Incipit liber Lilii fuper pradKca medio/ nali editus per magiftru3 Bcrnardum de gordonio Lege feliciter. Anno diu-M°.CCC9.$° mcnfeluli. Particula prima buius libri cctmet.xxxi* capitula. < Capitulum primu dc fe.tn generali. Ca-fecundum de cffimera. Ca-tercium de caufonc. Ca. quartum de tcrciana co. Ca.v.de quartana. Ca.vi.de (anguinea. Ca.vii*de cotidiana» viii.de fe.compofitLS. Ct tm*MQ "23 Ci-ix.de ethica, fe. Cax.dc fe.peftilcntiaiibus. Ci-xt.de fudorq* Ca-xii.de uariolis* Ca.xui.de uenenis. Ci-xini.de morfu ferpentum * f- i» Ca-xv.de morfu reptiliu uene n oforum i Qt fr&cf * Ca xvi.de pundlura apum. !*#)?><%# Ca.xvii.de morfu canis rabiofi. ydro forbia. Ca xviii.de apofeematibus generatis per viam adbuftiqirus cum fuis aqpedicuiis. • Ca.xix.de impetigine et ferpigine Ca. xx.de porris et verrucis acrocordini/ bus ct lupinis. Ca.xxi.de apoftematibus frigidis Txtbof Ca.xxii.de lepra. Ca-xxiii.de morpbea. Ca.xxiiii.de fler*. ,x? ulct* Ca.xxv.de pumulis* Ca.xxvi.de folutionibus-vulneribus pia g.s.et folutione continuitatis. Ca-xxvii.de fluxu (anguinis (moderato Ca-xxvut. de morbis vnguium ficut cft panariciu fpafmus.lcprofitas. albedo ma culata.feda citrmitas.fixura ct fiFta Ca-xxix. de incendio ignis &C aque bul/ lientis. Ca.xxx-de ragadiis ct vlccnbus manuu ct pedum. Ca.xxxi. de itmerantibus et iter agenti/ bus* Nterrogatus a quibufda Socra/ tes quomodo pofTer optime di ► cerc. Refpondit. Si nihil dixeris rufi q? optime fauens. ntbii aut optime fcimus mfi qd a nobis frequeter didlum eft.qd comune efi> Se qd ab om rubus receptum cft. ([* £t q: paupertas in genii difficdia et extrema non fubftinct. Ideo confidens dedno quedam utilia comunia et facilia intendo ad utili/ tatem bumiliu ptraclare librum, f.dc pra dlica compilare. (pEt cp humilibus feri/ bo ex hoc fuocrbi abiecfli fmt.feparatu eft enim couiuium cium nen fe dent in comuni mefa cum aliis feripta co munia contemnetes. imo crubefcunt dice re aliquid exquo femel diflum eft.Se tn diat Seneca N umq bene dicftu nifi q> fa bs diat.(f"Et Oratius decies repetita pia cebut* Quia igitur memoria bois labi lis eft 9 comunitcr dicit de pradica bu/ milibus repetere no crubefco(f Qm. fm Galie.vii0 de mgenio. Nullus potefl deo melius atproximari q m ueritate ftuden/ do et pro acritate ad igit agnus celelis qui eft fplendor et gloria dei pris. hunc Ubru5 mtitulo lilium medicine. In lilio enim funt multi flores, in quolibet flore funt tria folia candida et fex genera quali aurea. (["Similiter ifte liber cotinet feptem partes- prima erit aurea ruti lans et clara, tractabit cni$ de morbis ma terialibus.afs uniuerfalibus-fcipies a febri bus. alie autC] tres erunt candide et tranf pirentes qpter grandem ea$i manifeftati onem. ({"Inchoatus fuit liber ille «13 au xilio magni dei m prcclari ftudio metis pefulani.poft annum lecflure noftre.xx0» (][Ca.primu.de diffinitione febrium* ffimcra cft fe-cx diftcmpantia • * fpirituum ,pccc!cns ultra diem tcrautn fm fur naturam mini mc fc extendens. ([Circaiftam matena qumq? funt attcndcnda.Primu cft de cau fis cffimcrc.fcamdu de fignis.tcraum de pronofticaticnc.quartu de curatione.quin tum de diclop darificationc. Licet enim fm Auicj.caufccitimcrc fint multe.ficut cft fluxus fupfluus. vfus ccytus.ira.crapu la.fames.vigilie.fircepis et multa alia eo fimdia. oes tii ad quatucr caufas peffunt reduci. Caufa.(fPrima igit caufa cffime re fumitur a cau fis extrinfecis aiflu ue! po tcntia calefacientibus uel peros claudenti bus.a&u calefacientibus ut cft caliditas fo Iis vel ignis aut balnei aut ftupbe cum rc Luis calidis.aut balneu fulpburtu aut eum aqua frigida, ct breuiter ce illud qd clau/ dit poros ct mtus retinet uapores. ([ N uc autem mtelligcndu cft fm diuafitatcs ua perum et corpop druerfe fc.generant qm fi corpus eR caliduet fice u ct uapores funt calidi et fica retinent jjptcr pcrcru; clau/ fionem ft f milium tunc de facili fe.cffr/ mera generat-Si aut corpus fit calidum ct bumidu ct uapores calidi ct bumidi reti/ nentur tunc de facili fc. putrida generatur ([ Secuda aut caufa effimere eR cibi et po tus materia calida, ficut cft vinu puru for te antiquum.alba ct ccpc ct biper cufcr*z fimilia.potiffimc no ccfucta.([ Tcrcra ceu fa eR motus aialis ct ccrporaf. ficut cR ex errittu ira.ct buiufmedi alia fifia. Quar ta caufa eR apoRctna inguinu5 2 afccilaru ct fimilium.fi funt alie caufc ad iRas redu a poffunt.Signa.(f effimeratum queda funt generalia queda fpccialia-gcne ralia funt iRa.non enim uenit a caufis aii cedentibus fed pmitiuis.ct ut plurimu no uenit cum rigore.et pulfus ct urina modi cum diRant a naturali colere in tacftu no cR pungttiuus nec mordicatiuus. qncp cR ficut Calor iritx. aut illius qui multum Bbris cR calor innaturalis muta tus m igneum.Calor cR ibi loco generi*. quia omnes fc.ccnucni Rnt in calore. Innaturalis dicitur ad aiffe renaag naturalis qui cft ccnfcruatiuus.fe bnlis aut eR corruptiuus mutatus in igne um. illud cR loco alterius diffcrcntic cen ftitutiuc.quonia quekbct mutatio que cft incenfio caloris non facit fc.ficut cft mu/ tatio raloris per iram aut exercitium par nam. Sed qn mutatio cft magna zdcdun tur operationes fcnfibilit 2 pro tanto di.ee bam mutatus i igneu. Bene ergo dicebat Ga-fc. eft calor m naturalis mutatus in ig ncum. Nunc autem cum fe.fit $aria pi” fio cordis corde fupacccnfo ct inffato fpi/ ritus qui a'corde procedunt vna cum fan gume tranfeunt ad totu corpus et calefaci unt ipfum vnuierfalif fupcrius ct inferius ante ct retro extra z intra n:fi accidentali ter impediat vt patet m Jjjparia.ct fimili bus. (f bt qi fe.eft omnibus morbis mo Icftior.ficut fcribit a.G-in bne.viii.de m gemo.ideo a fe.digne diximus inchoari. Nunc aut triplex cft fe.in genere, cffime ra cuius fubiccRum funt fpus. putrida cu ius fubiecRum funt bu.z ethica cuius fub i cetum funt mebra folida.Febrru autem ficut et aliop morborum quatuor funt tc pora.f.prmcipiu.augmentu3.ftatus.et de c!inatio. CQm aut differentias cotinuas generum et fpcdcp febrium fcire uolucrrt ct cognitionem tempev morborum diftinguuntur a parte digeftienis etpoxif morum, vadat ad librum de prcncfticato nc.tbi enim cum auxilio dei fideliter ag/ gregabimus dnfta. Y.G.et Auiq.et alio rum.nunc autem mtentro noftra cft a fe. effimtra inchoare. pate retur aliquam orripilatione in balneo no ftet in icfiu oculi* ficut dicit Auicj* d~Si autem aliquis fuerit crapulatus et poftea exercitetur fortiter, aut ftet ad foiem cali dum et fint uene ftrnfle et euo fumofa.ti mendum eft de fe.putrida* fcd raro acci/ dit in erueftuatione acetofa * tame fi cibus eft in ftomaebo fiat uomitus* ct poftea fi venter no lapfus fuerit fiant fuppofitoria. aut crifteria. Deinde in declinatione bal/ neetur*poftea cibetur*quonia longa abfti nentia conucmt ei in crapula naufeatiua* materia digefta poteft fieri ffomia.feau/ tem abfente confortet diga ftomaebi CU3 dentur fibi pifces petri ni et pulli.(f Crapulato aute3 et naufeato melius e fi fupueniat fluxus uentris fpon taneus* Si autem fuerit propter apoftema emutor; op principalium membror U3. aut propter cancrenas aut fcabiem* et fimilia. precipiatur abftinetia ffomia et f armaria, et curentur ifta ficut debent curari. Cura/ tio aute3 ponetur in fuis locis. Et quia ra riffime vocatur medicus jtpter eff; meras, ideo de curatione cius amplius non curo. Clarificatio* (j~De clarificatione eorum que diefta funt et dicenda oportet brea*? multa intclligere.ct ideo intelligendu} eft fecundu intentionem* Ga*in libro fuo de differentiis.q> in corpor humano no funt nifi tria membra.f.folida* bumorcs-ct fpi ritus*et fm bec fufficiePa fe*fumitur*qrn fimembrafolidacalefiant primo et fubie cftiue fic eft ethica et afftmubtur calori pa rietis in-balneo fm Auicj.Si aute3 humo res primo et fubiccftiue calefiat fic erit pu trida.et affimulatur aque balnei.([ Si aut fpiritus primo z principaliter fupcalcfiant fic erit effimera. & quia non funt nifi tria fubftantuiia.ideo omnes fe.non funt nifi rtres.& ejTH0 9 nulla fe.potcft poft fe di ;> [mittere effimera^licet fiat econuerfo pro j ' tanto quonia3 cum in qualibet quodlibet j calefiat non tamen fubiecftiue.et ideo una non eft alia. Si ergo ccffct quod eft in foli diori.ccffabit qd eft in fubtiliori. Si ergo ceffibit calefaftio membrop et humoru3 cito cefTabit et fpirituum-et ideo nulla di mittit poft fe effimera.ecouerfo poteft be ne fieridicet ergo ceffet calefacftio fpiritus ut fubiecftiue.non qpter hoc aliop. ([Re] linquitur ergo 9 omnes fe. pofTunt fequi cffimeram.effimere autem nullam. Secuj do intelligendum.quoniam licet fe.dicat calor innaturalis-non hoc erit caufa et effecftus cum caufetur a naturali.quoni am calor qui eft in minera eft caufa. et ca lor qui e in aftu mflamatus in corde eft effeftus.z per illum diffinitur.(fTercio notandum 9 calor naturalis et innatura? et fe. poliunt cfle ide fubftinentibus hanc viam et per hunc modum. quonia3 funt idem fpecie vtrobiqj en 13 eft calor, et ide3 numero quonia3 in eodem fubiecfto ficut in calore influente qui a corde procedit ac cenfo.quoniam nihil aliud eft fe.nifi calo innaturalis mutatus in igneum, erunt igi tur idem numero qz in eodem fubiecfto. nec pro tanto funt cotraria in eodem quia confrafta funt uel qfi & ita bene poliunt effe ficut funt in quolibet mxto.z p> tan to alia contraria fimul ex una ge nerant nouam fpecic3 ficut eft fe. Alii au tem dicunt 9 differunt in fe z in radice, quia vnus viuificat et alter mortificat. & Ita polfunt ftare.qz mquantum trahit ad difpofitioncm naturalem vilificat et diri git materiam cibi et materiam morbi- in quantum enim trahit ad difpofitiorre in naturalem corrumpit et mortificat.(f Et eft tcrcio notandu quoniam fujpefito 9 calor et fpiritus differant quonia forte no differunt- fed fu jpo namus gratia materie 9 differant* non tamen qpter hoc aliqua fe.erit in calore natura!i-quoniam quocu modo fit vtrumqj eft tenendu 9 fit la tor virtutis. & ita non erunt due fe. cum fint Hmul-ct Timui mftrumcnta nature in flamen £ et fimulfint delatores-(TQiiar/ to mtelligendufn.cp effimera fcquitur fi e quenter apoftema inguinu et aflellaru3 & fimilmm q alia pro tanto qz funt emun/ tuor ia membri nobif-ct ideo de facili in Flamantur fpiritus et cum b fit effimera. qz iUa materia non eft fic putrefacfta. alia autem apoftemata vt funt furunculi.fca/ bies-et fimilia que generant magis <3 ma teria corrupta et putrcfacfta etpotiflfime quando eft in interioribus putrefa aue natum..amidum. aut boc vel illud indu/ firie medici relinquatur, quoniam aliqui funt fortes plus et minus fm eta tis complexionis tempori ct regionis ct co ftitutionis et officii qd exercet* (f Ex bis autem et aliis ingenium dictandi et rege di elicit a medico regenti fapienti. bc for ma totius regiminis fm dodlrinam.Ga. m regimento acutoru$. fm illam partem quo fumpto fi dolor loco iniecit.ct dicit. bi non folum cibus ordinatur fccundtim tempora morbi.fed etia medicina. Quo niam aut ifla egritudo efl periculofa et cu terribilibus accidctibus et timemus ne au geafur malicia accidentium in flatu, ideo bonum cfl ut in principio flop.bor.viof. xxx. fiat decodlio.et in dccodlioe refoiuatur cafifia fina detur ali quantulum ante aurora*in flatu uero vel aliquantulu3 ante flatum nihil fiat nec ci bus nec potus nec medida nec aliquid ali ud.in fine autem (latus fi uidetur q? natu ra effet fopita in cxpellendo.bonum effet fpfam excitare.ct boc cliucrfimode fecun/ dum q> natura ad diuerfa mouerur emun tuoria.lff Si autem moueret natura mate riam ad fuperiora.tuc adiuucmus'natura3 aim fetis porcinis circa nares fubitcrtntro mtromiflis. Si autem ad ftomaebum uonutu.Si autem ad mteftma cum fujpo fitoriis et criRcriis drea illas partes. Sl au tem ad uias vrtnales cum diurctias et fri catiombus circa illas partes* Si aute ad to tum corpus 1013 temperitate caf is. f Forma #autem nutn§ fiat. et fi debeat fieri boc eR: de raro contingentibus, videlicet ratione complexionis uel aliorum particularium.) CVxfo ergo de caufa morbi et tempori/ bus. videamus ck accidentibus, et primo de frcncfi.quoniam frendis eft morbus p necabilis in omni genere fuo fm G.(fln principio ergo ponantur Rupe canapme carminate a maiori comiffa capitis ufqj ad oculos et aures intincRc i fuco m aurei le.lacRucj.ct aq rof.et aceto, ct ficut adlu tepida, et poftq xxiiii. horas trafmerit po natur catulus fcifTus uiuus fupra caput per fpinam dorfi vel pulmo ucruicis.z fi non habetur tanta ?opia calefiat in aqua, extra batur pulmo ab ariete fubito viuop dor fum et capiti ajplicctur.Si autem frenefis afs fe.*ce[faucnt et alienatio permanferit propter incuneationem materie, fomente tur caput frequenter ex alto cum aqua de cotflionis camomiir.meliF. ordeum. viof et fimiUbus.(f Et fi affit Rupor qpter mf titudinem vaporum afeendentium ad ca put.fricentur fortiter extrema ct fiant ii/ gature dolorofe in extremitatibus. Si aut affint uigifie]. Accipe femen papaucrf albi et diRempcrctur cum albumine ouorum et aqua rof.et pani intincRi fronti ct tim poribus ajplliccntiwr. Arponatur ergo cm plaRrum cum rubea trodfcata circa fron/ tem et timpcra.(TContra fitim ct ardo/ rem z ariditate Ungue fiant faccufi de pfil lio et femine ertomop ct ponant in aq et et teneantur fuper lingua.aut folia pertuf infrigidata in aqua, vel fiuftu$ latu tenue pomi in aqua et pofitum fu pra linguam z frequens ablutio oris cum aqua frigida cum modico aceto valde co mundare lingua aut os cum aq calida aFs candula. aut cum manutergiis. ct q? abluat cum multa aqua et pauco ace to ec mclle.et confert etiam multu fiti et febri aerem frigidu3 attrahere, infrigidet aer et bumeclet cum multa aqua.’ aceto. afperfis et foliis vitis albe, et cana;; et fali cis et nenufar. et ordinet amphora cades de alto que cotidie aqua p fe habeat ficut fatis cum calamo fic pfogato. pars autem longior ponat in aqua et per fiat for (is tratfhis.z poft non ceffabit et cafus aq fupra peluim reddat pacicnti dulcoratam melodiam. (j~Si aut ydleritia uenerit aii feptimum diem comedes ipfum ad dnm et fi poft curet ficut inferius dicetur.et ab luatur facies CU5 aceto albo et tepido ct vi no malo;; granato;; tepido fupra oculis fe pc inroretur. (["S*- aut uencrit fincopis in roretur cum aqua rof. et odoret caphor. fandaf.et aqua ref. ilia etia ponatur circa pccftus.et detur fibi panis intineftus in ui no 013 aqua rof .multa, aut fuco aut acetofitate citri, aut lardet et afifet gal lina et afpergatur aqua ro.vbi fuerit am/ bra.et gariofaf et odoret eam poft folum modicum tranfeundo. caucndo ne ex bis fupercaleficn poflfit. odoret etia5 fandalos maga3ir*et fricent extrema.ct multa con fi milia fiant, f Si aut uenter nimis fuerit laxus detur fcirupus mirtinus vF fcirupus de citoniis.(f Si uero conftipatus fuerit & at criftire aut fujpofitorLu. detur fibi fciru pus iulep.uel viof.ct fiFia. Clarificatio, (f Mirabilis videt quo in caufone vbi c vltima inffamatio quo poteft effe mate/ ria cruda.Dico q? poteft effe aliquo ifto;2 qz colera eft citrina aut qz fle gma eft falfum. aut qz ratione crapule no uelle pot effe materia cruda circa pmas ue nas. ita q? ifta materia ro eft fubictflu fc. Sed coi era rubea pura putrefacta m Icas proximis cordi et eruditas eft arca epar. de ffate falfo aut celera citrina.dico q> po tcft dTe magna putrefacftio z ita fortis ca lor.aut quia ojpiatio magna, aut quia in uenis pulmenis aut epatj aut ftomaci. aut m locis uicinis cordi.et ita eft inf [amatio magna, a uditas autem cft ex parte mate rie. (["Secundo poffet aliquis dubitare de vuis yemaiitus quomodo poffunt ccpcte Dicendo q> poffunt copeteie ratione fi tis.cui pertinet ratiene fortis ajpetitus.Iuxta illud paru$ deterior abus et potus»(pTercio poffet aliquis dubitare fi colera poffet mffamari in fc.fine putre/ facftionc.ficut fanguis in fmoeba. dico q> opiniones funt.tamen mihi uidet q> mul tum diftet ccfa a temperamento, ideo du accenditur de facili corrumpit z putrefit. Sanguis tamen dum excedit poteft faccr fe. fine putredine cum no diftet multum a temperamento 4][Quarto intelligendu q> caufon eft egritudo magis periculofa in fenibus qz fortis eft ignis qui in aqua non extinguitur. fcd in iuucnrbus minus § in fcmbus.et plus q in puer} fm AuicJ.quia licet fit m iuuenibus cum couenientia par tLcularium.f. ex conucmcntia caufe ct par ticularium et accidentium.tamen quantu eft de particularibus fubfcqucntibus et co comitantibus diffo/uitur corpus ct uirtus et egritudo eft multum periculofa. (f In pueris autem eft bumiditas que rcfiftrt ca lori vehementi diffolueti. qd quidem no eft in iuuenibus. (TQuinto notandi! eft. q> bolrfmus poteft e(fe in caufonc quantu eft ex ftomaebi debilitate et corp.is diffo/ lutione. (["Sexto aduertedum eft virtus fit! fortis et materia digcfta et q> morbus fit' in declinatione . & q> non fit oppilatio, j nec etiam fit cruditas materie. nec fit apoftematio.et 9 uebemetitifTime Titiat, et 9 aqua fit frigida duicis.et 9 confueue rit 9 una uice potet tantu quantum attra bere poffit una uice fine attracftionc anbe litus. (fEt h funt que eligunt a.G.in re gimento fuper illam ptem.bus autc cum pfetici funt. (f Septimo aduertendum 9 ffomia confilio meo no debet fieri ut ui/ detur qm auferretur frenum cofe et igni retur materia multum et mffamatur et redditur magis curfibilis.nifi forte corpus effet pledloricu et ojpifo fortis.et fimilia Etia3 retineas confilium Auicj. qui dicit ri "de ff omia 9 tardetur quantum eft poffi/ bile. f , j ,, . , CDc febre terciana. l(Jr 'ityonM Erciana eft fe.putrida de mcefl/ fione colere generata. Intelligen dum 9 duplex eft caufa. qucda$ eft cofa ru.pura.quedam non pura jjpter ffatis admixtionem.z appellatur cofa ru. notha. Prcterca aut cofa putrefit intra ue nas et arterias.et generat continua.aut ex ct generat interpolata.(f Terciana igit ge neratur de rubea putrefacfta in uenis z ar teriis totius corporis* & in fr differt a cau a fone. qm caufon vt dieftum eft caufatur a cofa putrefacfta in uenis pulmonis vel epatis aut ftomaebi. aut locis eximis cor , dt.qz tunc generatur caufon et oia funt in tenfiora in caufcne q in terciana continua & ideo curatio fere eft eadem utrobiqj. (TTcraana autem interpolata de cofa pu trefacfta extra fit. et ideo pyodos et inter polation.es babet. putrefit autem materia quando coculcatur et caret euentatione et deftituitur et fupercalefit cor*aut quia fu/ mus putridus petit cor. aut qz calefit pars poft parte donec ueniat a minera vfq> ad cor aut utrocp modo, calefacfto aut corde fimul cum toto corpore generatur febris. (fTerciana igitur cotinua fub caufone re ponatur quonia bic magis intcdimus age re & infpolata. Signa. (f Signa terciane fumuntur ex naturalibus.ut qz luuems co lericus.et fic de alus, et fumunt a non na turalibus vt quia eftas et cuenit et antece dit calor.et ita de aliis. & fumuntur a te bus contra naturam vt qz incipiat 1113 ri gore.ficut fi cum acubus pungeret corpus & eft differentia conftitutiua. et a prmei pio rigoris pulfus eft occultus et pcftea ue iox et femper equalis. vt urina citrina et tenuis.et terminatur cum fudore ut pluri mum. Signa autem terciane notbe.funt alia et alia iuxta naturam ffatis amixti* et naturam partfculariu. Pronofticatio. (f Terciana uera terminat in feptem pyo dis.aut infra.et terminatur in-xiUL0 .die. ( aut infra.et affligit.xiiii. boris.aut infra, et mterpellatur.xxxvi.boris. primus aut peryodus eft debilis, et fecundus fortior, et tercius fortiffimus.et quartus l ultimo Ibi enim eft ftatus et nequiffima acciden tia. quintus aute3 incipit debilitari.fcxtus autem pius.feptimus autem medicus aut nullus*In principio poxifmi ucnit uomi tus et in fine fudor.& qz ifta egritudo ue nit cum terribilibus accidentibus et no pa titur ignorantiam medici nec ftulticia in firmi.ideo ut fcias melius futuris prricuf obuiare. et ut boneftitas medici cor.fcruc tur. melius eft femper futura pericula pre dicere. Curatio. (f Ponamus igitur 9 medicus poft tercium paroxifmu fit uoca tus. & videtur fibi 9 ffomia deoet fieri, feirupes aminiftrari.et fiat totum per uiS rationis.fed tamen nihil fuit tunc eucniens quartus poxifmus forti ffi/ mus. vere tuncaftantes dicent 9 ffomia interficit • aut poftq fumpfit fciripum fem per eft deterioratus.ct ita facftus erit igno miniofus. (["Sed fi pticularia in quolibet morbo prodixerit medicus ccmendabi/ tur et nihil fibi imputabitur.(f Sit regula igitur generalis. 9 numquam operetur in aliquo morbo rufi pus pnofticatus fueris non igitur pronofticatio cft negligenda. Curatio. O curatione igitur oportet confiderare morbu.ct caufa3 morbi.et na turam accidentiu-ct tempora anni, et na/ turam medicaminu.z naturam abop-In tentio Lgrt no eft vna fed multiplex* qm m curando oportet cofiderare caufam.et materiam morbi.et difcraiia.zc» noneft igitur intentio fimplex fed copofita. ratio? ne igitur putrefactionis oportet fubtilial’ et aper ire. ratione aut materie copetut me diocriter mgrofTantia.ratione autdifcrafie competunt frigida ct bumida.Sed qi ac/ cidentia funt multiplicfa.ficut eft inquie/ tudo et vigilie ct maiicia.tolleradi egritu dinem.ideo talibus quodamodo ppetunt ideo folum unum ifta nen poteft coplere. Igitur in fcir°.huiufmodi oportet multa ponere mixtione & multitudinem eoy> que dicftafunt in ter/ ciana uera. (pjz. end.ftano.iadt uc] nouel I rum etfe.pp. quatuor et mundorum et no mun dop* an.I.i.rof.rub. flo£ vioF. aii-I-.i.z.S-oim fand.^.ii.aceti albi fiat fcirupus clari fi catus, iiii. qr. (["Materia dtgefta purget fic. fiat decoCKo. et in dccocftione refoluatur caffiafi. mude tamar et det in au .rora.Ratione aut accidentium quantu eft de uigiliis incipimus a leuioribus.E>Z.olei rof.nenuFar *aque rof. aceti, alburne mulieris quantu oim-et pan ni madefacti fronti et timporibus afpli/ centur.|f Si aut ifta non iuuant paulatim eft accedendum ad forciora.quare poffu/ mus addere pap. qm CU3 fua narcoticitate domefticu3 cft vt dicit Auic|. deinde ac cedas ad fuccum laCtuc].niarellc. mandra gof.iufquiami.et fiFiu3» &Z finalitcr adda tur opium cum fucoetrequic informet trorifcus.et rubea trocifcata.ct fi fuerit vi gilie 013 capitis graucdinc. oportet odora re campboram.acetum.aqua rof.fandaioi camoiiF.et fimilia bumedlantia. Si autes fuerit [lupor fiant fricationes cxtri mita/ tum dolorofe.Et fi fuerit motus inquie/ tudo et clamor z reuolutio de latere m la tus ct malioa tollerandi fuffumigetur 013 narcoticis*(fScd gratia ofpilationis z pu trefadhonis fricetur ueter cum umo albo et oleo de camormlla et aqua ro.de reliqs autem acddetibus fiat ficut in caufone di cflu3 eft. ([ Eiecfluria aut poffunt effe 30c cari rof. vioF.dyadramcnti daF.dyapapap.et fiFia.jf Si aut fuerit ter Ciana non uera addatur 013 prcdidlisapi um brufli.fpagi.et fimifa. ruxta conueni entiam particulariu* bc fi effet mulier aut fFaticus.aut tempus yemale aut ofpilatio multa.aut copicxio mcFica. addatur rad* fcnL.petro.fpice.fcolope.lupuli.& in eua/ cuatLone pc[fumus addere, mirob. reub. dyagdium.ct fimilia iuxta couenicntiam particularium* que no conucnit pcrtradla re graciateuitatis.([ Si aut loquamur de cura cuiufdam gratia tgoy morbi tunc in telligendum qtii de natura medicamini eft q> a principio dentur aliqua leiua laxa/ tiua ficut caffiafi.et tamar .cum decoccioe prunos et vioEet poft terciam acceptio/ nem aFs.accefilonc5 poteft fieri fFomia. (i alia particularia conueniant. vt fortitudo uirtutis et plenitudo corporis.In [latu au tem nihil fiat.f.ncc cibale nec medicinale nifi aliqd aliud obuiaret vt fincop. et for titudo fintoitis vel multitudo rcfolutieis et fimilia. (["De cibis autem des plus vel minus fm qd [latus diflat plus uci mi/ nus.fed per coparationcm ad paroxifmu3 ante per tres horas» zc*. nnllus detur cibus in acceffione donec ueniat ad materie declinatione nifi corporis lique/ fadlxo impediret.(fEt prohibeatur fom nus in prin0 poxifmi uF acccffionis ct po tus* rufi moleflatio accidentiu impediret Cibus autem qui cis competit ditftusjcft in caufone. f. ordeatum. aucnatum. arrudu pinis, mica lota, lacfture. melo >cucu. pruna, mora.pira. poma cocfta brodium-ciccru.et pullis, iac amigd. pnlla pirua.pifces pctrini.et fimilia.Intcliigen/ dum 013 hoc q? cum ofa ct frueftus habe ant bumiditates aqfas putrtfaebs vtife efi abfiinef-Sed qz raro inuenitur aliquis ita obediens.ideo oportet multa cocedere _ et cum dmerfis operari fm diucrfitate pr ticulanum. Accedamus igitur ad ea que funt artis quantum erit pofiibdc.quia for ma regiminis ex concurfu pticularium co furgit. Clarificatio. (fSfHufj&et aii/| quis in qua febre putrcfaclio efi maior.f Dic q? fi loquamur de putrefadlionc ma tori quo ad intenfionem accidentiu et fu/ riam et accumcn. tunc maior cft m coleri ca.Scd fi loquamur d maioritate quantu ad continuitate3 et nulla mtcrpollationc. tunc efi maior in fe.fanguinea.Sed fi ioq mur de maioritate quo ad continuatione ct eradicatione efi maior in flec matica et mefica. Secundo poffet aliqs dubitare fi competat uomitus in terciana dic q? in terciana et in omni fe.interpola ta in principio poxi-copctit uomitus.qm. fenfibiliter aiicuiatiir totus gxoi.& potif/ fime fi fuerit fpontaneus. vel ex modo fa nli Jpuocatus.&' aliquid purgatur de ma teria antecedenti et natura fit potes fupra coniu nefiam. & bec videtur efie intentio Auicen.ca°.dc quartana. & b uidetur ucl le.y.vbi.continue rigores fiunt cotinuc z fe.f0luunt.q2 ad rigorem confueuit fudor fequi.vomitus.cgeftioet fimilia.&' tunc , mundificabit corpus ct fe.ceffat. (["Et ui /k demus boc fenfibiliter 9 cum aliquis pa/ > titur interpolatam ct in paroxi0 .nulla cft ' euacuatio. tunc in tempore mipolationis v efi totus grauis et ponderofus feu doloro c fus ct cum modica aiieuiatione.([*Si autc fuerit mundificrttus in tempore mfpolato rus videtur fibi q> oino fit cuacuatus. vti le eft ergo in pnnc rigoras moderate uo/ tuitum jpuocarc ficut multu utile eft in fi. ne paroxi.prouocare fudorcui .{pTcrcio t poffet aliquis dubitar fi ct firu t pus acctofus competant in terciana pcftg 1 fubtiliant er materia terriane eft fubtilis» CIntciitgcndu q> ifta materia fuit fubti litet* dedarata a nobis per fup dio aftorifmo quibufcuqj m caufone. btc/ tuter tn dico rationes tn obmittedo q> m materia ftabtiU non copctunt fubhha quo *d fui digeftionem. fm qd dicit AuicJ* ca°.d cura in generali-imo corn petunt in grofTantia.Et dicit Auic.q? il/ Ic qui dicit cotrarium no cft audiendus ij etiam diat*G.in.ii0 .de inge fa. JTln ter cuna igit quantu3 cft ratione digeftienis materie ct dtferafie non copctunt fia ficca fed magis fra bumida. fed ratione opifo nis et putredinis pe fiunt copetcrc eximie/ cara.ct fcirupus acctofus.et cp 013 iftis po runtur fpodium ct rof.et ftfia alia. ficut diefit meif m ra°.de caufone. ([ Et ideo confuetudo mea efi: q? in talibus ego adda frirupu violatcum.gra igitur ctatis aut fe xusaut tcmporis.aut coplcxionis aut duri eiafplerns et ojpiFonis.et fifm;. Adieris concedunt oxiaccara ct frirupu acctofum* Sed quantu efi ex prte materie et diftra fie fimplicif no uidetur copetcrc. Opimoes tamen funt de ifta materia.et ideo confd entie operantis dimitto.f Quarto poffet aliquis dubitare de thilc fi putrefiat vtru3 caufet fe. cum aeftores ne faciant mentio m m nifi de fe.putridabumorali.Dico 9 quantu in prefenti cibus et buiditates ter cianc digefiionis poffunt putrefieri eu pu trefadlio fit in bumidis et liquidis eu dif folutioue exirrut et tranfeant in natura aii cuus humoris m naturalis p uiam alienius rbullitionis fup calefacftionis et adufiiois facere pofiunt fe- et ifiefe. putride femp erunt humorales. ([ Quinto pollet queri fi vno buorc corr upto alii corrumpantur, poftq funt fimul et generant fimul. et fif corrumpent. Dico q? no eft neccftarium. qrh. humores funt diftmtfti jfprias formas ct jpprios fitus et proprios motus et ita quilibet babet fuu regimen ct jpric tatem et tcmpamentum.ee ita pot amit/ ti caiiditas temperata unius no boc amittitur temperametu alterius.quare no eft neccflarium 9 uno humore corrupto alu corrumpunt, (f Secundo mtelligcndo 9 fi iuxta pdicfta aliqs dubitaret q? fi me fenconia corrupta oes alii corrumpant 013 rcfiftat utraqs qualitas et ita cum fit fortis qualitas ex parte mcfie et tn corrumpit* ergo ct oes alii. Dlco 9 boc folutueft qm fc vlcIo. temperameto licet forti (Time re pugnaret non tamen boc alia tem/ peramcnta.qm particu!aria que concurrut cum ifta non cft neceffanu 9 cocurrat cii alus-ergo zc . Septimo poffumus notare 9 CU3 humor corrumpitur et putrefeit in carne ct inteftino et in epate ct pulmone, ct uentre. 6c breuiter in quacumqj cocaui tate fuer it preter naturam fi ibidem caret euentatiene et deftituat a regimine ibide corrump.tur et ibidem erit mincra.(£Et iuxta boc intellegenda; 9 colcra pffina et crugmofa funt tante pcrnecubilitatis 9 pu treficri no pofTunt an enim ucnirct mors* (f Et iuxta boc intciligcndu3 9 tcrciana aera de colcra ru. naturali generata magis in regionibus frigidis generat- Sed tamg nota de colera in naturali gen erata, magis in regionibus calidis generat, quia ab age te preter naturam caufata cft. (f Et iuxta boc mtelligendu eft 9 bene poteft copete fFomia in tcrciana poft tercium uel quar tum poxifmumante ucro numq. qz red dcrctur materia curfibili £0 fieret de fjtn/ phd duplex.et de duplicicotinua ficut ui demus frequenter. & licet no cuacuet ma tcriam coniundfom antecedentem tamc euacuat* (fDc febre fanguinis. Inocbus eft fe.continua de fati/ gume putrcfadfto intra vafa. Si/ nccba ucro cft continua que effi mere de fanguinc peccante ratione fue q uan ti tati s. In telli grn di m cft q> cum aliquis cofuctus cft exercitari et fu bito dimittit 6i \ tif ur multis cibis ct potiHime fangumem genctatibus auc fangumem aquofum ficut cft Anguis generatus ex frucfbbus.timc cx alus z aii is fibi cofoiimbus generat et multiplicae fanguis.& fi pcccct paru ratione fue quan t» tatis generat fe.cft»mera continuam p porcionata cx fanguinc no putri facfto in quo fi fiat ffomia non cadit in putr.da. fi cut fcribit.G.in.ix0. (f Si autfm babun / det fanguis ct pcccct ratione fue quatitatj vel m male qualitatis generat counua ex fanguinc putrefacio qui finocbus dicitcr V nde.joSinocba dc multo.fcd finoebus" de nutrcfadlo*(["£t b«bct tn s fpes.f. Au gmafticam.que fcnfibilter pecdit afccn/ dendo ct augmen tando.in qua maior eft dftlolutio q rcfulutio 6c deteno inter om nes. Secunda fpecies epimaftica que renfi/ bilitcr procedit d.minufdo.& cft aliis fa lubnor- cp cft maicr rifolut o ct cofump tio q d ffolutio. Tcrcia autem fpccics uo catur botena vbi oia funt equalia-cqualis cni3 eft diflolutio refolutioni. Et lftc tres fpecies funt in qualibet d diarum fe.ficut drclarauimus fup librudc differi nt.it fc* (b De fe.aute fanguinca opinatus cft. G. u® .de crifi.q? non poteft facere fimplicc$ fc.fingularcm. femper enim eft copofua. quoniam qii putrcfcit altera pars eius con. uertitur in cofam rt altet a in mef Em.6/ ideo fc.folas fimplices lingulares non po mt mfi tres.f.fc. que jjporcionatur ffati. & fe.quc jjporc.onati r meiancome.z fe. que jfporcionatur cofc. Signa. queda funt anccdetia. queda coccmitatia et fubfequentia- antecedentia funt grauitas capitis inflatio fpatul arum. reple tio ucnaram.rubcdo afriei. mflamatio to tius corporis-z fimtlia. (["Concomitantia funt dolor frontis, appenti alampadu3 ar dentium.parafrencfis. turbatio mentis.te ncbrofitas plenitudopulfus et vn dofitas et diuerfitas dulcedo oris, urina ru bea et fpiffa linens et fetida tia autem funt tumor faciei.mollides to/ tius corporis-et aliquado fuperueniut mo billi et uariole rt carbunculi, ct funt mala figna calde que corJiieuerunt in tempori’ bus peftilentialibus euenire. Ifta igitur de clarant fanguinem puttefaxftu. ifta etiam remifia dedarant omnia que funt in fan/ guine no putrefacfto. qm effimeris f donantur» Pronofticatio. (f Si autem ajpareant puftulc aut nigre aut liuide mo tem fignant.fimiliter fi audiat fonitus in uentre ficut tonitruu dicit Auicj. Iacrime fi ajpareant malidam morbi, diffi/ cultas abelitus. ct pfocatio et apoftema in uiis anhelitus, et fi poft fentiat fe grauatum.ifta 01'a funt mortem fignificaa tia.afparitio autc ueiox uel tarda digtonis ucl indigiois.fignificat crifim longam, v? breucm falutem vel morte, relata ad uir/ tutem, qm in omni morbo funt ifta dili gentiftime confiderada. qz fmea fdet bo pronofticari et dictare. Curatio• ([To ('ta fere huius morbi curatio pfiftit i flebo tbomia. Intentio igitur.G.fuit.ix.dein ' ge.fa. q> fiat fFomia ufqj ad fmcopim. et redarguit homines q. formidolofi in boc funt* (["Et uidetur mihi q? tutius eft Face ( re ffomiam multis uicibus donec deficiat materia no padens.magis enim diligo q> i egritudo aliquatulu prolonget q fi mors i mihi imputaretur, qz figna fortitudis vir i tutis aliquando fallunt, virtute igitur for I ticumcouenientia particularium fle i botbomia fiat mane et fero.et multis uid bus.ct ita q? fi fuerit negligenda non folu inTcxta die fed quacumqj hora euenerit. fm.G.ix0 .tere. (fSi ucro particularia no conueniant fiant uentofc inter fpatulas.St aftit crapula fiant fricationes uerfus extre ma et fortis abftinentia et fiant fujpofito ria et crifteria. qz talia rnultum copetunt in boc cafu.et 013 crapula erit digefta fiat ffomia. vtatur igit Lfto fcirupo. jjj diuie ftofo cicoree iiii.fe.frigido nenufar.viof. vini granato;: 3uccari libr.i. fiat fcirupus. (i pateretur infomnietate3 po natur in fcirupo femen pap.albi. et fi tuf fis adcflet tollatur vinum granato;: et ad dantur vuc pafie mudate iuiuB.febeftcn» (f Et fi paciat cardiatam paffione addan tur rof fandaf .fpodii.coriandru. Et fi pa datur confti pation e • addan tur pruna cum caffiafi.et ita multa et diuerfa debet ajpo ni fm diuerfitatem copofitionum acciden tium. In vigiliis fiant que dicfta funt fu perius.et in ftupore ficut d: nihil bo rum fumere poffunt.et CU3 fint in naufra gio oportet concedere brodium pulle par ue fit igitur cocfta in multa aqua cum fa friculo lacftuce.aut feminibus cpmumbus frigidis.& eadem ratione coccdatur uinu Accipiantur duc ampbore parue z imple antur vna uino et alia aqua & coiungant in fuis orificiis et aqna tingat et cum erit aliquantulum tincfta detur pacienti.et a|3 pellabitur vinum franeftum* vel frangat cum multa aqua bullienti vel detur talis potus, (f aclue fontis iibr* v* aceti albi lib-5.panis vel quafi tantu quantum ad quantitate} aceti mifceatur fortiter videbis gallicanu album, vel fit talis comixtionis 9 fit ni' mis acetofum* nec etia} narum ex experi mento probat ♦ Clarificatio. Si aute3 aliquis dubitaret q? ingemu curadi fit for tius vel fumptum a morbo vel fumptu} a uirtute. Dico 9 ingeniu curadi fumptu a morbo aliquando eft fortius, aliquado a uirtute fm diuerfas intentiones* Vnde intelligendum eft 9 iugenia curandi funt multa, quedam enim funt ad dirigendu} quedam ad conferuandu.queda ad curaft dum.et quedam ad dandu fimilia.et que dam ad contraria, tunc ponas 9 gratia eta tis et uirtutis et confuetudinis fimilia de beant dari in fe. fed fola fe.pcipit dari co traria.Dico 9 in hoc cafu ingenium fum ptum a morbo eft n5 ob flantibus omnibus aliis particularibus co traria dabunt. & pterea dicebat.G.viu0* de inge.fa.9 cofideratio fumpta a morbo omnes alias cofiderationes deftnut et an/ nullat. (fSi aute$ nos loquamur de inge nio fumpto ex parte euacuationis» ita 9 morbus predpiat euacuationc et uirtus p ctpiat contrariu. in hoc cafu magis eft cre dendum virtuti q morbo. 8 comederit cibaria multi/ plicantia mefiam &C fimilia.([Et quarta Aia notha e(l ex meFia caufata p viam ad jbudionis. et ita poteft adburi mef ia natu ralis et ffa ct cofa et fanguis jjptcr nimi/ os labores et comtftionc3 cibojz nimis ca ilidorum.et ipter egritudiuem inccnfiua3 et fimiiia . Signa. Incipit cum frigidi tate congelante et ompilatione et contri/ tione.et ed pulfus occultus paruus et tar/ dus. et podea efficitur velox ct terminat cum fudore paruo afs plurimo, qz mef ia ed ficca ct ita neqj neqj femiudu remanet poft paroxifmum fed coplete era dicatur fm.G-in libro de differentiis fe. vrina remiffa ct tenuis in pncipio fed po $ftea pod naroxifmos multos irifpiffat ad louc et cofatur ct faciunt ad b quia vene funt driede et habitudo extenuata z tem pus autumpnale naturaliter ct alia fimiiia que preccfferunt- et durat acceffio xxaii. horis, ct interpellatio xxvui*([ Signa au ! tem nothe remiffa et uaria fm varietate3 quoniam fi quartana fit ex fagui/ ne adbufto uergit pulfus ad plenitudinem et vnduofitatem et vrina ad tubedinem. et fpiffitudme et tempus ed vernale et p cefierunt egritudmes fangumcc.A buiuf ) modL fimilittr in cofica funt figna que p tinent coFe quoniam prccelfit egritudo co lerica et pulfus ed uclox et vrina ed cole rica et tenuis z preceflit tempus ediuum. i et comedit res calidas et lahorauit in fole et fimiiia. (["Quartana autem de ffate ad budo babet vrinam remiffam et fpiffam et babet in pulfu. et paroxifmi longitudinem et paruitate fudoris.& fm j et ffatis diuerfificant figna.ct ita etiam de meFia confidcratur. fm diuerfitatem fpecicp bumop . Pro nofticatio.(f Quartana de fanguine ed fa lubrior et cd breuior aliap. deinde ex cole ra.deinde ex ffate. deinde ex meleccma. ([ Quartana autem regulariter durat per vnum annum, qm ficut acute fecunt mo tum lune.tta et cronicc fecunt motum fo lis. Aliquando durat per.xii.annos ficut diat Amc)-([ Omnes autem quarta ne ut furit falubrcs. 6c quartana multas babet dignitates, qz raro incurrit - mefiam. maniam, lepram.fpafrrum de re pletione qz purgatur et mutidificatur tota >materia in quolibet paroxifmo.(i Quar/ tana autem mcfica cum duricic fplenis et epatis. aut apoftemate membrop cft peffima.z ducit ad gdropifim.rrit igitur egritudo lo;iga*dato q? bono regcrmC uta tur.et fi malo regimine erit logiffima aut mortalis. Curatio. non dentur multum ficca.de fe ent ed talis materia ficca. et ita magis mdu/ raretur.et ita errant qui dant affa ct frixa acetcfa ct ffiptica. & omnia bcc mteliiga tur nifi cetera aliis* cum omnia fuerint ,p porcionatabene.([Quartoq> apr incipi oj non nimis euacurtur. qz materia non pot e(fe digeda. qz in dLgedionc quartane fre quenter fumus deccpti.quia bomirxs qui vtuntur modico cibo ct potu z bene dor mumt babent in principio quartane vri/j nam fatis colorata^.et cum boc ypodafia tam.et vidgt q? fit ex materia morbi, fed non. edlfed abi* Cognofcimus ergo ma/ terie morbi digeftione ex mitigatione ps roxifmi et alieuiatione eomndc.(T Quin to oportet confiderar q> ribus no detur ni mis fubtilis in parua quatitate. om (fatus cd multum remotus a principio. & ideo videntur errare oes dii qui aufcrutfcamcs a principio et vinum ufqj ad.xx.dics.ucl xv.quoniam ucrc nimis debilitatur ct no poteR rcfiRerc morbo.oportet ergo confi derarc qp nullum ingroffans vd merudas materiam debet exhiberi ficut olera cruda et fruvflus et carnes grolfe et ea que funt dure digcflLoLs aut nimia quatitate fump ta 2 Secundo eft aduertendum diligenter cp in die acccffionis cibet et pa rum ante abum per tres horas ad minus aut quinqj.et poRea cibetur in fine paro/ xifmi cum eradicatus fuerit* in toto aute poxifmo nihil detur cibale, (f Ter do de bes confiderare qp ante paroxifmu ,puoce tur uomitus facilis et in tine fudor* Quar to eR inteiligcdum qp fortia digcRiua uf cuacnatma non deberet a principio amini Rrari fed graclatim a debilibus ad fortia afcenderc. ([Et primo dirigatur materia cum oximclF fimplid» ct poRea euacuet cum cuacuatione fibi qportionabili. et po (lea digeratur cum oximelf dyureticj» & poftea euacuet fortiori.(f Deinde di/ geratur cum oximelf fquilliticj. et euacuc tur cum Fortiffimo. In primis cuacuetur cum dyafene.dyabop. ct addatur in biis aliqua portio yrrerufi. 1° yerfi. iterum, (f Quinto aduertendum qp no dent opia ta nifi corpore mundificato et in declina/ tionc. (f Sexto aduertendu qp Ofpilatioes et apoRemata fplenis et epatis cum dilige tia tranfcamus.quia magne ptracfhtiones eFfent * (TVifis igitur vniuerfalibus obfer nandis ad particularia ueniamus. fe.igit quartana una fola fimplex Cingularis cum conuementia particulariu per hunc modu pertradlemus.digeratur ergo fic. nlradzc) pctrofilfi.brudi.fpagi.graminLs apii.mediane corticis.fanbuci. et ebuli.ct fraxi.gencftre an.R.i. confringunt uel co terantur fortiter et imponant per die3 et nocRcm in aceto Fortiffimo. circa mane, tunc. utriufcp Ricados utri ufqj calamti • eupator* cappar. an .R. iiii. fof ■-iii.end» Fcario. deoree. Rolopcn pa.fpice.nar.z rof.hB i.et*S‘3uccari.!ib.5. fiant fcirupi Ub.ii.fu/ matur Lgitur cum decoctione bop.ct fu/ mtterre. mane et fero tria coclearia parua ct xiiii.de dccocRione.IRc fcirupus fumatur ratione oppdatiois fplenis et epa tis.et ideo ualct in multis*([Euacuet igi tur materia per hunc modum E$^.florum viof.fcnc.epithi liquir mudepaffu/ lap fiat decodfio cum fero capno lento igne.ct in decoctione tempe rentur cordces mirob. indop. belficop et cmblicop. an. R. f. fricentur et colentur et detur in aurora ante acccffioncm p unum diem vel quafi.ct eam multis vi dbus et paulatme rt in parua quantitate, cum erit exhibitum digefHuum.et tunc poflumus fortius euacuare.(J" f$/. igitur dyafene dya bop.yerft.an.Rdii. lap.ar. nouies abluti. 3.i.mifccantur et fiant pilfe et exhibeant eunti dormitum Romacbo uacuo in fecu do die afs nocte poT acccRionc.Jf PcRcj autem vides egritudineg declinare Rupbe tur.ct in Rupha ponantur ea que ponunt in fdrupo cum multa aqua preter 3uccaru et mei. fed in maiori quantitate et excun ti a Rupha qualibet uice offeramus auree, alex * tyriaca. ari. 5. i. .(f Sed quia multum conqritur de frigore et orripilatione ideo in prindpio ponamus pedes ct manus in aqua calida, uel applicentur lateres calidi, vel fiant fortes fricationes vel calefiat ex trema cum pannis calidis* ct ponant ita in collo manuu et pedum.{[ falis commis* vrticap et terantur fortiter et diRcmperetur cum aceto.et quado cor pus incipit calefieri LRudrcmoueat et po natur in balneo aque ca.ita cp non fit ni/ mis ca. aqua, et Ret ibi tantum cp fudet. vel ungatur fpina dorfi ex medicina cum arogon.mardadon.vel qp accipiatur tyria ca cum vino calido vel tyriaca cum fuco mente. Et fucus alamcti ante accdfione fumptus cum vino curat quartana. Qui/ es igitur ct omnia bumedidntia copetunt in quartana, fed calefacientia z infrigidan tia §m diuerfitatem fpeciey diuerfificatur ([" Ad quaatana igitur fangumeam acce/ dam- In quartana d fangume fiat f forma de bafilica et materia digeratur cum fciru po de bo$2 et fumo terre.et mundificetur cum decoctione bor. et polipo. et ani. et caffiafi.et tama, bec eu m fpccies et facif curationis. (TQuartana de colera curatur (ic. fcirupi uiof.farupi de fumoterre. an.iib• i.mifceantur• ct purget fic. munde.epLtBi.an decoctio cum fero capno.et in de coitione temperetur cortices et indo$2 bene .i. conficiantur lento igne et fricentur et cor Lentur et detur in aurora, (f Si autem fue rit de ffate digeratur fic. co pofite oximclF diuretiq1. fcirupi de fumo terre. afi.Ub.ii.mifceantur.purgetur fic*§Z Fiop viof.polipo.turbitaL Uquir mu de enu.abrintbii.agari ladtucj.eu decoctio m fero caprmo et in decoctione temperent cortices mira fricentur len to igne et coletur et detur i aurora, (f Pii luie que valet in omni quartana.^!.quin q? generum mirobalFojz bene guboforum agarici.turbit./erf fuci mente.fu ci cupa, fuci abfmtbii.feminis ladbucj.ani. fpicj cum oximelF fquillitico et fiant pilfe.6c poffut exhiberi.3. iit. et plus et minus ftn conue nientia5 particularium. Vtatur pullis par uis et auibus campeftribus etpifcibus fca/ mofis et ouibus iorbilibus et extremitati bus et arietum et edulojz. et vtat ordeato z auenato-et breuiter omnibus il Iis que funt facilis digeftioms et que non crudificant nec ingroffant nec co ftipant.fed magis utatur que fubtiliant z laxant*dmerfifkentur tame ifta fm tem/ pora morbi ct qualitattg ct quantitatem et ordinem, copetut ergo bo$2 feni.petro* brodium cicerum, pruna matura fpinac]* b ete ortoF.ct fimilia. &C Auicj.mirabiltf comendat uomitum ante abumetpoft. (f Clarificatio. Intclligcndum qp forti egritudini fortis copetit mediana, ct fm boc m quartana fortis medicina debet co petere, (f Et ideo mtclligcndu q? quedam •cit medicina fortis ratione fue quatitatis. fed nen ratione fue qualitatis., vt oximilf z queda eft medicina fortj ratione fue ut oximel fquilliti/ cum z ytrf. Vndc in quartana non com petunt m pi incipio medicamina fortia ra tione fue quantitatis et qualitatis* cp tunc foluerctur quod fubtilius ed et remaneret quod groftum cft.fcd bene poteft copeter cx altera parre tantum, vt fi eft debilis q litatis q> detur m quantitate parea multa, et fi eft fortis qualitatis cp detur in parua quatitate.et boc in prmci0 et in fine utru cjj.(TSccudo pollet aliquis dubitare fi me lenconia poffrt putrefieri 013 repugnet pu trefacftioni vtracg fui qualitate. Dicendu qp licet mefia fit frigida et ficca uirtute ta men acftualiter eft: fluida et liqu-da.ct ter boc cum coartatur fupcaiebt ct hume cftatur j]pter uapores retentos, ct ideo pu trefacftio fua multum morat, et ideo fiu unt-xxuiii. bore anteq fue quatitates fint vicfte.cum materia eft extra uafa. (fTcr cio pollet aliquis dubitare, fi fFa adbnratf cum repugnet adbuftioni utracp fua quili tate-Dico qp adburitur quando frigiditas et bumiditas non eft abfoluta. et ideo po tcft fugcalefieri et adburi jpptcr adbuftio/ nem partium adbuftarum ficut c colera. (p Quarto polfet aliquis dubitare de infpolatione z afflicfticne longiori fcu breuLOri iftaru3 fe* 9 afflLcfbio eft 15 gior vel breuior f m qp materia eft aptior refolutioni.et interpellatio longior uF bre uior fm qd materia refiftit putrefa&iciv parum vel multum. meFia igitur longo tempore affligit.quia materia eff: grofla 2 non eff apta rcfolutioni*& multum inter polat. qz utracp qualitate refiftit putrefac/ tioni. Flegma autem multum affiigitqz materia eff uifcofa et non de facili refolui tur et parum interpolat quia bumor pira tus eltyputreficri ratione bumiditatis. et ideo non interpolat-aut non eff fine falra quiete. {fTerciana aut. m parum cp citif/ fime rcroluLtur.ct interpolatio fua cft tux ta quartana3 ex co 9 tarde putrefiat ratio ne ficcitatis fue. V nde ipt* lligendu 9 bal nea competut in quartana in fine ratione morbi* fed non in. principio ratione acci/ dentium. CTDc febre cotidiana. Otldiana eff fe.de flcgmate pu/ trcfa&o. Si autem putrefiat ma teria intra vafa generat continua Si extra interpolatam.6c fi fuerit ex ffati bus puris incipit cum frigiditate congalan te.potiffime fi eff flegma vitrcum.Si afit eff flegma falfum eff magna fitls.In fleg mate autem naturali eff modicu frigus et modica fitis. Caufa (["Caiifa buius eff otium et repletio naufatmi.et ideo libent! venit in /eme et fene ct in. plecfforiris.et boc etiam in mulieribus et in habentibus erudtationes acetofas. et habentibus catar rum defeendente ad ftomacbum.et breui ter omnia alia que generant cbinu ffaticu & ficut alie fe. generantur ex multitudine fuarurn fpcciep.ita et bcc. (["Incipit eni3 cotidiana uera cum modica frigiditate ex tremitatu} et cum pulfu paruo et occulto et cum uertit ad ffatum calidior eft.no eff intefus f; remiffus. occultus z pulfus fcnfi bli! diuerfus. et terminat 013 fudore mo dico.ct vrina in principio eff remiffa. Si gna aute fpederum induftrie ledi io nis relinquamus. Pronoff icado • (£Fc. enim ffatica de difficili eradicatur multitudmem materie cum grofficie z u£ fcofitate.et ficut dc difficili eradicat et de difficili inuenitur ffatica interpolata, ficut continua raro inuenitur ccfica.([ Ciaufio enim porop eff fortis bumiditas muli a. 2 ideo fit putrefaeffio ut plurimu in conti/ una. Si aut in priucipio uideamus fpenta/ ueum uomitum.ct in fine fudorem plurf mum eff bonu fignum.qz egltudine br c/ uem et faiubrc3 fignificat cp ex boc figni ficatur materia non cft multum groffa nec uifcofa nec pori muliu denfi. Ifta eni febris libcntiflime ucnit cum offitationi/ bus multis ct cum quoda ffupor et pania fiti et tumore faciei et liuore.et d facili ca dunt in fubet. et funt cu dolore ftomaebi continuo, (f Medicus igitur ut de eo co fidentia babeatur dicat aliquando aliquid de preteritis. aliquid dc futuris, et aliquid de prefentibu?. Curatio. ([ Curatio igi tur eff fm diuerfitatem fpccicp.Sed cog/ nito fimplici ftatim de facili cognofcit co pofitum. et curato morbo fimplici no de facili curat morbus notho* ideo ad uc ram contmua3 principaliter intendamus. In cotidiana igitur de ffate uitreo multu ualet p' ifina cum modico piperis et quia materia eff frigida ideo omnia adhibeant iuxta jjportionem materie. In cotidiana? autem dc ffate falfo valet mirabili! aqua i dulcis potata quanto calidius poteff. ficut diximus in ca° de fiti.propter ffa falfum numq pqtui coucnire remediu in flegma te falfo cum diu et frequenter nifi in potu aque dulc] calidiffime. Fiant igitur omnia fm jporcionem caloris qz non effet decens omnia particularia nomt nare. Si antem cotidiana fuerit d ffate na turali tunc oportet aducrtere.In pmis igf tur et in boc et in quolibet morbo intedi mus ad caufatn.quomam qui caufa3 igno rat quomodo curat* Secudo ad morbum propter boc. Q. vi.de inge. fa.femg enim mentis acftum ad egritudinis cognitione babeas* (fTcrcio aduertere oportet ad ac ridentia. In primis cotidiane continue ed omnes fe.putnde cum d oppilantibus po ros et fubtiliantibus interius et extra. Fi/ ant igitur fricationes circa ventre} et late ra aliquando fortiter, aliquando fuauiter. aliquando cum manibus.aliquando cum pannis afperfis f m diuerfitatem partium* dulris.lib-i. vini fimul et frice tur ex mdc uenter et latera et dorfuj qtri eft mirabile m deojpilando. fiat frequenf et multis vicibus, et femper fit calidum. Secundo veniamus ad morba. digeratur igitur in primis materia cum yfopo bulli to in fcirupo acetofo et poft.cum ifta de/ cocfKone. fy. f ioru3 polipodii. turbit. agarici.ani. martri • ameos. paffu. enucf. liq decocftio.et in de/ cocftione ponatur cortic] eentur et colentur et dent in aurora, (f Se eundo digeratur materia cum compofita 013 oximelf diurcticj.et purge tur cum yer.p. (fTerdo digeratur radicj feni.petro. capUlou uedib-I. foF-mente. f01. abfem. an .3. iii. end. fcario. ariftoF. lac tuce fe.fpagi.fe.cndi.fe.fta. panis 3UC/ cari.an.lib.i.fiatfcirupus. ([Materiadi/ gefta purgetur cum iftis pillulis.funt cni'3 tante virtutis 9 nulla fe.audet ftare cotra confpecftu3 turbit. j.i.agarici.aloe reubarba.corticu mirob. citri, z bene gubofop. afi.3.1. fe.foF.mente.foF. abfcintb. cupitor ii an * 3 * ii • }in31. Iacce -ani. mafte]. pipis.fpic] *nar. paffuF .enucF .liquir cum oximelF.fquil liticj.z fiant pillulc.Ex iftis autem poteft ad.iii.ct pofiunt acui cum efula.aut dyagdio.aut utroq?.& den tur poft vrmm menfem fue cofc in cotidiana de ffate falfo aut dulci eft fifis.in aliis autem non.(f Quinto notati dnm quantu cft d pefenti cp in omni co tidi ma cxpdit vinum, cum materia fit rroTu et vifcora et quamq fic fuerit licet f n p’us et minus fit groffior. tame opr tet qp vinum fit debile ct cum multitudi ne aque.et qp detur poft cibu3 fiue cum ci bo in mcnfa loco potus cum habeat dige rere.confortare.fubtiliar. et non poteft fe bre intendere.qz fe. m fe non cft multus Cntcnfa.et cum hoc eft vinu3 debile et cu multa quantitate aque.et licet digerat no tamen debet ante cibum aminiftrari quia cum fit pcnctratiuum timcndu eft de le/ xione ct mentis* ([ Sexto aduer tendu.q? licet materia fit grofta.et ita ma gis prata cuacuationl inferie;*. tamen qz particula ftomaebi eft patiens et ut pluri/ mu.m materia in ftomaebo continet.faci liter per uomitum euacuat. et ideo in pn dpio proximi melior cft uomitus q fe/ ce(Tus.([*Septimo declarandum eft cp bal ncum aque ducis comptit in declinati oe uera totius morbi ad mundificandum in alus autem temporibus non. quoniam ni mis bumecftat. materia eft bumida et vifcora que d. Abluitur p balneu. (J~Et iuxta boc mtelligendu. aqua bul lita in uia potus melio eft.quonia in cbul litione rarificantur prtes. et ita prtes ter reftres cadunt ad fundum et poftea colat et ifta eft melior in omni fe. quccuqj fue ritaqua. ([Ocftauo dedarandu3 cp panis fermentatus 013 parua quatitate faks me lior eft fm.G*de cibis* quia non fermen tatus cft multum uifcofus.Si igit talis pa nis mclior.fimiliter aqua que quidem de bet adhiberi no ut potus, quatucumqs afr panis neq fal retincat.Iuuat eni3 aqua ad pnetrandum neq habet acumen de quo fit curandum. (f Nono intclligcndum cp humores moucn' ur in diurrfis boris rati one radicis fuprioris ct infcriotf.&nguis enim mouetur de mane fcqucns motum folis ratione coformitatis 2 ipfe eft in eri ente.ratione autem inferioris radicis.orri de noefte natura fugax ratione fomni ge/ nerauit multum fangulne mouct eum in ifta bora poft generatione fui vt ab mfici entibus emundetur. (j~Cclcra2utcm mo uetur in terciis fcqucns quadram calidam 6i fic ratione coformitatis et caufap fupe/ riorum. ratione inferioris vt fanguine no inficiat. ([Melcnconia autem mouet in nonis fequens quadram frigidam et ficca et ratione in ferio$2 vt fanguis emundetur a fuperfluitatibus mcleconids. (f Flegma enim in ucfperis fequens quadra3 frigida et bumida3.. et ratione natura fa gax in cuius fagacitate non eft finis fccu/ dum.G. de creticis, vt fanguis remaneat purus et mundus, etjta eft d fequentibus antelligcndum.(f Quarto notandu 9 bu mores groffL magis mouentur de nocfte. fortiorem calorem et quia fortiori i motore indigent ideo tunc tiles autem de die ratione conformitatis. (pCapitulu de fe.copofitis et de emitriteo. Oftq egimus de febribus fim pliobus. hic agitur de compo fi.tls.et inueniunt quinqj fpe/ cies quantum eft de pfenti quaru prima uocatur feptena z fextenena et fic de aliissfeamda uocatur erratica, ter da uocat empiaia.quarta caufonides. quin ta emitriteus» Breuif intelligo m fumma 9 flegma et melenconia coponutur et fa ciunt fe.becautem copofitio fit aliquado ex acetofo. et ita de aliis £m diuerfitatem compofitionum.aliquado interpolat plus aliquando minus.aliquado enim affligat de texto in fegtum.aliquado de feptimo in feptimo.aiiquando de nono in nonum aliquando d menfe tn menfem.aliquado de anno in annum. Et quia curatur ficut fue relatiue.ideo non plus dico. ffErrati ca autem fe.caufatur ex bu. in diuerfis lo cis putrefacftis et adbuftis.et quado fimul conueniut generatur fe. quartana. fm-Y. potiffime verfus autumnum.in fe autem non errant.fed quelibet fequitur motum fue materic.nobis autem diuerfita/ tem fuoru3 videntur ad mo tum planetarum moueri. Curent autem compofita £m naturam fimplicium. CDe febre cmpiala. Ebris empiala caufat ex flegma tc vitreo cuius una pars putrefit intra uafa z calefacit exteriora z interiora frigent. (fLifparia contraria illi fcilicet empiale. Aliqui tamen volunt 9 bec compofitiG»fit ex colera» Curant autc ficut fue fimplices. (f De febre caufonides. • '• y . - - ■ * * " -* L ' Aufonides eft febris copofita ex colera z fanguine putrefacftis in tra vafa. fi mixtio fit equaiis ap pellatur caufon finocbus. & fi colera p.us caufon finocbides.& fi fagu is fmoeba cau fonides.Et curantur ficut fue relatiue. <1 DE. EMITRITEO . Emittite/ us eft fe.compofita ex cotidianacontinua et terciana interpolata.et copofite poffunt efte multe ualde. omnes tame poffunt re duci ad tres fpecies tamg ad magis notas Prima igitur fpecies erit ex cotidiana con~* tinua et teroanaln terpolata* Secunda ex terciana continua z cotidiana interpolata Tercia fpecies ex quartana continua z ter ciana interpolata. V emitri teus in vafis flegma recodit.econtra.Me dius colera3 fibi collocat intus.In magno colera foris eft fex fanguis intus.ffEt 9 omnes ifte fpecies raro accidunt* & CU3 ac cidunt curantur ratione fimplicium. ideo1 nolo me plus dilatare. (£De ethica. Tbicaeft fe.cotinua vniformis. fine bu.vicio.cuius fubiccftum e cor ct membra folida.(f Intclligedum 9 duplex eft ethica, quedam eft cum fe.que dam fine fe. et ifta appellatur ethica fene/ «ftutis eo 9 ficcitas eft multum intcnfa.z i, caliditas multum equalis uel quafi equaf* et frigiditas etiam ita 9 ifta duo no mul/ tum excedunt ficut in fenibus.ita 9 etia3 < aliquando acridit talis ethica in iuuembus aut pueris* Ethica aute cum f e. habet tres fpedcs.Prima eft cum confumit humi di tas cordis et roraF.et eft fimile de oleo in lampade. Secunda eft quando confumitur cambiu3.ct eft fimile de oleo in lirini0‘Terria eft quado confumit glu ten.et eft fimile de humor fubftantiali ip fius licinii. Caufa.(pCaufa autem iftius fe.funt omnia illa que calefaciunt et dcfic eant ct inflamant cor et membra folida. Prouenit etiam fe. ethica a fe.preccdenti/ bus.ut ab efFimera z caufone.et firmlibus et predpue quado predpitur eis abftinen/ tia et non fuo Loco.et quando aufertur po tus aque frigide vbi debet dari, tales eni'3 de Facili confumutur. potiffime calidi fic ci et extenuati. 9 pingues etearnofi non de facili ueniunt ad talem cofumpticnem Venit etiam ex ethica fine fe. precedente ct nimia triftida ira et anguftia. labore et fatigatione corporis et anime et ex carccr et ex omnibus illis que corpus extenuant venit etiam viria epatis et fplenis* ct cordLs et pulmonis et pccftor is. ficut in ptifi et in rpimate. Signa.(fSigna en! fc.etbice funt.9 maior eft in loris arteria rum q vena^.Quando igitur fe.eft equa lis vniformis nulla cadit in ea dtuerfitas. quantum eft d ratione fui. nec prima die nec feamda nec tercia. & cutis vergit ad quandam arriditate tunc eft fignu 9 iam eft in prima fpecie ethice. Prima aute fpe cies fm difficilis cognitionis ct facilis curationis.Et ratio dicftoy prima fperies poteft effe fine ficritate.ficut) dicit z declarat-G. in dc differentiis fc.ct in fecunda fpcrie apparet ficritas notabili£ & £m eum cum 1:6 cibatur magis infla/ matnr et pulfus uelocitatur. ficut apparet in calce viua cum afpergitur aqua. In ter cia autem fpccie funt oculi ccncaui et cu/ tis tenfa ct uentcr adberet dorfo.ct pulfus eft calidus uacuus durus ad modu3 corde tenfe.& vrina eft ficut oleum, fi cadat fu $ per lapidem fonat rauce, (f Signum aute etbicj fenecftutis eft pulfus paruus et tar/ dus ct vrina tenuis et remiffa. Prono 4 fpecics de facili curatur* Tercia aute nullo modo.nifi deus uellet* quoniam ficut in licinio prima et fubftan tia'is humilitas confumpta eft quantum cumqj oleum apponatur nug poftea recftt ficat.fic in hac tercia fpecie ethice.qm fub ftantiales humiditates cordis et membro rum cofumpte funt ultima cofumptione. (f Media aut fpecics medio modo fe ha bet.ita 9 fi curatur cum magna difficulta te curatur.quando au vngues curuant tunc eft in ftatu. quado capilli cadunt vidnatur morti ct fi uenit fluxus uentris iam eft proximus moti.fr enim ritiffune deidt virtutem ttbie inflant iam viterius viuere no poteft.ita 9 infra tres dtes moriuntur. & padentes non bene difeernunt de colore. 9 mala cogni tiodiuerfafadlaeft nonfcnti£ & quando fe.etlaica coponitur cum da e difficilis cognitiois» Curatio, (f Si venerit ethica ex calore vel calefactione 4 epatis vel apoftematibus et fimilibus.cu/ rentur ea prius. (J"fn ethica ergo copetut frigida z humida.ncc copetut infrigidan tia folu ita 9 fit cum humiditate. nec n{ mis frigida.9 deficcant fm 9 didt Aui cenna.et non bumetftant.nec calida quia nimis calefacerent et ficcarent ad inuice*. ergo frigida et humida copetunt.ficut eft pttfma.juccap etiam copetit. ct lac vnde extacftum eft butyrum. Lac igit copetit pcificis fm-G-d inge.dnni tn fc.putrida non fit admixta, vnde lac qd magis co/ petit eft lac mulieris-pofteaafme. deinde vaccay. Lac autem quantu eft poftlbde furrut recens ab ubere fugen do-et fi non eft poffibile habeatur uas ple num aqua calida.et aliud vas calidum ab lutum 013 aqua calida defuper apponatur et ibidem colligatur et uelociter hauriat, quia citiffime corrumpit ficut femen. &C fi times corruptionem lacflis in ftomaebo bulliat una mundatione et ponat ibi mo dicum aque et modicu falis.aut mellis et calculi-fiuiualcs candentes.aut fmftum ca Ubis-et ideo uelocem corruptionem cius cum magna cautela fumatur. Balnea) autem copetunt.Porwtur igitur in.tinabis in die cibo digefto i ftomaebo et aqua no fit multum calida, fed parum plus q tepi da ec non fudet.nec diu ftet nec vngatur donec in exitu.et fubito aqua frigida vel q aafi frigida afpergatur.qm aque frigide nifi fequatur calida nihil ualet.ncc aqua frigida copetit nifi precefferit calida et qma ifta duo.f.lac et balneum dulce in uciues facere magnum iuuamentu. et ani m ilia bonis pdeuis debent nutriri verge tibus ad fircitatem. ficut dicit Auicj.ca0. de fluuiales multum cope fcunt. fed extrema debent ab ci et refiduu fortiter lauetur cum lixiuio facflo de cine ribus uitium donec grauitas odoris cefla/ uerit*et poftea fumat ordeatum auenatu. ct amidum copetunt enim bec fi coquan tur in lacfte vaccino butyro extracfto.mi ca panis tritici abluta multis uicibus.z po ftea mica panis cum lacfte multum ualet. (f Pilees fquamofi de aquis mundis ualet et oua forbilia.ct brodium carnium.cope tunt etiam carnes uoiatilium comunium vfualium non tame degentium in aquis et coquatur cum multa aqua ordeo et co riandro recenti et Ia!.fuci bu/ gloffe.acetofe encb fuci Rario. andib-h et fandaF ma/ campbore.3.1. aceti conficiantur aFs coquant oma’a CU3 aqua ro.optimi.pan s 5uccari libd-ffat fcimpus q uinqj quartj. et darificen t • (f Itej vtatur iRo rof.triafandaf.d/adra granti frigidi.an.^.iiii. auri par tes.xx. bgaciruflop. offis de corde cerui.aff.B.i.mifceantur. Sl autem infrigidantur extrema fiant fricatioes for tes in extremitatibus incipicdo ab intetio ribus et trabedo verfus exteriora. ([*Et fi adeffet debilitas appetitus confortet cum aromaticis Ripticis et acetofis. (["Clarili ca tio habet locum in primo regiminis acu/ torum. (['De fudore. Vdor eR vapor bumidus ab in ferioribus corporis refolutus et iuxta corporis fuperfirie conden fatus. Caufa.(PCaufa fudor} eR omne illud quod fumum refoluit in vaporem» ([Et pro tanto q> duplex eR va por.quidam ficcus.z iRe eR materia capil lorum ficut dicetur inferius.z alter eR bu midus.et iRe eR materia fudoris.Et ideo fudor aliquado ,pucmt ab exterioribus* fi cut ex calore foiis vel ignis ct uento meri dionalis.aut labore nimio fme animali fi/ ue corporali.aut qpter nimiacoboperime ta.aut ppter balneum.ct fimilia. Aliquan do jpuenit ratione caloris diffoluentis. et ex hoc elicitur q> qiuda.3 eR fudor natura Ils* & iRe cR qiu (it ex bonitate regitme virtutis, qui cR femper cum alleuiatioe ct bona tollerantia. Alius eR fudor no natu ralis.qui fit aere 11011 naturali et pretcr na turam cum anguRia et mala tollerantia. ([ Signa. quedam fumnntur a parte quantitatis.et quedam a pte quali tatis. A parte quantitatis quodda eR mF tum paucum. Sudor multus Fit a parte efficientis refolucntis fortiter- vel quia materia eR multum aquofa et fubti hs calida vaporofa bumida. vel pori rari vel quia contentiua cR debilis et expulfi/ ua Fortis. ([ Paruus fudor fit aut qz refol/ uens cR d-btle. aut materia pauca grcffTa. et pori debiles ct denfi ct retentiua fortis et cxpulfiua dcbilis.ct ita ueniemus in no tiAam ndor-s ex parte quantitatis. & in cius etiam cognitione cx parte fue quali/ tatis, et boc muitiplicitcr-(p Primo a pte coloris.qz fi panni intinfbi in fudore ucr gunt ad fignum eR fangninis. ec fi ad ritrinitatem fignum cR cofe.fi ad lmcdincm vel fignum cR me lenconie. ([Secundo fumitur fignum cx odore, quia grauis et fetidus fignificat cor ruptionem'.fumitur etiam cx fapore quia aliquando cadit una gutta ct paciens fen/ tit dulcedinem.et fic fupra fanguinem.ct aliquando fentit amaritudinem* ct ita fu pra coieram.et aliquando fajfedme. ct ita fupra flegma falfum-6/ ita de aliis humo ribus. PronoRicatio. ([Omnis fudor qui veuit poR fignum digeRionis et die cretica et fit in roto corpore cum alleuia/ tionc bonus. 6/ queeumep iRarum coditi onum deficiat femper malus* qt materia non cR digcRa. venit i gitur vi fintbema tis.et non vi naturc.iuxta illud.Sed nun q in pneipio naturalis eR euaaiatio.dcbet igitur ajp 'rere poR fignum digeRionis complete.5/ boc in fine Ratus, quia in de dmatione virtutem deicit* crifis non fit in dedinatioe fed m nequiore ho/ rarum.([Si autem crifis fuerit veracum omnibus fuis conditionibus.f.q> fit certa falua.complata.et indicata, (f Secunda co ditio efl necefTaria.f. q> fit in die cretica, quoniam in omni bona cnfi fm.G.cocur rit radix fu perior et mferior.et tunc opor tet 9 fit in die vbi natura cxpetflauit be/ ncficium orbis.quonia crifis fit femper in fine quadre, vel in fetni quadre. & fi ifla figna non funt quo ad funt tamen quo ad figna 3odiaci.(f Tercia conditio e necefTaria 9 fit in toto corpore.9 ex boc fortitudo virtutis fignificatur potens ex/ pelirre ad omnes ideo fi in una parte fuerit tantum debilitas fignifica tur fiue calidus fiue frigidus» fiue infafus» fiue continuus.et ideo fudor calidus in ca pite tantum in fe.continuis malum. & fi fit frigidus mortem fignificat.fi febris fit acuta. & fi fit lenta fignificat longitudine egrttudmis. (j~Sudor autem cofurgit plus in loco vbi efl minera.iuxta illud vbi eft fudor ibi efl egritudo. Sudor autem qui modo ucnit et mo no efl malus.(f Quar ta etiam conditio efl necefTaria.f. 9 fit cu alleuiatione. quoniam dato 9 omnia par ticularia conuemant et paciens non poffit tollarare non efl bonus fudor fed malus* & ideo umucrfali? fudor cum debilitate virtutis efl malus.Breufter igitur ct fudo re poterimus per hunc modu pronofHcari Curatio • Aut enim intendimus fu/ dorem prouocare.aut auferre.Si auferre, tunc inteiUgendum 9 nulla euacuatio na turalis fiue innatura? debet auferri verfus terciam diem fi uirtus tollerare poffit. ti/ mendum enfi; effet 9 iret ad cor et mem bra nobilia, paulatiue igitur auferamus ct remoueatur.panni igitur remoueanturet . euentent cum flabellis et cito definet. aut afpergatur aqua frigida in facie, aut aceto -et aqua rof.aut vngatur petilus cum ofis frigidis.ficut efl oleum rof. et falicj et ne nuplw-ct fimfliaaut cmpfetur cuz, fani!, et campbora ct firmi; bus. & videt mihi facere fi poffumus auferre folum cum fla beljLs.mfi forte effit fincopalis tunc opor/ tet fugere. ([Si autem volumus ,puocare aut eft fe.aut non.fi non eft fe.vngat 013 vnguento.marciadon.agrifpa. dialtea.& fiat ftupba et cobopcrimeta et ignis et co fimtlia.tfSi ucro adeft fe. Accipe camo/ milT.et mclilot.et fe.ffa.an-et ponant in facculo.deinde in aqua calida ct exprima tur et lateribus ajplicentur, aut in pedibus et manibus.aut fiat fuffumigatio cum bis aut vefica enea plena cum aqua calida i ex tremis afponatur.et fimilia leuia. Clari ficatio. (JTntelligcndum eft 9 poftq de febre fub ccpendio eft dcterminatU3 et fe bris ut plurimum terminat cum fudore. ideo vt nos feiremus quis fudor vtilis & quis inutilis, ideo capitulu de fudore fuit bic afpofitum. & ideo intelligendum eft aucftoritate dyoclis. ficut narrauit«G*fup illum affom .ventres yeme et vere. 9 omnis fudor eft preter natura, aut ex par te efficientis aut ex parte materiei, aut ali cuius particularis. (J~Si enim virtus effet fortis et materia obediens z pori z aer in debita tuc euaporaret materia infenfibiliter. 9 igitur ajpareat fudor ali/ quis repugnat refolutioni fenfibdi.ct ideo omnis fudor aliquo modo eft preter natu ram.nibilominus tn comgando ad mor/ bum qz virtus preuafet et purgatur mate/ ria morbi et alleuiatur paciens- ideo dicit naturi comuniter.alter uero fmtbomati/ cus et innaturaf .& ideo malus ficut prece dens dicitur bonus* (["Secundo inteliigeti dum 9 fudor materialiter ex fecunda ,p nenit digeftione.afs digeftiua.efficien? au tem afs efficitur autem in tercia digeftiua quoniam vapores contenti in porofitati/ bus expellunt* & ita fudor pot effe fuperfluitas fecunde z terde digeftiue Uix dmerfos modos loquedi z intelligedi (J*Terdo intelligendu3 9 fi fudor ueniat a caufis intrinfecis comuniter et ut pluri/ mutn magis ucnit de nexile et yeme et magis dormiete.Si autem ucnit cx caufis extrinferis magis uenit in uigiliis et 1 efta te et in die.flT)e pinguibus et macillcntj cfl intelligeridu 9 pingues magis fudant mfi grofficies et p>op denpjfitas impediat, et ideo magis uenit in anteriori parte q in pofleriori cum p>ars anterior fit calidior et rarior et magis in motu q i quiete. Quar to notandum 9 fi medicus uideat uerfus finem (latus naturam ncgligcnte et fopi/ tam et no potentem expxllcre per fudorc 9 tunc non efl fudor prouocandus nifi cu temperato, vnde excitanda efl natura 013 medicus fit minifler eius.(f Quinto no/ tandii5 9 in cotinuis fudor efl manifefti or q in interpolatis cofiderato unico fudo re tantum. Sed fi confideremus fudorem omnium pyodorum maio efl in interpo latis.9 b pluries» (["Sexto inteiligendum 9 fi uolumus jpaxare fudorem abflerga' mus fudorem.et ita precipiebat.G-quoni am quado fudor diu morat z non abfler gitur oppilat pwros et claudit-et ita tempe rata abflerfio fudoris fine euentatione pro uocat fudorc. Sanies autem hmper debet abdergi 9 corrumperet membra. CDe variolis et morbillis» Ariole et morbilli funt queda3 apoflemata feu pxiflule parue in fedKonu fupra totam carne appa rentia de genere inf&flionu et corruptioe fanguinis et bumop.ita 9 varfole genera tur magis de fanguine et morbilli de cole ra» ([Tfla palliogencratexlanguineme flruo retento in poroltatibus fetus.&f na tura fortificata mudihcat corpus et expel/ Iit infantiaaut pueritia aut adolefceria. ra ro uero in iuuetute.rarilTime in fenedlute (f Et ifle modus euacuandi efl cois omui bas.acddentahter uemt cx aliis cau/ fis» aut fi aliquis efTet generatus in tcmpo re & iflc modus c ualde ma lus.9 tales fic generati raro cffugiut lepra vel aliquam aliam egritudmem tcrribile3 generantur etiam ifta ex malo regimine» et potiflimc cum utunt cibis de facili ccr rumpentibus.fiait funt lac et pifces» et in eadem menfa potiflime. et poti (Time cali , da et bumida. afs a calidis et bumidis ne giigentibus FFomiam» Quarto generatur ifla apoflemata ex corporibus corruptj pe fidentibus. Quinto cofueuit malas fequi crifes. fe.fangusncc quinq; igitur poffunt e(Te caufe. Et qtuor funt eius fpcacs.quo niam queda3 veniunt de fanguine. queda de celera» queda de mef ia» Signa .([Si gnorum quedam funt que pdicunt futu/ ras variolas-ficut efl pruritus nariu;. appe ritio lampadum» timo in fomno.rubedo in facie, pumilio ueniens in toto corpore» cum incipiunt apparere funt ficut capi/ ta acuum.aut ficut caput milii»aut ficut ca put formice. deinde mcipiut multiplicari et augeri.deinde Faciunt crudam et farne deinde deficcantur et cadunt» et fi fuerint ex fanguine uergunt ad rubedinefi ex co lera ad citrinitatcm» fi cx FFate ad albedi/ nem.fi ex meFia ad Fufccdine3 et tcrreflri tatem»(f Pronoflicario fi Fuerint pauce et cito apparentes et 9 cito maturent fignu3 efl bone crifis» 9 aliquando per modum crifis ueniunt.Si autem uergant ad colore viof. aut liuidum aut viridem aut nigru omnes peffime et mortales* Si autem ap/ pareat fanies virulenta»mortale. Si modo appareant et modo occultetur peffima effc (f Si autem Fuerit cum debilitate anheli/ tus et alleuiationc fe.bonum fignu cfhSi autem in variola»fe.facfla fuerit, ct angu (lia magna.fitis uebemens-virtus debilis» anhelitus coflridlus. fignu efl mortis pefTi me.ut plurimum enim moriufhtur fuffo/ cati» (j~Si fuperuencrit fincopis fignum eft fi urina fuerit viridis-aut nigra, et fi egeftio fuerit uiridis. illa funt peffima et mortalia, fluxus enim uentris in uariolis eft malus. Curatio.(f In pri mis fi'corpus eft plecftoticum. aut fanguis dominatur z uirtus eft fortis fiat ffomia de mediana poftea de fumitate nafi. caue dum eft in boc morbo 9 ponatur regeuf fiua.qz materia repercuteretur ad menbra nobilia nifi in oculis eo rum. {f Secundo aduertendum eft 9 013 oleo non vngatur.(f Tercio 9 frigida ab extra no applicent, nec aer fit ita frigidus 9 poros claudat nec detur aqua frigida et caueat ea que funt infrigidata in rnuc aut in puteo.omnia acetofa videmTccmpeter/ fm Auicj.z pro tanto copetit fucus 2ceto\ fe.et fucus malagranati et fucus vue acer/ be et fucus citrangulop et fucus omnium frucftuu3 acetofop. et competit coriandru tienufar.candi.et fandali.et fimilia.St cw bus eorum fit ordeatum.auenatum.ami/ daf.vuapaffa. carice-iuiube. fcbeftcnlen tes cocfte in tribus aquis et poftea coquan tur in alia aqua.(f Sl igitur fuerit materia fanguinea. digerat cum oxi$ac(ara in plus in fcirupo vioF.in minus et fcirupo de fu mo terre.(fEt fi materia fuerit ffatica cu copofita.z fcirupo de fumoter re et ct borra Et eft aduertendu in mu dificatiuis et laxatiuis 9 fmt multu debi/ lia Fi exhibeantur. 9 ifta egritudo libeter concordat cum f luxu.et boc eft 9 multu timemus afs aborremus. deinde muoluat in pfico rubeo, deinde fiant ifta ut trahat materia ad exteriora. an.fafciculum.i.coquantur in aqua cuften tibus multis et cum tepidum fuerit linte amen intingatur in aqua illa et exprimat et paciens inuoluatur. ([ Cum uero matu ratur perforetur cum acu de auro, deinde totum corpus de ifto puluere afpergatur» fy. f arine faba$2. cicerum, lentium. lupino .litargiri.cerufe.aloe.fiat puluis. ille eni3 puluis dcficcat et et car/ nem generat.et fi fr icetur culcitra ex iftis pulueribus bonum eft. ([" Ad cuftodiam} oculop.IJz.fucum coriandri.aque ro. albu;j men ouoy.fiat coirium z frequenter octi lis mfHlletur. ([* Ad cuftodia narium vn gatur guttur et gargarizet frequenf vinu3 mororum cum aqua ordei calida, (f Ad cuftodiam pulmonis vtatur dyapapauer. ([ Ad cuflodiam inteftinop utatur troci fcisfa&is defuamcj.coriandro.et fpodio conditis cum fuco Ad remoue7 dum mala ueftigia que i facie poft vario l las lote.ca i tbimie.puluef] adbuftarum.cocfa rum oleo de lilio et cera 9 fufticit.bat vnguentu. Clarificato. (fSn dubitaret aliqms d caricis quomodo com' petunt poftq uergut ad calidum et bum(. dum.dico q> medicamen bonu fieri de caricis, et de dragamto infufo in { lacie et femie feni, et croco et lentibus ex corticatis.et iftis fimul cotflis et tritis et fi mul piflatis et confecftis.([ Iftud enl dLcamen ualet in principio et cofortat uir tutem et facit ad facilem expuitione, ibi entz funt carice et dragamti apter pecftus leniendum* et ad precauendum ftritftura pecoris.que libenter uenit inpaffionibus iftis. & ibi ponitur fe.feni. ad aperienduz oppilatione epatis. et crocus ad confortati dum cor.(j~Et apterea vetule ex quoda3 mftincftu nature dant cottldie in tali cafu aquam vbi eft crocus et lentes ad confor tandum cor et inteftma. patet igit 9 talis mixtio eft vtilis* valent igitur eat ice qpf vias anhelitus conferuadas z ad membra alia. pofict aliquis dubitare q re no competit fluxus uentris poftq g il/ las partes fit fluxus creticus ct 013 boc illa membra fmt apta ad recipiendum fnper/ fiuitates.(f Dico 9 no copetit poftq iam manifefte apparent ex. et potiffime fi fiat natura.cuius ratio c qm poftq natura ind pit banc materiam venenofam expellere ad exteriora fi poflea reuerterent ad inte/ riora erit timendu 9 erit vi fmtbomatis et ita erit timenda 9 iret bec materia ve nenofa ad aliquod membru nobile -Prcte rea bec materia efl acuta et pugitiua et ef fet timendum d excoriationc Sed fluxus uentris pbibeatur quantum ent polTibile.(TTerdo intelligendu 9 ua riole funt magis cum fanguis purus red/ pit ebullit One;. & fi fanguis colericus bul Uat uocatur morbilli mag). et funt mino ris quantitatis ct maioris acuminis. Et fi fanguis cum fFatc erunt varioie ffaticc. &£ ita de mcfia.(f Quarto notandum 9 ex parte puriori fanguis nutritur fctus.et pars impura et inmunda remanet Jin porofitattbus membro^.et bec efl pars feu caufa uariole. (f Quinto notandu 9 ad boc ut vanolc generet oportet duo co 'currere.f.ebuilitio. et fortitudo caloris ex pellentis, ec yflpter boc non generantur m matrice 9 efl membru frigidum*nifi ef/ fet per accidens 9 fequeretur morbos fan guineos.nec ex fetu exiflcte in utero, nec flatim pofl uterum.fed potius cum calor incipit vigorari et fortificari, (f Sexto ItP telligendum 9 varioie et morbilli poffut genci*ari in membris interioribus.fiait in pulmone et intcflinis.z fimilibus ficut di at Amcj.ct efl ualde malum.9 debilitas luirtutis expulfiue notandum 9 ifla partio magis generatur in vere.et quia fanguis mag) babundat et quia uirtus fortior efl.Secudo in autum/ no ratione corruptionis* in eflate aute mi nus 9 materia exalat.in pemc longe mi nus quia pori claufi.(["Ocflauo inteliigen dum 9 poflq varioie ajparent et expanfe funt per totU3 corpus non copetit ffomia quia traheretur materia ab extra ad interi ora.Sed quado materia efl adhuc in inte riodbus bene copetit.et boc cfl in prine!0 Et bec videtur fuiff: intentio Auicene • (fOpitulu dc venenis. Ecnenum cfl materia fubtilis aquea borribdifllme qualitatj a tota fpecie permutas corpus humanum. ([ Intelligendum efl fm ratione Auic]. 9 cop que ingredi untur corpus bumanu. quedam funt que agunt a parte materie ficut cibus.quedam #a parte qualitatis ficut medicina.et queda funt que agunt ratione fubflantie. Et ipfi us quedam funt que habent afpcdlu beni uolum et conferuant ficut picia.aurum z fimdia. quedam £ant que habent afpedlu maliuolum corruptiois et dcflruifliuum.. ficut vniuerfaliter babent venena •& ideo quod tranfmuttat corpus et no tranfmuratur venenu efl* Caufa efl quia venenu cfl contrarietatis torius fub/ flantie penetrabilis ad corpus humanum ([ quedam interficiut ridere fa ciendo, ficut crocus ratione fue qualitatis que ad boc determinata efl.ct ideo poflcj interficit de gra ponatur fub genere uene rum.Et queda funt que interficiunt Ofpi lando ficut plumbu.et quedam mortifica do ficut opium, ct queda3 calefaciendo fi cut euforbium.quedam corrodendo ficut cantarides.queda putrefadeuao ficut ver mis pini* queda tota fubflatia ficut naqpel lus qua totam fubflantia. aliqui afpcliant formam rei per quam res efl id quod efl aliqui ajpellant virtute orbis, aliqui ajpel lant tota fubflantia illam portionem et armoniam oim quatuor qualitatum que refultat ex unione ferme cum materia. (TSigna. Q_d fi aliquis fumpfit vene/ num.funt cum aliquis fentit odore borri bilem, aut fapore mordacem, ant arfuram aut fluxum faliue.aut gmutatione colorf. ut modo 'apparet vnus mo alius* naufea et inquietudo* Et fi fumpfit venenu ffu3 patit flupore*fi cafm arfura et inffatione (f £t quandoqp color manifcftat. ficut ce tufa vergit ad odor vt opium odorem horribile» & fic de ali is iuxta naturam uenenop. Signa mor talia.(["Signa mortalia hiis qui venenum fumpferunt funt iRa videlicet cum occul tatur oculor pupilla et fola alba ajparcant tumor faciei et gule. mutatio coloris in li uorem vtiiucfale et nigredinem uel liuidi tatcm.nigredo Ungue et exitus cius.mui/ titudo fahue. prccordiou dolor.fpafmus. fmcopis. Xfla mqua fignificant in ianuis-. (["Preferuatur aliquis a vene nis cum eft conuitarus»#utadomeftic£s. aut ab aliis.Si cum domefticis recordetur vrrbu feuconfiliu Saluftu.vbi maior ami citia ibi maior fallendi copia. N on come dat nec bibat fubito et uoraaf fed diu in orc tenendo, quonia venenu3 eft tante or ribilitatis 9 percipiet per guftum uel ode ratum.ct ideo caueat omnia ultime acuta et dulcia acetofa et falfa. et no ficauide fu mens abum fuum. (Ts i uero fit conuita tus et uadit ad menfam et babeat eam in fufpedlo anteq uadat fumat nuces aut aucllanas aut ficus aut rutam aut tyria cam aut mitridatum. Si fentit mordicati onem ftatim furgat et uerecundia poftpo fita euomat. faciendo crifteria ffomia et balneum. Fmalitcr accipiat tyriacam quia tyriaca fi fumatur ante uenenu cor confor tat et expellit venenum, et fi poft confor tat cor et expellit.et fic qcuncp mo fumat valet. nec’poffumus dicere 9 eius fmt ope rationes contrarie.vtrumqi enim faluatu3 eft. fiue faciat hoc modo attrahendo mo expellendo modo vtrumq? faciendo, na/ tura eni et uirtus potuit ei dare fimul vir tutes contrarias queadmodu3 didemus 9 per fe facit natura, attrahit en 13 abum ad nutriendum membrum tempore fanitatj et medicina ad euacuandum et altcrandu tempore infirmitatis.Forma igitur tyria ce firmatione una eft adiutorio naturc.z regimine cius poteft faccr epera tiones contrarias.vnde ct frigida z calida uenena ualct liberare 2 fclucre.(f Medici ne igitur que ualent ccmra vencnu3 furt multe.ficut eft ariftofo.geciana. fakua.ru ta.baccap lauri, tcrlentinact herba turicii que aput dyafeorides vocatur palaoaren. (f Preterea cauendum eft ne aliquis mcul petur fine culpa, na.3 multotiens accidit 9 aranee et fcorpiones z alia fimilif veneno fa cadunt in ollam feu fcutella3 aut in do iium.&: hoc poteft accidere inmun diciamiocop aut qz cibus fuit abfeonfus inter paleas aut fub terra que obhuioni tra dere non debemus, et ut caueamus. et ut alios imufte non accufcmus • Curatio. (["Curatio poteft effe ut inmcdiate 9 fen tit nocumentu cucmat aim oleo fifarino et fimiiibus. ct 9 accipiat lac et butiru ct cibum multu et poftea ucmat. 6e dato 9 non euomat adhuc eft bonu.