqutrenda at$ cuftodienda hominis natura indefeffurn atg? nunqfatislaudatum,prifciilliusfeculi, in memoriam re* b rj «ocauerimus ft udium* Ad frugalitatem uita:,afrj referunt,quod ego potius medici na: opera,faditatu effe reor.Frugi enim uiuere, quorfum atri neret,ubi non ex corporatura ,hoc eft, corporis tui tempera* mento didicerisantea,quantu uel condonandum uelabftinen dum corpori fit,à rebus circa corpus fuftentldum ncceffarrjs, Ephiphonematis loco,celebris eft apud Aftrologos fenten* tia. Qua: Deus uoluit hoies fcire>ca in caciofcripfit.i.ex Altro rum de corporum metheororum,Solis de Luna: aliorumcg, qui ca:lo continentur,planetari motu de cognitione,homincs feire queut,qua: deus,in ha:cinferiora,hoceft, mundu de terra agere uelit,Demus cadum effe fiumana: eruditionis, nnncj fa* tis perfcrutabilé lÌbrum,demus,omnia,omnium hominum in genia,exercitanda efl"e,in perquirendis tanta: machina: casleftis myfterrjs* Vern, extra te quarrere qua:propulsate^ in te ipfo fint pofita, nonne fumma eft imprudentia atque furori limili* murrtf Habet carlum Solem de Luna luminaria duo magna,' de ea in corpore fiumano,hoc Cor,illud Cerebrum,exprinci pibus humani corporis membris,pra:cipua,ca:leftibus illis re fponderenouimusJn cario enim,utcalidiffimumardorem So Ìis,& Martis,amica Luna:atq? Venerisattéperatfrigiditas,ita ni cordis eftuantiffimum ardorem,cerebri, emolliret frigidi* tas,facile, qua connexi fumus, temperamenti folueretur com* pages. Carlo planetarum puta Saturni,Iouis,Martis,Mercurrj, Ve neris,ordinem,proba cV neuticj in hac re falfa, antiquorfiad* tìnxitfedulitas,fic utinferior fuperiorismitiget qualitatum ex ceffum quod ni rìeret breui, Martem aut Saturnum,omniala befadari,non fruftra creditumeft* Similiseft in corpore hu"ano,particularù" ratio Epatis em Splen mollit atg? refrangit calorcni,curu hoc Marti illud Sa* turno attribuafur.SinguIann ca:fo,ad fingulas in corpore hu* mano relata: funt partes,ut caput Arieti,collum Tauro,6Cre* liqua,ut fequutur ordine in Zodiaco circulo figna.Adeoqjin* ferioré hunc mundu, habere nihil putant, cuius non limile in fupramudano ilio fentia£,putauereuiri uaturalium reru exer citatiffimi>ut uel hinc manifefto colligi qucat,non fruftra olimi hominem Microcofmum effe appellatum. Spedaffe id credo,Vitruuium,cV eos qui poft hunc de con dendis Deorum templis,fcripta reliquerunt: Ex humani cor* poris fcilicet proportione atcp fymmetria ,a:dium,fingulas di menfionum partes tranfi'umendo. Diuinarum rerum cumerat ftudiofi, prudentes atqj diuini nimirum homines,quo deum placare t, ftrueretéplum, quod quàm £ xime, ad dei uel mundiaccedcret archetypum (deoi^ effe enim domu ca:Ium,quantumuis etiam barbara, concefllt ubiqj natio}. Ad carliitacptypiì domu cóftruere,placado deo amplitudomolis prohibcbat, quod proximum eft perficitur fcilicet ad corporis humani,quod poft calum Deo eft proxi* tnius,tempia ardificariccepta funt,Ex corpore perfedo homi nis,ceu Policleti regufa, artis 4architedonica: defumpta fune rudimenta. Verum ha:c, tam longa periodo repetita^uorfumfEo au* ditores humaniffimi,utuosad humani corporis perferutanda miracnla,adeocg ad ueram illammicrocofmographia,perfpi ciendam quoquo modo infiammare queam» Certatum eft olim.Quis medicina: primus fuerit inuentor alò Aefcufapio, alrj Afclepiadi,alri alrjs, proutin hosucl illos, erant amore'procliuiorestribuebant.Ego tantu beneficiare* dius,prudenrum olim uirorum induftria:,quales fuere Hyp* pocrares in Cooinfuia,atq? longo pofthunc tempore,in Gra: eia; Pergamo Gaienus,lubens attribuero.Hi enim hominum b ir] cadauera,plerunq? etiambrutoruro animantiumcorpora ", ab hoc uel ifto morbo interempta di(Tecabant,non contentameli! brorum hominis temporarià* de fortuitam uidifie Anatomia nifi de mortis,qua alai, priusobiiffenorantcaufam