(fEt centra uenena ualent criftcria et fumat bolum armenum cum uino z caueat a fomno oi bus modis quibus poterit. & fi confidcea tur 9 uenenu fit frigidum fumat allia, et fi calidum fumat coriandrum ct et fi funt d illis que interficiunt a tota fpe cie fumat tyriacam agaricum.femen urti cc.pulpamcoloquindite.et femen iunipri Et ferapir.o et caftor funt medicina bona contra uenenu quoniam faaunt euomere et educunt per fcceffum z ualent auirtute fpecifica.(f Intelligendu autem 9 fi os ab luatur cum aqua frigida aut ctia3 fi pona tur in os valet ad difeernendu qualitates 9 fine fapore eft. et fi lingua ef fet mfctfta aliquo fapore non poffet bene difeernere. vt igit lingua os et ftomaebus bene mundificen tur et no fint infecft i ali quo fapore bonum eft fumerc aqua3 frigi cam.(TSdcndu3 9 au- Hanc et huiufmo di vncftuofa cepettint. q: opilant. cti. tn valet terra figilfata. (fln principio enim f fta no permittat qualitate veneni vemre ad cor.lac etiam poteft copetere licet de fa ali corrumpat*jjpter boc euomatur.repti mit enim maliciam veneni. (£Secudo in telligendu3 9 no omne illud quod eft ca lidum in quarto gradu eft uenenum.ficut funt allia piper &c fimilia.nifi cum b° ba beant a forma.ficut euforbium. Et tamen omnia frigida in qrto funt ue nenofa. 9 fngiditas no ita conuenit cum corpore bumano ficut caliditas.nec fic per fe poffunt effe venena ea que mtficiunt a iuxta b° de uenenis ca Udis et frigidis querit que funt peiora et nequiora. Dico 9 quo ad guentione cito ad cor peiora funt calida, fcd poftej perue nerint ad cor peiora funt frigida.tanq vi te prinripus magis r cfi ften tu. Quarto intelligendu 9 babens cor calidu citius in firitur q babens cor firigidum. qm babes cor calidu3 babet ucnas amplas et meatus latos, et cum uenenum a tota fpecie habe at penetrare ad cor. ideo facilius penetrat per meatus latos 3 p ftricftos. Sed ex ftrt iffcis diu moratur in via. & tunc eft poffi bile 9 alteratur et digerit.(f Et b° turdi nutriuntur ex elfo.et confimilia ex quibufda aliis venenofis-qm babent mea tus ftricftos et ftat tato tempore donec fit digeftum. In boie autem meatus funt ita ftricfti>&: ideo ex uenenis acutis mori tur cito babens cor calidum. & licet vir/ tus fit fortis, tn ato moritur 9 attrahitur ratione caliditatj et penetrat cv to ratione amplitudinis, Quinto nota dum 9 licet omnis operatio ,pcedat a co plexione. non tamen jjpter boc uenenu3 quod interficit a tota fubftantia operatur mediante coplexione qm a coplexione p cedit ogatto mediate vel imediate. at tn venenum qd interficit a tota fpede irqfui generatione ratione fue comixtionis vel ex qualitatibus efaribus uf ex aliquo afpe boies mor/ dentur a ferpentibus gratia loci vel gratia temporf.aut cp excitantur et tunc ferpetes ruinofe ruunt in bomines et mordent & vulnerant. Aduertendu tamen q? ferpett tes funt diuerfap fpecierum et modop fe eundum diuerfitate regionum ficut patet habitantibus yeies et in climatibus calidis quoniam quidam uocantur tyri. quidam dracones «quidam afpides. quidam bafili/ fcus* & hoc genus eft peius inter omnia, alia quia vifu et tadtu interficit etia3 aues volantes & piatas que jpe funt. Nos au tem non habemus tales diuerfitates. Di/ uerficantur autem ferpentes fecundum ait um modum.quidam funt mafculi. qui/ dam femine, mafculi funt deteriores. Et quidam funt de locis ficcis- et ifti funt de teriores q de locis bumidis.& quida lant iuucnes.etiftifunt deteriores qfenes. & 'quidam funt famelici et hi funt deterio/ ,res q faturi. Et quidam funt in effate, et -ifti funt deteriores qin aliis temporibus. * Et quidam funt comoti et ftimulati. et ifti funt peiores q quieti* Aliquo igit acci dente fuperueniente mordent homines et venenant, (f Signa. Signa aut funt fatis manifefta. patent enim fenfibilitcr. Eft igitur in loco dolor mordicatio et in flatio.Et modo in aibedine quando capi tur reuertitur ad intcriora.mod® in liuo/ rem viriditatem et nigredine3 quado ad exteriora mouetur.& eft calor uehemens fet arfura. quia ferpentes iunt calidi vt di jcit Auicj* vomitus flrangufhea et tortio uentris.Cum apparet fudo frigidus et frt giditas extremitatum et ftupor fpafmus. et fincopis.et color corporis mutatur in li uorem viriditatem aut nigredinem tunc iam mors fedet fupra pedes.quia mos in cipit a pedibus fecundu Ga* in pronoftic] In primis ligentur extrema ligationibus fortibus et dolorofis*Secun/ do accipiatur gallina et deplumet» et ap/ ponatur fupra locum morfure. Et fi galli na moritur bonum fignum eft.quia uenc num eft attracftum ad locum morfure.et ideo multociens applicent galline. Secun do accipiatur fpongia vel lana, vel aliqd aliud fimile.et ponatur fupra locum mor fure, et hoc fiat multis viribus. Terrio fi ex bis non repellatur ponatur ventofa fu pra locum morfure fine fcarificatione vt! cum fcarificatione fi neccfEriurn fuerit. Quarto cmplaflretur locus cum tyriaca. Quinto emplaftretur cum tali catapfato piper.fulfur mifceantur cum vmo.vi0 accipiatur frondes maligranati et piftentur cum ficubus.& defuper a{po natur.Septimo utatur ifta potioe. ligranati etfummitates cius, mirtum 6i fummitates et folia eius, ct cribentur et decoquantur in aqua, et fu matur.Ocfteuo habeatur perfona vilis et fugat fortiter I0CU3 morfure et caueat fibt tamen 9 ftomaebus fit repletus.uino.ale ts.et ruta et nucibus z ficubus.et abluat fi bi os frequenter cum uino vel oleo. Viti mo vero fi non habeatur aliucf ingenium abfeindatur membrum fi illud fit (£"Notandu eft: hic 9 licet ferpentes fmt;1 calidi et venenum fit calidum, potcfl ta/]1 men inducere fudore frigidu et congelar fanguinem cordis mortificando calorem naturalem et corrumpendo vmitem cor dis et membrorum principalium. & pro pter hoc ualet tyriaca.quia calefacit et fub tiliat.ct calorem naturalem confortat* & maliciam uenenlcopefcit. etipfum vene num exterius fubftantialit expellit. ([*Se) eundo poffet aliquis dubitare de ferpenti bus 9 non funt calidi ex eo 9 accubut ia yemc in antris fine fenfu et motu, quo/ modo igitur erit uenenum poftq i ferpentes funt fic.(fDico 9 ferpetes funt calidi qd declarat motus et furia, et funt tante raritatis 9 frigiditas penetrat ad in teriora-et ideo moratur quafi mortui.Et pofito 9 ferpentes eflent frigidi.tame ve / nenum poflfet efle calidum, ficut patet in afpide qui eft frigide nature.et famtate ca ret»tamen eius venenum calidum cft.Et ficut venenum ferpentum eft ita venenum fcorpionu eft frigidum, fecun/ dum Ga. (fTerrio intelligedum ut fupe rius didlum eft. qm tyriaca ualet contra venenum contrahendo et expelledo. fiue fumatur ante fiue poft.fiue intus ftue ex/ tra. (["Quarto aduertendu 9 aliquibus ui detur 9 tyriaca non operetur a tota fub/ ftantia.quia dat natura, et tyriaca c5 ficitur ab arte. Dico 9 quedam funt quo rum natura dat materialia et preparat et difponit et vltimo natura complet vt in vino et blado.et quedam funt quoru3 na tura dat materialia fed ars preparat et dif/ ponit et complet formam- ficut patet in mitridato et tyriaca. et rutus quinqj anos fue confecftionis vel circiter babet forma perfecftam qua3acquifiuit et fimftarc mi Scibilia propter quam operatur et contra venena calida et frigida, quatuor cni cta tes babet ficut homines. ([Quinto no/ tandum ficut dieftum eft fuperius 9 licet uenenum nutriat a parte materie fue et co uertatur ad natura corporis nihilominus in porofitatibus membrop remanet que/ dam mala qualitas que magis in corpus agit q agatur a corpore et per ifta3 agit et per ilium modum alterant firupi et me/ didne.([ Mirabile uidetur d bafiltfco 9 folo uifu venenat cum fimus intus fufd pientes et non extra mittentes.Et mirabi Ilus eft 9 fi refpiciat fe in fpeculo morit. cum fuum venenu3 fit fibi amicabile. Et adhuc eft mirabilius cum bomo fit tem/ peratus ac digeftiua procedat ulterius fpe emeando quo faliua hominis ieiuni cum fit fuper fluitas terde digeftiois poffit elfe vcnenum.Dicendum 9 ad receptionem fpecierum fumus intus,fufcipicntes. nihil ominus multa poffut ab animalibus emit ti mala et corrupta.ficurmulier menftrua ta inficit fpeculum.et lupus facit homine raucum. Alii funt qui inficiunt fixe intu/ endo aucs pueros paruos et equos tanq fi effent fafeinatores. Et ideo no eft mirabi Ic cum bafilicus fit animal uenenofum 9 corrumpat aerem et interficiat ad maipre diftantiam.Et ideo moriuntur aues uola tes & miles qui cum lancea pungit.Infi/ ciuntur enim partes medie aeris donec fit in termino.& ex reflcxioe m fpeculo tno ritur.qr cft alterius nature CU3 cft reflexus ficut fanguis cum cft extra venas. (["Sali ua etiam poteft acquirere aliquam uenofi tatem no ratione digeftionis. fed ratione contrarietatis. Eft igitur faliua venenum qeibufdam antmaUbus.6c propterea dicit Ga. 9 bomo et uipera perimunt fe fe ad inuiccm ratior.e cotrarietatis. poft cibum autem non interficit mixtione eius cum cibo. • (J[De morfu fcorpionis. Corpiones funt quedam anima lia ad modum preter qd habent caudas, quidam tame non eleuant caudas.et illi non funt ita ve nenofi.& quidam uolant.et fic mutant fe de regione ad regionem.ct inueniutur iu xta locum vbi Alexander indufit got et magot.et inueniuntur £pe nos in auinio ne.et in multj aliis regionibus. Et dicunD indigene 9 fcorpiones diligunt multum* pannos albos.et ideo cu aliquis babet mu da femoralia et camifias coponunt fe iux ta carnem et lambunt cum lingua 9 fi co primantur pungunt cum cauda foramen pumfturc eft ta paruum quafi infenfibilig Et licet quantitas veneni fit paruifiima. effectus tamen eft ualde magnus-qz ucne num cft frigidiffimum fecundu.G. ideo in loco punifture fentitur magna frigidi/ tas.& in extremitatibus dolor et puncftu ra tremor et inflatio, et quandoq; eft calo in toto.Et dicit.Ga. 9 fi pun&ura eft in arteria fentitur fincopis. ([* Curatio. (["Curatur cum tpruca fiue interius acce pta fme fuperpofita. 9 calefacit et exiccat attrahit et expellit ct confortat et qualita tem ueneni dcftruit.et contraria poteft fa cere per fe cum adiutorio caloris naturalis Hoc idem facit mimdatu.tyriaca.d/ace feron*et carigione. et eft confccftio facfta de bacis lauri.et ariftof rotude.pirctro.pl pere.et maiorana.et genciana m equali ,p portione.et agarico in maiori.ct pulpa coi loquin.ui minori confictantur cum buty- ro ct melf.et fumatur interius ufq? ad.34 etiam empFetur defuper.et allia etia3 futn pta cum uino puro in parua quantitate ua iet*Et qd plus ualet omnibus eft cp fucia tur fcorpiones et bulliant in oleo et vnga tur particula pariens.ftatim curat.Et ua/ let hoc in dolore auriu fi inftiliatur in au rem. < ([De ape et vefpe. Pesctvefpe habent aculeum et pungunt et cauteriant et fentit in loco tumor dolor ct arfura. vcfpes uero no dimittut aculeos, fed apes fortiter adberent et dimittunt aculee 61 poft parum viuunt.Et licet fint animalia carentia fanguine venenum tamen habet calidum et vritiuum. natura enim proui da dedit aculeum loco tamen raro aut nunq ledunt nifi ledant. et ideo faciunt exercitium cotra illos qui ecs im/ pugnant. Sunt quidem animalia multum frugifera et venenu uel aculeum non di mittunt nifi ftimulata. Rex apum no ha bet aculeum.Ex pretercoplexio < nem habent uenenum calidu. Suprapun7 «fturam ponantur non fimpliciter repercu< rientia.fed partim refoluetia.uidelicet fer rum defuper abolitum. aut plumbum infrigidatum in aceto, aut malue cotrite. ordeum et piftatum cu aceto. ([Dey-droFofbia. Droforbia dicitur paftio mdan colica illius videlicet qui abbor/ ret aquam muitam.et etiam fo/ num eius. Intelligendu3 q? multa anima lia mordet homines que funt fana.et que da3 futit corrupta.ficut homo mordet bo minem*et canis et lupus muftela et fimi/ lia* Et fi no funt rabiofa curatur ficut vul nera. preferuando ut locus non apofteme tur* Abluatur igitur vulnus cum aqua et fale» & fabe Fracte mafticatc defuper pofi te multum ualcnt* et oleum dc orobo*& cofedfcio facfta de cepis orobo et fabis fra non cognofcit domum fuam et incedit folita rius capite inclinato et aures funt penden tcs*et oculi rubent.et faliua exit ab ore & latrat vmbre fuc.ct habet latratu raucum et portat caudam plicatam z alii canes fu giunt ab eo et latrant ei. Et fi buccella pa? nis intingatur a fanguine exeunte a loco; morfure ct detur aliis canibus et comedat non erit rabiofus * Signaque fignificantle} fionem venenofitatis fadtam in corpore funt* quoniam habet fomnia timorofa et tembi ia. et eft ftupidus et fentit puncftu tas z mordicationem in corpore.et habet fmgultu fitim et ficcitatem oris et prrux tionem rationis et abhorret aqua ct mo ritur. (fPronofticatio. Morfus a ca nc rabiofo dato cp mbilJfentiret non repu tet fe curatum.aliquando enim Cfta figna per.xv*dies*aliqn per fex tnen fb.aliqn per unum annum.aliqn g feptez annos.Et diuerfi funt termini fm diuer/ fitatem corporis fufripientj.& fm natura veneni et regionis.et aliop. (f Peffimum igitur fignum et mortale eft pmixtio ra/ ticnis et formidatio aque munde, ita 9 vix aut nunq euadit aliquis poftcj incipit aqua3 abhorrere, ([Cura. Recfta uia curationis eft 9 trahat materia uenenofa ad exteriora p locum morfum 9 fanum conliiiu eft 9 non fiat ffomia.nec farma cia.nec criftere nec balneum anteq tranfe ant ad minus tres dies.9 traherent vene num ad interiora. In primis igit ponatur ventofa fuper locum morfure cum fcarifi catione.Et fanguifuge funt unies*& non permittat morfura claudi* Et cmpfctur cum his.f.Ofpo. temperato cum aceto 6C eruca ct cepe et alicis et ruta et butiro & etiam fiat cautcriu fupra I0CU3. Poft ucro tres dies fiat ffomia et no refpiciat fangui ( in em fuum.et detur fibi yerarufi. acuta eu ( ' pulpa coloquindite.Et fiat balneu et utat! cepis et alicis et ruta et aqua vbi ferru3 fir cxtmcftum.Et utatur tyriaca.& defuper empTentur cancri fluuiales. Copetit etia3 pullus defuper appofitus. Vtatur g annu lutegrum de ifta confedbione ufej ad.3.1. in arifto.rotundc gencia ne cancrop fluuialium origani ca lamenti rute baccap lauri, an.3.1. piretri, oqpo.boli armenici. bulliant in uino cocfto. et CU3 meile et bu ty ro codiant. Si aut omnia ifta neglcdla fuerint cadent iu maniam demoniaca & in mortem. Sl aut uenerint ad difpofitio nem 9 abhorreant aqua videt egritudo confirmata, Tunc ingeniandu eft 9 oc iculte per canalem e longinquo detur fib£ aqua cum magna cautela 9 no poffit vi/ dere aquam nec audire fomtu eius nec vi dere picturas nec fpeculu nec vitrum.Et breuiter regatur cura maniaci. ([*Mtrabi le igitur eft 9 canis rabiofus 2 bo morfus * cane rabiofo cum confirmatur egritudo abboiatur aquam cum magis deberet ap/ petere ratione contrarletatj.Dico de facitf fit impreffio i bu° •& ideo ficut uidemus ad fenfum. &.G. vult in de motibus liq dis 9 013 aliquis uideat obfi itare obfeitat Et cum uideat alitare alitet 9 ifta fiunt i bumido ficut uidemus ad fenfum.013 ali quis magis q alter vult mingere cum ab/ IuLtur anus vel tangere in bumido. igitur fit impreffio.Cum igitur rabio/ fus fit intus imundifiimus et melancolia fit adufta ita 9 manete uita iam ulterius corrumpi no poteft cum uidet aqua2 fta tim mouetur imagifiatiua in qd habet et aliquo modo ratio utget. Et tunc fi petafi ab eo ficut dicit rafis quar abhorreat aquS Refpondct et dicit 9 in aqua funt fterco ra et mtcftma et uifcera canum. Et 9 ifta naturaliter abhorrent*ideo paruum lumen rationis abhorret ifta putans ibi ef 'fe ilia qpter corruptam Imaginatiua.Secu ' do modo poffumus dicere 9 hoc eft a p * prietate.Tercio dico fi hcc egritudo efteo firmata et mala copiexio eft equata ficut in ethica no odit contrariu ut curans imo obedit tanq contrariu corrumpens .fimile quidem aq?~ret in eo 9 uolunt uoluptari in terra coitcr in locis ficcis.Gaudent etia puiuere ratione fimilitudinis. cotrariU3 au tem mhii appetunt 9 totum eft eis natu rale vel quali naturale, (f Secudo cadit ali ud mirabile vnde canes habent uelocita/ tem in motu ctaudaaa poftq funt aialia frigida et ficca.et tn audacia ucnit a calor et calidum eft bonu naturaie.Dico 9 au/ daciam habent ex ,co 9 camerulas cordis habet anguftas. et ideo ebullit ibi fanguis et calefit et irafeitur et conquerit*Et fic p accidens babenf audaciam 9 ratione ftri dture camerulap inflamantur cl moiicnt cum furore.Lepores uero habent cameru' las cordis amplas.et ideo de facili exit ille modicus calor 013 fmt coplcxionis frigidet et ideo funt inultum timentes.Ifta tame 1 duo alalia coaeniunt in vnum qz uelocif fime currunt» &C boc no eft a parte cople/ xionis.fed ex habitudine corporis qm ba bent neruos ficcos.nerui aut quanto ficcio res tanto meliores ad motu.nifi edet tan ta ficcitas qp rumperetur, ficut teftat.Ga. vi° *de accideti ct intel ligendu q> in vrinis talium ajparent fru/ ftra carmum et eft fanguis coagulatus. VI timo notandu vt dicat in fumma q*bai neum no copetit donec corpus fuerit mil diffcatum.qz bu.permifcerentur» nec ffo mia nec farmacia nifi poft tres dies.aliter magis traberet intriufecus.Poft uero tres dies venenu per totum corpus eft expan fum.et tunc bene podunt copeter.In pn cipio igitur cum attracftiuis et cum fcari ficatiombus infiftcre debemus. Sed poft tres dies amplius p illum modu non mo leftemus. Illud aut quod fortiter attrahit (eft cauterium. | ftDE DOLORE. Olor eft fenfus rei cotrarie. aut dolor eft mutatio cum corrupte la qn fenfus ajprcbendit rem cotrariam. tunc eft dolo* (fCaufa aut doloris eft du plex.f.mala coplexio diuerfa et folutio co tinuitatj.Ifta enim qn ueniunt fortiter z fubito funt caufa dolor}. Si aut paulatinc. non fentitur. Et fi ita fortiter ueniant cp ftupefaciant menbru non fentiuntur. Et fifunt adequata no fentiuntur.Calidu ig£ tur et frigidum funt caufa dolor} cp funt acftiua et fortiter imprtmut. Siccum aute non inducit dolore nifi g accidens inqua tum foluit continuu. bumidum aut nec per fe nec g accidens fed gratia materie re ducitur ad faciendu folutionem cotinuita tis» Calidum uero et frigidu qn multum excedunt foluunt continuu. et ideo anto nomafice loquendo dolores non funt nifi vlcera fint. Solutio aut totius no inducit dolore3 nifi dum eft in fieri, fm qd vult G.de morbo.Et fi dolor fit i vulnere po teftcffe hoc jpter humores qiu currunt* aut ratione male coplcxionis diuerfe. Do lores igitur aut proueniut ex caufis extriu feds*ficut cft exercitiu flagellum cafus ec obuiatio et durus decubitus et cum aliqs dormit difcopertus.et multa alia confifia Aut dolor ,puenit ab intus* et tunc funt diuerfe fpecies doloris fm diuerfitate3 bu morum et particule pacientis.et fm natu ram multitudinis etpauritatj.Et fm hoc dolor in menbro fcnfibilieft tus* In menbro uero obtufi fenfus eft pau cus et eft dolor agrauatiuus* Et fi eft ma/ teria acuta facit dolore acutum pungitiuu et frigida obtufa facit dolorem grauatmu fi eft uentofa extenfiuum • (fSpecies aute dolor} fm Auicj-funt multe.Sed fm.G* polfunt reduci ad tres fpecies. ficut dicit i illo afio* labo res fpontanei. ct in li° de re gimine fa. quide3 dolor acutus pugitiuus ulceratiuus* Alter cft dolor gra uatuius fiueapoftemofus.aiter eft inflati/ uus.et fi funt alie fpecies ad reduci. ([Signa particularia funt ifta. Si alicui ucniat quaffatio et agrauctur* ficut fi cum acubus pungeret aut cum urtica.z fentit motum deambulatiuu inter cutem et carnem pruritum pungitiuu et pforati uum.fignum eft q> funt bu.colerici z acu ti aut falfi adufti dominantes in corpore, qui diffoluti in uapores cum uadunt ad menbra fenfibilia inducut dolores acutos Si aut fentiat extenfione in menbro taq fi effent rigida et tenfa ficut corda tunc funt bu.melancolici quos natura non pot' refoluere aut funt ventofi. Et fi dolor fit affixus humores funt.et fi deabulant uen tus eft.(pSi dolor fuerit grauatiuus ficut fi fentiret magnu pondus ita etiam q> no audet fe expandidare.tunc eft fignum cp bu.fit melancolicus et male qualitatj. per prius aut dolor fignificat bu.malos.fecun do multos, tercio utrunq$.(f Quarta aut fpedes doloris pot uocari dolo mflatiuus videtur enim 9 homo fit in quada fiam ma caloris qui tranfeat p fpatulas ut in pa ratis ad fc* putridas et maxime de fangui ne. In tali dolore fit grauatio fit cofradto fit inflamatto. Et tunc copetit ftatim ffo mia 9 fi non fiat ffomia et incurrat fe. magnum infortuniu habebit.aut forte n euadet* Et fi cotingat 9 euadat cum terri bilibus accidentibus euadet*ficut dicit.G* de rc.fa. (['Pronofticatio. Magna gs pronofticatLonis didla eft 9 oes ifte con/ quaffation.es et dolores ,pnofticant mor/ bos futuros. Et ideo gs ifta ualet in regie preferuato» Pronofticemus igit cum • Y• labores fpo.narrat mobos»i*fme caufa ma nifefta. vel poffumus dicere 9 hic agitur dc dolore qaut dolor eft mobus vel tenet locum morbi ,p tanto 9 querimus caufa fignum et cura. Et £m hoc pofliimus pro nofticari 9 oes dolores funt mali. 9 dolo res jpfternunt virtute3. & funt caufa apo ftematu ct fincopis.nam ois dolor qui in ducit fincopu; eft pellimus 9 deftruit na turalia. Et ubicuq permifeetur eft fimilif malus, fed dolor oes operationes deftruit 9 nihil uel qfi nihil pot fieri dolore ma/ nente, qd fatis dedarauimus in tabula no ftra ingenio#. Cura, Dolores curan t tribus modis fm dotftrina.G.de fimpli* * mediana. Primo g cuacuatia fi fuerint cu hu.uiciofisiuxta qualitate hu*et plenitu/ dinem. Secundo cum anodinis calefadfo riis et euapatoriis cum corpus n eft plcdlo ricum. Tercio cum narcoticis qn dolor 6 vebemens.ut qn alia no proficiunt. & qn adeft defperatio ut in forti dolore oculo# aut in colica.aut in fortibus doloribus iun (ftarum.ct fifibus«Et tn fit cautela in nar coticis 9 no ftet ibi longo tepore, fcd ma finttt modo no.& 9 fuerit bene repref/ fum.fictit opiu CU3 croco et caffiaF* Quar to debemus cofiderare fi corpus eft plexfto ricum uel no.et aliqua euacuatio cofueta. ficut meftrua et emorcycbet modo non fit qt tales indigent forti euacuatice.Qui to confidcrandu eft naturas dolop fi fue/ nt vlceratiuus ct expciftauerit. fufficit ab Umentia et fricatio.Et fi multu3 oportet ut mundificct ab bu.acutis ut plurimum tunc fiant fricationes fortes abftinetia &C balneu.Si aut fuerit plenitudo magna fi/ at ffctma»(fSi aute$ dolor fuerit gradati uus tunc copetit ffomia.et fricatio ct bal. ettnundificatio.Et fi fuerit inflatiuus fta tim fiat fTomia magna, cp ifte dolor eft ualde periculofus. Eft materia ifta multu in uia preferuatiua.&' oportet fic fundare multu in iftis radicibus ficut manifeftabi tur.G.cum de re.fa. fcribcmus cu auxilio dei. (p Sexto feiendu 9 qn alLcui forttf fubito et fme caufa manifefta ucnit dolor nimius «tunc melior medicina q poflit cf fc eft ffomia. ficut eft dicTtu$ fuper illum affo. que egerunt multotiens fi fuerit de fanguine.aut corpus eft plecftoricu et vir/ tus poffit tollerare. tunc dirctfte et g fc co petit. Si aut fuerit de aliis caufis et uirtus poftit tollerare adhuc pot copetere ffcmia per accidcns.qm fortiffimus dolor eft cau fa trabedi materia ad locu.dato 9 corpus non fit plccftoricu.ficut dr-13° .d mgc.fa. (£" Septimo intelligendum 9 tria funt in” ftrumenta cu quibus medicus operat.que! fi applicentur debite et ficut oportet uidet mirabilia facere in fortibus doloribus et' egritudinibus fubitis. Primu eft ffemia» ftatim eni3 facit ceflare morbu ficut in fi noeba patet. Secundu inftrumentu eft cri facit ceflare morbu.ficut in colica.Tercium eft calefacftonu qrh fta tim curat fortes dolores.fi corpus non eft plecftoricu.aut faltim docet quid fit agen dum» In doloribus igit et quaflationibus ct fuftigatioibus vtamur calefatftoriis te peratis* Accipiat igitur fpongia ct ponaf' in aq calida et exprimatur et gticulc paci enti applicetur.aut fiat de furfure appofito (n faculo.Et fi ca eft frigida ponat 1 uino calido puro.& fi ca eft ca.ponat In aq ca. vel fiat faecali de camomilla mchlotj.vF de fale et milio vel de aucna uel de teguF et confrfibus q non bnt fortem ulrtutem In attrahendo.Sed fi cofidlmus q> corpus no fit plecftorlcu poffumus accedere ad ca lefatftorla facfta de anifo fenhruta.cano/ po aF rirmo.fcnugreco.et fiFibus.Et poft vmuerfale in iftls doloribus mirabilif extinguit dolor ex balneo dulcis calide. Si aut dolor z cofradtio fue TLt a caufis cxtrlnfecls vt a flagello et fifi/ bus.tunc ualet ut In primis fiat fFomia et poftea bal.et ungat cbm meile et dyaltca ([Et 9 lluores fiat boc . JJ/.furi abfintb» anlfil mirtUlorum lauri.ex bis fiat oleum.unguentu.Item aufungla porcina recens bulliat in ulno.et Ibide ftupe Intln cfte loco ajpllcet. (f Clarificatio. Intelll gendu ficut dicit Aule]. 9 dolor eft allqn caufa morbi.ficut fortis dolo eft caufa fin copis ct apoftematj. ALqn dolor cft mor bus. ficut dolor antiquus capitj galleatus. Allqn eft accidens morbi, ficut dolo capi tis qm fequit fe.Et ideo intelligendu bic q? Aqic]. large accipit dolore, nam exqul fite loquendo dolor no pot effe morbus p fe.fcmp cni cft aeddens morbi-et accides eft qualitas morbi. Semp eni fequit ad Id qd imediate et per fe ledit fi cut c mala coplexlo dluerfa aut folutio co tlnultatls.Materia aut ifta dilucidata eft nobis fupra qrtum de morbo.et in mult} aliis locis.et ideo breulf ptranfeo. ([ Secu do notandu de doloribus et deliciis.q? ,p prle loquedo folu funt In fenfu taiftus.qz blc fenfus cois eft oibus fenfibus» 16 confe quenf piit effe in qlibet fenfu. qm deiec/ tatur oialn fenfui.z triftat In obietflo mcouenlctl. (fSi dicat aliquis q> calefactoria n copetunt ,peoq? trahunt materia ad loeu z foluut contlnu um.Dico q? n trahunt nlfi copus effet ple num.et li copetut nifi poft unluerfalc pur gatione*nec foluunt cotinuu de q fit cur5 dum.boc.n.fit dilatando z poros ratifica do. Et de fomniferis debemus intelligere q> copetunt i doloribus uebemtiflimis. & fi generet dolor i capite, n tn in cade pte fpiritus ingrcflando generat dolore ahu. cum dolore curent ad tepus.aliqn tn fol/ mtur fpus mgroffando.boc.n.minus cale facftu eft. nifi fommfera excederet cp do lores profternunt uirtutem. (TDEAPOSTE /> MATIBVS. IWJuJc* Poftema eft inflatio feu tumor pret natura, diuifiones apoftema tum funt multiplices, qz qda funt de ma teria calida, qda de frigida et de fanguine uocaf ffon.Si de coFa erifipila. fi de ffate 31mta.fi de meFia cancer et fdirrus.qdam de aqfitate.et caufant ydropifim. & qdaj de ucntofitate.ct caufant cacecia et tumo/ rem molle» ([* Apoftematu caufant per via cogcftioms.ficut illa q generantur ex fupfluitatc nutrimti et debilitate me bri.& qda generanf p via deriuatiois cx reumatica materia ad locu.boc aut fit ter debilitate mebripacientj uel redpienr} ct jjpter fortitudine menbri ipellent; vel tranfmittcntj.etb0 ex multitudine mate rie et eius mala qlitate vel utraq etia jpg largitate viaj;. Ite5 apoftematu qda funt exterius afparentia.et qda interius Latent, fient pleurefis pyp°nia et fiFia. Apoftema tum qda funt fimplida.et qda funt ccpo fita.Itc queda funt i menbro nobili.qda ignobili. Ite qda funt in offibus.queda \ fubftatia cerebri medul ari. ct qda in aliis partibus.boc dr

ois puftula ulceras z corrodes et denigras et cauterians facie ficut cauteriu pot uoca ri ignis pficus feu carbo feu carbunculus. qy fi bene pferutetur fub iftis coprebendLt formica et qda alia.(["Nolimetangef eft vicus corrofiuu calidu feques apoftema et puftulas de colera intenfa corrodens et ca uernam fadens.&potdici nolimetange cp inficit aeddit vtplurimus; rirca oculos et nares, (f Antrax ct carbun culus funt apoftemata pua feu puftule ue/ nenofe.Lta q? in carbuculo eft maior adu/ ftio.et io locus eft niger ficut carbo.In an trace colcra mag) decernitur dnari. Et di fcemutur ifta cp in circuitu afparct piiftu le multi colorj.quida dtrinus qda liuidus quida rubeus qda niger i drcuitu ad mo dum circuli. Caufantur.m ex fanguine ct colera aduftis tranfrtlutatj in natura ueri£ ni et mef iam adufta* et ideo corrodut et vicerant* Bt pro tanto dr antrax qz facit antrum.et carbuculus.qz coburit ficut car bo ignitus qui poftea denigtur. ([ Herpef eftiomenus eft: vicus corrotiuu3 de colera grofifa adufta. fed ri ignita ut enfipila.fcd plus mearum mortificas § cancer.ficut di cetur infenus.ct nlbefat.afs accidit plus i pSBibus inferioribus* et uocatur alio noie lupus. Interptat quide bcrpefeftiomenus id eft p fe vicus comedens et corrodens* (JfCancrena funt difpofitices male de co lera et mefia aduftts cum colore mortifi/ cato.et cum quada infenfibilitate mcnbri veniet utplurimu in ptibus inferioribus, vt dicetur inferius et melius, (f Erifipifa eft apoftema de colera gtofla ignita, et cu ulceratur corrodit* et corrofa denigrat, et eftara5 facit.ct tunc pot uocari facer ignis aut ignis pficus. (['Cancer eft vicus corro fiuum de mefta adufta et corupta. ([ Im petigo ferpigo formica miliaris et formri ca deambuladua funt paruc puftule corru pentes et inficientes cutem de colera adu/ fta magis fubtili. Et pro tanto fm princi pmj prurit mouetur et. ulcerat et deambu lat p cutem. & quia afiquado uidetur uo litare, aliquando quifeere in uno loco, ct aliquando occupat parum de cute, et ali/ quando uocatur vulgariter ale nedebcrs-aliquando eft ignis uolatilis rubore et fqualore et dolore et infecfticne et aliquando ulcerant et corrodunt, (f Et inter infecftiones et corrofiones?cutis pof funt reponi. Ifta enim apoftemata et reli qua aut proueniut ab exterioribus aut ab interioribus.ab extra.ficut a cafu pcuffio/ ne obuiatioe.et fimilibus. Si ab intus aut proueniunt a multitudine et malicia eius aut ex bonitate nature mudificantj copus et talia fimiliter funt facilioris curationis* d[De apoftematibus aut frigidis tracfta/ bimus infra mag) fm intention6* cum lo quemur de glandulis z nodis» (f Signa apoRematis fanguinci funt rubedo molli tus dolor et pulfario. Si d colerajfignu eR citrinitas duriries dolor puncRura mordi catio.Et fi de flate eR ibi aibedo mollici es et paruitas dolor). Et fi apoRemata co/ ponant erit copofitio fm diuerfita tem coponentiu.Si uero apoRemata fue/ rint de bu.aduRis corruptj tranfmutatjm nataram ueneni.tunc eR ibi fetor .dolor, pruritus dcabulatto vlceratio liaor deni/ gratio cauteri3ario morificatio.Et fi in co pofitione diietur magf colera corrupta.uer git magis ad rubedine clara, tk fi fanguis ad rubcdLne3 non claram. & fi fFa falfum ad aibedine cu quada cicrinitate.& fi me lancoiia ad nigredine.et quato mcFia ma ior tanto mag| denigrat cauteriat ct cRa ram generat. ([ PronoRicatio. Apo/ Rematu queda terminant g infcnfibilem refolutione.& boc c ualde bonu. Et qda per Rlirofitate et duriae et boc eR malu. ApoRcmatu queda funt de materia ca lida.et terminatur in die.xx. & queda d materia frigida.et Eminatur in.xl* et que dam de materia media et terminantur in xxxi. ([* ApoRemata queda funt 013 fc. continuis in quibus fi expuat fanies an fe ptimii diem impolfibile e 9 euadat.nam 9 ita cito poffit natura generare fanic no inuenio uiam.et uirtus eR debilis et fic d to oportet mori. Et fi multa bona ligna apparent dicit.Y.uita funt pollicetia.f3*i. tardantia funt ad morte ficut eligit ex di cRis.G. 0 eR uerbu notabi le. Oe apoRema de materia aduRa.ficut antrax et carbunculus.formica.et fic d ali is funt peffima et mortalia. 9 fi erunt cu fe.raro aliquis euadit.Qj, fi fuerint in lo/ cis ex direcRo cordis aut mortale. Si reuertatur materia ad interfora.iam mos fupra pedes quiefcit.(f De apoRcmatibus aut in particulari loquemur inferius £m q d funt indiuerfis mcbris.et tunc pnoRi catio erit fm natura3 apoRcmatu ct mea brojz. (f Cura apoRcmatu in generali, (f/Curatio apoRcmatu in generali hec eft In primis apponatur repcuffiua.nifi aliud impediat. Illud aute qd impedit eR cum materia eR uenenofa. ficut in antrace.et fi milibus- Sccudo qn corpus eR plccfloricu Tercio qn apoRema eR in mebro nobili. Quarto qn apoRema eR crericu. Quinto qn apoRema eR caufatu per uia coicRicis. Sexto qn materia eR frigida grc[fa.(f In bis cni et confiFibus no ccpetunt rr pcufti/ na.aliquando uero ponuntur rcpcrcufiiua fed diuerfimode. qm frigida copetunt in apoRcmatibus calidis.et calida in frigidi eni pot elfe aq frigida, acet u* aqua rof. fuci frigidorum, olea frigida vt rof uloF. cerotum de cera infrigidata in aqua rof.oleum rof. fucus portulacc. fucus folatri coriandri, et fifia. (pRepercuffiua aut in materiis peffunt cf fe fpica nar.abfintb.folia cauliu. nux cipf fi.cum quibufda frigidis ficut cR corian/ drum portulae).z fifia.(f In augmto aut ponant repculfiua cum maturatis.In Ra/ tu ucro maturatiua.Exemplumaturatiuo rum eR malua bifmalua coriandru.aufun gia porcina rece.aufungia galline.olcu oli farina tririci.ordcum Rrameticatu.ct b° in materiis calidis. In materiis aut fri gidisfuntiRa.f.apium. fenugeu. iuiubc. carice, vue paRc.liquif .et fiFia.In declina tione ponant dilfolutwa.et pot elfe camo milia.melilotu.cocRa in aqua faifa acc to. vinu albu calidu.(["Et fic intelligcndu in iRa materia fecundu intentionem.Ga. v° «de fimplici medida.q? illud qd matu rat taliter natura? eR. qd aut refoluit aut mortificat.no mortificat inqtu buiufmoi Applicatio igit fug apoRemata maturat. Sed qz hoc effet difficile ajplice tur ea q calore 9fcruant.IRa aut funt fari na tririri aq et oieu3 fimul cofccRa.in apo ftematibus igitur calidis coquat farina trf tia in aqua et oleo ad fpiflfitudmc conde centem et fiat emplaftru» & fi effet mate/ ria frigida addatur finj et fal.& ita cum dmerfis apoftemata omnia poterunt maturari. ([N otandu 9 in om ni apoftemate poftq uenit ad fame fi p fe natura no rumpat, artificialiter aperiatur, aut cum ffomo. aut cum ruptono qd fit de calce viua et telligendum etiam 9 m apoftematibus caufatj ex cau/ fis exterioribus mfi corpus fuerit plcdlori cum fufticiunt fola regcuffiua.In apofte/ metibus aute que ueniunt caufas in trmfecas non eft poffibiie qum fit repleto uniuerfalis vel particularj Inteliigcndu igitur 9 tunc cft prindpiu apoftematj CU3 iam apparet» augmentum cu3 iam ma nifefte magnificatur et dilatatur • Status aat quando amplius non magnificat. De dinatio quando manifefte incipit minui* (T.Intelligendu9in apoftematibus me/ bforum mteriop non debent apponi ma turatiua.fed debet fieri ffomia purgato ct refolutio. Inteliigcndu etiam 9 poftcj in principio applicamus regeufliua 9 paoftea debemus trahere materia ad oppofitii. In telligendum 9 in fimplicibus apoftemati bus fimplicia debent apponi. & in copofi tis copofita etaltera pars copofiticnis licet ita notabilis no fit ficut et altera tn none negligenda. (fCura apoftematum in fpe ctali. Didio de curationibus apoftematj in generali, veniamus ad particularia. Si fuerit de fanguine virtus fit fortis et alia particularia coueniant» fiat fforrlia de pate oppofita.deinde fi necefle fuerit de eade3. Et fi uirtus n5 cft fortj fiat ventofatio de parte oppofita cum fcarificatione et pona/ tur regcuffiua dcfup)er.nifialiud impaediat Materia aut calida purgatur cum manna caffiafi-prunis viof .et fimi ibus. Poftca ponantur ifta regculfiua. morelf. lailnce.portulacj»uirge paftoi} lentiginis. aquc modllaguus pfillii an. et panni mtm dii dcfuper apponatur.ct tam diu cotinue tur donec locus albefcat. Si aute ex nimia appofitione locus fuerit mottifi/ catus aut demgratus.tunc fomentet locus cum aqua calida aut cum aqua falfa pauca colera fubtilis aliquando efl: in plus aliquado efl: grqjfa plus.aliquado equaliter. Quando autem efl: ibi plus de colera dc facili curat quando aute eft humor grofifus plus tar/ de curatur.Et quando cqualif medio mo do» (TCuratio. JVIundificetur colera iuxta naturam fue coplcxionis.corpor au tem mundificato et bono regimine obfer uato fiat bal. quoniam balneum fubtiliat* et aperit ct iuuat ad euacuandu humorem (£ Impetigo recens in pueris curatur cum faliua iciuni fi iliiniatur vel fiat tale medi camcn. farine farine ordei farine fabarum farine lupinorum- olEum mirob.melf bulliant om nia cum aceto-ct fuco blete ufqj ad fpiffi/ tudinem et iliiniatur locus* (f Si aute fuc rit antiqua inungatur cum oleo de frume to-vel fiat tale vnguentum. ftercoris agni cafti.eris ufli. an.3.1.vitrioli.fulfuris. omnium an.3. iit bulliant in aceto ufqj ad fpiffitudinem et illiniatur.jSi aute3 adueniat pruritus fqua me et quafi quedam excoriatio. iliiniatur locus cum ifto medicamine. ijz.anacardi. cofti .elfi nigri, atramenti-ariflofo. pbufta rum an.3. vi* terantur et cribellentur et co ficiantur cum aqua.& omnia ifta que di dia funt conficiantur cum modica quan/ titatecere et olei.& melius adberebit. ([V nguentum mirabile ad omnes rubo res et ince fit curatus.caro non genera tur vniformiter. Et iterum in profundo generabitur fames» Sed fecundum totum ambitum no adhibeantur medicamina. ([ Hoc igitur medicamen confert fiilulis puluemcntur et buliant in aceto «et addat melF conficiantur. et fiat vnguentU3 et fiftulc Alia mortificantia fiftulam funt ifta.f.ariftoF.miira.aiocs.cc rufe.litargiri.es vftum midc es vitriolu oua cobufta in furno figuli. nitrum fpu/ ma maris, ftercus humanum cobuftum. argentum viuum extineffu. limatura fer ri.calx viua.fulfur viuum.fal armoniacu auripigmentum, alumen. rcalgar. reprcfi'u3 cantarides.fapo gallicu3. centaurea, orobus elleborus.opopo.plumbum uftum. fal co mune, fucus titimallus. ber modattuF-affo •dilii*mei.aqua rute, aqua celidonie diftil (ata per alebicu3. agrimonia. acetum. alTu n gia pordna ad dextera. Ifta funt materia lia cum quibus omnia vlccra fraudulenta curari poliunt et mirabilia funt.(f Intelli gendum qj nec in bis. nec in multis aliis pono metam nec eligo ex materialibus q funt magis et q minus, nec in mul tis pono dofes* Cuius ratio eft quia ponit ars et docftrina. multa relinquunt me dico particulariter operanti, quoniam in particularibus eft magna diucrfitas.Nam aliquando pffio eft noua. aliquando anti qua.aliquando in fuperficie.aliquando in profundo.aliquando in mebro nobili uel iuxta»aliqn in membro ignobili» aliqn in came.aliquado in offe. aliquado in nemo Et fecunda h omnia oportet medicinas diuerfificari.Preterea quedam funt medi/ camina debilis uirtutis. quedam fortj que dam funt magni iuuamenti quedam piri Et fecundu bas diuerfificantur dofes. Co perentur igitur vnu3 alteri et accipiantur aliqua ex iftis et conficiant & ut dieftum eftfiftule ajplicent. Quando aut fiftu la antiquata eft in profundo fiat talis aq. 5z.fal armo.uitrioli. auripigmenti, ruet citrini.uiride et fubit mentur per aiebiccum bene lutatum.et ta lis aqua fubiimata feraetur in uafe uitreo v obdurato.afr exalarct tante uirtutis eft aq ifta. Tante quide uirtutis eft q> offa pene trat et omnia metalla.et ideo in omni co cauo fiftulc ponatur vna modica gutta, ftatim ficut ignis.Et tuncremo ueatur dolor et arfura cum albumine oui aut butiro et adhibeatur cautela qz in ulti mo fortis eft. (["Sed pro timidis z pueris fiat ifta multum rutc.celi donie.fof agrimonie afi.z ponantur inte gre in aqua uite. id eft in uino albo diftil lato per aiebiccum. et una gutta in fiftula diftillctur.(£Vel fiat talis potio que curat omnem fiftulam a principio.fy..agrimo/ , nie.foF oliue.ccterac.an.dO.i.inddant m£ k riutim ct ponantur in uino albo et colet* , *'ct in aurora potetur cipbus unus, et conti nuetur donec curetur. Radix elFi pofita ia fiftula curat eam* (["In telligendu q> expe rimenta funt multa poftq lux rationis pre cefferit. & qz omnia materialia que diifta funt funt abfterfiua et mundificatiua. Et ex illis q uedamJortiffima. quedam debi/ lia. quedam mediocria, ideo experimenta debet accipere aliqua ex fortiffimis in parua quatitate.et in magna de debilibus et in media de mediocribus. Et coponat et vtatur eis modo per modum pulueris uel unguenti, modo p uiam emplaftri aq diftilknte feu infufe. Et quia no profunt fingula multa inferius dice/ mus aliquid dc fiftula ca° de egritudini/ bus in lacrimali. Et qz bec pallio eft diffi rilima ad curandum poftq antiquata eft. reftauratoribus relinquamus. (f Capitula de Cancro. Anccr eft apoftcma melancolicu • aduftum. & eft in principio pue quantitatj ad modum fabe duru rotundum ftricftum cum paruo calore.et aliquando cum magno dolore et aliquan do cum paruo. & aliqfi vlcerat.et aliqua do non.Et boc eft qii cum melancoba ge nerata eft ex aduftione fanguinis aut cole re pure folius.([ Et dicit cancer tri plicem fiprictatem. Primo qz habet figu ram rotundam ficut cancer. Secundo qz fi cut cancer tenet firmiter qd tenet cum ci/ bumuenatur» itaiftapaflio fortiteradbe ret.Tercio qz ficut cancer habet multas ti bias longas et tortuofas.ita ifta palfio ha/ bet multas venas et diuerfas repletas cir/ cumquaqj fanguine nigro, Cancer autc difccrnitur fic.qz corrodit circuquaqj ficut canis ;cum albofitate et rubor et calor a principio. Sed cum inueteratur liuet et viret et fufcedit. A principio aut eft difficilis cognitionis valde. {£Cancer aute3 aut eft recens, et fic curabilis.aut an ' tiquus et fic non curabilis* Et jpterea di/ xit. Y .in affo. Quibufcunq cancer., zc. Et forte intellexit de cura per incifionem "et mcenfionem. (["Curatio. Ad cu/ ram igitur pofem intendamus. In pmis fi videtur indigercre fiat FFomia. poftea purgetur cum tbimo.epitbio. aqua cafci. et y er fi* Et fi eft fortis dietetur cum frigi dis et bumidis. ficut eft aqua ordci.pifces fquamofi. vitella ouo$z mollia.atriplices. borrago. Competit etia lac vaccinii poftq extracffcu eft butiriiy Si igit locus fit talis q> poflit abfdndi ficut i matnilf et fifibus incidatur drcucirca locus canceratus* & g mittatur exire multum de fanguine. boc tamen fiat cum magna cautela

rini. mifceantur et bulliant vna inundatione, et panni uitirufE defug ponantur. ([De fuper uero apponatur talis tbitis coralii catbie argenti et auri lote fu ltginis tele aranee plubi ufti fpodii loti.of fium mirobalF. citri. fiat puluis iftop vel vnguentu cum cera et oleo rof. (f Et ab luatur locus continue cum fero caprino et aceto albo et aqua rof .tepedis. vel fiat fic. plaui.ftercorf columbi, corticj ma lorum gallarum.adurantur fu/ pra tcftam.et talis puluis fupra loeu canceratum apponatur. (fPof/ funt etiam addi cum fuperiori mediane vel cu ifto fed in parua quantitate de ifto ariftoFe ro.aloe. mirre.mtri. vitrioli. tartari. attramenti. utriufcj auripi gmenti.(f Abluatur locus cum deco&io ne (flaram fcabicf .lupu U fumiterre.lapatii acuti.centauree, bulli/ ant (n fero caprino in plus ct aceto albo z vino (n minus*& femg abftergatur locus cum panno l(n( antiquo et mundo.([ S3 quia ifta paflio eft difficilis curationis aut impoffibilis poftq cft in interioribus/aut poftq antiquatur, ideo deinceps deo et re ftauratoribus relinquatur. (['Sermo epilogatiuus 'de apoftematibus et de verruca acrocodinibus et lippia. Otandum q> in omni apoftema te eft triplex morbus.f.corLfimi * lis.officialis.et cois.confimtlis ra tione male coplexionis* officialis ratione tumoris.cois ratione folutionis continui. ([At tamen intelligendu q? morbus con fimilis eft ibi morbus per fe. et officialis ct cois eft morbus per accidens.qz prius le ditur membrum ratione male coplcxiois § ex aliis.licut dedarauimus in de morbo et acenti. ([Secundo intelligendu q? nui lum apoftema fit c5mune ex humore ct fpiritu.Et fi aliquis diceret.dico q> per fpi ritum intellexit ventumVt ({[Terrienotandu q? nuU.113 apoftema fit fme materia cum fit ibi tumor, qz aut cft ibi bumor aut uentofitas aut aquolitas. Quarto notandu 9 CU3 interius fuerit apoftema. digerimus et alteramus modo cum frigidis modo cum bumidis modo cum calidis modo 013 ficcis. Quando au tem apoftema eft exterius, tm digerimus et maturamus» ex teftimonio.Ga.v°.de fimplici medicina. Dico q? cum interius digerimus aut facimus vt refoluat femg fit cum contrario.extra enim femp inten dimus maturare. Et illud fit cum bis que conferuant calorem naturale, ct talia funt calida et bumida temgate. (pQuinto no tandum circa impetigines qm licet balne um aque dulcis non copetat in lepra.ficut licemus infra, tamen copctit impetigini. :t ferpiguii. cp materia magis eft in exte *ioribus*mde cft femiadufta & pro tato per balneum aque dulcis bene poteft eua/ porari. (["Sexto inteiligendu quonia3 ut K didlum eft: impetigo ct ferpigo funt de matena fubtdi mixta cum groffa. Et qua do pius babundat fubtilis caliditas dr im petigo quafi fcabies impetuofa. et q ueio :itxr mouctur et occupat maiore locum. Si autem plus babundat materia groffa. tunc dicitur ferpigo miliaris vel ferpigo granofa. Aiiquado ifta funt cum calidita te et ardore vulnere et fanie.6c aliqn non ita q impetigo magis uergit ad ruborem et ferpigo ad nigredinem.et ita medicina aliquo modo cft diucrfa.(jf Septimo no/ tandu q frumentum debet poni int du as lamtnasvferreas candentes, et extrahat oleum.Et licet illud oleum fit calidum$ta men habet mirabilem jprietate cotra im petiginem et ferpigine.et fimiies mfecfto nes q fatis uelocitcr delet. (fOcftauo no tandu q impetigo et ferpigo poflunt cau fari a colera et meiancoiia inquantu ex na rurali caufata p uiam aduftionis colere uf fanguinis.6c talis aduftio non eft copieta fed modica. & q materia eft in parte fub tilis ideo expandit ad cutem.6c q parti3 groffa ideo remanet iuxta cutem. (f No no intellLgcndu.q comedetes pane tarrac impetiginem incurrunt ratione infecftio/ nis enim aliquam naturale vencnofitate3.& ideopauperibus talis pa nis non eft dandus, (f Decimo inteilige dum. q licet ferpigo et impetigo fint cx tra venas*nihilominus bene pot copetere ffomia jjpter materiam exiftentes in ve nis. (£ XI* inteiligendu q/contra carbun culum aliqui ponunt in curatione frume tum mafticatum et et fal et fi milia calida, et tamen eft de materia calida.Dico q carbuculus eft apo ftema de fanguinc adufto et colera intefa ita q plus dnatur fangms.et dr carfuncu culus a carbone uiuo. ficut didlum eft. q ficut carbo calet ct rubet» ita illud apofte/ ma. & ideo in pnciplo fiat ffomia ex ea dem parte. Et in circuitu apoftematj rep cutiatur cum frigidis* et dcfiig apponatur Frumentum q maturat et at trabit temperatc.Et ratione tcmperaticis afponatur frumentum q habet dupUce3 natyram.f.calidam et Et ial cp calefacit attrahit et refoluit et conFortat. ratione ftiptiritatj-Poftq aut uenit ad rup turam tunc apponant refoluentia vt non conuertat in facrum jgncm. ut in antrace (["Duodecimo notanda circa carbuncuiu ficut frequenter dicftu eft q? nec incatbun culo nec in aliq apoftemate uenenofo co/ petunt repercuffiua.et tn aucfbores iubmt apponere frigida. Dico q? uerum eft quia materia uenenofa iret ad cor z uifcera.Q* autem ponant frigida hoc non fupra fed in circuitu.Pretcrca fi apponatur frigida, non eft ut repeutiant fed ut ardorem rc frcnentl(preterea illa frigida poft ulceratio nem non fint bumida fed ficca ut m udi ficent. (["Et iuxta b° inteiligendu q ncc maturantia ncc calida cum cxcriTit ncc fri gida in carbunculo.fed magis re foluentia ct maturantia, et ideo no debet effc ita calLda q adurant. (f1Vltimo dice dum de cancro, q? in fui nouitate poteft curari, fed cum antiquat non poteft.et po tiffime i interionbus.Et ideo dicebat-Y♦. quibufcunq cancri abfeonditi funtverru ca.Ifta aut funt officialia in numero addi to.(T Verruca autem eft caro dura et fpif fa per totum corpus nata, maxime tn in pedibus et manibus de materia ffattea ct melacolica. (fidem funt porri mfi q? por ri funt uerruca minutatim fixa ad modii porri babentj multas barbas.et boc efr ip ter maius dominium mefie ficce cerree. (£ Acrocordincs funt queda excrefeenrie ad modu rapitis uberu molies de materia. cie flegmate uitreo ct conglobato ct cafca to aut gipfco et meiancoha* ([ Terno ad uertendum ct confidcrandu3. vtrum una magna fcrofulapofht gcncrar multas par uas cum extra fe nihil emittant in genera to.(p Dico q> magna verruca multum at trahit de fangume melancolico quo attra/ dio multe ale parue inde generant* et ita de fcrufulis* (f Quarto mteliigendu q> h/ cet fanguis manuum et pedum fit multu fubtihs* nihilominus plurcs generatur ucr ruce ui eis q in aliis partibus.no q> ex i(lo fangume fubtili gcncrcntur.fed quia vir/ tus fortis mundihcans emittit fupcrfiua ad extrema. ([ Quinto notandus cp licet inquantu huiufmodi non copetat* tamen mquantu ex uniuerfali purgatione poteft copetere. Oftq determinatu* eft fiuperius. de apoftcmattbus calidis feain/ dum ©mnem ambitum, hic agt mus de apoflematibus frigidis. Frigido rum autem apoftematum quedam funt de flegmate. quedam de melancolia.que dam de uentohtate. quedam de aquofita tc. (filia autem que funt de flegmate di dia funt mollia tradlabilia fine calore. Et quedam funt folida dura et quato durio ra tanto frigidiora. (fCuratio. Sup pofito 9 uniuerfalia preceffermt fi cu$ bo na dicta et bonum regime* materia fit di gcfta et cuacuata.et ita de aliis.ficut d:cet per ordinem ad regimen particufe venia mus. ([Repercutiatur igitur materia in p mis cum ficcis et refolutoriis. Accipe lixi uium et refoluatur ibi mirra et acetum z cum fpogia ibi intindla et calida loco ap pofita repercutiatur* Aut fit panus lineus aut lana fudda aut ftltrum et fibi fimile* ciim talibus fomentetur locus defuper ap ponendo et fiat cotidie* poftea fiat fortis flegmatica. (JTufpie funt quedam excre/ fcentie que maxime generant m palpebris et etiam m alus partibus corporis dc ma tena f legmatica*([Et differunt a ferofuf ct porris et glanduf et intus.f. inter cutem ct carnem circumuo lute folliculo* alia autem magis extra. (f Curatio verrucarum et porrorum* f Curario verrucaru cft abftmere ab cm mbus mclancohcis.demde incidantut; vel cum ungue cxcarnentur vel cum hio ligc tur ut extirpcntur. et poftea de ladle heus frequenter apponatur quiaproculdubio cu rat/ Lac tmmalli au,1" ficcid cum caffula ap pofita valct.(f Vei hat viridi eris auripigmti pulpe colloquintide fal ar.an. paftentur cum lacfle titimalli ct ce/ ra ct hat caffula. vel q> truncentur CU3 for hce et dimittantur fortiter exangumari. ct poftea .piciatur defuper lac heus aut lac titimalli yei puluis iitargiri et auripigme ti diftempcrata cum forti aceto.(f Lijpia autem et accrocordincs omnino abfeinda tur.fcd Iqpiautplurimum cft in palpebra fuperiori. cuius cura efl abfciho per ligatu ram vel (f In excrefcentiis au tem extnnfccis hat hoc. terantur allia CU3 fale et defuper afponatur et fepe fepius in ter diem et nodlcm reiterentur continuS do vfc$ ad pcrfedlam curam* Item nodi ct huius excrefcenrie remouentur cum co preffione lamine plubi* (pClarificatio. (J*Si quis dubitaret quomodo copetunt 1 talibus omnino hcca.none talia indurant, et materia eft dura. Dico q? ficca ftiprica. et frigida indurant, fed bec ponutur hcca que refoluwnt ficut acetu$. aut ficca que co fumunt ct euaporant et eradicant et rum punt et cauteriat, ficut confimilia-rt ifta copetunt* (f Secudo no tandumq? huiufmodi excrefcetic no pof funt caufari de colera.quoniam colcra eua porat ct euanefeit. ct no poteft uenire ad tantam conglobationem, ficut cum fiunt in loco. Quando autem videmus qp apo (lema non refrenatur fed augmentando procedit- tene adiuuemus fic naturam in, maturando. £>!. radicum klii. fenugreci» feminis hhrian.^.i.bulliant in aqua.dein de fortiter conterantur et mifccantuur cu fcrmento.conficiatur emplafltum. (Fln declinatione autem apponantur olea cali/ da refolutiua ficut eft oleuj nardinum, lau rinum.ee fimdui. vel in prediefca decodfi One ltxiuu addatur fulfur extin&um et oleum rof.ct fal-et cum fpongia vel cum aliquo alio fiat fometatio. ([Si autem co queratur de magno dolore pro tanto quia apoftema erat in neruo aut corda, tunc ac cipe lanam fu eidam ct vinum codlum. et afpdiatur fapa. ct modicum de fpica nar.et camomilla.et uiole. et fiat fomen/ tatio cum lana defug aqaofita.([Ifta apo (lemata caufantur de flegmate cafeato du ro coagulato.quorum cura triplex eft.Pri ma ut comprimatur fortif ct fricctur. vel accipiatur tabula,et ligetur defuper» & fit totum Rudium in forritcncomprimedo* ([Secundo poteft curari cum medicinis cauteriantibus» auripigmenti rubei, viride eris, calcis viue.atrameti.ful furj uiui.an.3.i.litargi'r.i.eris ufti.an*3.111. ex bis fiat vnguentum cum oleo ct cera. Aut fiat emplaftrum. cx bdellio galbano an.moUificaris in uino.([Terdo curatur fic.extendatur cutis cx utrocj latere et fin datur et difeametur vndiqi et extrahatur tota burficula vbi continetur.dcinde cure tur ficut vulnera* (["Item confideretur fi ifta fuerit ppe neruos et uenas magnas 9 nonledantur. Ct fl fuf p? ([DE SCROFVLIS. Crofule generantur ex flegmate vitreo et melacolia. et affimilan tur crudis»([*Et generant utplu Kmum in carne molli.& ideo multiplica tur m collo et aftellis-Raro inuenitur fola fcd funt multe.aUquando efl vna gieffa. ct magna, aliquando coadunantur nodi.» verum faluiores funt in pueris grauiores i iuuenibus» ([Curatio. In primis fub tiliunus regimen, vitet repletionem cibi et potus ct portffime naufcatiuam.ct cm nino illa uitet que replet caput uaporibus. ficuf funt allia cepe uinum forte vocifera tionem.iram follicitudincm. et tenere ca put et multa primis fiat ffomia fi particularia coueniat digefta materia Oun%oximelle euacuetur CU3 dyaturbit* (f ad condiendum cp fufficit.Et vtat eo donec materia grof fa ficgmatica aiis fuerit fufficientcr cuticU ata.|[Poftearefoluamus. quoniam reper cuffiua non competunt bic nec in magnis fcrafulis competunt fngida.vt dicit Aui cenna. Id q? fufficientcr refoluit cft applicatio cum dyaquilon. (["Materialia autem medicaminum refoluentium feru fulas funt iila fimplicia.fcilet radix Ulii.ftercus caprarum.cucumer afminus.fi cu$ que ceciderunt ante maturitatem.fari ne fabarum, amigdale amare, radix colo/ quintide.alumefinap. feminis vrtice.ful fur.fpuma maris, ariftof.fqmlia. fenugre orobus* nitrum, mcl. Et alique gurrte fctli cet bdellium armoniacum galbanum pix naualis rchna alkytran. tamen medicus unum exiliis vel plura.aut omnia confi/ ciat cum aceto ct oleo antiquo. Et poteft fieri vnguentum aut cmplaflrum a gum bis in maiori Vel 9 ferpes po natur in olla 2 lutetur cum 6mo decoqua tur et caro cum aceto et meile fortiter mi fceatur et illiniatut. (fSi autem cum illis magis calor fuerit fcrofulis addatur ma/ gna quantitas coriandri CU3 predidlis m£ dicionibus. finali ter oportet rccurreread manum cirugicam. caucat fibi re/ ftiurato a uems arteriis et ncruis>Et fi no vadant ad reges* quia reges confueuerunt curare foto taflu. & potiffime cxcellentif funus Rex francorum.; Aliqui funt timi di cfuia timent incifionem et longitudi/ nem vnde rumpatur locus ferofu le cum cantaridibus ct fepo hircino et ace to. Sed quia illa cura eft turpis et difpmi lis totali? reftauratonbus dimitto. (f£ft etiam curatio quedd alia ad fcrofulas. illa videlicet. fixum et fub ane ribus calidis coelum..deinde fuper ferofu lam pofitum calidum quantum fufficere poterit curat, eft. {fD/aturbit. uel targea ponitur hic.et ponitur a Dama fceno.capitulo de turbit. Limarie bulli te cum capitello trite et fuperpofite ferofu las molliunt et diffoluunt.tbefaurus pau/ perum. CAPITVLVM DE APO, STEMATIBVS DVRIS. Upi OCv'<* Sta apoftemata caufantur ex ma teria flegmatica aut melacolica. aut vtrifqj flegma fdlicet ct me lancolia.& pro tanto uergit ad fi eft dc mciancolia. et ad colore3 cutis na turalem fi eft de flcgmate.et medio mo/ do fi compofitio eft media et caliditas &! duricies.et fimilia.$£ Et conQjeuerunt gc nerari in luncftux} et potiffime in pedibus ita q> frequenter impediunt egreffum. & ideo talia funt attendenda et curada. quia frequenter cadunt in cancrum, (f In apo ftematibus igitur duris caucndum eft vt non ponantur fortiter refoluetia quia ma tor fieret induratio.ponantur igitur lente tia cum refoluentibus.Caue ne apponatur fal.ctiam in aufungiis nec in aliis.& caue atur acetum, et fi debet ajponi apponatur tn modica quantitate ct maxime cum Io cus efl: neruofus. Iu carnofo autej pius po teft apponi.et in prmapio magj debemus uitare acct.um q in fine, (f Curatio.

licet fe/ nes babundent magis in materia flegma rica accidentaliter et melancolia naturali 6 et cum boc licet fint debiles magis natura liter q pueri*tamen magis multiplicantur fcrofule in pueris, quia funt magis guloli et peioris regiminis comunitcr et menbra func.folida ct non ita ato recipiunt fuper fiuitates quare fcrofule multiplicatur ma gis in pueris q in ftmbus-. ([Tereo conft derandum q? fcrofule funt piures q verru ce z glandule cp materia eft pior 6c ideo plus multiplicat fibi fimile.vel pofiumus dicere q> mbil aliud eft fcrofula q gianda La multiplicata. Vnde quando videmus vnam folam,glandulam ajpellamus. qua do autem inultas fcrofulas.(£Quarto in. telligendum q> repercufliua no comptut in fcrofulis.nec m confimLlibus apoftema tabus duris. Cuius ratio eft. quia materia eft ita groffa compadla q? no poflet intra retrocederc.nec comptit fcarificatio quia ratione doloris magis traheretur materia ad locum.Sed vomitus bene comptit.z licet non euacuct materiam coniundfa an. tecedentem tamen cuacuat.Vltimo pof/ fumus bic addere q? poflet aliquis dubita re de ordine noftrarum receptarum quia aliquando ponimus materialia et non po nimus dofes. ([Dico q> bic traditur do/ dlrina oprandi vtplurimuj fecundu mo dum vniuerfalem.Sed modum particula rem operandi $ptcr conuenientiam et dif conuenientiam particularium oprtet fre/ quenter addere minuere mutare.ficut dif dium eft fuperius.cum loquebamur de fi ftula.(J Et ideo bic ponimus canone3 bc bel mefue. fcilicet quando aliqua fimplex materia eft fortis uirtutis tunc debemus apponere in minori quantitate, quia time mus effedlum eius nimium, ficut in fca/ monea-elfo.et pulpa coloquintide. & ita pofiumus intelUgere de alterantibus. ([Si autem fit debilis virtutis debemus poner in magna quantitate.quia aliter non babe rct effcchim.ficut cafliafi.et fimilia. autem res fuerit magni iuuamenti debe/ mus multum apponere» ficut eft pyotua» ruta et yfopus.in epgdimia. (fSi autem eft debilis muamctiti debemus ponere m parua quantitate.ficut efl: endiuiain febre colcrica- Componamus igitur fic.Si eni3 res magni iuuamenti et parue uirtutis co/ ueniant debemus apponere ualde m quan titate-quia utrunq, conucnit. Si autem ef fet Luuamentum magnum et virtutis for tis jpponamus m quatitate mediocri quia vnum preciplt alterum negat. Si autem fuerit magne uirtutis et parui iuuamenti ponamus m modiciflima quantitate quia vtrunqj negat. Si aigxm e flet parui luua/ menti et uirtutis debilis.ponamus medio criter. quia parum debemus apponere rati one iuuameti. Sed quia virtus eft debilis non. haberet fi quantitas eflet par ua.fit igitur mediocris. Et ita diliges me dicus poterit fe in dofibus informare. fit rubea et caro ucra.Sed generat carnem qua fi feparatam granulofam*& ita generatur lepra. (pPatct igitur cp lepra eft morbus confundis. & eft etiam morbus officialis propter corruptionem fLgure.quonia3 tan ta eft malicia complexionis q> et figuram corrumpit. & ideo corruptio forme et fi/ gure eft fua differentia conftitutiua. ficut patebit infra. (pEft etiam morbus cornu nls* quia finaliter foluitur nifi preueniat mors* (["Bene igitur proponeba tur in notificatione.q? lepra eft morbus co fimilis corrumpens formam et figuram» et compofitioncm menbrorum. et final i foluens continuum, prouemes dc materia meiancolica fparfa ad totum corpus* Le/ pra igitur eft error nimius uirtutis affimi iatiue in carne. ([" CAVSA. Lepra enim aut introducitur ab utero*aut poft. Si ab utero illud eft quia generatur tem' pore menftruoru.aut quia eft filius leprofi aut quia leprofus concubuit cum muliere pregnante* et ita baccalarius erit leprofus. aut ex bis corruptionibus emergetibus ge neratur lepra*(|~Qd fi generatur poft vtc rum.boc poteft eflfe quia aer eft malus*pe ftilentialis* aut quia multum continuauit cibaria meiacolica* ficut lentes ct alia legu mina* etiam carnes melacolicas* ficut funt vulpes vrfi caprc lepores*et quadrupedia, ficut afim ct fimiha. quia in quibufda3 re gionibus omnia talia feralia comeduntur Prouemt etiam ex multa confabulatione cum Icprofis. et ex coitu cum leprofa* &i quia coit cum muliere cum qua tacuit Ic/ profus* femine adbuc exiftente in matri ce neceffario erit eprofus* quia pori funt rari in mafculo.et fic tnfecftio ftatim tran fit ad totum corpus* quare mirabiliter eft fi aliqua importunitas, aut mclancolia cogeretur, ingenietur q? fc men exeat de matrice faltando fternutan do*balneando*z matricem cum aliquibus mundifkatiuis abftergendo* Et q? tunc p ' cedat longum tempus quantum erit pofii bile * Et multi alii modi funt quos non oportet recitare in expellendo femen in/ mundunrreceptum-Caueat igitur quili/ bet coire cum muliere leprofa. Recitabo modo quid accidit quadam vice*(f Que dam comitifla uenit leprofa ad montem pefulanum. et fuit finaliter in cura mea. Et quidam baccalarius in medicina mini ftrauit ei. 6c iacuit CU3 ea et impregnauit fadlus dMeprofu*. Igi tur felix quem faciunt aliena pericula cau tum. ([ Comedere etiam m eadem men fa lac et pifces induat lepra3. Repletio nau fcatiua cibi calidi adurentis aut frigidi ct melancolici vt di-dtum eft gene rat lepram. Homines igitur colerici m cx trermtate habentes multum colere adufte et habentes tpar caneant fibi quia ipfi funt medda. Et licet caufa immcdia ta lepre fit materia mala colerica et mala complexio frigLda et ficca.et fic uon fit ni fi vna fpeaes. tamen confiderando caufa* antecedentes funt quatuor. quoniam ali/ quando aduntur colera et tranfit in mela coliam et generatur lepra que vocatur leo nina.que atifiime uenit adaugmentu.Et quado aduntur fanguis fuccedit aliopicia et eft faluior inter omnes.nibiiominus co lerica a principio citius curatur. Item adu rituripfa melancolia et caufat lepram &C tardius uenit ad augmetum.ct tardius cu ratur. ([*Ite3 aduritur fiegma ct caufat ty riam.6c m cura habet fe medio modo in ter iftas. ([SIGNA, Signa infal hbilia funt ifta.fcilicetdepilatio fupercilio rum et grofiiries eorum.et rotunditas ocu lorum, et dilatatio narium exterius et eo rum coartatio interius cum difficultate an helitus.ut quafi cum nanbus ioquatur.Co lor faciei huidus vergens ad fufcedmcm mortificante3.tcrribihs feu difplicuus afpe dius faciei.cum fixo intuitu et cum gradi litate et contracftione pulparum aurium. ([Verum tamen per vnum fignum non debemus abfolute fignificare ct iudicare. quia frequenter funt equiuocafed per duo vel tria vel plura, tamen que dicfta funt. funt certiora. ([Ite3 multa alia figna funt ficut funt puftule et excrefeentie et cofum ptio mufculorum.et potiffime illius qui e rnter pollicem et indicem . Irfmfibihtas extremitatum ct fixure et mfi cfho cutis* (f Item fanguis cum ift ablutus ficut de/ cet babet grana magna terrea afpera areno fa.et multa aha valde que ponunt auteres mihi tamen fufftciunt ilia que in facie po fita funt.ficut mamfcftabitur m declarati/ cnc dicfor iim* ([ Qucdam ucro alia funt figna dctccfta z maxima quibus afparenti bus eft paciens fcqucftrandus.(b Signa oc cuka que figntficant lepram m principio, funt ifta.fcihcet color. Ifta autem funt fi/ gna detcdla mamfefta quibus ajparetibus paciens a populo e fequcftradus. (fSigua autem occulta que lepram m pn cipio funt ifta. fcihcet eoior faciei rubeus* uergens in nigredinem.ct incipit anheli/ tus mutari.ct vox aliquo modo raucefcit et capilli incipiunt gracillari et paruificati* 6i eft fudo eius et anhelitus decimis ad fe torem. et apparent mores melancolici bc mali z dolofi.ct multiplicantur in femno fomnia melancolica terribiiia.et fentit in fomno grauedinem maximam fupracor pus fuum.et in quibufdam apparent fcabi es et puftule et morpbca per totuz corpus, et incipit fieri feda corporis difpofitio.Et cum tamen non corrumpatur forma vel figura nodum eft iudicandus ad feparatio nem.fed eft fortiffime iudicardus. (TS;g na autem que fignificant naufragium 6c approximationem ad funt ifta. corrofio cartillaginum que eft inter fora/ mina narium et cafus eiufdem. fixura ma nuum et pedum z cafus ccrundcm.groi/ ficies labiorum.ct difpcfitio corporis glan dulofa difma et difficultas abditus.z ucx raucofa catulina, et terribif afpccftus faciei et color niger z pulfus occultus paruus. (f Signa humoris peccatis funt ifta. St fu erit lepra ex Enguine colo uergit ad iubc dinem obfcuram faciem babet fubtumi/ dam cum tubetis multis vlcerofis ct cum uirulentia.oculi funt rubei, et pa'pebre in uerfantur.z ex qualibet ieui caufa exit fan guis ex naribus odor grauis ct fetidus in toto corpore, vrma uergit ad rubedinem, et fpilTitudincm. (£Si autem fueriqex co lcra vergit ad citrmitatc nigram, puncftu ra ct mor dicatio eft in facie 6i palpebris nafdtur uelodtcr 2 eft tyrannus moribus vrma uergit ad citriniratem ct tenuitate, (f Aliquando eft ibi impetigo et ferpigo ct ritiffime uenit ad augmentum-Si autc fuerit ex flegmate color erit albus verges ad nigredinem. faciVm babet fubtumida bi extremitatem cum rcfolutiombus fur/ furcis et fquamis albis. Vrma eft alba ucr gens ad fpilTitudincm cum quadam glo; bofitate faniofa.(fSi autem fuerit de me lancolia.facics vergit ad nigredinem tur/ batam. Ita 9 fi aer fuerit nimis calidus* aut moueatur aut irafeitur color erit rube us turbatus vergens ad nigredinem, bi fi aer infrigidetur aut timet color erit liui/ dus ct turbatus vergens ad nigredinem, nodofitates multe m toto corpore, mores funt melancolici. ftupor et mfenfibilitas. vrma tenuis et remi(Ta.(]fSi fuerit de fan guinc uocatur allopiria. Si de colera leoni na.& fi dc flegmate tyria. Si de melanco lia allopicia. (fPRONOSTiCA/ TIO. Pronofticarc pro certo poftumus quia in lepra poftq uenit ad maiufeftam figure et forme non curabitur.Sed vitam prolongare pof fumus et impedire cum medicaminibus, ne materia venenofa melancolica incincra ta non uadat ad cor et membra rineipa/ lia.quia intelligendum eft 9 lepra indpit primo ab interioribus 2 poftea maturatur in facie et extremitatibus, et iterato reuer titur ad interiora. bi tunc ideo eft mors, quia membra debilia tantam ruinam fub ffncrc non pofTunt.tum /jpter horribili/ tatem materie, tum jjpter malam comple xionem fiigidam et ficcam contrariam principiis uite.et jjpterboc innuebat Aui cenna. que modo curatur lepra qd eft can cer vniucrfalis.iam non poteft (urarican/ ce r particularis«Jf" Allopicia autem miui s periculofa eft et facilior} curationis a prin apio. Leonina autem facilius uenit ad au gmentum-ElefancIa tardius uenit ad au/ gmentum.ut didlum eft et tardius curat T yria medio modo fc babet. RATIO. In primis incipia' mus a ffonva. Intelltgcndug eft igitur 9 poftq cgrftudo eft confirmata qd cogno/ fcitur per corruptionem figure non mul/ tum prodeft ffomia nec fortis medicina comcuent enim et non euacuant et infri/ gidant ct deficcant. et de materia mo bi aut modicum aut nibil euacuant.quonia3 iam non eft in ucnis fed in membris. Si autem competat ffomia in lepra ccfirma ta boc eft quia eft de fanguine bi quia fan guis multum babundat-aut fuerit in mu tere propter retentionem menftruorum. aut retentionem emerroydarem in folitam. aut fi ueniret paciens ad magna difficultatem anbelxtus.ita 9 timemus de fuffocaticnc. Aliter non uidetur compete re fcilicet ffomia et farmada. Et elfet mi nus malum 9 fieret de paruis venis q de magnis* vel 9 fieret uentofa cum fcarifica tione inter fpatuias. aut fcarificationes in tibiis, a principio autem melius et direcfti us poteft competere ffomia quoniam ma teria eft in venis.Fiat ergo ut oportet bi ficut oportet. Et tamen uideo comuniter errare operantes* quoniam indifFerenter faciunt multas valde, vigilemus igitur. (fSECVNDO. oportet confiderare de farmaciis et digcfticne materie. In princi pio tamen dum eft curabilis, quia de con firmata non debemus nos intromittere, quantum ad curam nifi ad prolongandu et qd predteatur fi medicus fortiter,fuerit rogatus. o primis igitur digeratur ma teria per hunc modu3.5z.fuci borragims» futi fumitcrre.fuci fcabiofefuci lapacuacu borraginis viof. foliicuF. fene.epithi .cuftute polipcdii liquiri anifii panis fuf fiat fiat firupus.(f Si autem humores me lancoliri calidi dominentur. addatur fuci endiuie.fcarioF4acftuce.et acetum. Si au/ tem materie frigide dominentur addan/ tur ifta origanum-calametum. anthos.fti cados.amfum.martrum. Et fi fuerit mu lier cum retentione meftruorum addatur arcbsnifia.et fanina.& ferpillus.et fecun/ dum diuerfitatcm temporum anni, et ali orum particularium oportet aliquid adde re vel diminure.‘quonia3 fi pauper fuerit et materia calida, digeratur cu3 et firupo de fumotcrrc.& fi caufa eft frigi da.cum oximelF.diur .et fquilF» et firupo de fumoterre. (pSi autej fuerit delicatus et diues digeratur cum elecftuariis dyambre. dyacamero. dy arodon. iulii.dia margariton.Siautem fuerit pauper, cum dyantbos.dyanifon.& fi caufa fit calida» addatur 3uccaru3 rof-et fandaF feu triafan daF» Materia digefta opotet venir ad me dicinas.(f Medicine fortes elf ice» fno den tur nifi in medio ueris femel.et in medio autumni femel. faciles enim dentur mul tis et multis uicibus non vna. imo forte, et cotidie vfcj ad unam bonam affellam vel duas vel parum plus.iuxta couenienti am particularium. IJz.f lorum borra.vioF fof. fene. epitbi • polipodii. an» vua p pafia y; m&.an.f,i*fiat dcco cftio cum fero caprino* et in decocftione temperentur cortices mirrobalf.indorum enblicorum bene guboforu5* lento igne ct colentur & dentur ufq; ad mediam Ub.in aurora. Ifta decoiftio multum eft utilis, ideo feruetur diligenter.|| Si autem m materia domi/ netur humor calidus.addantur mirobalfi' citri» vel dyagdium. cum mafticj.bulliti irflacculo. Et fi materia effet flegmatica» addantur mirobalfi.kebuli vel turbit.cu3 efula z maftic|. bullitis in facculo et in decccftionc. (f Medicine autem for tes funt. yerafi.ycnlfog].tbcodoriton.cm/ pcrifton .acuat cum pulpa coloquintidc in parua quantitate. Et fi dominatur colera» addatur elccftuanum de fuco rof.Et fi Fle gma addatur ycr .(fln materia calida de tur talis medicina, de fuco rof. mterioris colo/ quin.bdcllu.an-3.S*fiant piliule. Si au/ tem flegmatica Iit materia- - 5* mafticj.an-s.S.fiat pilfe. IfSi autem melancoha dominetur. dyafene. dyaborragmati. ycrafi. an.3.111* pulpe fiant pilfe* Ifte tamen dofes uariantur iuxta couenie tiam quia aliqui funt fortes aliqui debiles, aliqui morantur in climate calido.aliqui in frigido.Ifta igitur indii/' ftrie medici derelinquo.qz periculofe fune omnes medicine elf ice.et omnis colequin tida.quia inter fortes ifte fole conueniunt Vt igitur ex bis periculum aduenire non poflit. Eatis ad ortum vbi fit multitudo rafanf feniculi.petrofilfi.et extrahant ra/ dices fed non omnino, ct perforetur cum fubula.et lardetur dfo.nigro.etcoope riatur ficut decet, et ftet ad minus fub ter ra.xb diebus-et 013 uti uoluerf remoueant omnes lardones.et de refiduo fiat oximel ct erit mirabile digcftiuuj z cuacuariuum (f Vel euacuetur fic per totum annum & forte fufficeret* epitbimi* 6d quolibet die fumatur coclear vnum cum fer o caprino*& cft tante uirtutis 9 nullus paratus ad lepram incurret ipfam* fi ifto medicamine aftuefcat. De modo autem iaxatiuo tracftabimus cum de ferpentibus loqucmur.de laxatiuis fuftiriat qua tum eft dc pfcnti.(f QV ARTO loque mur de caputpurgus et cauteriis.Corpbre igitur mundificato purgetur caput celidonie.tapfie.nafturcii. agnicafti.pule/ gii .origani .an. $ .matropiperj.nuc.mu bulliant in vino albo.et addatur olei bulliant fimui ct colentur.et tunc intinga tur lana furida.aut bonbix aut ftupe cano pinc.et padens fit rcfupmus et ccmprima tur in naribus vna gutta uel duc. & hoc fiat ante cibum de mane.et boc faciet euj fternutarc aut mingere z purgabit cerebri fuperfiuitaces et aquofitates. et fimiiia* Ep , inidatur fucus maiorane vel mediane cor xicis fambuci.Vei fiat fternutatorium 013 pulucre eaftorei et piperis et elE.Jf Vei fi at mafticatorium fic. cuf orbii. piretri* piperis, eaftorei. finapis mifccan tur cum oximelle fquillitico et modico cere. et fiat cerotum et inter dentes fuauiter co qualfetur pars huius ceroti vfcg ad quanti tatem fabe. Purgetur igitur caput aliquo iftorum modorum.(f Deinde fiant caute ria in utrifcp tibiis fubtus genu in concaui tate que eft fupra muftulum. eodem mo/ do fiat in bracbiis.z fiant fetones in collo ct uentofe inter fpatulas cum fcarificatioe. et fiant cauteria in capite in quatuor parri bus fupra comiffuras fi pacicns pollet tol/ lerare.teneatur ifta ad minus quadraginta diebus.(TQ.VINTO veniamus ad bal reum, pacies ftupbctur £n ftupba.fint fOa fciiicet fumus terre fcabiofc lamp*au acu tum-antbos flores, fticaaos- camormila* meiilote.ct fmt ifta in babundantia.ct ra/ datur caput et fuperciiia ct abluatur totus* quia caput ct totum cum ifta dccctfhone q?. .piretri. fcafifagic. cuf orbii. macropi/ peris.nue. mufcate. fui furis viul. menti rubei.finapis.alcc.an et bulliant m aceto multo, et poftea cum panno afperfo intmdlo totus fortiter fri/ cetur a capite ufq? ad pedes.ante et retro* et poftea cum aqua dulci calida* et poftea detur fibi tyriaca.3.1. cum vino decocftio nis fumiterrc.(PVIODVS autem om/ nium ifterum Iit talis* De mane cum fur rexerit exeatetur temperate et conetur ex pellere omnes corporis fuperfuitatcs et po ftea intret ftupba5 et ibidem fricetur per totum corpus, ct poftea abluatur ficut di/ dium cft. et hoc fiat multis diebus et me fibus continue vel interpolate, ficut pacies poterit tollerare.Et in exitu a balneo poft § omnia prcdicfta facfta fuermt ante exbi bitionem tyriace inungatur oleo rofato. ut bumiditates corporis conferuentur-bul liant galle et mirobollani et oleum fifamV rum in aceto et totum corpus inungatur Poft bec omnia fiat iteru ftupba cum pre dicftis berbis et inungatur corpus cum ty riaca. Poft bec omnia inungatur totus aqua.fic lilii yari dragontee conquaflentur et diftillentur per alcnbiccu et addatur aqua de floribus fabarum. aquarof.ultramarina optima.ct ga riofali z nucemufcata.et cum ifta aqua ab luatur cotidie facies ct tofum caput* Ifta enim funt que decorant 'et palliant, (fidem facit fanguis leporis calidusfu facies et totum corpus illimatur.(f SEX TO cofequend loco veniamus ad ferpetes de locis (kciflimis cum dorfo nigro* & U gentur vcifus caput et cauda$ cum virgis minutis flagelletur* et fubito duo viri ab fcmdat caput ct caudam, vnus caput alter caudam et ambo uno inflanti*z permitta tur uolutari per terram, et quanto plus mouebitur et plus exibit de fanguine tan to melius* 6c tunc excorietur ct abluatur cum aqua falfa et calida et poftea cum vi no puro*6c iflis ferpentibus vtatur omni modo quo poterit*quia breuiter loquedo in leproiis pofl corporis mundifkationc3 altam uiam non habemus Decoquant igitur in aqua ufq$ ad offium fcparatione cum fumitate feni.aneti et pane bi/codro ct modico falis* et poftea forbeat ct comedat Curnes* Vel aliter carnes fic pa rate terantur CU3 ala galline ct modico fm ciberis.et pane de et fiat comcftto alba. Vei aliter q> camcs fic parate CU3 pui uere 3incibex} et coriandri ct croci ponant in artocreata. Vel aliter q? carnes parate te rantur fortiter et cum pulucte minaberis, etnuc.mufcata. et panis hatclec/ tuarium* VcDIiter ferpentes viui ponan) tur in vino optimo cum epitbio fene.& polipodii anifii et femini feniculi ct aneti et potet illud uinum cum temperata qua titate aque. vel q> omnia ifta tempor uin demiarum ponantur in*mufto*et uas qua fi non fit plenum.et 015 vinum fuerit da j*um ponatur in alio uafe. et ibi conferuet ([Iftud vinum laxat cotidie bis uel ter. bc eft cibus et potus et medicina. Ablua/ tur totus cum aqua decocftionis ferpentU3 bc quando videmus poft multum vfum ferpentum ipfum fquamari et pati fcoto/ miam et fmcopim et tumore in toto cor pore optimum fignum eft* Et quoniam ferpentes ualent quocuq? modo* Et aliter nullus curabitur nec preferuatur.ideo mul tum valet tyriaca. omnia autem (Rade/ bcnt fieri corpore mundificato. mo uemamus ad remotionem tuborofita tum. Multi enim funt modi elcuadi bas eminentias.quidam findunt in crucc. alii deuaftant cum corrofiuis.aln cauteriant* Sed melior modus eleuandi eft lfte 9 nodus ille feu tuborofitas clcuetur 015 un dno et poftea CU3 rafono radicitus abfein datur, et ita fiat de omnibus fi fubftinere pofiit.et totus fanguls qui fluit colligatur et cum litargiro bene fortiter comifccatur.et tota facies feu locus cmpla ftretur» et ftet ita tftbus diebus et poftea abluatur cum aqua furfuris* et ita fiat de omnibus eminentiis.poftea inungatur cu ifto vnguento.(]~ly. vnguenti atrini \it bram-S* vnguenti fufti. vnguenti ad fca/ biem. litargiri. rmfceatur et tota facics>aut loca omnia inungantur, et ftet ita dic et nodte et cum comedere uolue/ rit abluatur cum aqua rcfolutionis furfur] (TSi autem fuerit delicatus.fuffomigetur prius facies cum aqua decoctionis maiue bifrra! ue. lapaci 1. f u m i terre • deinde inun/ gatur locus cum lardone.et poftea abfein datur.(f Si autem timet incifionem coro datur locus et 015 puluerc tar tari.uiride eris falis armoniaci.et calcis vi ue.puluerientur et mifceantur cum aceto et ponatur in capfa de terra.afs cera, et fu perponatur loco que3 uolumus corrodere et ne loca uicina corrumpatur. veniamus ad narium ojpilato nem.fiat tenta et inungatur vnguento d trino et afpergatur puluere litargiri et ari) ftolo.ro.et tartaro. Aut fiat ftuellus d au rea alexandrina. et abluatur nares cotidie cum vino tepido trahendo per nares, (f Nono confiderandu3 et attendedu eft. de regeneratione pilop m fuperciiiis. fcari beentur fupcrcilia et fanguifuge ajponant (f Deinde cum ifto oleo vngatur. 9 fy* capillorum ueneris recentium laudant par tes cquales.bulliant in oleo laurino.ct fug cilia inungantur, (f Vel fiat tale vnguen/ tum. talpam cobuffam.corticum auel lanarum et nucum et calaneanty ct cum hoc apes et mufeas. et omnia coburantur. & tunc.I^.capillorum ucncrj rccentiu.fpi ce. nardi.laudani. bulliant omnia in q'co laurino.et addatur cera et fiat et poft fcarificationcm fupcrcilia mungan tur.|f Decimo aduertendum ad qui tacuit cum muliere cnm qua iacuit lepro/ fus.fentit em3 punefturas inter corium & carnem.et modo calefactiones in toto*& poftea frigus et inforrmictates.ftatim ffo metur de multis partibus z multj uicibus & tunc fiant omnia que dicta funt fupe/ rius. fcilicet digerat materia ct poftea eua cuetur. et poftea ftupbctur et poftea fiant cauteria. & regatur ut fuperius dutu5 cft per totu3.(fVnderimo tractemus de di eta»In pripiis vitet coitum fiue fuerit coi tus temperatus fiue diftemperatus et que cunqj fuerit caufa lepre.quia in nullo cafu competit coitus leprofis. Vitet etiam om nes res calidas.ficut cepe.allia.porri.piper et vinum forte, vitet etia3 omnes res me lancolicas ficut ligumia omnia preter bro dium ciceru3» vitet carnes leporinas et fi| ueftres.et omnia fale indurata, omnia putrefactibilia. ficut funt lac et pi fcCs et carnes porcine.de lacffce tamen dice mus adhuc, vitet iram et follicitudinem. nimium laborem nimium calorem et ni tnium frigus, vitet aerem peftilentialem. et loca fordida. et breuiter omnia que cor pus exterminant et humores adurunt & corpus infrigidat et deficcant. Item uitet omnes fru&us* et omnia frixa et afla et dccccfla m pafta..(fDc acre. aer fit mun/ dus darus longe a incubus et a fuptrf iuita ftbus et femper contrarius caufe z morbi. leonina z allopida.eligatur frigidus In t/ria et eleFantia fi uct gens ad calidi/ tatern. Pams fit ex duabus partibus tritici mundi nati in terra alta icui non firma z ex tercia ordei mundi* tunc d una dic ad altera5 vinum fit clarum mundum odori ferum citrmum» aqua fit munda fontane clara m terra libera et curres uerfus orien/ tcm. fint vtplurimum et quan tum erit poffibile volatilia tam domefti/ ca cj filueftria vfualia* preterq illa que dc gunt m lacubus ucl aquis.De quadrupedi bus domefticis vtatur cdulmis montoni/ nis vitulinis iacftantibus. extremitatibus porcorum incolentium montana, (JT Sed ftiro d filucRribus vtatur cuniculo luucne et tenero fere vfcj ad fex menfes fuc nati mtatis quadam coniecftura proxima ucri tati.& de capriolis eadem rcgula.ct dcccr tiims eade regula.omnes alias carnes uitet (pDe oleribus utatur borragj.fpinagj.fcni culo noucllo. petro. fparag}. orto. bletis. ali quando cum ladtucis et herbis frigidis in caufa calida, ferpillo autem et herbis cali/ dis i caufis frigidis. ([De ouis poteft uti ouis gallinarum forbLlibus*(i Depifabus fi contingat ipfum vti fquamofis d aquis mundis currentibus longe alacubus-et fu perfluitatibus.(["De cafeo nifi d ladlc po teft vti.quando anhelitus cft difficilis ual de. hoc fufpofito 9 non corrumpatur in ftomacho.et 9 effet contentus illo cibo fi eflet poffibile. vtatur exercitio temperato ante cibum.et in aere temperato a multis manibus fricetur. de balneis et accidenti/ bus anime dicftum eft fuperius* Clarificatio. ([Ifta materia eff ita fordida 9 magna clarificatione indiget. ct ideo fi aliqualiter prolongemus nullus babeat p malo. (["In primis mihi occur rit dubium jppter ea que uidi in quodam viro. Vtrum effet poflibiie 9 aliquis fit perfedle leprofas figno nuHo lepre 1 facie apparente. et indetur 9 fic. qma poflibiie eft 9 menbra faciei fuit fortia et extrema debilia, ct cum uenit materia ad facie3 9 mittatur ad extrema.et ita apparebunt fi/ gna in extremis in facie nibihet uickmus vnam partem fpafmari alla5 non.et uide mus digeftiuam corrumpi in una parte ct non in alia. (["Poflibiie eft igitur 9 extre ma fint leprofa et totum corpus «ct tamen 111 facie nibil apparebit. (][Et ccce quid ac cidit fuit quidam qui omnes digitos ma nuum et pedum habuit ita corruptos in forma figura ct folutione coti nui 9 dc tri bus mndluris non ajparebat ftifi una. nec erant ibi vngues.et erat ibi ultimu3 enor, mitatis ct feditatis. & tamen cum tanta enormitate nihil i facie penitus ajparebat (£Videtur igitur ex boc exemplo 9 ali/ quis fit leprofus confirmatus poftq cadut et deformantur pedes et murtus.omnino nullo figno lepre in facie penitus ajparete, (T Ofpofitum videtur fentirc.Ga. Auicj. et alu omnes qui ponentes ligna lepre in/ cipiunt a fignis repertis in facie. quare.zc (£ De ifta queftionc ego ncfcio.deus fcit. Sed tamen qd occurrit mihi dico finepre iudicio bic.9 non eft poflibiie aliquem ef fe perfedle leprefum nifi figna lepre nota bilitcr et manifefte appareant in facie.fed. forte bene eft poflibiie 9 in facie erunt ft gna lepre debilia, z in aliis partibus cOrpo ris erunt multum manifefta.fed 9 peni/ tus in facie nullum lignum appareat, non uidetur.(f Et ratio duftorum eft quonia menbra interiora nobilia mittunt materi am mdancoUcam ad exteriora.tunc d fa cili recipitur in menbro raro molli z tene ro et concauo. quonia3 ui extremitatibus propter difpofitioncm receptaculi facilius fuperfiua recipiuntur.Nunc autem mem bra faciei funt talia mollia rara multarum concauitatum et potiffime uerfus oculum Et ideo fortifllma figna fumuntur ab ocu Io fiue mortis fmc uite fiuc in moribuscc pbifcnomia.Et qpter boc diccbat.Ga.in de crifi.9 oculus ludicat difpofitione3 ani me in tempore famtat;. nedum in tempo re egritudmis. Cum igitur materia mela colica corupta recipitur in concauitate ner ui optici truncat et corrodit materiam ex qua generabantur capilli fuperciliorum.et ita igitur in. primis fuperolta.& quia materia eft grofia terrea non pote 11 natura alfimilare et deinde iri groflat fupcilia et generat nodos et puftu las deinde ratione malicie que eft in compiexioe. ct malicie que eft in materia corrupta adufta contrahit lacer tos qui moucnt et ita fpafmus ge neratur quare oculus rotundatur. lam igi tur habemus quatuor et cafum capillorug qui funt in fuperriliis et groflidem fuper aliorum et nodos ct cxcrefcentias circum quaq> z rotunditatem oculorum.ffDein de materia 013 uadit ad ncruum auditus et timpani exterioris contrahit cum et de bilitat.et ita ajparct in palpis aurium con, tradito et mactes et frigiditas, Deinde cum recipitur in carunculis narium et pul mone et cana'ibus fuis contrahit illa meti bra ct corrumpit formam et figuram. & coartat interius. & quia materia multipli catur exterius ideo exterius dilatat nares* ideo habet afpedlum horribile, fiait illud animal quod appellatur faron. Vox igitur paruifkatur et raucefdt et anhelitus angu ftatur. et in fine findunt mebra ct cadunt (["Signa igitur lepre utplurimu et in plus afparent in facie loci, qqe in aliis partibus non inueniutur.ficut funt concauitatcs z receptacula multa rari tas fubti litas ctftencritas/non videtur igi tur poffibilc 9 lepra fit cofirmata & 9 ni bil penitus in. facie ajpareat.imo ibi ut in. plus.et ut in pluribus. Intel! igendu igi tur iuxta bec ficut dictum eft 9 in lepra eft triplex morbus.confimilis.officialis.z c6mums.& tamen confimilis cft morbus per fe. quia lepra eft error affimilatiue in came. 6c uide 9 per aliquod fignum qd debeatur morbo coafimiii non mus lepram nec ludicamus.fcd per ea que debentur officiali, ficut cft corruptio for/ me ct figure.(f Cum autem uidemus for mam manifefte corruptam, ftatim iudica mus lepram effc.ct effe quodamodo fimi le in boc.quonia3 in apoftematibus eft tri piex morbus, fcdicet confimilis. officialis, ft comunis. & tamen confimilis eft mor bus per fe.et tamen in exterioribus nuncj dicimus apoftema nifi fit ibi tumor, ct ta men tumor debetur morbo officiali. Et cum volumus fcire naturam apoftematu dicimus 9 apoftema eft tumor preter na turam.non igitur uenimus ad cognitione eius per fimiiia.fed p officilia.6c idco.G. cum ponebat figna iepre-m fecundo de ac cidentc et morbo, accipiebat figna fupta a corruptione forme et figure. Littera. Ga. talis eft. Lcprofi autC3 nafus dilatatur.an belitus coanguftatur.aures fubtiliantur.ee fit quafi animal quod faron uocatur.& in fine tcrcic particule de morbo didt.Item mala digeftio non generat maciem fed mutat ficut uidemus in morpbca et lepra. Ex quibus uerbis concluditur 9 nullus debet iudicari leprofus nifi manife fte afparcat corruptio figure. Et dico uo/ bfs quare totiens repeto de corruptione fi gurc.quoniam peffime iudicant vt mibi videtur bodie leprofi.Qui igi t habet au/ res aduertat fi vult. (["Et tunc cum argui tur ad primu3 dico 9 bene eft poffibilc 9 figna lepre fiat magis detedb tn aliis par tibus q m facie qptcr fortitudinem mcn brorum faciei, fed 9 nullum fignum ippa reat in facie, non uidetur poffibilc qpeer dtcfbas caufas. ([ Ad cxcmplu dico quan tum occurrit mibi 9 non erat lepra, fed erat quedam fpecics arctice. et quedam le profitas et fcabies ct ulcus unguium quar corrumpebatur forma et figura pedum z manuum, ficut de ifta materia tangemus inferius capitulo de egritudimbus ungui/ um. Et ideo dico uobis 9 illum uolui ab foluere.et frequenf interrogaui fi aliquod Tignum ajparebat in facie z fteterat fic be ne.xx.annis.& adhuc uiuit cum illafcdi tate mbil apparet in faac 6c' ideo coniccfturo coicdura proxima ue ritati 9 nen erat lepra, nec uidetur poffibi le tanto tempore ftctiffe qum facies fuiflGj corrupta. & jppterea licet fuiffem alterius opinionis, modo tamen 013 in ifto opere diligenter laborauerimus fum alterius-nec modo aliquo leprefum iudtcare3. deus ta men fcit ueritatem ego ncfcio. (fSecuda dubitatio que occurrit eft h- vtmm lepra fit morbus totius.z cft mirabile fi eft mo bus totius tria.Primo qpter mate/ riam melancoiicam aduftam ct corrupta 3 et valde nature odiofam cum boc rati One male complexionis frigide.ct fic-con trarie in ultimo uite pneipiis-et cum boc roe corruptionis aronie confifiu3 officiali um et utrorucj que omnia contingunt m lepra. Quomodo igitur tante corruptio/ nes et ita intenfe poffunt efife in toto cor/ pore vita manente no uidetur rationabile Ofpofitum tamen uidetur fentir Aui cenna qui didt 9 eft cancer totius» quare zc» Dicendu3 9 iepa poteft drei morbus totius et morbus partis fuo modo loquen di» (flntclligendum tamen 9 fi per le/ pram intclligamus malam complexione3 frigidam et ficram in carne ccrrumpcn/ te affimilatiuam. tunc lepra poteft dici morbus.(f Si aut intelligamus per leprag illud quod cofequitur malam coplexione fic erit accidens.et ita diuerfrs refpccftibus poteft did morbus et acridens.& ita pof fumus dicere de fpafmo et quibufda aliis afpellctur Lgitur morbus uel acadens mo bi non curo, (p IntelUgendu etiam 9 cui libet aiftiom fuperuemunt tria accidentia, quorum caufa eft morbus, affimilare igit nutrimentum eft queda a in matrice corrigi non peteft. et ideo eft morbus bereditari us et podagra fimilttcr .ct tamen fi habes epar calefactum genet et non dimittet be redit generato licet fit in membro pn apafi et alia no qin materia e magis coi ri gibilis. Omnis ig leprofus generat et fi generet quo mafculu cu fper/ ma fit/corruptu et diftemperatu in fubfta tia et in pulmone et talia impediant gene rationem et potiffime filioi u* Dico q? Ii cet lfta impediant plus tn impeditur gene ratio propter peccatu coplexionis q fubfta tie fper mitis .Et ideo licet fperma lepro/ fi fit corruptum in fubftantia corruptione irrcuocabili • corruptio feu altcratio coplexi onis aliquo modo alterabitis e qm poffibi le e q? leprofus fit boni regiminis et tpus temperatu ct ita corrigitur leprofus lapfus complexionis .etqd mueniat in matrice q? ipm reeffificatet ita poterit generare eti a3 filios ut uidemus negare no poflumus qz igitur lapfus coplexionis aliquo modo corngibilis c et ille plus facit 16 zc • Vel poflem dicere q? no quicunq? leprofus ge/ rcrat .fed ille ubi nodum ucbemrns ccr/ ruptio faffa c ct ifte habet membia inte/ nora Tana licet exteriora fint mfe&a. Et quia fperma deciditur a mcbrisprincipa/ libus ideo poteft generare et mafculum et femina fed fanum fimpUdter no qz feme tnfedtutn e licet no corruptu .et ideo ge nerat fibi fimile ficut podagricus dato eti/ am 9 materia non decideretur rec a pede nec a carne. Duodecimo et ultimo no tandum bic 9 nullo modo nulla uia com petit coitus in lepra nifi in mat ria fangui tiCA an te eius confirmatione qm in frigi/ dat ficirt flrbotbomia ct no competit fler borbomia in confirmata quia nirn s infri gidarctur et iprc magis indiget calefaden «bus et bcmcdWitibus temperate qtum cft de natura rei. Et fi dicatur ct iam co' petit coitus i mania .dico 9 in mania no eft tanta corruptio nec inancratio ficut in lepra in qua non folum e corrupta fed et t am ucnenofa. ct ideo eum materia ucne/ nofa mouetur infiat partes uicinas qz igi tur coitus commouet humores et materi, am flenenofaj comifcct cu bumoribis et quia infrigidat et deficcat.et omnes lepro fi funt frigidi et ficci in radice qtum c de natura egritudinis ideo in lepra coitus no competit licet fit uulgaris opinio erronea 9 non folum confert fed iuuat* Capitulum de merj bea Orphea cft cutis defedatio macti lofa. C A V S A . Intelligcdu 9 omnia illa q funt ca lepre funt caufa morpbee Vndc quod e lepra in car ne eft morpbea in cute. Aduertendu igit eft 9 morpbea habet coucnientia cum le pra .qm ficut m lepra errat uirtus affimila tiua ita in morpbea .fed in hoc differunt guoniam lepra c in ca ne et morpbea i cu rie. Morpbea etia babet conuenientia cui; tcffc riria qm utrobicp e curis maculata, f$ differunt qm in morplxa e mFecfbio i cu tc maculofaparum fic et parritn noa .fed tn uftericia e untuerfalis uel quafi cnfuer/ falis cutis defedado.fcda differentia e qm in idterida non errat uirtus aflimilatiua. in morpljea autem errat .Concluditur er go cp morpbea eft error uirtuds affimila tiue in cute. Confiderandum igitur cir ca illam materia q? audlores comuniterlo quendo non ponut nili duas fpecies mor pbee.f. albam et nigram dc quo fume mi ror quoniam poftq morpbea et lepra non differunt nifi q> bec in carne et bec in cute et fpeties lepre funt qtuor ita et morpbee Et forte non pofuerunt audlores quia no erant famofe ct raro accidunt, quomapi] fit de fanguine et fit in facie appellabit gut' ta rofacea ct fi in refiduo corporis appella/ 4auntur rubores. Et fi infedliones fint de colera appellabitur empetigo et ferpigo et ita ille due fpeties funt a forte fed fcientia medicine eft fcientia rerum et non uocuj ficut feribitur tertio d morbo et ideo nec de numero nec de nominibus curo du ta men res intelligamus* Supponamus igic ‘cp quatuor funt fpecies morpbee quedam de fanguine adufto. et quedam de colera adufta .quedam de flegmate falfo. et que dam de melancolia adufta. SIHNA. gi autem color corporis fuerit rubeus fuf cus maculofus tunc eft de fanguine .Et fi fuerit dtrinus fufeus maculofus tunc e de flegmate Illa fpeties e famofa .De nomi mbus ergo nulla contentio dum tamc res tclligamus * PRONOSTICATIO Si morpbea fuerit nouella curabilis eft. fi antiqua incurabilis eft uel cum magna dif ficultatc. Si morpbea occupauerit modi'' cumfpacium curabilis eft.fi magnum dif Jctlis eft. Si Iodis morpbeatus pungaFcJ acu in fuperficie cutis tantum ita no p fundetur ultra cutem fi fanguis exierit cu rabilis 6 .fi autem aquofitas tncurabiliseft aut cu magna difficultate ualde.CVR A TIO. Supponamus bona dieta etbonu3 regi me ficut in lepra et digeftione ct em/ euatfooS itixta conueftieitfa partfcnlanu; ct bu.peccantis ficut didlu c in lepra, tunc uemamusad localia remedia. Imprimis,' fricetur fortiter locus cu panno afpero ct tunc fi cutis mfedlio fuerit dc ca ca. non curo.fed appellatur morpbca uel infedlio cutis du tn locus fit rubeus uF dtrinus ma culofus tunc corpore purgato ucl mundfi cato ficut decet et bona dicta fuppofita. re rubeu et for titer et cu fuco de fumo terre palletur et i formentur trocifci et deficcetur in umbra etcuutiuolueris diftemperetur unus vel defymo terre et fiat ad modu unguenti et locus maculatus inuga tur et in craftinu3 abluatur cu aqua furfuri calida.et bec fit regula gcneraF in quacuq*? infcclione ru.aut dtrina in quacuncj par te corporis fuerit cp nunq locus abluatur cu aqua frigida fed fempercu calida quia‘ frigida colore ru.colorat et calida difcolo rat. Et fit etiam regula q> in omnibus ixi ] fecftionibus apponatur fumus terre. Si ao{ te morpbea fit de ca frigida corpore pur/ gato tunc fricetur locus fortiter 013 folus ficuu et poftea ungatur cum oleo de tarta ro .Oleum autem de tartaro fic fit. tabir le tartari calcinentur in furno caldnadois ct ponantur fupra marmorem et cp diftil' labit per filtru erit oleu dariffimu et refer uetur in uafe uitreo et locus inde ungatur ct curat ,pculdubio.Sed ifte modus no eft notus arcbimiftis modus arcbimicus i multis e utilis in medicina. fed in aliis e ita trillabllis qp i eius uia infinitiffimi pc rierunt .Vel fic fi infetftio fuerit de ca caO inungatur locus cu unguento dtrino acua to CU5 litargiro. Et fi fuerit de ca frigida addaturunguetu fufeu unguentu ad fcabi em et acuatur cu fulfure uiuo uel fiat un/ guentu ex illis cuius materialia funt bec* Calx abluta fulfur calcantu attramentuj auripigmetu ru.et derinu fal armo.uiride esalumges uftu litargiru catbimia aurea ct argentea marcafita radix artftologie ra / dix cucumeris afinini radix lilii et gentia ne et /ari fanguis leporf affodif tartari ca tarides aloes mirra ftafifagria fpurna marj radix uitis albe femen fmapi femen rafa/ ni eruca flos papaueris rufi gummi rute a grcftLs euforbiu3 enula fquilla folia ficus cantarides uinera piper mei et fimilia Acdpiantur igitur aliqua ex iftis aut plu ca aut oia fm certas dofes iuxta tia particulariu et putarentur ct buliant in oleo et locus inungatur aut cu tota fub ftantia et cera et oleo fiat unguentu et pof funt fieri empFa et et multa con fimilia iuxta arbitriu operatis et etia aque TtliToais uefticetur et fluat aquofitas et fa guis bonum e quia materia euacuat .fi au tem ex bis morpbea no curetur curetur cu ra lepre .Et ita c intelligendu de omni in fedtionc qm. in. lepra magis traeffauimus particulariter. b£c aut et in multis fimilir bus multu breuiter tradtamus et io ad co plementu recurramus qd c in capitulo de CLARIFICATIO .IntclliV gendu q? in morpbea ficut dicutfapientes non competit flcbotbomia et uctu e qm ipfi non ponebat nifi duas fpeties et qurli bet erat de ca frigida .Poffumus etia dice re q? in aliqua fpetie ficut e in lepra no co petit flebotbomia et potiffime qn egritu do c confirmata quia materia traheret ab exterius ad interiora . Attame fi nos po/ namus morpbea de fanguine feu rubors tunc in principio competit flebotbomia. Si aut ponamus morpbea de colera et cor pus fit plectoricu a principio pot compete re flebotbomia .Nec uidetur qredere ra/ tio qua ponit Auicj.et quida fequaccs ei' us q? ubi eff fanguis malus multus et pau cus bonus flebotbomia bonu rapit et ma lii dimittit.tunc ponamus fanguine putre Fieri intra uafa ficut i finoebo et none plus c de faguine malo q de bono et tn fit fle botbomia nec ualct ro quia natura retinet boriu quia mdigcteo et dimittit abire ma lu ficut uidemus in farmada cu fuperflutt qz ultimo euacuat fanguine.bene igitpot competere flebotbomia in morpbea a pn cipio fanguine dominate aut corpore ple t ca immediata in morpbea e error uirtutLs digeftiue tertie quia morbus cutis c& antecedens pot ec error aliaru digeftiua ru et potiffime epatis materia corruptam generantis qua expulfa ad cute uirtus dige ftiue tertie affimilare non pot* et ideo no errat expulfiua nifi g accidens.eo q? v;rt9 expulfiua inter mittit ad exteriora et tiirtus cutis expulfiua debilis a fe expellere non poteft.digeffiua ergo errat gfe et ex pulfiua per accidens. Tertio notandum cu naturalia perfere fe babent et no na turalia perfere aminiftratur circa bu.qua tuor funt obedictes tanq n5 peccantes nec qtitatme nec qUtattue fed ordine turbato cu funt peccantes qualitatiue et qtitatiue tunc funt mobedientes.Qua igitur ratioc flegma et melancolia cu non funt fub na turali difpofitfone funt inobedientes et ge nerant morpbea. ita fanguis et colcra met ficut etia caufant lepram quod fortius cft Quirto aduertedu q> icffericia defedat tota cute et in morpbea no fed e defeda/ tio maculofa cuius ro eft .qm in idlerida materia no e ita malidofa nec ita corrup/ ta et 10 omnes partes cutis rccipiut ipfam cqualiter .In morpbea aut e mag| corrup ta et 16 omnes partes cutis fortiores expel lunt ipfa a fe et debiliores reripmt eam Quinto intelligendu q? morpbea qto plures partes occupat tanto difficilius cura tur cp materia maior et uirtus in idropifi in qua totu corpus inflatur fa/ cilior c curatio a principio § in illa in qua totu corpus no inflatur g tato qz due fut fpeties et ex alia r alia materia ficut c tim paniteset afclites.In morpbea aut e eade materia in parte et m toto Sexto aduer tefidu5 q? materia m orphee adbuc exffifc te in ueais poteft bene Fieri flebotbomia fcd poftq notabiliter e extra no competit gtu 6 ex boc ut dicfbu e i fententia. Sep timo notandu q>.a principio morpbee po teft dari mcrdtcina fortis debilis itaq> fit fortis in fe fed 9 detur irt parua cjtitate q licet morbus fit cronicus qtu’ ex boc debilis medicina debet dari utroqj mo ta men fi egritudo effet confirmata periculu tlfet et ideo pro acuta reputat quo ad for titudmem medicine fed non quo ad qti/ tatem iuxta illud Ipo.ad ultimas egntu/ drnes ultime cure zc * Defcabic Cabies e mfedho cutis aliquando fquamofa pruriginofa aliquado fic ca aliquando bumtda aliquado fa mofa ut plurimu in extremitatibus aliqri magna parte corporis corrupens. C A V S A »Caufa buius paffionis funt bumoref corrupti in epate gen erati qui couerfi in fu riofitate et uapere a uirtute regitiua 1 ccr/ poris fuperficie expeliutur.vnfi uapor fu erit muitu fubtilis euaporat infenfibiliter* S» aut fuerit no in tata fubtilitate et pori Fuerint denficcuertutur in fudorem*fi au tc groili generat fcabies.Si mediocres ge/ nerat pruritus et fm maiore uel corruptione generanf infedliones diucrfe Sudor igit grauatiuus grauts odoris ante/ cedit et & corruptio augmentet catur pru ritus .et fi plus fortificet generat fcabies 2 fi plus fcabies feda. et fi plus emperigo et ferpigo ubi e maior aduftio et no c ibi fa nies et fi plus morpbea.deinde lepra. Len tigines igit ct pani et alie infectiones m? te generatur ex fuperfluitatibus ad cutem delegatis qm materia e multa et uirtus ex pulfiua cutis e debi ts remanet iux cutim et fariut diuerfa genera infectionufm di neriitate bu-peccatis. Scabiei igitur funt q tuor fpcries»f*ex fasuine colera et meiaco Ka et flegmate falfo. aduritor aut fangufe qn in cibis et potibus fpes aromatice in q titate nimia ajponutur .et ita de aliis bu. ficut e piper et aleu et umu puru et ftare i fole et labor fatigatorius .et ita de aliis q adurunt faguine et bu. SIGMA. Si fca bies fuerit ex fanguine tuc locus uergit ad rubori cu bumiditate et pruritu magno 2 delectatione magna in pruritu licet i fine fit dolor. Si aut fuerit de flegmate funt ibi fquame et fanics et pruritus uebemenf et delectatio'm fcalpendo fed in fme c uc bemens dolor. Si aut frieritde melancolia locus totus in circuitu uergit ad nigredme et pullule et fcabies fut ficce cu modica fa meet uirulctia.Siaut fuerit d colera locus uergit addtrimtatc cu magno pruritu et ficatate et fi liaris. PRON OSTIC A TIO. Scabies in decrepitis e diffidi aut impoffibilis curationis.fuffirit eni blandi n et cybono regimie inducat. Scabies fe da ulcerofa fetida multas ptes corpis occu pa» mala radice et afproximatuai ma lasegiitudineset e difficilis curatiois ual de.Et fi fuerit parua modica pte corporif ocrupas no anguftiofa no fomnu auferens e facilis curationis et i contrario contrarie CVRATIO-Si fuerit ex faguine fi/ at flebotbomia et mudificetur corpus cu mana Cdlfiafi.et tamarin.pcedete ufu oxi 3accari et firupo de fumo terre et firupo ct borra.Si aut fuerit de colera ct corpus eft pledloricu fiat flebotbomia deinde utatur firupo acetofo ct uiolato et de fumo terre ct purgetur cu miroba.citn.et indis et caf fiafi.paratis ficut dccet-et fi fuerit forti fca bies et no curetur purget cu elio de luco ro.et trifera farrace.et ieraruft. Si aut fuc rit de flegmate et corpus eft pledloricu et uirtus fortis fiat flebotbomia. deide utaS copofita et firupo de fu. terre. Ddnde purgetur cu miroba. et indis et p buc modu. IJ/ • fl°ru bonmiol.folliculoru fene epitbum liqui* munde unarii turbit decoctio cu$ fero caprino et in decoctione teperentur corti ccs mirobalani Kebuli tur lento igne ct coletur et detur in auro/ ra ufqj ad hb.S» Et fi fortius purgare uolu mus tunc .f$*.aloe agarirf turbit an.3.11* ct*S*puipc coloquintide grana, vi.folioru mente folioru abfwtbii an.5. fmr fticis anifi bdellii an.&i.conficantur cuj oximeile fquillitico et fiant pilluie et dea tur in fero ftomaco uacuo poft. vii. dies fue confectionis. Si fortius purgare uolumus purgemus fic.§Mercpi. 3.1'u.crulc mafticis an.B.i.mif ccantur etfiat pilluie* Si aut fuerit mclaa colia utatur oximelle diure.et fqlhtico et firupo de fumo terre an.lib.$* mifceatur et materia digefta tuc purgetur cu miroba lanis indis bellirteis ct embli.et epithimo paratis ficut dcq. Et fortius ra»diarcnc icraruf. aii.$.iu.Iapidis a lias lapi.ar.nonics abluti anifi an.3d.m1f/ ccatur et fiat pilluie. Corge aut mudifica to fiat tufa ct tue fi fuent materia ca.po/ natur ifta in ftufa.&.Flc;* borra.uiola.nc nufctj epitb;. camoilf. meliloti fumiterre andib* $.mifceatur ct cxcuti a ftufa detur 1 ubee trocif.j.ii. et dcide inugafur cu ifto unguet0 fy>ungueti citri.hb.S• 1 itargi u*fulfuris.$*m.rnifceatur cu firupo de fu. terre ct inungatur .Si aut ca fuerit ffa po natur(n ftufa qdicfta funtctplus.f. fcabi ofe lapacii acuti anifi an.hb.i. et exeunti a ftufa qlibtt uice detur aurea alex.3.S* drj de ungatur cu ifto ci trini un igeti fufei ungeti ad fcabie an.lib. 5. calcis cxricftc cofi ciatur cu firupo de fu .terre ct mifccantur Materialia ualentia ad omnej fcafoc fm tn plus et minus funt ifta fucus borragi.fucus Fumitcrre fucus fcabiore fu/ ens lapacii acuti fucus enulc capane fucus rafaai ct fquillc ct fide ct radices iftaru ct flores et foUa fuligo aloe litargirum catW mia panfiligos cerufa calx Iota fuIFur cxtl dium utcrcf elleborus tartaru ofeu atiquu afljngia antiqua acetum argentu uiuu; ex tindlus oleu de funapio artftologia fal ar. flos eris et radix cucu.afimnt* Valet eria$ balneu aque marine fulfuree et aluminofe fiue fuerint naturalia fiuc artificialia. Acci pe igitur unum ex illis aut multa etmifte antur cum oleo rofaut cum oleo nucum aut cum butiro aut oleo fifammo aut cuj afliingia aut eu aceto et cera et fiat uel ole um uti unguentu. Si autem aliquis fuerit debilitatus nimis* fucum radi.enulc ea pane alfungic porcine re.mifccantur lento igne .vei illud.5^.fuliginis olei ro. fadH cum oleo nucum mifceantur et fiat unge tu. Vel illud qd non folu ualet in fcabie fcd in ulceribus fcabiofis et faniofis fraudu lentis eris ulli litargi. climie argenti marcafite cerufe balaullic a luminis farcocolle corttcu tburis panisfili ginis an.^.S*conficiatur eu fece olei anriq et cera q? fufficit et fiat unguentu. Illud ctia ualet in cancrenis ficut didlu e fupe/ rius .In fortibus aut corpore mundificato ellebori albi recetCucontudatur f ortiter et eu affungia porcina re. mifceai tur et fiat unguentu ad omne fcabie anti qua delet ctia malum mortuum. De fcabie ficca eu ulcere et fquamls ita q> udetur mtbru ccntrabi et indurari et de turpari et de pruritu. Sta frequeter uentut in manibus et io in corpe mundibcato et bona dt ctafufpofita madefiat manus cottt dic In aqua decodlionts malae bifmaluc. palee ordei et aucne .deinde inungatur eu affungia porcina rc.ucl gallinacea re. Vel fiat illud unguentum.5*. fuci apii fuci fo liorum lilii fuci papa, albi aque ro.an.^.t., aceri S»aloes.5.m.olei fifamini et ce ra q> fuffiat et fiat unguentu* Inungatur ctia locus pruriginofus. Veliftudmfca bie ara.infufcp femi. ttwluc aloe farcocol* an.5. i.conficiatur cu alTungia porcina rc-uf cu; gallinacea uel oleo fifammo uel oleo amig da.dul.et cera 9 fuffidt et fiat unguentu; De malo mortuo tibiarum Alu mortuum c queda fpes fcabf ei que oritur ex mclacolta naturali aduila et ex amixtione flegmatis falfi cu liuore et nigredine et pullulis cru< ftofis magnis fedis fme fanie cu erug.ne c t cu quada mfenfibilitate ct cum turpi afpe ftu in coxis ct tibiis Frequentius eucnies. CAVS A autem buius fcabiei cfl multa comeflto dboru melancoliccru ojpilatio fplenis et retentio menflruorum et emor roidaru pretcrconfuetudin£ et fimilia.Di geratur igitur materia imprimis dicu >n feniculi petrofilii brufei fparagi gra mmi? corticu capparj fraxini tamaiin.an* et temperentur in ace to albo per die et nodle borragi. fcabiofe fumitre Upacii acuti buglof. mei lirf .utriufqj fticados an.Ub.5» folliculoru fere epitbimi polipodii antbos floru bor/ ra • utolaru an.^. iii.anifi.^. 5 ♦ mellis ro. pa nis 5uccari afi.ib.i.fiat firupus. Materia digcfta purgetur cu ieraruf. aut cum iera/ logo.aut tbeodoriton emperiflon et do§ fit mxta conuenientia particulariu tres enf 5. poffunt dari fine periculo corpore ,purga gato • Stupbetur multis diebus flomaco tiacuo et in flupba ponatur ea que ponun tur in firupo et ii exitu a dupba qualibet tncc accipiat auree alex.tiriace an.d.f.cum uino deccxfKonis fumitcrre. In muliere aut detur aurea alex.fola et poflea fiat un ruent u et ungueta q fuperius dic&a funt. Vel illud, rafani fpatule fetida ari flologie cucu.afmini borra.fumiterre fca' biofe lapaai acuti an.quarta.i.utriufcg el/ lebori' fulfurts uiui'calcis uiuc an •ytuargi ti uiui extincfli an*5*u*tunc ta cu prcdidlif fucis ct oleo nucu z cera ia corporentur et Fiat unguentu. Et aduert£ duj c 9 fi uenerit ex reumate uel fcrophu lis uel gUnduF uci fpiene uel mcnftruis u£ emorroidibus tunc illa priusdebcnt cura/ riet potiftime fplen. Capfculum.xxifu.de pullulis* V(Iule funt queda uefticule parue ad modu granoru milii uel grano rum ficus ficuafordities fudoris et poffunt uocari in aulgari prouincialiubrol badura. C AVS A. Quadoqj prouenf ur t ifta ab exterioribus ficut a cafu jxufli One labore et excrciao et propter negUge tta abluendi ct mundificandi corpus et ue fles et propter unguenta ct alia fortia que corpori applicantur .ficut cfl tapfia uiride eris ct alia cofimilia. Si ab interioribus b° eritjp )ter babundaria bumcp et mala q btate eoru .quire ueniunt frequenter poft fomnu et fudore cum prur:tu.ita 9 aiiqn funt de fanguine aliquado de colcra aliqit de fiegmate falfo.aliquando de meiacolia SIGN A. Si aut uenerit a cais exteriori bus mdicio patientis cognofcitur. Si ab i ferioribus et fuetic de (anguine coler eru beus cu pruritu et calore et dolor .Si ex co lera tunc e ritrinitas et pueftura ct acume* fi ex flegmate albedo et fquame et pruri/ tus. fi cx mclancolia liuor nigredo et mo dica pudura. PRONOSTIC ATIO Omms die pullule fi negligantur et non tnudtf icetur in fcabtc couertutur .Et fi fu Ciit de ca ca .iterius i empetigine et ferpigf ne et alia mala accidentia.Si atic fuerit de ffate poli fcabie in fiftula couertunt.fi de melancolia ille fut duriores ad curandum et fi negligatur couertunt in cancru. CV R ATIO. Si fuerit cx fanguine fiat fler botbomia et mundif icetur corpus cucafli afitlula et tamarfo.et limitibus.Si ex cole ra et corpus eft plecRoricum fiat flcbotbo mia-Dcinde diger atur materia cu cara ct firupo uiolato* deinde purgetur 015 oxilaxatiuoet elccftuario de fuco io. uifqj compatit balt.ru et tnundlio cum popule on aut cum ungueto citrino acuato CU3 It targiro *St aut fuerit de flrgmate digera/ tur materia 013 oximeile diurctxo ct firu/ po de fumoterre et comporta, et purgetur cum icrapi.et ieraruf.St aut03 de melancolia purretur cum oximeile fql litico et firupo de borragf et fumoti rre ce purgetur cum dyafne et dgabor.teraruf* Iftis aut ambobus cSpetunt ftupbe et bal nea et 9 inungantur cum iftis unguenti» fufet unguenti ad fcabie an» l b • S * Ii targi ri • ii. tart ri • 5. ii. utrtufqf cl lebori uiui extinSi ab interioribus tuc aut ,p’jenit a fanguine adufto corrupto cutc ulcerate et rumpente aut ex colcra adufta «aut ex mtfia adufU aut ex uetofitate rupente aut tx calidi tat e folis aut ignis aut ex frigidate ulcerantes ifte folutiones pnt magis ajpcllari ulcus q rua ois folutio uirulenta faniofa forckta po tcft aipdlari ulcus fm Auic). Si aut ,pue niat abextcriohbus ficut a cafu percu(T6e et fifibus tuc fi e in carne ajpellamr plaga aut uulnus.fi in ofle fractura. St aut fuc/ rit in mufculis et ncruis cu re ccprimente contuffio appellatur .de notbus ago nulla e contentio .fed ad res reuertamur qz co/ plementu medicine rcru e noticia et non uocum ficut babetur.iii.de morbo. Spes ergo folutionis continuitatis §tu e de pre fenti fut quatuor.Eft em folutio continui tatis fimplex ftue deperd itionis fubftatic. Seda fpes e cum deperditionc fubftatie cj concavitas ajpellatur .Tertia fpes e uulnp jpFundu ita 9 fuperficies et co ftifuut tertia fpetig. Quarta aut fpes con tulTio afpellatur que proucmt cum corpus cum baculo aut lapide comprimitur ct co quaflatur ct flagellatur et talis folutio ao/ pellatur contulTto.Et curatio huius fpetiei dtfFe? tab omnibus alus fm Ga.tn de 'a. quoniam in omni fpetie uulneris copetut abOnfiuart mudtficafina.Sed in contuf/ tene a principio competunt putre facRma Nunc aut iRas fpettes aliquSdo eocomitS tur accidentia multa ficut e magnitudo z patuitas rotunditas triangulatio fordities lanies calor ct frigus caro addita uerruca a poRema fluxus fanguinis corrofio liuor et rubedo recctia et uctuRas et multa confimilia .IRa enim funt acci/ dentia et compofitiones et concomitantia ct non funt differentic conRitute q addi' te folutionc conftituant noua ficut declara uitnus .iii.de tnge.fa. Solutio igitur con tinoitatis fit in. cute i carne et mufculo ar teria uena neruo et corda et ligamento et panniculo et in oflibus et iuntRuris q dS/ locatio ajpcllatur et in membri»* principa f libus et non principalibus i quibus omni bus oport3 medicum elfe follicitum ct di uulnus eR magnum aut fi eR in fuperficie aut pcofundo .fi ccum deperditione fubRantie aut fine fi in me/ bro radicali aut fluente .fi in mc mbro pn cipali aut non principali, fi in membro fe fibili aut r aq uulnus ta gere no poffit et i omni magno uulnere c ingeniadu 9 illud qd colligitur mudifice tur ita 9 fit forame in parte inferiori aut mebru taliter fituetur 9 locus mudificet St aut uulnus fuerit magnu cu degditione fubftatie tuc no coiungatur labia infifta , mus 1 mundLficando uulnus et cauedo 9 bu.no poffmt fluere ad I0CU5 et alia omia q didla fut 9 corpus no fit plenu et fifia. et tuc detur abi q generat carne deperdi/ ta materialiter ficut fut galline ct perdices et agnus anualis et fifia .Materialia aute carne in uulnenbus effc&me geneiattf fut Cfta. f.aloes tbus radix arifto.es uftu catbf mia lota cerufa lota mura fandaraca farco colla crobus radix lilii farina crdei et fa/ baru et fifia. VT iftud accipe galbanu ct li qfiat in oleo mirtino.deinde ajponaf pa nus lineus antiquus mundus minutifllme tritus ct carpinatus et afpergatur puluere ohbani ct aloes et arifto.et fiat cmpfrn et deAjper apponatur . Cu aut caro uenit ad fuperfirie tunc induretur et ftet loco cutis et b° fit cu bis.f.mirra aloe ere ufto uitri olo ufto galla rt balauftia fangui. draco* dragan *ufto ct fumidus. Et e intelligedii 9 illud qd generat carn in uno membro non generat in alio qm queda funt mem bra bumida et queda ficca. Et uulnera q dam funt cu fordicie multa et queda cutn pauca .quare medicamina q funt tn pudi bundis debent cfle ficctfiGma ct i ocuf mi nus. Alia igitur funt q debentur ncruo z alia carni et alia arterie et ita de aliis quare reftaurator deb3cfle foliicitus in cognofce do complexionem membrorum et fenfu um et nobilitatem et materiam medica/ minum Et ita poteft eligere ex bis medi camlnibus que competunt ifti ct que ccm petunt illi et ita rato precedere debet et ni fi totum poftea experimeto probetur ora tiones funt retborus qui proportiones ba bent decorariffimas rei fubftantiatn no ta gentes» Si autem fuerit contuflio attrito feu flagellatio tunc fiat a principio flebo' tbomia dato 9 corpus non effet plenum deinde ajponatur frigida ftiptica defuper ut non fiat fluxus ad locum. Deinde fe/ ftinemus euacuarc ct abintus et ab extra quia cito fieret apoftema autfanies aut c5 cer aut fiftula. Ab intus igitur diffoluatur fic decoquatur centaurea maior ct coftus t firupo acetofo ct fumatur mane et fero, ab extra etiam ponatur lana fucida cum fari na ordei. Apponantur igitur calida refol u rntia et fubtiliantia .Fomentetur igitur locus cuaq dcco&ionis camomil.et filiu Et fi neceffartum fuerit ajponafttar,uento fe cum fcarificatione putrcfaCo igitur et corrupto remoto curentur ficut alia uulne ra curantur.Curatio igitur iflius fm Ga. ab aliis folutiombus continuitatis tfl diui fa .Si autem uulnus fuerit profundu3 po natur tenta ufep ad profundum ct mun/ dificetur cottidie bis aliter f iflulatur I0C9 Si autem uena aut arteria fuerit incifi et fluxus nimius diflrabatur cu fricatonibus ct ligaturis et fi milibus et tftud emplaflru defuper ponatur. Accipe aloes thus mina tum fangui. draconjp bolum arme.piiosle poris mmutiffimc contritos et confidant tfta cum albumine ouorum .et e ultimuj in iuuameta .Si aut uulnus uel punCura fuerit in ncruo tuc in pueris ct mulieribus ponatur minus fortia ficut e refina pix na ualis fordities alucaris apu fordities q ad' beret parietibus balneoru fed 9 fint ablu/ ta et mundificata cum lixiuio .et compo nantur cum fece olei antiqui et uino et fi at emplaftrum aut oleum aut unguetum Si autem fuerit in corporibus duris adda tur euforbium ftercus fulfur caldnatum calx extincfta afa opoponacuj ferapinumlac titimalli quoniam pundlu ra nerui duri ficciffimis indiget »et potifli me quando eft in profundo et ultimo fi/ at cauterium . Sufponimus enim 90x7 pus fit mundificatum cum flebotbomia et farmacia et abftinentia et fimilibus.ali/ ter de facili incurrut fpafmu aut apoftema et fimilia.Non fiat igitur particularia ni fi uniuerfalia precrffermt ficut crifteria etfi milia. Si aut fuerit apa in neruo 'tuc ualct orobus farina fabarii et ordei et 9 confiri antur cu aqua refolurionis ferapini et in fi ne abluantur cum uino cctfto .Si autc fu erit dillocatio 9 cognofdtur 9 eft ibi ele/ uatio aut profunditas et quia moueri non poteft et quia differt a fuo fimili quoniam ti ad omnes partes poffet moueri nulla eft diflocatio. raro accidit fimplex fingularis quin fit ibi uulntis aut Pratura aut attri/ tio aut apoftema aut putrefacio ct fimi/ lia et tunc curatio debet eflfe compofita.alt quando enim eft tantus dolor 9 reponere non audemus in locum fuum .et ftamus tunc ufq> ad tres dies deinde os diflocatu reponatur in locum fuum et ponatur i p prio fitu et in reponendo aliquando audi tur fonus ct fomentetur cum uino pomi' co et ligetur -Si autem fuerit difiocato ex nimia bumiditate lubricante iudf uras tuc fiat cauterium ct emplaftrum(defuper ap/ ponatur qd fit ex galla et acatia et balati/ ftia et nuce riprctfi et gummi iuniperi et modico callo reo. Si autem fraCora fue' rit in offe raro accidit fme aliqua compoti tione quoniam ibi e aliquado attritio uul nus dentatioapoftemi fluxus humorum putredo et multa confimilia q omnia de bent diligenter confiderari .Hoc aute3 fa Co partes fraCure uniantur quia in pueri tia confolidantur .fed cum indurata funt na:ura generat in circuitu poru.Ponamus igil exepU gra 9 fit in tibia tuc debemus patienteimleCo ponere refupinu et exte dere tibia?ambas et equare et fraCa aliq/ tulu logiorc. Offa eni fraCa no debemus ommo unire qm feqretur dolor et fe. nec nimis prolongare qz feqretur claudicatio. Fiat ergo unitio mediocris et in uniendo reddatur pars pti et dens deti cauendo 9 de offe commuto nihil remaneat .nec re/ maneat ahq coceuiras 9 ibi generaret: pu tredo corr uoes totu mebru. Hoc faCo Ii gcf et ligametu fit de pano lineo mudo la to iux mebri et icipiat ligatio in medio fraCure et tbatur hinc inde p mo du crucj una ps 9 alia q1 optie flrigit loeu i pano feu ligatura non fit aliq raga et du ret (m 9 occupet aliqd de pte fana hinc inde.et fi fraCura fit magj ftricfta 1 pte fa na minus ut fuperfluitates poffint currere .et fit ligatura doloro fa ut fit firma et no tm 9 ex boc humo* p’cffint fluere ad locum* deinde omni dic tertia feu quarta remoueatur ad uidendu locum :et fi effet pruritus q? fomentaretur cum aqua calida donec incipiat rubefcere* Et fi indigeremus medicamine confolida tiu6 ponatur nux cipreffi cum uitello oui deinde ligetur et ponatur plumaccoli du plicati ut iigamentu fit fortius .deide affel lis aut ponatur tibia aut braebiu in uafe li gato ad modu nauicule ne propter alique motum repentinu frangatur qm inde dor micndo contingit fbmmare et a’iquando repente fe monere et tunc nifi membrum effet bene afpodiatu effet timendu de fra/ edura tibiaru.fupra lecdu fit corda pendes ut cu uult aliqua partem corporis moucre q? ibi fe aqpodiet et qdecdus fit perforat9 cum noluerit affellarc quia tunc effet peri culum magnum cu oporteat ipfu$ iacerc xi*diebus ct amplius* Detur cibus q gene rat porum ficuc ed uitulus latdans et affa ture frummtu coidum et faba f raeda et (i m lia.Sed quia ida condipant'oport3 alia amhtdrare.et ideoVoe accidentiu freque ter oportet multa facere contra naturam morbi-Operemur igitur iux natura mor bi et accidentiu et particulc patientis * Si aut ciTet f raedura cranei aut e cum uulner aut fme uulnere *et cum boc aut e cum le fione dure matris aut pie matris et cu boc aut ed concuffio aut incifio aut perforatio et cuj boc aut e magnum aut paruu et ita dc aliis differentiis accidentalibus*Et cog nofeitur occulta fratdura qz grauiter dor/ mit et grauiter egerit et grauiter mingit* et cum grauitate frangit auellana et cu gra uitate madicat crudam *et fi corda lire te neatur inter dentes et teneatur et percucia tur cum grauitate fudinet et femg fraedu ram cranei concomitatur fe.et naufea *et fi dura mater aut pia mater fuerit lefa tuc ed parafrenefis rubor faciei eduedio oculo rum debilitas totius uirtutis aialis* Impri mis igitur fiat potio que ualet ijn uulneri bus et plagis et f iftula ct confimilibus fy* agrimonie pmpmelle bedtonice berbene. centaurec maioris fticados faluie pilofelle trium confolidaru plantaginis fane mun/ de rubee ma.caulium rubeoru pedis colu bini gallitrici abfintbii tar.aceti ligue auis edere terre fragarie bugloffe gentiane .an» omnia ifta uel maior pars conterantur et buliant in uino albo et addatur modicum mellis ct potet cottidie .et fi febris e Ford accipiat in parua qtitate ct fi debilis i mag na quia mirabilia facit i omni uulnere feu ulcere fordido feu non fordido • Deinde afponatur iftud emplaftrum fupra crancu fractum et fupra pia matre et duram ma trem cu Icfe funt.ljz. picis liquide ccre ter bentine an.hb.Sdiquefiantfimul et infu * dantur in aceto et fortiter fimul malaxen. tur.fcdo iteru liquefiant etproiciantur in iadfc: mulieris aut uacce et malaxetur for t i ter .Tertio iteru liquefiant et proiciatur mfucco bedfcomce et malaxetur fortiter* Quarto itet u liquefiat et proiciatur in fu co cctaurce m lioris et malaxetur fortiter ct tunc accipiatur una pars et fupra craneu fradfum apponatur et noli reuelare nifi di lccffcis Emplaffrum magiftri Anfelmt ianuenfis quo folidatur cerebrum et ome uulnus capitis terbentine partes duas cere albe partem unam liquefiat ad ignc$ proice fuper colatorium et inferius fit ace tum in quo ifta cadant cum fuerit infri/ gidatum comprime bene de aceto . fecun do liquefiat ut fupra et cadat per colatori um fupra fucum herbarum bedtonice par tes duas uerbenepartem unam millefolii partem unam Incorpora cum fuco ut rrie Itus poteris. Iterum liquefiat et cadat ut fupra in lac mulieris uel uacce ita 9 lac co operiat totum .et incorpora ut melius po teris * Si non potes habere fucum babeas de pluribus et fiat ut fupra .Potes ponere lucidariam ct centauream et puluerem ce tauree .et potes ponere fupra empla&utn pannu perforatu in multis locis cum forfi cibus et fuper pannu empEm fubtiliter po net per uinu calidu tranfeat leuiter et poft tertiu diem amoueat • Si fetet fignu cure eft amoue et iterum repone eunde uel de recenti et quia iftud opus c difficile et pe/ riculofum et ,plixu et maiori folemnitate indiget .ideo reffouratoribus derelinquo* CLARIFICATlO.Intelligenduj circa materias pcedentes q in fracfluris co petit fubtilis dieta et fometationes f$ die/ ta fubtilis e duplex, f. fubtilis in paftu fi/ cut olera et pulE. fubtilis etiam roe paruc § titatis ficut fant aflature frumetu ccxflum tn datur i parua qticate. io audio.fi dicat q fubtilis dieta copetit ueru e qtu ad qti/ tate qtii qtu ad qualitate in fracfhiris cot petunt groffa et ea q generat cbimu grof/ fu et uifcofu.Subdlis autem in paftu com petit per accides ut qs eft conftipatus aut qz non pot digerere groffa roe ocii et qui etis. et propter boc etia groffa competunt in parua qti tate. Sedo notandu q mem broru licet ab utero queda reftaurentur fi ent caro et queda no ficut alia* Et tn poft uteru utrobiqs deficit agens et materia qz poft uteru nec matrix nec didimi nec fe/ men necfanguis mcftruus • Dico q caro e ficut fuperf luitas et qz fuperflua pnt re/ ftaurari ficut apparet in caudis fMlionu i& pnt ;reftaurari et CU3 boc faguis inuenitur fufficienter in corpore et qz raro ex fagui ne et ibi fanguis et bic faguis et io reftau/ rari pot.Seme aut no fic inuenitur qz fal/ tim in uiris deficit locus generationis q3 £ matrix et in mulieribus deficit feme vi rt. Et quia radicalia loquedo medirinalif no inueniutur cu omnibus conditionibus poft uteru qz ex feminibus generant ideo in etate puerili fi difeontinuetur bene uni untur fed fi fubftatia deperdatur nunq et tn ctia qz radicalia ut funt fe* et fic pter principalia et nobilia fi cora fubfta tu degdatur eoru neceflitate et ao bilitate anteq ccnt reftaurata pus cCt morf Si aut alia cu funt frigida et fic. defiat at tra&uu q uiget g calidu et difleminatiua q requirit poros largos. et digeftiua <5 ui/ get per calidam et bu.et ita non fit reftau ratio et ita omnia dcficiut eis fcd raro ba bet omnia, eft enim calida et bu. et ita ni bd fibi dcficit.quare omni tempore reftaurari.et forte etias dato 9 effct ex fe nibus primis §m coditiones datas. Tec tio notandu q? membrop qda funt humi da bumiditate naturali, et queda accidcta U .tunc fi uulnus in mcbro bumido natu taliter faciliter curatur q in ficco. fed i bu mido accidentaliter tardius .ficut in idro pifi .Facilius igitur curant uulnerain me bro bumido naturaliter q in ficco propter copia nutrimenti. Quarto debemus ad uertere 9 in folutfone continuitatis paula tina ficut fi aliquis continue pangeret ma ior c dolor q fi fieret fubito ctia fi totum mebru truncaretur .et ratio e cp §m Ga lie.de morbo in folutfone cotinuitat) no c dolor nifi in fieri et qn fit fubito dto tran fit illud fieri.et io no e dolor qtu e ex illo fed i illis q fiut paulatie et cotinuatur con tinuc e f ieri et a&o et paiTio et io maior dolor. Capitulu de fluxu fangainis imoderato • Luxus fagaims imoderatus uenit aliquando ,ppter uulnus et fifia ex trinfeca licet fit dicffcu tn breutf tra feamus. Aliqn fluxus faguims e modera tur ita 9 fufficit digitu apponere uE panu lincu intidlu in aq fra aut i aceto et aqua f f a uE i aq ro. aut ftufpe canapine intidbe in aiburme ouou aut rafura pani linei aut tela aranea aut mica panis.aliqn tn uulnq e magnu autqz uena magna et arterie tn cifc (ut ut di&u e et tuc tencatar ibi digi tus aut panus lineus tntincfhis in aqua fri gida.ant obduretur aliquo ingenio di fi e de arte ria fanguis e fubtiiis ct clarus et uenit falci tudo ct cum impetu modo fuperius tno/ do infeiius modo dextrorfum modo fmi ftrorfum. in ucna non fic eft groflus. Ap ponatur igitur medicameqd dicftum c.f* de aloe thure ct maftice ct fangutne draco pis ct bolo ar.ct pilis leporinis miuutffi/ me tritis et conficiantur cum albumine o uorum et d:fuper a{p )natur ct in fecuda afpofitione non remoueatur primu q* tiv mendu effet de apertone et fi fiat fiat pau latine ct cum cautela .Si autem no poffet relringi fic cauterietur locus 013 fe ro ig' nito et fi timeat ignem patiens cauteriat cum mi- ra aloe et attra nento et calce uiua et fanguine draconis.de aliis aut fluxibus fanguinis loquemur in capitulis fuis. In cibus temperatus fit ut caro agni annualis que generat carne materiali ter ut di un gues cadant inungantur cum oleo et aleis aut cum fulfure arfenico et aceto .Et fi ex attritione fanguis niger mortificatus fue rit fuotus unguem perforetur fuauitcr cu? acu et permittatur fanguis fluere * deinde fomentetur cum utno albo et claro .Et fi in unguibus fuerit atbedo enormis macii lofa liniatur cum nuce ripredi et farina lu pinorum et aceto . Et fi edet citrinitas fi at cu; aceto et oleo de eruca. C L ARI FIC AT IO . Intelligendum cp ungues fiunt ex fuperflmtatibus cordis et ideo un gues funt quafi emandfcuoriu cordis et ni b dominus in panaricio conetun'; regeuffi/ ua ficut in aliis apoftematibus et plus .qa funt in loco multum fen Tibili et ideo e ibi magnus dolor, quare ctia no folii frigida copetut f3 etia narcotica, nec materia e ita ucnenofa licet calida, mu.tu tn competunt repercudiuadicet igit uergat ad Iiuore ucl ad uirore et ad nigredinem plus tn fit b* ex difpofitione lociq ex malicia materie* quantus igitur eft de natura panaricii ma terianon eft ita adufta quin, repcrcudiua podmt competere nec quia emuncffcuori/ um quia tanta eft diftantia ufque. ad cor tp materia poteft e(Te confupta cuaporata expulfa et ita qp nocumentum non ueni/ ret ad cor .non eft igitur dema licia materie in tantu quin a principiopof fit competere flebotbomia de parte ojpo fita et quin repercuffiua apponantur, ueru eft boc q> cum male regitur efficitur uiru lentfa et tunc timendum e de digiti amif fione. Secundo intelligendum cp det es et offa funt ex fumis offium non qu 3 ad materiam prima radicalem fedfimilitudi narie quia generatur ex materia groffa ter rea.(f Iuxta boc fciendu cp ungues gene 1 rantur in extremitatibus manuu cp ibi uene et arterie terminStur et fic fue in extremitatibus in quibufda loco armo rum ut in auibus et in hominibus ut pof fmt fe fcalpere et minuta poffint capere et Ut digiti fmt fortiores et ideo quando un gues funt groffi et rudes hominem rudej et indigeftu3fignat quonia bumores grof fi in corporibus eorum babudant ct & fint fubriles contrarium figmficabut. Dc incendio ignis et aque calide Orpas humanum aduritur et cor buritur aliquado cum igne aliqua do cu oleo ferueti .aliquado cum aqua bulienti et ita de aliis. Dieta igieTit? fubrilis et fiat flebotbomia fi conueniut.deinde inungatur cu frigidis fi . cut c unguentum populeon aut unguentuj citrinum qm aliquando no funt ueftuce a liquido funt .aliquado fut cu uulnere .ali quado no .et quado non eft uulnus pona tur frigida et bumida et quado e uulnus ponantur frigida et ficca. Materialia aut iftorum poffunt effe bombix ftujpa cana pina pannus lineus lana abluta pannus de fcrico et fimilia 043 intingutur in liquidis et ifta funt buiurmoi aqua f rigida acetum aqua ro. oleum ro. fucus femperutue ct la/ iftuce et endiiuc ct plantaginis ct portui» femen nvrticerfifa bolus ar.amolea catti pbora albumen oaorum et fimilia. Intin gatur pannus in uno ex iftis aut m pluri/ tus et defuper ajpo natur et frequenter ui nouetur. CLARIFICATIO. Cie ca iftam materiam e q> cuj aliquis combuffit fibi digitum cum cader dela et fimilibus tunc docuit q? fi dig 'tus ponatur in aqua frigida quia tunc dolor augmentatur quia partes adu fte retinentur et fi ponatur ad ignem tem perate fedatur paulatine dolor qm partes ignee exalant.Ex bis poffumus elicere cau telam ita cp populeon et alia frigida nort ajponantur acftu frigida fcd tepida et tuc frigida fmt anedina* Anodina aute funt illa que fume mitigant dolo:em .et ideo taba funt iuuat ua quia ratione fue aclua lis caLdttaris refoluut ct ratione fue u rtu tis alterant et ita remouent igneitatem* Secundo mtelligcndu qp calidu babj trt plicem effctflum cum enim ag t tempera te calefaciendo digerendo tunc dealbat et fi ulterius augmetetur et fortificetur et ad uratur tunc mcrtLficat et denigrat et fi ul terius fortificetur tunc indnerado dealbat Tertio notandumq? licetoleum no co peteret in antrace cp inflamarerur ex hoc ga abintus calor afficitur et nihilominus in combuftione poffunt competere potif/ fime rofatu et non infiamaretur quia talif ignis uolatilis e ct ab extra quafi. Quar/ to aduertendum quonia3 calida bene nof funt competere poti (Time quiado locus« ulceratus.et ideo calx abluta cu aquis mul( J tis frigidis et dulcibus et poflea mixta 013 1 .oleo ro.ualct» De ragadiis et ulceribus manuu et pedu. - Lcera et fiffure aliquado ueniut i extremitatibus ex nimia frigidi tate uel aliqua attritione uF ex fo/ tularfbus et fimilibus et de facili curant cu tmgueto fufeo et citrmo et 013 «ffug.is et iqua calida. Si aute$ fuerit ab interioribus aut ex colera aduda uel melancolia tunc oportet mundifurare corpus et dietam co gruam ordinare. Hoc fadlo ad particula ria ueniamus ex quacucg ca fuerint. Fiat igitur fomentationes cum aqua calida fre quenter et multis uicibus .Materialia aut unguentorum funt medulla uituli et ccr/ ui atfungia galline porci anfcrisarietma ce rufa abluta litargiri catbimia lota corticis maiigranati fumac acatia oleu ro.dragan* gumi ara.infuforu oleum fifaminu oleu3 amig.dul.fepum ircinum liquefadlu cera alba ct fucus liquiritie et fimilia. CL A RIFIC ATIO .Inteiligendum qp aca/ tia e frigida et ficca et c multum conftri dHua et conglutinatiua et deficcariua» et ideo fi ragadie fuerint cu calore multu ua let quia infrigidat et ita ualet contra acci/ dens ct deficcac et congludKnat et ita ua / Ict contra ulcus »Si autem ifte fiflure eent cu magna frigiditate tuc per fe no compc teret nifi cu aliis poncrctur.et ita diuerfis modis utrobiq? poteft poni. Secundo no tandum qp melacolia de fe non ulcerat cp no penetrat nec feparat nec roe fue fubfta rie nec ratione qualitatum fed per accides quia aduritur aut quia comprimit et exte dit aut priuat oppilando .quare in talibus multum confert ipfum euacuare cum tbi mo et fero caprino. Poto queritur de un guibus utru fmt ex materia offium quod uidetur per Auicj» Contrarium tame fic probatur» Offa funt orta ex fpermate qua rc fi deperdantur non reftaurantur.fed un gues deperditi reftaurantur ergo nonerut ex fpermate. Dico qp efle ex materia offi um triplex e uel effe cx cade; materia ex qua offa.uel effe ex fuperf luo nutrimento oflium .uel effe ex confimili ct uniformi nutrimento.f.groffo ex quo offa nutriun tur .Ifto ulrimo mo dicit Auicj* ungues et dentes effe ex materia offium fi deper/ datur bcnereftauratur uf regeneratur» Ite rB3 queritur fi ungues babcaftt aliquod.re gitnen uideturq> fic» quoniam omne qct augmentatur ct nutritur habet uirtute$ g’ quam attrahit nutrimentum ungues fune bumfmodL quar zc»Contrarium habetur a Galie.in tegni quod concedo» Ad argu mentum dicendum qp augmetari dicitur tripliciter fm.f.longu latu et profudu frrt f.trina dimenfionem et quod fic augmen uirtutem regentem» ungue* non augmentantur nili §m longum unde ell ibi augmentu aggregationis ficut in a/ ceruo lapidum et ideo non exigitur qp fit ibi regimen. Item queritur quare ungues habent effe in extremitatibus. Item quar funt magis exterius q interius»Ite quare per ungues apprehendimus fubtilitate3 in genii uel groftitie ficut dicit • Ad primu queritu3 dico qp ungues in extremitatibus jpiit dicit Auicj.funt et collocantur in ex tremitaribus quatuor de caufis» vna eft ut fmt fortiores»fecunda ut ipfis medianti/ bus fabrilia ut pili fili et filia poffmt app bendi» tertia e ut cum ipfis poffmt fe bo/ mines fcalpere. quarta e ut (int defenfori um ficut patet in auibus. Ad aliud dico qp funt exterius quia pars exterior <: paffibilisq interior ideo magis indiguit ct fenforio aliquo . Ad tertium dico qp ung ues cantur a fupcrfluitatibus cordis et bu mores fubtiles caufa funt ingenii fubtilis et groffi humores caufa funt ingenii grof fi. vnde fi ungues fmt groffi fignant groff fos bumores.fi funt fubtiles fignificat fub tiies effe bumores.et ita per ungues ex co i fequenti apprehendimus alicuius ingeniuj die groffum uel fubtile. Si autem in ex/ tremitaribus et pedum potius c| niamartericibi exiitentes a corde ibi ter minantur ipfos ungues fiquidem generan tes • Confequenter queritur de panaricio quod eft apoftena accidens in ipfis ungui bus utrum debeat medicari ficut alia apo/ ftemata primo apponendo repercuffiua et fic deinceps. Ad boc refpodeo et dico 9 fic cum fit apoftema uaide caiidu inferens magnum dolore propter temperantia car nis que ibi cft quare magis fenfibilis cft . Quarto queritur quare epar et caro adaf ftione habeant dealbari quia dicit Auice* 9 calor agens in humidu ipfum denigrat agens in ficcum dealbat ergo cum caro fit hu.potius deberet denigrari a calido q de albari. Dico hic 9 ipfius ignis eft tffecftus .primus e dealbare, fecundus ure re. tertius incinerare. vnde dico 9 poRq caro decoquitur remanet alba. Ad argu / mentum dico 9 uet;um cft fi caiidu agat adurendo fed fi decoquendo dealbat* Ite qritur quod iftorum faciat maiorem im/ preffionem aut aqua calida aut ignis car/ bo 9 ignis carbo uidetur cum calidum ex iftens i grofla materia ut in fer ro uebemc tius imprimat fed carbo groffius eft q fit aqua calida ergo calor 1 igne magis et for tius imprimit q in aqua contrariu tam n patet. Dico hic 9 de imprcffione facfta a calido poffumus loqui dupliciter aut qua/ Itatiue et fic maior fit in igne .aut qtita/ tiue et fic maior fit ab aqua 9 fubtilior e e: fortius penetrat. Item queritur dc cu ra ct pi imo utru competat oleu ro. qd no uidetur 9 habet inf Ornare et ,ppterea no competit in membro crifipilato contrariu uidetur in littera .dico 9 competit. Ad argumentum dico 9 non c fimile .qa in erifipil. tj calor i adunatus vnde oleu$ ap pofitum magis inf lamaret fed a cobuftio ne calor i im reecff t ct ideo ibi non infla mat fed mitigat. Ite dicit . A.9 calx co petit contra 9 habet magis ulcetare no co petit ca!x e bmurmodi quare zc* Dico 9 calx dupliciter accipitur aut ,put non e cx timfta aut ,put c cxtintfta et abluta ct ifto ultimo modo competit mixta cum oleo no primo mo Quinto queritur de raga diis fiue fifluris et 9 primo fi certe agen/ tibus competat ablutio pedu cu aq calida et poft inungere ct indetur 9 fi c p auice. contrarm uiditur 9 nihil qd remollit ner uos copetit ablutio etinuncftio fut buiuf/ modi quare zc.Dico ad boc 9 inuncftio ct ablutio duobus modis confiderat.aut 3 tum ad modu et ficnon competit 9 re/ mollit neruos .aut qtu ad infrigidatione aut f rigiditate aeris et fic competit 9 ab lutio pedum cu aq calida trahit et fpiritus ad extremitates et poftmodu cu$ unguentis ojpilatur calor naturalis ifiteriqi ct /i: prohibetur introitus ipfius aeris frigi di. Item qritur de ftupore pedum fatfto a fr.giditate fi competat ablutio cum aq frigida uel ca. dic 9 com/ctit in aq frigi da ablutio .fi natura fuerat fortis eo 9 ca lor naturalis interius confortatur et cofor tatu humorem congelatu dilToluit .ficut patet in frudtibus congelatis q pofiti in a qua frigida degelantur roe predicfta fed in aqua calida pofiti illa caliditas naturaf ex alaret quare zc • Ite qritur fi ignis nocet in ftupore manuu ct pedum 9 uidetur 9 debeat muate 9 cura fit per ccntrariu. di co 9 ignis noceret 9 humore diflolucret et maiore dolore faceret 9 fri giditas intenderetur ficut pat$ m deccgela tione gelu uel n uis et io melius e 9 a lori ge paulatim mebra a ftupido fi*0 calefiat ut fic paulatim et non fubito illi hu.conge Uti d; Abluat et calefiat • Ite qritur qbus copetat in eftate ablutio rrunuu et pedum cu aq fra .dico 9 habentibus rara habitu dine competit abluere cu aq fra ut calor i tenus includatur et retinet qdqde fati* a calore extraneo exalat. habentibus ucro fpiffa habitudine et compacfta copetit ab luere cu calida ut fic calor inclufus exalet z euaporec. Sed tuc qritur qre fi aliqs adu ratur competit calefacftio mebri adufti 9 no uidet 9 qd e ca doloris no e cura ciuf de cotrariu p$ g uulgares. dico 9 copetit calcfatffio 9 calore fiue cutis indurata c «et calor faciens dolorem tndufus eff z g calefadfone cutis rarefit et fic calor cutis exalat. Vnde pet dici et me Ilus q? attrahit tanq a fuo fimili. Vltimo queritur de ragadus quo a frigido habeat generari et uidetur q> no qz nihil qd babj conftringcre habet facere folutione conti' nuitatis fras c buiufmoi ergo zc- Contra riu tn nonit uiaticus. Dico qp fras habet duos e rfedtus inducere, vnus e reftringere partes intermedias et quo ad boc no faat ragadias fiue folutione continuitatis.ct ita alia uia facit folutione cotinuitatis fiue ra gadias f m circumferentia ue; fus centtu co primendo. Opitulu.xxx.de iter agentibus • Ntelligcndu qp quicunqj e Fadturuf longas itinerationes aut trafire ma / ria aut ire ad bella aut qcuq? mo fe debeat exercere in motibus uiolentis ago/ mfticis ficut fut motus bellicoQ debet le p mo purgare et corpus mudificar cu flebo thoia et farmacia ct balneis et abftincntia et fifibus ut exerciciu inueniat ipm mun du afr timedu c de fe.de apate de nimio Fluxu de ruptura ucne. Sedo debet fibi p munire cu his q aeri et fiti et accidetibus repugnat. In tpe eni calido et in regione calida fitis homine multu aggrauat. Fiat igitur pillule quas tenet fublmgua.EJ/. fu ' a uue acerbe fuci acetofe fuci maligranati fuci fumitatu papa.albi fuci portula, an», lib.S.mifceatur et ponatur in uafe donec faciat refidetia et tuc aqua aq fugnatat po natur ad parte et qd refidet conficiat cu$ modico de 3UCcaro ad folc uel fupra cine» res calidos et fiant pillule et teneatur fub kngua et alia pars liqda firupet cu 3Uccaro et in tpe magni eftus cu aq fra forbeat.uf pot uti iftis ef iis.IJ/.diadraga.ffi diapap. 3ucca.ro.3ucca.uiol.triafandaf S.mifceatur et fiant pillule tales.IJ/.qtuor fe.frigi*munda.fe.papa. albi fud liquirit} draga.infufi fe.portula.an. conficiatur cu firupo nenafari.et fiant pvllule. utatur cti5, firupo Limonu cu aq fra aut cu firupo ne/, nufarmo aut uiola.aut ro. aut acetofis aut firupo ribes fi ribcs inueniatur tn regione illa ficut inuemtur in regione acon.aut fi> rupo fa de citragulis et ita de alas fru dlibus acetofis aromatic). Illud aut qd fu me fedat fitim 6 qp accipiat aqua fontj fri 1 gida et ponatur ibi paru aceti mundi clarij aut ninu malcru granatoruet 3uccaro et frum cu magnis bauftibus for beatur et qz pedtus et caput fupercalefiut* Tunc recipe oleu de faiiqbus oleu ncnufa» oleu ro.oleu depapa.olande mucillagine pfilii mifceantur et inungatur caput et pt dius aut cera alba noua malaxata in bis o Leis et fiat empFm pedtori aut fug partes anteriore capitis apponatur * Cooperiatur igitur caput et alia ficut decet. Si quis au tem itinerare debet in yrme per loca niuo fa uentofa tunc inungatur pedtus et ludtu re cum arogon et marciadon .et comedat afla cum forti aleata et uino puro .et uta' tur iftis cledluariis.f.diatrion pipet eo dia/ menta dantos cum mufeo pliris duplica/ tum cum mufeo diambra .et f milia aro matica calida.Et fi fit pauper quohb: ma ne tranfglutiat tria grana piperis integra, aut tria grana thuris .aut fex folia mente aut abfmtbii et odoret propter reuma lau tbus mafticc aut fiat pomii aut ponantur in aqua et recipiat fumum, aut fupra carbones. Et pelles fint uulpine et fi incedat peditando tunc de nodte ab/ luat pedes cum aqua faifa calida et teneat diu ibidem ct cum deficcati fuerint inuri gat pedes et iundturas et peritoneon cum mixturafadta d fepo ircino uaccino et af fungia gallinacea liqucfadta et modico o/ leo de caftoreo. Si autem nimis cenauerit incedat in craftmum paulatine et r.on co/ medat nifi crapula fit digefta. Si aute3 de mane cpulauerit euomatet dormiat mul tum .£i aute$ nimis potauerit et non pot dormire friccntur pedes et tefticuli le et aceto et fumat folia caulium aut trun cum.i. turdum quod uocatur magudrim aut fi iucrit equitado talis poteft melius dietam feruare.Nullo igitur mo/ do ftomaco ingurgiato audeat aliquis e balni u aque dulds ca. nec in toto nec i prte nec ablutio pedu3 competit iter age tibus qrh omnia iffa mollificant ncruos z ita impediunt motU5et preparat ut pedes recipiantfuperfluitates. fed ablutio pedu3 in aqua multu falfa bene competit et etia fi iuuenis carnofus fatigatus ex uia et labo re et calore in effate inueniat fiume mun du et claru fi proiceret fe in fiume et nata rct tunc infrigidaretur et mitigaretur fitis et fatigatio ct calor naturalis fortificaret ficut declarauimus.x. dc in ge.fa. Sedo notandum q cumalqus tranfiuit g loca niuofa aliquando patitur ftuporem in ex/ tremitatibus et quandam mfcnfibilitatcm et tunccauendu eft ne approximet fubito aque calide aut igni qm magnus dolor ca retur in radicibus unguium cu mala com plcxioequahf fiat diuerfa et caj huius cfte dimus in de malicia complexionis diuer/ k* Tunc igitur melius e ut ponatur in aq quafi frigida uel tepori uicina uel in fmu uel longe ab igne ut non fiat fubita tranf mutatio . Tertio notadu q> licet i eftate debeamus abluere manus i aqua frigida i yeme cu calida nihilominus bomines ra/ ri debent abluere cu aqua frigida et habe tes poros denfos cu calida . ExpUcit pri ma particula Incipit fecunda particula huius libri et co tinet.xxx. capitula Capitulumprimu de allopicia. (J Capitulum.ii.de cafu capillorom (f Capitulum.iii.de afperitate (JCapituIu3.v.decanideet ajpianatuca pillorum (f Capitulum.v.de furfuribus ( Capitulum.vi.de puftulis capitis (TCapitulum.vu.de fauo ( "Capitulum.viii.de tinca ( Xapitulum.ix.de pediculis ( Capitulum.x.de dolore capitis (JCapitulu.xi.de uertiginc et fcotomCa* (rCapituIum.xii. de litargia. (JCapitulum.xiu. de memoria corrupta (fCapitulum.xuii. de congelatione (JCapitulum.xv.de fomno innaturaii (jCapitulum.xvi. deftupore (JCapitulum.xvii.de uigiliis (f Capitulu.xviii.de mania et melacolia. (JCapitulu. xix»de amore q dicit bereos fCapitulum.xx.de ebrietate (jCapitulum.xxi.de frenefi (JCapitulum.xxii.de fternutatione (f Capitulum.xxiii.de incubo i V ; t ■: trCapitulum.xxiiii.de epilenfia CTCapitulum.xxiV.de apoplexia p (fCapitulum.xxvi.de paralifi (JCapitulum.xxvii.de fpafmo (JCapitulum*xxvui. de tremore (J Capitulum • xxix* de iecfticatione ([■Capitulum* xxx.de tortura Capitulum primum de attopicta Llopicia e cafns capilloru cu ulceri , busfme fquamis et furfuribus. CAVSA. Humores corrupti infe capilli quantu e in fe et ex parte fue ma tcrie funt frigidi et fica* et ideo dicebat Auicj-9 frigidius quod fit in corpore bu mano poft flegma funt capilli et ideo for te nullum animal nutritur cx eis.quatum eft igitur ex parte materie capillus c uapor frigidus et ficcus * Si ucro nos loquamur de complexione capillorum quatu e ex g te agentis tunc £m diuerfitatem coloris di uerfificant capilli et in multitudine et pau citate crifpitudine et colorationc multitudo capilloru fcu piloru atteftat fu pra caliditatem et paucitas fupra frigidita tc in quacunc| parte corporis fuerit fme in capite fiuc tn pedlore Que in ipocudriis et uentre feu inguine et ita de aliis.Coplexio igitur calida multiplicae et frigida mino/ rat et ficut diuerfificantur capilli ex parte complexionis ita ex parte etatis et elimat} In coplextone igitur melancolica uergunt capilli ad glaucedine * et in f legmatica ad albedinem feu flauedine* Et fi flegma fu erit putrefactu et fi colera dnctur uergunt ndritumtate-et fi fanguis ad rubedinem et fi temperies fuerit ad rufedinc.et fi fiat bumoru aduftio uergut ad fr cut c de ccpiexionibus ita de etatibus *qa in infantia uergunt ad fkued1ne3.de1.nde ad rufedinc deinde ad atrinitate deinde ad rubedine deinde ad nigredine deinde ad canitiem et ita de regionibus et cLma/ tibus -qm. Indi et etbiopes bnt nigros et crifpos et anglici .ec teotbonici flauos et planos et medii mediocriter * Et licet ca/ pilliet multitudo eoru atteftetur fupra ca liditatc taq fupra cam efficiente tn boc in natura fua no erut calidi qm glaci es a calido diffoluit et lateres aduruntur a calido et tn ifta funt frigida in fe et q ad materialia ita 6 de capillis .pj igitur cuius coplexionis fint in fc et q ad materialia et cuius fint quo ad efficientia* Socio note mus de caluirir. Caluicics queda 6 natura lis et queda acridentalis.Naturalis fit a ca lido exiftente licet eni ca. multiplicet capil los et plantas tri qn multu excedit totum deftruit ct corrupit-Ca. em cu excedit con fumlt buidu et confequeter bumidu cofu mit feipm.primo igitur deficit agens qct erat ca efficies capilloru.fcdo deficit mate ria cuper calidu fit confupta .tercio caltdu confiituit fibi herede, f. f rigidu. N uc »»ute f f m claudit poros et ita fi uapor aliquis ef fet non haberet exitu .Patet igit qp coleri ci de facili caiucfcut. pueri ct feres ena/ cbi et mulieres no caluefcut cu calidu non fit tm qp poffet materia cofumerc capille;: boc aut fit pottffimc in pte anteriori capi tis cu illa gs fit calidior et fubflatia cerebel laris fubtilior et fit ctia acraneo clongata fm. A.ui.debifto.aiahu.etiotalis calui/ cics no recipit curatione. Eft et alia caluici es accidentalis in qua fluunt capilli ficut i connalefcenribus et famelicis et incarccra tis ct in utentibus nimio coitu. In iftis e mm defiat materia et io cu ocio ct mub to nutrimeto ct balneis curantur necnon eria cadut capilli et generat caluicies £>pt bu.corruptione. ct dcifta caparti3 diCu c et partim dicetur. Tertio incelligendu cp materia antecedes capilloru funt bu* cj in epate generat .fed materia immediata a terria digeftiua qjcedit per qua fit cuapo ratio et fumoru cxpulfio .Et io iuxta boc inteLKgendu qp ex fugfluitatibus prime et fede digeftiue mebra aliq no generat ppl eoi u puritate licet aliq aidia generetur per uiaputrefaCionis .materialisaut fupcrflu itas tertie dtgeftie e mag) pura.et io gene/ ratur ex inde queda mebra ficut funt pili et ungues et cor n ua et folee Quarto no tandu qp i allopicia copetit aliqn flebotbo mia ct farmacia.et ionotaduc gra mate/ ric cp cu flebotbomia et far macia copetut tuc aut e in fanis lapfis autegris fi in fanis pccdat farmacia cu no timeamus bu.cor/ ruptione et poftea feqtur Flebotbomia et ita fiat euacuatio dereliCoru a far macia.fi aut fiat ia egris tuc flebotbomia debet pcedere cutuc putrefacio fit ucloci/ or et flebotbomia e purgatio uniuerfalior et farmacia debet feqjn tali igitur cafu n debet pcedere farmacia nifi forte eflfet ual de facilis ficut e cafliafiftula et fimilia Dc cafu capillorum Afus capilloru eft fluxus capillorS paulatinus fme bumoris uicio* CAVSA. Poftq diCum cft de fluxu nimio et repentino et cum bumorj uicio» bic agitur de fluxu paulatio fine bu moris uido cuius duplex c caufa priuatio materie ct ineptapororu difpofitio.Priua tio materie fit ficut in nimis ieiunantibeji et extenuatis et ia fine febrium acutaruj; etcronicaru et fimilibus »pori aut reddun tur inepti ut qz nimis dilatati .dilatantur aut ,pptcr mala complexione calida5 aut ,ppter folem et Iibore et bal» et unguenta calida et fimilia et ita uapor no pot conde fari. pori aut aliqn condenfatur et uapor no babet exitu, vn aliqn coftringutur ,pp ter aeris aut nluis aut propter uagueta fra et fifia. SIGN A.Priuato ba.cogaofcitur p extenuata babitudinc z cp fc.pccflerut et p iudicia patietis .Rari/ tas cognofcit p continua fluxu fed denfi/ tas qz uix oriutur et fut exiles et per iudi/ aa patientis, PRONOSTIC A°. Pro nofticare pot medicus q> fatis de facili cu/ rabitur fi uelit medico obedirc. CVR A TIO*Si capter priuatione iniungatur (i bi ociu et dieta bumida et refuptiua et in ungatur caput de oleo 3 laudano et malli ce. Si aut fuerit propter nimia raritate un gatur cu oleo onfancino et mirtino et fifa mino et cu oleo de citoniis .et cuoleo de cortice nucu auellanarucaftanearu aflTarum et cu oleo cane affe .et cu oleo de gallis et de capillis ueneris. Sl aut fuerit ,ppter op pifatione inungatur cu oleo deamig.affis et cu oleo laurino et 013 oleo de abfmtbio et cum oleo de fpica nar. et cu nigella a(Ta et cum fimilibus oleis calidis et aperitiius babetibus quada ftipticitates et quado no poffunt baberi fimpiicia fiat compofita et poliunt fieri ungueta et empfa et pulueres et fimilia. CL ARIFIG A°. Intclli/ gendum 9 ut plurimum citius cadunt 'ca piili a capite q ab aliis partibus corpori no obilante frigiditate cerebri et pororu clau fionc propter qua deberent conferuari -di co etiam 9 plus babundant in capite q in aliis partibus corporis fub naturali ddpofi tione fe habente corpore quoniam cerebru eft ficut caminu toti corpori et ideo mub tiplicantur capilli. Si igitur fit corpus pre ter natura eidus ibi deficiunt aut propter longitudine3 uie aut qz fumus ppter fui paruitatem afeendere non potefi aut fi af ccndat corrupitur uel confumitur propter maliria bumoru et bis fimilibus *Cu igi/ tur calor cicius deficiat in exiremls qirt medio io cicius deficiunt capilli ,pptcr de ftitutione caloris naturalis et uirtutis regi tiue et ideo mors cicius indpit et afparet iri pedibus G die.in Inbar ba aut et facie no cadunt ita cito nifi effet caufa fortis ualde pro tanto quia natura c ualde follicita in regimine ,pptcr nobilita te fenfuu qui ibi funt et qz fuit neceffar a barba propter diftindfionc fexus utilis fu it in natura ut babitus naturalis ct artifici alis uiroru3 et mulieru effet diftindfus ut folo uifu difeernerentur .aliter aut diftinr dfio feu diferetio poffet ee ignominiofa natura autem pilos barbe propter hunc H' ne abire no permittit. Nec etia cadut ab alfeUis ct inguibus cu fint emucfluoria .et io fatis uadit de uaporc. nec etia cadunt a pedfore ,pptcr cor. nec a uetre qDpter epar nec a coxis ,ppter tefticfos et 9 natura no facit nifi coferuare folu.Illi eni q a prind pio nati fut illi coferuatur et no cadut ,pp ter fortitudine Jotutis cotentfue .ncc m ce rebro uirtus contenttua e ita fortis cu? eit preter natura qm orrme mebru infrigida tum habet operationes laxas de necefTitate ficut dicit Galie.i primo affo.quibufcuqj iuuenibus zc» Fluunt igitur capilli coitcr loquendo citius a capite q ab aliis partibg corporis. Secudo intelligendum q? pili no funt in toto corpore licet fudor polTst e (Te in toto.et ratio huius quoniam fudor cft uapor bumidus et fubtilior et pili funt ex grofliori materia uaporis. Alia caufa c cp rarum ct denfum impediunt generatione pilorum, bumidu aut poteft refudando fa cilius exire. Tertio notadu cp uiri babue runt barbam et quia calidiores et propter diftindlionem fexus. Enucbi aut fi ante pubefecntiam fiant nunq barbefeunt et fi poft illa barba que inata erat conferuatur. Quarto aduertendu q> i regione calida d tius Fiut pili cp citius mouent uaporef et a periutur pori. In regione aut fra tardius cam cotrana.Quito no q? i leproi? citius cadutpili a fupciiiis q>pt uapore cor ruptu latitatem i cocauitate nerui opticifi cut dictu e i pmo li.de lepra De afpcritate et fciffura capillorum Speritas c trucatio feu fcilTura capti loru aduenies uiris et mulieribus ca lide coplexionis in iuuetute exiftett bus .Intelligendu etia qp i capillis adueni unt fetide difpones q uulgariter ajpdiatur fpigines afs rancones aut pole aut racaton qm racari uidetur et trucari et mutilari et cu boc aliqn bifurcatur .et talis difpofitio ajpcliat afperitascapilloru etcaturexcole ra adufta trucante uapores et io unus capil Ius uidef longior altero et alter breuior fi cut fi mures ineqliter comediffet et b° cp calidu affixu uapori cofumit \ pte uapore? et adurit et io no pot ulterius ,pl6gari. tu? cp deficit materia tu cp ineqliter aduritur capita aut ineqlia afparet .no igitur capita fuc truncae* fed uidetur truncata cum vl tetius fio crefcat capilli * Vel etia poflj; di ci 9 etia ex truncatur ,ppter aduftionem et boc potiffime ,pptcr negftgentia cultus fcindutur etia quia uapor e rnultu groflas aduftus z io in capitibus geminatur no ob ftante fuo nexu forti ,p;>ter ficcuforriter incorporatu et non obftante fua forti cate na ct non obftante fua figura gracili et ro/ tunda capilli trucantur exafperatur racan tur et fcindutur qm colera adures crififna turale permutat. Signa igitur fut m materia fit bene digefta .et meatus aperti et q> non fit coftipatus er qp nonfxt debilis *et cp babeat omnia uicfbuC neceflaria cum omnibus ftus agpendicuiis et 9 medicina fit bene confedla et repref fa ct 9 fimpiicia fint optima ct bene pro/ porcionata et fermetata et forte fi doiflor talis effet 9 effet fab planeta beniuolo con fetfta-Sed illud dimitto 9 dirccffe no co petit medico . tunc dico 9 ifta medicina no e periculofa et potilfimc 9 non intrat ibi elleborus.Confidera igitur ifta medici na cp cum qtitate fue exhibitionis exper/ tus fueris in materia flegmatica gaudebis et bene tibi erit. Corpore igitur mundiri cato accedamus ad tindluras et potiffime m mulieribus ut placeant uiris ct 9 ipfas non reputent uetulas nec antiquas. Mate? 