explorata haberét.Eoqj modo,ut reliqua: artes omnes,quotidiano incre mento,exparticularibus ate^ priuatis,in generales medicina:, abiere regulas,ftupendoc$ de mirando ingenioforum hominu eonatu,ad pofteros tandem defluxit medicina: artificium. Qui refecandi mortuorum cadauera modus,utinam ta fan* de,uteft a prioribus,magno quidem labore inftitutus,noftris hoceft,pofteris hoibus fuiffet obferuatus, minus laborarem? tata impoftoru infcitia,minus crebras effet uidere hominu tot infperatas mortes minuscgimpune, folo medico hoiém occi* dere licere t, expcr ime taqj per mortes agere,8c reliq eius gfiis piùra,qua: non fruftra fuo damnabat feculo Pf inius.Refecandi igitur is modus,q olim fuerit in pretto habitus,atcjp nulli non cognitus,ex ueterum facile eft uidere relidismonutnétis.Ab antiquiffimo de dodiffimoomniumHyppocratis libro,eius reipericulum tacere libet.Euolue Aphorifmorum aliquotli* neas,ni qua; dicuntur ex Anatomia fint deprompta faffus ero. Sententiarum egoaliquot quo me uera dicere probem reci* tabo: InquitHyppocrates de coceptufcetus.Mares quidéinde* xrris,fcemina:uero in finiftrisconcipiuntur.Mulieri utero gè rentifi altera mamma gracilis fiat, geminoshabenti,alter fi abortit,& fi quidem marna dextra gracilis fiat,marem, fi uero finiftra,fceminam,Rurfus : Mulieri fi uelis méftr uà cohibere, cucurbitulam quàm maxima ad mamas appone,Rurfus:Do* lenti partcm capitis pofteriorem,in frote reda uena incifa,p* deft.Rurfu$:Si quod inteftinorum gracilium,difcindatur, no coalefcit.Iara eorum aphoriftnorum genuinu fcnfum, unde redius q ab Anatomia ex qua & ab autore ipfo defumptifunt deprehendas non uideo. Quod fi rebus,fplendorem at$ commendationem parit, autoritatismagna:fuiffeuiros,qui eandem rem,quam com* mendareftudeas,tradarunt,nefcio an un§ fatis laudibus harc ars uehi queat. Tot enim efari uiri hacartem tradarunt, ut di pofteris infignes libros eiufdé artis^eliquerut, VtHyppocra tem,Ariftotelem ,atcg Platonem taceam,quifingulifingulos libros,hancartem pertradantes,reliquerunt,Gaìeniin hacre mir um ftudium paulifper hic confiderari Tibet. Scribit is at
iucunda fint admodum, fubfcribere .Ita inquit: In patriam meam perrexi, in qua haud ita diu commora* tus Romani redrj,ubi permultas Boètho confediones oftédf, pra:fentibus quidem eifemperEudemo Peripatetico de Ale* xandro Damafceno,qui de alrjs plarrifcp uiris pra:claris,quem* admodum de Sergio Paulo Confule,nunc Romanorum pras fedo,uiro tum rebus tum difcipl in is philofophicis,per omnia praccipuo4HadenusGaleni uerba recenfui. Quantus itaqj honor, quanta dignitas olirn fuerit attributo refecandi (tudloiief bine eft colFigere,q> Cortfuferesufrfpchei. quos,tum orbis totius ferme eratfaftigium, fefe ad h*e ftudia diaulerut»AdfueruntConfulares,ftudio de profeffione, ut ap paret,à medicina alieni.Nos,qui ex profeffo, artem medicarti tradamus,nos qui,fi drjs placet, natura: magiftri haberi cupi mus,ifta negligimus, adeoeg pra*terimus,ut nec ea feire noftra inter effe putemus* Pudet atqj dolet inter im.ex culina prodire coquos,ex rure anus uetulas,qua: nos in refecandi officio,!? non fuperant,om* nibus certe modisarquant. Nos illa uulgo committimus, fine quibus, reliqua medica: artis opera,nuilius effe momenti conftat,In pleurefi,in Colico morbo)phrenefi,calculo>&'id genusreliquis morbis, prarex* crcitatum fuiffe in Anatomico negotio,quantu profucrit quis non uidetfln hrjs enim morbis,nifi exade prius ex diffedióis arte,fingulorum morborum,fingula loca atc# naturas,explo* raueris,à medicocf a morbo,periculi plus effe argroto, ut Pli* nius dicit, nouimus omnes»Videmus hodie, turpi medicina: nominis ignominia fieri,quanto uulnerarrj medici habeantur in pretio,quodfeIiciores,eorumconatus plerunq? habeàt fuc* ceffus,commoditatem hanc medicandi,nò eruditio, qua: rara in hoc hominum genere effe folet,fcd crebra, quam circa uul* neratos plerumq? exercent,refedio, artem atqj authoritatem iltiscóciliat. Ad uiuum enim,pra:fentes pralèntibus uu/nera incidunt,dilatant,rupturas curant eocp modo lìngula mébra, utdigitos proprios, in numeratohabent,Noscotra,cx libris obiter Iegiffeadeocjj nauigandiartera,excharta,uel mappa,ut eft in prouerbio, didiciffe,fateffe putamus, Immo funt quieoufq» perueneruntdemeatia:, utad me* dicina: ufum,parum autnihil conducere Anatomia: ftudium, pronunciare aufint fat fuofefundos offìcio,putantes,fiin* fpedo lotio,Rcccptulam in apothecàtti fcribere norint. Oho minum corr uptos mores,o ulta: noftra: ignauiam. De tam perditis hominum impoftoribus medicaftris ut fumatur fupplicium,Reipublica: non partì prodeffe puto,ita publice,ex communi arrario propofito fafario prouocare, qui crebrasapudfingtilasciuitatesexhibeant Anatomias mi rum in modum conducere , reor.NulIa enim tam rede une} infti* tuetur refpublica,quin aliquoties fiue id belli, fiue paciscòtin gat temporibus,uarhs morbis adfedi laborarc cogàtur ciues, hrjs cimurri morbis,ut opemferat,qui apud teincifione atque futura chyrurgus,aut potione medicus,curandi habet officila, ut finguli morbi fintcurandi ex Anatomia prius fi didicerit, nonne ex re omnium fore uideaturs* Inftituendarum fcholarum, quo redius tenera inftruatur xtas,nó immerito magni exiftimari debet negotium, Concio natorum exadiffimus,corrupto hoc feculo, habenduseftde* Icdus.Quod in hrjfce duabus rebus,prouehendo redius, aut corrumpcdo turpius,rempublicam,maximum momenti! in effe puto,iam rertiu,q? arque ut priora duo fi nò maior c,a:qua lem faltem,ad promouendam rempubd'cam,habet comodità tem.Medicina fcilicet rede uel fecus in quacj? Republica infti* tuatur,minuseffe erratum puto.Inftituetur autem tum rede, ubi corporum noftrorum cognitionem ex Anatomia ceu ru* dimcntiscertiffimisaddituripoftea,qua:reliq medicina; funt opera,didicerim us. Quare nullis uncj laudibus,fatis celebrari poteft, illuftriflì* mus,idcmc£ humaniffimus patria: Princeps Philippus,quiex innumeris quib9 de Republica fua,paffim benemereri iludet, bencficrjs cV hoc nuper uItro,ncmine,ut crcdo,ad hoc inftiga* tcpermifif,ut deincepsinhac celebriAcadcmia,frequente» public* exhibcantur Anatomia:, e Vfdit ftpientìnlmus Prfrtofps,quanta poftens e* fcac re fu& fequutura fintbona, Verum ei9 inftituti probiflìmi,cómenda tioné hic texerenolo,neprolixior fiat orario. Ad idà quo pati Io fum digreffus,me recipio. OftèTurus fcilicet non folum me dicis,fed ar cuiq?ordini literario iucundam de neceffaria qfi effe,partium corporis,qua: ex Anatomia difcitur 6V cognitio* nem, Veru,prius,quidartemhanc deturparit, hodieqj negle dui reddiderit,dicam,poft reliqua» Suntres multa:,qua: non fui natura fed hominum opinione corruptocg iudicio,exiftimantur inhonefta: at
ut,qui
apud ciuiumordines reipublicarinferuiunt lidoris fungendo
officio,nocétum,quiuita priuandi erunt,nullo modo fefe con*
taminant uitio,tamen,uulgo ubicpreceptumeft,ne quis hono
ratiorpaulo, lidori, autcohabitet,autcibumpotumqueuna
capiat.Eiufdem corrupti iudicrjeffe,mihi uidentur,qui, à me*
dico Anatomicarumcg rerum ftudiofo cadauer contreda*
ri,turpe effe putant,non quod,qua:id prohibeat, habeantcau*
fam,nifi,omnino cum decrepitisilfis uetulis impium effe puta
re uelint,in mortuum,quod ifti calumniantur fxuire,cV nior
tuo non infligenda effe uulnera»
Dicam liberius,de hoc genere hominum quid fentiarti. Af
fedusfunt muliercularum plus fatis,qua:,fi cognatus autadfi
nis quifpiam èuita exceffcrit, fé optime tum pietà té exercere
putant,ubi congruo aliquoloco terra: Cut hadenus puratueft
confecratum cemiterium^fepcliretur corpus,quo parentandi
non deeffe poflìt officium.Superftitiofa atìt ha:cpietas,q cuig?