'rialia aut q capillos tingunt funthec galla! contrita et in oleo frixa nux ciprfffi cor/ tex nucum exterior q no induratur ftipes fabaru limatura ferri agrimonia cortex a/ uellanaru combuftaru lacerta uiridis abfei fo capite et cauda cortex malcru granato ru dulciu alumen uftu dragan. uftu5 terra ut calx uiua cum fapone farracemco oleum nucu et fimiliu. Modus aut cft iffc 9 ac dpiantur aliqua ex illis cum aqua pluutalt ct Uniantur capilli aut 9 fiat cu oleo nuru ct ita poterit fieri palla aut aqua aut aliqct aliud et inungantur capilli et erunt uaide nigri. Attii fumo opere canendum e de capite cum illa fint ut plurimum frigida fliptica et melius effet habere modicum de aerecundia fatua q dolore perpetuus in ca pite inducere aut forte poflea ab inrus tm iore caniciem generare. Ec notandum 9 alcanna eft talis uirtutis 9 fi dtftemperet cum oleo nucum denigrabit .ii cum uino rubeo rubefiet-fi cu urina pueri facit capil los rubeos et fi cum albo uino flauos faciet capillos.Fiat lixiuiu de cinere truncorum caulium et apponatur alumen et abluatur caput multis uidbus.bec enim ablutio roc aluminis preparat capillos ad recipiendum omne colori tuc in illo lixiuio diflempc retur camphora et erunt albi.Si aiit fuffu/ inigentur cu follute ide facit qm fuffami gatio fa&a cu fulfure dealbat capillos .Bt boc patet in flore papauetj rubeo et m ro farubea fi cu fulfure fuffumigentur.Si uis facere rubecs in prcdicfbo lixiuio afpona/ tur folia buxi et rafura eius celidola palea ordei et auene lupini nitri et farina ciceris Si uis fIauos facere in preduflo lixiuio ap nantur flores flicados et geneftre. Si uis? auferre capillos fiat primo ftufa et poflea empjaflretur loca cu pfiiotro fadto de cal ce urna ct auripigmento et buliant tantum in aqua donec pluma ajpofitadeplumetur et fi nim s effet fpiifum addatur urina et pollea abluatur locus cum aqua calida et fi fit diucs addatur mufcus -Si uis ut pili crefcant tunc pilis euulfis inungatur locus j cum oleo de iufquiamo aut de mandrago ra aut de opio aut fanguie pediculi aut ra ne uiridis aut uef/rrtilionis «Siautem uis fubtiliare et molUficare fiat boc 013 aqua decoctionis orobi ct lupinorum .et felle tbauri fpume maris nitri coloquintidc et aloes «Si uis crifpare capillos.JFy.calcis ui/ ue Utarg ri embli* galle puluis et temperetur cum fuco mitti ct mungan tur capilli et ligentur.Si uis facere fapone et qz caput frequenter abluitur CU3 fapone bonum ut fciamus facere faponem .Imp mis faciamus capitellum 9 cx duabus par/ tibus cineris ftipitum fabarum et tcrcia cal as uiue ct infundatur ibi aqua ad modu3 lixiuii et coletur et quod dubllat cft capi tellum .Sapo autc farracenicus fit cx dua bus partibus huius capitelli et terria olei 0 liuarum «Sapo autem gallfcus fit ex dua/ bus partibus buius capitelli et tcrcia fepi a rictum .Non eft igitur mirum fi fapo ab (lergit ct mundificat et propter boc fiunt fujpofitoria de fapone gallico. CLARI FIC ATIO * Intelligendum 9 canici/ es non attollatur fupradigeffionem quo / niam talis albedo eft: albedo mortificata. ct propterea non omnis albedo ucnit a ca lido digercte ficut ajparct 1 niue et 1 glacie it in urina alba lacftca Karops et in fpu/ to albo et fubtili aut albo uifcofo in pleure fi et patet in uiris et mulieribus i toto cor pore qih qto albiores tanto frigidiores cu albedo fit filia frigiditatis. Canicies igitur nulla digeftione fignificat fed corruptio/ nc et mortificationfc. vnde canities ,pjcit ex calore naturali quafi in cerebro mortift cato .cum calor deberet attrahere undluo fum fandum is ,ppter fui impotentiamtra bit aquofum f legmatis et ita generat albe dinem mortificata in capillis que canicies ajpdlatur. Et boc c qd teftatur auicm.iii* d biftoriis animaliu.et licet flegma fit bu midu et capillus ille can9 fit generatus ex flegmatc non tn propter boc ex bumido mporc ftd ex parte ficcioris illius aquofita tis cum omnis capillus generetur per uias cuiufdam aduftionis. Hec tamen non cft tanta aduftio q? pofTit capillus denigra/ ri quoniam generatur ex flegmatc aquo fo putrcfatfto non putrefadHone que eft ebulitio fed putrefacflione que cft corrup tio et deftrutftio. Capilli igitur qui gene rantur ex f legmate naturali trabut ad fla/ uedinem et qui ex innaturali ad caniciej et qui ex melancolia ad glaucedine et qui ex fanguine ad rubcdinc.et qui ex colera ad citrinitatem .et qui ex temperamento ad rufcdinfv et qui per uergut ad nigredine.ct ideo quia capilli gencran/ tur per uia3 aduftionis ut plurimum oms uergunt ad nigredine. Vapor tn ex quo generantur ungues no pot per groffitie ita aduri q? fmt nigri dicet igitur ungues ge/ nerentur per uiam cuiufda3aduftionis ni bilominus femper naturaliter funt albi et ficut eft de humoribus ita e de complexi/ onibus et etatibus et regionibus quoniam ifta proportionantur in coloribus capillo ruy licet igitur fanies alba et ypoftafis fig tuficent digeftione no tn propter boc eant des. millu igitur bonu naturale fignificat licet morate fignificct iuxta illud cani/ des ueneranda patrum zc* Sccun do no tandu q> licet tertia digeftio deal/ bando et capillus fit ex tertia digeftione tn naturaliter no c albus fed magis niger qm. catur g uia cuiufda aduftiois. Tertio CntcLUgendu qm ,pprie ,ppriu ineft bomi ni canefccre in fenecflute .folus em bomo babct capillos .et io fi canicies tnueniat ia aliis animalibus no e in capillis fed i pilis aut no c jpprie canicies fed qda dealbatio piloru* licet igitur canides fit a .pprietate boc tii no folu £ ex fed qz talej Jprt,ictatc3 femp concomitat coplexio fra et bu.cu debilitate uirtutj .et qz talia fem per funt i fenc&ute io confurgit pprictas q e femp canefcere in fenecfhite .qz cSe ca nicici femp fut in fene&ute licet £m plus et minus Capitulu. v.de furfuribus capillora Vrfura funt qda fquame in cutis fuperficie fine ulcere capillos euelles et feda in capite difpofitionc addu cens.CAVSA aut furfuru funt uapores corrupti ab bu.refolutis conuertentia cute in fquamas et furfures et c tanta corrupti bilitas 9 etia pilos educit ubicunqj fuerit. Hoc aut fit exf legmate falfo aut fanguie corrupto aut colera adufta aut melancolCa SIGN A buius partionis per predicla fut fatis mamfefta. PRONOSTJC A TIO. Caueat patiens fibi qz nifi bene fe cerit in lepra e uenturus. i CVR ATIO Si corpus non cft fuffiaut gar garifmata rtufe et uetofe fricatones et ua gucta. et fi corpus e plenu fiat fieboeboia et farmada lux couenictia bu.et fi eft fitn plex cuacuatio.et fi e bu.copofitio medica trua fint copofita. Digerat igit unufqfq iux natura fua et poft euacuet et poft ftu} fet.et detur opiata et ita de aliis, et qz de iftis bumoribej freqietcr didlu cno opor tet repetere, tuc igit ai localia remedia ue niamg. materialia aut medicamia fut illa farina cicerum et lupinoru orobi et fenu/ greci fucus blete folia fifamini mirtus mal ua furfur offa miroba.aqua mole fabroru et fex buiuf .uel eius ftafifagria nitrum et omnia fella .Ex iftis igitur p6t fieri aqua aut oleu aut unguentu aut empfm et pnt confici cu aqua aut aceto aut uino aut 013 fece olei antiqui aut cu oleo nucu aut cera* arbitrio igitur medici introdudlione for/ me derelinquo Jct numeru et dofr'3 uniuf/ cutufcp. CLARIFICATIO. Intel ligendu q? duplex e folutio continuitatis queda magna et manifefta ubi apparet q > da fiffure et rimule et tales apparent in al lopicia fine fquamis.Eft alia modica folu tio'continuitatj in qua caro non e fepara' ta nec tota cutis etia a fuperficie ad fuper/ ficte fed funt queda refolutiones quaru$ q da funt ai modu fquamaru pifciu aut fi/ cut furfur ficut nos uidemus in decrepitis tn capite cu fcalpunt fe aut in toto corpor cu funt in fole aut iuxta igne et fcalput ex eunt qdam refolutones farinofe ct fi infuf flentur uolant hinc inde talis inqua folu/ tio continui modica bene e bec q no tran fit cutem e tn ca euulfionis capilicru. Se eundo notandu3 q> refolutiones fquamofe pnt predicerc lepra futura et lepra curati f eia feu curata.qn em apparent in principio tunc funt figna lepre occulta nomanifefta nec dctecfta no enim funt differende cofti tutiue fed figna funt cuiufda difpofitionis et preparationis.qm lepra catur ex bu.cor ruptis aduftis et iftejfquameetia cantur ex bu.corruptis aduftis quare fi malu regime ulterius continuet poterit ee ca lepre et ita pdicunt lepra.pnt etia pdteere curatione3 g aliu modu.f* cu funt in toto corpe poft: corgis mundificatione et poft longu ufu3 ferpentu qm uenenu expellit uenenu ergo fi materia lepre uenenofa expellat fignu e curationiseius* Tertio nctadii q> furfu ra feu fquame e primo et p fe egritudo cu tis qm quafi eam excoriat reddedo ipfam fquamofa et per confeques e pallio capillo ru cum cadant ,ppter fquamationc cutis. Quarto notandu cp licet capilli non habe ant uirtutc innata necinfluentc nec iflux am fed folii generatione .operationem trl habent que eft utilitas ncceffitas et decor. Nunc aut ita eft q> Ii loquamur & furfurifea per relationem ad capillorum e milfione fic poteft efte morbus et accidens mcfbus quoniam fi per furfures intelli/' gamus qualitatem malam cutis euellentis capillos ficut eft morbus cum fit qualitas membri et ita compofitionis morbus eft fi autem per furfura intelligamus illam e mifftoncm iam facftam. fic eft accidens ficut eft fpafmus et cecitas .in capillis igit euulfis acfbio eft lefa quia habebant operati onem finales ficut eft neceffitas utilitas et decor. Quinto notandum licet acetu fit inimicum neruorum tamen bene repf fum et cum aliis afpofitum in his pallio nibus et in aliis poteft competere De puftulis capitts* Vftule funt quedam parua apo/ v ftemata et in capite nafcetia ficut fi eflTent quedam ampulle paruc. aut capita uberum ac fi aliquis f uiffet pun eftus ab urticis .aut fi pediculus famelicus alienus momordiflet eu C AV S A. bu mores autem mali babundantes in corpo re funt caufa buius paffionis. Signa aute$ humorum frequenter dufta funt prono/ fticare non oportet CVrR ATIO* Cu ra generalis fiat ficut frequenter dicftu3 c fm exigentia bu.Particularis aut e b.f.q? fumatur iftapticularia -Nux cipfll ct fo/ lia eius litargiru3 cerufa acatia gallia muf. nitrii cortex maligna.oleu ro. acetu cera a qua uinu fiat igit copofmo diuerfa fm di uerfitategticularm.In ifta aut copofitione tria debemp aduerterc. pmu.f.q* i cais ca. ungeta fra ex bis fadh agdicem 9 z 1 fri gfdis contrariu.feaxidum quod debes co fiderare e q> in puftulis antiquis ponamus acetum et in recentibus aqua, tertiu q? fri gida ftiptica narcotica in parua quantitate ajponamus ut pori nen claudantur et ma tcria ab intus no repercutiatur.uigilatc igi ftur.Vel fiat iftud.fj/.fumitates ficus rec f tes palmites et folia et conterantur ficut fi ! dftnt pultes et illiniatur caput et non folii curat iftas puftulas fed etiam uerrucas qui etiam gaudent in multitudine compofito nu cu ifto unguento pollet addi aflungia porcina antiqua fex aceti fuligo fitargiruj et fiat unguentu et cu ifto folo unguento poffet uiuerc in mundo • CL ARIFI CATIO» Quatuorfunt que indigent ciarificatione.f.quo cerufa pet competere in puftulis capitis poftej frigida ledutner uos et offa et etiam fetore banelitus eft in ducens, fcdm e de fulfure poftq e calidum in quarto attra&iuu et aduftiuu. tertium c de aceto poftq inimicatur neruis et egri tudo eft cronica. quartu e quo oxuro.ct albugo ouoru cbpetunt i uulneribus poftq funt frigida putrefacftiua .Dico q? compe tunt primo .cp deficcatiua mundificatiua cofumptiua et cp corpus mudiftcatu eft et cp funt repreCfa et in parua qritate cp unu reprimit malicia alterius.de cerufa dicocp geprimit malicia fulfuris et ecouerfoet fra git malicia eius fi pulueri;etur ct ponatur in patella uitrea fup igne et agitetur.dciri de abluatur ct tucnullu facit nocumentum et tuuamentafut magna.De fulfure dico q? ponatur in parua qtitate et q> ponat ab ex et in corpe mundificato et lugitur 015 aliis ct io no nocet.De aceto dico q? pona tur in parua qtitate et ut penetret et pene trare faciat uirtutc alioru mcdicanvnum aliis dico cp prit competere aut cp ulce ra funt de materia ca. aut cp medicamina nimis ca. pceflerut.aut cp timemus aper/ turam uene et cu hoc oleu ro. et albumen oui conglutinat quare in tali caftj bene pof funt exhiberi, et Ii addeE cerufa parata n5 m uncus ualet* Rubrica de faiio capitis Aiius eft lues a cute capitis exies fi ne tumore.flegma eni faifu corrup tu aggregatu fubtus cute et no egre ditur nec facit tumore de quo fit curandu fed mollificat cute et G comprimatur ex/ tt uirulentia multa cu pruritu et quida de lecftatione ficut mei ex fauo cu fit flegma putrefatftum in cauernis fubtus cute. Sig na igitur non oportet ponere nec etiam pp ncfticai onem. . CVR AT IO. Mmii ficetur primo corpus ct precedant umuer/ falia omnia ficut decet tunc in particulari operandum eft fic. Radatur caput et ahlu atur et abftergatur .Materialia aute fant ifta.f.litargirum cerufa aloes agaricum ari ftologia cbimoiea nitrum arfenicum ca!x cortices auellanarum nucum caftanearutn uftarum cornu cerui ufti mirra cathimia. tbus maftix ftercus columbinu femen ru/ te finapii fella oleu laurinu acetu oleu nu/ cu. Eligantur igitur aliqua ex ifti» §m exi gentia bu.ct ctatis et alioru5 particularium et pot fieri pulu s et defup afggitur uf ole um uel unguem et fifia. In p eris tn U' cibantibus fufficit litargiru cerufa fuligo a/ cctu et oleu nucu. In altqbus emexcrefcc tiis lacftatiu no dnt ajponi nimis ftiptica ut galla et acatia .nec nimis ca. ut calx fui fur et arfe.fj q deficcat Gneuiolentia mig na ficut fut ea q didba fut* CL ARIFI C AMntelligcndu E cp fla faifu facit pii ftulas buidas faniofas uiruletascumaqfitate multa ct magno pruritu et dolore, cu eni ffa faifu caetur ex ptibus ca.aduftis mixt/ cu infipidis io licet ffa faifu fit ca.et ficcum no tn totu qm multu b$ d bmditate ficut aq maris et 16 roe buiditatisaquofe c uiru letia multa et roe partiu3 e dolor calor et pruritus fi; i b° differt a fagufe cp tn fanguine eft rubor ct minor puneftura et differt a melancolia et colera quia ib( 6 modica aquofitas et uirulentia roe ficct do minantis, non igitur eft ibi tanta ficcitas quin bumiditas multa fit concomitans et uadit ita negoaum fuum qm bumiditas et frigiditas non temperant calidicate3 et ficcitatem partium adufhrum nec ecouer fo utrunqj enim eft corruptum. Secudo debemus notare q? tbeodorito emperifto et medicine elfice benepoffunt cotnpeter licet egritudo in fe qtum eft ex parte for me non fit fortis, et forti egritudini for/ tis correfpodeat medicia nihilominus po teft competere quia datur in parua qtitate et quia materia eft groffa uifcofa corrupta parata facere rmgnurn morbum ct no cf fet eradicabilis a quocunq? medteamie ni/ fi effet ibi elleborus aut colloquitida et cu boc eft quia eft in parte multum remota Medicine igitur elleborice competunt in boc cafu cum temperamento fi etas pmi/ ferit* Tertio notandu q? mirra et rofe z fimilia ftiptica bene poffunt competere in iftis padiombus capiti nec oportet timere de condufione materie quia corpus mun dificatum eft et fcarificatio facfta eft et io abftergunt deficcant et mudif icat. Nullus igitur deinceps propter talia terreatur nifi ftiptica nimis excederent et etas effet infa tie* Quarto notandu q? acetu pot cope/ tere in flegmate falfo quoniam pars adu/ fta deftruitur propter frigiditatem et pars bumida jpptcr ficcitate ct quia cuj aliis ad mifcetur* D: tinea Inea e fcabies capitis cum fquamis et cruftis et piloru euulfione et colo re cinericio et odore fetido ct afpecftu ab/ botminabili. CAVSA buius bu.fut ba mores corrupti q aliqii funt ab utero. ali qn poft f regime infantis aut uutricj aut uiri aut mulierf tineofi exiftetj ita q? aliqii g ci faaie et fauo uirulentia a tiqn (me imo at e magis Gcca q bumida jpptcr uebemente bu.ccrruptonc ct aduftione. SIGN A*Signa huius paf fionis diifta funt in defcriptionc qm uide mus i capite fcabie fpiffa cruftofa cu fqua mis multis et piloru euulfione uel bifurca tione et colore cinericio ficut terrafornacif et odore fetidifftmo tunc tinea iudicabit* PRONOSTICATIQ. Tinea aut eft recens aut antiqua fi recens cum difficulta te fanatur .fi antiqua aut nunq aut cu dif ficultate magna et in longiffimo tpc qni mala coplexio uenit ad cquationc q> quafi no recipit curationem et io fi curetur raro ibi nafcunt pili et illa pars femper erit de/ bilior et dato q> curetur femper erit briu fempiternu qz rafcafi uocantur. GV RATIO * 'In etate labanti et infantie cu debilibus intendere debemus recffcificec igitur regimen nutritionis et poftea unga' tur cu ifto cerufe ca/ tbimie argenti fuliginis gallarum antiq/ rum perforatarum {.conficiantur cu aceto et fece olei antiqui et cere q> fufficit et fiatunguentum .Vel cum ifto.EVfuci fumiterre fuci fcabiofe fuci lapacii acuti fu ci enulc campane mifceatur cu affungia porci.antiq et mif/ ceatur fi neceffe fuerit ibi oleu nucu et ce/ ra q apponatur. Ifta eni3 funt fine giculo in omni tpe .Si aut fit in maiori etate di geratur materia ct euacuc£ fm bu. peccatis fiue bu.fit calidus fiue frig idg deinde ftupbetur deinde opiata dentur.de inde radat caput et ungatur cu unguentis frigidis et ficcis fi ca e calida ficut fut tefte auellanaru uftaru et fifiu cu additioc cern/ fe lote et fifiu. Si ca fuerit fra inungatur cu arogon et marciado acutis cum calce et fulfure.In caufa igitur atiqua fiat tale un albi et ni.fulfuris ui ui attramenti auripigmenti litargiri calcis uiue uitrioii aluminis fuliginis ci neris auellane argenti uiui extictt ciride crts fi. Fiat puluis ci borra.fuci fcabiofe fumiterre lapadi acu ti bullant fimul lento Igne 013 fe ce olei antiqui et cum aceto et puluis pdi dius in fine dccodlionis apponatur et ad > datur picis liquide.?. 5. cere 9 fuffirit et fi at unguenta. Iftud unguentum proculdu bio tante uirtutis 69 in corpore mudifica to omnem remouet infedlionem per frie tiam bumana curabilem fiue fuerit tinea fiuc fcabiesfiue malum fiue mor pbea zc- quare in bonore et reuerentia ba beatur. Sid in tineofis cum pice nauali po tcO fieri capcllus ct 9 capiti imponatur et frequenter omnia innouentur et freqeter caput abluatur aut cum urina propria aut cum lixiuio facfto cum cineribus clauelW tis. CLARIFICATIO • Intellige dum circa iftam materiam 9 aliqui in cu ratione tinee faciunt flebotbomiam de ue nis que funt poft aures ct aliqui imponut medicamina in auribus.et aliqui querunt gallas uirides et aliqui dartt catbimiam g os et aliqui dant terra figillatam.Breuiter fine difputatnoe ad ifta dico de primo 9 Flcbotbomia non debet fieri de uenis capi tis quando funt poli aures quia ibi fut ve ne mueniles ct fterilqantes.fed de uenis q funt in pupis aurium e tollerabile poftfep tem annos donec fmt in etate in qua pof fit fieri flcbotbomia de braebio. Vltramo tani tamen iftam minutionem plus con/ fueuerunt facere q nos. 'De fecundo dico quod occurrit mibi de prefenti 9 non ap probo 9 propter tinea3 aliquid in auribus inftilletur cum multi alii modi curationis inueniantur et iniedla poflinc auribus no cere. De tertio dico fine preiudicio 9 gal le antique in tm 9 perforentur funt meli ores quia recentes et uirides nimis coartat et conftringunt et potiflime in pueris. De quarto dico qtum eft de prefenti 9 i boc cafu materialia ab intus ammifirentur no uidetur rationabile cum talia fuu quafi ue nenofa et leprofa € de genere mi neralmm ee boc manifeftum ilh' qui aU/ quid in arcbimidsconfideraurrit. Ad ul timum dico q> rationabile e dum tamen ponatur i parua qtitate et cum aliis mifce antur. Secundo notandum q? in tinea e magnus fetor et ca huius eft quia ut pluri mum caufatur ex humoribus calidis cor/ ruptis et potiffime cx fanguine corrupto et pro tanto aliqui uocant banc paffionej carbunculum quia ficut carbunculus caufa tur ex fanguine corrupto ita et bzc paifio alii autem uocant femotim quia multas g tes capitis femotas et remotas uarias et di uerfas tenet. Aliqui appellant tineam qua fi totum tenens et boc fit maxime in ma iori etate. Et c intelligendum etiam q> ti reofi quando fcalpunt fe in principio fen/ tiunt magnam delegationem quia fepv ratur difeonuentensa coucnienti et poftea fentiunt magnum dolorem et quia trabu tur humores corrupti et pungitiui et prop ter folutionem cotinuitatis. Tertio no tandum q> aliqui dubitat facere flebotbo miam in tinea confirmata boc c in mani f cfta ct detedla dicet etas et alia particula ria conueniunt .et mouentur ex boc quia in uariola confirmata non competit flebo tbomia dico q? infufficienter mouentur q nsa in uariola non competit flebotbomia ficut ditftum c in primo libro 013 corrup tio fit magna ualde et eflet timedu 9 ma teria corrupta traheretur ad interiora .feci in tinea no eft fic qm lieet fit corrupta no tamen in tantum nec uenenofa ficut in uariolis confirmatis .flebotbomia igit In tinea confirmata cum conuenietia par ticularium non oportet formidare* Capitulum .ix.de pediculis Ediculi lentes et peffolate funt qoe dam animalia parua per uum putre facftionis iuxta cutem generat» in capite et m toto corpore et fo aflellu et pe effine fcdifta uocantur uulgariter peffolate ex parte aut materie magis bumide gene rantur pediculi et ex parte magis ficca len tes et ex parte media generantur peffolate que adbcrent pedlmi et affellis generantur aut ex quatuor humoribus. Quando igi tar bu.funt in toto corpore quos non om nino natura pot regere nec omnino dimit tere tunc propellit ad cutem per uiam cu/ iufda defudationis et quia materia e grof fa circa cutem cu calor agit modo deficcat illam materiam et generatur que/ dam pellicula includitur igitur in pelle ille uapor cum aliquali calore .et cum agit ia materiam ebuliendo quia trabitad calida bumidum ideo fufeipit uite et ge ncrantur inde animalia in capite affellis 25 In toto corpore et pecfbne. Caufa autem antecedens poteft effe malicia regiminis fi cut eft crapula ct multa comeftio ficuum et ct aliorum f 1 udluu$ et ma licia culture capitis ct totius corporis ct tar da mutatio iieffrmentorum et fim lia* SIGN A. Quando autem ifta animalia ct potiffime pediculi generantur cx fagui ne trahunt ad rubedinem .et quando ex colera trahunt ad citrinitatem et quando cx f legmate ad albedinem .et quando cx melancoba ad nigredinem . PRONO STIC ATIO» Quando multiplicantur pediculi potiffime propter caufas intrinfe / ras fignificant morpbea uel lepram qa ca/ Icr naturalis c diminutus non pot regere materia ut oportet et cu boc calor extrane us indpitebulire.Si aut ueneric ,ppter ds cxtrinlbcas fignificat paupertate ct uite ig nauiam .Pauperes eni et religiofi 9 mub tiplicant flegmatica et meiancoUca babundant in pediculis fimihter homines ferales Oui de cultu fui corporis modicuj curat CVR ATIO.Curatur aut pedica li per mutationem uite et regiminis, vta tui igitur abis laudabilibus et purget cor pusfm exigentia bu.otatnr exerdteio tem perato et utatur balneis aquc falfe et mu/ tet ueftes et ornet corpus Tuum et firmiia deinde fi corpus eft calide coplexionis un/ gatnr ifto unguento .Extinguatur argett tum uiuum et cu litargiro et aceto et cfo mifceantur et inungatur caput et totu cor pus .aut ungatur corrigia et circumcingat caro et interficientur omnes pediculi. Si autem eflfet frigide coplexionis fiatmix/ tura Se auripigmento et ftafifagria ct 0F0 amigdalarum amararu et aceto et inunga tur corpus aut corrigia et cami afpHcetur* et boc eft congruum religiofis. StapbifaT) gria autem uocatur herba pediculis quia a tota fpetic interfiat pediculos etiam i auiL bus et ideo teritur et et fupra carnes crudas afpergitur et datur auibus et excidit pediculos .Si autem uolueris bene * aues a corruptionibus mundificare tuc pul aloes et afpergatur fupra carnes et dentur uolatilibus uiuentibus de rapina' et fume liberat a maloqd habent in goba CLARIFICATIO .Mirabile vir detur q> pediculi fignificat lepram cu; per diculi generetur p uia mundificationis ct cu boc cp materia talis i q> fufctpit fpiritu uite .In lepra aut e corruptio et mortifi/ catio. Dico ficut di multitudo pe diculoru figna fuc preuia ad lepra ,p tanto cp ficut lepra generatur ex quolibet bumo re corrupto cu pauperie caloris naturalis et ebalitionc extranei caloris ita ex bu.cor/ ruptis ubi incipit fieri ebalitio generatur pediculi licet non fit corruptio tanta quia igitur incompletu pcedit copletu io pedi/ culi ubi c corruptio incopleta p:edut aliqri lepra ubi e corruptio copleta no tn e nccef fariu quia fignu c remotu et pot multj mo dis impediri ut dicflu 6 in curatione.non igitur ueniut pediculi per uia mudificatio nis coplete <£ fpus uite fufeeptus ex putre dine traxit origine quare zc. Secundo mtel’igendu pediculi generatur primo a calore naturali' materiam expellentis ad exteriora que circa cutem expulfa propter fui difpofitionem putrefit et corrumpitur et ita concipitcalorem extranea et ita ma tcria fufcipit fpiritu uite ficut in aliis gene ratis per uiam putrefa&ionis Tertio in telftgcndum que profunt fanguini pro/ funt colere ueru e in alterando fed non in euacuando et ita e de flegmate et melanf colia. Quarto intelligendu breuitcr ct e uerbum notabile q> alique egritudines ali quando manifeftantur in aliis membris g in illis unde contraxerunt origine ficut patet in egritudinibus ftomari et mati icis Tractatus de dolore capitis catus futpltt ra capitula. Olor capitis ell accidens male c6f plexionis fecutiuum. CA V S A Caufe doloris funt tres.f.maU co plexio diucrfa.folutio continui aut utruqj Diuifioncs aut particulares caufaru dolo£ capitis funt-xii. Dolorum capitis qmdaj funt a ca intnnfeca et quidam ab extrinfe ca.et quidam funt cum materia et quida? fine materia .et quida e dolor qui e mer bus per fe et quidam per aeddens. et qda eft dolor qui ucnit a caufa priuata cer&rt et quida a caufa remota.et quidam tft do lor abintus et quidam ab extra.et quida? eft qui continet totum .et quidam qui co tinet partem.et quida? eft fortis ct quida debilis.et quidam qui uenit fubito tepore fanitatis et quidam non. et quidam c ad que fecuntur alii morbi ct quidam no. et quida e recens et quida antiquus, et gda? cum reumate et quida fine. Modo ,pre quamur de primo doloru quida c a ca m trmfeca et quida ab extrifcca.Caufe enim extrinfece funt multe ualde fcd ut reduca tur ad numeru poflfunt efTe.xiii. Prima e cafus et pculfio obuiatio et buiufmoi. Se cuda 6 caliditas folis aut ignis aut aeris ut caniculariu aut unguetu calidu ct alia buturmodi.Tertia ca cxtrmfcca pot ec FrC gidius muis aut acris aut aut un, guentoru zc. Quarta e nimia ficcitas ac/ ris aut ungucntoru ct Omilia. Quinta cft nimia bumiditas aqua; u pluuiai u aut lacu um aut ungiictoru ctalia buiufmoi. Sexta ca extrinfcca pot efle exufflatio ucntoru; ct pouflime meridioftalm et fcptrntriona Uu poft meridionales. Septima e uapores extrinfferi eleuati ex rebns Fetidis ficut fut cadauera et afa fetida aut ex aromatibus fi cut e hhu aut mufeus »aut cu aliquis rerpt cit puteos antiquos aut cauernas profudas mincrahu ct fimtlium*0 in uerificato nibus figno$2 debemus pmo currere g cia naturalia et poftea per ies no naturales et poft per res preter natura. Et deinde debe mus ad figna fpccialia deuenire. et fic dili gens medici infpecftio non. errabit. Signa aut uentofitatis funt tinnitus motus d lo/ co ad loeu et ftrepitus .Signa aut ucrmiu3 funt corrofio et dolor acutus pungitiuusz quia minus dolet cu quiefeit* Signa aute fumu fenfus ct debfl/tatfs fcmt quia pro q cunqj facili ca [editur et frequenter. Signa aut reumatis cognofcuntur per ea q diftil lant g nares palatu aut oculos autg tuffim et firrulia.Signa aut q? a ca priuata cerebri quia dolor e continuus et fme interpolato ne .Quado aut uenit ab aliis membris et cu interpolatione et fi a ftomaco cognofei tur per ftomaci et naufea et uo mitum et faftidium et per maliciam’dige ftionis. Et fi c ex colera magis moleftat ante cibu.Et fi ex flegmate et melancolia magis poft. Attamen intelligeodum q> omnis dolor capitis ueniens a ftomaco ex quacunqj ca fuerit minor cft immediate poft cibu p tanto quia cibus impedit afee fum uaporu fed negodum uadit ita qm (i humor flegmaticus uel melancolia e in ca poft fatis breue tempus magis moleftabic’ et fi ex inanitione longo tpe durabit iuua mentu .et fi ex colera mcdiocriter.et ideo multosuidi deceptos qui de dolore capitj conquerebantur et habebant habitudinem repleta et ligna plenitudinis apparebant et dicebant q> poftg comederant alleuiaban/ tur et ex boc credebant ex inanitione efle et erat alleuiatio mendofa quonia3 poftea maior infurgebat. Et fi cx epate difeernit per grauitatem in dextro ypocondrio ct i parte capitis dextra quia pars illa fibi pro» porcionabatur .Et fi a fplene per grauedi' nem fmiftnypocondni et grauedine fini ftra capitis. Et fi ex uentre per dolore3 in parte anteriori capitis. Et fi ex matrice g dolore i circuferetia occipicii et ita ubi do lor ibi egritudo. alie diuifiones iudicio pa tientis difeernantur et fi aliqua omifimus per ifta que dicfta funt baberi pnt. PRO NOSTICATIO. Vrina uelut fubiu/ galiu dolore capitis prefente aut futurum fjgnificat.Vriria in fs.acutis que fine erili fubito efficitur alba et tenuis dolore capitf et alienationem et raptum materie ad fu periora figmficat. Vrina cu circulo grolfo opaco dolorem capitis fignificat» Vrina granulofa reuma et dolore capitis fignifi/ cat .Omnis dolor et potiffune capitis au ferens fomnu et cibum pefflmus e et mor tals .Omnis dolor acutiffimus in fe. eug aliis fignis malis fignu c perniciofu valde Dolor capitis in fe.frequenter crifim figni ficat fscut di dium fuit fupra .Omnis do/ lor fortis et acutus et potiffime capitj om nem operatione mcdicinaleg impedit do nec fuerit remediatus aut aliqualiter miti gatus qz dolores profternunt uirtutes et io ;ppter malicta fmtbcmatu morbus alicjuo modo oblmioni eft tradendus .Dolor an tiquus galleatus inter cmnes eft peffimus et difficilioris curationis. Dolor capitis re pen tinus acutiffimus cu uoce peffimus *qz apoftema fignificat. Omnis dolor cu reu mate malus qp. reuma omne redla opera/ tionc ipedit .Omnis dolor capitis ad que fequitur fpafmus apa fc.et cdudtS aut nimia fubmerfio peffimus e et morta lis .Priuatio doloris in fe.acutis peflimug e qz ftupore fignificat. C VR AT IO Dolor capitis de mala coplexione ca.fi fu erit fme materia curatur cu alteratibus f ri gidis et funditer fi fuerit cu materia poft corporis mundificationcm cu elfdem pot reduci .Materialia aut funt .f. oleum de oliuis immaturis fine fale et qp fit illius an ni et in illo oleo poteft aliquod iftorii bu lire cu contritufuerit .f.fumitates falicisz uitis albe aut portuiace aut cucurbite aut la «ftuce aut rofe aut nenufar.aut agrefta aut mala granata acetofa et fimilia .Et fi for/ tius infrigidare uoluerimus addamus opi um iufquiamum mandrago.papauer et fi milia» Caucndum tame 9 «ifta narcotica non exhibeantur nifiin magna neceffita/ te et quafi in defperatione. intelligendug etia qp quando uolumus qp olea fortiter in frigident tunc tepefiat oleu et ponatur in fundo putei prope aqua et ifta infrigidato equipoilet infrigidationi niuis et qa acfhi calidum in puteo ponitur tunc aque frigi/ ditas melius fubintrabit .etiam qz in loco profundo iuxta aqua cum tfto oleo inun/ gatur caput quoniam repercutit fumos et alterat fortiffime-et non intelligo qp iftud oleum fit de narcoticis fed de predicftis IntvUigendum etiam qp quando uolumuf qp frigiditas olei penetret ad interiora ad/ chtur fibi tantum de aceto .§tum de oleo et tepefiat et inungatur caput .et iftud in frigidat in profundo. Aduertendu tamc qp quedam funt capita fenum et muiierug et enueborum et puerorum et bumidoru3 et aliorum et illorum omnium qui babet debde caput et illorum qui de facili mairc runt litargiam et pafTiones capitis et ccu/ lorum et fimilium .Ifti enim omnes a ni mis infrigidantibus cuftodiantur. licet ca put adlualiter nimis effet calefatftum.pau latine igitur et cu paru infrigidantibus re ducantur. Si aut corpus effet plecftoricum et plenitudo effet de fanguine ec particula rla conueniunt .tunc fiat ffebotbomia de cephalica et fi non faltim fiant uentofe fca rificationes ct fimilia.et fiant in principio de parte ofpofita .Si autem materia coleri ca dominetur et reuma non affuerit dige ratur materia cum oxi3accara tt Grupo de fumoterre et fi non fuerit meiancohca fg fuerit colerica digeratur cum Grupo rcf.cc uiola.et nenufa.et purgetur cumcaffiafi* manna et tamarin.aut cum modico d/a/ gridii cocfto in maftice et cotonio aut eug eletftuario de fuco ro» et ita de aliis elecffu ariis que in antidota; io ponuntur que co' lera mundificantficut f dyaprunis et mul ta alia ccnfimilia.et fiat talis decotfto que frequenter di(fta eft et dicetur et poteft da ri in quocunqj cafu uolueris kuiter colcrag purgare cx partibus proximis ct io freque ter remittemus ad iOud colacogum ne to tiens oporteat repetere. JEJ/.florug borragi. uiola.an.^.i.fiat decotftio in fero caprino et in decocftione temperentur q die et no diem cortices mirobalanoru cftrmorug be ne gumoforum4^.i*fricentur lento ignez Colentur et colature addatur calfiefi. mun diagridii an.g.S. mifcean tur et dentur in aurora. In iRa dccodlioe gtum eR dc fe nullum c periculum et io iuuenes medici cum indigent purgatione colere fecure poliunt eam dare nifi nimia corporis debilitas aut uentris laxitas aut i teftmorum conRipatio aut materie tV.di/ geRio aut oppilatio aut apoRcma .aut in/ pregnatio aut alia buiufmoi impedirct.In fine autem poffjmus facere fometationes et embrocationes cum aqua decodhoLs or dei et uiolarum ficcarum et nenufar • ct ca momiliaru ct fqmitatum papaueris potif fime fi dormire non poffit .Et dicit D v rrufcenus cp in dolore capitis fi adeft fe.z caput cR debile tunc lac apponere no debe mus qr claudendo poros euapotatione im pedtret «et tn cois ufus c in contrarium et nullus alioru bic dicit zc • Si autedolor capitis fuerit ex mala complexione frigi/ da fine materia inungatur caput ct pottfii me uerfus cormffam anteriore quia per ii lam parteg melior fit penetratio fme olea fuerint calida fiue frigida, cum oleis dico calidis ficut oleum decaRoreo de collo ru ta et de lilio et ita de aliis calidis.Et fi for tioribus calidis indigemus .fiat cum oleo de euforbio .Dicit enim Damaf. ausiori tate Gali.qj Ga.expcrtus eR oleum debal farno ubi calef actio eR neceflaria et non in uenitur iuuamentum et eR mirabile cum fit ualde calidum et eR prectofum et cum multum ab aucfloribus comendetur .ueri tati igitur experimeti rMinquatur .In do {oribus tamen antiquis oleum de lilio obr tinet principatum -Si autem fuerit cu rra teria ct fuerit melancoltca digeratur cum oximelle fquillitico et purgetur cum dya fene ct dyaborra.yeraruf .acuatis eug lapi/ de ar.uel cum lapide laguli ablutj. Vel fi at talis borraginis ui olarum folliculo.fcnc pokpodu rpitbimf anifi pallularum enucleatarum liqum.mu de decodHo in fero caprino et in decoctione temperentur cortices miro balanorum indorum belliricoru etnbliccg bene gumoforum an«?.i* per diem et no (Rem. deinde fricentur lento igne et cole tur et colatura detur m aurora * Si autem fuerit flegmatica digeratur cum oxtm Ue diuretico ct purgetur cum yerapigra. Vcl aloe agarici turbit arbg.ii.pulpe coi abfintbii foliorii mente maftids anifi cinamomi bdellii an*5‘ii.conficiantur cum oximdle fquillltico et fiant pillule et dentur a» 3;.uu uT(? ad.iui.iuxta conuenientiam particu' larium .vel deturiftadecocRio.Fk* floru borragmis uiolarum polipodii anifi turbit pallularum enucleatarum liquiritie mude an.^1 S* Fiat decoctio in fero aprino et in decoctione temperentur cortices mirobaf lanorum K buli bene gumofornm.^.if. per diem et noctem, deinde fricentur et colentar et colatura detur in aurora, dein de poflumus uenire ad alia calida pdicta. et poliunt fieri Fomentationes de aqua de coctionis camormilaur5 melliloti antbos utriufqj fticados baccarum lauri ct foliorii cius maiorane bafilico et fimilium.Et bic et intclligendum quoniam licet dolor ca pitis ucniat propter caufas cxtrifecas nihilo minus potet efTe cu peccato materiali qua do corpus et plectoricum et ad boc difpo fitum ut fi a fole fupercalefiat caput coleri ci repleti .aut fi infrigidetur caput flegma tici repleti et ita alteratur bumor et effici tur preter natura cas extrifccas.Im primere igitur polTunt cae extrinfece i tm cp corpus indigebit mudificatione et poft corgis mudificatione detur opiate.etfi ca e ca .utatur rubea trocifcata et fi f rigida au rea alexandrina .Si autem dolor capitis fi at cu reumate ct reuma ede ca ca. odoret frigida ftiptica aromatica qm odores ma gis ualent § fuffumigationes ftcut funt ro fe et fandali campbora et fimilia. Et fi ca eft frigida odoret ftoracem calamita3 am bram lauda.nucem cipreffi et fimilia et fi ant capitis fricationes et extremitatum et laxetur et facelletur caput cum milio et fa le tOrrefactj .et fi caufa effet frigida et reuma ec dolor capitis ceftare non peffet. tunc fiant ifta.f.unguentu3 (eu emplaftru autinuneftio cum ftercoris coliti bini nemoralis piretri mirre ftafifagrie ca ftorei gummi rute agreftis euforbii pulue ruentur ec mifceantur cum uino et illima tur caput * Si autem dolor capitis uenerit in febre propter pororum claufioncm ,pp ter frigida applicata tunc trahat acetum et aquam rofatam per nares. Si aute3 ucnei rit dolor propter ojpilatonem cerebri tuc mundificetur caput cu gargarifmis et ma fticatoriis et iniecftonibus facftis per nares deinde fiant euaporationes.Et e mtellige dum qp ft dolor capitis fuerit ex caufa cali da et uergit corpus ad inanitionem iniun. gatur fomnus et ocium it dieta bumecfta tiua et enutriens ftcut funt oua forbtlia et brodium carnium et iufcella et fimilia.Et fi caufa fuerit frigida et uergat ad repietio nem tunc iniungantur uigiiie et fdcatonef ct paruitas cibi et potus et furulia .Si aute dolor capitis uencrit propter uentum aut uapores et odoramina extrifeca ftue bona fiue mala tuc quicunqj uapor fuerit fiue uc ti fiue cuiufcunqj alterius rei calidi .ftcut 6 uentus meridionalis .aut odor afe fetide, aut mufei aut lilii aut croci et fmiliu. ab omnibus iftis et aliis oportet abftinere et a uaporofis ftcut funt alea cepe porri uinu3 forte ct nouu et nuces et dacftili.deinde fi indiget mundificatone corporis qp fiat.de inde odoret rofas nenufar uiolas ftccas .et ©leu de falicibus fandalu campbora et inu gat caput cu oleo ro.et mirtino et diftillet in naribus et auribus «Si uentus fuerit re/ clufus oleu de camo milia et utatur ro.cum coriandro preparato cum aceto, ft autem omnia ifta frigida fuerint «odoret mufeum ambra lignum aloe et inungatur caput cum oleo de laudano et de nuce ci/ preflft et utatur ciminata alexadrtna et dia iufu3 .Et fi uentus effet intus retentus fuf fumigetur cum anifo cimino fpica nar.fo lii$ lauri bulitis in uino albo et boc per au res et nares uel oleum ex iftis initiatur De 'dolore capitis ex ebrietate Brietas caufatur ex uapore uini po tati. Muc autem ebrietatis duplex eft remediutn.f.preferuatio et cura tio .Preferuatio qm cum aliquis comedit - in conuiuio et babet caput debile et cofue j uit de faedi inebriari et non poteft potare uinum limpbatum ex malicia confuetudi nis faltim comedat caules et truncu3 eius quoniam a proprietate preferuat et curat* et accipiat pira aut cotana et fimilia ftipti ca aut portet fecu iftum .gAcort andri ficci preparati fumac berberis num atomorum fe.caulium fpodiicapbo re puluis et utatur ifto puluere cum aqua et aceto .aut cum aqua et uino granatorum aut cum aqua et fuco limonu aut citrangulorum aut fuco acctofe aut fu co uue acerbe et fimilibus.Iftud enf valet ante ebrietate et poft. Cum autem aliquis incurreret ebrietatem tunc ftatim fiat uo mitus CU3 aqua calida et oleo et intromif/ fione digitorum .aut qp accipiatur aqua ra fani et atriplicis et buliant in oximelle et forbeat et euomat .Si aute non poffit vo mere qp dormiat tutus a calore et frigore per cjtitatem notflis integre .qz fomnus e maior pars curationis. Et fi no poffit dor mire fricentur pedes et manus fortiter cu fale et aceto et tefticuli in uiris et mamiUe in mulieribus.et fi ex iftis non curetur fi/ ant crifteria ubi ponatur yerapi.et inunga tur caput cum oleo ro* etmimno .et ft ex bis non curetur (niungaturcxercicium lo gum tempcratU3per loca decliuia. ct fi ex bis non curetur detur fibi yerapigra et po ftc a ftapbe et balnea et poftea aurea alexa drm a ct cibus fit fubtilis et facilis digeftio nis ct in temperata qtitate ficut funt pulli ct pifces pctrofi ordeatum auenatu et ami dum ct utatur frueftibus ftipticis fiant for mentatones circa caput de camomilla me liloto uloiis ficcis *et ordeo et utatur jduI * ucre predufto.ct ifta totiens reiteretur do nec pcrfecfte curetur. Et fi dolor antiqua/ tur multum u4et oleum de lilio De dolore capitis ex coitu et niultts aliis I autem dolor capitis fuerit ex fu perfluo coitu tunc inungatur caput cum oleo rofato et mirtmo et uta/ tur brodiis et iufcelliset uitellis ouorum z fi per infortunium non poteft abftinere n coeat faltim cum eft famelicus et fi nimis debilitatus fuerit ex coitu Frangantur oua ct ponantur uitclla in aliquo uafe et ano * difeooperto fupcrfedcatquonia5 uirtusex inde confortatur quia natura carens nutri mento propter coitus exlccatonemilla tra bit et quia facilis funt conuerfionis cito co uertuntur quamuis fit nutricatio non uera quia attrahuntur indigefta. Si autem do lor Fuerit ex capit; s debilitate et corpus fu erit immundu et potiffime ftomacus mu dificctur et utatur cibis facilis digeftionis ct poft cibum utatur oliuis conditis et ma nc et fero utatur ifto elccluario fcilicet pU ris cum murco dyantbos cum mufeo . Quando autem aliquis babet caput mul/ tum fenfibile utatur frumento candarufio ordeo kftacis portulae] carnibus bouinis De dolore capitis in febribus I autem dolor capitis fuerit per fe brem inungatur caput rafumcum oleo roto rmrtmo coriadro et camomil U* et fi indigemus amini ftrentur cum magna cautela* Si autem do lor fuerit creticus mbii fiat i capite ut no impediatur ordo nature fed iuuetur natu ra per partem illam ad quam nititur exr pellere materiam ut fi expellat per feceffu fiant fufpofitoria uel criftcria * et fi per vi as urinales q> iuuetur cum diureticis »et fi per uomftum cum uomitiuis.Et fi per fu dorem iuuetur cum bis que aperiunt po/ ros • efTTper fluxum fangumis nariu$ q? iuuetur natura cum fetis porcinis intromif fis in. naribus. et fi natura intendat facere crifim per apoftema retro aures ponantur ibi calida que attrahant ficut eft apiu3 me ta et butirum .aut fiant uentofe aut ajpo nantur fanguifuge.et ita de inguinibus et de alfcUis *et per bunc modum dolor cre ticus remediabitur. Si autem dolor capi tis fuerit propter uermes .purgetur caput frequenter et fiant caputpur gia et iniciantur per nares amara .ficut eft oleum de abfmtbio de amigdalis amaris et aloe* De dolore capitis ex percuifione Lludquod nos timemus in dolor re capitis ex percuifione et cafu et obuiatione eft apoftema quare uti le eft impedite generationem cum euacua tiuis zdiftracftitps H milibus qniam poftg ajparet perturbatio mentis 133 in cipit . Imprimis igitur inunga tur locus dolorofus cu$ oleo rofato et mir tino .deinde fiat flebotbomia .et fi parti cularia non conueniant in flebotbomia fi at criftere et fi non conueniant particula/ ria detur medicina laxatiua.ct fi apparent Tigna apoftematis cmplaftretur locus cum pfidia et balaaftia mirtillis et rofis.et fi eft ibi uulnus alteretur mala complexio aliter non generaretur caro, et fi Fluxus nimius fuerit fangumis refringatur et dentur ce rebella multarum gallinarum et quia in ta libus obuiationibus diucrfa fiunt uulnera et contufliones et fraCkure et lefiones di' uerfe ualde ideo illam latam longitudine reftauratoribus derelinquo tamen poft fri gida ftiprica ajpofita diffolutiua ponatur ficut funt camomilia ordeum mellilotum antbos et fticados . et uitet omni 1 calida fumofa ficut eft uinum et fimilia et potif fime fi cum Febre fuerit. Auicj.tamen di cit q> fi Fiat firupus ex Cbcados et meile et aqua 9 multum ualet De dolore capitis propter fumos afeende tes» I ucro dolor fuerit propter fumos afeendentes ab aliqua particula ad caput .Imprimis curetur membru mandans emcuando alterando mudifiia/ do confortando etiam dieftum membru cui tnandatur .Si igitur mala materia cali da uel frigida fuerit in ftomaco .ita 9 ex illo afeendat fumus ad caput mundificc/ tur ftomacus et ita de epate et fplene ,reni bus et matrice et arteriis et tibiis et pedi/ bus .partibus autem illis mundificatis fi 1 ant ligamenta fortia in extremitatibus et cauteria in loco unde afeendit fumus fi eft: poffibile et arteria confringatur cum fri/ gidis ftipricis deinde conforterur ftoma cusf fumi funt calidi cum citoniis rofis z coriandro et intus et extra, et fi caufa eft frigida addatur cum iftis nux cipreffi et cortex thuris .deinde confortetur cerebru fi caufa eft calida cum oleo rofato et mir/ tino .et fi eft frigida addatur nux ciplfi. • fcu • De ouo et curatione eius. Ntelligendum 9 dolor fortis acu tus aliquando accidit in toto capi/ te et ajpellatfir cepbalea feu ouum aut do lor galleatus qucmam e cum maileatione ct difrifione et fimilibus et m tantusq? no poteft tollerare ueccm altam et claritatem et ideo diligit filentium ec ocium et tene bras. Imprimis ergo fi caufa eft calida fi/ at Hebotbomia. deinde detur caffiafiftula multis uicibus Inungatur caput cum oleo rofato et mirtino .et fi fuerit dolor et pul fatio in tantum 9 auferat femnum tunc ungatur frons et timpora cum opio et ace to fandalo et galla et odoret campboram fandalum et rofas .et utatur triafandalo z 3uccaro rorato et utatur brodio et Fabarum et lentium, et vXet omnia uapo rofa. Si autem caufa fuerit frigida inun gatur caput cum oleo-rofato ct nuce cipref fi et purgetur frequenter cum aloe et m v ft ce et confecfbs cuj fuco abfmtbii et me te et utatur crifteriis et caputpurgiis et fri catiombus et ligationibus extremitatum et euaporctur caput cum decoctione fqui nanti mente et camomilia .et fi frigiditas Fuerit uebemens inungatur cum euforbio et mirra et caftoreo et odoret mufeum et ambram lignum aloe et gariofalos et nu/ cem cipreffi et ftoracc calamentum et lau t danum et utatur ifto eleCtuario.fJ/. bre cum mufeo an. potionis mulca/ te plfris cum mufeo d/antbos 013 mufeo an.^.iu.miLeantur. i Peemicranca M cranea e doler £m capitis fiue exterus fine interius et e utplurimu peryodalis et curat ficut dolor precedens dieftus galleatus .fic q> fi caufa eft calida fiat flebo tbomia et purge tur cu aloe in plus et dyagrid o et maftice Conficiantur cum fuco endiuie et inde Fiant crifteria ct caputpurgia et ajponatur olea ftiptica frigida .Et fi necetfitas cogcf ret inungatur frons et timpora cu opio et croco et farcocolla cortice mandragore et iufquiamo et fupra arteria ponatur tabula de plumbo .Et fi ca fuerit frigida fiat ut d cftiim e et inungatur cu oleo laurino et oleo dc ruta. et fi fortioribus indigemus addatur euf orbium piretru et uefticetur io cus cum cantaridibus et gumi ruta agreftj et fomentetur cu decocftione radicuciicu/ meris afinini et abfintbii et oleo et aqua, et fc ruentur canones iam diefti et ita cura/ bitur. CLARIFICATIO. Inteiii -gendum .q? continuitas doloris fignificat matena m capite et interpolatio fignificat materiam uenire aliude.Iftud cni e ueru3 ut plurimu qm poftq materia eft in capi/ te agens enim tuc approximetur paflfo .et ideo continua e adlio .quando cni§ mate ria eft in parte remota .tunc fumefitas no pot donec fuerit aggre gatus et ita continet ut plurimu ueritate5 et non neceffitate.qm materia exiftenstn cerebro non ,pptcr hoc continue mouetur ficut in epilenfia de ca priuata ubi paroxif mus non eft continuus et in uertigine .et pot effc impedimetu ex parte materie et q lado c modica interpolat et qfi c multa continue mouctur.ficut patet in continuis et intcrpolatis.Pctetia ec impedimenta} ex parte motus materie quoniam aliquan do mouetur naturaliter aliquadolno .qm fanguis mouetur de mane et tn ucre et co lera in tertiis et in cftate et melancolia in nonis ct in autuno .et f legma in uefperis et in b/eme. Impeditur ctia continuitas motui ex parte debilitatis uirtatis vir tus fortis continue mouet materia.debilis aut no. et ita continuitas doloris pot effe fignu materie in capite exiftentis no tn ne fcelTario .Veru poftibile cni e cp materia q cfcat in cerebro et no,ppter hoc continue allligit • Sedo notandu q> caputpurgia oruuerfalibo" pcedentibus ualent in dolor capitis fi materia ibide contineatur et roe antecedetis et roe coniundtc .fed fi mate/ ria contineatur alibi uidelicet roe coiuncfle TertLO intclligendum q> Auicj* dicit et Girardus fupra uiaticu q> dolor e morbus et c ca morbi et eftaccidens.Sed mouent aliqui ad credendum cp dolor fit morbus per fe et licet fupra uiaticum et alibi mul/ ta dixerim de ifta materia tamen breuiter aliqua dicam .Notandum igitur £m inte tionem AI/, vi* theologice libri regum qp fubfiftentia rerum naturalium qtum c de prefenticonfiftit in tribus.f.i temperame to humorum et coequalitate membroruj et in perfectione acftionis et bene operati onis membrorum et ficut funt ifta tria.fi» eundum numeru ita funt alia tria pter na turam.f.morbus ca morbi et accides mor bi ita cp ca morbi confiftit in diftempera tia humoru et morbus in diftemperahtia coequaiitatis membrorum .et accidens in qualitate atftionis . N unc aut §m docftri/ na Auicj* vi° de naturalibus. Illa uis ani me que per fe et immediate ordinata e ad aliqua actionem nuq per fe ordinatur ad aliam, vnde uirtus uifiua nuq fit auditiua N uc aut per fe et proprie temperamentu humorum non eft temperamenta} mem bri nec actionis nec econuerfo. Aliud igit eft quod debetur actioni et aliud cbpofito nl et aliud caufe.Nunc aut dolor attribui tur per fe et proprie aiftoii nullo ergo mo do proprie et per fe copofitioni nec caufe. Sed cp morbus c qualitas mebri feu com pofitionis.ideo dolor nullo modo poterit eflfe proprie et per fe morbus. f} cu dolor fit in actione et ome qd e in adtione 6 ac cidcs to jpprie loquedo femg erit accidens et fi ca ucl morbus h° erit g accides.q? aut dolor fit in asione hoc p? qm dolor e fe fus laxiuus acftionis.cu en; leditur acfto et uirtus tactu} appbcdit hoc faF ajparitio et talis fefusag>eUat dolor, qd ideo dicebat Galie. m de morbo. Dolor eft mutatio cum corruptela .et Aiucj.dolor eft fenfus rei contrarie .Cum ergo dolor fequatur q litatem ledente adEone ficut e mala com plexio diuerfa aut folutio continuitatis. 16 cum fecutum fit acddens .ideo dico 9 do lor proprie et per fe e accidens. Et 9 dtf putauimus illam materia fupra uiaticu 16 derelinquo . Quarto notadu q? aliqfut feafibilia.i.fenfumefficientia ficut idolu? coloris parietis multiplicatum urqj ad ocu lum .vel fic.queda enim funt fenlibilia p mo et immediate gfe ficut qualitates pri/ me fecudarie.et queda funt ficut effc&us illarum qualitatu .Et fftunc dubitaret ali quis quomodo dolor e fefibilrs dico 9 no eft fenfibilis ficut efficiens fenfu .fcd ficut informans fenfu. vel fic dicendo 9 dolor non e fenfibilis ficut ca primi fed ficut ef fedlus cae prime .et io dolor no e fenfibi le coe qz no e qtitas nec numerus ncc figu ra nec motus nec quies nec e fenfibile pro priu? qz nec color nec odor nec fapor ncc fonus nec aliqua de qualitatibus tangibili bus nec primariis nec fecudams. Eli igit effe&us derelitflus tam ex primis q ex fe cudis qualitatibus tangibilibm. Reliqtur igit 9 dolor e fenfibilis ficut fenfu infor/ mans aut ficut effecftus qualitatu.Et ideo poffet aliquis dubitare quomodo appben deretur folutio continuitatj a fenfu tadlus poftq folutio continui n e de obiedlis fei fus tacftus nec de primis nec de fecudariis qualitatibus .nec fequitur in aliquo ,pprie tates eius .Dico fm 9 dicit Auiq. vi° de naturalibus li0.ii0.ca°.iii0. virtus em ta/ dliua no folu appbendit qd corrumpit de coplexione fed qd corrumpit decopofitio ne fcd qz folutio continuitatj et flagellum et fiFia corruput corpus.io t jbus tadliua il lud appbendit et ita 6 dolor .Omis enim difpofitio cotraria corpori humano § diu 6 palfio et motus ta diu fentitur. fj poftq crifatpalfio et alteratio et motus et quies eft Ibt et motus introduci? naturale iftru mentu fimtle trafmutanti io non e dolor qz non c ibi motus nec fieri nec palfio et ideo ethicus non dolet. PolTum igit dice re qz qualfatio et contritio et fimilia funt de obiedlis fenfus tacfbus inqtu 'leditur co pcfitio qua lefionc appbedit fenfus tactus Quinto aduertendu 9 in quolibet fen fu polfut elfe dolores et delicte qm duplex e dolor animalis et naturalis feu materia? tuc aut dolor animalis polfet elfe in quoli bet fenfu et delicia fimiliter. fed §m obie/ cftum e uel improportionale Cu enim anima appbendit obiecffcu ,ppor tionale ddecftatur .ficut c color uiridis in oculo.etcum obiecftu 6 improportionale triftatur cu color c albus ficut nix uifui. fe reprefentat.et ita de fotio terribili aut fixa ui p eoparatione ad aure.et ita de obicdtif alioi u fenfuii proportionatis aut no ,ppor tionatis.qrn ala delecfta? in cbiedto ,ppor tionato et triftatur i cotrario. et ita dolor ai ilis erit in quolibet fenfu. Si aut nos lo quamur de dolore materiali feu corporali fic proprie loquendo non dolet nifi fenfus tadfcis cum dolor materia? non fequatur armonia aliorum fenfuum et proportio/ ne .tamen quia fenfus tacftus concomitaf tur jOmnes fenfus io et omnes poffunt do iere fenfu materiali 16 qz uifus uel auditus dolent poffet ibi elfe tacftus fenfus ficut in tonitruo 9 aer comoueret aere quietu? in frar aurem ita 9 fenfus tacftus compreben deret illam agitationem nimiam et ita ef fet ibi dolor tadliuus et etiam dolor ani/ malis propter improportonem obiedti ita 9 anima triftatur per armonfam foni cor ruptam que auditui debetur Sexto pof fet aliquis dubitare utrum in doloretapu tis cum reumate competat flebotbomia. Dicendum breuiter 9 reuma .aut eft de materia calida aut frigida. fi frigida non competit qtu? eft ex boc.fi de materia ca. tunc aut fluit ad exteriora aut ad interiora fi ad exteriora no competit flebotbomia qz tunc traheretur materia ad interius .et boccfTct ualde malu.S» fluat ad interiora tunc aliquando ratione concomitantiu ut fi effet pleurefis tunc bene polTct compete re eda in principio *,ppter timore magni apatis .et ita in dolore capitis cu reumatc materia currere ad interiora .et q> corpus fit plecftoricu et corpus calidu bene pofTet copctere flebotbomia.et licet reddatur (bu. curfibilis maius tn nocumentu euitat.atta me utile effet femp cp antecederet aliquaF materie ingroffatio et euaporatto .et cere i bri confortatio cu ro»et fanda? capbora ct camomil .et ita oia dubia erunt foluta. Septimo poffet altqs qrere fi flebotbo mia copctat m dolore capitis ex eade gts uel ojpofita . vn dicendum e q> confirma tio paru confert ad hoc fed plenitudo mF ta aut pauca qn plenitudo e multa tuc fiat ex parte ojpofita .fi pauca ex eadem. Ple nitudo igitur et no plenitudo e una ct dif feretiis*Situs etia et locus facit ad hoc .q niam omnibus egntudinibus que funt a Fate fuperius corpore multum pleno debet fieri ex parte Ofpofita.fi autem trio dica fuerit plenitudo ex eadem. In omni bus aut egritudinibus que funt a dyaf Fate inferius ubi competit flebotbomia fiue ct brachio fiue de fapbenis plenitudine mul/ ta exiftente fiue pauca femper fit ex eade parte longitudinem uiaru .et nuncj ex ofpofita. Et elicitur ifta fentetia ex dt cflisGali.in primo ,pnoftico.fupra illa gte Solet quoq; huic egritudini acute accidere et ex diifhsGaF .xiii.ter.ca.vi.et.xi.ter. ca. vii.Et ex di Aui'cj*dicit qp bumidum non cat dolorem nec per fe nec p accidens Et ideo aduertendu £m Auicj.vi°.de na turalibus particula.ii.ca0 de motu a.Ps de taeffu cp fenfus non apprehendit fenfibile fed qualitatem dereluffcam in fenfu aTenfi bili nec etiam apprehendit nifi § diu eft ibi paflio et motus et Fieri. qm fenfus eft pallio aut uicinatur paffioni .et fio qua do qualitas derelicta no inducit paflione3 ratione fimilitudinis et paucitate contrari etatis non fentitur ficut in ethica. Illa igi tur que debiliter imprimunt non fentiun tur .quia fenfus tacfhis non appbcndit ni fi exellentias fenfibilujm.1 Et ideo ficcam non. inducit dolorem qp qualitas eft paffi Cua et debilis et io per fe non fentitur fed per accidens pot fentiri quia foluit cotinu um . bumidu autem no fentitur ncc p fe nec per accidens cu fit debllftima inter paf fiuas et boc de bumiditate complexionali Subftantialis bene fentitur accidentaliter ct per accidens quando bumidu e 013 ma teria multu replente que materia foluit co tinuum roe multitudinis et ita e caufa doloris accidctaliter et per accides gratia materie .Illa igitur que fortiter im primut poffuntpcr fe efle caufa doloris et ita calidu3 et frigidu funt per fe ca doloris qa funt qualitates aeftiue et fortiter impri munt .Similiter folutio continuitatis per fe e caufa doloris .cum fortiter imprimat et fenfus tadlus coprebendat fua corruptio ne fi fuerit in membro organico ficut 1 co fimili dicet igitur folutio continui non fu erit de primis nec de fecudariis qualitati/ bus nihilominus tamen e de bis que cor/ rupunt armonia coplexionis etcopofitio/ nis quia fenfus tadlus appbendit corrupti one copofitionis ficut coplexionis to fenti tur ficut didlu e paulo ante. Decimo in teliigendu 9 aromatica ledunt fanos et cu rant Infirmos .fanos ledut quia diftrabut eos a coplexione naturali ficut patet cu; fa nus odorat liliu aut mufrii ftattm grauat. Infirmus aut curatur qrn ad tpamentum reducitur fi per contrariu fiat rediuflio ut ca.frigidts zc • Vndecimo notadu qrn licet fumus afcendatab inferioribus equali ter ad fuperiora »no tn oms partes cerebri equaliter reddutur .9 queda fut fortiores et queda debiliores et fortia rruttut ad de biliaet io aliqn Ieditur pars anterior et no poftertor et ecouerfo et aliqn media et ali qri no nec una lefa alieledutur qa tpamen tu unius no c teperametu alterius .et ideo nullus miretur fi uertigo catur propter fu mos a capite afeendentes et tn no genera/ bitur litargia et fic dc aliis • Duodecimo notandum 9 fubftantia cranei no fentit d fe cjuu ofTuofo fed fentit roe panniculoru* et eoru q oriatur ab eo ficut e dura mater ct pia mater et ita de alus. Et fubftatu ce rebralis fentit et licet no habeat inftrume' tu ut reddens babet tame ut mandans „ Capitulu .xu.de fcotomia. ct\)crti nnt Cotomia et uertigo funt paf fiones fenfus cois. CAVSA.Ca * immediata uertiginis et fcotomie e malicia caceliationis idoloru in crucj fig natione neruL optici et io male redditur fenfui 'cornum et p confeques imaginarie quare per accidens e pallio uifus qs corrup to uifus per fe tn et ,pprie fenfus cois et ex cofequeti uirtutj imaginatiue male tudica tis .gcotbomia igit et uertigo coueniut et differut coueniut. qz utrobiq? c corruptio uifus et malicia cacellationis idoloru et io malh appbcnfio in fenfu coi et malu iudiV c£u in imaginatiua.Sed differut qz in uer tigine oia uidetur moueri in gfru. qa ma teria c magis fubtilis cu uetofitate inctufa in buido difeofo q no babet exitu .ct ideo mouet i giru .Et ita fi talis refpidat aqua moueri impetuofe aut rota uelociter mo/ uete tuc uidet fibi ree fifitudinis mtrlfece q> moueatur cu illis ct io ajpodiat fe parti bus uicinis aut cogit federe aut cadere .In fcotbomia no e fic quia materia eft magis groffa et flabilis .et uidetur fibi q> uideat mufeas et amices et fimilia. et ideo dicit fcotomia a fcotos qd c uidere et mias qd cft mufea quafi uifio mufearum. Accidit aut boc ,ppter humores malos corruptos et uapores tenebrofos exifletes i cerebro et potiffime in pte ateriori aut afcedetj a flo maco et toto corpe. SIGN A.SipaffLO c de materia exiftente in cerebro tunc eft continua grauitas cerebri et fentitur tinni tus in auribus et malicia olefacflus et fi jp ucnit a flomaco eft cum grauitate floma d ct naufea et abbominatone et fimiiibus ct c interpolata .et fi uapor e ex fanguine corrupto afparct corpora rubea et fi ex co lera ajparent citrina et uidetur eis in fom nis 9 uolent .fi Flegma apparent corpa al ba ct uidetur fibi 9 Fit in aqs« et fi melati coha apparent corpora nigra et uidetur fi/ bi 9 tranfeat per loca anguda ct fimilia . PRONOSTICA0. Ifti emfutcofag tunei ec amici epilenticoru et appopficoj: qre fi multiplicent malu regime in id ca' dent.diligentiffime igitur cauendu. CV* R AT IO. Quecuqj Lgit fuerit ca et cor pus fuerit plenu Fiat Flebotbomto qs time du c de corruptione bumoru .deinde pur getur et mudificetur fm exigentia bu.pec cantis et qt ut plurimu accidit de materia flegmatica io purgetur frequenter cu ye/ rapigra. Ornis igit uertigmofus uitet ima ginationes ommu reru uelociter mouctiu fe ficut funt rote magne et aq mouetes cu impetu et nubes q uidetur uolare et omia fimilia et uitet etia cu erit in cacuminib9 altiflimoru montiu aut turriu autpontiu aut nauiu q? no refpiciat inferius nec ima/ gmetur nec intueatur loeu profundu .et fi c coacffcus 9 tranfeat fubdaufis palpebris z cu ymaginatione ad fuperiora .Et fieex caufis primitiuis ficut e cafus percuffio ve tus ualidus et rotatus in giru ficut faciunt pueri tunc fac 9 fit in filentio et loco ob/ fcuro et q? dormiat et fi c ,ppcer fumu (lo maci et fenfu et inanitione 9 accipiat buc cella panis intindla in fuco citonioru5 aut frudhwm ftipticoru$. et fi Fuerit cx uicio (fomaci materiali 9 purgetur ftomacus fe cundu exigentia5 humoris peccantis et 9 uomitus iniungatur et fi fuerit ex cerebro 9 purgetur ut dicffcum cft fm exigentiam bu.et fiant crifteria cu centaurea et pulpa coloqntide et fiant gargarifmata et caput purgia.deindc uentofe in capite et collo et cauteria ct fetoneset in hora paroxifmiq» fiant fricationes extremitatu dolorofe pur gattones erunt bumide diede in capitulo de dolore capitis ad quem locum frequert tiflfime remittemus rufi 9 fi materia uide atur corrupta 9 addatur in omnibus fu/ musterre ct potiffime cum peccat colera 1 digerendo fiue euacuando . CL ARI / FICATIO.Intelligendumfm dodfcrt nam Auiq-vi-de naturalibus et ficut de clarauimus.iiu0 .de morbo ad boc ut con tingat rccffcc uidereoportet 9 ydoium rei uifibilis cancelletur in crucis fignatione nerui optici»aliter contingeret 9 ui deretur duo et tunc corpus optime decipi tur et male iudicat. Jobi gratia ponatur 9 qdratum uelociter moueatur iudicabitur figura circufis z fi gutta aque cadat ueiod ter iudicabitur linea redfa .igit corpus op time decipitur et male iudicat qui erit de corpore corrupto .Vbi erit mala coplexio in capite et ftomaco et aliis gtibus et ma/ la materia et malum regime certe multis modis poterit iudicari corrumpi cum ani ma feqtur corpus in fuis partionibus. Ad bonitatem igitur iudicii multum facit te peratnentu complexionis et bumoriq.bo mo igitur corruptus ficut bab3 corpus cor ruptum .ita frequentirtime ludicium cor ruptum .quare eligendus eft magifter do effus bone complexionis et habitudinis et medicus operans et iudex et focius et otn nis bomo quo indigemus ♦ qniam fi cor pus temperatum corrumpitur in iudicio quid erit de diftemperato . non igitur eft aliquid ut uidetur 9 ita faciat ad bonitate fpeculatioms diurnarum et bumanaruj fi cut bonitas regiminis et morum* De litargia Itargia eft apoftema in parte porte riori cerebri fkbtus AV S A .Caufa huius partionis ed om ne illud quod multiplicat cbimu3 flcgma ticum et replet caput multis uaporibus fi cut funt alea cepe poiri «et multa firmlia* vinum forte et crapula et ebrietas ct mul ta comeftio frucTuum etpifciu et ladlis z carnium porcinarum quies et ocium et re pletio naufeatiua et fimilia. Cum igit ua pores afeendunt ad ccrebru uerfus partem poftiriore tunc caufanc apa fubtus craneu in foraminibus ct uiis et raro in fubffatia medullari poffibde tn e et tunc eft deteri/ us et appellatur tunc nomine accidentis q niam Utargia dicitur a Untbos qd obliuio interpretatur ct ideo Utargia inqtum d c t obUuione non eft morbus et fi fiat in uiis boc apoftema tunc e morbus.Caufatur ut plurimu ex flegmate et aliquando caufat ex melancolta .Et eft intelligendum q> fi cut apoftemata fimplicia caufantur ex bu more uno .ita et copofita ex diucrfis ficut ex colera et flegmate .aliquando compofi tio e incqialis § m qua uarietatcm uarian/ tur Tigna ita q? aliquado apparent figna co lec c uel fiegmatis in plus aliquado equalit et fic acciden tia apparent diuerfa. SIG / N A. Litargia aut femg cocomitatur fe bris lenta et dolor modicus obliuio et per mixtio ronis. et fi fuerit de flegmate eft cu ofeitatione multa a principio et multi tudine fputi et pfundat in fomno et ftat oculis claufis et ore fed fi aperiat obliuifci/ tur aliquado claudere et os fimiliter et ob liuifcitur etiam aliquando affdUre et min gere et egeftio 6 bumida et urina ficut fub ingaliu et pulfus et banelitus funt parui ct ftrufri et occulti et inequales .tame fi alta noce clametur et proprio nomine atpellen turrefpondent ct loquutur et fi dimittan tur ftatim reuertuntur ad fomnu g non e proprie fomnus fed ftupor et grauitas. Si aut fuerit materia' meiacolica e cu rixa et motu et tenet oculos apertos et b3 intuitu fixu. Et fi apata fuerint copofita et dnetur flegma tuc multiplicat fomnus grauis et taciturnitas et pigricia motus .fi colera do minetur multiplicatur uigdie et motus et alienationes et fi e qualiter eqliter* PRO N OSTIC A°. Sudor fa&us m capftc morte figniricat *fi autfanguifoga fronti applicetur et non adbereat mortem figni/ ficat .fi aute nullu iftoru affuerit et accide tu cotinue incipiunt mitigari etuirtus for tificari fignu e curationis.4GVR ATIO Imprimis fiat flebotbomia nifi res gan/ dis impediat «deinde fricationes extremi tatum fortes.dstnde crifteria acria ct mul ta cu /erapi.quia mirabiliter muant.drin de prouocetur uomitus cu penna .deinde inungatur caput cum oleo rof.et aceto et poft fac gargarifmata et caputpurgia. et poft duos dies inungatur caput cum cafto reo ct aceto fquillitico .et fi m aliquo non poflet riTe compaffio ipfius digeratur ma/ teria fecundum bunc modum. $1* utri/ ufq? ffiluieutriufcp mete utriufq? rute utri ufqj calumc:i becftonice munifi ma ratri cimini feminis rute mellis et juccari .aff.Ub.I.aceti albi.^-.ui.fiat firu/ pus .et fi febris rfft multum fortis detur (irupus in parua cjritatc cum aqua decodli onis capillorum ueneris recentium brufei et fparagi et purgetur materia cu;; S*pulpe coloquintide bdellii an.3»S.mifceantur et fiant pillulc . vel fic aloe. $.itf. agar lcl turbit.affudi, pulpe coloquintide amfi cinamo mi mafticis an.3.1. foliorum me te foliorum abfmtbii a fi. z.S* conficiantur cum oximeiic fquiUitico ct fiant pillule et iuxta conuenientiam particularium. Corpore autem mundi fi/ cato et materia diftradla et uniuerfahbus omnibus precedentibus ficut decet inun/ gatur caput aut cmplaftretur cum calidis refolutiuis cuius materialia funt.ifta fcilri cet caftoieum rnirra piretrum piper eufor bium finapium fulfur affodilli ffercus co/ lumbinum gummi rute agreft.s origanus calamentum ruta mentaftru} laureola pix naualis et fimilia . Ex iftis enim poflunt fieri olea .aut emplaftra .aut f amentatu ones aut fumigationes aut Rerautatioflei V entofe etiam ualcnc fine fcarif icattoe ni fi fanguis uideatur babudare ponatur i lo co luminofo pleno pioturis et fi efiet mul ta profundatio fomni grauis ficut ego vir di multos tunc trahantur pili barbe et pc dlinis et trahatur nares et fingatur digiti coduplicati finefiura uebemeti et fiat liga tura fortiflima extremitatu et fricationes fortifiime cufaleet aceto in extremitati bus fine mifericordia et habeatur fues 013 porcellis cora f acie eius et cogatur clamar fortiter et tube fint ibi et capane magne et timpanu et ferra magna q cotinue peutia tur cu martello magno .et uafa etia; enea iribiies fonitus emittetia et clamores for/ tiffimos aliter eni moriutur dormigdo et cp cibu no accipiut.multi moriutur edam ,ppter afiiftentes credentes 9 boefit impi etas et maliria et no pmittut talia f icri f; periculo jpnofticato no permittas infirmu qn requiras et facias qd potes .9 multos cu tali uioletia uidi euadere et frequeter ac cufaui afiiftentes In homicidio 9 no per/ mittebat me operari ignorantia .et multi cu bis et aliis curabatur z potiffime fili in quibus no poteramus operari ,ppter importunitate ?fiiftintiu.Et fuit mortua us magifter nofter ex litargia et erat.lx.a norum colcricus adufius et erat ibi turba magifiroru et oms couenerut 9 aperirent emorroides et cyrug cus folus nullo magi firo pnte aperuit ct extraxit ut dicitur in nimia qtitate in tm 9 femp jpccffit debi litando donec mortuus e et opinor 9 mF tu; nocuit ei 9 gallinis tritis replebatur a mulieribus .9 uix pot aliqs bene dictari ubi mulieres bnt ptatrm. cibus igitur Gt futtiUs et facilis digeftionis. Si aut obii \ uifcatur mingere et afiellare fricetur ptefie et uefica et ueter et embrocetur cu aq or/ dei amomil.mclilo.antbos et fiat fufpo fitoria acria, fi aut materia c copofita copo natur medicamia et addatur fra ficolcra exeedfc et calicM flegma* et fi meTia po natur ea que babent afprdlti ad melacolil CLARIFICA0 • Intelligendu q> cuj coplexio cerebri e temperata cuc oms cerc bri,operationes funt tpate feu meliores et fpiritus clari et mudi et io corpus tpitum quo ad actiones alales no itiuemt rufi in fi ne iuuetutis £m Auic|. Si aut edet modi cus lapfus in aliqua qlitate bene faceret ad confortationes alicuius opationis .et ideo mollities facit ad meliore afljrcbenfiones et ficdtas ad meliorem retentione .iuxta illud Galie.Faalitas uero difeendi emol lis et memoria retines afs pman&es • Si aut edet magnus lapfus tuc ortis operatio nes ledutur et potiflime fi e lapfus in fro et bumido qtn fngidu immobiitat fpiri tu et bumidu fufifocat calore naturales* et io dicebat Gali*iii»de interioribus q> frigi du e in cofufionc ale 1 primo gradu et bu tniduin.ii°.etqrin litargia flegma dna? tt in pofteriori pte ubi c memoria *io cor rupitur memoru .No c igitur mirabile (i in fenibus naturaf corrupatur meoria jjpl i f m naturale qd dnatur et buidu acriden tale nifi p accides babeat bona memoria? Et io aduertedu cp tria funt genera bomi nu q per accides bene memoratur.f. pueri religiofi et fenes.pueri eni bene memoran tur ,pptrr forte ymagmatiua et forte app benfiua oms eni forme funt eis noue et io fortidime appbenduteas quare fortidune memoratur .iux illud qd noua tefta capit iucterata fapit. Religiofi etia bene memo ratur pptev quiete aie et dimidione nego cioi u feculariu iux illud aia fedendo et qui efccndo fit prudes *et iteru ,pptcr freques ftadu.et iux illud qui bonus eft in fiudio prauus e iri foro .Senes aut bene memora tur p accides primo q> fortiter ymaginan tur et fortiter afprebendut cu /maginanfi q> tps r 6 eis fufficerct .fcdo qs fut m quie te cum no podint exercere operationes ex trmfecas et ideo fere omnes funt religiofi. Tercto qpter (iccitatc naturalem ’qa fal/ tim poftq impffum eft de facili fepatur» et ita g accides defecftus naturaf regatur in eis.Sed fapietiaregnat in. fenibus lux iEd Arj.terao nemo iuuenes eligit duces.ct iux illud Senex Edef prl/ ma crededi via eft. Secudo notanduj q? Etargia pmitiuas ficui eft h>i midu frigus et bu.et comeitio frigidoru et bu.et I)’ caufas ancedentes Ecut e mat la coplexio frigida et humor flegmatic9 babudans.et coiuncftas fi ut eft apoftema flegmaticu in gte pofteriori ce tebri.et b; Cigna qmoftica ficut eft obE' uio.et 1)3 figru dcmoftratia ficut cotinua oris apcrtio.et 1)3 figna mortalia» aa fan guifuga fronti applicata non adberet. Tercio intelUgendu 9 ad memorie bonitate multa cocurrut.difpofitio.f.ce' rebri.ca.et ficca.auditio et 'mira' biliu.et quies anime et corgis.et tuc ani ma fortiter fe couertit et fortiffime app/ bendit.et ita fortiffime memorat nuxta illud Ala fededo ct qcfcendo Et prudes. vbi igitur ifta coUemunt ibi eft memo/ ria.et ideo otrna coueniut in pueris quia meEus memoratur qfenes» Quarto notandu qm I3 fforma infrigidet in li/ targia tn bene pt copefere.pmo rone ple nitudinis.fecudo roneapoftematis. ter/ cio rone fe.nifi aEqd magnu pticulare i pediret» Quito aduertendu q> in litar gia eft vtina velut fubiUgaltu. qa mate/ ria eft ffatica. fed in frenefi eft tenuis et remiffa. qa colera afeendit ad fUgiora. Sexto aduertendu q? memoria aliqn amittit jpter nimia bumiditate cuius fi gnu eft qa male memoratur de preteritj et remotj. fed bn de pntibus et mometa/ neis. Si aut amittatur qpter nimia ficci tatem male memorat de pntibus et mo mentaneis.et bn de preteritj et remotis et qn eft de ficdtate no ceperit cofecftio anacardina-ficut dicetur in cacfequenri» De corruptioe memorie et obEuione. E iftis duabus paffioibuS dicTtu eft in capfo Imediate diefto.ct ideo tranfire volo vt ttielfq po tero.et primo rerapitulabo de corrupti/ One memorie» Corruptio memorie e paffio parti poftcriorfC AVS A» Caufa huius pafTidis vt plurima venit mala frigida et bumida. tn aliqn venit malam dam et fictam» ObliUio igit ct corruptio memorie accidit aliqn in latitudine fani tatj et affriatur ftoliditati. Si igit comi/ patur memoria et aducniat obliuio pro/ pter apoftema no eft mirabile ficut di/ eftu eft in ca° dc Etargia. fed bic agit de corrUptce memorie vbt caufe no fut ita fortes» SIGN A. Si aute caufa fit mala coplexio ftcca tunc eft cum vigiliis.z no memoratur de pfentibUs momentane/ is.qa de difficili fit impffio in ficco.tarri rememoratur de pteritis rem© t'. quia de difficili fit fepara0 a ficco. Si aut fit ex bu miditatc.tunceftcumfomno gfaui et undo, et bn merrioratUr de pfentibus momentaneisiqa de facili fit irnprcffio in humido.de preteritj aute remota no Et recordatio, qa de facili amiti Ltur im» preffio facfta inbumido. PROMO/ STIC ATIO. Si fit de mala copiexioe ca.et fiotardiiis curatur, ct fi ueniat i lati tudine fanitatj fpnunc(at Etargia aut a/ poplexia aut epiiiam.Si venerit propter malam coplexio ficcam tuC copetunt Calida qUehumccftant ficUt eft ocium et fomnlls et cibaria humedfatia. ficut funt Vitella et brodia carniu et uiftella et inungere caput cum oleo amigda.dul du. et cum oleo fifamino et fometet ca put cum decocftioc malue. bifmalue. or/ dei.camorhLlf.melif.antbos. Elii, et ita cp ex coplexione refultct Cafa vergentia ad temperametu et trahatur homiditas ad caput quaTi ccpetunt exercitia tepera ta et fricatioes in gte pofteriori capitj et ventofe et eFia refumptiua et fifia* Si au tem ca fuerit frigida et burrmda qa fre/ quentius aducwt optet diligentius ptra ctarc. De aere.aer fitmudus cus et calidus domus fit clara munda lu minora et locus fit altus ficcus. fi no pe t haberi g naturam fiat, per artificiu afpcr t gendo in domo origanu calamentu etfi m.ilia* vitet flatum omniu et po tiffime fi ventus eft meridlonaf et bcredis poftcj auftraf pcefTcrit. vitet qtu poilibile eft ablutione fementatiocm et balncu aque ca.et frigide*vitet fupfluum et potifime poft repletoe.. vi tet etiam uigilias fuperfiuas qa ddiciut. vitet etiam qualum poffibile c offas et brodia et carnes porcinas recetcs et pilees ornes et utat afiis qua tum erit fi poffibile* JSkitide ad medicinalia ve/ luamus.digeratur igitur materia et pur/ getur fed paulatiue femp afeendendo ad fortiora Tn prms igitur digeratur mate ria per hunc ciperi pre/ os anftoF.utriufq, calamcti utriufq; na/ fturcii faluic utriufq centauree an*: meli lib* i * aceti ii fiat firopus ma tcria digcfta purget pul/ pe coloqutide bdellii. an.g.vii- mifecan tur et fiant piUe.Deindc fiat fbupba et i ftupba ponatur cafa* q ponat in firopo et exeunti a ftupba offeratur qualibet u( ce auree alex* tyria. deinde fiant caputpurgia et fomentatees et alia ficut ckcetur.Siautexbis no fuerit perfecfte curatus iteru poft paucos dies incipiamq iteru digerere materia p hunc modum* cum lfto generu piperis, ciperi qd fufficit. deinde purget anacar dini*^*S*srafceitur et fiant piUe.Dcfii/ de fiant caputpurgia et alia ficut dicftuj eft.Si aut ex bis non curetur poft: modi cum iteru digeratur materia per buc mo acori apri fpiccnar.pLjris ani* cimmlni plpcrj longi cinamomi op tuni nuafmu*g riofa* u.ftat paluis et ponatur in facculo de a/ luta et utatur tftopulucre mane ct fero cum brodio cirrum vfq? ad codcar una deinde euetur fic*§/. 3.111. tbeodo ricon et fiant pilfe* Ifte tame mediane pnt addi z mi nui luxta cbucnicntm pavticulariu. dein de fiant -caputpurgia et ftupbe et alia fi/ cut oportet. Inteiligcndu cp cum egritu do eft cronica et non eft obedims dige ftio ni ct indigemus euatiombus tunc modus operadi mutandus eft ut vifum eft afeendendo a debilibus ad fuperiora* poft hoc ctia3 utatur caputpurgio et ma/ fticatoriis.mafticet igitur.53.jaut puetrui ut aquofitas multa a capite defluat, detn de p nares fuccus maiora, aut fambuci aut dccoeftio piretri in vino, deinde vtatur fternutatoriis cum codi/ fo pipere ct caftoro. deinde fomentetur caput cum decocftione camomillc aque antbos floru utriufq ftscados et cetaurce z poftea inungatur caput cum oleo dz 1i lio ct caftcrco.deinde odoret ambram. ftorace.cifa.ct lignum aloe.poft oia bec utatur cofecftioe anacardma que fup cia facit ad bonitatem memoric cuius fJ,'U eft talif*5/«piperi macro plpcrj mirob-ke buli emblia bclliria in dor u an*5*ii.cofti anacardi baccaru lauri an*5*vi. ciperi*3. iii* tere anacardos p fe* deldc mc dicinas alias et coficc cum butiro uacci/ no et meile equafi quatitate pus ''bullitis et detur poft tres menfes* defis eft. 3. ii. cum aqua feni.et apii et caueat fibi a Ia/ bore i&unio et luno coitu et ebrietate; ordinatio fertttbnis ckffidto tninfgtu/ titLois et anhelitus et urinci PRON O TlCATIO.Qmis fc. omne apoflema et omnis compofitio tacta ex directe co trariis efl peffima quia multitudo mate rie et peffimitas eius fignifitat q> natura non potefl regere contrarietatem ficut in emitriteis.CVR ATIOvDto et cmla mcdicamia debent cffe compoli ta ficut materia efl compofita et fi ajpa/ beat dnium Vnius fupra aliUm q> tuc ap ponatur mcdicamia pp ilio.et fi equaUter equaiitrr.ct fiFe.e fortj q> ajponant ma/ gis frigida rone fe*In primis igitur fiat diftena compdfita vt didlum eft.dein/ de inungatur caput cum oleo roict acfc i to fquiliticO deinde fiat fFomia.deinde digeratur materia cum oflizacca.. et firo po uiolato et oximeif diur. deinde piir*' getur cum ycrap. et efo de fuco to. de/ inde fiant f omentatoes compofite ex ro fis et violis et nenu.et camomiil-z mei lo.et anthos et breuiter fiant omia que dicta funt in litargia vera nifi q> medi / camina omia ct cibaria et remedia copo/ nantur fr.i compofitiocm materie. CLARIFICATIO. Intelligendu; Cp vnus ifloru bUmoru non temperat ai terum fed uterq; corrupitur et ledit na/ turam et debilitat et ideo magis vnum corrumpit alterum.et ita pallio efl peior Bt iiixta hoc friendum q? quedam e mi xtio blittioru per viam mixtionis ficut in colera citrina et in bu.aduflis et cem mixtio talium qtum efl de fe non facit diuerfa fintbomata.Et eff alia commi/ xtio per viam vicinitatis ficut efl fFa et colera It ita de aliis.et talis commixtio facit diuerfa fintbomata quoniam ex lilis comixtis non rcfultat forma un?* imttio differunt in formis et fiti bUs.et ita in motibus et arfiorubus* ga igitur funt diuer fa 1$ vicina diuerfa tam fintbomata poffunt inducere unum al/ De litargia non Vdfo* Itargia non vera efl apoflema copofitum ex colera et ffate per vhm vicinitatis in parte polle riori cerebri. C AVS A. Huius palfiois raUfa efl crapula et multitudo et potuu diuerforu caiop ct frigidoy i eade mcnfa que natura non pk digerere nec regere perfecfle ct ideo apoflema et fe.ge ncrantur.SlGM A* Huius paffiois ft/ gna funt quado mouetur ffa feu domia tur tunc a$5arent Cigna ficut efl tacitur/ nitas et flupor et fomnus ,pfudus et ap paret quafi fi eflfet mortuus et oculi funt ciaufnqilado autem dnatur cofa tuc mO uetur et loquitur aliena ct ter. et oculos i pertos et babet intuitum fixum et q> humor dnatur vnus alteri dnatur ft/ gn a illius uel illius velequaliter * Litar/ gia igitur non vera babet cciienientia3 cum vera quonia utrobiq? efl apoflema in parte poftetiori cfcrebri.et cum ftfei et obliuio et corrdptio memorie et defi/ pientia-Sed differunt quonia in litairgfa Ueta cfl fetriper apoflema de matia frigi/ da It rimplici et cenet femp oculos dau fos nifi per accidens quonia cum exrica/ tur et tenet apertos obliuifcitur claudere In non uera litargia femper eft materia copofita ex cotrariis et tenet oculos aper tos et color faciei immutatur qiiandoqj adliuoremquadocpadatrinitatej pili/ fus alitem tnagj efl velox § in Vera litar gia et differt a fuffocatioiie matriq.quia boc efl poffibife 9 refponceat et ioqua/ tur in fuffocatione autem intel/ Ugat fed refpondere non potefl et diff e rtlnt ab apopfia et epyFia quia ifla veni iint fubito fed litargia paulatine. Diffe/ rtint etiam a fincopi cordis quia in fin/ copi affiFatur facies fadei in (t targia autem faciei fanoru.Et funt que/ dant alia figna couenientia ficut funt in ferum non corrigendo. Secudo gendum quonia licet in materia frigida non fit apta dc fe ad repcrcutiendtt ni/ Hlominus a principio poffunt ajproxi/ mari feu afponi rone apoRematj et rone fe.ct potiffime in Utargia nonuera vbi melius poffunt competere repcuflfi.ua et ffomia q in litargia ucra* De ccgclatione. OngclatioeR apoftema parti* poRerioris cerebri propter quam homo amittitfenfum z motum in toto. C AV S A. IRa pluo jpucnic ex ojpilaticne partis pofterioris cerebri fadla ex mala complexione frigi da et ficta. uF ex humore meiancolico fri gido ct ficco groffo et ideo ilta eueniunt illis qui comedunt frublus inftigidatos tn mue aut potant aquam frigidam aut fimilia multum frigida quare fit oppila/ tio et fpirituu ingroffatio et non poteR fpiritus ad membra fubtilia penetrare, z ita carent fenfu et motu.SIGN A. Si/ gnum huius eR quoniam liat ocuF aper tis et remaner figuratus fm difpofitoem fm quam inucnit eum quoniS fi inue/ niat lpm liantem Rabit totus eredlus. et fi feribat Rabit ficut fcribens.et fi dor miat ficut dormiens.ct fi refpiciat celum remanebit in eadem difpofitioe.et ita 3 alus*quoniam in omlbus difpofitioiiibcj et figuratiotbus dimittit eum in quibus inueit-attame Rat ficut piger et fpafma/ tus et fi tangatur non fentit et fi uocec nonrcfpondet.etideo vulgares quado vident talem credunt ipm cfife raptum, et q? loquatur cum deo et angclis.fed tn celum vim patitur et violenti rapiut id PRONOSTICATIO. Nili calefiat ct bumecRetur ficut coagulati i nius mo riuntur.CVR ATIO.Primum confitt sim eR 9 fiant diReria fortia ubi fit fu/ mus terre et tbfmus et epLtbfmus tt ea-' ftute et yrraruf. ec oleum fifaminu.dein de fiant fricationes fortem et ligature eoxap dolorofe ct caputpurg. et fiant fomentatoes circa caput cum an tbos borrag.fumotcrrc.ct camomilf* et aneto et inugatur caput cum oleo de ii' lio et oleo fifamino.et fi eft c<3mpos fui ipius aliquo modo digeratur trjafta cum firopo dc fumoterre et oximd.fquiliiti/ co ec purgetur cam ycrarsf. et yeraFo.poftq igitur farnus cam et mate riam perditem agamus §m exigentiam materie pectant; et male copiexionis et particuic patient;.Clarificatio pofita e fu perius et ponetur inferius cum bic aga/ tur multipliciter de nocument; virtutis an j mate fenfitiue et motiue. CLARI/ FIC ATIO.Inteliig6dum 1$ faeffa fue nt mentio ct inferius etiam fiet q> dtffe rentia eft inter fomnu innaturalem et ftuporem cogelatioem et litargiam.quia in omibus iliis corrupta eft uirtus tadli/ ua et motiua omes ifti uident quodam t mo dormire. G. autem tracftat iftam ma teriam in fine quarti de morbo..et fuper ilio Aff.fomnus et uigilia z cetera. In/ tclligendu etiam q> congelatio et litargu funt magis in parte pofleriori cerebri. Somnus autem in naturaF et ftupor fuC in parte anteriori.pterea differt 1 i/ targia a cogelatione.quia litargia fit a fri gido humore et bu.fed cogclatio quam caufat a frigido ct fic/ co.Somnus autem longus innatura! ct differt a ftupore.quia in fom/ no magis patitur fenfus comunis in {fu pore autem rrag] patitur virtus ta qdam eft fomnus naturalis et quida in naturalis et preter naturam et qdarii vi einatur plus ad naturalem et qda<; ad p/ ter naturam* Somniis m.hatilralis equi es anirtialiu ciirti intcnfiohc naturaliuj apter reuocaficem caloris naturalis vita (is et animaF ad interiora. Intclligeh-du eft fm intentioem.G.quarto de morbo q> in fomno ligatur fenfus comunis qui eft in parte anteriori cerebri ct ligatur fo lum ex humido fualu temperato tefolu/ to a triplici dtga. et ideo ceffant et qhic/ fciint omnes operatioes animales fenfi/ biles extiores. imiginatiua autem niinq quiefeit fm intentioem Auicj.vi.dcna turalibus.et fm Alber.inpbufUanec t tcmpcre fomhi nec in tempore vigilii rum quiefat.qefcit igitur virtus animali et fortificat naturalis et ideo tunc fit bo na digeffio et virtutum totius corporis corroboratio, virtusr autem Vitaf remaet in difpofitione fUa fm pullum et fm ah bebtuhi in ipfo fomno; Si igitur fom/ Irus naturalia fiat in debita qtitate et qli tate ct ordine tuhc operatioes totius cor pons robofantur.Si autem fit nimis p fundtis aut aut tepore indebito nbn eft naturalis.Somniis igitur natii/ ralis fit ex bumiditate fola, omnis fomnus alter ab ifto innatura? eft.