cordato uiro,uerec0 pietatis ftudiofo,ridéda 6tyqais nò uidet.
Receptum olim erar,uiuos homines,è carcere atcp uinculis
raptos,ad Anatomias pofcere,idcg non tam cruciandi nocen*
tes,§artem Anatomicaro exercendi,caufa faditatum effe no*
yimuSfldcm nos facere,Chriftiana phibet pietas,cum tamen
innumera exuiuorum Anatomqs ad artem noftram, referan*
tur commoda. Aliam enim effe, membrorum pofituramin
uiuis,ubi fpiritus uitalis beneficio,elata funt atcg turgent quas
in mortuis piane concidunt atcp còprimunf menbra, ratione
facile eft deprehendere.Excufare potcrat priores, Anatomia:
ardcn tifimium ftudium, ut nec ea qua: alrjs dura atq? horréda
uiderentur propter hominem iuuandum obire ueriti fint.
Nos, cum,nec eodem modo,ut illi, uiuosdilaceremus,cur
nos uulgi fuperftitio,uulgi femper corr uptum iudiciu crude*
litatis,impietatisc}j incufare atqj traducere,debeat,iuftam fub*
effe caufam non uideo.
Mitius omnia quàm illi ,nosnoftratradamus,ex luto/au*
rù fcilicet,quodprouerbiumhabet,hoccft,excadauereuili,
inox ucrmibus tradendo,ad fiumana: uita: ufum, tata cornino
da,ex Anatomia ctì paremus,pro tanto beneficio,qui nos odio
profcquà*tur,haud bene gratos erga uitam hominu effe puto.
Pontificum fummorum decreta,in aperto eft,quàtum ho*
noris,defundorum concedant corporibus. Quanto ftudio, ad
fuperftitionem etiam ufque pio,fepultura, hadenus excolue*
rit facerdotalis ordo nouimus.Tamen fi ufpiam bene ,hic opti
me Papiftarum decretum ftatuit,ut medicfs, mortuorum cor*
pora, propter Anatomicum negotium , impune, atque ma*
gno cum honore liceat diffecare.Quod itaqj ratio didat,leges
permittunt, fluì tum eft ignominiofum atqj turpe putare,nifi
aperte,cnm ratione in fa nire quis uelit •
Sunt meticulofi quidam mulierarrj plus fatishomines, fa*
teor,qui con tad il demortu i hominis ufcg adeo horrent, ut ne
digito contingere audeant,horrore atq? pauore omnia circu
fcribentes,ut cV rjs paucis refpodeam addere quidam libuir,
Rarior ufus refedionis , horrendum fpedaculum corporis
Anatomici rcddit feto»
e *l
Venirli ad h*ftc rètti fetiìotisaffedibus fi rationem rrfentis
adhibueris,reuera hominem mortuu,à mortuo equo uel afi*
no,tantudifferre,quàttì lapidem a ligno fenties,cum utrunq*
sequa: uita careat,in diuerfo tamen genere recipiuntur.
Suntpra:tereaalrj,quickfi nec primo, nec fecundo peccét
modo,ad infama:tamen rationem quodattinet,non multu à
prioribusfuntinferioresjhij propter humani cadaueris foeto
rem,qué inter refecandum intolerabilcm fingunt, ab Anato*
mia penitusabftincdumeffe ductìt.DclicatuIQ certe genus ho
minum,quos in Gy nardo redius cum Galeni ilio Theffalo, la
namducere,quam apudcordatos uiros,medica tradare, co*
uenit.Hrj funt qui repudiatis omnibus bonisdifciplinis,qua;*
ftui fuo turpi ter in feruiendo,qua: ipfi ignorant, in alrjs dam*
nare,pulchru effeducunt,quos cloacis repurgandis,cj Anato*
micis exhibendis, aptioreseffedixero .Quos mihi narrasfce*
toresf obfecro quoscTu ne natura: qua: funt opera,modico té*
porc, ex Anatomia perquirenda fcetorem ferre turpe effe du
tist & interim te falfo natura: magiftrum medicina: fcilicet
cxpertum Dodorem, uenditasr"
Hyppocrati olim, contumelia: caufa obiedù" effe nouimus
multisi modis,eo nomine à Zoilis profciiTum, quod ex homi
ne reiedu cxcremétum ore deguftauerit ♦ Ha:e fcatophagia
tati! abeft,ut dodiffimi uiri nome obfcurare poffit aut debeat
ut & hinc fplendoris multa Hyppocratico noi accedere puté.
Ad tam enim uilia,at# omnib51 deic<ìa,propfer hominem
feruandum fefe dimittere^diuini potius cj humani effe cando*
ris,quis non effe uidctfTu ne itacp Hyppocrate ipfo cs fuperi*
orrut Anatomiam a fortore damnes, curo Hyppocrateshrjs
grauiora multumpertulernfExtua fchola,hoceft,Barbarorù1
triuio,quod crebro circuferri folet, natum effe Carmen num
agnofaVS tercus cV urina^medicorum fercula prima, Stìt no
(
bis figna cVcnotd enim.Quem ex urfna,quo quarftuifuo tur*
piter inferuias,fcetorem percipis,fi apud te nullus eft; cur hic
in re tam honefta de neceflaria offendit offadum.
Faceffat itaq? purpuratus ille annufatusqj Dodorculus^tìqj
fibi fimilimo Galeni TheffaIo,interim dfi nos Anatomica tra*
damus,ille magnati! atc£pra:potentu,turpitcr obferuet me*
fas ,de caf icibus epotadis ccrtet,# reliqua id genus qua: TheO
falò fuo Galenus obrjcit,grauiterexercere pergat.
Drj boni,quantu eft incommodi,unamat$ alteram horam
quoufq; ex Anatomia,in tellina,qua: fola feetorem habent,neq?
id tamen femper,explicantur fefecontinere.Ego tanti comò*
ditates ex Anatomia arftimo, ut omne quantuuis etiam graue
effe po(fìt,ex animo mihiexcutiant tardium, ate^ pauorem.
No aliterego,ad Anatomica adfedus fum,cf olim fuiffe Gale
num conftaf,cum toties fuasfimias diffecaret,fic,cum hcedu ex
pregnante capra uiuuin excinderet, fic,cum latronis cadauer
a uulturibus,ad offa ufq? denuda tum , confumpta carne,per*
fcrutaretur,Qui alrjs feetor nobis amaracinum olet.
Admouit naribus olim uedigal ex lotio corrafum Vefpafia*
nus Imperator,Lucri odorem effe bonum ex re qualibetaffir
mans Jsquod turpis lucri grafia, no turpe effe duxit,nos phy
fica perquirendo,turpitudinemeffe putamuss1
Verum qué tu mihi hic narres feetofcm,non uideo, efi tot
boni,circa corpus noftrum Anatomicfi,exhibeantur fuffitus,
tot bene redolentes colfocentur flores,tata munditia atep pu
tirate fingula tradcnf,utnecubilaucrisbalneo,tu tua,a:queut
nos noftra ablues mudius.Refido itaq? fceforesne cV ipfa prò
lixitate orationis audiendi feetorem uobis concitem, relidis
qui Anatomica,fecufo noftro, maÌeproftituunt,ad Anatomia:
commoditatem cV quantù* ntneceffaria,cuiq$ artium fa cu Itati,
id quod fupra promifi ,explicandum accingor»
e in/
Ex rjs itì(p cónodis,qua: Anatomia nobis prarftat,nec parui
«iotnétieffeputo,in redecurandis argroru corporibus,Ana
tomia nobis indicare,ubi antchac perpcrara in cura erratu fit
ut hoc redius in pofteru inftituatur Jdcp qui medicina: dedc*
re nomen maxime fpeda re uoIo.Reliquos uero homincs,qui
obiter non exprofeffo tradat medica,una cu m Galeni Boèmo
ConfuIariuiro,iucundiusfcfe intra fe,ceu infpedo fpeculo, ri
mariatqj pquirereuolo. Vtfunt ingenia hominum ad pqui*
randasartes, naturali quodam inftindu nata, uarrj,uarhs fefe
obledant ftudiorum generibus.Hic terra: miracula percódà*
do,qua:apud Antipodesgeruntur,iegendoperquirit.fs cacio
adfixus,in ftellarfi deprehédendo curfu honefto me hercle ftu*
dio fefe occupatale fluuiorum atq* fontium rimatur naturas,
atqj fic alrj alrjs fefe obledant ftudrjs,quorura omnium ftudia
tantu abeft ut damnem,ut probe raaxime,modo deledusftu*
diorfi, prarcipue in re medica habeatur.Itaeniminfudare alie
nis,utqua:proximaattinte ipfofitafintnegligas,non fape*
re,fed ordine peruerfo,maxime defipere uidetur»
Mirum, quantum hodic de herbula quapiam, perpe*
ram apud hunc uel illuni autorem pronuntiata digladientur
fchola:.Idemftudinm,cur non in cuiufej} corporis addifcendis
perquirédisqj pardbus adhibetur^Bibliothecas>optimo libro
rum thefauro,optiméinftrudas miramur exofculamurcfc.Na
tura: hic ueriffimus atqj à nullo uncj Typographo corrupen**
dus eft Iiber,corpus humanum fcilicet,hunc cur nò nodurna
manu,cur non etiam diurna fedulo euoluimusf'Dormitatu eft
hadenus,ceffatum etiam ab honeftiffima omnium cV maxime
neceffaria arte Anatomia:,hoc,quodplerofgjetiam magnino
minisi autotritatis uiros,in nephandosduxit errores.