£ igit alter fomnlis q vicinatur naturali iit q habuit fortem inforrimetate et tnagnaj et itiodo poft xpm dormit fomnO pifu dOetjpiixo.talisin.fohinuk vicinai ha turali.quonia hic bonus eft.fed in tepo/ te fanitatis non eft bonUs.idem eft poft ftiedicmarri laxatiiiam.Eft etiam alter fothnlis q vicinatur naturali vt ille qiii eft poft hboires et exercitia et fatigatioes fortes et fimilxa. Et eft alter fomnus qui eft penitus innatura? et eft eius ca qdru plex qtum eft de pnth Prima cS eft frigi ditas nimia exterior vel interior fiue fu erit ex aere fiue ex vento fiiie niiie fiue tx narcoticis exterius ajproximatis fiue interius bibitis ficut eft opium friadrago ra iufquiarriu papauer coriadriim recens et fifriilia. talis, n. fomnus affifatur coge lationi et ftupofi.Stcuda caufa eft {humi ditas nimia oppilans et mollificans ner iios .et talis aiTifatui* ebrietati.Terda cau fa eft frigiditas iuinfta cum biimiditate et fi anhelitus remanet in dffpofitoe fua affriatur jitargie et fi aggrauat affrmilat epFie et apopFie et in omibus iftis tribus caufis fomnus eft grauiS *in naturalis et jpfundus-et talis ,pfUndatio fomni ap,' pellatur fubet apud Auic].Quarta caufa poteft efle aggratiatio cerebri z altop me broj; ficut Verbi gratia cafus et compffro terebri et ftupor et fum9 refolutp apFmo ne et pfefi et cibus multus in ftomaebo. et ,pucmt ab epate et matrice quado ma le materie et corrupte afcendut ad ccre/ brum et ftupefaciunt cum.et poteft pro uemrc ex vebemeti fpiritus d. ULtate. ct accidit etiam fomnus grauis et ,pfun/ dus in pneipiis goxif «fc-SlGN A. Quando fomnus fuerit naturalis in ex pcrgefacftioc fentit fe leucm iocundu et by larem-et quSdo fuerit innaturaf fen 1 tit fe grauem et ponderofuin.ct fi fuerit frigiditas in ca pceffit tempus multum frigidum et eft corpus quafi rigidu fpafi> matum.ct fi eft ex narcoticis apparet o/ dor in ore et mutatur color ad iiuidita/ tem-et fi eft ex bumiditate effarua ucr/ git color faciei ad albedmcm.ee fi eft ex fanguine ad rubeum, et fi copo nantur caufe et Cigna fimihi-et fi ab aliis mem/ brfs cognofcitur ex dolore loci-quia vbi dolor ibi eft egritudo.Si igitur venerit ex cerebro vel ex quacunq* alia ca femp pceffit grauitas i illo mcmbro.ct fi a fto maebo tunc eft naafea-et fic de aliis.nnc autem quia aliquado dubitatur fi eft rra uis fomnus et qui fubet ajpd/ latur ut Auieen.dicit aut eft alia pallio* ideo intelligendu q> differt ab apopfia. quia in apopFivvFr fenfus et motus f' t ablati in toto corpore et no poteft rnde re cuicunqj nec poteft excitari et motus funt leuiores. Si autem fuerit fincopis cordis tunc facies affifatur faciei mortu oru.bic autem non.fed mag* faciei fano rum cum facie fubtumida.Si autem fu erit fuffocatio matricis licet intelligat re fpondere non potcft.bic autem excitae et refpondet et alia que di.fta funt in ca Pitno immediate pcedenti et mag! clare RONOSTIC ATIO.Cmnis fom' nus qui ex nimia inanitee z ue bementi debilitate eft peffimus intom/ nes et magj vicinatur morti* Dormire fup dorfum malum-dormire in fole pe/ ius. dormire in radiis lune et potiflime quado intrat per anguRummeatU3 feu f oramen eft malum quonia facit excrea re fanguiem ficut dicit Auben.,ppf ni/ miam bumiditatem-et dicunt empyria ci q> fi radii lune intraucrint p et tetigerint boucinuMceraiti eft caufa mortis eiufdem-Orms fomnus CU3 gra' uitate et decFone poxif- fe. coti nue mor tale eft. quia folentia muare fuo tempo/ re fi no iuuant molefta eft eo ru figmfi® quado fc-counue bnt goxif. fuo modo et in fine iUius fortis acceffi/ onis deberet iuuare et fi noceat mortale eft.Omis fomnus ,plixu$ pparat et dif/ ponit ad litargiam et apopfiam. et ita ct aLis.ct ideo Ouidius.S-uite qd eft ftm nus gelide mfi mortis imago. Longa qe fccnti tempora fata dabunt. CVR A/ TlO.Si autem fomnus grauis et jyfun dus accidat in principiis poxif. fe. quia frequenter accidit ct eft multum nodU9 ideo pmo de ipo videamus. Ponat pati e s in loco lumlofo et fiant ei tedia mul ta et fiant fricatioes extremitatu et odo/ rcr acetum et inungatur caput cum oleo rofato et aceto fu.multo.ftn A uicen.et agrefta aut vino Si autem fiant jfpter paffiones aliorum cti/ rentur ilh pus. Si autem fuerit propter narcotica utatur tbyriaca-Si autem fue rit j|pter malam coplexionem frigidam vtatur metridato et vtatur ifto efo. EJ/* dyantbos cum mufeo potionis mufeate odoret mufeu et lignu aloe. Si aut fuerit 4-pter burnidi tate odoret caftoreum ct nuccmufca. et fquinantu et fiat ex eifdem oleum et in ungitur caput. Si autem fiat utruq* f. apter frigidu et bumidu tuc no pot ef/ fe fine materia peccate.aut valde raro, et tunc p ordine fiant oia q fiunt 1 litargut ct ideo poft vies purgatoes fiat fometatf ones uerfus partem anteriorem magj.f. de ruta caftoreo et euf orbio et calamcto et f1F1b9.ee nuntietur frequeter noua tr£ ftofa mirabilia et dolorofa animu aggra r uantia. Si autem fuerit nimia ma niticem tt fpuum exalaticem forte non eft uia. detur igitur fuccus affata rum et potiffime 013 bono umo et odo < ret affa et pigmentaria et uina mufcatel ia et omne genus atomaticu et velo ic nutrientiu et reqefcat ui pace. CLARI FIC ATlO.Si dubitaret aliqs q? ifto$* inducat maius nocumentu £n adbioibus Virtutum aialium an frigiditas an bu. di tc qp reliquis paribus tentibus maius nO cUmentum venit ex frigido cum fit qli tas adbiua et fortis.bumidum autem eft qlitas paffiua et defacili redbrficat fcdiit Ga.vii.de ingenio.Sed g)ter illud qd dicitur tertio de interioribus. q> buidu eft in tofufione anime.in fecudo gradu* et frigidum in pmo.ct ita uideret bumi di nocumentum maius.Dico q>boc eft bumidu quod Vt frequentius e cu materia et eft babudatiUS.et ita per acd/ dens mag| nocet.fedfi poneretur ambo eqUaUa uideretur 9 de natura rei magis ledat frigidum q bumidum.et Ideo fo/ jius jpfundus et ftupor et congelatio et fifia que ,puenitint CX bumido nifi ma/ teria que ut plurimum eft caufa ex btt/ nudo impediat* De ftuporc uel dormitatione* Tupor eft diminutio fenfus et motus.C AVSA*Caufa buiq paffioms eft omne illud qd £m pedit tranfituS ad neruos fpiritiiu. Intel ligendum 9 aliqui ajpellant ablatione3 fenfus et motus in toto corpore ftupore fed hic nOn eft ftUpOr fcd apopfia aut tt pifia. Aliqui afpellant mollificatiofi ftu porcm.et hic non eft $xk ftupot.fed g alifis.Per ftuporcm tgttur mtclligo di' minut iocm fenfus tabbus m aliqua par/ tc corporis .et ideo vulgari? ajpellaf dor imitatio membri ficut aliqs tenuerit una tibiam fup alia’ ttme no bene fentit nec bene poteft moueri donte fte/ terit.talis obdormitio ajpdktUr [lupor‘ tt ideo pofl. capFm de fokrino egimus de ftupore j|pter quadam ccucmentia i qm #pter diminUticcm fcadlUs uidet mem/ brum obdormitti. Intclligendu ctia3 q> fenfus et motus aiiqn fiunt per Unu ner pfer duos.fi per Unum et fpuf lion poffit fufticicni peruenire tunc ftu por eft diminutio fenfus et motus.fi aii tem fiat per duos tiific fi adueniat nocii mentum neruo tabbiUo tUnc bn mouee fcd non bene fentit.et ttme ftupor e dir minutio fenfus tadbus.ct fi patiatur ner Uus motiuus et no fenfitiuus tunc mag] ptinet adparaUfim.et ita UidetUr q? ftu/ por jjpi ie non eft niTi patiatur fenfUs.all ter non eff3 ftupidum feU ob/ dormitum.et quia leditur operatio mS' bri organici ideo Auicemappdlat ftupo rem morbum officialem. Caufe ailtej c} impediut tranfitiim fpuS ad neruos fut multe. Prima. Lpauptas caloris et fpufc no potetis fe miitipTicare ufqj ad net/ Uos.Sccucla ca poteft effe nimia frigidi/ tas exterior feU interior cedenfans fp&5 et oppilans neruum Uel puncftiira alicu/ ius aialis veneiiofi.Uel taebus cUiufdam pifeis qui narton vocatur. Tertia eft m/ ttuacaiiditas diffoluens fpurh ficut funt fe.ardentcs.aut nimia mora in balneo. Quarta ea eft ficcitas corrugans neruos. et i?ec eft Ualde mala. Quinta ca eft hui/ ditas fiue materia difpones ad oppifone Sexta ca eft nimia ftritfbura copreffio et ligatura membri. Septima Ca eft oppila0 fadba a qiibet bumore fitte fit fanguis op pilans rone fue multitudinis .fiue ffa ronr yifcofitatj Tttie met ia rone groffiac fme colera cum admixtione Vitia caufa cft duricies et grofTicies nerui et ce tera»SIGNA. Signa ftuporis funt ma nifefta ex iudicio patientj et bu» cogno/ fcctur per figna»bec eft differentia inter fomnu innaturalem et ftuporem» quoniam ftupor eft in vigiliis» fomnus innaturalis non»quoniam tunc effet op pofitum in obiecfto.ifta enim magis co/ plete funt dicfta fuperius capitulo de con gelatione. PRONOSTICATIO» Stupor aduenies cerebro fi cotinuauer it apopFiam aut epFiam fignificat.Et fi ftu por fuerit in nucha palifim aut fpafmuj fignificat.et fi fuerit in facie torturas» et fi in aliis partibus aut tremorem» aut pa palifim-Stupor igitur cotinuatus femper malus • CV R ATIO. In curatioe red/ dantur fingula fingulis aut cafa curetur per frigida et ecouerfo et ficca cum humi dis et ecouerfo purgetur bumor peccans fm exigentiam bumorj. Curetur igitur ftupor uniuerfaFr et gticulaiiter ficut di cftumeft in capitulo immediate di fi vigilie fuerint fuoflue et fupcruenerit tuffis mortale e* CVR ATIO.Si vigilie fuerint ,ppter accidentia anime cum letiaa curetur et ordinetur inftrumenta mufica. et canti lene et cotrarium eius cuius funt accide/ tia aie.Si fuerit ex fluxu uentris fiat fup pofitorium defanguine dragoms,bolo ar.et ypoquiftidos et utatur ifto eFouduj tamen fluxus non fuerit ex ojpilatione dyapapa. an.qr.i.mifce/ antur.Si autem fuerit ex fe.curentur fi/ cut ca que funt dufta capitulo de febri. Si autem fuerit ex dolore mitiget euan do anadina apponatur et narcotica ap/ plicando fi neceifariu fuerit. et fi fuerit ex nimia caliditate ponatur in loco ob/ fcuro.et ex nimia inanitoe dentur ciba/ ria humida et refumptiua «t nutrientia, ct quies ct ocium et balneum, et fi uigi/ iie non fuerint nimie excitetur et poft/ ea balneetur et poftea cibetur et dormi/ at poftea et vfr poft balneum fit fomnp rufi maius humor impediat, et fi fuerit cx crapula in ungatur uomitus et abfti nentia et purgatio humorj ct odoret ace tum et fandalos.et fi fuerit ex nimia fic citate humedletur cum quiete et abis et balneis*et fi cx nimia inffamatioc ififri gidetur locus cum ladluca et maurella. et fi fuerit ex cofa digeratur eteuetur. idem de mcfia et flate falfo. Caufis igi/ tur premiffis et accidentibus remotu tue adfommfera ucmamus paulatine a de/ bilibus ad fortiora afcendedo.Sujpofito q? ficcitas fit in ca aut caliditas aut utyqj Tubus igitur modis aut quattuor pof/ funt remediari. Primo q> fcmnifera po nantur in naribus ct q> paties trahat an helitum»Secundo q> panni madcfaifti fronti et tiporibus ajpLcentur.Terao 9 fiat fometatoes circa caput et extremita/ tes. Quarto 9 dentur efia opiata ct em r plaftra ad hoc valentia, materialia igiti r ad hoc ualentia funt ifta.f* oleum ro.ace tU3 alburne uui aqua ro.lac mulieris ole um nenu fari.rof. vioF-nenufa. foliafa. falia cane* folia cuc* folia uitis albe iacftu. papauer* portula* maurclf * femperuiua vermiculis cortex cucume. coriandri re ccns iufquiamus. mandrag). opium req/ es rubea troc*dyafp»camphora camomilTordeum mcllilo.fuccus medi ane corticj fambuc. bullitus in calamo pluicia canthaplora fonitus mo/ tus foliorum arboium condudtus aqUa/ rum per demum et fupra domum trica tio ieuis fonitus mole ftrepitus magnus lumen magnum ad quod feqmtur qui/ es fubita et tenebre et fi omnia deficiant incipias dicere horas dominicas et fla/ timdormias. CLARIFICATIQ Int. lUgcndum 9 virtus imagina tiua ficut didlum eft nunquam qui/ efeit ncc in tempore fomni fi alcen/ dat ad fuperiora contingit re verfus facere ct fimiiia. fi defeen/ dat ad inferiora contingit fantafore multa fomnia et fantafmata videre fi ne cauda et capite. fed quia facilius c defeendere § afeendere ideo facilius ac/ adurit illa qilla* Et ideo quia eft 41 eft in motu cotinuo nunq qefcit.et ic!o ex boc fumus fm Auicj • vi» de naturali bus in cotinuo crutiatu.et ideo (kut uf/ tum capere non poffumus ita imagina/ tiones ct cogitationes auferre non uale/ mus. viri autem perfe fenfus comunis eft gpm paifio fam' ni q fenfus comunis radicaliter ct origi naliter eft In corde.ct ita intellexit Ari. fed mamfefte eft in cerebro.et ita intcl / lexit.G.et fi ex bis poffut efTe amici pia' cet mibnquia plura diximus fuper dictis G.in fine quarti de morbo.Tercio nota dum 9 frequenter rememoramur de fo nis q idola abintus funt ct freqweni no recorcbmur qa quafi abextra funt. cum nondu fint memorie comendata et po/ tifiime fit obliuio fommori cum repen tina fit expergefadtio.Et iuxta boc ad/ uertendumfm Auiccn. vi.de naturali/ bus.q? homines qui confueuerut verum dicere tunc tales habent ut plurimus ve ra fomnia. Quarto notadum 9 aliqua/ do in fomnio bomies dormiunt et fur/ gunt induunt fe et percutiunt homines iuxta fe.aliquado armant fe et afcendut equum.aliquado fagittant ceruum. ali/ quado uadunt per loca invia ita 91 te/ pore vigiliarum nullo modo auderent, vel poffent tranfirc.ct de tribus multa audiuimus que non oportet hic inferere dormietes igitur funt vigilantes et faci ttnt opera vigiliarii et uident lumen lu/ cerne languide et. audiunt vocem galli* fed langulcl.dormtentes igitur funt v(f giiantes.ifta autem accidunt iliis qui ba bent coplexiccm cetebrl caFam ct bumt da-qm rone bumlditati fit fortis Ofpifo. et rone caFltatis imaginatio, virtus Igit imaginatlua priplt virtuti motiue.ct i[/ la efl: fibi obcdies.fj fenfitiua no.qa mo/ tiue funt magj in gte pofterlori.et fcnCi/ tlue mag! in pte anteriori ubi eft fenfus cois ligatus fertIE btutt Ita vlrtu/ tes fcnfitlue no funt obedietes Imagina tiuc.fed motiue.ct 13 cum fatj fecerit re/ Ucrtunt ad locum In craftirmnt pv'atfefcmmaITetm.etI6®malu efl in vna camera cu talibus foriis bitarc-CV/ R ATIO T AL1VM. Flat ergo ffor mia ct abftlnetla et odoret acetus et tan foram et etiam In aiftu illius furredKo/ nis cflent utilia flagella ut a tanta et tali imaginatione dluertcrctur. Quito no/ tandu cj> opium et narcotica aliq ct po/ tinime opiu no debet ajpllcarl cerpibua no nld tria cocurrcret f. magna neceflitas et quaii defeatio* Se eundo q> opium fit bene cu caf fialignea ct croco.Tcrclum q? aqponan/ tur In parua quantitate. Quartum q? In parum ftet.fuppofitorium ergo de ofpfo Inducit fomnum.et mitigat dolcrem et arfuram et foJIdat ct conftringlt. ct ita fomnum Inducit. Aducrtamus igit ad Illud quod diximus hic et ita per dei gra tia poterimus Inducere bonu fomniu De mania ct mctla. i Anle et melancolfe funt corru priones anime fine fe. CAV> SA.Caura eft bumor mclanco Ucus Inficiens cerebrum perturbans fpK ritus et obnubilans et animam obfuf/ cans et caufa corruptionis mentis. Cum enim complexio cerebri que na turafr eft frigida et bumida eficut optet v fet fpiritus funt clari et luminofi tiinc ac ddit bona imaginatio cogitatio et me/ mona et in tempore fomni et vigiliarii ficut quando pter naturam funt ifta tue accidunt corruptices diuerfe in diucrfis partibus.quorua aliquado corrupit ima/ ginatiua que eft Uerfus partem anteriore cerebri et alie non.fidit accidit.Ga. ficut cutipe narrat quarto de intcrioribcj.qui vellebat pilos de veftimentj ct amici di xerunt moriEbatur.et ipe aduertes co fiderauit q> ratio erat falua et memoria 2 rogauit cos q? iuuarent ipfum et muerut et euafit. Aliquado autem ro lefa eft et a lie falue.ficut narrat G.de quodam q ex iftens in fencftra rogabat tranfeutes ITji vellent vafa vitrea et ipi illudentes ex/ tendebant manus et ipe jpiiciebat vafa. ita etiam fecit de quodam puero.in ifto n.imaginatiua non erat lefa nec memo ria quia bene cognefcebat amicos et vo/ cabat jjprio nomine, et ita de illo qui ,p iccit fed ro fuit lefa qa ignorabat virum vafa effent frangibilia vel no.et ignora/ bat vtrum puer effet lefibilis vel non.et aliquando leditur memoria et aliquado non ficut fuit duftum fuperius capitulo de corruptione memorie.Scdm igif di/ uerfitatem bumoru$ et fcdrn diuerfitate quatitatis et fitus fecudu3 boc diUcrfe in fecftiones et corruptiones generantur.et fcdm boc diuerfa nemina fortiuntur fi/ cut eft alienatio mentis corruptio defipl entia ftoliditas infatiF mania melanco/ lia cucubutb feu capra aque mania ypoc8 driaca feu miraebia a miracb di cu ipe doce at pbia hoc fc intromittere, qa vm.Signa autem generalia funt B. Dfc enim omniu melicorum e ha bere odio vitam iftain et fugere focietar tem hominum et efle £n continua trifti tia.ct hoc eft quod dicebac Galie.in fine quinte particule de morbo. Non eft mi rum fi timent melancolici quia caufam timoris fecUm continue ajpoftanri ani/ ma enim eorum eft inuoiuta in caligi' ne tenebrofa.et quia fequitur corpis paf/ tiones ideo timent ficut pueri et fatili ti ment in tenebris.et boc eft quod dic£/ bat.Y.fi timor ct putillammitas multtu; tempus durauerit melancolicum faciut buiufmodi melancoiici enim funt timi di et timor longus inducit melancolia5 Cauendum eft igitur de pafTiOnibiis me lancolicis.quia nec recftum agere poteft. tiec orare nec lnteUigere ncc legere iteC dojere.Sunt alia Cigna communia in diuerfis tamen diuerfa.de quibus fa' tit mentionem Galie. tertio de interior ribus iquibufdam enim uidetur 9 deus fenefeat. et aliis videtur quod angelus qui mouct orbem fatigetur et fligit con tinUe vt celum non poffLt ipfum pertin gere. Alii timent 9 abforbeantur. Alii videtur 9 frt gallus ct cantat ficut gallus et mouet brachia loco alarum. Aliis vi/ detur quod ipfi fint vafa uitrea ct argil/ lora et fi tangerentur timent quod fran gerentur. Aliis uidetur quod fint fria giftri in omni fdbiii et incipiunt Id / gere et docere et tamen nihil dicUnt ra tionabile. Aliis videtur quod fint pro/ pbete et inrpirati a fpiritu fanefto. et in/ cipiunt prophetare et milita futura pre/ dicere fiue de datu mundi aut de ftatu anLcbridi.et ita de aliis mille millibus, ad que enarranda* nu fufficeret pns dies Signa utem fpccialia funt ifta. fi eft ex fanguine eft cum rifu et oculi funt rubei et vene plene.ct caufe multiplicates faa guipempcefterupt.et fi eft ex cofa tunc qoocunq; modo uadat negocium caufa immediata femper eft meiacolica a quo/ tunq? humore fiat tranfmutatio. SIGN A.Signop quedam funt uniuer falia quedam pticuhrm ct quedam ocul/ ta quedam manirefta quedam direcfta et quedam indirecta uel obliqua. Sign a autem occulta future manie funt 013 ali quis imaginatur aut cogitat ea que iion debet cogitare ct iudicare et cu* pUtat bo numi quod non eft bonum*et CU3 bone ftum quod non cffyboneftum.et CU3 co gitat afprcbederc impoffibilia aut irrati/ onabiliaaut cum male fudieat de illis fi/ ue fuerit in tempore fomni ftuc in tem/ porei vigilia;:, ct cum boc b$ fantafmata diuerfaet terribilia.ct 9 uidetur fibim fomnis 9 uideat demones aut mortuos aut monachos nigros aut fufpenfos et a iia talia fimilia et modo ridet et mo ftri det et timet de non timendis, et ridet de non ridendis.Signa aute3 manie de/ tecfta funt quado dicit cum ore qd con/ cipit cum corde.et fecum folus loquitur, ita 9 a pneipio babee ftoliditatcm infan tilem et pfert verba fatua que non ha bent caput nec caudam nec pfequit ver ba incepta nec reddit ronem de eis. Si/ gna autem completa funt ut quando il/ lud corruptum qd concepit ct ore protu lit et operando ct incedit ob/ errando modo fuperius modo inferius, ficut cucubut de quo facit mcnti6e3 Aui cen.Cuflibut autem eft quoddam genuf aranee quod vadit fug aquas fontium, et habet longas tibias.et cum incipit ire uerfus unam partem anteg motus fit g/ fecftus ftatim incipit alium*et ita de fe/ cudo.et ita de omnibus et appellat 1 vul gari capra aquc.et ideo quando vides ali quem qui facit aut dicit aliqua fatua ille eft capra aque. Cum igitur defipientia e completa motus manuum et pedum ct Imgue funt erratici muig adberetes lue ptoptie uocatur mania, et funt cum fal/ tu ct furare et lupinofitate et cum tenV bili afpectu.et ajpellatur a dc monium lupinum.Si ex melancO.funt cum trifiiaa foliiatudine et timore, et cum pemcif cogitatioibus* Si eft ex flV te funt cum Commetate* Intelligendii q? cum cerebrum patitur cx flcco tunc e ca pitis lemtas et vigilie et paucitas fugfluitatu} m oculis et nanbus.et fi paf tiatur ex bumiditatg adeft capitis graui/ tas ct fomniculofitas et mlticudo fuper fluiUtum in oculis et naribus et pauci/ tas fitis.Si autem venerit ex partibq in ferioribus tunc in membro vnde ueiufe adeft pondus et grauatio et figna illius precefierut.et fi a corde tremor et cardia ca paffio.et fi a ftomacho dolor et naufea et ventofitas multa et fi a tniracb et ypo codriis inflationes ct torfiones *Et fiab epate dolor in ypocondrio dextro.Et fi a fplene durities dolor et aggrauatio cir/ ca ptes illas et fi ex retentioe emorrojrd* et farnus iudiao patientj etfiquafunt fimilia* PRONOSTI/ C ATIO. Defipientia CU3 rifu funt mi/ nus molefie frpofi: crifim in f exacutis ue mat mania et cum hoc alia bona figna Gomumccntur fignificat euafioem- fi ma la mortem.et tamen aiiquado accidit q» euadit a fe.et non moritur«ct ma|ia re/ manet incuneata in capite.c£ ita rema/ net maniacus.Si ulcera veniant mania co in facie aut in pedibus fignificat mor temet incurabili tatem. Si maniacus am mittat aq'etitum omino euadere nopo tefi.tum propter malitiam morbi .tum propter priuatioej cibi quadtu vides ma niacum cum torto afpeclu non reputes ipfum fanum uel curatum* Quado au/ tem fupei ueniunt manie uariees aut mf titudo atit fluxus emorroy* autydrop.tanccuratur* CVRATIO Prinaum.n.quod competit in curatione bftimu eftgaiidium etietfcti quonta illud quod magis nocet eis e fol Uatudo et triftiaa.ct ideo domus debet efie clara lutmnofa fine pielurj .et debet efie ibi multa adorifera.et omnes habi/ tantes cum co debent efie puldxi afpe/ dius et homines quos timeat.et de qui/ bus uerecudetur fi enormia egerit aut fa tua loquatur.et ipi debent multa ,pmit tere et etiam multa iocalia pulcherrima pfentarc debent etiam ibi efie inflrume ta muficalia ct breuiter omia que ictifi/ eant animu. Attame fi ifta e/ gritudo ex mmio gaudio et repentino* et quia fuit nuntiatum q> ipe erat in di/ gmtate’maxima conftitutus«aut aliquis tofanguineus uf amicus tuc bon« ect q> de illo eodt tnftioa inducat. Secedo c6 petut in curatice omia bumedf atia cum paffio fit |pter ficcu.et ideo copetit (ibi fibi fomnus quies et otiu et balneu an d bum et cibaria bumedlatia no ojpilatia. Copetut igi£ galiine capoes caro annuali agni uinii clajr fubtile pifces fquanofi de aqs fubtnet mudis oua forbilia et panis triticeus bn codlus et fermetatus cu tga ta qtitate fapet brettic ome illud qd huc dlat corp9« qm B c magna ps curationis maic.Intelligedu tn q> fi maia ueiiet ex ojpilfOne uf natis corruptoc tuc iffa cf/ fent modificada.ct tuc amidu no elhj co cedcndu qrh oppilat.Tertio copetit i tu t ratoc oe illud uttare q> multiplicat mcFia fme fuerit naturale fiue innaturale. vitet igit pane opiru uinu nouu et Ome uinu turbidu fpifiu et groffu lentes et fabas et oia legula et cafeu antiquu et carnes boui nas et oia cibaria melica ct etia ea q adu rut.bu.et io uitabit oia falfa et oia acuta* et oia q fut uebemctj acetofitatis, uitabit oem labore ira coitu et Qfia* Quarto ad matialia ueniam9*! maia igi£ d ca ca.ap ponamus in principio repercufiiua et cofortatiu* et fomnifera et 10 inugamus •feputcum ro.et aceto vioP. ct nenurare» z oleo de falidbns et cucurbi.et papauer* ct aceto fquillirico camomilF.et melilof* Et fi caufa fuerit frigida minuamus ifta et addamus ad ifta antbos fticados camo mi.et m llilo.et filia ct acetum fquillitu et fiFia cafa que non multum excedant calidi tatem* Deinde coUenit ut fiant fri carioncs et ligature doiorofe. deide fiat difteria.ct fi eft ca ca.addat efm de fucco fi frigida yerap. fticados ct ani. et alia fm materie exigetiam.qa materi alia difteriop bic apponere nolo. Deide pticuiariter curentur fm cxigcnria3 buo ns.ee fi elfet inobediens liget ut non 1.C dat fe nec alium.et colafigetur ct flagel/ letur. Si igitur da fuerit fanguinea fiat p mo fi omia dc fapbena ut trahatur ma' teria ad gtem longinquam* deinde fiat de epica ut plenitudo remoueatur boc diftrabatur. Deinde de vena que eft inter policem et indicem.dcindc de cc' pbaiica q eft incuruatura brachii fuppofi to q? indigeat ct q? uirtus poffit tolerare deinde purgetur feu mundificet CU3 taf<" fia fiftula manna tamarldi epitbio. Ct ac| calei.Si aut materia fuerit cofica digerat .endiuie fcariolc laCtUce ci borr.fuci fumtfffuci buglcf.furi pomo rum dulciu3 aH.ltb*S -aceri zuccari libri, fiat firopu Sct clarificet.Dc inde purgetur cum mirob* citrini. et in dis et tbimo.et fof.fene.et aque carei.ct ifta fiant multj vicibus fi indiguerint et fi ex bis non curetur et paffio incepit ia indurari.tunc euetur cum eFo de fuco ro fa. et ycraf. aua* cum dyagridio et ma/ ftice. ifta aut fortia mcdicamia no dent nifi poftq multa leuia pceffcrunt. Si aut fuerit rmcia meFica digeratur fic. E$J*ra' dic| fcni.petrofil.brurci.fpagt. graminis an borra.fuci fcqbioffe.fuci lam/ pacit acuti fuci fui?.fuci bugloff. furi mei epi/ firopfli deinde purgetur cum rrurob. indis beW ricis et emblicis et epitbio*et fof.fene.et lapi, lazuli etlapi.armenico.parent igit tfti ficut decet et exhibeatur multis vici/ bus. Poftq autem paffio induratur detur yeralogod. ycraruf.et ita pauiatie acccde dum eft ad fortiora. Si aut materia fue/ rit ffatica I5 raro cotingat digeratur frc. radi. apii brufci gminis fgac.fcolopv ani • maratri. fpiccnar. fquina ti d prn.aiu tuncajponatur fuci pditfli ct acer tum ct mei ct fiat firopus.Deinde pur/ ge:ur cum mirob.kebuli.indis polipoda tt agarico.pparatis ficut optet ct cum re preffiuis que optet et dentur multis uid bus fi opertet, et fi paffio e indurata pur getur cum ycrap.et ye icar uf. acuatis eu puipa colcqntidc. v*el pa retur materia per but modum, f.9 lardc tur radices feni, vel petrofil.cum elFo.et flent fub terra diebusvxh et fiat exinde p rnodiim p quom diximus fuperiiis ca/ pitulo de lepra et utatur eo. Vltimo aut cum orma deficiut radattir caput ct fcin datur in crucem et poftea fiat cauteriuy aUt cauteria multa, quia ,pculdubio iftud facit ad fumorum exalatiom m. vidi. ri. mclancolicum et a fortuna fuit Vulnera tus et crancum fradlum vere cjdiu vul * nus fuit apertum tandiu fuit optime cii ratus et ftatim cum vulnus fuerit cura' tum et claufum rcuerfa eft mania, et pii to q? fi uulnus fuiffet diu apertum et ipe fuiffet remediatus ficut oportet q> Fuiffet cUratus de mania. Si autem mania fue/ rit jjpt: caufas cxtrinfccas vt propter ca fum ct pcrcufTioem et fimilia fiant difte ria ffomia et capitis confortatio cii oleo tofa.et aceto et lacfbe mulieris ct p9 cor/ poris mundificatioem fiant fomentari/ ones ckca caput cum camomi. mcllilot. antbos fticados ct fifibus.Si aut ,puene/ rit jjpt afcenfio3 fuojj ab ad lupcritora tunc fiant remedia fftxta na/ rS particule patientis.Siigitur venerit a corde dentur dyacamenon iulii dyamagariton dyambre leticie.G. pliris cum mufeo dyantbos cum mulco an. et ita de aliis cor dialibus ficut efl fpo dium ambra mufeus ligniaF. aurum foU atum bugloff.bcen album et rube mar/ garite os de corde ccrui doromitu ozis mus fe.maior.fc.ba&liconis crocus et fi/ milia.Si a£t venerit a flomacbo et ypo codriis et miraeb. tunc rcdlificetur dige/ (lio et ventofitas excludatur puocct igi tur uomitus et detur cibus fubtilis et fa cilis digeflionis et non pOnatur aud«3 fupra femicodlu et poflg cibus fuerit in flomacbo qd difeernitur ex co/ uerfione eius in fumofitate aut ventofi tatem aut aliquem faporem abbomiabi/ lem tunc non dormiat donec flomacbo fuerit mundificatus aut aut g diflcre aut g medianam fecefliuam et cofortctur cum iflo amete dya£on pigeon dyanbra dyan/ tbos et ficafueritca. fiat ffomia et uentofe et fi frigida mifce antur ficut dicetur ca® de apoftematibus Et quadoq ifla mania caufatur de frigi da di que miraebia appellatur feu ypoco driaca que aliqn efl cum duricie uentris et tumore et aliqn non. Si igitur fuerit fine apoflemate et inffamatione tuc va ient ifta quoquo mo applicata .f. abfin/ tbeu agnufcallus ruta radices lilii deinde bant uentofeet fifia z ceta.Si fue/ rit ab epate dentur dyur.et agitiua ficut efl fpicenardi et fifia. Si aute3 venerit a fplene a quo frequenter pot p uenire tunc molli fice tur fplen et deojpi lctur ficut dicetur inferius. Si aute a ma trice puocentur menQrua* Si autem ab aliquo alio membro et pofTit ■ cauteriza/ ri cauterqptpferucntur igitur maiaci et mefid in vere et autuno cum longa ac/ ceptfone epitbimi ct feri captinbboofti vFr preferuat a lepra et ab omni paffio/ nemelancolica. CLARIFICATIO Intelligendrini cp inter omia q ma/ gis nocent fenfibus efl repletio ciborum rtbumiditatu.Siccitas autem qn exce/ dit nocet cerebro, quia reddit fpus nimif mobiles ct fi excedat plus ipos guificat et refoluit.ct funt didi a Auicen. Se t cudo intelligendu cp in calidis regioni-' bus frequentiq accidit mania in. frigidis aut tardius.et licet caior naturalis fit for tior non tamen adurit fed viuificat. De amore qui bereos dicitur. Mor qui bereos dicitur eft fot lidtudo melica rpp£ mfrerj amo re.C AVS A.Ca huius pafiio/ nis efl corruptio cflimatiue ppptcr for/ mam et figuram affixam, vnde cum ali quis efl philocaptus amore alicuius muli eris ita fortiter concipit formam figura e t modum quam credit et opinatur hac effe mulierem pulchriorem magis cafta} magis venerabilem fpcciofam et melius dodlam in naturalibus et moralibus q aliqua aliarum.et ideo ardenter concupi fcit eam et fme modo et m nfura opi/ nans fi poffet f mem attingere cp boc ef/ fet fua felicitas et beatitudo ct intantu; coi ruptum efl iudicium ronis cp conti/ nue cogitat de ea.ct dimittit omnes fu as operatioes ita cp fi aliquis loquatur CU3 eo vix intendit verba illa.et quia cft in ectinua meditatice iddo follicitudo me/ lancolica appellatur .bereos dicitur quia bereos et nobiles ptter affluentiam deli ciarum i fiam paflionem confueuerut in currere.quoniam ficut dicit viaticus. St cut felicitas efl ultimum delicationis ita bereos efl vltimum deliciis.et ideo intS tu cocupifcut9 in fani efriciutur lux illd ouidii «a trabe fublimi trifle depedj onc/ Iudiriu etiam ipfog efl corruptu.et ideo dicebat ver fificator. ornis amor cecus no efl amor arbiter equus, nam deforme pe cus iudicat efTe decus. ct alibi. Quifquis amat ranam ranam putat effe dianam, Virtus igitur tflimatiua q efl altior in/ ter fenfibilcs peipit imaginatiuc et ima/ ginatiua peipit compPabili ct cocupifci/ bilis irafcibili et iralcibilis virtuti moti' ue tunc mouet totum corpp fpreto ordine ronis ct mouctur et circu it dc nocfle et dc die puia et fper nendo calorem et frigus et Orrna picula cuiufcunq? coditionis fuerint, cum iam non potcfl amplius qefcere corpus. Sed cccupifcentia non qefeitintantu cp tri/ (labilia funt fine coparatoe maiora g ef/ fent delecffabilia dato q? haberet i tentu quis naturair fugiantur terribilia ct tri/ flabilia* Hic aut ita mente pfl cp jpptcr vnam modicam deleclatioem ct miferrima omne triflabile feu terribile uidetur fibi deledlabile* ita.n.faciunt ri< baldi q ppter deledlatoem ludi et taber ne in hieme incedunt nudi et in terra decubat et tn vident bn illud qd cfl ma gis dcledlabilc ucl triflabile rt no cfl du bium cp triflabile ct tn eligunt maxime triflabilia $pter dcledlatoem modicam» et ita faciunt ifli mlrcri pbilocapti. SI < GNf A. Signa funt quonia amittut fo' mnu cibum et potu et maceratur totum corpus pterq oculi.et habet cogitationes occultas et pfundas cum fufpiriis ludlu ofis.ct fi audiant cantilenas defperatioe amor) flarim incipiut flere et triflari. et fi audiant de coiuncftioe amorf flari$ in/ cipiunt ridere et cantare. PuEus. n.eoru$ cfl diuerfus et inordinatus.fed efl uelox frequens et altus*fi mulier quam diligit nomictur aut tranfeat coram ipo. et per hunc modum cognoult.G. paff onc$ cu iufda iuuenis patiens.n erat in Iccflo tri ftis et meficus et macilentus et puifus e rat occultus et inordinatus et nolebat G.reuelare.et tunc accidit a fortuna q> illa mulier quam dilidebat tranfiuit co/ ram eo z tunc puifus fuit fortiter ct fub ito excitatus .et cum mulier tranfiuiffet tunc puifus reuerfus cftad naturam pri mam.et tunccognouitG.q? pbilocaptcj erat et dixit patienti* tu cs in taix pallio nc qa talem dJigJ mulierern*et audiens fuit amiratus cp cognuuit pauione qpri amq? gfona.Et ido fialiqs vult fere no men mulier] quam qs dilig;t nominet fibi multas et cum nominat illa quam diligit ftatim excitatur pulrus cum illud audit.illa icitur efl ct fugiat; ab ea. PRONOSTICATIO» PronofHca0 efl talis cp nifi bcrcof fuccurat in mania cadun t aut moriutur. GV R A • Patiens ifleaut efl obediens roni.aut nes fi c ob tdiens remoueatur ab illa fala imagina tioneab aliquo prudete viro time' at et de quo verecudctur curri uerbis et cum momteibus ondendo pericula feca U et diem mdicu et gaudia paradifi. Ht fi roni non obedi es ct effc muenis q efTg fub ferula tunc frequeter 2 Fortitc r flagelletur donec incipiat terte*Deince nuncictur fibitTiflabtlia vt maior trifti cia minore habeat obfcurare.aut cp nusi cientur alta dciecflab lia vt qa FacTus cfl fcnefcalcus vF comefl ibulus vt officium grande c fibi collatum.:? ita rcuocabitur ga honores mutant mores.de ndc to!> latur ocmm.de quo Omdms.Ocia fi tol ias periere cupidinis adlus Deinde occu/ petur in aliqua adloc ncccffaria.de q di/ cit Ouidtus.Da vacue menti quo tenca tir opus.Deide diflrabatur ad longmqs regiones vt videat varia et diucrfa* Et de hoc Ouidtus.Vadep urbane fplendi da caflra troge.Pixides inuenies et rcru mille colores. Deinde hortetur addili/ gendu multas vt diflrabatur amor vni us $>l amore alterius. 2 de hoc Ouidiui Hortor vt et pari! binas habeatis amicas» Fortius et plures fi quis baber poteft. Vd lc igitur eft mutare regionej. & eife inter amicos et notos» & 9 uadat per loca vbi fmt prata. f ontes. montes. nemora. odores boni.pulcer afpeiftus. cantus auium.inftru menta muficalia. Et fi aliqua materia fue nt ibi aggregata mundificetur ficut dicftu eft m capitulo de mania et mefia. quia ue re una fpes eft aut CU3 aliud confilium no habemus imploremus confilium vetularum vt ipfa3 deboneftet et diffamet quantu poterit ipfam et illum ipfe enim habet artem fagace ad hoc plus cj viri. Vnde dicit Auicj. Q*. aliqui funt qui gaudent audiendo fetida et iiiicita.ali qui econuerfo. Queratur igitur vetula tur piifima in afpecftu cum magnis dentibus et barba.6r CU3 turpi et vili babitu.et por ttt fubtus gremiu pannum menftruatu.fid aducniens pbilocapto incipiat debdfteftar amafia fuam diccdo 9 eft tineofa et ebri ofa.ct 9 mingit i lecfto et 9 eft epilentica ct impudica fic 9 in corpore fuo fmt excre fcentie enormes cum fetore anhelitus» fic aliis enormibus in quibus vetule funt edo multa funt que indu/ eunt acftione fimile ebrietati.ficut funt ce reuifia et medones z nigella cum eft in pa ne que reddit ipfum |fomniculofu3 et ftu pidum quafi ebrium jfpter multitudine3 vaporum* fed ptifana nunq jjptcr bonita tem fue dccocff 1ois. (J[T crao in teli igcn du 9 ebrii feu oibus ebriofis babetibus caput plenum uaporibus groffis et indigcftis vi detur 9 circa lumen candele fit rota ma/ gna diuerfis colonbus plena. & boc eft q* fpiritus luminofi uapores funt turba ti. Quarto fciendu fm intetionc Aui cen*q? bonu eft inebriari femel in menfe. non jpter ebrietate fed qr ad ebrietatem fequit vomitus fudor et feceffus.quc cor/ pus habent mundificare.et talis paffioper relatione ad finem no eft morbus* & 013 multi fmt modi purgationis.et boc fit ig nominiofum*et etia non eft omo tutum quia an vomitu bene poffet incurrere apo plexiam.idco ab aula noftre fpeculationis inebriari totaliter fit remotu. Vnde nota dum 9 fm G. in de coplexiombus inter omnia que citius couertunt in calorem et fpintum eft vinu.ipfum enim curat fmco pim. fm.Ga.xii.tbera. et multa alia iu/ uamenta facit.f. vinu. et hoc verum eft qn fumitur cum temperamtoqn aute ex cedit natura corporis tunc facit multa no cumeta.vt dicit.Ga.ii0.de coplexiombus qs primo replet caput uaporibus.et ita per turbat alam et oes , «rationes eius* Sedo quia ratione tndigtftionis ccuertit in aet/ tum. & ita gcutLt ncruos.et eft caufa para lifis.Tercio q: materias crudas facit pene trare ad membra.& ita cft caufa artbetice cum fit fortiffunus penetrator.vt Auicj. de pulfibus.et de re.cius cp comedit & de re.aque et vini. Sicut igic vinum eft altif fima t/riaca cum fumitur ficut opotct.ita efl letale venenu fumit ficut no opor tet. (T Vltimo intelligendu3 q? coctus in declinatioe corpore modificato quibus da ta eft licentia poteft copecere. dum tn bat fecundu temperamentum • (£Dc frenefi. Rcnefis c apoftema calidu in pa niculis cerebri generatu. CAV S A.(J~Caufa eft cofa rubea pu/ ra. Aut cft ebullitio fanguinis i corde, aut epate.Caufc aut coadiuuates funt. vt quia iuuenis colericus tempus efUuum.& qr la borauit in diebus canicularibus & Retet in folc calido capite difeooperto et ieiunauit et comedit ct varia caFa.et alia confimiha que corpus calefaciunt et deficcant. Frene (is aut quedam uera.queda non ucra. Ve ra aute3 fit qii colera pura aut colcra rubea adufta.aut uapor fanguls ebullient; in epa te et in corde coadunanf in panniculis ce rebri aut fubflatia medullari, et ibi faciut apoftema ad qd fequitur fe.cotinua et ar/ dentiffima. tum menbri nobilitate et materie difpofittone* Non ucra caufat ex colera citrina.aut cp fequit fe.ficut funt tercianc caufon apoftema pulmonis later] dyrafFe matricis ftomaebi epatis* et ita de alus.(fSIGN A Signa funt fe.cotinua alienatio vigdie fitis. nigredo lingue mo/ tus inordinatus pedu et manuu et agitato totius corporis.loquela continua et accide tia tembilia.In no uera aut funt oia remif fa.etaliqn quiefeunt. (fPRONOSTI/ cado Gadn^nofticufugilUmpartem manuu mobilitas dicit q> frenefis pniciofa eft i oi generi fuo. Frenefis que eit in fub flantia medullari deterior eft mter o&.dc inde illa que eft i pia matre, deinde illa q eft in dura.frenefis que eft ex colera rubea pura adufta eft pcffima.deinde que eft ex non adufta.deinde q eft exfanguine.dcm de que eft ex colcra citrina.& ita de aliis. aut mortalia funt ifta. Cum vri na pceftit colorata et modo eft alba et te/ nuis et alienatio cotinua et vigilic cotinue fimiliter fi retineat vrina et ego et fi fpaf metur.et fi tibie fint extenfe z no peffit co duplicare & fi duplicatas no peffit extede re et fi vcftica apparet i policc. et fi accidat fincopis. Iftis fignis apparentibus ia mors fedet in pedibus. Medicus igit confeftitn fugere debet. (fCVRA. Iftis fignis mortalibus non ajparctibus parato naufra giofuccurramus. In primis igit particula nbus concurretibus fiat fFomia de cepbali ta vfqj ad fincopim vel quafi fi virtus tol Icrare queat.demde fiat de uenis que funt in fumitate naris, deinde cum fetis porci nis pmocctur fluxus fanguinis nariu ab in tus.deinde fiat fFomia de uenis q funt in. fronte.deinde fiat fricationes ct crifteria. deinde frigida capiti applicent, ficut oleu5 rof .acetu et aqua rof.infrigidatj in ,pfun do putei.et fi indigemus frigidioribus ex trahat fucus dc uno iftop vel pluribus* f» lacflud ♦ portulae] • cuc * maurelia. fempuiua papauer albu.et (imilibus-et bonbax intin gatur.aut aliquid fimile. et teptdu fronti et timporibus applicet.et.xxx.boris a pn cipio morbi cotinuct. V tatur ifto firupo. fui lacftuce-fuci cucutbide.fud portu/ lace.fuci lentigls aque.an.lib*S quatuor fe minum frigidop.femis papauerfsalbi.an. 3-. i. vini malop fa rt daF.;*iii»3uccari*lib.i. fiat firupus clarifica tus. Poft vfum firupi purget cum ifta de cotftione in prin0 ante mate rtc.g/‘flojjbor*vioF*an.^.i.prunop.xx. fiat dccodKo et in. decodKone refoluatur cafliefi. magne, • i»mifcean tur et detur ante diem, cibus fit nullus et fi nccefTarium fuerit detur mica panis W ta m aqua frigida dulci.aqua ordei colata, vel colatura quatuor feminu mu cum laefte amigdaf* aut lac amig dolarum cum uino maligranati et pane d 3uccaro cum modica aqua rof» vel 9 fiat talis confectio cum fuco Iimonu et pane de 3uccaro.& fi afeendamus ufqs ad orde atum magnum quid crit.9 egritudo eft breuis et accidentia terribilia.Si aut egritu do eft confirmata 9 difcemit quia aliena tio non affat & vigilie funt cotinue. tuc nihil frigidum capiti applicetur, nec acftu nec pOLentia. (fSed catuli viui fcindant per medium dorfi et fubito applicent* fi tot non mueniantur. ponantur in aqua fcruenti.boc idem poteft fieri de gallinis, boc idem de pulmone ucruicis 9 per dor fumabftrabat animali viuete. et ifta fme intermiflione applicentur.9 boc eft ulti/ mumremedium. ([Domusaute3fitfri gida et afpergatur aqua frigida cum aceto et aqua rof .et ponantur multe ampbore 1 domo, et berbe frigide.ficut funt multitu do nenupbar .et folia uitis aibe.et folia fa Ucis et canarum et rof. et viof. & fi non poteft dormire vtatur dyapp. et fomen tetur caput cum aqua decodhonis rof .& papaums piftata cum lacfte mulieris puel/ lam nutricntj.et abluatur os cum aqua fri gida ct aceto, et ponantur fafciculi dc pfil lio fupra linguam madefadfi in aqua frigi da. Et madLbula inferior et gula z pedtus inungatur cum ifto vnguento. gana frigidi infufi in aqua rof. muciilagi n s pbllii fadte in uino malop granatoru3 coletur mucillago et addatur farina papa/ ueris albi et oleum rof. et modicum cere. & fiat vnguentum contra nigredinem et arfuram Imgue.et ita inungatur ab extra aut alia remedia que didla funt ab intus, et teneat folia portulace fupra Iingua3* aut frufta pomi mcifi tenuiter ad modum lin gue. Deinde cum erit in conualefcentia re gatur ficut oportet conualefcentcs regi. Si autem fuerit parafrenefis.curetur ficut illa a quibus prouenit debent rcgi.& fi no urt net defecftum fenfus. fricctur circa pectinem.ct embrocetur cum aqua camo milf.antbos. fticados. mente.mcntaftri. Et fi fuerit CU3 nimia inquietudine et fu ria.ligetur ne iedat fe vel alios flebo tbomiam poti(fime. In conualefcetia vta tur balneis et fommfer] et rebus facilis di gcftionis.(| Frenefis autem aliquando co ponitur cum mania lupina, et tunc funt accidentia terribilia. quonia3 afcendit per parietes et fimilia. et compolita uniuerfali ter curetur ficut copofita. et fufFicit dicere in generali, quia nimis eflfet longum om nia particularia pcrtracftare. (J*CL ARI FIG AT IO. IntelUgendum 9 cere/ brum et offa poflfunt apoftemari.ltcct Da malcenus teneat contrarium»cuius ratio c quoniam quicquid fufeipit nutrimentum fufcipit fupeifluitates nutrimetl.et poteft per nutrimetum dilatari et extendi.et cti am eius fupcrflaitates et qdcunq? menbrum babet ifta in fe poteft apoftema ri.fed cerebrum eft buiufmodi.ergo. zc* Vnde licet cerebru fit bumidum et aquo fum vifeofum tame eft. ct ideo extenfibi le et quafi apoftemabile.oflra funt ex tenfibilia faltim in puericia. Secun. do notandum 9 apoftemata cerebri funt curabilia repercutiendo euaporando mate riam ad oppofitum trahendo, ct licet ibi effet fanies.aut virulentia, tamen natura poffet et poteft purgare per nares» aut per aures-auc infcniibilif. ([ Tercio notanda 9 in frenefi licet fiat de colera tn copetifc FF omia. quis in materia colerica inquantu buiuf.no copetat ffomia»& t» pot copetcr aut ratione apoftomatis aut ratone fe. aut ratione doloris et quia fortiter infrigidat et qnia trabit ad ofpofitum et quia valet contra putredine . Attamen aduertendu q> fi plenitudo e magna ct uenerit propter ebulitione fanguinis in epate tene pot co/ petere flebctbomia de bafilica.fiebotboia tn proprie et ucie loquendo et regulariter magis uidetur competere de cephalica iti qtu frenefis c qm floia deb3 fieri de parte illa que directius et citius euacuat plenitu' .dinem ex loco Galie.in regimento fu per illam partem quado dolor afeendit ad fpatulas.fed hoc facit in frer.efi flcbotho/ mia f* non eft motus morbi fed nature. Caufa igitur naturalis eft humores uaporo fi per modum reumatifmi cerebrum ag grauantes .aliquando afeendunt ex pleure fi aliquado ex peripolmonia que afeende tes ad cerebrum inducant cordam ettaf motus bene poffet e(Te motus morbi. Sig na ifta ita funt matufcfta q> celari n5 pof funt quoniam ibi c fonus magnus cu tra lirat per loca angufta. PRONOST1 CATIO .Pronofticatonem ponit Ipo. Sternutatio cu reumate malu. et ide fter nutato in omni egr itudine colle et pulmo nis malum. Sacndii q> llernutatio aut e in principiis morborum et ci.m reu mate aut in fine et fine reumate .fi cum rcuma te femper e malu; ubicunqj fuerit, fi fine reumate .et in decimatione fme poftq pre ceflerit egritudo femper bon etia fi egri tudo fuerit perniaofa frn Gahe. in ,pno (licis fuper illam partem llernutatio zc • Valet etiam ad expulfione fecudinc et fe tus mortui 015 fit motus ualidus concuffi uus inferioru. Si aut in aliqua egritudme applicentur (lernutoria et potiffime fortia et no poffit fternutarc expeditu e negociu fuu* C V R AT IO. Si f ueri t ex caufis primitiuis de facili curatur ca remota. et fi fuerit cu calore inungatur nares et tim pora cu oleo ro.uiola.et nenufa. et fi fue.' rit cum frigiditate fiat CU5 oleo de camo milia et nigella.Ec fi fuerit ex reumate ca lido fuffumigetur caput cu rof et fandaf. aqua ro.et aceto zc* Et fi ex reumate fri gido fuffumigetur cu$ laudano et ambra. Tamen intelligendu q> in omni reumate melius c 9 frant odoramenta q fuffumt gatfoncset omnia cibaria dentut a bafilicon et fimilia aromatica calida refolutiua bene poffunt competere in ftemutatione aut qr non e cu reumate aut qz e mala copiexio f rigida tm aut quia e in declinatone et ex ca frigida et tunc talia poffunt ualere exa lando confortando et calefaciendo.Inferi us iterum pcrtradlabitur ifta materia ca° • de egritudirubus narium gratia materie De incubo Ncubus eft fantafma in fomniscor pus comprimens et aggrauans mo/ tum et loquela perturbans • C A\T S A« Incubus eft nome demonis et ideo volunt aliqui qp quando ille incubus e dit redte fupra corpus bumanuj.et potifOme quando iaret et dormit fupinus ratioe cor rupte infiuentie aggrauans corpus ita qp ui detur patienti q> fuffocetur. et fi adueniat incubus pueris ladbntibus frequenter fuf focantur quia tanta corruptionem fuftine re non poffunt et e opinio theologorum. Vulgares tamen dicant cp eft aliqua uetu la calcans ec comprimens corpora que d it citur ftrega ucl iana et hoc nihil c.fed me dici melius opinantur. Incubus ergo aut prouenit a caufa extrinfeca aut intrinfeca Si extrinfeca ut quando dormit ct uenit fubito Frigiditas capiti comprimens et op pilans. aut quando aliquis dormit fupra nimiam repletionem cibi et potus. Caufa intrinfeca eft uapor corruptus ab humori bus refolutus oppilans et aggrauans cerebjs ct cor ita qp fpiritus non poffunt plenarie fe diffundere ad totum corpus et ita quia primo deficiunt in extremis io radet pati enti qp illud fantafma incipiat afeendere a pedibus et deinde paulitine occupat tota corpus fm qp uapores plus aggrauant et lo quitur mugiendo petens auxilium fi po t teft loqui et eft totus perterritus propt far cinam grauantem et fumu corruptu ogx lantem fpiritu qui fumus aliquando a fag uine «aliquando a colera grofla. aliquando a fiegmate aliquando a melancoiia oritur S1GN A Signa buius paffionis difeer nuntur per iudicia patientis «Signa autem bumorum frequenter didfcafunt» PRO NOSTIC ATIO. Cuicunq? frequen/ teriftaadueniuntnifi medicetur aliquod iftorum neceffcrio icurret aut apo piexiam aut epilenfia aut mortem fubita/ neam aut fpafmum aut paralifim.et fj ifta ueniant in uigiliis tanto deterius eft. et fi poft excitationem fudat fudore frigido z fit cum tremore cordis pctfimum e.CV RATIO .Imprimisifte cui confueuite uenire habeat forium diledtum qui ftari3 cum audit ipfum fic uodferantem et qua/ fi lamentantem qp exritet eum et fricet pe des et manus et caput fortiter et afpergat faciem eius 013 aqua rofata et qp procuret uomitum et qp det fibi dyantbos cu muf co aut dyambra et in tali cafu bene poteft dici .Semper habe piradem alique qui cu ret boreftem . Si aut fuerit ex nimia capi tis frigiditate inungatur caput cu oleo lau rino coftino et rutaceo et fifra . Si nimia repletione ftomari fiat uomitus et fiat cit fteria et abftinentia .et fi ex fanguine fiat flebotbomia .et fi ex aliis humoribus pur getur fm exigentiam humorum et femg addatur ycralogodio uel yerapi. Dieta fit fubtilis usuat in gaudio etleticia uitet om ma triftibilia . vtatur mediriniscordiali/ bus icut cft dyacameron dyarodon (ulu zouel purgetur cu euforbio et pulpa colo quintide paratis et rcprcffis ficut decet De epilenfui PilenHa £ morbus officialis aufe iens fenfum et erechone toti cor port cu perturbatone motus max ime ,ppter oppilatione fa&a m uentricufc cerebri non principalibus. C AVS A* Caufa huius paffionis e[l humor aut ueto fitas groffa oppilans uentriculos cerebri no principales impediens tranfitu fpirituum ad membra .et ideo cogitur fubito cadere ad terram et penitus nihil fentit nec al/q modo poteft ftare eremus .fed neceffario decubit nifi cpilenfia effet modica uaide fi cut dicetur • Motus autc manuum et pe dum eft agitatiuus et inordinatus .et mo tus banelitus femg eft in ore fpuma.Nuc autem fi uentriculi principales et magni q funt in cerebro effent oppilati .tunc effet apoplexia quia eadem eft mati rfa utrobicg et in eadem parte .nifi quia in apoplexia oppilantur meatus magni et principales, hic autem parui. ideo paroxtfmus epilen fie eft breuis et non eft mortalis de fe. Pa roxifmus autem apoplexie eft continuus ufej ad mortem que euenit primo perio/ do et fi contingat dicit AuicJ.at tamen materia aliquado eft ita fubtilis c|> fpafmusnon multum apparet. Ifta igitur oppilatio fit ex flegmate et boc ut pluri' mu et poftea fit de melancolia et poftea d fanguine licet raro fiat de puro fanguie et poftea minus fit de colera § d aliquo alio hu.fit etia de uentofitate groffa et uapori bus ab humoribus refoluds femper tn eft materia ueftenofo Fetidabombifis .Caute autem admuantes funt uentus meridiona lis et feptemtrionalis .quando uenit poft meridionalem et omne illud quod ueloci ter et fubito calefacit caput ficut eft longa mora in fo!e aut in balneo aut iuxta igne aut frigiditas nimia .et multitudo cibi et potus et crapula et ebrietas z multitudo ci horum fumoforum ficut funt alea et cepe f rudius et Hmilia. et fimiliter materialia mali regiminis quoniam illa egritudo no aduenit nifi cx malo regimine et ex mala dieta ficut fcribit Galie. fuper illum affo* epilenticorum iuiienibus zc ♦ Morbus igitur tam horribilis non poteft proue/ iiire nifi ex inordinatiffimi dieta nifi for te in illis qui habent caput debile a natu/ ra .hoc e in prima generatione .quoniam (n talibus modica inordinatio fufHcit. In aliis aut oportet q> fit multa ualdc. Epilc fia igit aut ,pncnit a ci primitfa aut ab an tecedete ct remota hoc e dicflu- qm. aliqn prouenit a cerebro et aliquado ab aliis par tibus ut Gdie.iii.de interioribus qiii fu/ mus maliciofus uenenofus aliqn afeendit a pulmone ad caput oppilans meatus fpiri tus animalis et ita inducit paroxifmu epi knfic. aliquado jp.enit a ftomaco aliquan do ab epate .aliquando a fplene et a reni/ bus et ab inteftnis et a uefica et a pedibus et manibus et police.Epilcfia aliqn feruat periodos aliqn no ita q> aliqn feqf motuj fof et femel ueit tuc de ano 1 anu.aliqn au tc feqtur motu lune ita q? aliqn uenit i p ma qdra q e multu buida et i feda q e bu midior et li no §m re$ tn apparcter et £m rarificatone.aliqn ueit i aliis duabus q fut poft plenilunium et tuc figmfat materia frior aliqn trafeutdue lunationes uel tres plures.aliqn ueit ,ppter uicia matric] z corruptone fpmatis et faguims mcftrui ct forte ifta cura no e rcctificabif.aliqn uenit poft uteru .aliqn paroxifmus e forq ualde et logus.aliquldo breuis et uidi frequeter ftabreues 9 non oportebat nifi q> afpodia ret fe ad parietem et 9 fricaret fibi face; ct ceffabat .aliquando autem non indigem bat ajpodiatone fed uemebat fibi perturba tio in capite et caligo in oculis et ipfe pati ens dicebat aue maria etanteg complffet tranfiucrat paroxifmus et expuebat femcl et totum tranfiucrat et ueniebat frcqucter in die .ct aliqui funt qui poft paroxifmu penitus non recordantur de cafu nec de af flictione. Aliqui funt qui uerecundantur et recordantur, et aliqui funt qui fe defen dunt in paroxifmo .ct aliqui euomunt et aliqui alfellant .et aliqui poliuut fe et ifta omnia proueniunt fm diuerfitate materie in qtitate ct qualitate et fitu patientis *£t aliquando uenit epilenfia propter uermes et aliquando cfl morbus compofitus quia componitur cu fincopi ficuti uiduis ct ut/ ris cotinentibus qn vapor feminis corrup ti et tranfeuntis in natura ueneni uadit ad cor et inducit fincopim et tranfit ad caput et inducit epilenfia .Et prouenit etia ,pp{ ter afpctftu terribile ficut e afprctus fuiga ris aat fotu maximi ficut eft tonitruu aut campane aut timpani magni et fimilium Et picnit etia p Jter ea q inducunt epile fia a tota fpetie et buiufmodt funt multa ficut fi excorietur capra et immediate ali/ quis nudus induat illam pellem erit epile/ ticus ct fi fufFumigetur cum unguibus eig funditer idem eft de galbano .et idem de mirraet idem de apio .Frequenter etiam li nit epilenfia pueris aut propter inordina tionem nutricis aut quando potant uinu; infantes ct funt in crapula .et aliqnado ue nit reptilia uenenofa. SIGN A» Signorum quedam funt que fignant epi/ lenfiam et queda que fignant ba. peccate; et queda q fignant particula patiente ♦ Ea aut que predirunt epilenfiam futura funt citrinitas lingue uergens ad albedtne et cu boc e uiriditas uenaru que funt fub ligua fcotomu uertigo incubus predicunt epile fiam futuram .Idem faciunt fomnfa gra tua profunda cum falfis fantafmatibus et timorofis. Signa autem humoris peccan tis quedam fumuntur ex paroxifmo et q dam ante et quedam poft .In paroxifmo fic quando fpuma eft multa groffa uifcola alba ct paroxifmus c prolixus cum agita/ tione multa tunc fignificat 9 egritudo eft deflegmate.ct poft paroxifmus debemus confidcrare fi patiens eft flegmaticus fi fit in ocio fi multiplicauit regimen flegmatj gcncratiuum .fi eft replete habitudinis .fi vrina eft remiffa fpiffa cum quadam refi dentia ad modum uitri liquefacti .et fi 5 affint et aliacofimiUa difcurtmdo g res na turales non naturales et contra natura tuc certi elfc poffumus 9 materia caufans epi lenfiam e flcgmatica. Et (i omnia fut re, mifla q funt de flegmate falfo .Si autein parox fmo fpuma uergat ad croceitate; et facies e rubea ct poft paroxifmum apparet figna fanguinis .aut rubedo uenarum que funt in oculis et 9 ipfe e fanguineus et 9 preceffit regimen fanguinis multiplicatiuii et cum urina uergat ad rubore et quiatem pus e uernale .tunc uidetur 9 materia eft fanguinea .Si autem paroxifmus eft leuis et breuis et fpuma uergit ad citrinitatem et facies fimiliter .et poft paroxifmum ap paret colericus et calide complexionis iraf cibilis quafi amens et furiofus et tempus e eftas et multiplicauit regimen generatiuu colere et urina uergit ad citrinitatem et te nuitatem tunc fignificabit 9 e de colera. Si aute in paroxifmo fpuma fuerit modi ca et Luens ct facies uergit ad liuorc; et ni gredinem et humiditates funt pauce 1 ocu lis ct in aliis et poft paroxifmum apparet 9 ipfe fit melancolicus et timidus et cum quadam defipientia et tempus e autumna le et preceffit deta multiplicatiua melaco Le ct quia urina e rem ffi et tenuis tuc vi detur de melancoha. Et fi ifta melacoLa fit caufata ex aduftioac fanguinis tuc poft paroxiTmum patiens eft cum rifu quocla qd affundatur ftoliditati infantili.et fi fu erit ex colera affimilatur manic lupine. & fi ex ffate falfo.tunc eft cum quie te.(£Et fi mefia aduratur eft cum quada trifticia et foliicitudine z afpedlu terribili Signa autem particule patientis funt ifta. quoniam fi a cerebro goxifmus aducniens non pfentitur et femper eft cu dolore capitis et grauitate et cum quada3 fenfuum perturbatione. autem fuerit propter alia m:mbra tunc fentitur paroxi fmus in tantum 9 aliquado abfeondunt fe et dolor preceffit in loco vbi eft mine ra buius materie uenenofe.Sed fi eft a fto maebo cum naufea et dolore ftoniacbi et fi a miracb cum uentofitate. et fi ab epate CU3 grauedine in parte dextra vedus ypo condrium. et ita d fplcne m parte finiUra Si materia eft in renibus polluut fe in pa/ roxifmo. et fi in uefica comingunt fe. Et fi materia fuerit m inteftims defedat fe to tum in paraxifmo. et fi ex matrice men/ ftrua funt retenta. & fi cx corruptione fe muus.tunc eft vidua continens que non erat ante-Similiter mafculus eft modo co tinens et non erat ante.et fi in police vel fpatuiis vel pcdibus.et ita de aliis difeerni tur per dolores ct grauedines in loco. ([PRONOSTICATIO. Si mulie n pregnanti euenerit epylenfia.fetu euacu ato foluitur. Si aute3 paroxifmus fuerit le u.s et breuis et poft paroxilmu3 recordat et verecundatur. Signum eft 9 curari po tcft. Si aate3 in capite fugueniat morpbea alba* fignum eft curationis. (jfSi aute pa roxifmus fuerit longus et grauis et no re cordatur. Signum eft difficilis curationis, aut forte impoffibilis. S« aute traxerit in fans aliquid de epylenda ab utero ct poft euomerit et fe purgauerit.et fuperfluitates aquofas multas expulerit, fignu eft dehbe rationis-ct fi non.no.(£Qn aliquis eft ge neratus in tempore cx in mundis fpermatibus.aut entes fint c pilcn tici.et demde genitus incurrat epykntiaj talis no uidetur curabilis* qt poftq eft ab utero.et ex ita malis caufis lam mala ccm piexio eft: equata- Si in quarto feptenario aliquis habet epylenfiam ex caufa priuata cerebri et qdnuaucric p etates pmedentes nunq curabitur*cp etates que fcquut funt frigidc.et egritudo uidet habituar a. Si du bitas curatus aliquis ab epydertfia vel non. fufturrugaipfum cum cornibus capray.et fi no cadat curatus eft.Si paroxi frru epplenfie Frequenter et poti {Time m fene periculu eft mortis. V nde dico uobis de epylenfia q> ego habui in cura mea mF tos mucncs et fenes pauperes ct diuitcs vi ros ct mulieres et fere de omni fpecie epy lenfie.et tn nec per me nec per alium uidi alique curatum, nifi eflet puer.aut q> ,pue niflet ex malo regiminc.et q? non multu durafifet. 6i tn fui diiigcntiffimus m emi bus et pacientes obedietiflfirni ego ncfciui tn deus fcit. Et ego dico bec q? 013 pacientes uenerint ad uos nolite debone/ ft«re vos ipfos cum uanis et falfis ,prmfTi onibus in curatioe epylenfie. cp fotte 015 epilcnfia cum magna difficultate eradicat dato 9 eradicari poffit* (fCV RATIO Cum aliquis eft in paroxifmo fi aliquis ponat os fupra aures padentj. et dicat ter iftosverfus fine dubio [fatim furget. (fCafpar fert mirram. Malcbior thus* Baltbafar aurum. Hec tria qui fecum por taueridnomina regu foluitur a mot bo do mini pietate caduco. autem bis ter di dfis rccfte in foramine auris ,pbatum eft frequenter 9 ftatim furgit. Dicitur ctiaj 9 fi feribantur et portent ad coilu 9 pfe/ die curant. Dicit etiam 9 fi pater et ma ter vel padens vel amici iciunent tribus diebus.fcilicet quarta feria et fexta feria et feptima feria quatuor tempop. & poftea vadant ad ecdefiam ct audiant miffam* poftea faccrdos fidelis dicat fibi fup ca/ put illud euangeliu qd dicitur in ieiuniis quatuor in vindemiis poft ftftu fanefte crucis, ubi dicitur erat fpuans ct ftri dens.et boc genus dcmonii non eicit nifi cum Leiunio et poftea q» ille fa ccrdos poftq deuote per intcntionc3 lege rit fupra caput 9 fcnbatur illud euangclm ct portet ad collu curat pcrfctftc procul du bio. Multa etiam funt q curant epydimi atn. vnum eft vifcus querquinu fi portet ad collum.aut quocunq modo fumatur. Pionia romana idem facit. Ruta frequen ter et quafi continue oderata rnultu valet. Corrigia facfta de pelle lupi fi portetur iu xta carnc3.aut q? fiat circum iti carne fiuc in capite multum ualet. Si fanguis mufte le mifceatur cum vrina et potetur multu3 confert.et caro cius fi comedatur idem fa cit* Piretrum temperatu in meile cornix/ tum vel potatu uel portatum ad collum. Si cuculus ponatur in olla in furno et 9 olla cooperiatur et lutetur et 9 ftet ibi ta to tempore 9 puiueri3ari poffit non tn 9 aduratur.fed 9 puluerigetur ct puluis epy* lentico exhibeat curat* Coagulum leporis multum ualet.Piretrum conditu ficut 31'n giber multum valet. Scindatur igitur pire trum in parua frufta ad modum fabe vel medie fabe bumedlct in aqua multis uirf bus et diebus ficut fit de gingibere codito. et poftea condiatur cum 3uccaro et utatur eo 9 multum eft vrile. (f Cum igitur ali quis eft in paroxifmo fricentur extrema fortiter et ponatur lignum vel aliquid fi/ mile inter dentes, et anhelitum & 9 non deftruatur dentes et 9 poffit frica ri lingua cum tyriaca. aut mitridato. aut ciim fuco rute.et fucus rute proiriatur per nares et poft paroxilmu 9 cuomat et fr£ cetur caput z totum corpus fricatione que tendit verfus inferiora tantu et quiefcat ct ccmcdat poftca parum ct cibaria fint fa diis digcftionis.ficut funt perdices et galli ne.(£vlterius autem materia eft digeren da £m conditionem materie peccant} et g ticuie pacientis. Incipiamus igitur a puer} ct infantibus cu$ cucniat frequetius £ptcr crapulam vim potatione et jjpter corru/ ptionem lacfhs et malum regimc nutricj. Ideo m primis rccftificetur regeme nutri cis & utatur dicta fubtdi et temperata et vitet omnino coitu, et puer abftincat a ui no omntnoficut eft poffibile. vitetur igit omnis crapula de uino. vt dicit.G.quont am vinum eft iuuatiuu fenibus.ita pueris nocitiuum. Odcretyfopu quoniam ruta eft nimis calida, ct competit ,pfecftis ma gis* Si autem fuerit adulte ctatj in qua pof funt fecure medicamina applicari, tunc fi caufa eft fanguinca aut corpus eft plecftori cum. quecunqi caufa fuerit fiat tn primis ffomia de fapbena. deinde de cephalica fi indiguerit, deinde de uenis q fub lingua funt. deinde fiant uentofe inter fpatulas» deinde fiant cauteria et fetones.(f In cau fis igitur calidis utatur uie fcarioMacftuce.coriandri. re. montam.abfintbii ari.i.fuci fumiterre.Ub.S. feminis rute, feminis pionie.fifcF.anifi.maratri. quatuo feminum ari.qr iii.fiat firupus* (["Deinde purgetur cum ifto pe colloquintide. d vagridii • reubarbari • ari 3.i.maftic}.bddlu.femis rute, fifcf.gario. fof.abfintbii conficiantur cuj oximelle fquillirico et mt fccantur poft.xv. dies fue cofccftionis de formetur pilfc vel plus uel mi nus fecundum conuenientiam particulari um.(f Et fi corpus fufiiaenter purgatum fuerit fiat ftupba.et in ftupba ponatur oia que i firupo dicfta funt pter mei et 6c fiat ieiuno ftomacbo.et cotinuetur.ix. diebus femel in die ante cibum vel plus (i deiedatur. Et qualibet vice exeunti a ftu pba vtatur ifta confedione opiata. riace rubee.trodf.afi.9d. exhibeatur cum vino decodionis abfintbii. (["Si aut ma teria fuerit ffatica qd frequentius accidit* digeratur g bunc modu3* yreos ariftoF• ro.fquilie.yfopi. pyonic romane. vifdquerquiquini.poliimontani.origani calamenti, vtriufqj faluic.utriufq rute.afi* 3. iii. feminis rute.fifeF. feminis pionie ro fticados ara abfmtbii.fuci fumiterre.afi lib.S*melf.lib.i*et.Sfiat firupus quafi lib» ti.(f Si autem materia effet cotenta in fto maebo addatur menta. Et fi in epate fpica nar.fquinanti.calamus aro. Et fi in matri ce rubea maior, arcbcifia.et fauina. et ita de aliis membris.addantur ea que babent afpedu et ad teria digcfta purgetur et tur bit.al0c.afi.3dii. euforbii. et pulpe collo/ bdellii.fifef.feminis rutc.3in31berj.foF. me te.foF.abfmtbu.gariof. fpicenar. an.3.i. conficiant cum oximelF fquillitico et mi fceantur. et poft.xv.dies fue confediois exhibeantur, aii.3.111. de ftuphetur et in ftupba ponatur ea que in firupo dida funt» deinde vtatur quali bet vice tyriace metridati.an.Bd.detur fi cut didum eft et per ordine. (j[ Si autem materia fuerit melancolica. tuc digeratur fic. radie] feni. petrofilFi. et fpagi. et yfopi.ru te.pionie romane.polii fuci frabiof.furi fumiterre.andib-S. femi nis rute.iufquiami.epitbi. foF.fcne. poli/ podii.anifi.flop fticados mdF rof .lib.ii.fiat firupus.(| Et materia digcfta purgetur pulpe collo quintide* afi.3di.Iapi. armen. nouiesab luti.3.111'. mafticj.femt nis rute.fifeF.anamomi.gariof.foF.rnctc |ofobTiAtbu.an.3*$*confiaant cum oxC/ meile fquillitico. et poft.xv*dies fue cofe dionis dent»3»iu. vel plus vel minus lux ta conuemcntu particularium, deinde ftu pbetur cum eis que ponunt in fiirupo. 6i accipiat tyriaca cum aurea allcxandrina.ct feruetur ordo didus. Deinde oes poftmu dificationem vtant caputpurgiis et fternu tationibus et fomctis et balneis*(["Caput purgia fiant cum fuco mediane cortic) fan boci.aut cum iuco maiorane. (["Sternuta/ tiones uero CU3 caftoreo et elfo et pipere* (["Fomentationes cum antbos fticados* Et fi caufa eft ca* frigidet caput temperate & fi frigida calefiat. Si ficca bumedetur* & fi eft bumida deficcct. Etifta oia fiant per ordine ter in tempore vernali.f.princi pio medio et finc.ct ter m autunali* et kt in eftate.etfemel in yeme.(p£t fi £>ucni at a fplcne curetur ficut fplenetica paffio* & ita de ftomaebo epate.et aliis. Si proue niat a pohee ftringatur fortifiime ante pa roxifmum.et fiat cauterium.et ita de aliis menbris fi eft poffibile.(][Intelligendu 9 longus ufusmetridati curat oem epidimi am.Intelligendu 9 longus vfus iftius co/ fedionis curat epidimiam.et potiffime fi caufa eft fquillas muda tas et paratas ficut oportet* terant et pona tur in vafe terreo vttreato et ponatur tm. de meile 9 fquille cooperiant et cooperia tur olla 015 corio grofTo. et ftet in fole uer fus meridie in. diebus canicularibus et con tinue agitetur ad modu3 conferue rof.per dies.xbet poftea decoquatur in oximelF* diure.et exhibeatur p modu3 firupi. Hec confecto primo debet dari per fe ufq; ad 3di.de mane cotidie.Si autem non poffe mus tanto tepore expedare. condiatur fu pra cineres calidos.Itcm fiant crifteria cu vtraqj centaurea. Itfm uomitus cu femine rafani et oximelF diure.Ite in ca fra vtat ifto elfo fi e diucs.$/.dyabra d/acamero* dyamag. an.J.iuu.mifceant ([Si autem tft pauper tuc vtatur ifto.IJ/. diamte. diatrion .pigeon» dyadtoiten.fib* S»mifceatur»Si aut caufa fuerit calida* vta tur ifto rodon abbatis.an 3.ii1. & utatur coriadro in falfamentis fuis» Et fi caufa eft frigida utatur ifto puluere.^Z.trium genep pipeij yfopi. mente »d/ rumomi. cubebc.nucj muf. cardamoi.ga feminis rute.pionie.fifef. anifi. maratri.dmini. et ponantur in facculo dc aluta» & vtatur cum omni eo qd comedit»Item fi caufa e frigida corpore mundificato vtat ifta con fediione in qua inucni magnu iuuatnen/ tum. fy.ambre» grifee.ftoracj. calamite.an puriffimi. mafticj. tbur). gario. ligjaf • an 3. ii «conficiantur cum aqua rof.optima» Vtacur ifta confedlioe tribus modis» Primo 9 fiant pilfe ad qua titarem aceris & 9 de mane tranfgiutiat cas integras» Secudo 9 alias tres ponat fu per prunas ct 9 recipiat fumu3» Terdo 9 odoret die et notfte totam (L St aute3 caufa fuerit ca»vtatur ifta con/ ambre grifee.fermspiole.yfo pi piretri»blacce. bifande.an»3*uufandaf. magadr»coriandri. an . i .confician t cum aquarof. ct aceto et modico laudani. et vtatur modo pdifoldemane percutiat bofttu3 fontis» z currat fupra loca muda z accipiatur ali quantulu longe ab boftio fontis ut fit mu da ex uirtutibus ftellaru* De carnibus* Carnes fmt quantu erit poffibile uolati/ lia omnia ufualia et cOnfueta preter illa q degunt m lacubus et aquis, et fi no eft pof fibile euLtare quadrupedalia vtaturcar/ tubus agni annualis et uituli ladlantis et edi et capraru z cuniculis iuuems.et capre oli muetiis. omnes alias carnes uitet. De pifcibus.vitet omnes pifccs vniuerfaliter et fL eftettoacftus utatur pifcibus fqmo§ de aquis mundis cocftis in vino puro cu fale et pctrofiilio. De ouis utatur forbili/ bus De berbis fi caufa eftet calida utat lacftucis.fpmacUis.conanJro.endiuLa.fca riof. atriplici. Et fi caufa eftet frigida tuc utatur borra. blitis, ortifen petrofillio fga' go omnia alia olera uitet De legumini bus omnia uitet preter brodiu cicerii De cafeo uitet omnem cafcu preter butirofuj et pingue et paru et poft comeftione uta tur de cafeo ifto De lacfte uitet omne lac De frutftibus uitet omnes frueftus nifi ftipticos et modicu poft comeftione De coy tu quibus pcrmimq eft poffunt ua fe cundu temperamenta De exercitio, vnu uerfaliter exercitet fe de mane ante abu3 et fortiter et ante cena fcd poft cibu paru De fomno *no dormiat de die ut di(ftu3 e Somnus cni profundus multu nocet et longus fimiliter.multe uigilie multu no/ ccnt De balneis poft corporis mundifica tionem poteft uti fcd paru De inanitione ficut nimia repletio eft multu nociua ita nimia inanitio z potiftime illis qui bnt orificiu ftomarbi multu fenfibile imo fa mes nimia procurat paroxifmuqz facit re plere ftomacbu malis humoribus Si aute epilenfia uenerit propter cas primitiuas * rcmoueantur.et fi propter fumos refota/ tos a parti bu s inferioribus curetur luxta conucnictia ptis et buoris peccatis* ita q> ipediatur fumus q? no afcendat quatu erit pofTibile Et qui vult fe exercitari in bis q dicfta funt fatis via erit fibi illuminata Clarificatio Si dubitaret aliquis quo bu.ab ifenoribus pnt afcendere ad caput cu fmt groffi et poderofi* dico cp G* IJ/. fup illum affo* no frcbricitantibus zc* cp colcra euaporando afcedit a ftomacbo ad cerebra ita boc*q? bu.euaporado pnt afcendere ad cerebru*ct poti fi ime illi ex qbus fit epilefia cu fint uenenofi et borri biles et fetidi ficut patet in aialibus patie tibus morbu caducu cu anotbomqantur. in quibus iuenitur aquofitas horribilis fe tida et qz talia petiit mebra nobilia io fi iret ad cor caret fincopim* ct fi a cerebro et potift.me qz euaporati ad cere bru in eo condenfantur ct pcftca condtn fati cadunt lfenus et ita ojpilant et ita\t pediiit trafitu fpirituu.ifte ig.tur e moa9 Secundo pofiet aliqs dubLtare qre in ep/ lenfia ii c paroxifmus cotinuus cu c de ca priuata qm dolor e cotinuus cu materia i cerebro cctmctur Dico qp modica mate/ ria fufticit ad candu dolore uel etia mo/ dica difcrafia S5 ad candu epdenfia opor tet cp fit multa 1613 cotineatur in cerebro no tri eft tata q? poflit facer cctmuu paro et fi faceret no effet epilenfia fed apoplexia.Tercio nondu cp licet vinu fit fortiffimus penetrator.nihilominus tam bn copetit in epilenfia in illis qbnt ftoma cbu f r m du tn exibeat in pta qtitate et e operata qiitate In aliis aut no detur nifi in declinatione z corpe mudificato cu co uertit materia in uaporc* Quarto aduer/ tedu cp paroxifmus epilenfie q frequeter adueit z paru durat, figt morbu de facili curabile.cto aut tardius ueit et logius du; rattato tardius curat .Quito intelhged qp fi materia contineatur in ftomacbo pa roxifmus erit cu naufea z uoitu et fi i in/ teftinis egeftiones in poxifmo eucniunt infcnfibiliter z in uCfica vrina» z fi fn re nibus pollutio ficut duftu e Sexto nota da 9 luna qdras que aflifant q tuor tcporibus.prima e ca.z humida que aflifatur ueri.fecunda e ca.z ficca.q affifa tur eftati.tercia e fra z ficcaque aflifatur autupno.qrta que e fra z hu. que affifat ycmi Si aut diceretur 9 fecuda quadra n eiTet cafa z ficca f3 buida cp crefcente luna crefcit buidu ficut P3 in conchilibus Dico 9 duplex e augmetu quodda ucrik z hoc c in prima quadra* z quodda fantafticu3 fiuc apparens z hoc c m fecunda pp tanto 9 buidu rarificatu occupat maiore loeu z 10 ume hu da crefcit crefcctc luna uf exi ftcncer uf ajparcn.er 4f De apoplefia Poplefia e pallio cerebri auferes fenfu3 z motu toti corpori repe te z fubito magna uoce prccedc te jjpter ojpilatione in meatibus z uetri/ culis cerebri ta pricipalLbus q no pricipalt bas Caufa Ca huius paffiois aut e exte nor aut iterior.exte. ficut e cafus pcuftio obuiatio uebemens z repentina ffitas ad uernens capiti aut ex muc zfifibus aut i illis qui in eftatc capite difcooperro itrant tepla jpfunda marmorea.fi ab intus • aut e £p:er apoftema.mt jjptci fe. aut fanguinis exuberantia replete uctnculos z meatus aut artcrias.aut fit boc jpi hu. ffaticu.aut jjpitr utauqpaut colcraj boc raro acddit.z fi accidat ta/ to deterius eqz cetra coucnictia gticulariu e ♦ Ci aut antecedes eft crapula z repletio nimia cibi z potus*ociu z uite traquillir tas z dimiflio ffomie folite z retetio fu/ gfluitatu pter folitu z nimius ufus ffoie m iuuetute z adiuuat ad hoc pluuie mul te tepus yemale.etas fenecftutis. cibus ,bui dus dimidio exercicii foliti. repletio ni/ mis pter folitu z ita de alus foramia cerc bri replentibus Intclligcndu 9 apople/ fa b3 tres fpes q diftinguutur apte mate r it z a gte afflictiois.a gte marei ie qm qh uentriculi cerebri replentur oms ta prmci pales 9 no pricipales z meatus z bocoio zvfr tunc e maior.fjqnreplentur cum quada raritate tunc c media S5 fi repletio fiat quafi ufcj ad mediu tunc eft minor. Ex parte accidpntiu diffinguntur qm qii rcfpirat cu difficultate z fpuma» e in ore z uox eft qfi ftr z mor/ dinatio anhelitus c magna ualde tunc eft maior fpes.tn fi efTet fmc omni anhelitu z uoce 2 fpuma z motu z frnfu bn effct tunc deterius .In fecunda aut fpecie c fu/ fpinu z difficultas refpirationis z mordi natio nifi 9 aln quieiat In tcrca aut fpe cie e fufpiriu f$ no e inordinatio nec fpti ma nec uox ftr«ngulatcru Signa On tu es uocatus ad pacuntc z uides cu fine fcnfu z motu z ficut dormiente fomno profundo ficut e fomnus qui uocat fubet z ftertit tuc uoca cu noic z alta uo ce z trabe cu per capUios z coduplica di/ gitos z ftringe fortiter z punge ipm 013 a u aut ftilo.tuc fi nullo mo rcfpcdet apo pieticus e potiffime fi fubito ucit z cu al/ ta uoce Aln tn eft magnu dubiu utru fit viuus ucl mortuus priuationc fen/ fus z motus z anhelitus z pulfus z tunc claudantur oia foramina domus z follicu lu lane mmuuffime carminatu ori eius ajponatur z fi moucntur pili lane procul dubio adhuc viuit.z fi nullo mo mcuca tur mortuus e.uci fi accipiatur plenus Cia thus aque z ponatur fupra pectus z tunc precipiatur omnibus de domo 9 fedeat z quiefeant fi domus e in folano z grrut tatur etia *q uafis quirfccre tunc rcfpicia/ mus aqua uafis diligenter z fi nullo mo moueatur ,p;uIdubio mortuus c* fiautej moueatur adhuc viuit Intclligenduigic 9 apoplefia licet conueniat cu epilefia in materia z in fitu tri differunt qm cpjlen fia cu periodis ucnit.apoplefia aut nuria. qtii aut iterficit aut m tcimuht fenfutt motu et anhelitu et eft ficut mor tuus nifiq? aliquo modo fopito babct ali qualiter pulfu$ et dicit q> talis mortuus re uuufcit uel reuiuifcere potcp calor innatg eft ita debilis ab intus et nullo aere exteri ori indiget et debet ftare per lxxii. hora* anteqfcpeliatur. omnis enim apopleticus ftet g Ixxii.boras anteq fepeliat • (5 pauci aut nulli babent amicos qui eos cuftodiut ct io mFti fepeliutur yuu Poftcj igit ypo* et Auic.pronofticauerut dico 9 ego mdi multos apopieticos et m ueritate nuq ui/ di alique euadere.a mote igitur fubitanca et morte eterna Ubera nos domine Cu ratio Si caufa eft fangumea in pnmis fi at flebotomia de u«u quacg cephalica, et fi caufa eft fieumatica cum corpus fituc plurimum plecftoricu tunc fiat fleboto/ mia de utraq? cephalica dum tamc uirtus polTit tolierare. fecundo fiat criftere cu fti cados et aliis comunibus et difloluat ibi yerap.aut /eraruf.aut ycraFo. Deinde fi ant fricationes extremitatum fortiftime cum fale et aceto tepidis . Deinde fiant fternutationes IJ/.elFi albi, piperis. cafto/ puluis et aliqua pars per ca Umum et fuffietur per nares et fi fternu/ taucrit bonu c Deinde fuffumigetur cuj alipta mufetta et galliamuf. Deinde fo/ meritetur caput cum decocftione iftarum herbarum. faluie.utriufq? cala menti, utriufcg rute.an.fticados duos con qualfentur et bulliant in vino albo ct f o mentetur caput exalto .deinde caput 013 pannis calidis deficcetur Deinde tondan tur capilli et caput abluatur cum vino de cocftionis rute et deinde purgetur fic. fy* cuforbii. piretri, baccarum lauri.cofti.ru' te.agreftis.et bulliant in oleo mufcellino.et cum lfto oleo mul/ tum calido caput inungatur Deinde fiat tale ftorei.galbani.ferapini.opopo.tnu viui.finap.aufungie lcois Materia eni apoplexie £ ita grolTa et fra et multa et copatfta qd per fram cnfim terminari no pot cu curatur in galifim terminatur qm materie apoplexie cu difg gitur per neruos caufat ficut ma/ teria paralifis cu coadunatur cat apoplefia z ita paralifis terminatur in apoplefia 6c apoplefia in Preterca fciendu eft apoplefia differt a fomno graui z pro/ fundo q ajpe liatur fubet et differt a Utar gia et a fincopi cordis A fomno et Utar/ gia differt qm ifte ucniut paulatine apo piefia fubito Et cu boc in apoplefia nulla eft excitatio hec fufpenfio fed in illis falti cu uioientia .differt etia a fincopi cordis qm in apoplefia facies affimilatur f aciei viuoru in fincopi aut faciei mortuom.fin copis aut ftomaebi z matricis e g iodalis. fed apoplefia cum ueniat a cerebro non eft periodalis .Cognofcitur autem ma/ teria peccans quia fi fanguis eft tota facies eft rubea ctfi fleuma eft facies fubalbida cum bumiditate multa.ct fi eft ex caufis compofitis caufa erit compofita et fi eflet exfanguinemfe infra feptem dies mo ritur nifi febris acceperit eu Dicit eni q? fi inebriatus repente fine uoce fiat, fpafmo innato moritur mfife.fuperuenerit. aut fuerit folutus hora qua crapulc foiuuntur et dicit Auic.q? aliquis aliqn eft pene fiff queda mafla 2 totu f£ gureior in aluta ad modu capelli ut fuper f icies concaua coprcbendat totu caput calidu capiti ajpUcetur Et Fi ex bis r.o cu/ retur z excitetur habeatur capcllma ferrea z calefiat z capiti ajphcetur z fit in tan/ tum calida 9 quafi adurat capillos zanr te§ infrigidetur alia capiti ajponat z ifta omnia per ordinem z fine mtcrmiffio/ ne in continuentur donec rcuixe rit aut falcim monetur ut non poffit di/ ci 9 cx defectu medicaminum defiaat. quonwm dicit Auic. 9 febres fine apo/ ftemate terminantur aliquando per apo/ ftema z poteft terminari ad fe. tamen ftat ficut mortuus quafi omnino et po/ ftea reumifcit et ideo talium ut ipfe dicit nullus debet fepellin donec tranfiuerint tres dies completi et eft fpaciuj lxxii* bo rarum. Si autem per dei gratiam conua> luerit fac 9 euomat et detur cibus iubti/ lior ct in minori quantitate q m epilen/ fia et detur cum oximelf diuie. eximelf fquilliri.ct purgetur cum jrcff.et yerafu. et fiant oia per ordine que diefa funt in epilenfia quoniam ficut conuemut m cais ita in curatione no oportet igitur bic repe tere. CLARIFICATIO IntelU gendu 9 anhelitus oio exiftenter ct ajpa renter deficere no pot in apoplexia fic cui fubito fieret mors in fuffocatis z ftrangu latis e ibi alLquo mo confufio ct mordi natio.aliquando eni pot ciTe anhelitus ita debilis 9 no appareat nobis potiffime in illis qui habent cor frigidu N unc aut an belitus in apoplexia no c propter uirtutc$ alaiem [3 propter naturale mouentc cx de fiderio fm G.et fi diceres iam uirtus na/ tnralis no monetur Dico 9 no mouetur in tepore fanitati* f§ tepore magne necef ficatis ficut bic Secundo notandu 9 apo/ plexia ut plurimu e incurabilis et boc cft nobilitate mebri et multitudinem materie 9 mebcu nobile no pot pati lcn gitudme morbi ct moleftaticne accdcn/ tiu Si aut curetur boc no pot fieri gtcdte propter multitudine groffiie ct uifcofita te materie Sed natura uigorata mittit ad loca uicina. etqt ibide oriuntur ner ut 16 infunditur materia ir ncruis.ct ita caufa tur parahfis ut dnftueft Tcrcio notandu 9 frequentius accidit paralifis in gtc dex tra 9 pars illa cft rarior ct meatus magis aperti. Aliquando tn fit m parte fmiltra 2pter debilitate loci ct ita pius generatur in parte ad qua matena plus declinat Vi timo notandu 9 m apoplctico z epiienti co pila uel Ugnu ucl aliquod tale detet po rn inter dentes cu uiolcntia ct ratione an belitus et ut demes no defruantur De paralifi Aralifis eft neruorft mollifica/ tio cum ablatione fenfus et mo tus CAVSA Quedafunt caufe extnnfecc qui da mtrinlece Extun fece ficur c cafus g.uflio neruep.nimia at tncio ruptura medio per ddio Gttio.ira.timor.nimia frigiditas copmes aut claudes.aut mmia calitas exalas.coftri dLo.ligatura.z filia Si ab intus tuc funt cia illa q cjpilat z daudut capita et origi ne nerucy ita 9 fpus ad fubiedfa penetra re no pot Ifta aut fut mfta ficut e ffa ut pfimu mcfia ut minus et fanguis adhuc minus etcoFamime.nifi addita cu alio bu.apoftca et fiFia ficut e crif. vii mi. fut morbi 9 pnt m teafmutari ficut c apoftea fe.croica.colica.et fuffocatio ma/ tricis Intcliigcndu igitur 9 duplex e pali fis qda vfis.qda pticFis.pticularis c m pe de tm aut matnce.aut uefica.aut iteftmis aut ftomacbo.aut lingua.aut naribus, aut manibus ct ita de alus. Aut e vFis et ap/ pellatur vmuerfalis qn tenet corporis fm longu ita 9 aliqn in vno Ia/ terc.aliqn in altero.aliqii in ambobus pter q i capite fi cflet i capite tuc cct apoftea Intelligedu q> difeetia e inter et palifim.qin in palifi mebrii in a fanu trahit infirmu ut dicit G.de in cu boc in palifi materia c dLf fufa et difpfa p dria eft q> plus e ex materia bu.z ita ,pl6gatur ner uus fm longu et curtatur f m latu- cotrariu eft i fpafmo.pmo qa curtatur fm longu et ,pl6gatur fm latu* et I fpafmo infirmu trahit fanu. fcdo qa materia c magj coadunata et imbibita i foramibus et dilatatur tieruus in latu, vitia diffcretia e qa mate na fpafmi magj trahit ad ficcu groffu df tius ctniabiie terrnio ,ppo. pali igitur c mebri mollifica0 et remollirio ita q> 015 manu tua poter] mebp palitioim eleuare et depmcre ficut corrigia madefadfam* 1 fpafmo aut no cu neruus fit frigidus co/ tractus afs cu mebp fit rigidu SIG N A i PuifUs palitici e occultas de/ bilis freques et inordiatus.vrina e alba fct remiffa.multoties aut eft multu celo / rata renes no potetes fegregare aut ronc dolor] aut rone fe.aut rone alicuius morbi coicant.latuS infirmu e ita frigi/ du ficut fi effet in glacie pofitu et fanum fentitur ita calidu ficut fi ect in igne et oculus aliqn mioratur.Signa aut bu. pec cantj fut qa fi e ex fangule pulfus eft ple nus etgcolor cutis rubeus et vene replete ct totu corpus plenu.et figna fanguis p/ cefferut. figna erit albu bu.et fi/ gna ffatis apparet 1 toto corpe.fi ex me/ iacolia erit liuidu et erut alia figna mefie q multoties dixi-ex cofa.n.fola fieri n pot et fi fiat boc e p admixtoem cu alio bu.et raro accidit et tuc figna fut copofi/ fca.fi ex apoftemate e cu fe.et dtiticics ap paret i loco.caufe aut pmitiue indiciis co gnofeutur. PRONOSTIC ATIO. Si in puero febricitati vrina appet viridia fignificat palifim aut fpafmu.palif in fe/ iiibus de diffidit aut nunq curatur tre/ frior paiifi bOnu S palifis fi ve nent ex diflocatce aut nimia neruop cS tritoe aut ruptura aut indfice p tranfuer fum no recipit curatoem.fi aut membru paiiticu mioretur aut color imutetur ua de malu et fi no fpes e in curatce. CV/ R A. In curatce pali fis demus aduertere q? a pn* no detur fortj medica, fo debe mus cofiderare fi cfl: ibi fe.et fi fit detur medicia copofita ex ca.et fri > tercio debe muf cofiderare fi medicamia mftu calida nocet et fi fic remittatur cu caomib mcl/ lilo.et antbos et fiFibus qm. nimis caFa/ aliqii diffoluut.qrto demus cofiderare q> medicamia apponatur i origie qa afr acpofitio fup gticula patiente paru ualcret.qnto dtmus cofiderare effedhnj medicamis ca ‘fup membp paliticatu qrri aliqn nimis calefacit et ulcerat et mebru illud no fentit.et io nefcimus utrii iuuet noceat qrefreqnter demus refpicere* et fi color e(t rubeus et caro inflata et cu coprimitur dealbatur bonu c-fi aut n de albatur cu coprimitur £5 remaet rubedo, tuc e fignu q> nimis calefecit et cu hoc fi vlcera appareat qre medicamia fut muta da uteft didlu.In pmis igitur dictetur cu aqua ordei et ydromel.et tenui non folufafq; ad tres dies ufq ad.vii. dies vf.xi.fi uirtus tolerare poffit. cibaria ig£ tur fint volatilia affa fridla et codita C115 fpebus ab omi vino caucat uf ad dedinateem et fit cotentus aq mei lita.aqua etia no potet et fi potet valde paru.Oes fex res no naturales debet ver/ gere ad ficcitafee ficut e aer cibus et potus fomnus et vigilia.z ita de aliis.fume igt tur pap potet et cibaria fint ficca.fi fuerit de fanguie fiat fFomia dande fu/ matur oxi3accara et oximel. diureti. et purgetur cum catartmmpiali et oxilax* et yera deinde inungatur cum oleo lau/ ri.cofti.et caomil.et fi materia fueit me llcolica digeratur et pur.getur ficut decet Illam materia.et fi cx flate curetur ficut decet apoflema et ita de caufis pmitiuis fimplici igitur difcrdfie fimplex medica/ men exhibeat et copofitu compofite. fed qa frequetius accidit de ffate io banc cu/ ram diUgetius In pmis igi tur fiat mercurialis ab rotani vtriufcp centauree utriufcp flica/ dos vtriufq; rute an.m.i.fuci blcte lib-S* fiat decorflio et in decodlione refoluatur olei cois.^.lii.meUaf.furfuris, ye re yerafo.an mifceatur et coletur et fiat cliftere vfq> ad Ub- S «Si aute effet ni/ mis coflipatus pot pcedeie molljficatmu3 et poftea iflud. deinde fricetur extrema fortiter et gticuLi paties fuauitcr. deinde digerat materia cum pige et a a aut 013 pige et acoro aut cum pige et tyriaca aut cu pige et metridato aut cu dyatrion pi pereon et fricet gs cum radice blii.et pur getur cu yerap.et yerafo»acuatis cu pulpa colloq.et bdellio, vel digeratur materu feni» petrofilf. apii gencia. arifto.ro.capitj fquille.acori, piretri, raphani coquafTetur et temperetur in vino ibo et aceto g di em et nocfte3 narcifci vtriufq; faluie utri ufq? rute utriufqj calamcti centauree mi» carui.agre fle.fmtis rute fpkenar.fqumati. meUib.bz.S.fiat firopus. Mafiadigefta purget fic• 5^• agarici.tuibit. ari.3-11. cu/ forbii.pulpe colloq.eiaterides an. 5.1. ma (li. 33. bdellii fal geme fpicenar.ferapini. ani*callo, carui. agrefte.ferms- rute.an.3. i.ycrap.yeraFo.ari-3-iiL.mifccatur cu oxi mel.fqlliti.et fiat mafla et cu uti voluerj accipiat.3.111.aut.-aut plus aut minus iuxta couementia gticulariu. Poftq me/ dicina cofecfta fuerit ad minus g.xv» di es fi paties pot tm ex peccare aut detur fu pracUcfta medida.Deinde inungatur cu aliquo ex illis oleis aut ex multj. f»c«fli/ no laurino iunigino et cum olo de nu/ (eromana aut acoro aut piretro atK eu/ forbio aut de fpicanar.aut niglfaaut ru ta aut fmapi aut mirra aut de cordumei hoc efl de carui agrefto aut de yfopo.te ita de alus oleis fubtilibus caFis penetra/' truis refolueritibus et cofumentibus- fic cut eft etia ofm de balfamo et mei ana/ cardi et adeps vulpis et vultur] et fiFium calido^.an tame illas muncftices pq cor por] muudificatocmbonu eft iri ftupbif (icas et in ftupba ponatur oi'a queqp pO/ nutur in firopo et poli exitum qlibct vi ce q> exhibeatur tyriace auree aiexandrfe an.5.5-et cotinuetur mult diebus ftoma cbouacuo.deinde ajponatur idud em/ pFm cum cautela pdidla fup.R.gurm ru te agreflis euForbu' opoponaci ferapi. gal bani caflorei mirre afifc fetide bdellii pi/ retri nucifmuf.nucif roma.triu pipcru3. anacardi tapfie nigelle finap. carui agre/ ftcfemls 013 oxi mel.fqlli.et fiat empfm et fup membru paliticatum apponatur. deinde potefl bal near i. Accipiatur vulpis et cum pelle to ta decoquatur in aqua cum ruta et cala/ mento et carui agrefto ct acoro et balne etur in aqua illa, vulgares tn. decipiatur in illo balneo, qa faciunt an corporf mu dificatioem.et ioaugmetatur merbus et caputpur- etiam et vomitus competunt. In declmatLce aut detur uinu calidu an tiquu fed in parua qtitate. ventofe cum ftncffo orificio fine fcarificatce frequen? ajpofite fupra capita neruop multum iu uant. Sternutatio faiffa cum elbo multu valet et cu medicantibus refolutiuis fem per fliptica afponatur. Cum autem fue/ rit in coualefcentia multum cofert qp me brum eleuetur et depmatur vt pof/ fit operatioem exercere. CL ARI FI/ CATIO. Intelligendu cp paralif freqn tius euenit cum gticularia coueniunt ut frigidus de coplexione et fenes ct temp9 frigidum et regio f rigida, ct qa vuiit in odo et in crapula et uino multo et quia artificium fuum eft frigidum ut qa pi \ fcator et qa circa coria et circa aquas uer/ fatur et cetera.Secudo notandu q> jmem brum paraliticum I5 non fentut nec mo ueatur nihilominus nutritur quauis de biliter et q? debiliter nutriatur boc patet quia cotinue maceratur et arefdt.et licet fpiis animalis non polfit penetrare nu/ trimenru tamen penetrat quoniam mo dica nubes impedit radium.fed attracfto fpecif ica attrahit etiam qd de difficili € attrabibile ficut patet in follibus fabroru ubi non attrahitur folum aer fed grauia et fimilia.Terrio notandu q? gVinu5 no competit in aliqua egritudie neruali fri/ gida.nec etiam in paffiordbus iuneftura rum et quia facit materias penetrare, et quia conucrtitur in acetum nifi in dedi natione corpore mundificato et qd ad/ miniftretur ficut oportet» Dcfpafmo. Pafmus eft egritudo nerua! cS trahens neruum ad fuam origi nem cum ablatione motus* CAVSA.Quedam.n.eftcaufa exteri or quedam interior.Exteriores em funt caufe multe fmit eft rttmia frigiditas co/ pnmens aut caliditas diffolues et ad ner uos delegans.aut ficMt eft puneftura ner ui cum ftilo aut aca et fimilibus aut pun cftura fcorpionu aut?morfus reptiliu aut labor nimius aut coitus fuperfiuus aut fluxus uentris nimius aut fluxus fangui nis nimius aut aliqua alia res cogens re/ uerti membrum ad fuam originej ficut eft cafus incifio.et ita de aliis. Sx autem caufa fuerit interior funt etiam multe fi cut eft apoftema ubi materia eft coadu/ nata in uno loco nerui feu originis eius In aliis cauf» materia magis comprebe/ dit iietuum et cum etia$ Uentofitas grof fa que non habet exitum.aliquando ta/ men ventofitas cft ita modica cp cito recedit per fe aut cum modica fricatio/ He et ideo quando venit in tibia vulga ritcr appellatur trSpa» Aliquando caufa cft fanguinea aliquando melancolica a/ liquando flegmatLca et ifta venit vt plu ttmum aliquando fe.eft in caufa et cra/ pula ct ocium et fomnus nimius et pro fundus etfimiiia.IntelUgendum q? fpaf musquafdam recipit feiftiones omnis enim fpafmus aut eft de repletione aut de inanitione et Qque funt alie caufe ad iftas duas poffunt reduci. Secunda diui fio erit talis, fpafmus aut eft vniucrfalis aut particularis*,vniuerfalis qn non cft in una parte tantu ficut fi contrahitur membrum intcrius.aut tantu pofterius aut vtroqj modo, et fic vocatur propruf nominibus epj/ftotonus et tetanus quafi totum tenens, quoniam tuncequaliter contrahatur nerut anteri ores ct pofteriores et ifte de difficili co/ gnofeitur quia remanet figura in dif/ pofitione fua.boc intelledlo q? ille fpaf/ mus non attingat caput.quia tunc effet epyfia quoniam epyfia eft fpafmus to/ tius corporis.Sed particularis eft eft in aliqua parte tantum faciei aut in pe/ dibus.aut In manibus aut in vefica. et ita de aliis. Ter da diuifio eft quoniam fpafmus quidam eft in pueris et ille de faali venit et de facili curatur.et quida venit in aliis etatibus a feptem annis ul tra et tunc de difficili venit et de dif/ fiali curatur. Spafmus quidam eft qui antecedit et eft vt plurimum de repleti/ one*et quidam eft qui fequitur fe.*et eft ut plurimum de inanitione# Spafmus quidam eft cum dolore magno ficut il/ lequi cft de repletione et quida ubi no cft Catus dolor ficut ille qui eft de inani tio&e rufieffet ratione inordinationis st fimilium ficut in fpafmo ftomaebi ptop/ ter coieram praffiuam & uermes etiam funt aliquando caufa fpafmi epilen/ tie SIG N A Quuando enim uides membrumjcontradfcum rigidum ct non- poteft reduci ad difpofitioncm fuam na/ turaiem tunc illud membrum eft fpafma tun\et fi fanis fubito euenerit tunc figni ficatur cp e(T; de repletioc.qm neruus tuc diminutus dft fm lojigu ct magnificat fm latu ficut corrigia in hieme. Si autc; pauiatine euenerit.aut poft fe.et labores et inamtioes.tuc talis fpafmus eft de ina nitioe vbi eft curtatio nerui fm latu; et fm longum ficut videmus in corrigiis i eftate de coriis, et qn fpafmus cito reuer titur ad fua natura no eft vere fpafmus. ficut p3 in offitattoe et fingultu. Pulfus eft dcbif durus vndofus 2 in ordiatus. vrina aliqn eft colorata qp? fe. et aliqn remiffa gpi afcenfu hu. ad caput et fi fuerit ex fanguic afparet rubedo in tnebro et ajpargt dnia fanguinis in toto corpe.ita eft de meFia.ita de ffate de fignis frequeter dicftu eft. Caufeaut pri/ mitiue cognofcutur iudicio patientj. de fignis aut apoftematu aut vermiu et fi fi um aut dictu eft aut dicet. PRONO STICATIO.Spafmusderepleticc eft curabiRqa facilius eft re bumida exicca/ re q ficca buecftarc. ficut feribitur. vii. de ingenio fani. Spafmus ex elFo mortale, qa fpafmus cx inanitoe mortaf. fpafmq poft fe.mortale.Si aut aliqs fuerit mul / tu inanitus gpi aliqua caufa; fi fupuene/ rit ei fe.et fedupueniat fpafmq. pe talis fpafmus eft incurabif *qa pp certo de ina/ nitioe eft.et boc dicitur pp tanto.qa fpaf mus de repletoe aliqn venit poft fe.cum corpus eft plenu.et qa talis fpafmus e de repletoe io eft curabif.et pp tato fpafmus in pueri eft de facili curabif.qa nerui fut molles.et io pp qlibet facili ca venit deut jP fletu/et coftipatce ct fe.et Ficut de fael li venit ita de facili recedit.qm fpafmus in puer) cu febricitat ut piurimu eft d ce pletioe.qm pueri nullis ex rebus inten/ dut nifi foii comeftioi ficut feribit G.uct fus fine cu icqtur de fpfmo qpt: pudtura e peflfimq iux illd Gu tegni.nerui et tena tos pudlura z cefo CVR A. Si fpafmus fuerit de ffate detur cafa refolutfa ficut e oleu de lilio de coito de caftoreo de na ce indica, fi fuerit ex ca.inungant ncrui cu oleo nenuf .ct fali.et ro. Et itelligedu cp i fparmo faciei debet poni medicam* na fup occipitiu.et fi fuerit i aliis ptibus corpis infcriiorLb9 ponatur fup dorfum. fi aut fuerit pactura nerUi tuc ponat de/ fup qfi ferues oleu clc euforbio ct fiat em euforbio et opoponaco et piretro et caftoreo et apiatur locus et cautcrizet purgatioe ufi pcedete.ga ifte fpafmus g muku j-iculoius et de fe.et qd erit fi co/ tingat error* vigilate igit fc. SiaQt fpaf/ mus fuerit cx fcorpioibus et aialibus Ve nenof detur tyriaca et mefdatu aut ms dicamia q ualet 9 uenenu ficut fut faluia fifia. Ec fi fuerit i infatibus fufiiriut olea refolurf ua ficut «e oleu coRinu kurucaomil.md/ Ulo.ct filia. Si aut fuerit gpi apoftea cure turapofleata ficut dicetur. Si aut fuerit uermes maciatur cu amaris ■ ficut 6 bi*cetaure.pfica. aloe agari.et fella et femc zedearie ct arrttgd. amare zpnt fieri eplaflra ex. aut aliq iftoru’ pnt dar£ cu lacte et fifia q dicetur i loco fuo.et ita de aliis cauf q reducutur ad fua natura n fuu 9riu3.fi aut fuerit ex fangUie fiat flo mia dcidc clifleria dcide ponatur refolu/ tiua ofa q dicla fut fup origine neruo£ Et fi ca fuerit mefica digerat et euetur* ut didfu e*idc de ffaticadln cauf irifcur frigidis det ifta potio q digerit et pfecte curat fi feti.opopoaci ca mifccantur z exhibeantur cotidie 3*ii*uei digeratur materia cu oxi/ mdf diure.z oximelf fqujJiitico purget cu yrcraf.z yeraEo.acuatis cu cuforbio* & pulpa coloqn.uel fiat firopus z medicine et ftupbe ct alia omnia que dnfta funt in paraiifi Balnea eni$ fulpburea multum conferunt et fi non habentur naturaliter habeatur artificialiter cum multitudine fulpburis et falis non tamen debent mul tum morari STVPHA.SICCA Stupha ficca multum confert et magis q balnea aque Inungatur igitur memtxu$ cum oleo de euforbio* piretro ct fpica nar di.ct caftore.et afa.ct opoponaco ct ferapi no et cu auxugia vulpina lupi*et vulturi/ na* et ex ift*s eidem poteft fieri empia' ftrum et portet pelles vulpinas ct vultu/ rmas et uentofe etiam ualent Si autem caufa fuerit inaniens et cum febre detur ordeatum.auenatum.Iac amigdalarum et dyadragantum frigidum et inungatur cum oleo uiof.et nenufarino.et oleo fali ris.et domus fit frigida et afpergatur to/ ta rebus frigidis.ct afcelle.et inguina * et fpina dorfi inungantur frequenter cum oleo uiolato* Si autem non febricitet de/ tur fiL»i lac ad potandum et inroretur to/ tum caput cum iacfbe et balneetur totus fi eft pofQbile et inungatur cum oleo fi/ famino ct cum oleo amigdalarum dulciu ymo balneetur totus fi eft poffibile. ct dentur uitella ouorum et alia refumptiua et nutrientia, et ocium* et quies* et taci/ tumitas* In tetano autem competit 9 balneetur in aqua frigida ficut dicit Vpo cras.Si fuerit iuuenis carnofus media efta te quia tunc reuocatur calor ad interiora, qui reuocatus et fortificatus curat et di/ cit Auicenna 9 ft ren cum pinguedine lua conteratur et fupra origenem neruo/ rum fpafmati reponatur quod tnultu ua let et ibi dimittatur x deinde per ordme$ alter ajponatur CL ARIFICATIO IntelUgendum 9 febris fupcrueiuens fpafmo poteft curare fpafmum.ct egntu dines ncruales.dum tamen tres conditio nes apponantur Primo 9 morbus fit materialis et de caufa frigida*quia fi efict de inanitione magis augmen caretur. Se eundo 9 corpus fit mundi ficatum* quia aliter eflet timendum de putrida aut de apoftemate* aut de augmentatione mer/ bi materiam liquefaciendo* ct ad particu/ lam patientem delegando* aut de morte propter affiicftionem morbi pnmipalu.ee febris fuperuenientis. Tercia 9 illa febris fiteffimera.et cum iftis conditionibus fe cure inungantur arterie cum auxungia ie onis aut cum fuco ffamule ec ita proiuv cabitur febru* Secundo notandum 9 membrum fpafmatum non mouetur et tamen fentit cuius ratio eft * quonia5 plu ra funt neccffaria ad motum quam ad fenfumetideo multitudo fpiritus po/ teft amitti qui erat necelfarius motui fed parum poteft remanere 9 fufficiat ad fenfum et potifTime fi fiant per vnum neruum .Modicus autem fpintus poteft fufficcre fenfui cu fit uirtus paffiua mult9 autem eft neceflarius motui cum fit uir/ tus acfhua notandum 9 fpaf/ mus citius uenit in pueris propter mol Ucietnneruorum et citius rececUt * In fembus autem uenit tardius quia {olidior res z fleuma eft magis grofium z non poteft penetrare tardius tamen curatur. Quarto aduertendum 9 citius caufa/ tur fpafmus de fanguine.fecundo de fleu mate-terrio de melancolia z licet melaa colia magis affimiletur neruo 6i fecun/ dum hoc citius deberet caufari fpafmus ab ea tamen propter groffidem penetrare non poteft rarirfime tamen accidit de co Icra (f Quinto inteiligendum quoniam licet paralifis accidat in dextra et finiftra non tamen, fpafmus quoniam in paralifi cft prolongatio membri mollificatio in/ fenfibilitas ct immobilitas (f In fpafmo autem eft contracftio z retrablio. pars au tem dextra et finiftra poliunt incurtari. prs enim lata citius mflccftitur q ftr.cfta nunc autem latera funt ftricftLora z ideo non ita poliunt curuari quia torax z co/ ftc z fpondilia impediunt & ideo non funt nifi tres fpecies fpafmi. Anterior 6i pofterior et tetbanus.uel poffet dici q? ii/ cct non fiat fparmus in toto latere fit w men in parte quoniam manus aut bra/ cbium poteft curtari et ad fuam origmeg reduci per uiam fpafmi. ficut poteft pro' longari per uiam paralifis . cum caufa fit cade et particula patiens eadem nifi quia in fpafmo materia cft magis grolTa z ma gis adunata fed in paralifi magis humi/ da z magis difperfa. uare z eleuatum regere x confcruare fcd impedita cft propter morbum ideo mor bos deprimit ibi igitur cft motus conti/ nuus aut iftius aut uirtutis CAVSA Huius paffionis caufa cft.omnc illud qd debilitat uirtutem. aut inftrumcntum. aut utrumcp Illa auttm que uirtutem de bilitant funt ficut ymaginaticnc$‘*timo/ rofe ficut ci m aliquis uadit per altum pa rietem aut fupra ftricftum pontem aque profunde, aut am eft i cacumibus mon/ tium aut in arce turrium z refpicit mfc/ Uus tunc enim ymaginatur q> cafus effet malus z timet z ita incurrit tremorem z aliquando cafum Similiter cum aliquis cft coram principe terribili ficut dicit Ga lienus aut cum cft in confpcdlu leonis tc fimiiiu. Hoc idem facit gaudiu et ira z fimilia.z omnia breuiter que debilitant uirtutem animalem (f Secunda caufa eft que debilitat inftrumcnti.m z boc cft fr£ giditas mortificas z paraliticar.s. aut cali ditas refoiuens z debilitas.aut bunuditas mellificans*aut ficcitas inaniens z confu mens reddens inftrumcntum ineptum motui z ita nocet ocium z dimidio excr cicii z capula z fuper omnia vinum ni/ mis bibitum z potus nimius aque fri/ gide z omne illud quod debilitat z moi Uficat infttumentum quoniam licet fpi/ titusammalis eiTet bonus clarus z fufirici/ ens inftrumentum tamen eft ineptum. Diuid.tur autem tremor quoniam qui/ dam eft vniuerfalis in omnibus mem t bris z quidam particularis vnde quidam in capite, quidam in manu dextra tanta z cetera Signa habentur ex fuis caufis PRGNOSTICATIO Tremor eft via ad fpafmu z paraiifim. tremor in fe/ nibus non curatur, z tremer cft deterior i pte finiftra q in dexta fm Aui.tremo i labio iferiori uoitu figt Y.docj^pnofticar Dc tremor* Remor eft dimmutfo ufrtutfs motiue ficut [lupor eft diminu/ tio uirtutis tacftiuc V el tremor eft bellum continuum uirtutis uolupta/ ne ad fuperiora mouentis z morbi uoluti carie ad inferiora deprimentis (f Motus igitur tremoris eft compofitus ex motu nature z motu morbi fecundum Galie/ num quinto de morbo . Si enim uirtus non effet impedita membrum poffet ele/ In caufone tremor et alienatio funueiens foluit G.tn no tenet iftud affo. Auic. tenet G.no tenet quo ad modu qm alie nus modus loquedi c 9 egritudo foluatur et peior cctur Auic.tenet et ipoffibile cft q fic fiat et ita quo ad re Curo Sicft ex accidetibus aie remoueantur et utatur odoriferis z cofortatibus Si e ex ca/ lore rnfret ii ex fritate calefiat. Si ex l:ui ditate cofumatur et deficcetur Si ex ficci/ Cate buedletur Curetur igitur m omni bus z g oia ficut duffu e m cu° de palifl z de ipafmo 2 q? eade e cura aut fuc/ rit ca fra z bu.q frequmtius adueit tunc curetur fic fy- carui.foliop fticados. eupa at firopus qfi iib.ii.z utatur eo mane z fe ro z 9 ifta bnt afpedf u ad tremorem cx iftis pot fieri olcu z invngatur tota ps le/ fa Aut q? fiat coditu.aut cletffuariu z 9 utatur eis aut 9 fiat empfm z defugajpo natur.deni purget cu yxra.acuata.cu pul/ pa coloqn.z bdellio. Deiii fiat ftuphe z i ftupba ponatur ifta q in firo0 z plus fui/ pbur z fal nitru.z poftea utatur tinaca z aurea alex.aut balneetur z ftupbctur i bal neis fulpbureis naturalibus aut aq maris cafa.aut m aqua falfa g artificiu Et dicit Auic. 9 cerebru leporis aut afini v, Clarificatio Intclligendu 9 vinuj z multitudo aq fre multu nocet neruis. aq plumalis minus nocet S5 poflfet ali/ quis dubitare pmo fi medicina laxatia de beat pcedere balnea uel ecouerfo jppter diC ta viatici in fine capfi de tremore q poft q locutus c de medicinis laxatmis z oleis qoe dicit i[fa aut fiant poft balnea fuipbu rea zc.z ita ur 9 balnea pcedat z alia fub fi quatur qd c cotra rone 9 vfia debent pcedere particularia Dico 9 cu dicit poft balnea no facit refone ad medianas fed ad olea ita 9 intellexerit 9 mediane la/ xatfe debet pcedere z poftea balnea 2 po/ ftea olea z ynguema 0> ictfficatione EcKcatio e motus deambulati/ u9 jffttr uentofitate indufa no bntc exitu z 16 motus c morbi z no nature fm G.quito de moibo Fit aut m mebro diiatabili z igifrii ficut e caroflacertofa z 16 ut purimu ftt in fa/ cie fub cute qfi inter cute z carne z io no fit in mebro nimis duro ficut funt offa, nec m mebro nimis molli, in 01 tn me/ bro potenti dilatari z coftringi* pot fieri, z 16 pot fieri in capfula cordis z in multj aliis ptibus potiff.me tn fit in jxibus ex/ tenoribus iux aut fiat ex uento fitate p; cf Cito ucit z cito recedit, aut cu modica fricatic e Caufa Caule aut bu ius patfioms funt oia illa q materia coucr tunt in uaporc z uctu generatu nb con fumut z 16 uetus facit faltu z lecticatiocs z mouetur ad modu motus uermicularis Ifta aut funt calor debilis potens refol/ ucrc z no ccnfumcre z friditas z buidu tas z caufe funt ociu z qes. z uite fuauitas z multitudo cibi z potus z acddctiaaie Ucj ira.trifticia.gaudiu zc Signa funt fatis maif efta Prot: ofticatio Si faltus feu iedbcatio cotinuetur cat futura epilefia aut apoplexia, aut ftu/ pore.pahfq aut fjra(mu aut faltu Cura0 Maior ps curationis buius morbi c teeffi ficatio digeftionis z q? cibus no fit uento fus z q? detur m tali qtitate ql itate z crf dme z q? no couertaeur in uapere z io fi c ex cais cafis detur fra tpara.z fi ex cais fris detur cafa tpata q magis rofumat q diffoluat ficj e ruta.agnus caffus.z cafio rcu.purgetur igitur corpus fm exigentia dein exhibeatur ftupbe ficcefic) dictu c ca° de galifi z balnea fulpburea z marina z falfa fiue naturalit fiue artificia lit mf tu ualet et uetofe fine fcauficatione z cu fricatioe z cauteria z icifio arteruru aminiftratiu materia et io fi fuerit in fa/ cLe cofert alii incidere arterias poftq vl ia pceffcrut ficut 03*faltus igitur fcu iec ticatio curatur ficut tremor Clarifica0, (pCotrarietas ur effe iter G* vi° de mor/ bo et Viaticu.qm viaticus dicit qp e mo tus nature et morbi f3 G‘dicit qp e mot9 morbi.Dico qp iecfticatio no e motus na ture f3 e motus mobi* qm uetofiras mo/ uctur cu no beat exitu z io mouetur fic) neruus aut formica, aut ad modu3 faltus cuiufda deabulationis fub cute . S3 qp ur moueri p modii dilatatiois et coftridtiois z qp bet magna coucmctia1 cu tremore 16 qtu ad bac ajparctia iudicas viaticus dice bat effe motu3 nature et morbi.Sedo no tadu cp 13 cor fit calidiffimu. nihilominus gra materie f re groffe uifcofe pot iccftica tione pati aut in fe aut in fua capfula • (f De tortura Ortura e morbus officialis figu/ ra z difpone faciei corCipcs Ca Ca buius paffiois e gaUfis aut fpafmus ue nies ncruis et lacertis faciei aut apeftema colli Ita de aliis q ledut neruos ficj didlii e ca° de galifi et ca° de fpafmo Signa* Signa qp fit tortura qm labia nopcffut bn coLugi Si igitur in. aliq pte fit tortura ps fana cu marbus bn pet taccari z ad fua3 narurale difpcne reduci.ps aut ifiima no Si igitur torture c multitudo fputi z faii ue aut retetio eius Signu aut qp fit galifis c ptis relaxatio moliificatio et buidit as z faliua multa Signu aut fpafmi e duricics z cotracftio et dolor illius ptis et dolo ca pitis.ee fi e de repfone ucit fubito.et fi cft de inanitione ueit pbulatine et pceflerunt ca q corpus ficut e fe.uigilic. inanitio & fifia z cu facies e corrugata Pronoftica0 (f Pronoftica* c talis ft tortura p fex mc fes durauerit aut niiq-aut cum difficultate curabitur .faltus predicit tortura z tortu/ ra fpafmu aut apopfia3 aut epv letia Si aut tortura tortis aduclat ifra mi. dies iterficit et fi illos tranfiuerit euadere pot Curo Curo buius morbi dire cie in farmatia et ffoiaet aliis fit ficut in pa liff et fpafmo Spaliatn ad torturam funt ifta.f.yxra bermctis.fi cotinuetiogo tpc cotidie ufqs ad 3.1. Acorus ualct ex tate et nuxmufc.ct33. et io ex iftis tribus pet fieri firop cu mclf .aut oleu-aut cmpfm.et qp appeatur i ocripicio et collo et fup tipera et madibulas et fup pte lefa.aut cp ex iftis tribus cu piret0 fiat gargarifmus aut caputpurgia.aut maftica toriu fingfare pfidiu z e illud §/. auricule muris*ciclamis.nucis idice.cucumeris afi nini.nucifmufca-acori.piretri.ari. coquaf fentur et buhat in vino* et deiii itingat bobix in vino colato et paties refupinet z ccprimatur bibax et vna gutta uel due tepide in naribus inftiilentur et boc fi/ at multis uicibus ftemaebo ieiuno * qm ifta purgat caput mirabilr et cofortat ner uos ec 16 ex iftis pot fiei oleu. aut cmpfm et cp ajponatur fup origine neruop. ] fta aut bnt loeu in egritudie materiali corpor mudificato* valet etia adb° fricatio capis et occipicu et colli et totius ptis lefe et V3 etia qp cotidie fe rpeculet in z fi fpe culu efiet de calibe effet melius et cp ftude at cotigere labia et cofigurare facie fua et p fe et cu maibus * et V3 ad boc tibicinare cu tuba aut cornu frequeter qm boc facit ad redhficatione figure. V3 etia fternuta0 fadla cu nigella et caftoreo et pipe. etia fuffumigatio fatfta aut fometa0 aut utru 9 cu oibus noiatis et cp addatur finapis-ct opoponacu.vltimu aut icmcdiij e caute/ riu in uenis que funt retro aures ficut di cit Auic.uel fiat in collo Explicit fecuda pticula lilii Kcipit particula tercia que trac/ tat de paffionibus oculop. auriu. nariu 6i dentiu. Et funt xxvi. capitula. Capitulu primu de anothomia Capitula fecundu dc paffionibus coniudli ue .z funt m numero xxii. ficut e ob al/ mia Vnguis Macula rubea Panniculus. Cafus Puluis Tumor Duricies Pruritus. Apoffema Granuiofa. Vltus & Sanies Excrcfcentia carnis z dimmutio eius Fi ‘ ftula Lacrima Capitulu terau de vlccribus cornee Capitu.qrtu de paffionibuf vuee ficut eff Dilatatio bt ccnftricffio pupille bc uocat dilatatio alintifar. Capi.quintudc debilitate vifus Capi.fextu de paffionibus que gtinent ad totu oculu & pruno de ftranbof itate Capi.feptimu de paffionibus palpebraria. Capi.odlauu de paffionibus auriu Capi.nonu de tinnitui fibilo auriu Capi.x-de dolore auris bc apoftemate in trinfeco Capi.xi.de vicere auriu & fame Capi.xii.de fanguine exeunte ab auribus bt aquofitate fluente ab auribus Capi.xiii.de re cadente in auribus bt op pilatione auris bt de curatione eius Capi.xiiii*de apoftematibus queaccidut in radice auris ab extra bt de cura iporu. Capi.xv-de paffionibus nariu Capi.xvi.de reumate bt Capi.xvii.de fluxu fanguinis nariu Capi.xviii.de fternutatione Capi.xix de paffionibus oris bt primo de fixuris Capi.xx.de paffionibus lingue Capi.xxi.de fluxu faliue z abfotioe odorj Capi.xxii.de fetore oris Capitu.xxiii.de paffionibus uocis Capi.xxiiii.de lentiginibus faciei Capi.xxv.de paffionibus dentiu Capi.xxvride perforatione bt uermibus dentiu z multis alus paffionibus dentiu* Capitulu primu de anotbomia oculoru Icut fcribit Ga. de iuuamcntis mcbroru. cerebru creatu cft oculos ut oculi elTent in cmmcn cvori gte corporis ficut fpecuLtor. N uc aut a cerebro procedunt duo ncruifm G. * qrto de morbo .qui foli funt cocaui. anto nomatice loquendo qui afpeliantur ncrui optici per quos tranfit fpus aialis uifibilis ufqj ad oculos qui diffundunt fe g oculos g omne gte eoru ufqj ad humore criftalli nu (f Dem fpus ille aialis uifibilis multi plicat fe ab intus ufqj ad fupcrficic oculi z tuc recipit fpcm rei udibilis que acffracffa erat ufcp ad humore cnftallinu vbi e pma imutatio colcru.z deinde reportat fimula au ufq? ad fenfu comune ubi rccipiutur fpes recepte in aliis fenfibus olbus. (f Ad hoc em' feruitneruus opticus.f.ut portet fpu5 uifibile z tcportetfimulacru ufqp ad aut duo ncrui o} tia cu protendunt ex dextro z finiftro cciu gut g modu crucis z efficitur in crucis fig tione foramen vnu trh in quo foramine caucellant ydoh uifibiliu. aF em' uidc ret vnu duo Deinde bifurcatur itep poff cruce z diuidit in duas partes qru vna ua dit ad oculu dextru z altera ad finiftrem (fPoftea aut orit tunica fclirotica que cri tur a dura matre z facit femicirculu cuius iuuamentu e defendere ocu u a duriae cra nei {[Deinde uenit retina z ptendit per eunde modu z e plena uenis z arteriis ut ex inde oculus z humor criffallinus nutri atur([*Deinde uenit humor uitreus cuius color e albus uergens ad t ubea in cuius co cauo e humor criffallinus Deinde uenit al bugineus feu glaciali qui e in medio oculi z ibi e g fe z alia omnia funt per iuuame ta z ea eni e prima colop imutatio z e na ture dpafane ut recipiatoms colores z eff figure rotunde ut no aggregentur fupcrflii itates 6c a parte inferiori habet figura elir fam utfimulacbru rei uifibilis melius pof fit recipi (p Deinde uenit tunica aranea, que oratur a retina ubi apparet forma 2 fi gu a cu aliquis redte oculu in tuet & fuit ante cr.ffolimu ut no lederetur ab humor albugineo (["Deinde uenit bu.albu.6c eft fex & fupcrfluitas criftallini 6c cu boc eft ib: ut defendat criftallina a nocumetis ex tru-fecis (pDem uenit tunica vuea cuius color naturalis c mcdrns mter nigru z ui ride 6c ut fortificetur uirtus uifiua Aln tamc e diucrfop fecundu boc di ucrfificatur color oculi & de ifta coloratio ne no facit mentione.G.in tegnifed de il U que uenit fecundu difpofitione bu. cri Halimi aut albuginei aut fpus. nue aut tu nra vuea e in medio perforata ut fpus z fmulacru pofTtt penetrare recdc ad modu vue cu fufpeform c remotu (p Deinde ue nit tunica cornea que c alba & folida fi cut cornu ut tueretur oculus a nocumetis extrinfecis & continet in fc quatuor tuni cas fi vna lederetur alie lederentur (p De inde uenit tunica coiuncftiua .f. qua uide mus alba que abit 2 ligat totu ocu lu nifi quantu c neceffariu uifui. (£ Dein ucniut mufculi ligates 2 foltdantes 2 mo nentes oculu fiuefupcrius fiue inferius fiu latitudinalitcr (p Deinde ucniut due pal pebre in quolibet oculo vna fuperior 2 a lia inferior ut melius coboperiatur oculus z defendatur quar fuperior potiRime mo uetur ut funt mufculi mouentes omnes dimenfiones nccelfarias.z funt ibi pili ut defendant oculu a puluere z fudor 2 nocumentis extrinfecis z funt nigri ut fortificetur uifus Hanc aut anotbomiam poflumus breuiter multu dicere quatu eft pofftbile ut melius egritudines ui deamus. qm oculus patitur ola gra mor ficut e morbus confimilis offiriafis r cois z qz egritudines coiuncftiue citius ad uemut io de ipis fit primis dicr mu; (fDc inde dc morbis q ucniut in lacrimal. De inde de diis qm ueniunt m cornea . De inde de illis q uemut in tunica vuea. De inde de illis £ uemut in bu. albugineo z criftailino z fpu uifibili z ncruo optico . (p Deinde dc morbis qui uemut in lacer tis monentibus oculu*Hoc aut faciemus per dei graciam breuit z plane quoma3 paffiones funt multu difficiles ad cognofccndu z curandu Deoptalmia Ptalmia e apoffema calm in. co iudliua (f* Caufa huius p4iicms e exterior aut interior. exterior fient caTitas n mia aut fritas acris, aut bal neu aut puluis.aut uentus turbatus z fiha (b Ce itrinfece funt ficut fanguis aut cofa ffa aut mcfiaaut uentofitas.tame uapores alii afcendut ab infeiicribus ad fupcricra alii aut defcendut a capite .aln a ui nis ex tnnferis.alff ab intnnfc< is z tuc eff ualde malu$. Signa (fSi ca fuerit exte rior difcermt mdmo patientis z ca exteri ori remota dc facili fit curatio.mfi corpus effet ualde difpofitu z patu z plenu (JT Si aut fuerit ex fangume.edolor z tumor z pulfatio z lifpa claudens palpebras in fop no z fimilia iigna fangumis q pluries di ximus(fSi aut fuerit ex coFa.adrft dolor uebemens pugitiuus z citritas z paucitas lijpe.z reliqua alia figna cofc (f Et fi fuc rit ex ffate adeft tumor z lifpa multa z albedo vicit rubore cugrauitatc.zfi a fto c naufea*z fi a capie exteriori c cu grauita tc capitis partis extcrions.z fi e ab intus e cu fternutationc z omnis talis fluxus eft ualde malus di no pcffint ciri (fle rmedia adhiberi (fPronofticatio (pQtiadiu lippa e aquofa fubtilis rgmdo e in pr.cipi o febm .G.de teporibus morbi ufibus z cu icipit igrolfari z dealbari c m augrhto z cu c ml ta claudes tuc e ft&us z cu icipit minui tunc c declinatio z lippa qbabet fruftra pua mala e fic] dicit Auic. (TOb talrrua ift yemc z cu gticularibus cocurre tLbus tardius aducnit z tardius recedit.z e magis periculofa rlaufura pororu illa aut q e m eftatc z medio ueris citius aduenit z citius recedit ([ Obtalmia no c negligenda cp fi male curetur malas re Itquias dimittit ficut c macula.panus & tela z ita de aliis (f Obtalmia que antiqt in qua no proficiut medicine c peflima. qm fignificatur bu.corruptus inuifeatus torrupens nutrimcntu.aut q? uene intrin fece aminiftrat materia.dolo acutiffimus oculop e multu periculofus cp timet de ruptura cornee*aut corrofione.f5 in bis ta libus e cautius uigilandu Curatio (f In primis ponatur patiens in loco ob fcuro tuto a fumo zpuluere z omni ex trinfeco nocumento z no dormiat i die teneat caput eleuatu nec fit aliquid quod ftringat collu i Vitet ira z coytu z oem follicitudinc z fit in filcntio z quietc.ui tet ladlucas z pifces.z omnes frudius, z omnia aquofa omnia acetofa.oia falfa.oia acuta{£ Dietajigitur tota uergat ad fubtili tate (fV tatur igitur gallinis gdicibus z auibus capeftribus ± aliis tgatis autc fuerit cu reumate.- z reuttia fuerit de ca calida in pmis fucctirramus reumati qm omne debita opatione ipedit z e mater omniu egritudinu (f Odoret igit fando ies.capbora.z rof. aqua rof. z ex iftis cu acatia.bolo.z fanguie dra. z alburne oui Fiat empFm.z fronti z tiporibus applice tur z ftet ibi per vna bora ucl per duas Z poftea remoaeatur ([ Et fi ca effet fra co ftringatur cu tbure fnaftic. z camomilla. z meililo.z rof. ([ Capite aut cofortato fi fanguis dnetur aut corpus e plecftoricu fiat fFoia de ccpbalica.ptis opofite . z fi plus idiguerit poftea decepbalica eiufde Ia teris.aut d fapbena eiufde lateris» Aln et i ttn e dniu fanguinis-z alfop bu.9 expe dit etia fieri de uents que funt in frote.aut timporibus.aut capite, aut fcin dere arterias z de ucnis que funt in angu lis cculop z confert uetofas ponerem fp tulis z collo aut fanguifugas. z expedit in forti reumate facere cauteriu in capite z alri ponere fortiter refoluentia.cu fulfu re.caftore . z camomille.zc. qm cu apof tema antiquatur z reuma c forte z f ue nit ab iterioribus z medicine no ,pficiut tunc e diligcntiffime aduertedu (f"£i aut dolor c licbemens purgetur materia cole rica no expecftado digeftionc cu oxi laxa tiuo.z elecfuario de fuco rof .aut cu miro balUcitnnis.z caffia fift. (jTSi aut no e ta tus dolor digeratur materia cufci°rof. aut uioF.aut nenufari0 dein purgetur no admLniftretur cxi$accara nec diuretica (f Sl aut materia fit ffatica digeratur cuj oximcll ubi bulliat yfopus.poftea purge tur cu.yerauclcum polipo z turbit(j[Et fi melacolica poft digcfticne.addatar fef ropus de borra. z purgetur cu dya fene i z dyaborraglato z medico de yera ruf; uel cu decccfticne miroballi.indi. z epi/ tbijfSi aut fuerit conftipatus.fiant criftc ria fricationes etia extremitatuualent ([ Intclligendu circa curatione obtalmie qp i corporibus buidis nullu euaporatoriut det iponi oculis donec corpus fuerit fuffi cienter mudificatu (f Prcterca nullu na tura coticu debet afponi nifi in do/ore uc bcmetiffimo de cofa acuta fubtili et tuc diredle copetunt ea que infrigidant et in groffant(f~ Pretea a principio nullu colli riu apponatur ufep ad tres dies nifi ucbe/ mentia doloris boc facere contingeret (f Preterca no abluantur oculi cu aq frigi da nec aliqd frigidu actu ajponat nifi do lor coartaret £p fra clauduntporos er co artant materia In obtalmia igitur de ca calida vFibusoibus pccdcntibus utatur tali colFio.£$/.pfiilm et fiat rnucillago iri aq rof. Ide fiat de femine riconio^. et de draggaf 2 tuc mUciUagmcs exprimat 2 cu alDugieoui fortiter agitato mifceat 2 addatur iac mulieris 2 fiat colFiuj. boc eni colfiu3 repercutit materia z fedat do lore([Et fi uciicmus inducere fopnu z fe dare dolore*fiant ifte muallagmes cu aq decocftioius papaueris albnz erit mirabile Si aut uebemetia dolons cogat nos ad damus cu bis opiu in pua cjtitate 2 adda mu$ cerufa3* abluta 2 mudata 2 fucii coii andn.ex oibus igit iftis fiat colfiu$. V n m materiis caLdis corpe mundifica:o m priapio morbi ad fedandu dolore z fop nuinducendu no pot melius inueiri qd reuclatu e V tatur igic ifto ufq ad augme tu egritudims m augmeto aut addatur cu iftis .muciiUgo.fenugre.qm maturat In ftacu aut ponatur iftud.fiat mucillago. d dragg-zgumiarac°*z fcnugreco. z exp metur z cu ladtc mulieris mifccantur 6c oculis iponat z lac mulieris cotidie 2 fre quenter oculis inftilletur qm maturat.ab ficrgit mudificat z fedat dolore. 2 lippa cotidie mudificctur cu pano antiquo in/ tincto m albugine oui 2 ladte mulieris • o declinatione ifto utatur coUio.IJz. tucbie.cxtidte ficut op3. farcocollo nutri te in Iadtc mulicns.amidi.ltcu *an-B .ii. conficiantur cu aq rof *z albugine oui.et lacfte mulieris (jjSi aut fortiori medicina idLgemus addamus cu bis aloes uftu mu datu et abiutu.memitbe.marcafite. catbi mie auree, et pparentur ficut 03 et ponat fub duplu Iftud eni abftergit et mundifi cat ct delet albugines ct malas reliquias i oculis derelictas Nunc aut ornes fapic tes coueniunt in bocq? farcocolla no com petit in obtalmia donec no ueneritj adrd elinatione (fSi aut fuerit q> dolor no ue nent in tanta exuberantia et potiffime 1 ycme et in boie pticulari ubi pori poffut claudi corpore mudificato ponatur fpon gia in aqua calida et ponatur fup oculum ad euaporandu*poflunt poi in aq rof .uel coriandru.uel papii.ucl oia fimu!. et fp6 gia intincta et txprcffa caliua oculis ajpli cctur ct ita fiat infrigidatio repercufilo et rcfolutio (| I n augmento aut et in fta tu addantur iftis dragrag.fenugrec.et gu mi ara*(f In decimatione aut remoucan tur ifta et ponatur in aq camcrrui* mcUi lo.ordeu.et uioie.dem bulliant paru et po natur in aqua fpongia uel lana abluta uel bombix uei panus aliquis duplicatus z ex preflus fup oculu ajpcnat In oitus tn opi bus pticlibus 05 q? an corpus fit t n mudi ficatu*aliter maius accidci et nocumetu q iiiuamcnti ([ Si aut ca eftet frigida coi pe mi ndifuan, et vlibus precedettbus fiat ifta t emedia localia.ponantur rofe ru. in facculo et teperetur in umo ablato fumo et facculus oculis applicetur et poft vnam Lu a ponantur ilia in facculo.Lrof camo miiF.mellilut.cqlibus partibus ct ajpona tur in aqua calida et exprimatur et fuper apponatur et vna bcra apponatur iftud et alia aliud (LDciri cu cedit egri tudo fiat iftud coli 1115. fiat muallago in aqua ro*de gumi ara.fcnugjc.fc.lim.ma luc.et exprimatur tunc.EJ/.farcocolle.nu trite in lacfle muii.uei abne.ipice. nardi, mure cynamcmi.aloes.cano.fin.j.S. pul uernentur ficut decet coitus ct tunc acci piatur duplum mutillaginis ad ifta et fiat J ftid eni coi F1U3 parti repcutit parti refoluit et partii, maturat et io cope tu in fine principii obtalmie de ca frigi/ da et augmento ct flatu (jTln declmattcc fiant ifta eade mf; q? mutentur nes qm mutillagines debent poni in fub duplo et in declinatione ponatur mbal neo et detur vinu puru fed in pua Qtita tc et dicta fit lubtilis *In ccpofitis aut co ponantur remedia Clarificatio O telligcndu Licet in qlibet materia et po tifiime m ifta nobilitate mebri ct pcriculu cure O ncurruni eni alri pticula/ ria que lingua cxpiicau no pofifunt indufirte medici pticulariter operatis rt linquat Ur([ In medicaminibus eni aiiqii aliquid e addendu z aliqd diminucndu luxta natura fimpliciu z z iux naturS temporu morbop z teporu anni* z iuxta natura ccplexicnu z aliop pticil lanu.z 16 medicus operas pticuiaric poftq bet noticia materialiu coponat z ordinet iuxta forma regiminis dieta ex cocurfu pttcularm (f Si aut obtalmia fuerit de ue tofitate euaporetur cu milio faceliando. De vngue Nguis e fecundus morbus con tudliue V n vnguis e excrefcctia media inter difpone neruofam z crefcens fup coiucftiua. z inci pit aln ab vno lacrimali, z aln ab altero, z aln coopit coiucfiiua z aln extedit ufq? ad cornca.z «In e vnius coloris aln alteri us ([Curatio ([Sufpofito corpus fit mudificatu ‘fuffumigetur oculus cu aq decocfiionis malue.z bis maluc.z deind utatur tafi coiFio .IjMiitrioIi.umdi ens. ufii.falis armo.felF tauri*an*3*S*cynatno mi. piper u. fram cto^. farco coli. tre ficj decet in colFiis.z cufuco fen.maiurane.z modico meile mifceatur (f Si aut cx bis no curet recurramus ad manus cirugiri z aperian tur palpebre z trahatur unguis cu uncino z cu excorietur cu extremitate pene fubti li z fcidatur.alr eni cito rcuertetur.([ Se eundo notadu q? nullo mo tagatur aliqd de carne naturalis ipius lacrimalis alr eni eflet ibi lacrime fempiterne. dem ponat ibi fal cu cimino mafticatu ne palpebre cu oculo incarnentur z io oculus qfi cotinue moueatur z io paru dormiat 2 empFetur cu uitello oui .z modico olei z ea cotinue preparentur De fanguine in oculo uel i cciuncfiiua Ste e tercius morbus coniudliue Vn intelligendu q> fupra coiuc tiua apparet aln pundlus fangui Meus fient fanguis aggregatus ad modu$ gutte fanguims ucl ficut macula adberes coniOcfhuc([ Hec pafiio aliquado ab exterioribus ficj ccafus.gcuffio.z rup tura coniudliue z fimilia z aliquado refu dat fanguis exuberatia.uel rupitur orificiu alicuius uene z aggregatur fagus in coniucftiua z aggregatur macula fag ui nca .z aliquado e ficut fanguis rubeus*2 aliquado ficut fanguis ttiortificatus ([Curatio ([ Inpticipiofueapparitio nis timore orationis fiat f iomia* d cephalica z iniugatur dieta tenuis Z agi tetur alburne oui cu aqua rof *z fanguine dra.z liniatur ibi* aut fuper oculu iftillec (f Deinde fi coniudliua c rupta ponatur fal mafticatu an no* defde contra illS ma cula lac mulieris frequent oculis in ftillet ddde fi no ctiretur infudatur fanguis co lubtnus calidus fub.ala exterius z fi ex bis no curetur diftillctur aq raram diftiflata* CEtfi c antiquus corpore modificato* fufiumi getur cu aq decodlionis z calamcti .deinde inflilletur oculis ftercus colubinu difTolutu$ in aceto albc*z vino albo.z coletur {[ Et fi ex bis no curetur ponatur ibi aq diffoluticis mtri.z falis ar moiari. Et fi ex bis no curetur fiat tale coi?IU5. fy. ui trioli * fal ar m c i. farcccoll * alo es pirif.tburis.eris ufti.coralii* margarita ru.drag.gubi ara.cerufe lote.amidufaguis dra.an *3*i.pulueri3ent z cu fanguie colu bi informetur trocifci pui.z deficcentur z cu uti uolueris diffoluatur bene cu lac/ te mulieris.z oculis inflilletur De pano in coniumftiua* Annus in coiundhua eft qrtus morbus qui accit in coiuncfhua* cu eni corpus repletu c 2 potiffi me caput tunc replentur uene que funt i coiundHua z texuntur ad inuice 2 confit tuutquedapafinicnluad modufumi& cooperit ccntucfiiua 2 aliquado corneam (fSigna (£ Eft quadoq 2 freque? cu pruritu z lacrimis z rubore z habet ui fu3 ([In piis fiat ffomia de utiaq cephalica» aem fi in diguerit dc uenis que funt m fronte z ti poribus. dcin de uems q funt in utrifqj angulis oculop*deinde purgetur cu pera pp.(p/tatur dieta fubtili.z uitct o?a fu mola.dein m principio utatur ifto colfio ablutc.gummi ara. eris ufti.mifceantur cu aq pluuiali. z fiat coifiu3(['Cu aut prolongatur morbus cor gc bii «ludificato utat ifto colfio.§/. tef tas ouop recen6 fractop et tgent i aceto FortifTimo per ix dies* dein defrccetur m ubra.zpolieapuluerqentur cocolle nutrite.aloe.gumi ara. in equ por tione cu pulutre ouop z mifciatur m aq eufraxie. uerc difhliuta. z fiat bc pbt uti iftis per modu pulueris aut 9 iit Jiquidu aut lpiflu3* cu additione auxugie porcine recentis, aut 9 iformetur troaf. z cu uti uolucris diftegentur cu bete mu lieris z fuco celidonie. z ita diucrfimode poifumus operari in paflionibus oculop. tuxta modu3 et conuementia gticulai iu (TSi aut cu bis no curatur recurramus ad cirugicu litteratu z expertu, z tunc eleue tur panniculus cu uncino uel ucnuf ficut dibtu eft in ungue.z difearnetur cu capi te penne fubtili.z fcin datur cu capite for ficu.z iponatur fal z ciminu mafticatu z uitellu oui cu oleo» ponatur fupra pannu z deinde fuper oculu z ligetur z mcuea tur oculus ne incarnetur zin craftinu3 abluatur cu aqua calida ubi fint rofe ([De pulucre qui cadit in comuncfhua. Vluis cadens iri coiundfiua eft quita paffio coiudtiue feu totius oculi cu ceciderit m oculo puiuis feu fruftra z fifia (fCuratio (["Prio abluatur oculus cu aq dulci z ,piaatur lac mulieris ab ubere et fi adbereat et occulte tur muerfetur palpebra fuperior et remo neatur cu corrigia gracili. aut tenaculis g uis De tremere m comuchua Rcmor in coniuncfliua e fexta paflio m comCcfhua (f Caufa ([Caufa trtmor}m conii cl.ua accidit ex ucntofitate et aquefuate et Fi a teaquofo etmefia ([Curatio (fCu ratio taliu e dieta fubtili purgare caput cu yerapp.et balnea* et fomentatio oculor u cu aqua calida frequenter ubi fit camoilF. mcliiog.abfcmtiu.afi.et utatur ifto colfio fy.eris.ufti3. ii. margaritam coralii.fpice nardi.mufci*an.9*i fandara.B.S.Jnccrpo rentur cu aqua ro.et fiat collium De duriae cemunchue Eprima paffio coiuncftiue c du nces.ua 9 oculi nb poftunt bii daudi 6t aperiri airatm ems exiftit in moliifiiatibus et diffoluctifcus. ccqoie mindificato.Bulliat m aqua ma lua. bifmalua.et palea crdci.et aucna * bc fpengia intingatur et oculo ajplicttur.fi' at igitur frequenter fomentatio cu ifta aqua calida .ct cmpfctur oculus cu uitelio oui.et oleo.cxicccntur lactime cum aqua aerifte O De pruritu qui acridit in coniuncliua Ruritus ccniunchuc. et jraipe biaru ct oculi, eft ocfhua paflio oculop que catur ex i.u.acut:*. falfis et uifcofis * purgetur corpus ab bis bumonbus deinde balneetur in ftupl a* deinde fomete. ur oculus cu aq calida fre qucnter.dein abluatur cu aq fen .celidoie uerbene et eufraxie (TDc apoftcmatibuscciunefriuc Ona pafiio ccudbue e qiim ipa apparent apeftemata pua granu iofa ad modu milu* et aliquado maiora aln minora. aln alba*aln rubea ([Purgetur corpus £5 exigetia bu.z fi ca c ca.fiat C0IF1U5 de cerufa z albumie ouo ru.z fi fra afpergatur locus pulucre mar garitap. coralii z teffoy ouo^. De ulcere in coiuncftiua Ecima paffio in coiumffiua e ul cus qd aln e ([Purget igitur corpus fFomia. z farma/ cia.z fubtiii dieta-dem utatur talicolfio. aure.cris ufti.ccrufe aolute.plu bi ufti. draganti.gumiara.an3.ii. aloe, mirre. mufei. ohba-farcocolf ♦ mirre. opii. an.3.S»coficiantur cu aq ro.optima et fi at colfium ([De carne addita in coiundliua Ndedma paffio coniudfiue e ex crcfcentia carnis aut dimmutio eius in coiundtyua ([Cura. ([Curae fi caro augmentetur in coniuc tiua no e aliud confUiu nifi q> p optimu.5 cyrugicu extirpetur .ficut dnftu e ca° de vngue z ca° de paniculo coniundfiue z hoc corpore mudificato fiat ([ Si aut ca ro fit diminuta.i.ablata p optimu cyru gicu. ficut in curone vnguis z carnis ad/ dite z paniculi z cancri z fiftule tunc no eVuratio qz radicalis c quare in curatione taliu magna cautela c adbibenda ([ Si au tc caro afiter eff diminuta fiat tale colfiu dra.fumac. an3-S*frat cu aqua rof. ubi gumi arabi.fit infufu^ De fift ufa lacrimali^ V odecima paffio in coniucfHua e fiftula nata in lacrimali.([In telligendu etiam q> apoftemata mollia generantur aln in lacrimali oculi, uerfus z ut plurimu terminat i fif tula ([Curatio In primis igitur dili getiffime mudificetur corpus dem forne tetur locus cu fpongia infufa in aqua de cocftionis galla.fumac.z modici melf.de inde cu aqua decodfionis mali granati, z folio;* rutc.dem fiat tale eri* .atramenti, fal ar.mtrioli.calcis uiue . auripigmcti.cantarides •alumis.an.5u. fi at puluis z puluis iponatur in puiflima g titate uei mifccatur cu uiride eris. & fece olei antiqui, fiat vnguentuz tcmta iun gatur z fiftule applicetur ([Deinde fiat vnguentu poft mortificatione fiftule.f. de aloez ohbani. farcocolf. nutrita. fumac z cortice male $2 granatoru ad carnis rege neratione.dein fumatur taF ‘ agrimenie fof oliue. conquafientur z te perentur in vino albo z accipiatur vinu proculdubio fi corpus e mundificatu & patiens e boni regiminis Ifta potio con' tinuata curat omne fiftulam ut p/urimu ([Si aute ex bis no curetur ad manU5 ci rugica5 rerurramus finalitcr tur igitur locus z fiant talia per ordinem ficutdecet.de ifta aut materia fumus lo cuti Ubro primo • De lacrimis oculoru Ercia decima paffio coniundli ue funt lacrime currentes ad cau dam oculi (f Caufa ([ La crimc currentes prouemunt a caufis pri/ mitiuis extrinfecis. ficut eft cafus percuf fio.calor.frigus.accidentia anime.iftis au tem remotis fit remotio. Ve niunt etiam aliquando propter remotio nem uel euulfionem carnis que eft in la crimali propter indediu cirugicu3 z non recipit curationem tamen fi uideatur uia‘ intus effe fiat colfium de aloe, farcocolf. nutrita.z fumac-aliquando ueniunt lacri me propter oculi debilitatem naturalem quod patet quiamoif buiufmodi fubal bidus z non recipit curationem cu uidea tur tibi.ajponatur ohbanu.cum prediefto < colfio.z utatur eo. Aliquando ueniunt lacrime propter fluxu bu. a pte intrifeca cerebri ([Cuius fign.u e qz ueniut cotinuc z cu fternutatione z iftc lacrime pnt cura ri fcd cum difficultate magna ualde Confortetur in pmis ccreb$2 cu ambra ftorace.cala. fi ca e fra.z in caufa calida* cu cafora.z rof.z purgetur cu ycrap* i ca fra.z m calida cu cfo de fuco rof .z pof tea uentofe in collo ajponatLr.dein fecu re uitet repletione z fompnu diuinu .6c odoret confortantia ruxta conuuucntia gticulariu (fSi autument jjptcr cas extri iccas confortetur ccrcb.u z ponatur ftip tica fupra fronte, z timpora iuxta conue nientia pticulariu.de fanguie dra. acacia, mirra.z ohbani.et alburne ouop. et fimi libus ruxta natura caufe (pEnant fricatio nes fortes in ucrticc capitis* et fi alia3 uia no habebimus incidantur arterie q funt in timpoiibus . deinde confortetur ocu lus fi caufa eft calida cu tali margaritam perforatam et no oftium miroba.coralli albi.et rubei, cam fo;c.an.5.u.acacie.fangu.dra.fumac. cor ticu maligranati.opu.olibani. aiio.vi» conficiatur cum aqua infufionis drag. ct gummi. arabi.ct fiat collinu ([ Si autem caufa fuerit frigida tuc utatur lfto colfio IJ/.tucbie parate ficut decet-farcocolle nu trite.olibani. aloe.maftic. calamitc .am/ bre.an.3*i.rof.fumac.fangui. dra* aii.g. vi.conficiatur cum mucillagme drag. z gum.arabi.et fiat coluum (£ Si autem e compofita componantur medicine iuxta induftria medici (f Clarificatio In telligendu iuxta materia ifta 9 G* uide tur contrarius fibi ipi.quarta particula 3 morbo uerfus principiu ad quatuor colup nas didt Si in coniuncftiua fuerit apofte ma de faguie uifui accnlr nocebit z ftati fcquitur illa regfa af littera Si aut ob talmia patitur uel ungula p fe faciet uifui obfcuritate p amore none obtalmia fit 3 fanguine.aln ergo tunc apoftema de fan guine nocebit per fe uifui.igitur quid eft dictu 9 apoftea fanguinis nocebit uifui p accfis et obtalmia p fe cu obtalmia fit apof tea de fanguine ut plurimu-Dicendu ad b° 9 ego no uideo nifi fub qicda nubilo ft ira e ucra ficut lac ergo fic q tu e de prefenti 9 buor criftallinus eft: in oculo per fe z alia funt jjpter iuuameta. O trgo oia que funt in oculo patiatur et uifus no ledatur no erit morbus fed ca morbi f3G.n1 primo de morbo tuc aut apoftcma fangumeu per fe eft: moi bus co iun exibitione aq i obtaimia q m aut mimftratur intus aut extra, fi intus et tepus efrm. et materia frigidadebet calida aminiftrari utdigc ratur et euaporetur.fi extra ut oculu fom tando tuc debet calida ammmiftrari fem per nifi uebementia doloris impediat (f"Quinto intelligendum q> fenugrecu3 diredle competit in obtaimia frigida et uentofa quia digerit et refoluit fed fi ma teria c calida poiTet competere CU3 amix tionc frigidorum ficut eft dragtu et mu' cillago pfillii.ad maturandu in fine aug/ menti et principio (latus licet fit calide complexionis. Sexto notandum eft hic cp Ucet fanguis fluens ad cutem non inficit eam nec remaneat infetftio ipfi coniundliue tamen adueniens remanet infcdHo quia propter fui teneritatem pe netratetideo in principio apparet aliqn ad modum pundli et aliquando ad mo dumacule et ideo redle in principio no competit fanguis colube quia tunc ratio/ ne fue caliditatis magis faceret fluere fan gumem fed poftcj conftricftiua et reftric tiua precefterunt (f Vitimo notandum eft hic qp aliquando caufa antecedens la/ crimaru3 poteft prouenire a ftomaco et a toto corpore licet caufa comundta proce/ dat a capite De partionibus cornee Vinta cornea eft illa tunica que apparet difeooperta in oculo que eft alba clara ad modum corni et eft fupra pupillam et patitur egritudi/ nesmultasfcdmG.de morbo (["Mor bi igitur eius funt ficut eft ulcus .plaga ue fica, feu uariola. albugo, ruptura.tela. feu pannus feu macula.ricatrix mutatio colo ris.grofliries et fimilia*ficut uidebimus p ticulariter in proceffu ♦ et funt paffiones C pre ditfto colfio addantur ifta tria.f. tuciapa rata-catbimia abiuta.etes uftu. ct fi uolu mus carnem regenerare in iftis ulceribus omnibus addantur alia tda.f.aloe. farco colle nutrite.ee olibani. in om ni plaga feu ulcere eft magnus dolor qua re oportet q> corpus fit bene mundifica/ tum et cp coI!iria| non fint mordacia. et abluatur oculus cotidie cum aqua calida pluuiali bis in die ubi fit erodi et mei. i De uefica corree Ecuda paffio cornee e uefica ct diuerfi fica t in color e odore, le uitate ct mollide. {>3 cp aqfitas.e aggregata inter coiticcs exteriores cornee aut interiores.aut medus.et fecundu di/ ucrfitatc bu.peccatis rene fue qlitatis-aut utriufqj.nuc aut uefuc aut uariolc in pn apio funt ficut puneftus uergcntia a a ru bcu. fcd vulnera mag.s ucrgut ad album (['Curatio ([Curatur cufFomia et far matia. et colFio &.&o in ca° pcedeti de uiceribus cornee.uF fiat tale colFiu.IJz. tu cie pate ficut dec3*catbimie lote.antibnii abluti.fcorie ens abluti.cetule ablute.an., vi.conficiatLr cii mucillagme fenugrea([ Intelhgendu aut tuebia pata q igniatur decies et in qual3 uice extigua tur. quiq uicibus m urina pueri uir gims.et quiq m aq rof.poftea ultic dein 9 terat m fuco maiurane.dein remoueat fucus 2 tucia deficcetur in ubra De ruptura cornee* Ercia paflio cornee.e ruptura z appar3 alii ad modu capitis vuee alii ad modu claui. Rupitur aln cas cxtnnfecas ficutecafus zpcuf fio.aln ,|ptcr intrifecas ficut eft buor aoi tus. aut apoftema z diuerfificat fpes rup ture.fcdm diuerfitate caru ita 9 alii exit a extra cu magna difFormitate (f Spe cies curabiles in pritipio curantur ficut ea q didba funt m ca° de ulceribus z ca° de ueficis (f In pmis igit mudificetur cor pus cu ffomia z far macia, dein ponatur repcuffiua. z fiat emplm de citoniis 6i acatia*2 fanguie dra.z bolo armo, z lige tur oculus z iaceat refupinusz fometet cuaqdecodtionis rof .plantaginis* burfe pafloris.z poffent uti colFio tali poft ifta IJz.antimonii abluti.z ufti ccrufe tifte 2 ablute.dimie adufte 2 ablute.an.B.n.fpi ce nar.aloe.tucbie nutrite, farcocolle nut te ari ,g.vi. conficiantur cu mucillagine drag.2 gumi arabici.2 fiat C0IF1U3 ([ In eminentia aut enormi no confulo 9 ab/ fcindatur 9 timendu e 9 totus oculus Ii quefieret De cancro cornee Varta pafiio cornee eft cancer. Cancer aut catur alri in cornea ex colcra adufta z inducit ulcus z corroficne. z cacernas» dolore capitis, z uigilias z cafu$ appetitus* z fi no curet a principLO poftea no recipit curonc.aliqn aut cancer catur a meFia.z e dolor remif fus cu duricie {[In primis igitur fiat fFo mia.z fi eft de coFa adufta purgetur cu oxi laxatiuo z eledluariode fuco rof. 6/ yera ruf. (["Cancer aut de coFa mitigatur m primis cu ifto colFio. ablute, amidi an *9.i. opii. Sufficiantur cu albu mine ouop. z mucillagie facfta de drag. 2 aq rof .uel apponatur cmpFm facfto dc uitelio oui.oio rof.z lacffce mulieris, uel fiat iftud p mcducoiFii. (["Cu aut no eft ita dolor horribilis utatur tali colFio.f.ex tuchiepate amidi.memithe.coralli rubei, teri e figillate*margaritaru.an.9.i.confici antur cu muallagine dragn. z gumi ara. z fiat colf iu3* De mutatice color} cornee z totius oculi Vinta pffio cornee z totius ocu •ii c mutatio coloris naturalis in . no natutale. oculo fanoexiftete (£ Intelligedu 9 palfiones epis z lplenis ficut in idlericia z fiFibus. mutat color naturalis oculop in rubore, aut cro ceitate.nigredine aut uiriditate in tantu aln 9 bci uidetur 9 oia fmt crocea muta tur etia color 2 figura, ficut in lepra.mu tatur etia color fm diuerfitate hu. criftai lini 2 albuginei 2 uifus fm diucrfitatem bu.(f Curo huius confiftit in remotione cae 2 9 fometetur oculus cu aq dccodtio nis rof.nenufar.camoilF.et fi uolueris co lorare oculu colore nigro fiat fic.IJz.galle 2 offa mirobalFop. in o!co fifammo.aut in oleo nucu. 2 ponatur in uafe uitreo ad folc. demde ficut colFium oculis inftilletur De nebula 2 panno in oculo Exta pafTio cornee alit enl buidi tas fluit ad cornea z gnat ibi fu mu z nebula z caligatur uifus z curo purgatioe corpis cu piitis au reis z collidetur oculus felie acapLtris Dc corrugatione cornee z puificatione i Eptima pafTio cornee c corruga tio.piuficatio.z durictes. ficut fit ui fenxbus z tunc confert fo mrntare oculu cu aqua decocftionis ordei rof.uioF.nenufaf.z fimiliuinftilletur fre queutcr lac mulieris in oculo (i De albugine nube .panno, z tela cor nec. Ctaua paffio cornec([Tntelligc du9 fupra cornea accidut paffio nes multe q no uidencur d*.fter re nlfi fecundu \ lus z minus.ficut e albu go nubes.macula.panus.tela q quidc ue jiiut aliquado qp.er curfu3 bu-aliquando qpter caiu3 z gcufiuone.aliquado funt re liquic apoftematu male curato;;. ([Intel ligedu etia 9 cicatrices accidut m cornea poft curone ulceru.uatiolara z fimiliu & funt omnes albe, z io uidentur macule. z boi s laborare in curatione cicatricu ficj fi efTct macula, eft inanis ogatio . cpxica trix no recipit curone.aliqui etia opinan tur q? macula in cornea no fit aliud nifi cicatrix corn.ce. uterq lftop deceptus cft (£ Curatio ([In cicatrice etia no e la boradu nifi ad decore tm In macula aut z albugine operandu 6 ficut ifte infecftio nes q ueniut m cornea cu fit in principio uF in puericia pnt de facili curari.cu lacte mulieris frcqnf Ipofito z poftea cu pulue re offis fipie. . fuci papauerls . ru. fuci cen taurce.mi.mifceantur cu melf. 9 procul dubio curat albugines. & maculas in fui principio([Et in puis pueris ide farit fu cus lingue paffarme. z appellatur poligo/ nia.apud dpafcorides. z aftimilatur mi rabiUtercentuncdie. (f' Ifta enf e herba qua yrudmes portat pullis fuis.cu pforat oculus eoru cu acu z recuperat uirU3 z ego feci apportare de uiridario fercmffmi Re gis maioricaru(f Si aut hec berba no inue niatur.falti perforentur oculi pullop gru dinu z poft triduu q rccupcrauerut uiru3 accipiatur z fiat puluis z oculis inftiilctur CL St aut macula fuerit indurata dc diffi cUi curatur aut nuq(f Modus aut operan dic ifte.q> dicta fit tenuis z q? purgatur caput deinde mundificetur. z mollifice tur macula cu aq decodtioius malue. bis malue. palee.ordei.zaucne.uiole.z rof. z neuufar .camoilf .dcin poat cotidie ifte puluis. . ofl is. fipie. 9. ii • 33 ♦ alb • 9 ♦ i • pi gis. B*S*pulucri:entur ficut decet z oculis iftil letur.uel fiat C0IFU13 tale. Rj. calamite l atoe.B.ni.cupc.ro.9.i* & g• x• lucii .S^Modus fadedi e 9 calat ta- z tucia. defies igniatur z extm.gu.ltur in vrina pueri uirgmis. z poftea in aqua rof.z poftea teperetur in fuco maiurane. z mifccat cu pdicffcLs z fiat puluis(fIfto aut puluere pofiumus uti tribus mois.pri mo 111 puluer ficut edccto 9 irufccatur cu fuco fen.z celidonie. tercio 9 mifceatur cd auxugia porcina recenti z fiat C0H1U3. ([ Vel utatur ifto collio z no queramus mdius z fi cu ifto n curatur dim ittamus ipm in pace fua.R/.tude parate ficut farcoco. nutrite, aloes, pipis longi, corticis. teftaru ouo}2. calci nataru fcu tellaru uiridLu3.terrearu.uitri0li.eris ufti. cerufe lote.ftercoris lacerte uiridis-catbi/ mie auri margarita;;. coralii .uirid eris, caftorei.mirre licii.mufci-drag. ferapini. galbani.fpume manne .opu*an.?.ii«c6fi ciantur cu fuco eufraftie(["Cum uero pul ueriiata fuerint ficut oportet informetur trocifci z deficcentur in umbra z cu bat farno inungantur z cu uti uolueris in de licatis diftemperetur unus in Iacftaz ocu lis imponatur ficut collinum in aliis po teft diftemperari cu fuco feni.aut cclidolc bus p fe et ajparct tota Viira minorata. ([ Curatio (f Si fuerit flpttr deficcatio ne vuee tunc tmiigatur dicta refumptia. buc&atia.z nutrit ia. af paties fit i ocio z qrte z balnect ficqucf 2 fometet oculus cu aq dulct.ca.z Ride tur lac mulieris fug oculi(£Si aiit fuerit bu.albugincu aut buiditate iit in dicta tenui & puigetur capLt cu yera* 2 abluatur caput 2 facies frequef cu aq falfa 2 aato 2 fint calida, z colfia cala ajponat ift oculo q ditfta funt in ca° de albugine 2 macula 2 q dicentur inferius ca° de cataracfbis . (fgi aut fuerit jpterapoftema.aut calup zgcuflicnt iniugatur dicta tenuis. 2 fiat flomia de cephalica . dem fiant ue tofe in collo *dcin fiat ffomia de uenis q funt i angulif oculop. 2 fi rubor ajpateat cmplaurcntur timpora cu fanguie drago ms 2 albumine oucp z fug oculis pona tut (acculus de rof. 2 nenuiaf.intinctus m aq rof.ucl 01 dei. 2 fa barii.2 uitellu cui.2 pacentur cu ofo ro§ 2 fuco endiuie.z fup oculu apponatur.de in poft prmcipiu mftiilctur lac mulieris, dem faguis colubcjf"Apcftcata igitur cu rentur Ticut dufhu e in ca° de obtalmLa. Dilatatio aut vuee cas primitiuas no recipit curone nli natura p fe confor tata incipiat reftringef 2 ita dilatatio pu pille femper mala De conftncHione pupille Erunda paflio vuee e coftricflio pupille aut buiufmoi coartatiofs cficcitas 2 cerrugatio vuee & motus cius a circuferentia uerfus centru 2 tunc oculus e minoratus 2 forte no 1 e cipit curonc.fit etia ex puitate bu.albugi nei z fatis de facili curatur.coartatur etia conftrmgitur cx aliquo bu.copnmete ea uerfus centru([ Iffa coffriclio pupille aut e naturalis aut accidctalis* fi naturalis iu uat quia fpus vnit 2 fortificat*Si accide talis tuc fg noc5 2 facit apparere r£ maiore z poHumus ficut in aliis uti multis meis ficj i puluerc aut p modu coli 11 darifLcati m aq rof .aut per modu colFu ditfti fa«fH cu auxugia porcina reccti • Clarificatio IntelUgcndu tii circa ifta materia. 9 ma cu!a panus et tela no funt morbi ifccfhui quia modicu3 aut nihil refoluitur ab ipis Morbi aiit infecturi m bis ucrfibus co tmentur»F ebris acuta, ptifis. pcditon. fca bies facer igms-antrax-et lepra.nobis con tagia prebent. Vn lippa c morbus iftcfti Uus cu aliqs nondu 9 mcFia purgat p oculos.fla p nares et pala tu.cofa p aures.fed fanguis no bet emuto riu qz purus e et no bj fupfluuate: ru aduertendu 9 licet bu.iri iaioc pene trat pantcfos coftarunibilcminus lu.fri penetrat panicFos et 10 aln iter du as tunicas et tunc generatur catai acfta ficj infra patebit aUqfi aggi egatur in fuperfi clc cornee et cat ibi albugines.panos, tei as et maculas et fimiiia. De dilatatione vuce et cius ccftridlione. Rima paHio vuce c dilata0 vuee ct pupille.Pupillaaut eforamen vuee.iftud aut forame aln dilata tur ita 9 ur tegere coniudtiua(p Ifta aut dilatatio aln e naturalis (p a natiuitate ap paruit et nullo mo recipit curone.aln ueit accidentaliter et quot unqj fuerit femp no cet uifui.qm aut robii uidet.aut uidet in minori qtitate q fit res uifibilis et hoc e flpi nimia difpfionc fpiutuu igitur accidenta? caufatur ahquado a cau fis cxtcrioribus.ficut e cafus.percuHio. ni mius dolor capitis • et caufatur etia acais mtrm fecis z b° e apoftema aut %p ter magnitudine bu.albugmei.aut jjpter buidLtate currente ad vuca. aut fic citate vuee et corrugatione eius qm con trahit uerfus circuferentia.et ita foramen magnificatur ficut apparet in ccriis pfo/ ratis cu dcficcantur et tuc dilatatio c mor af minore 9 fit(pSi aut fuerit ca inanies bumccftctur ocuius z caput z totu corpus cu cibis buidis .baln.z f ornetis z fomete tur oculus cu fpongia infufa in aq dulci z calida z fricetur faaes z caput ut calefiat 9 fola buecftatia nocet ficut dicit Auic. Si aut ca fuerit repfonalis purget corpus dein utat lfto alo es.ftcrcoris lacerte uir ide. an. 9 • 1. balfami. 9‘S-pipis.flop eris.armoniaa an.gran. vt conficiantur cu aq feniculi, diftillata. De catarada . Eroa paflio vuee funt aq . aut cataradbe. Inteliigendu 9 uapo * res aquofi aln afa ndut a ftu° ad oculos et gturbant burmditates aq claras luminofas cuius fignu cqz an cibu peius fe bnt q poft.aln aut defccndut a cerebro cuius fignu e 9 eqliter ante cibu et poft. et tuc e magnu pc riculu aggregationi s aq in oculo aqua igitur aggregatur inter tui ca cornea z vuea redfe an foramc pupille ct. tunc in principio ajparent ymagines mite z diuerfe.ficut funt piliaut vngues aut tunice aut mufee. autaialia uolatilia. aut uidentur pforata, aut ficut pundlus. aut Iateralif et ftc de alus multis et diuer/ fis fecundu diucrfitate fitius buoris in pu piilaet fecundu diucrfitate CtLtatis et qli tatis* et etia diuerfi coleres aptaret rubei aut citrini aut nigri et fic dc aliis* fm di uerfitate bu.ficut bec funt que leguntur a G.xliii.de morbo.(f Nunc aut ifti fu mi et nebfe cu incipiut ccdefari eant aq feu cataracfta.ct ipcdiut uifuy aut olo def truut jpter oppilatione pupille qn fimula cru rei uifibdis.no pot laclari urq ad crif tallinu nec fpus uifibif pet penetrare ufqr ad cornea et ipeditur uifus. Curatio (pln principio igit curari pot a bono me dico f$ poft cofirmatione no nifi g manu reftauratoris et et ab eo no fg f$ cu funt i difpone media (p In primis igit ordinet cf u ualde fubtif.Vitet igit emes pifces ficut fulgur nifi uelit igrolTarc ut ect acu» fubicibilis Vitet oriies frudlus et 01'a fuo fa.oia aquofa et acuta et breuiter oia q fa riut afcendere uapores ad caput. Deinde purgetur caput cu yerapig. multis uicibus f$ in. pua gtita. dein detur tiriaca. poftea utat ifto accipitris, balfa mi. an. 9. ii.clFi. albi «pigis .an. 9« i. qfiaat cu aq rafam z fiat z oculis inftit letur. Poftea odoret maiui ana frequetf r etia oculis ap>licet([*Si aut ex bis no cure tur tuc ad manus cirurgia recurramus ([ Aqua eni feu cataracfta qd idc c.aln e fubicibilis acui z alri nc.qn cni eft nimis grofta no c fubicibilis 9 no pofTet defcen dere qn aut e nimis fubtilis no fubicibiii. qm z licet defcenderet tn ftati ad prima- difpone reuertit (f In difpone aut media e fubicibili.Nucaut modus difcemendi 6 ifix ([Cu aut in loco luminofo oculus bn refpiatur fi coler aq fuerit ficut color fun gi.aut calcis.aut gradinis.aut color niger fuerit, figmficatur 9 nimis c indurata z no e fubicibiii qre tunc no e iaboradu. fe eundo difcernitur fic claudat uter 9001 lus z tuc oculus ifirmus cu polhce fuauiS fncctur.altero daufo manente z tunc celc riter oculus infumus agiatur.z fi pupilla no dilatat nullo mo e fubicibif q> nvmis e confirmata Si aut dilatat z reuertac aqadprimadifpofitioncfubicibilis c6c fi remaneat difperfa adi uc no e cofirma ta z ita no e fubicibilis. Et fi uolumus 9 cito cofu met utat pifcibus (]jSi aut calo aq e aereus.dyafanus tranfparcns ucl qfi tunc e fubicibilis.cp tuc e in difpofitione media inter cofirmata z no z tunc eligatur diligens reftaurator.z cor pore mundificato z oculo fano bene liga to fiat cauerna in cornea cu acu rotundi capitis z incipiat gforare coiuncftiua ucr fus cauda oculi z gforct ufq fupra vuea5 z coprimat aqua leuiter iferius cu acu.z n exbat ftati maneat aliotulu ut aq fujiiq nomiertatur.eleuetur igitur acus z poftea coprimatur.dein extrahatur in gte inferiori oculi no fiat cauerna ad extrahe du aqua qs timendu effet de euomatiene hu.albuginei ficut dicit Auic» fiat igitur in angulo ([" Dein fiat cmpFm fupra ocu lu cu uitello oui 2 croco.2 oleo uiolato z ftet in loco obfcuro g fepte dies. De debilitate uifus* Ifus debilitatur, aut propter cas extrinfecas ficut c fumus uel pul ius aut iientus turbinis * aut ui fpc corpus fit bene mundificatu. utatur iftis remediis gticularibus z exptis femg a facilioribus ad difficiliora afcendedo.Fi at igit i{fa aqua q a cotidie ponas in oefis qupaenfcunq: feri* rute.fLlere motam.cufaxic. uerbene. rof. ru.eIeiftaru*ari.lib.S*gariof.pipis logi *ari. z ponant ia elenbicco de uitro z fiat lentus ignis z fiat aqua fi/ cut fit aqua rof .(["Secundu experimmtu c iftud.Ejz.pica aue ud picas multas, z po nant integre m olla noua uitreata z lutet z ponantur in furno donec poflit pulucri no tri qp aduratur z tunc z pufuis oculis inponat. vel fiat coliiriu} uel pu luis per fe fumat qrn pica bet banc proprietate 9 quocunqj fumat tno corert uifui(fTerauexperimmtu yr cinu.z lardetur nimiu de 33. z gariofaf .2 pipe longo*z affetur z pinguedo que fluit deficcetur z accipiat pars prediffco ru z terantur mmurifiima z cu pred iclra di(fillati oneficcata z mfccan. tur z fiat puluis ficut decet colfia. z ocuF inftillet (f Vel fiat cu a qua rof .z epar fuffumigct«z ctia comedatur & ifta fiat multis uicibus (f Quartu expimetu e ignite & extinte quiqcs in vrina pueri uirgir is z quiquies in aqua r0.optima.fS.ba!fami optimi 5.111. vini albi puriffimi mudiffimi tur fimul & in corpore! ([Q umtu experi mtnfu3 eff talcpp utatur pubere fubfcrip to • in omnibus comi (bombus .1J/. cufr axie.faliue mente, filer montani.ari. inaniis m aratri. 55. gi.riofi.pi peris longi . boraginis.foF» fene.epithit U quiricie munde* vuaru paffularu enucleata ru.corticu miro panis puluis z ponat infacculo dc aluto (jTSextu experimetu e tale z con fortat mirabiliter oculu z uifu nifi paries haberet in abbominatione ([" Venentur igit anguille nemorales de locis ficaffimis Z ligentur uerfus-caput z cauda z flagellc tur cu pgis minuris z fubito vno idbu uf duabus abfemdatur caput z cauda z exeo i ictur z abluatur cu vmo z fale. z dccoq tur cu vino albo* cu fenu0 .donec carri fe/ peret ab oflibus z illa caro fumatur per fe uel cu pane de elecffuariu z 16 gus ufus facit mLrabilia (jf Septimu eiftd q> accipiant mirobalfi.Kebuli tonditi*aut pille auree, aut cricbie.q? utat eis per inter ualla z acuut ([" Oeffauu v q> freqns ufus tiriace confortat uifu5 (fNonu eftz ulrimu z nunqdeus ufep ad bec tgauoluit montani-eufrafie.maiu/ rane* rute celidonie. fpice nar.pigis longi.gariof.tucbie extindle et nutrite, farcocolle nuftc.in lacffce afir e.aloe aquile et ancipiterif etyrcim colentis motana vnudequoli bet .balfamr.^. $. melF conquaffanda in ultimo con. quaffent ficut decet colfia liquefienda.liq fiant et fi fuerit eftas mifceantur in fole calido per xbdies cotidie.femper agitado ficut conficitur aqua rof.et fi fuerit ycms conficiantur in cineribus calidis ubi calor fit ad modu galline cubantis et agitet et feruetur in uafe uitreo et oculis mftilletur et e tante uiruris q? decrepita faceret leger litteras minutas fine oculo ueredino (L CIarificatic([" IntelUgendu q? in no dlilopabene poteft con petere ffcmialic3 accidat ut plurimum in fenibus et ffaticis it crapulatis et in illis in quibus frigidi et grolft humores babudant pro tanto quia corpus pot effe plcdboricu et ita conpetit rene uerfalis purgationis-liret alia fit cura gticFis ficut ciicftu eft ftari m fine capi* cu ponetur digcftiuu materie fre (["Secundo mteiiigcdu q> m debilitate ul(us bene pot cof etere ucmitus nec traheret materia ad cade parte effcdhua.imo cfiicKue erit op pofita poftq m cffcit materia ad exteriora quia cefiante caufa ccfiat cfk&us* Parricu laria ;n quibus pet ui nutus font ifta.f.q? materia contineat in concauitate fttmacbi 2 q> eu emat de facili z cp caput no fit i epietu z q? oculi nb fint nimis de» biles z cu talibus gticularibus pot ppetere ucmitus m debilitate uifn CT et ao nota du q> oia que habent fpmtus fubtiles z de biles uident dencdlez no de d;e ficut bu bones qm fortificat ufus jpptcr frigiditat te ncdlis z qui habent fpus fubrites uidct denofhe ficut de dic* ficut murilegique hnt fpus uergentes ad grdTicie uident de dieqm purificat fpus rene claritatis exteri oris • ficut homines z qui inter ifta fe hnt medio modo inter minus fabriles zmi nus groffos uident in crepufculo z illi in quibus uergit fpus ad multa grcfficic no polfunt uidere poQq dies declinat ficut in nccfhlopa*z oculus qui c in tenebris oculu qui eft in luce z no ecenuerfo. qm ad hoc q? aliqua res uideat c fpertet q? res uifa fit illuminata qm lux eft forma colo ris ijiquatu color e uifibiiis fcdm t.ucrr* Capitulu vi*de paffienibus que ptinet ad totu oculu z primo de ftranbofrtate. Tranbofitas fm G.qrto de mor bo accidit duobus modis Primo modo cu oculus torquet uerfus dextru uel fimftru. z tunc no accidit ali quod nocumetu nifi q? res uident obliq* pro tanto quia magna gs oculi illum na ta remanet ([Si aut torqueatur uerfus fu perius aut inferius tunc vna res uidentur duc quiamagna gs pupille coboperitur z no poteft iadlari fimulacru3 ufc| ad crif tallinam nifi per uiam inundationis 6c ita no poteft cancellari fimulacru in cru/ cis fignatione nerui optici ubi contingit redbc uiderenifi en.13 tempore necefifta tis cancellaretur ydolu} in crucis fignatio ne nerui optiri.tunc vniuerfaliteromncs res inderent due cu fimulacru f it in quo libet oculo (f Sed poft obuiant fe ad in uicem in crucis fignatione nerui optici, et cancellant fe ydola. et de duobus fit vnu} et ita contingit rccflc uidere. quan do autc non fit cancellatio vmucrfalitcr vnu uidetur duo uel vnU5 uidetur almd q fit (b Iftam autc materiam tetigimus fupra quartu de morbo, tamen bic aliqd breuiter dicamus Intdligenduq? Auic. pertradbat iftam vi. de natura, libro tercio.ca0 odbauo. ([" Prima igitur caura propter qua no contingit recte uide reeft tortuofitas criftallini et coopertura eiufdem quonia fimulacru no poteft di/ rcdle iacftari et ideo uenit cu quibufdam inundationibus et ideo vr.apars ritius e in crucis fignatione q alia, et quia no ob uiant fe ad inuicem no poffunt ydola ca / cellari fcd tranfeunt ufqp ad fcnfu$ cornu ne} fine cancellatione et ita contingit ma le uidere quia vnu} uidetur duo uel mul ta (f fecunda caufa poteft effe mobilitas fpiritus ut agitatio et motus uerfus dex/ tru} et fmiftrum . uerfus partem anterio re oculi et quia monetur per modu inun dationis no fit cancellatio. et ita uidetur vnu multa.et boc patet quia fi fol pcrcu tiat aquam ftagnata et aqua moueatur ui debitur 9 fol moueatur et 9 fmt multi, et boc patet etia quia fi lumen candele fit in capite domus de nccfte et tu agites pu pillam inferiore cu manu et agites oculu uidebitur lumen fahare modo inferius* et medo fuperius.modo prope et modo remote et boc fecundu diuerfitatem mo tus .quare patet 9 inundatio aliquando Corrumpit re fiat emplaftru cx farina faba ru3* thure z albumine ouoru3. z nucleis dadliloru5 aduftoru3 De profundatiotione oculoru Culus em'3 profundatur propter matteam fe.z propter uigilias nimias 6c z z propter ftmilia eo fumentia huiditatcs coplexionales ocu’i remoucant igit iUa z fiat curatio cucibis lu medianti tus z fomentatione aque ca lidc dula z f. milibus ([ Clarificatio (jflntelligcndum q? oculus immcns mi nus uidet 5 mediocriter profundatus* qr fpiritus difgrcg2ntur z propter eandem rationc3 oculus magnus peius Uidet*qiua fpiritus difgregamur (£ln paruo autem mediocriter ccngrcgantur quemam uin tus Vnita fertior e fcipfa difperfa z ideo melius mdent qui habent pupilla^angui tam naturaliter. Larga autem pupilla no eet uifuLfiuefrt naturaliter fiue accidenta liter.ficut feribit .G. quarto de morbo (f Intelligendum etiam q in obfcuri tateuifus ficut eft didtu3 balfamus.z fel/ faciunt ceie bemmu3 feftu fujpofito bono regimine z q> corpus fit bene mundificatum (T Capitulum pafTiombus palpebraru et fur t i m. mero fedee m . de fcabie pruritu afperitate z rubore palpe/ brarum. V ando materia falfamtrofa aut alia adufta currit ad palpebras primo generat piuntu.poftea fi conti nuetur generat fcabie m. deinde afpc ritatem .deinde ruborem, deinde ulcera/ tionem . Primu5 igitur q» mundificetur corpus iuxta naturam bu moris peccantis poftea diftrahatur mate/ ria ad ojpofitum. deinde illiniantur pal pebre CU3ifbo eris ufti. cathimielote.cerufelote.an.3 ..alce.mir re. an.3. S* falis ar.floris eris.an*3*S* pulue et conficiantur cu meile, ct fi ali qua eminentia remanetmanu drugica ab fcindatur (["De nodo feu tqpa ct pctrificatione V rctur igitur opoponari.galbam.an.3.1. tem perentur m aceto fortiflimo per diem z liodbem malexentur z fiat emplaftrum. boc enim mollificat z refoluit ([Si aute fic non curetur ad manum ritugicam rc amamus z interior palpebra inuerfetur. z nodus feu lippa feu putrefatftio alias pe trificatio abftrabatur z curetur vulnus fi cut vulnera dibent curati De in luxatione feu glutinatione palpeba rum Bluatur oculus in primis cum aqua dccodhionts fcn.cirmni. z faie. & imponatur medicamen dc fenugrec.z femine luu.aioc.farcocol. z fi exbisnonfepcrcntur ad mamum cirugicam recurramus, eicuetur palpebra cum hamo erit pcfiibiie z fdn/ datur quod coni uncftu eft ct abluatur cu aqua falis »z cimini. z pannus lineus ixi medio imponatur et fiat emplaftrum de uitdio oui.z oleo rofaru3. z defuper ap/ ponatur z ligetur. De fepsratione palpebraru3 Eperantur palpebre aliquando a natmitace.aliquando poft.z fi poft boc accidit propter vulne/ ra male curata, aut propter carnis cxcref centiam z fimilia.aut fit propter inaniti enem z z corrugarionem. aut fit propter mollificarionem lacertorum mouentiU3 palpebras.aut propter fpafmu de repletione in lacertis mouentibus pal/ pebras. z fi fuerit a natiuitate non reri/ pit curationem.z fi fuerit propter ulcera z exaefeentias curentur illa prios.z fi fu erit propter inanitionem bumecfcetur to tum cum abis et balneis et fomentetur caput et oculus cum bumidis ([s* cu aer conqUietat qui eft natu taliter in neruo concauo mouetur jptcr aerem exter tunc Fit auditus (f Au ditui aute Uefiiunt tria accidentia ficUt aliis feiifibus fecundu G.quarto de mor/ bo*c|uoma aut aufertur.aut minuit *aut cotrapitur.aufertur cu nihil audit ficut in furditate minoratur quando non audit nifi cu multu3 clametur, corrupitur quan do audit fonos.ftrepitus.z fimilia imfra aurem* (jjSaufa ([ Nocumentum auditus aut a natiuitate aut poft fi poft aut pet uiam crifis aut fine. 2 fi g viam erilis aut eft ab intus aut ab extra» fi ab extra ficut cafus obuiatio puluis .pulices*z confimilia ([" Si ab in tus.aut jfpter nocumentum in inftrume to auditus aut propter compalfionem ali oru bu.mcmbroru5 ficut propter paffio/ nes capitis.aut dcntiu.aut retetio fluxus Si propter inftrumentu auditus boc e aut propter fpiritum qui prouenit a cere bro per neruu opticup aut propter ncruu expanfum. aut jppter quod eft in foramme.(£ Si ppter fpintus.aut boc eft ratione quantitatis dirrunute.aut ratione fue qualitatis male, aut quia ni/ mis calida.aut fngida. aut grofia. & ita de aliis (£ Si £pter neruu5 z offa.boc eft 3pter tria» aut malam calida frigida, ficca-z bumida. uF pipofitam cu materia ueffine materia, aut morbu officialem ficut eft duri aes.apofterna. oppilatio nciui optici, aut morbum ccmuncm.ficut eft folu/ tio continuitatis 0 autem fuerit in fo raminc z loris uiemis *boc eft tria» malam complexionem z cetera aut morbos officialesi ficut eft oppilatio facfta jfpter fanieiautfanguine humore aut carnem additam*aut gp ter uermes.aut apoftema Z fimila.Si fco jpptcr morbum ccfnuncm ficcft folutio continui Signa (£ Si proueniat nocumcntu a natura uel a caufis primiti nis.uel ab egritudmibus capitis ilei alioru membroruiuelfi fuerit pater crifim ifta funtitnanifefta confidcrare uolenti ([" Si fuerit propter nocumenta que funt in foramine pOnatur in loco luminofo Z erit manifeftum (fSi autem fuerit pp ter nocumenta intrinfeca in olTe z ner/ Uo z aliis ubi e per fe iudiriu de auditu, time fi e cu materia fifrefttu grauitate capitis z loci z contrariu fi fit fine mate/ ria ([" Secudu fignu erit 9 ois difti-afia le ditur a fiFi z iuuatur a cottario. z ita po/ terimus dciicnire in cognitione diftrafie p iuiiantia z nocentia (p Intclligedu tn q> plenitudo corporis ipedit iudiciu de c5 ferentibus z nocentibus z altcratibus cp fi diftrafia e cafa z corpus e plenu leditur to z cum tuffiendo mingendo fcreando ftcr nutando (f Quarta regula q> medica mma que ponuntur m auribus fint liqui da ut melius pcflint penetrare et fimili/ ter uelotius exire Quinta regula q? ea q ponuntur in auribus fint in parua quan dtate. Sexta tegurla cp quando medica men eft impofitum cp lateat lepra partc5 fana5* Septima regula q> nihil apponatur in auribus mfi corpus fit mundihcatt m. Oeftaua regula q? fi poteft fieri curatio cu fuffumigaticnibus z cmplaftris cp fiat z elongemus mic&icnun quatu pofTumus quemam quod ingreditur poftej fecerit operatione m flrem nocet mfi diligentiffi me mundificetur auris ficut didtum eft* Nona regula q> fi humores funt fubtiles mediocriter z nulla oppilatio eft in ccrpo rceuacuare pcffumusfme digcftioneqz materia erit fatis cbcdiens C» autem materia fit giofla corpus cppillatur tuc di geftiua debet precedere (p Curatio igitur pticularis erit lfta Si ca e calida z corpus j plenu fiat ffomiade cephalica z purgetur caput cu efio de fuco ro. z fometetur au ns cu aqdecctfbois ro. falic' nenufar. lac tuce mautelle.f. q? fumus recipiat jxr au res uf q? lana uel cera intigat m oleo ro. nenufar z de faiicibus.zin oleo de camo milia z ab extra defugaure applicentur. V It imo pnt predicfta olea inftillari cu lac te iuxta canones dicftos. ([ Si aut mate ria fuerit fra tuc digeratur materia cu ut cp faluia z utrocp calamento z raphano z fiat firepus cu meli z aceto.z purget yeralo.z yerap.uel cu iftis turbit.cortLcu mirotalf.Kebuf.bene gra nOfop.an.^.u.^.an.liquir mude.bdellii pulpe.colfo.an.j.ii.coficiant cu oximelf. fquillitico.z fiat pilfe z detur $.ii. iuxta ccnucnietia gticuiariu (f Poftea recipiat fumu iftaru lauri, z fof ciu s. rute. fpl ce nar. an • maratri. centauree raphani. z bulliat in a calidis rone fimilitudinis z leditur a co trariis ficut a fris rone coplexionis folene continui mdueedo.z qua fadut £pter ccntracftione ptiu z ita intcllige dc frigidis (f In corpotibus igit piecfforicis muitu fit iefio i filibus z co trariis z ideo multi decipiunt (["Sl aute diftrafia fuerit calida fentitur calor itus z dolor z ledit a calidis Si aut fuerit mala complexio frigida fentit frigiditas itus z leditur a frigidis z iuuatur a calidis mate ria minorata cp in corpore muitu pleno fit diftolutio materie et ita mams nocu/ mentu ([Si aut fuerit a caufa ficca aftunt uigilte z ut pluritnu leuitas capitis Si fu erit ab buidxtate tuc tumor in facie appa ret z de facili incurrut reuma z cu graui tate CEtfi fuent ex apoftemate e femg dolor magnus z calor z pulfatio z fe. ([Et fi fuerit ex ulcere eft ibipumftura mordicatio z dolor.z fi ex uermibus eft ibi dolor circuuolutiuus uertiginofus aut vtru fit ibi buiditas aquofa faniofa .accipe fpongia z calefiat igni z panus lineus duplicatus calidus fu pponatur fpongie z applicetur auriz dor miat defuper z de mane inucniet maculatu z fi n jpculdubio no c paftio au ris ex bumiditate z fanie nec aquofitate ex aliis eni eft. Sur ditas a natura n curatur furditas antiqua ta eft defperata z appellatur antiqua poftg tranfiuit duos annos (["Surditas ex folu ttone continuitatis auditus inte rius e incurabilis ([Curatio ([Orca curationem cadunt noucm canones* pri mus.f.9 nihil in auribus apponatur mul tum calidum nec muitu frigidu.fed tepi pidu uei temperatum ([Secundus canon eft 9 medicamc no fit in aure ultra tres horas Tercius canon eft 9 ante fecundu medicamc apponatur 9 primu expellat ut iacendo fupra illa aure ubi eft pahio z cu hoc mundificetur auris cu inftrumen vino albo z Fumus recipiatur, z ultimo inftilletur balfamus et fel accipitris z aq rafani diftillata (f Intelligendum qp ma terialiaque ualent in ipfa furditate z in partionibus aurm de caufa frigida bic fub fcribcntur pro tato quia caufa frigida fre quentius aduenit z cum hoc materialibus fatis formam operandi induftrie medici relinquamus.f. qp operentur cum lftis ma teriakbus . uei cum vno uel cum multis uel ab intus uel ab extra . uel per modu3 fuffumigationum uel emplaftrorum uel . oIcoru3. uel vngentorum ajpiicatorum . uel per fe uel cum fpongia uel tenta zc Materialia autem funt ifta.f. vinu5 al bum.acetum albu3.oleu3 comune.lac mu lieris.felia auiu3 viuentium de rapina . aqua rafani.diftillata balfamus.caftori.cl leborus albus.calamcntU3. coloquinti.ra/ dix cucumeris.afimni.celidonie.rute fto re» caf. centau ree.eufor.alo.mirre.nitrum. abfintium. fmap.oleum fifamini.iuniperus.z confi milia multa (f V ermes cautem interfit ciunt mirre. fucum abfintbii. 