Eorum hic breuiter ,aliquotindicabo,poftorationifincmfa*
durus.
In'Macrobio habetur exiftimatutr» effe in collo binos effe tra
mites,alterum cibo,alterum potui accommodatum,quem er*
rorem de Plato ille diuinus,turpiffimo certe lapfu,fcquutus in
Timaro fuo, effe uidetur,ita enim inquit:
Pulmonem tegmen Cordi adhibuerunt, molle primum atg?
exangue,deinde cauis intyinfecus fiilulis,fpongfx inibir diftin
dum,ut fpiritu potu% haufto,cordis ardorem, huiufmodi re
fpiratione refrigerio tepefaciat.Harc Plato,inepte fané Pulmo
ncm potumatqjfpiritum,recipere credit, Eius generis infi*
gnesaliquot Iapfus,plerunq?etia apud lurifconfultos, utuul*
gi interim iudiciumpra:teream,eft uidere. Ex multis paucos
quo non firn proIixior,orando recitabo. Vipianus in Lege Si
pf meus.ff.DeSolutióibus dicit,Ariftot.fcripfiffequinq? libe
ros unico par tu nafcipoffequia uuluarmulierum totidé rece*
ptacuIahaberepoflint.Et fuiffemulieré Roma: Alexandria
ab Aegypto,qua: quinqj fimul pepererit,eos% habuerit inco*
lumes* Reliquum literatorum, atq? ineptephilofophantium
uulgus,errorem errori farciédo, priore errore fuperat.Septé
enini,nefcioquas celIufasO'ta enim ioquuntur ipiDin matrice
effeftatuut.Eorum cj nihil fit uerum, craffeajcj fit erratum,fo
laraqj unam effe uteri mulicbris cauitatem,ad fenfum ex Ana
tomia demonftrare non eft difficile.Poffe tamen,non modo fé
ptem,fed duodecim,ut adferit Albertus cognométo Magnus,
immo plures etiam afiquando in eodem utriculo contineri
fcetus,diuerfistamen inuolutosmembranulis, quasfecundi*
nas uocantnon inuitusconceffero.Quandoquidem depieni q?
fuperfcetationem,aliacjj id generis multa fieri ,ex pregnanti!
Anatomia,longe antehac didicimus *
Nec errore etiam uacat,quod in Clementinis per Cardina*
lem Zabarella,CIementina prima, de confanguinitate de ad*
fintate, qu*ftióexy,referturJnFràciaoIiai impregnata fuif
fc quandam\tuius uirgtnitatis^Iauftra omniafea enim'funtte
xtus uerba ) firma atqj illarfa manferunt,adeoc£ pra:gnatam
effeuirginemno defnffe.Idcj nullo modo unq fieri poffit,A*
natomiaei9 partisfeumébri muliebris,euidétius demòftrar.