0ICU3 amigdolaru3 amararu3.aceti fortifti mi.mifceantur z auribus inftilletur. Clarificatio (f Intelligendum qp li cet elfus multas babet proprietates fortes zuiolentas ficut patet intuenti uirtutes eius nihilominus in parua quantitate am miniftratus poteft competere in partioni - bus aurium et licet non competat excerci ciis uirtutibus ex primis tamen competit tamen fortiter calefacit zdeficcat z pene trat z confumit refiduu3 materie.z ideo non competit nifi corpore mundificato Aliter igitur operatur in ftomaebo corpore pleno » z aliter in foramine au ris corpore mundificato. z aliter incor poribus exterioribus ficut in pifeibus CU3 ponuntur in viuario & in mufeis & in muribus cu ponitur in fermento (f Si igitur apponatur in partionibus [aurium cum bona conuetuentia particularium non nocet fed luuat licet omnes fue uir/ tutes fint excedententes .tum quia quafi ab extra eft. tum quia in. parua quantita te. tum quia parum moratur, i De tinnitu aurium Innitus eft corruptio auditus fi cut apparitio mufearum. piloru z cimicu5 eft corruptio uifus.Vnde ficut auditus naturalis fit 013 aer inundando mouet aerem mtrinfecum ita tinnitus fit cum uentofitas aut uapor co/ mouent uiolenter aerem mtrinfecum co quietum z diuerfitatem uapo/ ris diucrfefiunt corruptiones in auditu (f Aliquando apparet qp fit tinnitus ficj ilie tinnitus qui apparet poft pulfionem campane Aliquandoapparetpatienti qp fit pluuia magna, aliquando qp fit fonus molcndini.aiiquando qp fit fragor arbo/ 013. aliquado cp fit ficut muftu bulliens. (T IT innitus igitur e corruptio auditus j]ptcr uaporem uentofum agitantem per modum inundationum uiolenter aerem interius conquietu (f Caufa (f Caai fa enim tinnitus aut eft interior aut exte rior.fi exterior ficut ome illud quod mo uet aerem uiolenter z cum impetu ficut eft cafus.uomitus. labor, rircumuolutio. crapula.ebrietas.multipfo ciborum indi/ geftibilium.curfus.fames.anguftia. z fi/ milia Si autem caufa fit intrinfeca tuc eft aut priuata aut remota*fi remota ficut crifis z repletio capitis.aut uaporesafcen dentes a ftomaebo aut a toto corpore . fi priuata eft propter acuitatem fenfus.quia fpiritus eft ficcus.aut propter debilitate3 corporis & capitis.aut propter uaporem gto(fu3 uentofu3 qui per modu inunda rionis percutit aere quietu (f Signa d~Signa caufe pmitie fatis patet indicio parietis./i fint caufe remote finitus e cu interpolatione, z fi caufa eft priuata fiue cotuncftacorinuc venit.-z fi e ex acumle fenfus tunc poft ribu minoratur zante magnificatur (f Et eft notandu licet tinnitus veniat propter vapores af/ cendcntes a ftomaebo nihilominus poft abum minoratur z ideo credunt multi tunc 9 ilia pallio capitis aut aurium aut oculorum fit propter inanitionem poftq remediatur cibo aftumpto boc autem fit quia cibus comprimit uapores. 6C ideo poftq abus incipit ebullir palfio eft peior cj ante Et fi eftet ex inanitione non fie rct (p Si autem fit ex debilitate boc eft propter dc male complexionibus quia cgntudines longe pruefferuntma/ lorn complexionem inducentes (f Si au tem ex uentofitate fentitur afcenfus &C defecnfus ftcut cu muftutn bulit (f Et fi uentofitas uergat ad bumiditatem u;de tur pluma.et fi uergat ad grcftiaem uide tur fonus molendini. z fi ad ficcitatem uergat ad fonum cu franguntur. Pronofticatio. Ifta enim funt preuiaad furditatem . z fi diuturnantur non fanantur (f Curatio, (f Si aut e ca primitiua de facili curatur illa remo ta nifi corpus eflct ualde paratU3. Et fi fu erit propter acumen fenfus tunc inftille/ tur in aure caftor eum. granum pini cum aceto mixtu Si aut ca fuerit materia?pur get corpus f3 (fEt c itclligcndu 9 medicamina debent mutari non quo ad uirtutem fcd quo ad fperiem z mo/ dum quoniam de proprietate medicami eft 9 iuuent vnu3 membrum z non aliud.iuuabunt illud z non iftud.z iuua bunt m vno tempore z non in alio & boc eft mirabile z forte facit boc uarietas proprietatis tercie acquifite ex orbe Di gefta igit materia cu oximelF diure.pur/ getur cum yera.acuata cum euforbio aut cum geralo. acuta cum pulpa colFio. fed exibeatur in parua quantitate iuxta con/ ucnientiam partiailarium poftea fiant ca putpurgia. Deinde fuffumigatiotiones. poftca iniedHocs .z tur balnea z fomentationes quoniam co meuent materiam z fi competant boc e m declinatione corpore mundificato 6c 9 fmt ibi multa confumcntiauen tofita/ tem (f Materialia autem ex quibus fit fuffumigatio.aut iniedlio.aut Rufa funt ifta. f. dius albus. euf or. caftor • mirra* fpicft riar.fpica celtica. calomus.arcmatic.ruta. colam.an*nicrum.bacce lauri, fucus porri fucus cepe.cleum mufceknum.olr um lau lilio.z deru ta.z de caRoreo. z aqua rafani diftillata. vinu3 Sapiens igitur medicus ope rabitur cum bis z diuerf mode conucnientiam particularium que fibioc currunt cum omnia fecundum G.primo de ingenio fanitatis certis litteris denota ri non poflint. Iftud tamen bene poteft notari 9 herba bettomea calida eft in ter do gradu z ualetin tinnitu iuxta omne medum/ue cxibitionis.f.fi folia comcda tur de mane ante abum. uel 9 temperen tur in vino albo z illud vinum potetur de mane, uel 9 bulliat in vino z recipia tur fumus.uel 9 fucus eius colatus tepi/ dus auribus mftilletur . Et fi fuerit prop ter ftomaebum bccftonicc addatur abfin tium ([ Clarificatio ([Intdligendu 9 quicquid dicant auctores melius eft d£ mittere narcotica, m boc cafu qua ajpone rez fi contingat apponere 9 dolor eft magnus ponantur in parua quantitate z benereprcfta cum caftorco.z croco.z 9 par um morentur»Iudicio tamen meo fufFicit qued dicftum eft in acuitatefen fus.f.caftore.granum pini, z acetum 013 omnia inftrumenta auditus fint neruofa cftuofa (f Secundo notatdum circa mate riam precedentem z fubfequcntem z 9 bomo babet complexionem magis tem peratam inter alia aialia oia ut dicit G.de coplexibus. z Auic. de complexionibus z ideo omnia excedit in fcnfu tacftus ut dici Auic‘fecunda fen.primi capitulo de deliciis.in aliis aute exceditur iuxta illud nos aper auditu Unx uifu fimia guftu vultur odoratu precellit aranea tadiu. (fEteft aduertendum de aranea inquan tu3 aranea non excedit hominem in fcn fu taclus.f.q? melius fentiat hoc ciu^ha bet folus homo ex temperamento fue co plexionis. fed aranea excedit hominem quantumjd ordinationem fue texture fiue tele {p Tercio mtelligcndum q> fur di a natura funt quia /oquela non efi no bis a natura fed ab acquifitione 2 ideo di citur q> auditus eft porta intellectus prop ter hoc ucrfificator dixit Quicgd ratio legit quicquid ftuduiffrs atbcnis. Quic quidadelencos arguto difputatorc. Gd lus z i modica iaceat arce ligur Quicqd ariftotiles diuino pccftcre fentit. Cciiit ab auditu docili prudenfqj perifict Litte ra fi furdis auribus cfTet homo (f' Quar to aduertendum q? licet didtu fit q? fuiv ditas naturalis no recipit curatione iftud ueru3 eft fi uenit propter mabj complexi onem nerui optici Sed fi uenerit propter aliquas oppilationes potifiime in uia qua dLt exterius poffet curari cu oppilatio pof fit remoueri (fQuinto notandu quicqd fit dicftu dicetur hic incidentej q? in ue/ hementiffimo dolore auriu 013 caufa eft calida no folum eft utile apponere immo eft neceffariu quia dolor aliquado e rabiofus z tuc no habemus uia nifi q? apponat opiu cu ladle mulieris, caftoriu z croco ficut dicet ca° inmediate fccnti Capitula derimu de apofteatibus z dolo ribus aurium Olor auriu aut puelt a cais intri fecis.aut extrifecis Si extrinfe cis ficut c uetus ualidus.aut ua; por aut frigus.cafus.obuiatio.aut aliq res cadens in aure Si e ab intus boc c aut ppp ter morbos cofifcs ficut e aliq maUp co plexionu aut cu materia aut fine. aut tfpt morbos officiales z potiffime jjpter apof temata fanguinea coler ica ffatica uelmc lacolica.aut pppi: morbos cofifcs ficut c fo lutio cotinui Si e ex cais extrileds habet iudicio patietis.2 fi e ex cais intrifecis 6/ fiut cx caiore tuc fentitur calor 2 ledit a calidis e de fris Et fi c cx apoftemate ueit dolor fubtto 2 fe.z fi e ex colcra do lor e itollerabilis duces aln ad cu pueftura 2 mordicatione 2 uigiliis &c in qctudinc 2 mala tolieratia patietis bc fi ex fangume tuc c cu puifatioe.z fi e ex flate c dolor extefiuus cu dolore remiffo 2 calore rcmiffo.z fi e ex mefia edolor grauatiuus 2 remiffus Et fi e cx uetofita te uenit paulatmc 2 fi c ex folonc cotinui ueit cu punctura 2 mordicatioc (p Pro nofticatio (p" Dolor auriu fortifiimus cx apoftemate calido in iterioribus auris e moieftiffimus duces ad terribilia accido tia Dolor acutiffimus e mortalis in iuuei bus dem minus in pueris.dem minus in fenibus. Apoftcata auriu uemetia p aif.fi ucniat an figna di genis z m die n cretica 2 cu aliis maf fignis molefta fut 2 uald picuiofa. Si aut uciat pcft fig digio nis cii aliis bonis fignis cuadere pnt Si au te in iuueibus appareat multa bona figna cuadere pnt (JCuro |p Si aut cx cais pmitiuis uei reotis fit curatio. 2 fi fuerit cx illis q ceciderunt in aure i errus dicet Et fi fuerit ex cais mtrinfecis 2 ca fuerit materialis mudificet corpus ficut opp5 2 dicta couenies. dein fiat in [filiationes in auribus de rebus fris fi ca e ca. (f Mate rialiafuntifta.f.oleufifamuiu.aq ro. ace tu.oleu.nenufar.z falic.z mufcellinu pfii liu.z cucurbit.hcfuc-2 maurelf .2 fi ca 6 ffainftiUet calida, ficut eruta maiorana calamentu.fpica nar.an * maratru.ftorax. caF.caftor »z mfta fifia quop vnu aut mF ta pnt bulirc in oleo aut vino aut aq rafa ni diftillata 2 colata auribus iftillct (i Cu ratio (f Curo dolor] auriu jppe apoftcata (bTntelligendu 9 curatio apoftematls au ris differt a curatione alioru apcftematug In duobus.pmo In repercufliuis quonia3 diredbe no competunt rcperculliua ma gis mitigatiua cuius ratio e quia timedu effet 9 materia curreret ad aliquod men brum nobile utadfubftantiam cerebri z ita pollet caufare frenefim z litargia z fl irpt ad pulmcne3 ptifim z fimilia In tclligcndu tamen 9 fi dolor eflet intolle rabilis z infeperabiUs 9 tunc poflent ap poni non folum frigida fcd ctum natura icotica Secundo differt a curatione alioru apoftematu in maturatiuis quia pure ma turatiua calida etbumida non debent ap iiponi nifi effet multu ficca ficut elicere pof fumus banc fcntcmtia ex didfis G.v.de ingenio fani tatis* capitulo fexto.loquen j tis de ulceribus aunum.ubi medicus ille [ credebat effe apoftema in aure imperato/ ris z ponebat putrefacftiua Sed IpfeT docuit tunc apponere ratione uberis z fame! z apoftematls fi ibi effet cum fer rugine ferri minutiffime trita.z ftercore columbino.z aceto que bulliant ufq? ad fplflritudLncm mellis quia ficca competiit /ratione complexionis membri z liat cu ratio morbi fiat per contrarium tamen nihilominus membtt complexio eft con feruanda non igitur pure maturatiua et putrefacftiua et faniei gencratiua compe/ tunt In apoftematibus aurium .dato 9 effent fine vulnere igitur cura tio apoftematis auris comuniter loquen do z quo ad repcrcuffiua z quo ad matu ratiua (f Incipiamus igitur a curatione apoftematum aurium, fuppofito 9 dicta laudabilis fit iniundfa et 9 precefferit fle botomia. et farmacla. et alia vniuerfalia que precedere debent luxta conucnientia particularium (f InlciaturTac mulieris ui] aure frequenter uice poft ulcem . deindej Inlciatur oleu3 rof. cum pauco aceto bull tum.deinde oleum flfaninum. deinceps adeps anatis.dem de gallme cum murilla gine fenugreci.zfe.hm. deinde appenat iftud medicame qued quafi uafet in cnv ni apeftemate auriu3 magis tamen in ca iido molendinl.Iriii. granotu3 pini. mucillagmis «fenugreci. fe. tbuns.litargirncerufe. conficiantur < cum oleo lifsmmo.aut aufungia porcina recenti, z pote ft aliqua porao iftius me dicamims fieri ita clara ut aliquid inftii/ letur auribus et aliqua ita deprefia 9 fiat cmplaftrum z penatur fupra aurem z eft cptimLm maturatiuu3 (f Si autem apof) terna cfiet de ca frigida tuc pollent addi! cum iftis aufungia vulpina. cmfacinum uei fiatifta. uermes que inucniuntur lub orceolo &C bulliant in oleo fcorpLonis.z auribus inr ftilletur. z fi fuerit uebemens frigiditas decoquatur ibidem fel tauri donec fuerit diffolutum (£ltem in ap oftimatibus fri gi dis • EJz. rute. maiuranc. fpice nar.bulliat in oleo comuni z oleum auribus inftilie tur ([ In declinatione autem apoftema tum tam calidorum q frigidorum poteft mundificari auris cum oximelf diureti/ co z vino albo Si autem dolorue bemens z intolierabilis tunc faefla flebo temia z fai matia cogimur frigida ajpo/ nere Accipe igitur filcrn m z diftempe retur cum ladfe mulieris z in auribus in ftilletur 3Et fi nocumentum ueniat ex> bis caftor bullitum in oleo in auribus Iti ftilletur Ifta autem non debent'ajponi nifi in materia colerica z in calore mul/ to.z dolore maxio fincopali z defpato z io ariq flat det ifta pceder aq coriadrl.fu cus maurehFoleu rof .lac mulieris •([Vi gilemus igitur diligenter quia multos ul di mori In manibus reftauratorum z ac/ cldlt rrubi femel 9 quidam reftaurator antiquus patiebatur dolorem intollerabl le z pceflerat purgationes vnluerfales &C opationes pticulares iuxta docti ina Aur G.z z mbii penitus ualebant z ap pofui o/eu de camo.m auribus 6e fca fa cellatione de camcmilf. z in ueritate cu ratus fuit quare prodeft multa ct diuerfa apponere du medicama no ualet du tam fint rcgulata ratioe ([* Curatio doloris au riu cu ex folutionc continua.5^.thuris li cii. opii. rmr r e. galbam. n itr i. cr o ci. afi. 3. ii amigdolaru cxcorticataiu.5.11. confician tur cu aceto et fiant trocifci ct cu uti uolu eris diftemperentur in oleo ro« ct coletur et aunbus inftiiietur EtTi efiet ulcus} marina alba alTe/ tur et fiat puiuis .ct mifccat cu oximeif. ct coletur et auribus inftiiietur ([Clari ficatio (fT Inteiligendu eft q frigida et bumida ficut e fucus cucurbite conandri. etfifiapolfumus apponere in .apoftema/ tibus calidis aunu gracia loci quoma tale apoftema no indiget repcrcuftiius ut dtc tu eft fcd copetunt gracia acddcntiiiquan do-dolor eft uebemes ualde ct potifiimc quado no eft ulcus Et eft etia£ intelli gendu 9 maturatura poffunt copetere in apoftematibus aunu et potiffime quado eft fineulccre nec aliquid quod fit hic dic tu eft contrariu diefis G.quito de inge. fa.cu reprehendit rnedicu qui ponebat ter ra firmata in auribus lucratoris pro tan to quia ibi erat ulcus ct fanies cu deberet apponere ficca abfterfna ct mundificatia ipc apponebat bumida.crcdens qp ibi effj apoftema uolens illud maturare et ideo r darguebat ipm qz ingenia ignorabat que fumuntur ex morbo et que fumuntur ex accidentibus et q fumuntur ex particula patientis No negauit igitur G.qn bene copeterent maturatiua in apoftematibus auriu du tamen fieret ut duftu eft De fanie auriu Aufa laniei poteft effe apoftema intrinfecu aut extrinfecu3 cu fluxu ad in tus uel bumor aliquis delegatus. udfit proprer debilitatem uirtutis imutatiue fimilia (£ Signa funt fatis mamfefta In. •primis igitur mundificetur corpus et die taimungatur tcnuLs et iaceat fupra parte lefam ut fames fluat ad exteriora et fi fu erit dolor magnus miciatur ut dicftum e oleum crocum opium iadlc mulieris ct fi caufa fuerit calida fiat iftud. ma ferri et frigatur m fartagine z extra guatur cum aceto fortiflimo . z hoc fiat aliquibus mcibus femper acetum innoua do .demde deficcetur. deinde pulueruee demde bulliat in aceto z oleo ro.et cole/ tur z vna gutta inftiiietur ([ Et fi caufa fuerit frigida pulucrt>etur mirra.caftore. aioc.z bulliant in oleo laurino, z coletur z auribus inftiiietur (JTDemdc mundifi cetur auris cum eximei! diuretico aut cii vino albo.aut cum aqua_pifcium aut cum aqua oliuarU2 Si auFelnlbcu? fuerit fiftulatus . proiciatur in autem fel tauri cum vnna pueri uirgims ([* Si fani es z dolor concurrant z dolor fuerit ita intenfus cp auferat fomnus primo incipi endum a dolcre licet fanies corrodat &c multas malas qualitates babeat pro tanto qz. dolores profternunt uirtutes z-dolor coccmitatur morbos cmhes operationes ipedit ficut declarauimus in tabula cura/ tronis morbo^ Capitulu xu-de fluxu fanguims ab auri bus Anguis fluit ab auribus.autab ex aut ab itus.aut acrifi.aut fin crifi aut jpptcr fan guinis aut ac ume. Si aut luerit a cais exttifecis fr ptiefaria ccucmat fiatffoia de pte ojpofita dem ftringatur fanguis ficut dicetur ([" Et fi dolor e magnus jjptcr ic tu. medulia panis recctcr cocti z inti gatur in fuco abfintiui z vino cafo z de fup apponatur (f Et fi fiat crifim nihil fiat nifi excederet z ex multitudie fanguinisfueru fiat primo flebotomia z fi ex acumine mundificctur ccrpus.dein de mundificetur auris cum fuco porri z vino albo . deinde promatur in auribus fii us plantaginis z fUcUs burfe paftoris ([“ Deinde iliud medicamen auribus in lalauftrie. galla ru fumac.mafticis tur Z bulliat in accto*z coletur vna gut ta auribus mftilletur ([ Et fi fluat aquofi tas mftilletur nttru-z antimcmuj.bulitu m oleo fcorpionis (f Clarificatio (Tlntelligendum 9 in curatione fluxus ianguinis ab auribufc primo debemus di ucrtei e fiuxiim*fecundo debemus mun dit icare ne fiat ibi fanies alit apoftema. Poftea debemus conftnngcre z ita mun dificatiua precedunt conftricffiua. z licet mundificatiua aperiant non tamen no/ cent z quia fanguis diftracftus eft z quia ftarim fcquutur z ccftric ttuaquaiezc* De ofpilatione auriu Ppilatio acadit in aure %pl a§< aut pulucre*aut pulices.aut ucr mes.aut uenuca. aut carne fup. flua.aut paniculos z fifia (f Corpore igi£ mudLficato attrahatur aquofitas per hunc modu Accipiatur canula z applicetur au riz aUcJUa vilis pcrfdna attrahat forti ter per caput cane anhelitu cu ore Secudo mo fiat fic Accipe cana cu q pueri trabut aqua z expellut ad logmqua diftalitia & uocatur vulgari nro generalr la doira 2 ponatur extreitas carie in aure z tuc bacii lus 9 intus e repete extrahat 2 tuc natura q no permittit uacuu attrahit fortiflime aquofitate ad extia (f Tercio mo fiat fit ponat cana in aure z igriis ponatur i alia extremitate z aquofitas que intus c defic cetur aut p mediu cane ponatur uirga fef rea ignita ut recipiatur fumus rute.an* d mini calameti m vino.aut po natur in aure fpogia ligata cu filo.aut Ia/ na.aut panus Uncus antiquus z fubito cx batur ([“Et fi fuerint uermes inttrfician tur eu tmaris mu effis fient £ abfintim ce taur ca.alcc. amidcl .smarai u.pficariafua perficnfcJlaacau.fucus cuci meris afihint lcamcneaidi ui (f Deinde fiant fternuta ticncs z caputpurgia ([Et poliunt extra bi eu cautelaj.9 penatur pemu tene ma turu faffum per mediu fuper aurem 2 ia ceat dpfujer z uermes defccndent ad dui cedinem 2 poftea fubito rcmoueatur* d $i autem fuerit cjpilatio ex excrefccn tia ficut eft caro uer i uca.panniculus z fi milia corrodatur eum auripigmento.z fi non abfeindatUr» z fi fuerit uerfus Yuper fiaem fatis cfi facile. z fi fuerit in profu do difficile eft calde ([* Et fi ifta fuerint a natiuitate aliquando profunt ttmedia aliquando hon.z fi fuerit pruritus in au ic prOiciatur oleum ubi Sbfmtium fuerit bulitum ([ Intelligc dum etiam 9 fueeio cum calamo z ftctv nutatio z fimilia poliunt fieri in pafTiohi bus aurium ut diift um eft z licet ifta fint fertia z ccmcueant ‘z diffeluant hoft ttt poffunt nocere quando fujpomtur 9 cor piis fit muridificatum z fi lana ccm ter/ bchtina intromittatur Z terbentinam ali quo modo imfiriat latcta auris maius ta meh. eft iuuamentum § nocumentum, queniam fordicies*puiuis. pulices, z alia ibidem inUifcantur z adbcrent z ita ex trahuntur De apoftemate cxtrinfeco aurium Poftcmata generantur ab extra in radice auris. aliquando per viam crifis (f Et fi Ucnerit poft firna digeftienis z in die cretica poffibi le eft 9 fit ad bonum . z fi aliter eUelic rit difficile eft 9 euadat 2 per talem mo dum multos uidi mori (f Aliquando etiam ueniimt per iiia3 congeftionis aut deriuatienis 2 tunc purgetur £3 exigetia hu. peccatis z curet ficj alia apofteata nifi g> repercuCfiua non competunt quia igi/ tur materia talium apoftematum uergrt ad grofliriem maturetur cum farina triti a. f enugreci • feminis liui.auxungia anatj z galline. radicis bifmalue. z coficiat cu ofo de camomilia.(f Et fi apeftema effet antiquu3 tunc fiat emplaftrum de armo maco bdellio, z ftorace liquida.z auxun gia ceruma.z caritis z oleo de lilio.dem de fi per fe non cumpatur aperiatur cum calce viua z fapone molli Aliquando nidi in talibus fangmfugas apponi, z ali quando cuadebant cum bona figna pre/ celTerant.z aliquando nen cuadebant po tifiime cum febris erat continua z vrma cruda* ' Capituiu qiuntudecimu de fetore nariu. Etor narium eft corruptio odo - ratus feu olfacftus .ftcut paf fiones aliorum fenfuu patiuntur tria nocumenta quoru3 mor^1 funt ca«/ fe.f.oblationem. minorationem, zcor/ ruptionem ita olfactus, aliquando aufer tur cum nibii odorabif fentit.aliquando minoratur cu nen fentit odores mfi fint i excellentia.aliquado corrumpitur z boc quando aromatica iudicantur zeconucr fo nullo odorabili prcccdente. uel omnia iudicat horribilia odoris, uel quando fe/ tent nares z haneiitus z fibi z aliisfde ta It fetore narw qui pi oueniunt cx aliqua caufa intrinfeca loqui uidetur hic ubi na res componuntur ex multis ([Primo ex oflfe quod colatorium appellatur quod eft perforatu z panniculus cerebri a parte an teriori uerfus offa colatoria eft perforatus ut natura expellat fuperfluitates p illa ut attrahat abelitU3 feu aerem ad caput z ad temperandum fanguinem arterialem ip fius cerebri.Secundo componuntur nares ex duobus additamentis exeuntibus a co latorio ad modum capitis mamillarum ubi fit iudicium de olfacftu ad illum lo/ cum portatur uapor odorabilis per acrem TerciO componitur ex carne cartiliagmo fa que apparet exterius que fuit farfta ad tuitionem aliorum et ad uaporis .Quarto componitur ex lacertis dilatantibus conftrmgcntibus propter attracftionem z cxpulfionem ([ Caufa Fetor m naribus z banelitus proucnit propter multa.propter corruptionem pec toris z pulmonis.et corruptionem ftomacbi.et ruptionem gmgui arum et dentium z ulcera z polifpum ct carnem additam z puftu ias z uerrucas-z oppilationes factas in ca runculis narium, z accidit malam complexionem 013 materia aut fine ma tcria exiftente in additamentis z ofie co latorio z £ptcr malos humores falfos aut alios aut reuma aut in ce rebro exiftentem. (f Signa (fSieft' ex pedbore cft groflum globofum iam.ofu3.ctf1 cft a ftomaebo fetor apparet magis ante cibum q poft. et»fi cft cx gin guns z dentibus aut ex vus que iunt in carunculis nariu$ boc cft fcnfui mamfef fi ex additamentis aut cerebro cognofcitur per priuationcm aliorum & etiam boc quia fi impleatur cs aqua z tuc fetor fcntiatur tunc a cerebro procedit. z quia continuus eft.z quia ipfe met fen titifetore ([Quan do in febribus continuis acutis nullo pre cedente odorabili uidetur patienti q> fen. tiat odorem fetidu3 ad pLfciu3 corruptorum ucl alioru3 buiufmo eft peflimu z mortale ratio ([Si fuerit cx pulmone ct ftoma cbo aut ginguiis curentur illa ficut opor ■ tet z ficut dicetur in fuis lods.z fi fuerit ex capite z fuerit cum arfura caufa eft ca lida.z fi cum frigiditate z fine mordica tione caufa cft frigicla-z fi eft cum graui tate eft ibi matc.ua peccans.z fi cum leni tate tuc e ex mala pplexionc fm materia (f Ponamus igit q? fetor nariu$ fit ama la complexione calida corpotepkno & utrtutc forti* tuc Fiat FFomia de cephalica z poftea fuit Uctofe in collo z poftea fiat ffoia de ucna q e m capite nanu “z. poftea purgetur corpus, dem fiant cauteria m ca pite ct fub mento (J“ Procefifus igitur ta lis Fit fuftumigetur caput in caufa calida cum aqua decoctionis ro.uioF.nenufar. fandaii.campbore.camcmiile.utaturfiro po ro.uiof. oxejaccar. Deinde purgetur corpus cum exi laxatiua et elcctuaric de fuco rof .z yerof‘deinde iniaatur in auri bus .uiof.campbore ct mtelligt/ mus 9 dicta concomitetur ficut oportet. caufa calida aut frigida cdcr5 aqua decoctionis mente.abfcintii. maiurane * bafilicoms.et utatur oximeliis. diurctur ct purgetur cum yera.et yerlo. et ijuria/ tur in naribus oleum cotinum, laurinuj 1nafceli1nu3.ee fiant demutationes cum ilFd.pipere.et caftcrio (f Si fuerit ex oppilationibus caruncularum infuffletur in naribus puluis nigelle, et bulliat nigcl la in aceto fquillitico et per nares fortiter attrahatur (f Si autem fuerit propter ali as cxcTefccntias manu rirugica ablcindan tur.deinde preidatur puluis ale minis.nt tri. litargiri. et mirre. Vel bulliant lfta in aceto z liciniu3 Icu tenta intingatur z naribus applicetur {[ Et fi fuerit puftula huida vngatur cu ilto vngeto. ri.ccrufe.cathimie galle fnfTe- aluminis. cum oleo de ca momiliis.ct cera 9 fufficit (fEt fi puftu la fuerit ficca. vngatur cum ifto vngen/ uituli.gummi arabici.dra ga.olei fifamini-ccre q? fufficit z fiat vn gentum.uel poffunt excrefeentie remone ri cum auripigmento ru.ct mtriolrict fa le armoniaco.uel cauterietur locus (["Si autem fetor nullo modo poflit rcmoueri faltim pallietur *f^-fe* maioranc» bafilico nis . gariofi.nudfmufcat.camomiir * Iig m conficiantur cum aqua rofaru3 optima.z fiant piiiuie paruc.z quolibet mane trsnf glutiat duas z teneat in ore z bunt anhelitum 9 nullus percipiet qtio/ niam fi medicus talia pateretur ualde fet igncminiofum. et potiflime quando» cum nobilibus ccnucrfatur. (p Clarifi catio Intclligcndum 9 materia feti daz corrupta exiftens in cerebro poteft fetorem banelitus z tamen re lique partes corporis non patiuntur pro tanto 9 natura mittit ad vnam pariem aliquando z nen ad aliam.aliquando in vna parte parata eft recipere materiam ♦ z non m alia z ita ex vna materia pof/ funt diuerfi effedhis generari fecundum diuerfitatem materie ([* Secundo inteili gendum 9 obietfta fcnfuit) non imutant fenfum tadbus fed obicdbu5 fen fus tacftus imutat omnem fenfum. pro tanto 9 tatftus cornutus eft omnibus fen fibus» ut dicit Auiccnna.de uirtutibus . primo canone fen prima, (f Tercio in teliigendum9immutatioodoratus po/ ttft efte ftgnum morbi.feu morbus, feu accidens morbi quoniam fi per mutatio nem mtelligamus qualitatem ledentem fic eft morbus.fi quaUtatcm iefam fic eft accidens et fi fignum. quema quod accidit patientieft fignum medico quafi vnumetidem diuerfos refpccftus poteft efle morbus aeddensz fignum .quod enim accidit patienti eft fignism medico, z ita de aliis poffamns inteliigere (p Item ifta materia tracfta/ tur inferius duedeamo capitulo. Capitulu dedmu fextude reumate Euma eft fluxus humorum ad partes fubiecftas Reumads autc tres funt fptes q ab aucftcnbus diftiguutur.f.corr^a.brancbuj. 2 catarriiS (fc ori~a ad nares, branchos uadit ad fauces catarrus.quado ad pedtus uadit . Raima autem poteft efife genus» ct ideo dicitur reuma quafi ruens mate ria» reuma autem ncgtigi non debet quia fere materia eft taliu egritudmu}» quod patet quia fi fluit ad aures caufabit furdi/ tatem aut tinnitu} fi ad oculos caligmc} fi ad nares fetorem aut poi1jpu5.fi ad lin guam paraiifim.fi ad guttur fquaiantiif li ad pedtus ptifim aut pieurefim. fi ad ftomacbu} faftidiu autuomitum. fiad inteftina fluxum uentris.fi ad umdturas ( artcticam z ita de alus omnibus mebris fubicdtis preter cj de fplcnc.quonia fplcn non apoftematur nec cjpilatur propter reuma quonia} palfiones fpienis funt de materia groffa. materia autem reumatis eft de fubtilibus • aliter non rueret, licet igitur vulgariter loquedo ex reumate nui lus plagetur » nihilominus atiflime eft remediandum cu omnia menbra fubiec/ ta debilia ad egntudies proximas fmt pa rata ([*Succurrendu igitur eft ita uiolcter q? ctia medicie laxatiuc poffunt dan'fine digcftioc materie z potiffime fi fluat ad pedtus (fCaufa ([ Reuma eni} aut proucnit ab exterioribus caufis. aut ab in terioribus.ab extra ficut eft uentus fepte/ trionalis uciues poft mcridionale.zficje calor nicnius.aut frigus» aut mfufflati o uentoru » aut fomnus poft nimia reple/ tionem z potiffime fomnus diurnus» z odor reru fortis odoris.ficut eft iiliu men taftru} z fimilia.z comeftio rcru5 uaP0/ rofarum.ficut funt cepe z allia, vinu} for te crapulaebrietas.crapula.balneu.z flebo tomia. z breuiter omnia que diffoluunt uapores in capite aut per modu comprcf ficnis.aut diffolutionis (f Si ab intus b° eft propter humores in cerebro babunda tes fiuc fint calida fiue frigida, uel fit uapores a ftomacho z a toto corpore afee dentes ad caput ([Signa (£ Si fint humores calidi, tunc caput calidu inuenies.facies rubea aut citrina punctui a z mordicatio, ablatio ajpetiius cibi.fttis. z fimilia.z fi caufa fuerit frigida figna funt contraria z ifta caufa frequentius ue nit (fPronofticatio ([ Ypocrasbran ci. z corride, in fembus ualde non matu rantur uel cu difficultate magna remedi antur (f Qui bnt caput calidu z par tes inferiores frigidas taro funt fine ca/ tarro z cconuerfo (jT Qui ens5 habent ca put frigidum z cor calidu multi uapores afeendunt qui in cerebro digeri non pof funt z quando cerebru eft calidum fit at tracftio multa uaporu3 (jJCatarrus 015 do lore capitis de difficili curatur quia caput uidetur debile naturaliter ([ Inautuno frequentius aduemunt catai ri q in alio te pore anni.Reumatia fpleneticnio fiunt Reumatici ad omne malum parati funt (pCuratio ([ Curatio comunis in otn ni catarro feu reumate eft.cp fi fluat ma/ teria ad nobile q?cuacuetur ma tcria digeffionem non cxpccftandc.cum pilfis aureis♦ z cocbiis-paruitas cibi z po/ tus competunt .z uigilie muite non dif tempcrate.ct q? non dormiat dc die z non utatur balneo nec fomentationibus nec ablutionibus nec cxcrcicio forti, tene atur uenter laxus «z fame z tur quantu pofiunq ([* Curatio particula ris bcc eft.q? ft reuma fuerit de caufa cali da et corpus z curratmate ria uerfus inferiora fiat ffemia . demde digeratur materia per bunetnedu. R/. fu mitatupapucris-ro oc 5uccari« Ub.S.fiat firopus. q utut1mane z fero cu aqua ordei. ([ Iftc cm'3 firopus ualet in reumate de caufa calida z potiffime quan do timemus cp materia uadat ad pedbus* (f Suffumigcfcu aq decccftieis ordei. ui of.ro. fandaf. nen ufar .p apaueij. cap 00013 pomu fadlu de fandaf.rof .ncnufar.fe.lac tucc.portulace.z fumac» z coliciantur cu aqua rof-optima . et fi fuerit ccnftipatus fiant fuppofitoria aut criftcria z fiant fri cationcs extremitatu z purgetur cu miro balfis cirrmis. fi materia eft m ftomaebo z fi eft m capite pur getur cu ifto dy^apap.dyaprunis.dpadrag. ro.fri.cu rohftccis.ari.^-uu. miiceantur z inungatur nares cu oleo rof .z uioh & poteft uti rubea trocifca.fufti migatio fac ta de fqrfuic z aceto mfufo fupra Iapide molarem candente (f Si aut caufa fuent frigidi z fluat ad mebp nobile purgetur cupilfis aureis *et ycrapap* digeratur cu fd repo ifto.z potiflime fi timemus fluxuj reumatis ad liquiri. munde.aii .'f. u. nucis cip refii. maf rof.Ub.i.fiat foro pus (f Suffumigetur cu aqua dectcftiOms maftic. thuris 'laucUni ftorac.cala.ambre. carn.omiUe.melhlo. odoret pomu facftu5 de ftof.cala.ambre.gariofi.nucifcipreffl. n uafmuf. maftic. thuris. 1 au dano. z pau/ co ligno aloe et mufeo. inungantur nares cu oleo de maftic.(f Saceiletur totu caput cu milio z fale toirefacftisdnuoluatur ca put cu panno bene calido (jf Suffumiget fic calefiat tegula z afpergaFvino z pepr puluerem nigelle,z fumus recipiatur ca/ pite cooperto, uel torrefiat nigcMa.z pena natur in panno z odoretur. Deinde pur getur caputcu perap.omnia quibus utir fitnactucaFa([In decimationefomctctT aut balncctur et ita de alus cu aqua dccoc tionis camomiile.melilo.antbos.mcnte. rute.calamenti.z fim ilibus. ([Poft autC3 omnia fi no curetur ftercoris colum bini.gumi.rute.agreftis. pias naualis. fc minis rute.fmap.ari.conficiantur cu oleo laurino, z aceto fquillitico. et fiat cmplaftru5 z extendatur fupra,alutam ad modu cappeilme z cooperiatur cu panno lineo ab mtus z fumatur et tonfo capiti applicetur,quando aute omnia deficiunt hac cauteria in comiffiira anteriori capitis (b Diuretica nunq ccmpctut in materia reumatica. ([ Clai ificatio ([ Intelli gcnducirca iftam materiam. q> principii reumatis eft cum materia exiftit fubtiJis aquofa cu autem incipit ingrdTari ttunc eft augmcntu z quado tft mediocris tuc eft ftatus z tunc e materia digcfta. ficut patet in obtalmia z lippitudine (J" Si igi tur natura icipit mgrofiare cu digerit reu ma et medicus fit minifter nature incipe re debet ab ingrcflantibus quoniafi pec/ catue propter fubtilc curatio erit cu illis que mediocriter infpiflant ([ In reuma te igitur de caufa calida applicentur ftipti ca frigida cu aliquibus paucis diffolutiuis quoma diffolutiua faciunt fti pti ca pene/ trarc et temperant ftiptiatatC3 ne nimis materia condcnfctur.z ita fi caufa eft fri gida applicentur calida ftiptica in phis et dfioiutiua in minus In declinatione autc corpore mundificato copctunt dif folutiua et euaporatiua quia materia pau ca e et ideo de faci/i euaporabitur. drnet fa igitur competunt fecundu tcmpoi u ipfius mc rbi (f Secundo intellif gcndu quonia fi reuma caufctur exmul titudinc materie magis multiplicatur in ucre.z fi ex calor magis in eftate.z fi ex raritate z diuerfitatc magis in antupno. z fi ex frigiditate magis in peme. z ita mteiligcndu e de ctatibus teporibus z co fimiiibus (f Tcrcioaduertendu quonia3 licet dicatur q> m neumate no copetit ffo mia nihilominus poteft competere cum fanguis dommatur z corpus c plccftoricu z materia ruit ad interiora z ideo compe tit in fquinantia z plcurCfi z confimiii/ bus que ut plurimu ex rcumate generati tur ([1Quarto notandu cp fompnus non ccpetit m rcumate quia prouocatiuus e fluxus nifiin declinatione z corpore mu dificato Sed uigjie magis competunt ut fiat euaporatio Jofus exteriora nec excr ciciu competit in principio corpore imu do exiftente quia induceret fluXu. OC1U3 igitur competn 2 fi diceretur 9 no com petit quia affLmLlatur' fomno 2 fomnus no competit ergo nec ociu.Dico 9 no ua let quia in propofito ociu no affimilatur fomno quia ociu reddit bu.qetos 2 fom nus fluxibiks ratione reuocationis calo ris 2 apertionis meatuu que apertio no in ocio magis imobilitas 2 daufio Qui to faendu 9 ilii qui habent Caput frigidu naturaliter raro funt fine reumate uel ca tarro magis tn leduntur a caufis intrifecis debilitate digeftie et minus in cais extriferis daufione pororu Sed qui habent caput calida facilius pariuntur a caufis cxtnnfccis $?ter apercionem poro ru 2 tardius ab mtrinfecis bonitate digeftiue (f Vltimo inteliigendu q? fuf pech ad reumaca. preferuarttur fi diu fu/ dent in ftupba.boc fuppofito q? caueant fibi poftea a tribus.f*a uento.a fomno di umo.2 a repletione cibi 2 potus 2 9 ca/ put mirabiliter exiccetur ne bumiditas i maneat intra capillos ([" IntelUgendum etiaj q? preferuari poffumus a catarro 6c cornea cu pilluiis detentis in orc 2 ualet ctia ad curationem 2 9 materia no fluat ad partes fubiccftas. Et fi caufa fuerit cali da feminis papaueris aibL.femmis por tuiace i. opii. croci. an • 9* i. conficiantur cu firopo mirtmo.2 cu firopo de papauere.2 fiant ptflule 2 teneantur in ore 2 in tepore fb ni z in tempore uigdiajz ([Ec fi caufa c cafa. nucifciprclTi. maffic * thuris laudani.ambre.an. 3. l.liqricie mu de. vuaru paflaru enucleatam an.5.1. 2 S* conficiantur cu ydromeif.z fiant Dilfe z teneantur in ore 2 ifla duo genera pilfa# erunt nobis multu necelfaria iferius \ pec toralibus padiombus ne materia uadat ad pectus De fluxa fanguinis narm Luxus fanguinis nariu ,puemt apertione uena$2 que funt in haribus hoc e jjpter tria.aut rone mebrL.aut uirtutis. aut buo tis Sl jpter mchu aut qi nimis raru» Sl $xer uirtute aut qz expulfiua fortis z co teritma debilis Si ,}pter humore aut quia multus.aut qz acutus»aut aquofus fubtilis 2 tfte pnt eflecaufe cofimiles in omni eo q> egreditur a corpore fm G*vi. de mor bo (f Caufa (f Caufa fluxus langiu nis nanu.aut e ab intrinfeco aut ab extri feco.fi ab extra ficut efi: cafus percuffio.fi ab intus aut cu crifi aut fine crifi.fi cu cri fi ficut in fi enefi aut pleurefi.aut apoftea te fpietns aut epatis aut i fmocba aut ter ciana.aut in uariolis 2 morbillis Si fine crifi aut proueit a capite aut ab cpate aut A fplene.aut a matrice 2 fifibus (|[ Sig na (["Si uenerit caufas extrmfecas tunc cognofcitur tudicio patientis. Si ter hoc ludicat egritudines precedc tes Si a capite boc fignificatur ex dolore capitis Si ab aliis mcbris boc fignificatur ex dolore loci* et fi a matrice ex retentio ne me. 2 fi uenerit poff figna digcftiohis z in die cretica 2 paulatine 2 cu alleui»/ tione patientis 2 cu clarificatione faciei« tunc eft ad bonu contraria cotrarie Et fi fuerit Cu faitu 2 continue tunc e ab atte/ ria 2 fi a nare dextro tunc e ab epate.2 fi a finiftro tunc efi a fplene. 2 fi ab uttoqf ab utroq (["Et fi facies fuerit rubea tdne £ a fanguine 2 fi citrina tunc e a colera % fi alba uergens ad liucrcm tuc eft a ffatis aquofitate 2 ex debilitate cotetie boc fig nificatur ex precedentibus morbis.Et u fortitudo expulfiue tuc c cu alleuiatiofiCs 2 fi ex mebro qz ex qualibet ca facili u£ nit.2 cx pleitudine pUlfus c plenus 2 vri na fpiffa 2 colorata. 2 fi ex colera e cum pumflura 2 mordicatione. 2 ita de aliis reddendo ftngulafmgulis ([Pronofti catio (f Fluxus fanguinis q ,puelt rem cerebri uix aut nunq curatur fluxus fanguinis qui extendit ad qtuor libras e malus Et fi ultra ocfto cft pefiimus. Et fi extendit fe ufq ad xx*uel xxm.ultra vi/ ucre no poteft. fluxus fanguinis qui duci tur ad colorem pallidu aut iiuidu aut uiri dem aut eft mortalis «fluxus cu fri giditatc extremitatu cft mortalis.Omnis fluxus qui uenit fubitozcu impetu eft malus.Omnis fluxus cu alleuiatione pati entis cft bonus.fluxus ducens ad fincopi’ cft mortalis, (i Curatio (f Nullus fluxus creticus c reftringcdus mfi nimis manifefte debilitaucrit uirtutej. Nullus fluxus fintbomaticus c reftringcdus fubi to fed paulatine nifi timeremus cafuj vir tutis-(f Curetur igitur fecundu conucni entiam caufaru . fi ex debilitate virtutis confortetur.fi ex fanguine aquofo ingrof fetur cu calidis ftrpticis fiue fit cibus fiuc mcdicine.fi ex colera purgetur cu miro/' bailan. citrini.In fluxu igitur nariu fuper fluo particularibus conucnietibus fiat fle botomia de cephalica ptis ojpofite.z fi fi at de nare fiat de vtroep brachio, deinde fiat uentofa inter fpatulas cu fcari ficatione aut fub mamillis aut fupra epar aut fupra fplcnc fecundu dmerfitate me/ broru a quibus procedit aut fiat flcboto/ mia de fapbenis in retentione mc. Hoc facfto fiant fricationes fortes in extremi rate cu fale z aceto fruentur tefticulijm vi ris.z mamille in feminis 2 infrigident cu aceto 2 aqua rof.maurclla 2 fimilibus z cu boc non folu ifta membra fed z c x tremitates cu aceto 2 oleo ro.z fuco mau relf.z lacftuc. infrigidatis in niue aut in puteo 2 balneetur medietas corporis in aqua frigida (fPoftq igitur materia ante cedens erit euacuata 2 diftratfta tuc in fu perioribus remedia ajplicemus Emplaftre mus igitur fronte 2 tipora cu argilla pif tata cu aceto z aqua rof.z albu.ouoru uel cu bolo.ar.z fan guine dra. acacia. /poquif tidos z pcnatur in naribus trnta m fuco plantaginis intincta 2 encaftro 2 fangui ne dra*2 pfucr cartc cobufte 2 tcftis ouo ru ct mbtftis (pDieta fit ifta lentes cccfte in duabus aqs et excorticate rifi fabc alTe cc melius eflfct q? quando ammiftratur lac q> non aminif/ tretur vmu3 2 breuiter uaient omnia que fangumem mgroftant 2 pro tanto ualet ea que uaient m fluxu ucntris (f His ui fis intellegendum eft fccur.dum intentio nC3 Auic-2 Dam.etia capitulo defluxu fanguinis nariu q> quintj funt genera me que uaient incuratioue fluxus fanguinis nariu Primu genus fumitur ex frigidis ficut funt Cf iug lacfluce portulae, maurclla.coriadi u.campbcra.acetu. aqua rof.falic.ncnufare.aqua frigida, plantago uirga paftoris. af buria paftoris 2 fimilia Secundu genus fumitur ex natura ftipti ccru freut funt acacia galla.fumac.bcrbcns pfidia.balauftie.granu rof.z pes crus ypo quiftidos.z fe.atonicrtnbolus ar. terra fi gilata.cimolea.fan. dra .galla.et fruclus ommu arborum ftipticarum. ficut funt pira.forbc corne.nefpila.citcnia 2 ita de aliis. Tercium genus fumitur ex natura ficut olit anum draga. gumi ara.farina uolatilis molcndini.efari na filiginis.aibumen oul 2 multa fimilia Quartum genus fumitur a natura cicatri 3antiu3 ficut funt fal armoniacu .fucus porri 2 fimilia Qui tU3 genus fumitur ex bis que[ operantur ex tcrciis uirtutibus ficut funt ftcrcus por rinu recens fi odoretur . ct funditor fter/ cus afininu . et quedam funt que faciunt boc ex tribus uirtutibus ct quia frigida et qz ftiptica et qz fpcrifn a ficut antimoniu et min a ({"Difcrctus igitur medicus cor pore mudificato et materia diftracfta pot ex bis elicere fecundum particularia con uenientiam 2 componere 2 triplicare z multiplicare modo fementando modo emplaftrando modocu puluenbus modo cu vngentis modo cu potionibus modo cu iniceftionibus nifi 9 in fimus cauti cu medicamen remouetur cu talia faciant efcaram z ita inducunt ma iorem fluxum (£ Clarificatio (f* In tclligendu 9 in retentione meftruo$2 po teft muare fluxus nariu pro tanto 9 poft 3 retentio eft preter naturam vndccunqj expellatur poteft aliquo modo efle bonus falti5 ad tempus cu nociua materia expel/ latur nihilominus diuertendaj eft quia il iud emunctoriu no eit fibi propriu zio fi plenitudo eft multa fiat flebotomia pri mo de epatica, fecundo de faphenis poftea cum madalionibus materia prouocetur (f Secundo intelligendun\9 fluxus fan ( gumis nariu fi fiat ex multitudinemagis fit ex fanguinc.z fi ex acumine z corro fione magis fit a colera z ita inteiligedu eft: de etatibus z regionibus z complexio nibus.Tercio intelligendu eft 9 frigiditas no inducit fluxus fanguinis nariu nifi g accidens quonia? conftringendo frangit vena Quarto notandu quom54icct fan/ guis arterialis fit calidus z fubtilior 3 fan guis venaru nihilominus fluxus farigui/ nis venaru no ucnit frequentius ab arte ria.gmmo a uena quoniam uena non ha bet nifi vnam'tunicam. arteria autem ha bet duas z ideo magis refiftit fractioni z apertioni Quinto intelligendum 9 licet fluxus fanguinis debilitet z flebotomia debilitet nihilominus poteft: in fluxu fan gumis nariu flebotomia competere uirtu te conflante z facit ccffarc fluxu quia tra bit ad ojpofitii z qz diflrahit ideo e ma ius iuuamentu.Sexto aduertendu5 9ba(. copetit in nimio fluxu mcftruop z tam non copetit in fluxu fanguinis nariu$.cu ius ratio efl quia fanguis mcftrui eft grof fus z per balneu fubtlllatur z ita trabittt? ad totu corpus fcd fanguls nariu eft fubtl lis z magis fubtiliaretur z Ita prouocare/ tur maior fluxus. z In fubtiliando z ad fuperiora trahendo De ftemutatlone Ternutario eft motus cerebri na turalls.propter expulflonem no cluoru Vnde flcut fingultus fto macbl z tulfls pecftorls Ita fternutatlo ce rebro vnde taies motus non funt morbi fcd accidens fecundu G» v° de morbo* C[ Caufa ([* Caufa aut eft exterior* aut interior.exterior flcut radius folis cu pe/ netrat per carunculas narium aut penna mtromlfifa aut puiuls aut aliqua res mor/ dicans z pungens z firnlha Sed Intrinfc ca tunc eft humor aut uapor aut uentofi tas aut aliqua res agrauans virtutem ani male» virtus autc animalis fenfibllis fentl ens notumentu exltat virtutem animale fenfibiie.z virtus animata fenfibllis fufcl tat naturale z naturalis cxpulfiua fufeita ta cu magno ipetu mouetur ad expellm du noaua z permifeens cu acre expellit ad exteriora z fonat quia per anguftum io t cum tranflt z ideo demutatio eft fortis motus cerebri propter expulfionem nocl uoru3 (£ PronofticatiQ (f Sternuta tio In fme morborum bonu flgnu ualde fecundu G. dato 9 egrltudo effet pericu/ lofa*qu!a fortitudo uirtutis fignificatur z conualefccntla z parilitas materie z Ldco fternutatlo fine reumate z corpore mun dlf Icato flue a natura fme ab arte bona ♦ quia dolore capitis remouct z caput mu diflcat z propter hoc ualct in egrltudlnl bus pecftoris*f. 9 corpus fit mundtficatu z 9 egrltudo fit in declinatione z 9 fit fme reumate. z fimiliterm; egrltudlnl/ bus ftomaebi • z funditer In pafttonlbus matricis quonla virtus eft fortis z Ideo exltat virtute omniu mebrc$t naturalium z ideo expellit fetum mor/. z fecundinam ut in fecunda parti cula affo. Sternutatio cum reumate cft fe per mala z in corpore pleno z mala in ra tfone figni quia malam caufam fignifi/ cat in capite ledentem caput • z inducit uertiginem z fcotomiam z fimilia ([Si in aliqua egritudine prouoectur ftemuta tio in qua debet prouocari z non fternu tat nunq curabitur, fi fuerit prouocata cu rebus fortis uirtutis ficut cft elleborus ai/ bus.piper.caftor.finap.euforbiu5» z fimi lia ([Curatio ([ Primo curatur fter nutatio cum forti retentione anhelitus z cum expellit 9 expellat per nares. 2 boc etiam multum ualct in reumate. Secun do curatur per accidentia anime fortia . ficut eft tra.follidtudo.timor.z fimilia * Tcrcio curatur cum calidis cuaporatiuis. potiffime fi caufa ftcrnutatioms fuerit fri gida. fomentetur igitur caput corpore mu dificato cum aqua decoctionis camomil. meldote.antbos.an.maiatri. fpic.nar. &C inungatur nares cum oleo rof.z uiof. & ncnufar.z fiat fomentatio de eifdcm fri catio capitis z extremitatum z faciei & fomnus profundus multum ualetm fecu da particula huius libri fuperius cum trac tabamus egritudines capitis fuitiftama teria pertractata« Sed gratia egritudmis narium boc recapitulamus de eadem. ([ Clarif icatio ([ G. didt 9 demutatio eft motus naturalis z tamen fternutatio eft in plcurefi z pcripfomia non igit erit motus nature f$ morbi. Dico 9 fternuta tio aut c in tpe fanitatis aut in tpe mor bi St in tempore fanitatis tunc eft motus nature, z ita intellexit G-quinto de mor bo Si in tempore egritudinuj tunc fi uc/ nit per viam crifis z mundifLcationis po tcft attribui motui naturali ficut digeftio in vrina.Si autem uenerit per viam fin tbomatis tunc poteft effe motus morbi» z ita foluitur contraduftio De folTura Ubiorum Ciflura labiorum eft folutio c6 tinuitatis farta in carne tenera labiorum que quidem prouemt aut ab exterioribus aut ab interioribus.ab extra ficut a puiuere uento z calere z fri/ gore caiu z percuflicne. oLuiaticne. zfi milibus Si ab intus boc eft jpter humo res acutos*pungmuos.ulcerantes labia aut generantes puftulas z fimilia Ifti autem humores aliquando ueniunt a capite per viam ieumatiffini.aliquando alandunt] uapores a ftemaebo z toto corpore, aliqit ueniunt per viam crifis (JISigna funt fa tis manifefta Si fuerit propter caufas ex< trinfecas illinantur ulcera ii caufa eft calx! da cum oleo rof.z uiof-z auxungia galli I ne recenti z mufalagine draganti farta in aqua rof • z inungantur cum pluribus ucl vno ex iftis uel omnibus. Et fi caufa eft frigida ficut eft uentus borialis 2 fimi lia tuc temperentur in aqua rof.mel ro. dragant .gimmi arabici.maftix thus* z illinantur ulcera-Et fi fuerit propter cau' fas intnnfecas corpore mundificato illini/ antur labia cum ifto vngento feu medir L camine, iote.amidi.catbie Iotc.l litargiri.conficiantur cu mufcilaginedra ganti. (flntelligendu licet bumida putrefaciant z putref artt ua non cempetut in vlccribus» nii ilomi nus auxungia galline recens poteft cornpc tere in ulceribus labiorum z quia eft ano dina mitigatiua z cum hoc qnftccitas 6 nimia quoniam temperatur z bumerta tur z cum hoc quia cum litargiro 2 alus amifeetur (["Secundo notandis cp puftulc z ulcera labioru fi in tercianisz aliis fe»ue niat pcft figna digeftionis figna funt bo ne crif qd etia vulgares dicunt qui poftq uident labia ulcerata zpuftulatadLcut q> curatus e» Et exinde oritur aliud mirabi le qucr.iam puftule z ulcera pofttmtjbcntt fignificarc ia febre cu$ afparent in labas z ft eadem apparent in Lingua effent pefTi ma figna Ratio dirorum cft la biafunt mebra uilia exterius pofita quo eft tenera z ideo natura fortifica ta fuas fupcrfluitates mittit ad illa. Ligna autem eft nobile multum [cn. fibile z ideo fi talia apparent in ca potius vi fifttbomatis g nature 2 ideo femper mala (f Vltimo notanduj tuxta» boc fit ex ficcitate z non eft ita g* Apoftemata in lingua fiunt ex diuer' fis humoribus z patet ex fuis fignis. alia etiam funt figna manifcfta Si autem pro uenerit a ftomacho z epate patet per fig/ na illarum egritudinum fimiliter de f e. z ita de paffionibus lingue de facili pof/ funt cognorci fi medicus uclit aduertere. (f In febribus acutis puftula nigra atpares i ligua fignu e mortj In febribus acutis rngicdo lingue z uice ratio malum (["Curatio accidentia z paffioncs lingue ueniant ex morbisauentur illa z ita curabuntur acci dentia.ficut funt paffiones capitis.pcdlo ris z ftomaebi z totius corporis z palfio nes oris Et fi proprie uenit ex mala com plexione lingue cum materia calida parti cularibus conuenicntibus fiat flebotomia deinde fiat mundifitatio cum medicina conucnientc . deinde fiant yentofe cum fearificatione . deinde gargarizetur fucus ladbuce .portulacc.maurelf .cucumtris*cu/ curbite z fimilium Si autem materia fue rit frigida digeratur cum oximelf diure/ tico z purgetur cum /crapap. z fiat gar/ garifmus de faluia.menta. yfopo.calam. piretro.z fimiiibus z fiat in coi lo Et fuerit enu clca. iuiub. febefte. fenugei. caricarum . Et fi eft calida bulliant in aqua . z addat caffia fiftula z aqua gargari3Ctur frequen ter z in ore teneatur z reliqua piftcntijr. z pillule late informentur cum modico cere z firopo nemifar-z fupra apoftema ajplicctur Et fi fuerit caufa frigida bullit ant in vino z ydromclf.z fiat gargarif/ mus z reftduum piftctur cum ftor.cala. z /dromelle.z informentur pillule late, z defuper ajponantur. &C intelligo q? cor pus fuerit mundificatum z purgatum fe eundum exigentiam flebo torma z Farmacia z fimiiibus z rcpcr cuifiua prccefferint Et fi fuerit propter paffionem ncruorum ponat emplaftrum de caftor .cuforbio.fcafrfagia z piretro fupra Et fi fuerit nigre; do lingue malitiam fe- IJ/.fuci po moru acetoiop.fuci acetofe.aceti.aque ro« vinigranatorum mifceantur z in illis te perentur.femen draga. z fiat mucillago z exprimatur z expref/ fum cUm pane de $uccaro mifccatur z in formentur pillule et teneantur in ore.Et fi fuerint ulcet a et fixure afpergantur pul ucre thuris et htargiri Et fi fuerit moMi catio et lximditas nimia corpore mudifi cato fricet lingua cu tiriaca aurea alexadri na et caftor.Et fi fuerit venenu af fumptuj detur tiriaca 013 vino dcccdbio nis baccap lauri.et (i corrumpatur guftus purgetur corpus fecunau$ exigentiam bu moris peccantis.et fi caufa eft calida afluef cat cibaria acctofa. Et fi caufa cft frigida grefla aliuefcat cibaria acuta ficut funt al lia.cepe.porir Et fi eft paralifis lingue & uideatur fanguis domiari fiat flcbotomia et purgetur cum yera. deinde cum peraio (£ Materialia autem que competunt in paralifi lingue et mollificationc ct CU3 ait quis loquitur ipedite nimia humi/ ditate funtifta q dicentur ex quibus pof funt fieri gargarifmi fricationes et puluc res et pilfe.et cmpFa q in collo ampliant et firopi ct breuiter omnia quibus indige mus et funt ifta.f.faluia.acorus meta ori ganu. calametu^. ruta, primula ucris. n ux mufeata.pirctru.caftoreiitfcafifagia. eufor biu.f1nap.cortexcajparis.pip.3in31bcr.afa fetida.falgema fal mdu.fal ar.nitru. ct ft milia (jjln primis igitur bulliat pfopus. faluia.et acoms.et pmula ucris i oximelf. fquillitico et fiatfiropus ct purget mate ria ut dicftu e.et ex his et aliis fiat garga/ rifmus et alia iuxta couenientiagticulariu et 16 introdueftione formaru pticulariu in bis di Ais medici mduftrie relinquo nift cp fit cautela q> cu operamur mpaflioni bus oris z apponuntur aliqua foras uirtu tis ficut eft arfemcu elfus z filia que nui/ lo mo trafifgllitiatUr qm arfemcu ulcerat pulmone z elfus nimis laxaret Et fi puc ri nimis tardant ad loquedu fricetur fn gua cotidie cu faluia Et fi fuerint in maio n etate bulliant yfopus z faluia in ydro/ meile z cotidie gargarizetur z fricetur iin gua frequenter z cogatur loqui feftino i? mone Et fi fpafmetur lingua z fit de re/ pktione purget corpus fm exigentia bu. z fometetur collu z lingua cu decedtice ancti, fcnugrcci.z corone regine, Etfi fu erit de inanitione ficut in fe.tunc vnga tur collu z lingua cu oleo nenufar z uiof Et fi lingua nimis fuerit magnificata & fuci it de fanguine fiat ffomia z fiant uc tofe in collo z fricetur lingua cu cortice maligranati z acetofitate atri. Et fi mag nificatio fuerit ex fleumate purgetur cor pus z fricetur lingua cu zingibere z piper z falgema Et fi ligua fuerit abreuiata jpl Ugamentu quod e fub lingua incidat uel cauterietur cu medicinis Et fi fuerit ter fpafmu didlu eft Et fi glandule dure ad moduz ranule fuerint fub lingua fiat ffomia de venis que funt fub ligua z fri cetur locus cu fale ar.z aceto z apponatur medicame de dnganto ufto.z albumine oui z bermodattif Et fi fuerit vlcera ma lingna corpore mudificato curent cu galf z pfidia-z fpodio rof. acacia.z alumine * S5 in pueris remittantur Et fi faliua mul ta fluxerit z fuerit cx caliditate diffoluen te fiat ffomia z utatur cibis ftipticis z a cetofis Et fi fuerit ex fleumate purgetur corpus z prouocetur uomitus z fricetur li gua os z palatu cu aurea alexandrina (i Clarificatio (flntelligendu qm It/ cet nerui multiplices ueniant ad lingua z unu* poffit pati fine alto nihilominus lin gua patietur vno patiente quonia omnes fetant neccffam ad operatione lfngue tant fm diuerfitate nocumentoru in ncruis k cundu boc erit dinerfttas accidenti uin U gua z to aliqn erit ablatio aliqii mioratio aliqn corruptio([*Secundo hotanduq> in apoftxrruubus bngue calidis corpore pur gato z mundificato competunt repueuf iiua z ideo copetit gargarifmus z in cre tenere fucU ladbuce.mautclf.portulace. cil cumeris, cucurbi te. z fimihu ficut eni pnt competere in apoftematibus vue reperciif fiue ziicut i fqnantia z fifilibus fifr bic Et fi diceretur q? materia ibitadmebra nobiiia.dico cp multu diftat z multa mc bra funt in medio z cu boc lingua c ttic bru nobile z citius corrigetur materia dif pa fa in multas partes q fi effiet aggregata m lingua cu lingua habet nobiles operati ones (p Concluditur igitur q> in apofteati bus lingue calidis competunt repcrcufliua eoipore mundificato Cu autc tratflaba/ mus cura luperius breuiter ttafiuimUs ne opus prolongaretur ficut z de multis alus f[ Tcrcio notandu quoma licet multa fu perf luitas bumida extranea ftt in. fenibus z in pueris nihilominus tamen fenes no incurrunt tranlide qtn bumiditas illa eft groffa uifcofa z no pet bene penetrare 2: cu nerui funt duri et fieri folidi z no reri piuc materia In pueris aut e cotrariU qm aquofitas e magis fubtiliset nerui fune magis molles et ideo pueri trauli icurruC diarria longa Iuxta illud.trauli a diarnis zc • Quorua buiditas fupuacua capitis lia dit ad mteftina et cat longu fluxu Uetris Capitulu xxi.de fluxu faliuc et ablatione odoris I fluat faliua Calore nimiG diffoluete fiat fFomia et abftini tia et utat cibis ftiptiris ficut fut letes Fabe cu fumac.z fiftbus zfi fluit $p ter buiditate flatis fiat abftinetia et dige rat materia cu yfopo bullito in oximelf. ct purgetur cum ycra-et fricctur lingua et os cu faluu.ct aurea alexadrina et ajpli ccntur reliqua q dcficcat corpus (f Si ali quis no habet bonu odoratu fic 9 nullu3 odore fentiat. gargarizet ruta et ydopu coc tu in aceto fquiliitico et maft-cet frequen ter ;edoariu (pCapitulu xxiide fetore oris I ucncrit jpter dente putriduj eradicetur, et fi uenerit mol Iificatione gingiuaru aut fame3 gargarizet vmu decocftionis faluie mente rute.gario.piretri iLgni aF.Et fi fetor ueni at a ftomaebo ct ca c ca.utatur pfias et di geratur materia cu firopo limonii ct eua/ cuetur materia cu mirob.ritri. paratis fic) oportet Et fi ca e fra digerat materia cii potioe mufeata ct purgetur cu mirob. Ke bu . et os cu pilfis de ahpta muf. Et fi uenerit a peclorc. utatur dya yris.dyayfopo. dyacaiamento tamen de diffiali aut nuq cuiatur fetor nariu qpter pcdlus.fupcrius diximus capitulo de feto re nariu (f Clarificatio (p Inteiligcn d*i 9 in fetore a ibelitus no copetut piices ct potilTime qn uemt ftomacbu fal fi no copetunt groffide et corrupun tur de facih Si eiTet fetor cam fto/ maebi ca.ptfccs aut recentes uelotius cor/' rupuntur qm dicit Aly. libro regii 9 pi/ fces recentes inducut maiore q falfi. ex hoc no uidetur cx alio nifi 9 facilius corrupunt z potiffimc corrupuntur fi ue nirct in ftomaebo fro ([“In fetore aut an belitus no copetut pifces falfi ncc oua tre mula nec lac nec fungi nec aliq carnes q funt in aliquo uifa nec frueftus ncc ali qd quod fit de facili corruptibile (["Sedo notadu 9 inter oms humores ille q plus z frequentius inducit corruptione anheli tus e buor ffaticus quiq q in aliis no iueniuntur.pmo 9 buor frf gidiis z io de facili deftituitur a regimine nature.fcclo 9 buidus z io de Facili putre fit.fcio 9 de fari/i qrto 9 rene mali ODgimis plus multiplicat:-qnto 9 in ter oms buorcs poft fanguine magis babu dat (pTcrcio aducrtendu 9 fetor anheli tus $pt ftomacbu no c cotinuus qnipoft cibu aliqtulu qefcit fed qn eft ex pcdhorc e cotinuus anLelitu z 9 talis fetor fignificat vicus pulmonis 16 e fignu mor tts (f Quarto cofidcradu c qre in fc. coti nuis no e continuus fetor poftcj c ibi con tinua putrefactio Refpodeo diccdo c du plex eputrcfadho qda tft p uia ebullitio nis z talis no induat fetore z io quado i fe.cotinuis putridi ajpatct fetor fignu c mort; qm no folii fignificat ebullitio fed fbc buide corruptio z io mortale ([" Qui to kclligcdu vii e hoc 9 allia z cepe Dr.c odore qfi fctidu.z pip z fmap.q funt in code gradu caliditatis no .Dico ad hoc 9 allia z cepe bnt multas buiditatcs q dc fa cili tefoluutur z ccri uputur z io bnt odo re graue z qfi fetidu. a pipe aut z finapi modica fit tefolutio 9 no bnt tatu de hu midc (£ Et lux hoc cofidci adu e de bcc 9 aliq dixerut 9 gariofiiiinducut fetor e anheiitus z tn funt arcmatici. Sujpofito 9 inducat fetore hoc e duo aut ter longu ufu3 in ftoaebo colerico.aut qda buiditate acftuale qua bnt. z fi occur rant ftemaebo ubi fit putrefacio dc faci ii corrupuntur (p Capitulum xxni. de paflionibus oris * S c inftrumetu uocifrrationis z locutiois«locutiois in bolbus-vo eiferatiois in olbus aialibusbnti bus coilu % lingua. Lingua aut e qfi ma/ nus ad loquedu z mafticadu z tra:‘g?utic du z extedit fe ufq ad yfofagu z tracra3 artena.yfofagus e uia dbi tracea c via anhelitus ylK po c in medio In crc igi£ funt mfta mebra nobilia ficut e llgua pa latu fiigms z inferius radix ligtic In iftis aut mebris ueniut puftuf .ulceratioes apof teaca.cancer.z fiftuia.berpcfcfoomcnus. carbuculus.z filia St ent fuerint in itare lactati boc c jpter corruptione Iact; aut qr natura mudif icat corpus a corruptis bu*z fi i etate adulta b° c maiicia bu-Si fuerit color rubeus ficut colo rof rubee rc cetis uerfus priripm fue expafiois cu tuore e ex fanguie.z fi cex cofa e cioceus cu tu more pauco pucfhiraz ardore z fi e ffa.e tumor albedo z paucus dolor, z fi c me lacoli* e color niger cu duricie (jjpronof ticatio (p Ornis puftula cuius color pgit ad nigiedinc e peflima qm figmficat ber pcfi:cftiomenu3. z magna bu.corruptio ne.Ois z ulcus z ois paifio q to magis fe pfundat ad interius tato dt/ tenus (f Curatio (["Si fuerit in ctatc l vdbati fiant fricatiocs in molli aurm-z ri comedat fiat in collo z fub metone Et fi fuerit m maiori ctaie fiat flcbotomia de labiis z de uems q funt fub Lngua z ma dicetur fanguis cu caiTia fiftuF .tamartnd z manna Et fi c cofa purgetur cu dyapi u nis z elfo.de fuco rof. Et fi ffa cu yera. Et fi mefia cu dyafene.z peraf.corpc mu dificato m ca ca.fiat gargarifmus cu dya moron uel decoquatur extreltates arboru fhpticaru i aq z aceto z fiat gargarifmus Et fi effet carbuculus, facerignis*uF herpes fiat gargarifmus cu fuco plataginis .coria dri.z maurelf z vino malop tepidis. Et fi effet ffa. fiat gargarifmus de fumac.gal la.pfidia.baiaufha-z mafHc.tbuij.z melf z aceto Et fi cex mefia tollat acetu Etfi fuerit fiflula abluat cu vino drccxflionis agrimoic z melf.Etfi cacer addatur aq z ifta afpganf pulucre eifi nigri z radicu a riiloFo. vel fic q? fiat puluis de arfcico fub limato uel de uitriolo z auripigmeto. uel dc realgar z fiat reliq q diximus in pticu lapma (fCarificatio (flnteiligedu q qda funt pullule q girntur de meFia pura « tales no funt mftu piculofc.z qda funt q gnant de mefia adnfta aut de aliis bu. aduftis & tales funt peiores z difeer nutur qm nigredo cata ex aduftionc uer git ad lucicLtatc z cu b° tales puftulc i ut cu dolore z q funt de mefia pura no Se eundo notadu

fi cor* pus fuerit vniuciiaiitcr multu repletum q» tunc debet fieri fiebotemia de bafilica Si autem nen fuerit tanta repletio z in/ fedtio fuerit in toto fiat de mediana 2 fi in facie de cephalica, (p Secundo intclligc du q frequentius z plus fit de melanco/ lia. zforte fi fiat infeptio ex hu.aliis no funt lentigines qz lentigines uergut ad quanda fufccdinc z ajparct defedatio maculofa ad medu kntiuyz ita funt late rotunde z coloris uergentis ad fufccdinc tamc melacolia queda eft multu groffa z ex ifta caufantur in gtibus Ifcrioribus puf tule fcabies malu mortuu Si aut fuerit mi nus groffa tuc afeendit ad facie z no pot euaporari 2 ib caufat lctigines Colera aut de facili cuapcrat nifi fuerit ingroffata aut rone aduftionls aut admixtionis. Capituiu xxv.de paffionibus dentium z primo de dolore ipfo$2 Entes iuuametu hntm mafttca do z preparat ad nobiliore opa tione z bnt iuuametu ad loqla aere retinendo, z detes etia fadut ad de corc nicbilominus patiutur ficut eiia alia mebra multas calamitates qm patiunt do lores aut in fe aut in fuo ligamento z CU5 hoc patiuntur apofteata quoniam quod dilataturz nutrit poteft apofteari patiu tut corrofiones pf orationes .uermes como tioncm.mollificatione z fifia (fCaufa (T Iftc autem paffionu3 caufe aut funt cx trinfice aut inmnfice.extern fice ficut ca/ fus pcrcutfio nimia caliditas z frigiditas, z cum aliquis comedit cibaria multu3 ca Uda z ftatim potat nimis aut fi ftrin geret 013 dentibus res dc diffi cili frangibiles . aut fi comederet res du/ ras confectas cum mclic.aut fi nimis curi ofe fricauerit dentes cum re acuta uente carnem radias dentium . aut fi fu erit negligeris in mundificando quonia3 mundificari debent cum vino decedito/ nis faluie z poftea debent fricari tempera to vino cum cortiabus ftipticis z amaris ficut funt cortices citri aut nucis aut oime z fitruiium. Bt fi in bis fuerit negligcns tunc iimofitates z fuper fiuitates coLligua tur in dentibus que funt poftea caufa no cumenti Et fi comedat cum vna parte z non cum alia in illa parte in qua non co medit plura fupaflua congregantur . aut fi utatur cibis de quoru proprietate cfl cor rumpere dentes ficut funt acctofa z por ri.z iaq .z pifces parui, fiue recentes fiue falfi z fitmiia Si autem fit ab intus* aut c a cerebro aut gingiuis z neruis uenienti/ bus ad dentes aut a flomacho (f A fto/ maebo 0113 aliquando afeendunt uapores corrupti qui ucnientcs ad dentes caufant ibi ucrmcs.corroftones.cancrum. apofte/ ma z fenilia. V omitus autem maltU3 no z potiffimc fifuerit burpidus aceto/ fus.fumofus acutus aut putridus z corrup tus C Signa (f Signa funt fatis dircc ta quoniam fi a caufis extrinfecis bec po tcit fari iudicio patientis «z fi a capite fd tur per grauedinem capitis z per reuma. quoniam frequentius aeddit ex illo . 'z fi ex dentibus z gingiuis *jparct."z fi ncn. poffum difcernere ex quo dcnte.incipias primo malfLcare cum vno dente.deinde oxm alio z cum veneris ad illum tuc erit dolor mamfcfte in illo Et fi fuerit ex ner uo difeernitur quia in aliis nihil ajparct. Et fi fuerit a ftomaebo difccmit per do lorcm z grauedinem loci Et fi fanguis c in caufa difeernitur per calorem z tumo rem z ruborem.z fi colcra per pundlura z mordicationcm.z fi flcuma per albedi nem z dolorem rcmifium.zfiex melan colia addi liuor z durides.z fi ex Iximi ditate difeernitur per grauedinem z fali' uam multam *z fi fit ex ficcitate adcfl ari ditas z fictitas multa.z fi efl cx ucntoff tate adcfl pulfatio z motus ([ Pronof ticatio (p In fc.liuor z uiriditas z n1/ gredo in dentibus ratione fc.pcffimu3 li mofita? in dentibus cum fc.longitucknc egritudinis fignificat. In febribus conti' nuis fi dentes fuerint aridi ficut lignum pefumU3 z mortale ([Si caufa efl calida z corpus cfl plenum z alia particularia conucniant. fiat fiebotomia de cephalica.poflea uentofa in collo . pof tea fiat fiebotomia dc ucnis que funt in labiis z fub lingua Idem fiat in caufa fd gida ft corpus cfcplcdloricum z alia pat d culat ia conucniant purgetur bu. z mudi ficciur corpus exigentiam bu. z aliorum particularium z ifla frequenter didla funt Si fuerit teuma maturetur & mebru5 mandans confortetur (f Hisui fis ad particularia ucniamus .fi caufa fuc/ rit calida apponatur frigida.ficut cfl Jacfhx ca.portulaca.folatium.cucurbitc.meloncs permieuhris z fimilia.z fi non conferut addantur narcotica.ficut efl opium.man dragora. iufquiamus. papauer • pbilon tum acada z fimiiia At tamen addatur cum bis femper aliquod1' reprimens maliciam narcoticorum ficut dl caflcreu.crocus caf fiaFl .Et fi ex bis non iuuatur cauteriet cu arfcnico. vitriolo z cantaridibus Sit tn cauedu in bis ne aliqd fubintret ad iterio ra qr tnultn nocet z to talia n pnt bono mo a|plicari in dentibus an teri oribus Finaliteraut eradicetur fi putridus e z fi funt Ciermcs ponatur ibi puluis de aloe aut lac titimalli aut Kitran aut fuffu migetur cum iufquiamo 2 femine porri Et fi caufa fuerit frigida tunc ualet pire/ tru.piper.zingiber.anamemu.cortex cap paris 2 fraxini, fal comune.alumen. maf tix. tbus. laudanum.mirra.ftorax.caf .ani fum • maratrum. caftoreum. faluia • fmap . cortex radicis fapbani.Iila autem que ua lent a tota fpecie fiue materia fuerit cali/ da fiue frigida fiue corpus fuerit plenum fiue uacuu3 funt ifta mfi 9 melius 2 cer tius operantur corpore mundificato. Ra dix cornu ceruini. radix berbe cimicum que uocatur apud diafeorides polomcmo radix cucumeris afini. radiX titimalli. ra dix ariftofo.radix celidonie. fpolium fer pentis.epar lacerte u iridis.frueftus tamarif ti. portulaca que remouet ftuporem a pro prietate radix coloquin. 2 illud qued ad beret parietibus aluearii apum (f Mo dus autem operandicum bis que dicfta funt luxta conuenientiam particularium corpore purgato cft ifte V nu3 ex iftis feu plura bulliant m aqua 2 9 fumus reapia tur per os aut 9 bulliat in vino, aut oleo aut aqua rof .aut aqua piuuiaii 2 fiat idc aut 9 fiat gargari.fmus.aut 9 cera. aut la na inuoluatur m deccdUone iftorum .& pomtur fupra maxillam, aut 9 vna gut ta inftilletur in auribus, aut 9 fubftantta rei teneatur fupra dentem.aut 9 bulliant in aceto 2 fiat gargarifmus aut fuflfumig» tio. Acetum enim licet noceat neruis. ta men poteft competere 9 remouetur no; cumentum per ea cum quibus apponitur 2 penetrat 2 refoluit 2 infrigidat 2 ideo competit quando caufa cft calida ([* Ingc nietur igitur ifte modus 9 virtus agentis maxime approximetur paflo. uei in fim/ pliribus uel in compcfitis iuxta conueni entiam caufe m corpore purgato. Quod autem ualet ad preferuanduj cft radix ti Umalii. bulliat in uino 2 fiat gargaufmus aT 9 autem preferuat dealbat 2 curat qd/ autem dealbat eft tiudfdprcfli z Fdia d/ prcffi.alumen affum puluer icentur 2 po nantur in facculo 2 frixentur dentes. & boc ueru3 eft fi caufa eft frigida 2 corpus mundificatum 2 fluxus rcftruftus. Vel fiat fic affetur fal comune 2 alumen 2 ex tinguatur*in aceto z deficcentur et pulue ruentur et deinde affentur et bulliant m vino et vinum gargarizetur . z mirabili ter curat*preferuat z decorat cmnem do lorem aentium ex frigida caufa corpore mundificato Nota cp narcotica caueri debent cft poflibile . vltimo cau tergetur dens cum virga ferrea intromif fa per canalem ne loca vicina corrumpan tur ut ponit Auic.in quarta fen.primi, capitulo de cauterio (f Clarificatio. (fTntelligenduz 9 in materia calida fub tili currente ad dentes per medu" reuma tis aliis particularibus concurrentibus be/ ne poteft competere flebotcmia fcd cum lfta cautela q> precedat fuffumigatio cum frigidis ftipticis aromaticis ficut funt roj? fandali.campbora.camo. Materia igitur aliquo modo in greffata z acumine obtu fo Fiat flebotcmia . vnde fi competat bo die flebotcmia propter plenitudinem tuc fa!ttm de mane fi non peffumus plus cx peclarc fiatilla fuffumigatio & fecurius poterimus fiebotemareno timedo fluxu acutum reumaticum (f Secundo notan/ dum fi caufa efl: acuta calida tunc bulli at radix iufquiami in oleo rof.z aceto z poftea radix integra ponatur fupra dente z cera malexetur in didlo oleo 2 fiat em plaflrum z ab extra fupra mandibulam apponatur Et fi caufa fuerit multum hi gida tunc bulliat in ace/'' to 2 oleo de maftice. z tunc euforbium ponatur fupra dentem z cera malexetur in pdieffa dceodHone z fiat emplaftru3 ab extra z poflfumus nos iuuare de bis q ad iuuat a tota fpecie cp mirabili ualet Ter0 nondu q> fi lac titimallicu fariamifeeat z fiat capfula denti quafi fine dolore Facit' eum cadere z gratia materie.Notandum q? cum ficus ucniunt quafi ad maturi/ tatem fi lac titimalli multis urcibus proi1 datur defuper efftdtur laxatiua. ucl fiat foramen cum acu z vna gutta cotidie fu pra foramen fmponatur z erit delccfiabif z laxatiua z erit magnu.([ Quarto nota dum q? dentes poliunt apoftemari ficut effaz cerebru3 z fames z uiruientia pof funt ibi caufari ficut in aliis oflibus ficut patet in offe fiftulato z dente putrefacfto z concauo.z ideo cum humores currunt addentes conculcantur z putrefiunt concipiunt calorem extraneum z ita pof funt uermes generari ([Quinto aduerte dum quomodo poffit fpoiium ferpentis competere poftq ferpens eft Venenofus. Dico q> animalia venenofa no femper ba bent z no feruant in fuis fuperfluttati / bus venenum ficut patet in ftercore lacer * te uiridis 9 multum ualet in fuo cafu z ideo cum fpoiium fit quafi quedam fuper fluitas ideo ibi no eft uenenum illud eni fecum retinet z in capite z in cauda z fu is uifceribus z ideo fpoiium no eft formi dandum tmmo poteft bulliri in oleo 6i fpoiium denti applicari z cera intingatur m oleo z ab extra applicetur. Ponamus etiam 9 tbi elfet vrnenU3 aliquale quod no credo tamen in propofito uirtus fpeci fica dentis faluatia excedit mortiferam fi quaeffet. Spolium igitur a proprietate curat dolorem dentiu ut dieftum eft fupe nus ficut & multa alia nominata (f Sex to intelligendum 9 fanguis menftrui po teft diuidi in quatuor partes quarum pri ma permlfcetur cum femine ex quo fit mebroru informatio.z ex fecuda fit me brorum informatoru nutritio z poffibilc eft 9 ex ifta porcione generentur dentes Terria autem pordo uadit ad mamillas. z ex bac generatur lac. Quarta autem re/ manet que mundatur in partu (f Septi nlb notandum 9 ttietTibia hjdicafia fune alba non tamen propter hoc eft neceffa/ rium 9 omne rntmbt um album fit radi cale z ideo licet dentes fint albi non ta me eft neceffarium propter hoc 9 fint ra dicalia (f Otftauo 9 mem bris radicalibus eft nuerus ftatutus mag/ nitudims z augmeti fed membris gene ratis ex fuperfluitatibus ficut fut vngues pili z dentes qui crefcunt ratione nutri/ menti z decrefcunt ratione mollificatio nis ficut dentes N ono confiderandu 9 dentes dolent aut ratione fui aut fui fi gamenti enim os fentit nifi den tes qui forte fentmnt gratia finis aut ra/ tionc ligamenti fui ([Vitimo mtelligen dum eft hic 9 dentes funt xxxii. fed rto in omnibus fed in perfetftis quorum an. tcriores ajpellantur incidentes poftea ue/ niutjcamm poftea molares z diuerfifica tur in capitibus z radicibus ficut patet in anotbomia Capitulu xxvi-de perforatione putredine uermibus % aliis paffionibus dentiu Entes incurrunt multas pallio/ nes.ficut eft perforatio, putredo uermis commotio elongatio dif ficilis z tarda egreffio z in fbnrs ftndor( cocutfio ftupor congelatio z debilitatio z feda eorum coloratiozfimilia perforationis z putredinis In primis mu dif icetur corpus ficut opertet z diftraba tur materia z confortetur membrum ma dans deinde abluatur os cum vino decoc tionis mente utriufqs faluie utriufcj .utri ufqj calamenti.prretrr. deinde concauitas impleatur de puluerc galle uiridis«refine. z aluminis z nitri, z fiat fibi capfula de galla uiridfirefma z terbentina.deinde fi dolor non fedetur eradicetur z in eradi/ cado det effe magna cautela.fiq? no eracfi cet nifi notabile nocumentueffet idete ut q2 putridus z corrofus qz itep reuertrt dolor in loco ubi erat dens zideo mo/ dicum eft iuuamentum eradicationis Se eundo oportet habere cautelam cum extra bitur cum tenaculis q> non extrahat nifi prius concutiatur aliter autem eflet time dum dc nocumento maxille z fiftulatio ne vbi igitur euulfio eft necclfaria fiat fic In primis gmguie drea radicem dentis paulatine excorientur cum aliquo acuto. Deinde fiat tale medicamen cucumeris afinini. radie, colloqui, radie, cel fi.coqiuffentur et temperentur in aceto fortilfimo.deinde terantur fortiflime & malexentur cu lacftc titimalli ct ponatur i eera concauata.et mgenietur capfula denti et proculdubio faact ipm cadere. Lac titi malli cu pafta faciet illud idc Curo prmii Suftuiget dens ubi e £>mis cu opio caftor et cepis.uFiufqamo et femie pori uf amo z fmap.vel fiat capfula denti uel ab itus aliq pordo imittat de mirra» et aloe, z ftor.caf.vel fiat fic..autipig.rad.cap par.racbcolloqui.ctcx iftis fiat fuffumiga tio aut puluis in dente ponatur.aut capfu la.aut decoquatur in vino et vinu tenea tur in orc (f Curatio comodonis dentiu mundificetur corpus fm exigentia bu. ct diftrabatur materia et cu caufe fint mf te extrinficc et intrinficc. reducamus ad tria.f.ad mala complexione frigidam et bumida.ad mala complexione cahda3 et ad debilitatem uirtutis. ct fi fuerit ex de bilttate uirtutis ficut in fenibus* vix aut nung curatur Et fi fuerit in conualefcen tibus curetur cu dicta bumida ct refump riua. vitet mafticatione cu dente comoto utatur forbilibus Materialia cu quibus co folidatur dentes comoti .fi caufa c calida funt ifta frigida ftiptica nifi q> aliqua cali da ftiptica apponere debemus, et ccouerfo in caufa frigida.galla fumac.balauftia. pfi dia.acatia.rof .fandali.ypo.terra figillata* maftix.tbus.Iauda.Ifta igitur bulliant in aceto fiat gargarifmus aut puluis et defug afpergatur aut Fiat Fricatio cu iftis aut cap fula autemplaftru.(£lngcnietigitcmis ille medus q> uirtus medicaminis pellit applicari partirfe parieti. Et fiicaufa fuerit frigida tuc materialia funt ifta.f.alumen* fal ccmune.alfata aii.dminu allata* nnxei prefli.fcf ciplfi.fpica nar.mfrra.ruta.maf tix.tbus laudanu.ftor.caLambra.acaoa. fumac.bulliant lgit in vino et fiat garga rifmus et ita de alus modis didlis fiuccu vmo fiue cu multit aliisAIig tamen dif tillant decuftionc aures ahq per nares molliFicat fiftulam ubicunq? fuerit tribus fufpofitis q? patiens utatur fubtiii dieta z q> corpus fit perfecfte mundifica tu z q? meditamen p effit uenireadfun/ du5 fiitule. 2 ideo quado fiftulaeft nata 2 pro fundata m effe mandibularu3 tunc oportet difccoperne 2 locum bene uidere 2 q? prciaatur aqua arfemd difttl lata deinde medicamen deftum. deinde poteft cauteriari locus cum acu de cupro quia de bis medicaminibus accidit magi nus dolor 2 ideo opertet mitigare cum oleo ro.aqua ro.aceto* albumine oui.z fu mac.z ideo modo debemus ajponeremi tigatiua modo alia (f Cum autem Uide/ mus os fanum 2 carnem fanam defiftai mus ab illa operattene 2 tunc abluatur co ttdic cum vino dercdlionis 1 buris 2 mei Us.deinde regeneremus carnem cumaloe 2 mirra.farcocolf.z maftic. tburis.fang. dra. conficiantur cum meile .[2 particula patiens cotidie illiniatur ([ Si autem f ue rit apoftema 2 fuerit ca. gargarizetur de/ cctftione plantaginis .portulae, rof. pft die.balatiftie.gallaiiu; 2 poliunt coda per talem modum q fiat illinitio aut cmpfaf trum aut gargarifmus.2 q? teneat dm m ore Et fi apofte ma fuerit frigidi: m adda tur lftis alumen affum thus.2 mei. dem de maturemus cum farina lentium 2 far na uolatiiis molendini 2 fuco yns porta tis colorem purpureum 2 auxungia galli nacia recenti 2 aixtingia porcina recenti 2 oleo cmfarino 2 fiat empiaftrum * 2Ut vngentum 2 fi apoftema eft ad damus apii 2 meli.et fi fuerit fetor ex ginguiis poffu mus cognofcere per hunc modum.friccn tur ginguie cum digito et odoretur digir tus et fi fetet ex ginguiis eft Secundo fic abluatur os cum vino et fi vinu feteat ex guiguiis eft. fiant igitur ca que dufta fut et fcarificetur et dimittat multus fanguis fluere z vinum dccc&icnis ohbani. gariofili.corticum citri, cinamo mi. fpice nar.fquinanti. z teneantur in ore pillule fadfce de ahpta mufcata.z fi ca eft calida aqua decccftionis perficorum.portulace.uiole.fandole.z ca pbore.z teneantur in ore pillule facfte de tnafandalbcum aqua rofaru3»z acetofita/ te citri.fandali maga3ir (b Clarificatio. Intelligendum q? fanguis dragonis eft frigide complexionis z babet uirtutem conglutinandi z impedit aduentum bu moru3 ad locum z temperat alia medica mina calida z ita poteft carnem rare non ex prima intentione, quia talia funt calida z ficca. ficut aloe.tbus. z mir ra. farcocolla. orobus• ariftologia* z fimiiia Sed generat deficcando. conglutinando aduentum bumorum impediendo calidi tatem aliorum reprimendo ♦ Et ideo in vlceribus ubi egemus carnis regeneratio/ ne bene ponimus fanguinem dragonis • i ([ ExpUcit terda particula hh« (["Incipit quarta particula lilii.in qtfa agi tur dc pafuembus fpirituahu z icipimus a fquinancia.z continet xiii. capitula. Capitulu primu de fquinantia Capitulu fecundu de paftiombus vue. Capitulu terciu de raucedine vocis Capitulu qrtu de tuffi. Capitulu qumtu dc ptifi. Capitulu fextu de fputo fanguinis Capitulu feptimu de empimate z afmate Capitulu ocftauu de difficultate anhelitus Capitulu nonu de pleurefi Capitulu decimu de peripleumonia Capitulu vndccimu de tremore cordis Capitulu duodecimu de fincopi Capitulu tredecimu de paffionibus ma/ mdlaru z eft vltimu capitulu ' Capitulu ptimu de fquinancta Irca iftam materiam intclligen du q? uerfus radiog lingue funt duo meatus quoru vnus eft via cibi z alter via aeris z appellatur tracca ar teria z caput eius uocatur epiglotum. via cibi uocatur mery feu yfopbagus. via au tem media inter iftos meatus appellatur guttur Sed illa que eft mter iftos duos meatus ad modum digiti uocatur vunla Sed queda3 caro addita in radice lingue appellatur due smigdale. Pars aut anteri or colli appellatur gula.z eft via an helitus «Pars aut poftcrior colli per quam tranfit meri appellatur ceruix * (J[ Nunc aut m bis mebris acadut multa nocume ta z cu boc anhelitus redditur difficilis 3ptcr multa z caufas extrinfecas fi cut eft arifta z Ugnu z fimiiia cu ltromit tuntur z cafus z pcrcuftio jjpccr que acci dit diflocatio fpondrlm z talis difficultas anhelitus uel raro uel nuq curatur Et acci dit difficultas anbehtus uirtutis ficut i pueris-z accidit ttiol neruop z z accidit ter fpafmu z multa aha confimilia z tam de tali no agitur bic fed de illa que accidit jpter apoftema gutturis qd appellat fqui nantia Squinanaaigitur eft apoftema gutturis ipcdicns via anbehtus z via cibi tame bic no agitur de nocumctis accide* tibus in prima digeftia fed de nocumetig accidetibus in mebro pecftcris z toto cli batio Accidit igitur fquinantia ut iacertj gutturis z viaru duarii fiue anrioribus fi ue pofterioribus z fm boc fpecies diutrfi ficantur qm queda eft fpecies fquinancie in qua apparet tumor z rubor ore aperto gecunda fpes e quando no poteft uidere nifi fortiter coprimatur Tercia fpecies eft: quado nibil poteft uideri dato q? fortiter coprimatur z tunc latet apoftema itus in iftis Viis Quarta fpecies e quado apparet tumor intus m gutture 2 exterius in ht uice (fCaufa CCaufajz qucdam funt extrifice.qda intrmfice. extrifice ficut eft nimia caliditas 2 frigiditas 2 infufflatio uentoru receptio quorundam fungorum K quorundam uenenoru Si ab intus hoc poteft proucnire 2 ut plurimum propter capitis z propter reumatiimu z prouenit aliquando propter uapores af ccndeRtes a pectore 2 ftomaebo .z toto corpore Aliquando accidit propter mali/ ciam particule patientis .etiam aliquando egritudines preccdentes quoniam febris continua akquando terminat per fquinanciam.z aliquando per frenefim. Z aliquando per apoftema vuee >z ita de aliis z eft vniuerfaliter mala crifis z fufr pedta Accidit etiam aliquando ex fangui nc. aliquando ex colera z ita de fleumatc z mclancolia licet raro de meiancolia. (fSigna ([ Rubor, tumor.calor.. do lor plenitudo pulfus fignificant famem color citrinus.punctura.mordicatio figni ficant coieram.albedo. tumor, mofiicics. modicus dolor, multitudo faliue.fignifi/ eant fleuma. durjcics• liuor.fignificat me lancoliam. tarditas afflidtioms z duratio morbi (f In particula autem a qua proue nit materia femper eft pondus z aggraua tio.z fi ucncrit ex egrituduubus precede tibus ucl ex canis primitiuis illa funt fa tis manifcfta per iudicia z per ea que pre ceflferunt Signa au fquinancie interio ris latentis que uideri no poteft funt ifta .f conftridtio anhelitus & quando bibit aquam regurgitat ad nares & quia oculi funt rubei z quia lingua eft rigida z uox catulina z coliu rigidu. Signa autem de monftratiua funt difficultas anhelitus.do lor apertio oris (flntelligendu circa ifta q> fqumantia terminatur aliquo iftorum quatuor quoniam aut terminatur per refolutionem infenfibile3 cuius figna funt alleuiatio. aut termiatur ad ncruos z lacertos colli cuius fignum e dolor z aggrauatio.uox corrupta, pulfus duricies.aut terminatur ad pulmonem 2 e femp mala qm aut caufat ulceratione* i pulmoe aut peripleumonia aur fuffocatio ne cuius fignu tuffis dolor pecftoris. z dif ficultas anhelandi, aut terminatur ad cor 2 eft femper maiacreticatio cuius fignum eft tremor cordis • fincopi5. occultatio pul fus.aut ad ftomaebum cuius fignum eft dolor 2 ucmitus z poffet efle ad bonum aut terminatur per famem . z poffet effe ad bonum cuius fignum apparet in ferea tu. Ifta igitur funt figna permutationis. Si autem permutetur materia ad famem fignU3 cft q> magis appetit ad coperimcn ta z cu fanies eft generata alleuiatur. fed hoc non poteft compleri in quatuor dk( bus fed bene inchoari z poftea compleri, quoniam omnis fquinancia terminatur ut plurimum in quatuor diebus z fi tra feat ultra uidetur ut plurimum melanco lica cuius fignum eft quia fentit faporem infipidumin ore ([ Pronofticatio Ifta funt figna mala z pcrnecabilia in fquinanria.f.quando fquirantia uenit in febribus continuis in die cretica fincopis venies difficultas anhelitus ficut c dcfma oregimen.difficultas tranfglutiendi. ita q> reiciat potum per nares. Vcx catulina. ita q? videatur loqui cum naribus fpuma in ore emiffio lingue z frequens motus z emilfLO ficut ajparet in equo fatigato fpu ma in ore color riger 2 liuidus in /ingua z oculis z labiis frigiditas extremitatug contradito colli z q? non poflfct iaccre fu pra dorfum z pot.flime in fquinantia eft in viis anhelitus quonia5 quando eft in viis cibi accidit plus difficultas trafglu tiendi. Aliquando tamen acridit vtrum qj fquinantia venit frequenter in uere z que cft cum febre cft magis periculofa. Signa autem vitalia funt.quies fomnus. alleuiatio doloris.boitas anhelitus facilitas tranfgiuticndi z breuiter priuatio malo/ tum (ignotum. (["Curatio (jf Illa igntudo eft multum periculofa z breuis terminationis z Ideo ftatim a principio ftacim fuccurrendum eft z ideo homines qui de facili incurrunt fqumanfciam tum lentiunt fc repletos debent facere fleboto miam anteq incurrant «In primis igitur fiant criftma.dcinde fi corpus eft pleclo ricum fiat flcbotomia de (apbctus eiufde latens. uelde cephalica eiufdem latens. uel de cefalica lateris ojpofiti. Vei ad dex trum vel ad fimftrum Deinde fi particu lana conucniant fiat flebotomia de vena que cft in fronte.demdc de venis labio/ ruj. deinde dc venis que funt fub lingua z fi non poftit tranfglutiie fiant uenlofe in coiio z fub mento .Ifta autem uaient in omni apoftem ite.prefocatio tamen cu conuementia particularium. ([Dicta fit talis q? nihil comedat ulq* ad tercium di em.fi virtus poftit tollerare z fi nen pof fit fit cotentus aqua ordei.aut ydtomel. aut firopo acctofo. aut bredio paruc pulle Poft diem autem tcrcium vtatur ordea/ to daro aut pulla trita colata z ita de aliis forbdibus mxta conuementiam particula rium. purgentur igitur partes fupenores cum yerapapauarc.aut piilulis cochiis iux taconuementiam particularium, vniuer faiibus igit recfte ordiaris ad pticularia ue mamus ([ In primis fiat gargarifmus fi caufa eft calida cum dyamoron z modi/ co firopo iulep.aut yiof.aut firopo de pa paucre.aut fiat dccocftio in aqua de cori/ andro z fumac.z galla.z ypoqmftidcs.