Talesreper iripaffim in iurifconfultorumlibriserrores,
non eft inuentu raru,fi quisattente perquirere fingula uelit.fd
que ne limili fciliceterrore,ut in imaginarrjs iftis cellulis, in*
uoluerentur pofteri,cauiffecredo iurifconfultos ♦ Qui, quo*
ties de natura: rebus ambigeretur,ad obftetrices,quarum offi*
cio,medici, in partu excludendo utimur, uentris infpiciendi
adeoòj cuftodiendipartus,deuoIuere negotiumXege.ji. ff.De
uentre infpitiundo,
Nec ea iurifperitos perftringendi caufa,hic refero, uerum
ut cuiq? ordini ftudiorum Anatomia: cognitioncm iucundam
de neceffariam effe obiter dcmonftrarem*
iam de theologis artem hanc noftram prodeffe, apertius eft
g hic negari queat. Ad excolendum animum.ad mores corri*
gendos,theofogorum refertur fcopus.Nec hicrcpugno,mo*
do nobis non negent,id quod luce clarius ctiaeft,animum fci*
licet, oranino fequi corporis temperamentum,necp aliter nos
bonosaut malos,ad uirtutesautuitia effe pronos,q ut corporis
fuppeditattemperamentum.Ad Galeni librum,in quoargu*
menti loco tradatunCQuod animi mores,corporis tempera
turam fequuntur)quibus,qua: a me iam dicfitur,difficile eft fi
dem adhibere,remitto*Quod fi necis Iiber,ad probandum qct
uolofatisfaciat, ex quotidiano ufu uini immoderatius paulo
rumpti,quàm uarie diuerfis'qjtnodisàrebusexternis, immu*
tetur.quantumuis etiam eucraton tcmpcramentum, cófidera
reiubco.Quoscnimantehactriftes, pufilianimesqj uidimus,
ubi uinta accefferit, quafi alios a fc fados modo hilares, modo
audaces,modofacundos uidemus,cVquid modo cbrietas defi*
gnat operta recfudit.Spes iubeteffe ratas,ad prarlia trudit in*
ermem inquit ilfc.Ex cibo atg; aere, etia multo maior eft tem*
peramen ti,q ex uino alteratio,ut hic reliquas, quas medici fuo
modo loquendi,res non naturales uocant,fomnfi de uigiliam
quietem de Iaborem,inanitioné de rcpletionem,taceam.
Harc ubi theologi confiderare, redacg ratione perpendere,
ueiint,non a:gre mihi conceffuros credo, bonam partem bene
beatecg uiuendi,ex particularu corporis temperamento accre
fcere.Partium autem tempcraracntu,quemadmodum de ipfa
politura corporis uniueffi, ex Anatomia, quod fupra dixi,ut
nufcj redius,addifcetur.
In immenfum abiret oratio,fi fingula qua: huc, in eius artis
Anatomica: commendationem uel neceffariumufum, addu*
ci poffint,recenfere uelim. Ego faltem,per tranfennam uobis
ufum artis indicare uolui,ut uos quoquo modo ad eius hone*
ftum ftudium,pellicere queam.
Cum itaqj Anatomia totius negotr] medici certiffimum fit
fundamentum,unde redius eius ftudrj rudimenta fumas, cum
tam neceffaria fit ars,ut reliqua fruftra fine cognitione partii!
quarumlibct corporis humani, percepturus fis. Tantu denigj
utilitatis ca ars,atqj5 iucunditatis in uita hominum,cu praftet,
atqj tandem,ut femel finiam,cu in celeberrima hàc noftra uni*
uerfitate hic gratis,, nullocg fumptn, quod alias, uix magno
a:re,tibi comparare qucas,per Patria: Principis beneuolentia,
totum Anatomia: nego«um,intra pauculosmenfes,abfofuen
di tam oportuna data fit.cómoditas,ut uel hinc fchola: noftra:,
non modicum autoritatis BC commendationis ( ubi diuulga*
tum erit,hic crebras exhiberi Ànatomias>cceffurum fper é.
Eam itacp artem Anatomia;,omnibus modis uobis commen*
datam effe uolo,eam uobis tradadam propono* Ad me qued
attinct, ita uobis meum laborcm faciam communem ,utnon
d
mihi fed uobis ftuduiffe,uideri queam.Quam totiens non fine
fudore repetita:,tam animantiumbrutorum quàm hominum
diffediones. Quam,tot Anatomicorum autoru fedula
atqj uaria ledio mihi conciliarunt,qualencunque
eruditionc lubens uobis communicauero ♦ Re*
ftat ut ueftra negligentia,ueftra focordia,meJ
fruftra uobis beneuoIuiffe,nonfcratisJd
tum fiet,fi eadem diligentia,hanc ar
tem7quareliquas difcipfinas
foletis ,uobis cdmunem
atqjfamiliarem fa*
cereftudueri*
tis-
D i X i.
SEQVVNTVR. FIGVRAE ANATOMIAB
CAPITIS HVMANI AD VIVVM,
DELINSIATAE ATQVE
EXPRESSAE.
Siniftri latcris columna ubiqj fequcntis figura:,
fmgulas partes exprimit.
VNIVERSALIS FIGVRA CAPITIS, HVMANI, CVIVS
expIicationem,in fine figurarum capitis,reperies.
ANATOMIAE, ID EST, DISSECTIONIJ
Vniuerfam fermccapitis humani Anatomiam, aliquot fi*
guris abfoluere eft animus, cuiqj figura;, demonftrationis
gratia,fuas litteras appofuimus.
A» Itao^funem lignificat,quo in circuii modum,religatum eft
caput, abrafis prius capillis undiquacj*, id quod paffim per
nigricatia piada cuticapitis impffa,indicatueffc uoluimus.
Eftcaj funiculi is circulus,inftituend« Anatomie* operationis
terminus,quiexcoriadascuticular, adeoqj ferratura: locum
in cranio exprimit,
B ♦ Incifionis lineam à fune fupra nafum, per uerticem in occi*
putperreptando indicat.
C.Tranfucrfam incifionis lineam circaaurcs,utrincg termina
funis contingentem,fignificat,
Inftrumenta,quibus in Anatomico opere utimur, ut nouacu*
lam,orbicuIarcm ferram, graphios, furculas, forcipes, &
eiufee generis reliqua,piduris paffim adpofitis expreffa cf
feuides»
Capitisfiguram Cornelius Celfusfic defcribitiCaput igitur
eacg qua; in ore funt,non lingua tantumraodo palato^ ter*
minantur, fed etiam quatenusoculis noftrisexpofita funt. %
Caluaria incipit,ex interiore parte concaua,extrinfecus gib
ba,utrinai leuis de qua Cerebrimembrana còtegit de qua
cute capillum gignente contegitur.Eacjj fimplex,ab occipi
tio de temporibus duplex uf$ in uerticem,à fronte eft»
Partes capitishas Auicéna numcrat,Gapillos,cutem,carnem,
paniculu exterioré,craniu,paniculos intrinfecos duos,Cere
bm,duos piniculosinfcriorcs, reteffiirabiIc,osbafilare«
CAPITIS HVMANI FIGYRA PRIMA.
ANATOMIAE, ID EST, DISSECTIONIS
In hac fecunda figura ,uides duas Crani] exteriores cuticulas,
ad funiculi ufcp circulumdetedas,excoriatas%«
A, In utroq? capitis fatere eraiTiorem cutem, ex qua capillorti
prodit feges,defignat.Eaeft craffioris natur#,propterea dC
maiori radice illic captili nitutur» Sub eacg cute lentor qui
damraagis mucofuseft» Vnde cV morborum innumera
mala nalcun tur.
B • Interioremoffi capitis concretam membranam defignat,
my^avitop Gracci uocant.Harc uf uniuerfum capitis os cin*
git,fic de fenfum piane miniftrat*Sunteius pellicula:,tria pò
tiffimum commoda,qu* iuuamenta Mundinus uocarefo*
let,primum ut Cranium à cuti, (? cutis à cranio fine medio
non tangatur.Secundum, ut cranium per hunc panniculd
fentiat ♦ Tertium ut per hunc panniculum Dura mater fu*
fpendatur cum Cranio,
C» Cranium,cum fuisfuturis, atq?offiumcompagination(*
bus defignat.Vbi,futurara per os frontis ad nafum ferme,tn
mulierum plerun$ cranns perreptare, fecus autem in ui*
rorum capitibus,notaueris.
Celfus,Offa capitis ab cxterioribus dura,àbinterioribusCqui*
bus inter fé coneduntuOmolliora funt. Intere^ ea uena: dil
currunt, quas his al imentumfubminiftrare credibile eft»
Raro autem caluaria folida fine futuris eft, locis tamé «ftuo
fisfacilius inuenitur ♦ Et id caput firmiffìmum,ate^à dolo*
re tutiffimum eft,ex caetcris, quo futura; pauciores funt,eo
capitis ualetudo commodior eft. Craffiffimum uero in capi
r te os,poft aurem eft,quia capillus C ut uerifimile eft ) ob id
ipfum non gignitur.
CAPITIS HVMANI FlGVRA SECVNDA,
ANATOMIAE, ID EST, DISSECTIONIS
Orbiculari ferra, circiaquagj fupra funiculinotam,ita cranio"
pertundimus, ncaliqua pellicularum interius, necp Dura
neo? Pia uocata mater diuellatur, fcnfimc^ fupcrius hemw
craniumà reliquo capitis trunco diinoucmus,,
Partem illamfuperioremcranrj,orbiculari ferra diffedaat