% malogranato contrito cu<2j croco z addat akquantulu guccari z colet z fiat gargarif mus Demde vtatifris piilulis .fub iigua granorum rof • fumac.coriandri. fan/ guinemdragonis .conficiantur cum mu ciilagme.pfillu.z draganti.fadH cum fu ropo nenupbare.z fiant piilule z teneart tur in ore. Vei fiat gargarifmus de oxi/ melf.& aqua'& aceto.& datet fti vtraqj caufa. Et ii caufa cftet frigida fiat decoc/ tio de mtro-z alumine aff. z maftice. z tbure.m ydromclle.z fiat gargarifmus ♦ JDem.de fiant piilule quas teneant in oie . mafticis. thuris. paffularum enucleata. Icoraas.caf .an.j.ii. conficiantur cu ydro meli .Deinde in caufa calida circundetur colium vndique cum lana fucida inuolu/ ta in oieo de camomillis Et fi caufa e fri gidagrofta uifeofa .tunc nitri» iulfuri.caftor z bulliant in oleo. z lana intingatur z drea colium inuoluatur De inde poftej incepit uenirc ad augmentum gargarizet aquam dcccftiotus fenugreci. iemmis lini.p#fuf. enuef. fummitatum papaueris. caricarcm. liquiricie munde. Et fi caufa cft calida addatur rol? uiof.z nenupbare . z fi caufa eft frigida non opoitet addere nifi mei. Item EV olei uiof.butiri.caricarum.fer menti.dKal tee.mdccantur.iftud enim maturat z ru pit fiue intus fiuc extra applicatum per modumcmpiaftri .autquocuncpmodo applicetur fiue gargarizando fiue alio mo v do (f Poftquam autem apoflema uenit ad maturationem rumpatur zgargarty tur oximel diur. cum decocfhone carica/ rum z fermenti aut 1 quili e. aut aperiatur cum digitis z vngue aut cum ferro, z cu ruptum fuent gargarizetur ydromei vmo . z fi materia cftet multum groffa addatur piper.nitrum cmamomu.fmap. Illa autem que uaiert a tota fperie .funt ficut dicunt magiftri ncftn. ftercus iiun dinum z ftercus pueri z ftercus canis co/ medentis offa z ftercus lupi. Ifta enim debent aliquantulum dcficcari fupra teP tam z demum puluerizari z in ore infuf flari aut decoquatur in idromeif. z fiat gargarifmus (f Dicunt etiam q? fi uipera ftranguletur cum filo z circuudetur colr lum infirmi cum ilio filo q> multum |ct Ifta experimenta non fum expertu*. fed ea que dida funt feci frequenter & bene mihi fucccflk. Ifta eram ualcnt in fqumancia z apoftematibus feffocatiuis* z m anfta.z firmlibus. accipiatur fpcngia pama z ligetur cum filo tu ti z tranfgiu tiatur z fubito extrahatur . idem pc flet fieri de lardo In vltima autem dejera tlbne aperiatur gula ut poflit refptrare & cum negoaum mt completum confotu detur. In curatione i florum apoftematuj non debet tfle incdicus negUgens nec fomniculofus quia pafiio eft acutiflima. il Clarificatio ([* Inteliigendim q> fqumanaa potift caulari de melanccUa ficut pieureiis licet laro quoniem fquma oa eft morbus breuis terminationis. z mclancoiia faat morbum longum z «13 hoc melancoiia non eft humer Lene cur nbilis nec bene pufhklrs z ideo raro fit Poflibiie tamen eft ficut dicit Auicenna licet dicat Vtabeusifed impof fibile accipit pro difficili (p Secundo no tancfcm q> iqKUxuncufit ut plurimum de fangume z poftea deflcumitc z pof/ tea de colera z raro de meiancolia ([ Et iuxta hoc notandum q? ut pluri/ mum fit per viam reumatilmi .z per viam deriuationis . Z ideo fit fubito . Tardiusautem fit perviam congcftio ms z per afcenfum uaporum ab inferio ribus quia talia tat de agregantur & tarr de afeendunt .fqumancia autc fit fubito (J~ Tercio notanda funt quatuor circa iftam materiam .primum.f.q> ad fquina oa fcquitur febris continua . z ratio eft quoniam licet ifta membra nen fint no bilia deferuiunt tamen membro nobili. Z ita habent nobilem operationem. & quando ifta conueniut q? febris fcquitur fquinandam tanto deterius diflv cultatem anhelitus Et in cmni fquinan eia competit lac quia abftergit z mundi fitat z maturat mfi timeamus de febre. q>"corrupatur Secundum 9 debe mus m telligere eft iftud.f. 9 ad fqmnaiitxam fe quitur edudio Joculorum coliigan tiam quam habet tracea arteria cum lacer tis oculorum . Terrium quod feqnitur e cdudio lmgne z bcc propter magnitudi ne apoftematis in radice lingue. Quartu quod debemus intelligerc quoniam in cmm fpecie fqumancie competunt reper cufFijua z diuretica, z fi diceretur nonne mittitur materia ad membra nobilia, di co q? non quia multa mebra funt m mc dio z difpeititjur tn multas partes z mc/ lius digeritur materia retrefluxa diuifa in multas partes z diftributa per multa membra q fi efiet colle da m vno z cum hoc lita membra non funt cmunctuoria ficut funt affdje z ingu/na. z cum boc quia in principio non habet tantam ma/ Unam ifta materia r cum boc quia opera rio membri nobililumi impeditur. Ex bis igitur patet q? in fquinancia potiunt competere repercufsiua. aliter cmm poffet contingere repentina fufrocatio cum fit de peracutis (£ Vltimo notandum circa iftam materiam 9 muciilago pfilili 2 ri/ tomorum vna cum aliis licet fint frigida z vifeofa poOunt maturare z rumpere p tanto quia faciunt alia adha ere z cancc z fermentum maturant z rumpunt. 51 apclttma effet m exterior ibus, calx vma cum fapene mdaico 1 umpunt z fi fapo mollis mueniatur albus tanto meli/ us Et fi pcffimuis accipere faponem duru album ultra marinum:: z mafeete cu oleo laurino z erit molle z albu De paffionibus vuule Vula habet quinque imnmenta primum quoniam preferuat a fumo z puluerc 9 nen uadant ad pulmonem. eft quia alterat ibi aer z calidus z frigidus antequam ua dat ad pulmonem z cor. eft quo niamualet ad informationem uocis 6C ifta ftat. fup foramc anhelitus ficut digi/ tus fiftulatoris fupra foramqfiftuie Quar tum iuuamentum quoniam quando do/ mo loquitur ftat fupra meri ne aer mgre diatur ad ftomaebum .z quando homo comedit ftat fupra viam anhelitus ne a/ bi z potus uadant ad pedtus z ideo non eft bonum comedere z loqui fimul Qui tum eft quoniam preferuat ne matena reumatica defeendat fubito ad pecftus z ftomaebum quoniam ibi remanet aliquo modo z fentitur z tunc expellitur cum fereatu .Ht ideo ille qui amifit vuulam amifit ifta quinqj luuamenta z pro tan/ to non poliunt pati nec calorem nec fri gus necfitim ymo leduntur de facili a quacunqj caufa z ideo plurimum ptifici moriuntur igitur fibi qui in fanitate faciunt fibi incidi vuulam ut me Uus cantent quoniam fine dubio cum in ftrumentis uocalibus nung facient pul/ ebram operationem V igilate itacg V uu/ la autem aliquando relaxatur z cadit in/ ferius z impedit viam abi 'z anhelitus . Aliquando etiam apoftematur z modi/ ca materia ualde fufticit ad fui apoftema/ tionem z ficut apoftematur vuula ita z due amigdale que funt in radice Ungue . Caufe funt nec plus nec minus .ficut dic/ tum eft capitulo de fqumantia. (f Signa etiam funt eadem cum fignis predicftis. (f Pronofticatio ([ Y poa as docet pro nofticari Vuuiam tumentem z rubente timendum eft incidere zc» Timor em'3 eft quituplcx Primo quia timendum eft de nimio fluxu qui non poliet reftringi Secundo quia Uncn fuerit matura ex boc accideret magnus dolor z ideo cur/ runt humores z magnificat apofteaTer do qm fi amittatur pars fbe vnule amit tit qufq? iuuamenta q naturali Quar tofqs fi materia uadat ad pulmone timen du eft de ptifi aut pcripolmoma z ita de alus. Quinto quoniam fi uadat ad fto/ maebum timendu eft ne caufet ibi nocu .vigilate ergo. ([Curatio. (j~Curatio Iere eft eadem cum fquinan/ aa In primis igitur fiant crifteria.flebo/ tomie.uentofe.purgationes z fimilia que didla funt fuperius iuxta conuenientiam (f Corpore autem mundifi; cato repercutiatur materia cum dyamo/ ron z aqua calida, aut decoquantur in aq gaiie.fumac.pfidie.z ponatur ibi modicu aceti z fiat garganfmus. z fi caufa eft fri gida addamus alumen afliu;. z fal affum malhcc.tbus.z mel.z fi propter ftiptica. aut propter alia taiia apoftemata fuerit ni mis indurata moliificentur draganti.gubi arabid.fenugrca. fe.lini. fe.malue.ordei. conquaffentur omia ifta preterq z fiat muciilago in aqua calida z exprimatur z ifto poffumus uti multis modis fiue intus fiue extra, primo q illimantur partes indurate frequenter cu$ pluma, aut q? ifte mucillagines bulli/ ant in aqua calida z fiat gargarifmus aut deficcentur z q? fiat puluis z fuffletur in tus ufej ad locum poftea difloluamus fic. bulbat yfopus z radix lilii, in oximclle fquillitico z fiat garganfmus z cum boc bulliat fucus acrimome z Centauree in oleo laurino . z intingatur lana fucida z inuoluatur C0IIU3. z fi fuerit cafus Vuu le CU3 febre gargarizetur dyamoron cum aqua coUda.aut bulliat ro.mirtiili.fumac. gaile.in aqua cu aceto, z fiat garganfmus z fi e fme febre.z dolore. tz calore.adda/ mus iftis «f.fal alumen z fal armoniacuz z gallamuf. z fiat gargarif/ mus In primis autem fiat ex iftis illini/ tio 013 pluma z inuoluatur collum lana fucida CU3 oleo de camomillis. z fricetur caput 2 claudatur comiffure gtis anterio ris cu thure 2 pice.zpferuentur oio a rcu mate z exhibeantur cxficcaua ficut funt vigilie z minoratio cibi z potus.licet no polfit dcglutire . dcficcctur igit huidiras fupflua ipfius vuule qtu erit pc fiibile Ad fciiiione igitur vuule veniamus, qn \ uu la cft graaiis uerfus raaice.f .m palato iu/ periori z eft giofia ifciius 2 no cft 1 ubea icdjvergit ad quada aibcdini z hu» mer tificatur z figna maturitatis apparent z corpus eft mundificatu3 2 eft tanta gref fiaes 9 timendu cft dc fufrocaticne tunc fi aliqua hora madendi eft incidatur, co pnmatur igitur lingua z vuuia cu forfici bus incidatur .f. quantu augmentata cft preter natura z fi abfandeiet tn gua qti tate no haberet muamentu 2 fi in nimia quantitate magnu noamentu. mediocri tas uero conferuetur vel poteft hoc fieri cu tcnacuiis illis cii quibus abfeinduntur dentes. Securi do medo poteft abfcmdi g huc modu.IJz.afe fetide.arfenici. vurtof falis ar.atramcnti.aluminis.z fiant pilfe cu aceto fquiiktico. z mgdetur cu aliquo inftt umento 9 poftlt ajplicari vuule per vnahorazcu incipit denigrari ia fuffi cit quia ifra tres dies cadet.Tcrdo medo opeiamur fic reftaurator percutiat vuula3 cii f lebotemo. m parte iila in qua maior eft maturatio 2 ideo fames 2 fanguis exi bunt Quarto modo fic Accipe acum cu ferro z ponatur in igne donec fit bene candens z cauterietur locus. fed caue 2 fac ut acus tranfeat per ce ferro nc partes vicine k dantur 2 acus fit fic fi gurata 9 poftit compleri operatio Nunc autem debet patiens tenere os apcrtu3 ut fanguis 2 fames fluant ad exteriora 2 fi fluerent ad pedhus mundificentur cum tulfi.zfiadftomachumcu3 vomitu aut feceffu. poft hoc autem gargarizetur ifta decocftio.§z.yreos.y'fopi.capilloru3 uenc ris recentiuj ordei. decoquantur in ydro meile. z tunc rcdpe duas partes huius de cccftionis z terna oximel.diuretic.z fiat garganfmus 2 frequenter Si autem uclle mus abfemdere apeftema qd eft In amig daiis tunc eleueturcum vncino 2 eft ca/ uendum ne auferatur tota pellicula?quia periculi m effet amittere humfditate fali/ uaicm. (f Intcllig6 dum 9 vuuia magis declinat ad viam anhelitus q ad vn~ m cibi cuius ratio eft/* ut preferuetur pulmo a nocumentis quo/ mammebra pccftcris non habent aliud foramen per quod pefiint mundificari .f.qua traceam arteriam . fed ftomachus poteft mudihcari per fuperiora 2 inferio ra Conferuada cft igitur vuuia ne abfc/n datur quia qui tam amifit pulchrum no/ cale amifit ([ Secundo notandu3 9 via anhelitus.f.tracea arteria declinat magis uerfus anterius 2 via abi flue meri? rrw gis uerfus pcftcrius Et eff duplex ratio vr.a quema pcdlus declinat magis anteii us 2 ftomachus pofterius quare oportuit 9 meatus cuiufbbet declinaret uerfus pzr tes fuas Secunda rc cm anhelitus eft ma gis neceOaiius q cibos 2 ideo oportuit 9 via fua eifet recfticr que cft anterius .via autem cibi e magis tortuefa 2 9 non cft tantum ncccfkria ideo fuit poftenus colr locata (£ Secundo nctandu; 9 via cibi c magis dilatabibs q via anhelitus 9 fubti licia funt ilia que tranfeuntper tracta z pro tanto fiunt cartilagmofa Illa aut que tranfeunt per men funt gt offiora et aliqn ctia tranfglutitur magnus bc lus ct nifi il Ia via fuifict diiatabilis tiic fcquerctfuf f ccatio ([Quarto cor fiderrdu 9 ea que afeendunt a ftc maebo magis nocent fuis viis.f.mcri q ilia que afeendunt a pcdbo re quia huiufmcdi funt fubtiliora 2 ma/ gisdigefta 2 tracca non cft ita paflibilis cu fit dura anulofa cartilagmofa (£" Qui to notandu5 9 tracca dilatatur 2 magni ficatur naturaliter circa tempus pubcfcedi quare imutatur vox naturaliter dato cp non coyret fed fi coeat feu fupponat ma/ nifeftius imutatur cum coytus violenter faciat ad augmentum 013 vox. imutatur naturaliter /ecundu latitudinem aut ftric turam canne z fecundj virtutem forte3 z debilem .ut G.in tegni. Vltimo nota dum q? fi radix vuc effet groffa z caput acutu3tunc non effet ita timendum de fuffocatione quia vie non ita claudentur z io no e via incidere fed quando radix uidetur gracif per comperationem ad ca put fuu3 tunc claudit z oppilat z impedit vias z tunc timorem fuffocationis eft incidenda aliter non z quomodocuqj fiat eft magnum periculum Capitulum terdum de raucedine uocis * Ox eft nobiliffima acTbio volun taria ex nobiliflimaadHone r.n£ me procedens.f.cx motu agita/ ticnis z dilatationis bcc funt que legunt a G.in fuo libro de uoce matena aut uo/ cis c proueniens a pulmone tranficns per tracea arteria percutiens cartillagine epi/ glot l. Principal autem uocis eft in cpiglo to quoniam uenit aer a locis amplis ad lo ca Pericla.(jXaufa vero efficiens eft vir/ tus moums lacertos pecftoris z epigloti* fecundum dilatationes z conftricftiones Caufa foi malis z per fe eft vuuJa retines aeiem ficut digitus retinet in fiftula . vn de in informatione vocis vuulacftper fc z alia funt luuamenta ficut lingua pa/ latum dentes z labia z ita de alus.Caufa finalis eft explicatio conceptus .bene igic di tra ajplicatiy * valet etiam dragantu.amt vue paffe mundate.feftuce. pinee.pifces recen.fquamofi et de aquis mundis, iufcellaz omnia forbilia Accipe malum granatum dulce z deccquaturjin ter prunas z remoueatur cortex z coletur z colature addatur 5uccarum z forbeat. competit etiam femnus quies z fimiha buiufmcdi hi mediantia corpus St aute3 in mutatio fadba fuerit propter debilita/ tem alias caliditatem fi corpus eff plccfto ricum fiat flebotcmia. z fi babundet in vno humore purgetur cum caffia.z man na.z vtatur rof. di viof.z dyadraganto.z dyapcnicl. fadfo cum fpeaebus calidis z vtatur candidis, z pemdiis.cucurbita.z melonibus.portu lac.z ordeo z lacie amigdola . z firruli' bus frigidis*Si autem uox inmutetur ex caufis frigidis vtatur dyains. dyaifcpo dyacaf. origano* calam.z fimilibus. Nuc autem dc raucedine fpccta liter dicamus* quia raucedo proprie ucmt ex bum:do z frequentius aduenit q alie uods immuta tiones ideo banc curam diligentius profe quamur z quia plurimu$ venit cum rcu mate ideo in primis fuff umigetur caput cum nigella.z facelletur cum milio.z fa/ le afifis* z teneat lftaspillulas in ore. §/* ftoracis.caf .ambre.mafticis .tburis .liquiri cie munde.pafTuiarum enudeatarum.dra ganti.gumbi arabici.z fiant piliule z con ficiantur cum ydrcmcllc.Reumatc cura tovtatur cubebis qualibet dicznccfte. mane z fero*fine omni mifericordia fi/ cut fi cflet ludus puerorum .etiam iniun gatur pamitascibt & potus & eiufdem fubtiLtas z vigilie multe* vitet omne bai neum z fomentationem z vitet omnia falfa*z acuta.z acetofa.f Et fi iftis ccn/ tingat vti ratione curationis addantur femper lcnitiua.ficut funt vue pafic.dat; tili.ficus ficce.pinee.zfimilia* Idem vta tur ifto medicamine conditi, piperis longi * cubube. puluer is calamenti an. . S • caricarum * paflularum en uclcata > rum* pinearum, fifticorum puluer icentur, z conquaffanda conquafientur. z fortiffime mifceantur cum modico mellis fuper cineres calidos diu agitaudo z fiat conditum.quo vra/ tur frequenter in die . lambendo diu in ore tenendo.(f Et iftud medicamen rc/ puto ualde bonum N ibilominus poteft digeri materia frigida z bumida per buc modum. z ualet in omni paffione pcc' toris de caufa frigida z bumida. ficut in raucedine.z afmatc.z tuffi.IJ/. radie. yre os.blii.fquille.^fopi.origani. calamenti, fifcmcl.fenugre.paflularum eru ,cleatArum.caricarum. fifticorum * pinea/ rum.dattilorum pinguium. artiigdolaru munda-iiuubarum.febc ftcn-an libr .i.fiatfiropus.libi.z.S. (f Materia digefta purgetur UL.ycralogodUij.u.bddli.pulpe colcqum. tide.an.gna.vi*mifccantur z fiant pii/ lulc.(£ltem gargarizet cctidie ydromel; aquaticum cum oxutielle fquillitico. Et quia diuerfitas particularium cft multa ualdcidco adhuc ifta medicamina fub/ tungamus que multum valent in omni patficne pectoris de frigida caufa z bu/ mida ficut dieffum eft dc medicamine precedcnti z ideo fereifta medicamina re plicabuntur in capitulo de afmate. feu de difficultate anhciitus-z capitulo de tuffi. duz tn materia fuent frigida z bumida. (j~ Primum eft tale . fy.trium generum piperum.cubebarum. cinamomi an*9.i» fenugieci.fcminis lini afii.maratri.pinc/ arum amigdolarum duic.liquiricic mur/ de. caricarum.pallularum enucleatarum» 015 tllcboro lento igni, z fumatur lamben/ do »Item fecundum medicamen quod valet in materia frigida z bumida z reu ftoracis.cabmenti.m, f tias.tburis• an.5.i.draganti.gumbi atali d.infuforum in ydromellc.mirre.liqui/ ricie munde, pallularum enucleatarum . caricarum.an.B.i.confidantur cum ydro mclie.z fiant pillule z teneantur in ore* Terciu medicam, l« putarentur z fumat cu ouo forbili fifr ualet puluis calamenti cum ficubus ficds valet etiam ius galli antiqui cocffi cum polipodii.an.z yfopo z pallulis enucleat) Item vltimu medicamen quod ualet in defperatione cu materia efl multu buida z no habemus alia viny g/.pipis.cubcba r u. mirre.cofti. ariftoF • cafficr • fifeF. mara/ tri citrini-afe fe tide.ari.^.S• conficiantur cu fepo ircino.z vitello ouop.z fiant trocifci z deficcent in vmbra z cu vti uolueris ponat vnus fuper carbones z recipiat fumu ore aper to et fi ex ifta fufFumigatione exafperce guttur gargari3et frequenter ydrcmcl z vtat pafifulis enucleatis dattubs et fifticis Cibus aute farinaceus fit iite «farina tritici cocfta m furno et fabaru et 1131. et fenu/ grecbet lupinoy.ct cicep.et colatura fur/ furis et amigdaf.ct fit boc frumetu grof fiter fradlu et qudkbet iftop poteft codiri cu lacftc amigdaf .aut caprarii .aut brodio carmu Si aut raucedo fuerit ab apeftema te vtatur vino dulci et aliis ficut duftu e et fi ex vua ct aliis curetur illa prius. Et fi fuerit ex mala coplexione calida fine materia, vtatur iftis pilfis que ualetin fiti ardore.afpentate.et ficcitate.ct fibbus 5* pfillii.feminis citoiop.draganti.fiat mu cillago in aqua ca.et exprimat per panu tunc feminu frop mundatop. fe.lacftuc.portulac.liquif. papaueris albi, candi. pcnidia^. pmearu.pafiuF .cnucF. co ficiantur cu predufta muallagine.et fiat pilfe pue aliquantulu extenfc et teneant fupra lingua et in faucibus valent ad dit geredu et alterandu materia calida 9 poft fcqueretur euacuatio et ita ualcnt ante 6i poft (["Clarificatio (£ Intelligendu3 9 buiditas temperata ct equalis facit uOi cc equaiem et lene et fi excedit facit uo/ ce rauca vnde ficut caliditas excedens fa eit U0CC3 magna.et frigiditas parua.et fic citas afpera.et virtutis debilitas trcmulaj Ita buiditas caufat rauca et raucedo proprie no caufatur nifi ex bumido fuper fluonifi largo modo accipiamus raucedi/ ne3 omne vocis afperitatc ct inequalitate bumiditas aut fuperflua cu uadit ad cpir glotuj relaxat z mollificat neruos z lacer tos epigloti z qprie dilatationis z ita cau fatur raucedo ([Studeamus igitur confu mere omne illam bumiditatem fuperflu am 013 aqplicatioe fex reru: non. natura/ lium!ficut eft acr ficcus fiuc per naturam fiue per artificium z fic de aliis (TSccun do notandum q> bumLdu5 caufat rauce/ dinem z curat raucedmc3.bumiditas eni fuperflua intrinfecainbibitacaufat rauce dinim Sed bumiditas ab extra leniendo z deficcando z temperando curat z cum hoc abftergendo ficut eft dyadrag. gubi arabicu.z fimiiia.bumiditas igitur interi or inducit afperitacem lauando te fupra altera z remouet foliditate natu ralc molliendo z ideo caufat uocem ineq lem z rauca$ Sed bumiditas exterior po tiffime q eft abfterfiua z mollificatiua af mudificatiua talis eni$ leit rarificat z ap planat z facit ad boc ut aer equa liter per cutiatur z ideo capana que eft iuxra aqs babet molliorem fonum (f Tercio nota du q? licet bumiditas reddat rauca tn non propter boc ficcitas clarificat imo reddit afpera cu excedit .z ideo iu curatione raucedinis cu ficcis femper ap/ ponimus bumida lenificatiua Siccitas au temteperata reddit vocem fenoram cp aer tranfit equaliter z reuerberat. Nocet igitur in. exceffu z ideo tibicinato/ res proiciunt aquas tubis fuis z nocet ctia bumidu fuperfluum cis z ideo viola fcu cuius incifum fuerit in plenilunio nung erit bcne; fonora qpter nimiam bumiditatem quam acquirit quando accidit raucedo ex nimia bumiditate fanguinea bene poteft tunc competere flebotomia, fed qui facit in alio cafu nimis infrigidat 2 flux$ prouocat z ita induat perpetua* raUccdi 11C3 (J*Qu 1 nto q? fi rau cus fleumaticus accipiat aqua$ con fett .z ratio poteft cffe ifta quoma$ aqua calida ratione acftualis calicktatis lenit & poros aperit z facit ad hoc ut materia ex aletur z digerit etia5 f leumatica in ftomacbo fecundu Sexto no tandu5 q> doclores qui alta uoce legunt z homines qui fatigant fe in loquendo Z uoaferando frequenter incurrunt rau/ ratione laberis incurrut z caliditate3 z ita trahitur mate/ ria bumida aquofa ad z In omni igitur morbo diligenter confi/ derantur caufe z 013 omni follicitudine abfdn dantur. (f Septimo q> calidum per fc deficcat bumLdu3 ccfu mendo.fcd per accidens bumedlat leni/ endo diifoluendo z liquefaciendo in ma teria parata.frigida aute3 humediant con feruando adunando per accidens autem frigidu3 deficcat conglutinando cenge/ gelando indurando putrificando. z CU3 hoc alio modo .qucnia3 omnis mala eo/ plexio z omnis error virtutis digefduc maturat z deficcat nifi error virtutis aOi mdatiue . G.interda particula de morbo, autem per hunc mo/ du3 poteft exiccare .non cft igitur incon ueniens eunde3 effe(ffcu3 fieri a diuerfis agentibus quonia3 vnus cffcclus intro/ dudtur per fe alius per accidens. de ftiffi Vffis eft motus virtutis natura lis expulfiue fufdtatus z iuuatus per animale fenfibile z motiua3 z cft motus fecundu3 natu rale3 circa fpiritualia conans ad expcllcdu nodua (f Intelligendum q> ficut fternu/ tatio eft motus cerebri naturalis no mor bi ita tuffis in pedlore eft motus nature z non morbi .Modus autem eft ifteqp cum aliquod nocumentum canne z can naiibus pu-monisaduenit tuc virtus ani malis fcnfibilis fentitid nocumentum z fufeitat uirtutem expulfiuam naturalem naturalis autem fufritata z adiuta per motiuam animalem z totius clibani forti impetu petrmfcet materiam Z pci mifecre intendit i lam vid$ que e in canna vel canalibus cum aere & cum impcoi expellit ad exteriora Z expellere conatur z talis conatus z motus appella/ tur tufiis ([ Caufa ([* Caura autem buius motus poteft effe omne illud quod in canna z canalibus pulmonis inducit nocumentum.illa autc~ funt qued ab in tra quedam ab cxtra.fi ab extra ficut pul uis z fumus z cibus acetofus . aut falfus* aut uetofus.aut iportune fumptus idui es gutturi cfFcndicuhpj ut aer corruptus z febris pcftikntiaf z fimilia . Si ab intus ficut liquor aliquis defeendens a capite iri fundens canna z canulas \ cr via reuatif ct a ftcmacho q mali fumi ua dunt ad canas.aut coprimit fp; ritualia z ecdc mo fit ab epate z fplene z aliis . Si aut fuerit £ptet vicia totius clibani tunc aut boc t ft j|ptcr mala copkxione ca.fii» bu*z ficca.fimpltce uel copofitam.cu ma teria aut fme.ficut eft fanguis.cofa.f-a. raro fm Auic.pot aut prouerirc apoftea plcureticu ucl pipolmcnil aut fanies aut ulcus *aut aquofitas.aut fe* totius z fiFta. (L Signa (f Signa aut caru extrinfecaru funt manifcfta- aut £p ter fui mamfeftationS.aut iudicio patien tts aut afTiftcntm .Signa capitis funt ifta* aut ftgna rcuatis z graucdo capitis z fpU tu cu fricatu z qz fentit aliqd defcmdefi do ad cana.Signa ftomaebi funt dolor lo ci z alia que fignificant pafliones ftoma cbi q dicent fuo loco . Signaaut epatis z aliop membrop inferiorum funt dolores lftorum locorum, z grauedines.zfigna fuaru pafficnum que dicentur fuo loco. Si autem prouenerit a pc fputum retinetur uel tuffis eft fic ca a qua paru uel nihil egreditur aut quia fit ab aliqua malarum complexionum fi/ ne materia et potiffime a ficca aut quia fit tuffis ,jpter complexionem djraffatis et fpiritualium fme ab intus fiue ab extra ab intus ficut propter ftomaebu. aut epar aut fplenem.aut matricem. Si ab extra ficut e cafus aut percuffio aut aliqua frigi ditas aeris conftringentis autvngento/ rum et fimiltum. Tercia caufa poteft effe groffiries aut vifeofitas materie non ha/ bentis exitum . Quarta caufa poteft effe nimia fubtilitas qua5 refugit natura quia eam comprehendere non poteft ut aquo fa fubtilis. Quinta caufa poteft effe vir turis debilitas non potentis expellere ma teriam et eft peffimum fignum . et quia poft cognitionc3 pronofticario debet pre cedere operationem ideo debemus pro nofticari ([ Pronofticario Tuffis in ydropifi ucniens propter ydropiciq; eft moleftum tuffis in fenibus et decrepi/ tis fi diu durauerit eft molefta .tuffis ni mia et diu pcrfeuerans mala, quia dum adptifimct ethicam et rupturam uei e in pectore et ad fputum /anguinis et fa/ niei. Omnis tufTis cum reumate mala et potiffime fi diu durauerit * Omnis tuffis que fomnu aufert eft mala.Omnis tuffis cum agrauariene et moleftatione et cum mu Itis conatibus ct edu fulfur z aedpiatur cum ouo forbilx z beo omnia ualent in caufa frigida z bumida z quia pauperes incurrunt frequenter bac caufa tufiim ideo nihil aliud eis feri/ bo fed quia tulTis pallio eft ita comunis volo breuiter recapitulare . ([ Materia lia que ualent contra tufiim ilta funt que ualent in caufa calida.f. ordeu fm cmnej modum fue exibitionis mucillago. pfillu z citonioru3.quatuor femina frigida mu da maiora z minora, femen maiue. z fe men. pap.albi.Uquincie. vue palle mude. endiuie.fcariol .hcftuce.portuf. melonis. cucur.aucnatu ccc ta.colatura furfuris, capilf ucneris.re. can dL.pemdi.drag.oieum uicf .fifaminu» ne nufaf .z fi caufa fuerit frigi da ualent Lfta.f.iadic.yreos z fquille*liln. yfopus faturegia. lanamunda, origanum, ferpilf.capill ueneris re.guma arabica.dragantu.orobus.fenugrccum.fc men pinee, liqutride.pipcr.affa.fuifur z fimilia(f Et eft intelligendum 9 tres funt pafliones que fere curantur cu eifdcm materialibus ficut eft raucedo tuffis z afma. Difcretus igitur medicus m materialibus itreducat formas vel p medu firopi.uel conditi uf pillularu.uel trccifci.uei vngentcrum.uel gatgar1.3ando.ucl cmplaftrando Accipiat igitur vnu ud multa iuxta conuenientia particularium z querat capitulo de afma/ tc modo dc tuffi. modo de raucedine uo cis (f Clarificatio {[" Intelligendum q? licet tuffis generetur ut plurimum de reumate z in reumate non competat fle botomia ut plurima nihilominus poteft competere flebotomia in tuffi cu reuma/ te z hoc quando corpus eft ple<5Eoricu bi caufa eft calida z cumt ad interiora ut fre quenter dicftum eft (["Secundo notandu 9 tuffis poteft fequi paffionem epatis bc alioru3 membrorum duobus modis» aut quia materia eft tanta 9 coprimitur dya f fa bc per confequens pulmo, aut quia uapores afeendunt ad caput z deinde ca dunt ad pulmonem.z ita caufant tuffim apofteata epatis z matricis.zitadealiis. (f Tcrcio intelligendum circa iftatn ma tcria 9 motus tuffis poteft dici vno mof do preter naturam.alio modo fecundum fimpliciter tamen lequendo tuf fis morbus tft quoniam ledit operationes aut figmficat lefionem operatioriu cum concutiatur pe&us.z pulmo, z totujcor pus z caufa etia eft innaturalis ftimulans z irritans naturam (j[ £ed confideremus fmcm 9 eft quia ifte motus cft utfuper/ expellatur.ideo motus ifte poteft ce fecundum naturam, vnde natura nititur expellere nociuu$ Ideo quo ad hanc mclt nationem naturalem qua natura nititur fuperfluu5 expellere dixit G.tuffim fter/ nutationcm z fingultu motus naturales, .f.quinto de accidenti z morbo . etiam cemperado ad metus morbunordinatos ubi nullu. regimen nature ut in fpafmo ubi eft nerui uiolenta ccntraclio z nulla nociui expulfio et ideo dicit motus mor bi Ifte autem motus in tuffi.fternutatio ne et fingultu. cft motus compofitus ex animali et naturali quoniam cum virtus animalis fcnfibilis apprehendit excitat naturalem expulfiuam que non ap prehendebat quia nenfentiebat et tunc coniunguntur lfti duo motus et animalis et fcnfibilis et motiue et naturalis expul fiuc et permifeent materiam cum aere et vno ipetu ct fubito expeilut ad extra bc talis appellatur motus tuffis. et quia lx>c fit a uirtute regitiua expellente nociua io dicitur natutalis ficutcrifis bona et lauda bilis appellatur motus nature et no mor/ bi .licet in tempore ipfius morbi fiat qz igit tuffis fit cu quada precogitationc 16 fignificac 9 ibi cft motus animalis Nuc aut inteiligendu c 9 in iftis motibus co/ pofitisex animali z naturali, aliquando animalis uincit naturale z aliquado natu ralis animale.naturalis vmcitfeiale in dif pone pter natura z in tpc fompnizafalis vicit naturale i difpce naturali z i uigilia ficj p5 m anhelitu z egeftiene z fimiiibus (flntelligendum etiam iuxta ®am ma/ tenam 9 motuum animalium quida (ut fimplices et fm natura ut motus progref fmus* quida compofiti et preter natura ut tufiis.fternutato z fingultus.banc aut ma . teriagtdkuimus v°*demoibo «Quarto notadu 9 fi copetat flebotbcmu m iftis paffiombus corpore multum pleno tuc fi at primo de hafilica ofpofiti lateris et po/ ftea de media eiufdcg lateris* Quinto no tandu5 9 quado yfopus ponitur in caufis calidis debet parua qtitate et alia in plus*et quando ponitur in caufis frigi/ dis ponatur in magna quantitate cu tunc competat ratione primarum qualitatum* et ita de multis aliis fimilibus pofifumus rntelligcre bine inde. Sexto notandum 9 tuffts ficca habet quin 9 caufas ut dicffcu eft.prima.f.maia complexio fine materia Seda afpcritas gutturis et canne.tertia pri natio materie ficut in ptificis et confuptus quarta humor groflfus et uifeofus • quinta bumor fubtilis que natura non pot corop bendere et fi qua funt fimilia* operandum igitur eft diuerfimode fm dmerfitate cau farum in tuffi ficca * Vitimo notandum 9 tuflis coitcr loquendo maior eft de no cte q de dic .qm materia euaporat in die ficut i uigiliis z excrcicio et i nodle aggre gatur ficut in ocio et in fomno.et qa po/ ri clauduntur et fit decurfus ad interiora ideo de nodle tuffis grauior *et potifiime poft longum fomnum -boc autem intel/ iigimus m difpofitis et paratis quintum de ptifi Tifis eft ulcus pulmonis cu coni fumptione totius corporis.Cau fe buius paiTionis fut omnia il la que ulcerant pulmoneg *et io materia rcumatica dedftrrens a capite pot effe una caufa fiue fuerit fanguinca fiue a cuta colerica corrofiua* fiue f legmatica fal fa. V ndc flcut gutta aque cauat lapidem ratione frcquenrie ita ftillicidtum ipfum ulcerat»Secunda caufa poteft efle apofte/ muta orisxum rumpuntur ctuadunt ad pecffcv ralta et non bene mundificant* Ter tia caufa poteft efle retentio meftruorum et emerroyda et uaper corruptus afced£s ad pulmonem. Quarta caufa poteft efle f.p«fliones que funt infra dibanu petffcor] cum non bene mundifxatur ficut eft pleu refis et piripleumonia. fputum fanguinis et fanics in pccftore aggregata et fimiiia * Quinta caufa poteftefle nimia caliditas extericrxt frigiditas rumpes uenas» cafus percuff o.acr ucntofus.et lega mora in ca et iuxta fornaces ubi fu duntur mctalla.et operari cum argento ui uo et omnia fimiiia que ftringut et leriut pecftus et pulmonem ficut eft aer autunaf et fimiiia-Signa gignor um quedam fignantpreparationem et ct quedam ftgpant atftum .Illorum q fignant difpoiirioncm ad ptifim fut ficut habere collum longum ct bumeres eleua/ tos et tibias tortuofas.et aduenit libenter eis qui de facili incurrunt reuma.et q 1w bent pecftus ftricftum et qui funt extenua ti corporis et potiffime funt uerfus au tumnu et funt mali regiminis .et cu funt ab etatea.xviii«anno ufq3 ad.xxxv* qni pueris et fenibus tarde aduenit. Autum/ nus autem detegit ptificos quia et in autu no maniftftatur ct in aut uno fi fuerit mo riuntur. Signa autem manifcfta funt fe* ethica lenta et laborant magis et aggrauan tur poft cibu5 q ante et cum hoc adeft tuf fis .grauedo pecftoris.fputum fan10fu3.ru bedo maxillarum. (f In telligendum circa iftam materiam q? duplex eft ptifis .qda dicfta ct ifta e propter ulcus pulmo nis det quedam largo modo eft ut quado euenit propter ulcus tracee artarte feu cana lium pulmonis .aut quando proucnit %p ter ulcera que proueniunt in uelamimbus pe&oris.Sigua autem diftimftiua fut ifta quoniam quado proucnit a cannalibus ad eft dolor in medio colli et fetor oris, ct fi fuerit ulcus in fubftatia partis aiiulofe no recipit curationem. Et quando eft ulcus i ter duos auulos poteft recipere ec ideo qn perforatur gula inter duos auulos pot cu r rari fed fi retfte in fubftantia auult no. Si autem prouencrit in reliquis partibus pe / cftoris preter cj in pulmonc.fignum huius eft quonia3 magis laborat una hora q alia Et fecundum fignum poteft haberi expc/ rimento .quoniam fi filum intingatur in aqua fanguinis draconis et circumcingat pectori ubi cicius deficcabitur ibi eft mi/ nera et tamen ulcera pecftoris poffunt reci pere curationem.et quia uene funt ftricfte ct parue et quia funt partes magis carnofe Si autem ulcus fuerit in pulmone tuc figr na diftindtiua funt multa .Primum quo niam multum Ieduntur a quocunqj acre extendente fiue calido fiue frigido. Secu/ da fignu eft quia tuffis eft magis molcfta Tertium fignu eft .quia non poteft lacere in aliquo latere .Quartum fignum c do iorfpatulc finiftre et mamille fmiftre. Et tunc illico ulcus aut eft per modu cuiufda abrafionis et adbuc poffut curari. Et fi fu erit ulcus corrofwum profundatu faniofu in pulmone e qd curet nifi cura Gali.qua pon t de interioribus qm multos curauit quorum nullus euafit. Vlcera igitur pul/ monis faniofa non recipiunt curationem propter multa. Primu quia ulcus iam e ft ftulatu profundu .Secundu quia ibi funt multe uene et arterie magne .Tertia rato eft qa pulmo e in continuo motu. Quae ta ratio e qm uulnus non poteft mundifi cari nifi tuffi et in tufli eft motus for tis ct ualidus et ideo facit ad ulceris quia tuffis aut fedabitur aut non.fi fedetur moriturfuffocatus .fi non uulnus dilatabitur et uena rumpetur. Quinta ca poteft effe carentia medicaminum ga lo/ cus eft m profundo et uirtiis mcdicamf/ num non poteft atttngei e et cum modi/' ca uirtute (i attingat .Sexta caufapot effe carentia mediarmnu comienicntius .qm fi medicamina funt calida augmentabitur febris cu femper fe.etbica conccmitct. et fi fuerit frigida non poterit uirtus penetra re .et fi ficca fint deficcabitur corpus et co fumet cum fint cofumpti *et fi fint humi da ofpilabit et putrefiet et fic medicamia parum iuuant. Sept»macaufa poteft effe quoniam pauci funt medici qui fciant di ftmguere et propter abbominatione fpu/ ti nolunt oculum applicare aut quia patie tes a principio nolunt fe m principio me/ dico oftendere donec egritudo fuerit con firmata pro tanto quia par u moleftantur et alia fere immtrabilia que cadunt circa iftam materia. Et inteligcndum bic q? ptifici aliquando expellunt tuftiendo par tempulmonis.aliquando partem ucr.aru aliquando partem auuloru.aliquando ia/ pides (fPronofticatio . Ptifis antiquata non recipit curatione qn fputu ptifici ca/ dit fupra carbones et fetet expediti fut q niam nunq calcabunt terra.boc fug)ofito q> figna dicfta preccfferint qm aliquado c propter empiam et infiniti decipiunt bic rufi cp odor debet effe grauis ficut carniu3 affatarum quando proucnit ex pulmone. Si aut fames cadat ad fundu aque tuc pti/ ficus eft incurabilis nifi q> aliquado mifce tur flegmati uifeofo et tunc fupernatat z tuc deciperetur medicus nifi feperaret ligno. Si aute fit in medio iam parat fe ad confirmationem .ct dirit Auicj. q? fi appareat puftula fupra fpatulas moritur in fra.lii.dies.dicit etia auic.q> ipeuidit mu lieremptifica cuius uita eft per xxiiii.annos. Notandu etia cp ptifis pot longo tpe palliari pueris et fenibus ct pig uibus et carnofis. Signa aut que fignant ptificu morti a|proximatu fut cafus capil loru incuruatio unguit ajpctitus difficultas banelitus.retentio fputi* fluxus uentris et inflatio tibiaru et ut plurimum ptifiri expediuntur cu folia cadut ab arbo ribus» Cauendueft, igitur diligenter in ,p ■nofticatione ptificoru quia loquendo mo/ riuntur et moriendo loquutur.(fCuratio' In principio fi fanguis dominatur aut cor pus eft pledfcocicu non formidet facere fle bothomia et fi materia peccans in caufa e non formidet euacuare paulatine § m exi gentia humoris peccantis. Et fi reuma cft in caufa curetur, reuma cu magna diligcn tia ficut didlu e qm utplurimu3 uenit ex reumate .Etfi ucncrit ne curetur ficut dicetur,. et ita breuiter de omnibus alus caufis iuxta fuas conuenien tias. Inteliigendum igitur 9 coru q ua lentin curatonc ptificoru queda funt que habent natura cibi et potus et medicine, et queda funt q habent natura cibi et me didne.et quedam natura cibi.ct quedam funt que habent natura medictnc.et qda funt q partim ex bis uf omnibus compo nutur. Ea aut q habent ratione cibi et po tus et medicine fut tria ficut e lac uiniq; et ptifana .primo igif agamus de lacfte . In ptifi qtu$ eft de prefenti funt tria.f. ulcus fanies et confumptio. vicus indiget confo lidatiuis .fanies mundificatiuis et confup tio nutrientibus et refumptiuis.Nuc aute deus gloriofus et fublimis crcauit una me diana ubi funt ifta tria.f.lac z io fumme copetit lac in ptifi. In bufte cru e natura ferofa qua abftergit.et eft ibi natu/ ra cafeata per qua confolidat.et eft ibi btt tirofa per qua nutrit et reparat. Lac igit mulieris magis competit* deinde afinarm; et fmt animalia nutritam locis altis ficos ct pafcua fmt ordeum.betonica. feniculus prctrofiliu.agrimonia et fimiiia .et fi fit a Ana aduertat 9 no fit conftipata nec laxa nec nimis in odo nec nimis in labore .et fic de aliis animalibus *Ifta materia tagit Ga.in.v0 *de inge. jjpterptificos*et* vu° • 3pter confumptos*et.x* propter etbiccs*. Modus aut fumedi fit ab ubere et fi non eft poffibile habeatur fcutella abluta cum aqua calida ct fit uacua et ftet fupra aliam plenaaqua calida et muigeaturet cxhbea tur ftatim quia lac citiftime corrumpitur Et fi timemus corruptonc buliat ad igne et ponatur ibi modicum falis et mellis et forbeatur aut proiciantur in lacfte lapides fiuuiales cadentes aut ferru candens et co fidcreqmedicus 9 bene digeraf in ftorna/ co ita 9 poft fumptiene no fentiat torfio nes nec dolores nec erueftuationes fumo/ fas nec acetofas .qiii ficut cu bene digerit facit iuuamentu .ita cu no digeritur facit magnu nocumentum. In toto igitur ilio tpein quo lac eft in ftomaco no debet fu mi uinum qm uinu facit coagulari lac in .ftomaco et ia tranfit in naturam uenenu .{In nullo igitur cafu debet fumi lac ct ui' num in eadem mcnfa.Cauendum e etia$ a lacie cu adeft fe.putrida .fi igitur dili/ genter cofiderentur omnia particularia q debent confiderari circa jacftis maxima mueniet iuuameta ficut te ftatur Ga.et ratio et experimentu.Sit igi tur mulier iuuenis et bene coplexionata z qp fit de primo puero et ita de aliis anima Itbus ct 9 confiderentur omnia q debent confiderari circa bonitates lacftis q nos ex plicabimus per dei gratia cu tracftabimus regimen fanitatis.et ficut explicat Auicj. fen. iii. primi canonis.Lac igitur ptificis e cibus potus et medicina. Scdm aut qd e abus et potus ct medicina c uinu qm ftergit mundi&cat et nutrit et uclocif con uertic in calore et fpiritu.Sit igitur uinu3 albu claru debile quodamo dulce et fi no iinueniatur fit citrinu darii non nouii 2 cu multa aq pluuiali. fed fi efiet fe .putrida •admixta uitetur qtu erit poffibile fm ex igeritia particulariu.et uitetur uinu fu mitur lac ut dicftu e ♦ Tertiu aut eft pti/ fanaordehifta «115 abftcrgitjct mudificar nutrit et infrigidat ficut dedarauimus in opere noftro de rebus acutoru et ficut di/ cem ra in ca° de pleurefi. Ifta ptifana tan tc uirtutis eft 9 non timet uentu nec plu uia et ideo pot dari m ptifi .fiue detur lac fiue uinu detur fiue non.fiue fit fe.fiue no et poteft dari ante cibu et poft et in die z nocfte et omni hora feruata gdtate iuxta conucmentia particularium. Poftq igitur □idimus de bis que habent uirtutem ;cibi potus et mediane .uideamus de bis qba bent uirtutem cibi et medicine et fut tria ficut illa que didfca funt.primu c mcl.fm emed fluuiales.tertiu eft ficus ficce et mul ti aiu f rudius. Et de meile inteiligendug 9 mei abftergit mudificat ct nutrit et pe netrac ct ideo eft uebiculu omniu medici narum que ualent ad fpiritualia * 16 ypo* in regimento docet in pleurefi et penpof. ydromcl et oximel. Si aut eflet f e. putri da aut calor fertis poftet temperari ce da ri ydromel aquaticu cum 3Uccaro multo* Secundu eft cacri fiuuiales .de quibus no tandu 9 ifte cibus eft altiflimus ct medi/ cina beata ficut uolunt omnes fapientes* Decoquantur igitur in aqua dulci donec poffmt mudari et abiedlis interioribus et extremitatibus fortifiime abluantur cum lixiuio fadlo de aqua cineris uitu et poft decoquantur ad perfccftone in aqua ordei et comedatur fubftantia et aqua decocftio nis potetur . Tertium eft rofa. et de ifta medicina dicit Auid-9 funera lia erant parata mulieri ptifice ct frater fu us curauit eam cum multitudine acceptio nis juccari rof.fed tanta fuit quantitas 9 quafi incredibile eft et uixit multis annis Si aut propter rofas accideret aliqua coftri cftio utat firupo facfto de yfopo et fi ,pp£ y fopii accideret calcfacftio utatur troafeo de camfora uel dyadrag.frigido. Tertiu aut fune ficus ficce et confimilia et fiftici pinee, paftule mundc.amigdale iuiube fe/ beften et fimilia. Poftq igitur uidimus 3 Irsque habent uirtutc3 cibi'et mediane modo indemus de bis que habent inrtu/ tem medicine ifta autem fut .f. radix y re os» ariftolcg 'a.y fopus* capilli uenet is. cro/ bus. femen bcmbicis fe.papaucris.fcnrgrc Cum et fimiha .et quedam funt compofi ta ficut tyriaca rubcat,trocifcata et fimilia. Modo indeamus de quarto.f.de cibis ct gratia huius uideamus de quibufda rebus non naturalibus z primo de acre. Aer igi tur fit clarus mudus fine uento f$ fit mul tum ficcus et fi non poteft haberi per na/ turam acquiratur per aro fidum . et ideo ducebat ptificos fuos adquendam montem uerfus ficiliam ubi eft continuus ignis in cacumine montis propter ficcita/ tem aeris exiftente uerfus meaiu montis et ratione patientis ec lacftis propter pafcua.et quia monte habere no pof fumus ubiqj faltim acquiramus ficut poft fumos. Eligamus igitur montealtdiimu ct ibt inhabitet ct ordinetur pafcua ct ani malia mxta pofiibilitate particulariu. Se eundo confidet emus aqua. Aqua enigfit femper pluuiahs. Vmu aut fit ficut fupei i us ditftu e» panis fit triticeus bene ccdlus et fermentatus cu temperata qtitatc falis. Carnes fint ut plurimu uolatihu ufuahu$ pot ud carnibus edmis.muntonis ct uitu li ladbantis.tumiculi iuuenis et extremita tibus animaliu.et de iffrs oibus paru ct ra ro preter § de uolatilibus ta demeftias q campeftribus de gbus pot uti ut plurimu ct ad firfficientia. tn fit modus in cibo et potu 9 accipiat in tanta parua qtitate 9 poffit digeri .et utatur tefticulis uulpis ct pulmone eiufdem 9 mirabiliter copetut Farmacia fit ifta cibus de farina codta ct cibus de colatura furfuris et de fimula .et de farina milii, fabarum.ct lentiu .ct et ordei et fpeltc et ciceru et utatur ordea to ct auenato et amigdo.ct triticj.et uta/ tur lacfte amigdalino. Et poliunt omnia ifU confici aut cu lacftc amigaf. aut iaclr caprarum aut cum brodio pulle. Accipia tur igitur ifta et conficiantur et §m inten tionum diucmtate et fm diuerfitate par/ ticulariu f m 9 uolumus conglutinare aut nutrire aut abftergere et ita de aliis.Inter du$ poteft uti fpinargia.borra.orto. feni, petro.kdhjcj.portuhcj.melo.aicur.z boc fm 9 eft fe. putrida aut non et £m 9 uo lumus abftergere aut mundificare 9 fm Gali’omnia certis litteris denotari no pof funt.De pifcibus poteft uti Iquamofisde aquis mundis currentibus aut impetuofis longe a heubus et magnis uillis. Vtatur ouis forbilibus et utatur frudEbus didHs Somnus I1C3 debeat efte temperatus tame magis uergat ad fuperfluum q ad diminu tum nifi eflet rcuma aut febris putride interpolate . Motus magis uer/ gat ad ocium 9 ad exerddum nifi aliqd particufe cotradiceret. Sed co/tus fit nui lus «Balnea pcflfunt competet e mdedina tione .De balneo tamc complete fuimus locuti ca° de ethica li.r De inanitione et repletione debemus itelligere 9 magis de bemus intendere ad repletionem, i.ad bo nam et laudabilem nutritionem. De ac/ cidentibus anime competit gaudiu$ et Ic bria et nihil aliud. Vitet acetofa et falfa et acuta nifi per boc intendamus cura. Vi fis igitur breuiter et fubtiliter de fex reb9 non naturalibus neniamus ad compofita. Vifum eft de bis que habent uirtutem ct bi et potus et medicine zc et de bis q ba bent uirtutem dbi zc-et licet ifta fuftice/ rent quo ad prouedtos propter tamen iu' uenes magis particulariter ,pcedamus §4, radicum yreos yfopi ris re.dO.iii.quatuor mun.fe. en/ diuie fe.fcario.fe.portu.corian. fe.malue. fe.bis maluefe.papa.albi fe. bombicis.fe/ nugred. crobi liquiij. mun .lauendule .un/ giilacaballina.paffu.enucle.caricay.iuiube mu.amigdo.ex/ corticatam ordei ii. decoquatur lento igne de ficcis lignis de iunipero 013 aqua dulci fotana fme Fumo ct addantur meihs ro.lib*S‘3Uccan iib.n.fiat firupus z clarificetur .Ifte firupus ualet in ethicis ct confumptis et ptificis *et ualet in tuffi et afmate quonhm abftcrgit et mundificat et lenit et nutrit et ualet ad confolidandu et ad famem expuenda et uirtutem forti beandam. Sapiens igitur medicus poteft accipere unum uci plura ex iftis ct pot in/ de facere firupum aut oleum aut pillulas aut troafeos aut unguentum aut et omnia fimilia iuxta conuemendam par ticularium.(jjlntel[igendum eft circa ifta 9 ifta egritudo non eft fimplex fed compofita et ideo compofito indiget medicamine .non cotinuetur igitur unus modus mcdicaminis.fed modo cum mu dificatmis modo cum defiecatiuis» modo cum lenitiuis.modo cu$ nutntiuis .et mo do parti$ ex boc et partim ex illo.aliqua/ do pias aliquado minus qd tue induftne relinquatur. Elecftuaria calida que abfter gut z mu iificant fut ifta.f. D/atiminu dyayris.dyayfopus. dyacalamentU3 dya praflium.dyafquilh. Eledtuaria autem frigida funt ro.3ucca.u1 oh. dyadrag.fngsdu.elecftuanu refumptiuu3 dyapenidion fine fpeciebus ca .temperatu aut uel quafi e dyarodon abbatis. Copo/ nat igitur et permifeeat cui datu e caput. Emplaftru qd ualet ptificis E^.rum feni.fumitatu aneti fumitatu caon.fenu/ greci.orobi fe.lmi ordei dadbloru piguiu caricarug. arift 0. r0. an.'1 i. conquafTen tur et bullant in aqua et fi calor eft fortis mif ceatur cu oleo uio.et liat emplaftru et ex/ tendatur fupra pedtus et fi calor e debilis mifecatur C113 oleo anetino. Gargarifmus ad mundLficandu pedtus yre/ os feniculi yfopi ai iftolo.malue bifmalue fe‘ffoy.fe.brufci et fe.fparag.it e fe.melo. coquaffentur et buliat in quatuor et fiant trcdfd et cu uti nolueris diftcm/ perctur unus in lacfte ubi fuerit ferru igni tum ita reftringctur. (f CU rificatio . Intelligendum 9 pulmo non, fentit 1 natura fua nec de fe ftd fentit gra tia queunda fuaru partium .f. ratior, e pa niculi ipfum udantis et raticne fuarus ca merarum qm aliter cum tuffi no expelle retur nociuu.cannales aut fentiunt cu fint cartiliaginofi. Secundo notandu 9 licet ulcera quorundam membroru nobilium fint curabilia .tamc ulcera pulmonis non poftej fasfta funt faniofa qm alia membra b ibent meatus et foramma per que exjiel lunt fuas fuperf lui tates .a pulmone aute$ nibd poteft expelli mfi cum tufii et i tuO fi e motus uebemens et fortis et ita dda/ tatur uulnus et ita non poteft confoiidart quar zc» Tertio notandu 9 bolus ar.pSt competere in uulneribus et quia impedit fluxu et reuma et confolidat ct incarnat et deficcat et ita cofumit bumiditates pul m oriis fuperf luas ct competit etiam rato nc ficcitatis et quia impedit aduentu fug fluitatu • Qyarto confiderandu 9 in pti fi c triplex morbus .f*confimilis officialis ct epis. officialis m corruptione figure ct macie .confundis difccrmtur in mala coi plexione .cois in folutione continui.Solu tio aut continui c morbus per fe quia fine ulcere non e ptifis .et quia primo ledit ct ideo c morbus per fe. Alii aut icdunt per accidfo qm fecuntur ulcus pulmonis. Et quinto intelligcndu 9 pulmo e fubiecflu buius paffionis no cor non epar qz ulcus et fanies c tota ca principalis g fe tante confumptionis no dcFccftus digefti onis nec malicia cordis per fe et pmo fed confumit corpus ethica q fequit ul cus. Sexto notandu 9 modus dcucnicn ddm ethica eifte cu pulmo n5 peffit fuffi cieter euentare cor remanet uapores q ca lefaciunt cor et deinde totu corpus ct ita ctlxca generat et ita confumptio quia ubi libris aque et ifta aqua Frequc ter et in ore teneatur. Poftq uifum e de curatione ptifis iiniuerfalitcr ct particulari ter .modo uideamus dc accidentibus-Ac cidentia aute que confueucrut uenire funt multa ficut cft fe.putrida. reuma.infonv nictas* difficultas banelitus et difficilis exi tus fputi.conftipatio uentris et fluxus ue/ tns oportet igitur iftis accidentibus reme dia adbibere. Si fuerit fe.putrida aufera tur omnino lac md et umu et reliqua cali da que ponutur in medicaminibus et ad/ datur firupo prediefto endiqia fcariola. Ia/ cftuca cicorea . Vtaf pcnidi.et can di. Si autem fuperueniat reuma teneat i orc Lftas ptllulas .§/.tjmacc rubee trocif. an.5.i.opii croci ari.S.i.et fiant pillulc et fiant reliqua que dicfta funt fuperrus. Si autem fuperuencrit fputum fanguinis jp ter nimiu conatu in tufliendo utatur iftis pillulis.gz.boli ar.tcrrc figiilate fang.dra. fe.coriandri preparati paffu.enucle- iuiube pii Iule cum trocif. cu /dromclle et teneat ia are diu uel poffunt diftemperari cu lacfte coifto et utatur eis forbendo diu in cre tc nendo . Si aut fuperuenerit afma et diffi cultas banelitus et retentio fputi hoc c ual dc peffimu .fuffumigetur igitur cum bis ftorac) liquide galbani arfenici.yii.conficiantur cu butiro et fiat trodfd ct cu uti uolueris ponatur unus fu pra carbones .ct recipiatur fumus g embo tum. Si aute3 fuperuenerit infomnietas utatur firupo de papauere .aut clecftuario qd uocatur dyapapauere.et fi fuerit cofti/ patus utatur firupo uiola.cu aqua ordei uf utatur caffia in primo menfe. Si aut pati atur fluxu5 uentris reftringatur quia dtif fime duccrct eu ad morte . IJz.ipoquifti. acatie fanda? ru.fpodii .Karabe drag.afli gumi ara.afft mirtilloru fumac Ii fiftico ru an conficiantur 013 firupo mirtmo ptifis ibi etbica et no econucrfo .Septimo notandu 9 licet in peripolmoia rupatur a poftema et fit ibi fanies et ulcus no tn ter boc ptifis ncccflarlo p tanto 9 apofte ma e magis 1 uelamine pulmonis q 1 fub ftatla fui et cu boc ulcus no eft magnu et cu boc illa fanies no eft qpter putrefacftio ne fubftatie pulmonis fed materie apatis In ptlfi aut putrefit pars fubftatie pulmo nis i ulcere fuo .et no babet exitu nlfi 033 tulTi et tuc magnificatur uulnus et ita eft motus circular} nec pulmo fentit gcq qtu c de natura fui fed fentit roe panniculi et fuoru canahu et ita fenfas c debilis (f Capit ulu vi.de fputo fangutnis Ic igit agitur de fpirto fanglilhls cuius cae qda funt exteriores qda iteriores> exteriores ficut cu altqs infeienf potauit aqua ubi erat fanguifuga et fangul fuga adberet palato uel gutturi ct ita exit fanguis.exit etia fanguis cu fante uel fpu to cu aliquis dormit fuper terra et fub ra/ diis lune et poti (Time cum radius lune in trat per angufta fcncflra et cadit fupra ca put* Accidit ena fercatus ex nimia come ftlone ciboru acutoru ficut alea cepe men taftru aut falforu aut acetoforu .et accidit excafuct perculfionc et faltu et clamOre rixa ira odio et cx uomitu nimio et tuffi forti *et res coadiuuates pnt ee nimia ca/ liditas.nimiii frigus .curfus labor coy/tus clamor et uigilie et multa cfcfimliia .Siab Intus b° e caput ct qe a naribus uc/ nit ad palatu et pecftus .et uenit ppi gigi uas et palatU3 et reltqs gtes oris.et senit a ftomaco et epate et fplene et reteto ne menftruop et emorroyxlaru.et accidit In mutilatis cu replent fe.et accidit ppter pecftus et apoftematt pe ad quatuor fue co/ fecfionis. Cibus igitur omnium iftoru3 fit lac cocftum aut lac uaccinum unde bu tiru3 fuerit extradfu» farina tritici amig» faba abimus .uinu grok' fum.aqua pluuialis ubi ferrum ignitu3 fu erit extindfu}.perdices, turtures et colum bi qui tn foraminibus petre inueniuntur. competit etia fomnus et quies et ocius ct modica locutio.uitet coitum.balneum la borem ct exercicium et faJfa et acuta et a cetofa z reuma fuper omnia utatur frudfi bus ftipticis ficut funt forba cornu nefpila citonia pira prunclla et fimilia.utatur pa/ rie infufo in aqua pluuiali fraAa cum ace to.competunt etiam lentes et coftus reccs Si autem ifte fluxus fuerit cx reumate cu retur reuma ficut fuperius dieftum eft .et utatur tyriaca cum opio quia in terra ifta non inucnitur recens.et utatur emplaftro fupra caput ct ftercore columbino et gum mi rute agreftis et aliquado teneat aliqua do non ec clifteri acuto fi reu/ ma fuerit forte .et fi Fuerit ex retentione menftruorum uel emorroydarum aperia tur et ita de altis.ubi eft plenitudo ct den tur ea que parum generant fanguinis- vni uerfalibus igitur uifis et corpore mundifi cato et fanguine diftratfto. Materialia cum quibus poteft fieri confolidatio funt ifta fcilicet portulaca et folium eius et fu/ cus eius ct ramus eius ct femen eius ♦miri fice ualent et cum boc Karabe rofe cora!/ Ius uterqj fandaf.omnes fangui. draconis opiuj croci bolus arme.terra figillata ema tites mirra maftix ftorax calamentum co riandrum affum ct in aceto infufum aca cia fumac pfidia balauftia copula glandins coagulu5 leporis.cetaurea maior 'campbo/ ra.femen papaueris albiypoqaiftidos mir tilli.berberis mufcillago pfilii et ritortioru dragan.gummi arabicum. valet etiam fu cus plantaginis .et uirge paftoris .et burfe paftorts et multaalia confimilia. .ex qui bus diligens medicus poteft facere firupu aut oleu3 aut pillulas aut trocifcos aut em plaftrum aut unguentum .Et fi faciamus contra uicium fpualiu addamus liquiri.ct fucu eius paffu.iuiubc.candi.pcnidi.ydro mei aquaticum ct fimilia lenitiua que per tment ad uirtutem mundificationis uf q portent uirtutem medicaminis ad prof u dum pedi Oris. Et fi dentur centra uicla nutritiuorum addatur fpica nardi ct celti ca femen endiuie femen deoree feme md liffe ct fimilia que factunt-penctrare uirtu tem ftipticorum ad profundu »Si aut fue rit ex fanguifugis extrahatur per buc mo dum cum poteft uideri. Accipetenaculos cum quibus extrabutur dentes et illimat aloe et applicetur capiti qtU5 erit poffibile et trahatur ad exteriora .quonia quando fentiunt amara ftatim aperi ut os et cadufc qm amara iterficiut oia reptilia ficut aloe et abfmtbiu fuffumigetur cu fulfur et gar cu fale et utatur cepis et alleis et porris cum aceto et uitet aqua dulce fri/ gidam.potet uinu$ mirratum et agitetur aqua munda in pelui coram patiente ore aperto et capite inclinato.Et fi fluxus fag urnis fuerit propter boc 9 faguis refudat ex apoftematibus pecftons ficyt eft picure fis et peripolmonia. tunc nullo modo et nulla uia atponantur ftiptica fcd fiat ficut dicetur inferius. Et fi fputum fuerit ex corrofione uel ex difpofitionc fiftulofa di co 9 talis curatio qfi difperata eft .In p, mts igitur euacuetur humor inducens cor rofioncm CU3 agarico et fiat flebotbomia fi particulaiia conueniant et utatur pineis ct cubebis et teneat lftas piilulas inore, fj/.mirrc turis feminis portulacc feminis draconis.femiois make an*5.1. opii croci an.3.i* conficiantur cum muciliagine et fiant pillulc.fi fuerit ex nimia iximidita; te mollificante caute curetur 013 cynamo mo affo et anifi affo.maftice et fqumato Clarificatio . Intdligendum 9 corro fio poteft accidere acume fangmnis quoniam fanguis cum aduritur acuit aut fi colera mifceatur aut flegma falfum-Po teft igitur mundificari.fanguis cu caffiafi. et fimilibus ut impediatur corrofio peiffo ris et pulmonis et boc non eft euacuarc fed 9 eft cum fanguine mixtum et ita fanguis mundificatur • Secudo no fcindum 9 fanguifuga no debet incidi cu forficibus nifi ualde luxta caput quoniam aliter capite remanente continue attinge/ ret et continue euacuaret et ideo in exteri oribus quando uolumus multum de fang uine euacuare abfrindimus caudam et ita continue fluit .et quando uolumus remo uere una gutta aceti ponatur fupra caput* aut cum capillo 9 ponatur inter fuos den tes et carnem et ita remouetur parum : Tertio notandu 9 fanguis qlitercucp exe at per fuperiora malu §m ypo.qz natura/ le no eft nec quo ad res nec quo ad modu Cn fe non eft naturale 9 locus eius fuut ue ne et artene.nec ia modo 9 emuwftuo 1 ria *on funt ordinata ut fanguis purgetur per fupericra.ctfi contingat 9 aiiquando fit ad bonu no eft de fe fed per accides cp natura fortiter ftimulata boc facit nihilo minus quia motus fortis e poflet fieri ad bonum poftg nociuu euacuatur dicet p in conuenitntS regione» Quarto intelTigc dum 9 in uiris non fuit aliquod cmudtu ormm per qd purgaretur /anguis mfi for te emcrroyd.pro tanto quia uiri funt cali diores et fortiores et maiorisexercidi.In mulieribus autem non eft: tantus calor et funt in maiori ocio .quoniam mulier eft cuftos domus fm Galie.i de coplexioni. et quia habet emuntuoria patentia ct etia propter fine ut ratone fetus et ideo natui ra fagax cuius fagacitatis non eft finis or/ dmamt cauernam per quam fanguis natu ralitcr purgaretur et fuit priuilegium fin/ gulare. Qumto notandum 9 fiebotbo mia licet reddat fangwincm fluxubile3 cu attrahit ad ofpofitum ct ita facit fluxubi lem ad diuerfum et ita poteft competere vnde non fluit ad locum fed ad ojpcfitu Sexto notandum 9 fi corpus eft plenu et reuma fngidu$ confortari debet caput cum calidis ftLpticis. et poftea fiat flebo/ tbomia ut ceflet fluxus et trahatur ad op pofitum quia poftq uena eft aperta opor/ tet 9 diftrabatur queeunqs fuerit caufa it cet Giraldus et quida alii uideantur dicer Ofpofitum . Vitimo notandu hic 9 in. fluxu fangutms per fuperiora uirtute for/ ti et corpore pleno . primo debet fieri fle botbomia de fapbena eiufdem lateris z fi fecudo indiget fiat flebothomia de cepba lica uel de baCilica eiufdem lateris, et fi ad buCplus indigeat fiat de cephalica ciufde lateris quia debet trabi ad partem remoti orem qto magis eft poffibilc et poft p or dinem ad magis coiuncftu femper diftra/ bcdo.cepbalica aut eiufdc lateris diftrabic poftq alia pceflerut Qpitulu.vii«de empimaie» Mpima interpretatur fputum famofum m concauitatc pecfto/ ris exiftens aut pulmonis z ideo poftq dieftum eft de emocroica paffionc dicendum e dc empimate.fCaufa.Cau fe buius paffionis funt catarrus defeendes a capite ad concauitatc pecftoris ubi cum no expellitur nec p tu(fi5 mudificat quo damo ibide digerit et i fanie tranfmuta tur et io talis collecftio appellat empima Fit etia alio modo qn-f» apoftemata tu/ puntur.aliqn ante perfccfta generationem faniei.aliquado poft currunt ad concauita tem pecftoris ficut c fquinatia pleurefis et peripofia.et io aiiquado uadit ibi multu3 de fanguine mixto cum fanie et uiruletia et aliqn aliter.aliquado etia ucnit propter bu.et uapores ucnietrs a toto corpe g qui dem congregatur in concauitatc pecftoris et pulmonis et cais confimilibus. Largo igitur modo loquedo omnis fanies aggre gata in concauitatc pecftoris aut in rarita/ tibus pulmonis conuertit fe ad corrodcdii et ulceradu fubftantia pulmonis. (pSigna Signa funt huius fe.lentafed maior d no cfte q de die.rubedo maxtllaru$.calefa iaceat in parte fini ftra tunc maior dolor et maius podus fen titur q fi iaceat in parte dextra .cuius ratio eft qm in parte media pecftoris c quidam panniculus diuidens peiftiis in duas partes §tn longitadinem.et ideo fanies qae c in parte dextra non pot ire ad partej finiftra fcd ftat fupra panniculum ad modum far cine. Sed cum iacet in parte finiftra fanies cft in dextra et econuerfo.et ideo cum ali quis iacet fupra partem ubi e fanies tuc f* nies accumbit fupra coftas et ideo firmiS ajpodiatur. et £ tanto non eft tantus do lor.ct ideo fi aliquis iacet fupra cande par tem melius dormit et meltus digerit ma teria et facilius expuitur. Secundo poteft cognofci per hunc modum intingatur fi/ lum in bolo et circucmgat pedlori et ubi cicius deficcabif ibi c minera et fi i utroqj latere fuerit utrobiq? uerificatur ea que di dia fut. (fPronofticatio. Sanies poftfag uinis fputum malus. Sanies pecftoris aut eft multa aut pauca.fi multa .aut uirtus e fortis aut debilis.et fi fortis tuc poteft ex pelli pars per tuffim cumfcreatu feu fputo Et Oalia pars per oculorum meatus tranfit adftomacum et expelluntur cu$ uomitu et alia tranfit ad epar una pars expel litur per uias urinales .et alia per feceffum fm qp uadit ad gibum uel ad fpinam. Si autem uirtus fuerit debilis et rrutcria mf ta tunc fuffocat duobus modis aut qa ma teria uadit ad cor aut ad uias foanelitus.Si autem materia fuerit pauca et uirtus 6ortj cito expellitur cum tuffi . fi autem fuerit debilis mundificari poteft in.xl.dicbus z fi ultra tranfeat tranfit in ptifim . Vlteri us intelligendum cp fi materia faniofa fit liuens aut uiridis aut mgra malum cft et fi accidit fincopis malum eft uel peffimiu; eft .et fi expellatur cum Uboriofa tuffi et f ebris remaneat et non ccffet moleftum. Si autem fputum fuerit leue album et cu modica tuffi et fine moleftia et cum alie/ uiatione fe. et bonitate apetitus et forti ficatione uirium bonum eft et figntfsn fa lutis et fi contrarium adueniat malum et fignum mortis etiam inxta boc qp aliquando aggregatur mate/ ria flegmatica groflfa in pedlore et globo/ fa et uidetur medico uano q> fit fanies et Frequenter fallitur .ct ideo oportet babere figna diftmcftiua .Primum quoniam fa/ nies fetet .Secundum eft quoniam fanies cadit ad fundum aque.Tertium fignum eft quoniam fanies femper inducit miti/ em. fed flegma nihil horum facit* Intelligendu etta q> fanies i coc&uttate pe (ffcoris exiftens frequeter deludit mcdicu qm ut pluranu ptifiri iudicatur ct incura bdes et tn.de fame mudificata cuadunt qd e medico ignominiofu. Confiderent: tgit figna pofita fuperius ca° de ptifi.Bonuj c igitur aducrtere ad pulfu no fignificet fe* no utdetur ex ulcere pulmonis. Si igitur e ordinatus et tardus non eft ibi nec ptifis nec ethica ficut puto «(["Curatio .Intelli/ gcndu q? tres funt egritudincs pecoris cj maxima habent coucnientia quo ad ma, teriaUacuratioms.f.raucedo et tuffis de ca humida et em pia. quare quereda funt me dicamina de uno in aliud.St empta fuerit qpter rupturas apoftematu nodum digeftoru coplctc cuius fignum c 9 altera pars c faniofa ct aitera fanguinolcnta tunc copetit flebotbomia ct breiuter i omui re plctione ct deinde mudificet bu. peccans et fiant fricationes et criftcria et alia ficut decet. Vniuerfalibus pmdiis digeraf ma terta q e in peiffcore et dtuidatur et fubti/ icetur et adiuuetur natura ad cxpcilendu ct mundtficandu cu rebus q habent afpc/ cffcum ad materia groffa in pectore exifte te. modo ponedo emplaftra fupra peiftus modo unguentu modo firupu mo clecflu aria.mo piliulas.modo trocifcos tno gar/ garifmata quoru materialia funt bet uide licet .Radix malue bifmaluc.radtces yre/ os fquilie anfto.rafani et feniculi petrofi. et hrufti Cparagi gumi yfopt origani cala/ menti capillo.uene.orobus fe. Ium affi fe.bombicis dacffilt pingues ficus ficce uue pafife liquixf.et fucus eius .ctibebe ansfi maratru.pix ftaualts refina terbentia ftercus columbinu nitru cafliaF.triu pipej: mei oleu laurinu.butiru afifungia gallina c ca recens et fimilia .(fCopofita funt i fla f.metridatu tyrtaea .dyairis .dyayfopus dyacalamentu. dyaprafTtu. dyaciminum. Intelligendu tn q? a Icuioribus femp e tn cboandu nifi cCfet ttmendu de fincopt aut repentina fuffocationc. Attn qz fccii z tu ucnes uolut q> fiat diftindlio inter lfta io uolo magis particulariter ordinare liat fp uedK non indigeat .(fEmpiaftru ad ma turandu et mollificandu et pi eparandum materia faniofa in pedtore ut de facili ex pellatur pingues et ficus fic/ cas radices malue bifmalue concjflentur z buliant in aqua tunc R/.ftcrcus colubinu3 terbentina et refina mifceantur oia fcrtifi cum mufciilagtnc fenugre.et fe.lini et ftV at emplaftru et extendatur fupra pedtus. Deinde fiat talis firupus fi calor e rmignq EV radici malue bifmalue. radicu yreos li Ili yfopt an.f .S*capillo-ue.rc.lib.S‘quatu or mun.fe.brufti fc.fparagi fe.en diuic fe.fcaroic fe.iadtucc paf.liquiri.mun.fe.bcmbtas drag. candi penidt cari libd.fiat firupus quafi hb.i.Si autem fuerit fine fe. et materia fuerit groffa co/ padta. ariftolo. iiiii yreos yfo pi rafam fquillc feniculi petrofi.apii origa ni calamenti praflii fc.bcm bicis fcnugreci fe.lini afli amfi fpice nardi liquir.mun.iuiube paflTu.enuf .fe. malue an i» mellis libu* fiat firupus iib. ii. Et purgetur 013 pillulis cocbiis acuatis cum agarico quoniam quando uolumus maturare materiam in pectore exiftentem tunc ccmp«tft dormi re fuper partem infirma et quando uolu/ mus expellere competit tunc iacere fuper partem fanam ct 9 pedtus aliquo mo agi tctur.aqua ordei competit eis ct ydromel aquaticum, et panis infufus 013 ydromel le et farina codla et farina cicerum, oua forbilia.pulle perdices auiculeparuc ct co / lumbe. Vinum daru3 fubtile et fi limpha rctur cum ydromelle aquatito tanto me/ Ilus* valent efram pifces falfi. auenatu? or deatum farina ordei ct fenugieci inunga tur pedtus cu butiro bulito 1 oleo laurino fuffumiget cu terbetina*babeu nullo mo do competit et fi competeret hoc cflet in fine negocio completo . Vtatur metri/ dato et tyriaca. Et cu$ incipit uenire ad afma et difficilem exitum utatur afla feti da cum lacffce. Vltimoaute cum omnia deficiunt cauterietur locus ubi eft mine/* ra aut incidatur ct ponatur tenta cu$ oleo ro.nec claudatur et proiciatur mei et fuga tur fames cum cannula et non permittat egredi nifi paulatine et confortetur cor cu dyatameron et dyambra et brodio galli/ nc.deinde curetur apertura .et cum no fal uatur cofcientia tua recurre fuperius ficuc eft didium ad capitulum de afmate et ba bebts opus completu, Clarificatio. In teliigendum cp farues poft fputum fangui nis non dicitur mala per comparationem ad humorem ex quo fluit quia forte ita mala uel peior effet ex aliis humoribus f$ dicitur mala ratione fui et ratione lori ra tione fui eft mala cum fanies babeat ulce/ rare et corrodere undecunq? fuerit, ratone loci e mala ct potiffime fi fuerit a pulmo ne .quoniam fi cu tulfi ueniat fputu rube um claru cum modico dolore et multum fpumofum fi poftea appareat fanies ,pail/ dubio ulcus eft i pulmone et p coni eques ptifis et per confequcns ethica et per con/ fequens mors et i tali cafu fanies poft fpu tum fanguinis mortale. Si autem fputuj fangainis fuerit a pecftore et poftea fanies minus malum .qin no eft tanta pernicies ficut cum uenerit a pulmone .Secudo no tandum qm. Ucet piper fit calidu5 in qrto et ficcum in quarto nihilominus cu mate ria eft frigida groffa et alia particularia co ueniant bene poteft copetere quia dirigit ct fubtiliat et cu boc amifeetur cu aliis tu cut eft liquir.uue paf.iuiube draga.et fimi lia et ita unu iuuat alterum et unu$ repri/ mit alteru. et pro tanto in fe. flegmaticil competit piper cum ptifana ut eft libro*i. Tertio aduertendu q> calor natu ralts ct innaturalis funt idc fperie .qp con ueniunt 1 calore et ftmt ide in numero qz in eode fubiedlo ficut in radio caloris na turalis qiiife.mbil aliud eft § calor natu raiis mutatus in igneum, calor igitur fe/ bnlis implicat in fe duplico natura.unam naturale per qua digerit-alia innaturalem per qua corrumpat .et ideo quia preter na tura eft non pot perfctfte digerei e et quia aliquid de natura eft ibi ideo non coriu/ pit .quOdamodo igitur tenet media Virulentia igitur caufatur a re totaliter p ter natura fi in generatone faniei cocurrit agens §m natura qd declarat albedo. Ex hoc eni3 aflimilatur membris radicalibus fed tn fames no pot nutrire nec mebris af fimilari et gtim gratia agentis qz non eft omnino £m natura .etrptim gra jmaterie qz queda e preter natura qz no e in poten tia ut tranfmutetur fui malas quali tates.et io licet atftio nature agentis fupra cibu3 et agens fupra materia faniei fit una et eade quia utrobiq intendit affimilatio nihilominus magna e differetia i effeeftn qm in tpe fan itatis cul agit calor fupra cu bu tunc calor naturalis a nullo impeditur ct cibus eft in potctia.et tanto pot fieri tranfmutatio *fcd in tpe fe.in fanic couer titur fed intentio nature effet ut fieret af/ fimulatio corpori no pot tn ,}pter indifpo fition€ materie et inftrumeti ut dicftu eft Sanies enl i tm erit fm natura qm I1C3 na tura non poflit aflifare oio tn hoc faat ut fit fubicibif uirtuci expulfiuc. Sanies igLt fubicit acftioni naturali, q aut efficit a re pter natura uirulentia e. Quarto intcllige du q buores fm natura cu fut ex et cum ubiqj fuerit pnt putrefieri et corrupi z po teft inde fanies generari.et io no e b° mi rabile fi bu.putrefiat et corrupat ctdftru ant qm buiditates tertie digeftiue pnt pu trefieri et corrupi et pot fe. putrida inde generari ficut fuit declaratu a nobis fupra Ubru de differen.fe. Ga.nec de iftis mira rabile cum etiam membra folida putre/ fiant et corrumpantur et in famem tranf mutentur ficut patet in ulcere pulmonis ct in offe fiftulato ([Capitulum o pul/ lus ct banditus conueniunt et diffcrut* co ueniunt in boc qm ficut in pulfu eft dila/ tatio cordis et arteriarum et eft etiam con ftricftto ut fumofe fuperfiuitates expellau tur et funt etiam duc quietes .ita in bane litu eft enim dilatatio pccftoris ut aer fri/ gidus uadat ad pulmonem et cor et e ibi conftruftio zc-et funt ibi due quittes . co ueniunt etiam in alio qrnjficut immutat propter res naturales non naturales et con tra ct fm boc efficitur pulfus par/ uus magnus frequens et tardus et ita de a liis» ita fimiiLtcr banriitus fm ifta tria im mutatur et efficit magnus aut paruus zc Attamen non eff intento noftra detci mi nare de omnibus immutationibus baneli tus fed foiu de immutatone q fit a rebus pter naturam et ideo fubitrigimus caufas (fCaufa . Caufa autem huius paItionis funt omnia illa que aggrauant dw-aflama aut pulmone aut cana aut epiglotu aut la certos mouentcs clibar.u pccftoris cu£ i fla membra fint propriu fubiccftu huius pafTi onis. Caufe igitur funt tres ficut c mor/ bus confimilis*officialis ct cois .Proceda/ mus igitur per buc medu. Difficultas ba nelitus jpuenit aut a caufis extrinfccis aut intrinfecis. extrinfccis .ficut e cafus obuia rio.nimia caliditas et frigiditas aut acr pe ftilentialis.aut acr cauernatu et mineraruq ct fundentiu metalla, et affumptio uebe/ operari cu argeto uiuo ct frudlus pontiei et acetcfi z multa cofifia.Et fi ter cas intrinfecas boc e ,ppter rcuma aut ,ppter fqnantia et pafTicr.es oris aut ;ppf ftomacu potiflfime cu e nimis repletus et £>pter paffiones epatis et pctifTime ,ppter .repletione giribi ct £>pt paffiones matric] ut in fuffocaticne matriris.et ,ppter paffL ones fplenis-z breuif ,pptcr oia illa q pnt copmere dyaf lama, ueniunt ctia ifla ppi paffiones Ifualiu ficut c pleurd? et pifoTa fanies aut bumiditas aggregata m cannis pulmonis aut in fuis raritatibus aut in uc nis pulmonis aut in concauitate pecftoris aut in tracea arteria aut in epigloto »et ue nit etiam uentofitatem et per mala coplcxionem calida bumida frigida 2 fic ca .et uenit etia propter oppilationes ct ra ro fine materia .fm igitur diuerfitatc cap materialiu et qtitatem ct qualitate ct fitu f ax hoc adueniunt diuerfitates magne in banelitu fiue in attrahendo fiue in utroqs mo ct ita de aliis fpeciebus difficultatis ba nelitus.(["Signa .Si autem uenerit caufas extrifecas difeernitur cx iudicio pa tientis.ct fi a capite difeernitur per dolore ct per figna reumatis .et quia afma uenit fubitoetfi uenerit propter pafliories oris aut nutririuorum.aut propter apoftemata pctftoris fatis cito difeernitur ex illis .ct fi uenerit propter caliditatcm fpiritualium difcernit quia banelitus eft magnus et fre quens 2 adeft fitis calidior 2 leditur a cali dis et iuuatur a fri gidis. Si e ex frigidita te banelitus eft paruus tardus et frigidus et non eft fitis et iuuatur a calidis et ledit a frigidis .Et fi eft ex bumiditate c cum fcrcatu multo .et fi eft ex ficcitatc non eft fereatus. Et fv £ qpter repletione ucnaru pulmonis eft banelitus tremulus et eft ca mala ualde .et fi uenerit jpter uirtutis non potentis mouere lacertos pe/ cftoris nares funt graciles et contracfti ad interiora et banelitus eft debilis.Et fi fue rit ex oppilatione et repletione trabit ba/ nelitum cum magno defiderio et inflatur pedlus et defiderat magis expellere q at/ trahere. Et fi fuerit jppter magnu caloreg magis defiderat attrahere q expellere. Et fi fuerit cx uentofitate eft cum difcenfioe ct minori grauitatc.et fi fuerit a corde eft cum tremore. Si fuerit ex fanguine dif/ cernitur ex fputo.([*Pronofticatio Afma in fenibus nunq curatur .afma in omni e tate nunq curatur aut cu difficultate mag na * Afmapoftcj antiquatur no recipit cu rationem quando in afmate banelitus eft paruus et tardus et frigidus e mor tis proxime .In afmate banelitus tremui lus et pulfus tremulus malum fignum eft: ualde quia fignificatur uene pulmonis eg replete .in afmate fincopis pefTimum. In omni difficultate banelitus in qua paties fe ad elemndum et banelitum fuftipiedu mortale eft .quia banelitus eft pfocatiuus >Afma fi uenerit propter catarru5 et caput naturaliter cft debile curatur. Intelligeiu 9 afma et difficultas banelitus funt igritu dines croniceet mouctur paroxifmaliter Caucat fibi igitur medicus de uarus pafifi onibus . '(f Curatio. Curatio afmatis eft multum difficilis et ideo diligentius pro cedamus .Et prima regula cft bec fcilicet 9 a principio non adrmnift; emus nimis calida quia materia ingroffaret donec cor pus fit mundificatum . Secunda regula e q> non continuemus nimis unum mecU/ camen *fed mutetur modus operandi. Tertia regula talis cft, 9 non adminiftre tur narcotica nec aliqua conftricftiua ubi materia effet reumatica et corpore purga/ to Quatta regula 9 poftq materia fue/ rit fubtiliata 9 purgetur per uomitU5 aut feceffum »QuLnta regula 9 nullo modo fiat balneum nec fomentatio .Sexta regu Ia 9 dormiat minus 9 poteft et non dor miat de die nec fuper repletionem nimia nec fomnus fit profundus* Septima regu la 9 fi eft poffibiIe9 non potent quando comedunt fed per unam boram aut duas poft ct parum .Ocftaua regula 9 fumme uitent omnia cibaria uentofa . His uifis uideamus de dieta .Panis fit bene cocftus bene fermentatus .et cum temperata qua titate falis et fit de fpelta et fit palKtus cu anifo et maratro et cimino. vmum fit an tiquius clarum et odoriferum fed in par/ ua quantitate .Carnes fint ut plurimu uo Utilium preter § degentiu in ags. carnes uulpine ct ericii nemoralis multu compe tunt eis et potiffime pulmones quocuq? mo fumatur.poteft etiam fieri pulmoms expulfione et utatur ifto puiuere fecundu omnem modum, broduim galli antiqui multum competit et potiffime cocftu 015 multo polipodio et anifo z cimino z rru ratro .ficus ficce caiefadle ad ignem mul tum ualet er confimilia ficut funt uue paf fe pinee feftuce iuiube ct fimilia. Eligat igitur aer ficcus uel per naturam uel per ar tificium temperatus tamen inter calidum ct frigidum utatur pifcibus fqmofis de a quis uiuis aefeentibus. Vtatur olus forbi Ubus recetibus.De oleribus utatur buglof fa boragmibus.feniculo.petrofif. origano calamento ♦ nafturcio. ferpillo .yfopo. fpara go.faluia ortulana.bleta. Vitet omnia le/ gumina . De frudlibus utatur ficubus et uuis bene maturis .et dacftulis pinguibus et amigialis dulcibus. De inanitione ct repletione in telligendum q? nunq debet comedere ad faturitate3 nifi prius ajpctat et affeilet prius ateq comedat et comedat plus de mane § de fero .De motu et qui ete utatur exercicio temperato ante cibuj ambulando equitando feu aliquo modo uoriferando feu aliquo modo cantando fed poft comeftioncm modico exercicio fit contentus. De fricationibus, fricentur extrema et pecftus cum panno afpero . ui tet omnia balnea et potiffime poti cibus ut dieftum eft. De fomno .dormiat fem pet qfi fedendo et no dormiat de die nec P9 cibu nifi poft longa bora.ut.s.ditftu e De accidentibus anime uitet iram et folli ritudmem et fit inleticia femptena. In telligendum ficut frequenter dieftum eft q? ifta tria babent magnam conucnientia in curatione frilicct raucedo et tuffis et af ma. His uifis ad digerendum materiam ueniamus ct quia ut plurimum accidit af ma et difficultas baneiitus de caufa frigi* da et bumida ideo de ifta tra&emus.${» radicum yrcos .lilii. arci. ro.centaiiree. r nu k campane.eupatorii.abfmtbii.radicu ru* maioris, utriufqj calamenti.utriufq, ftica i fuci feniculi-a nifi.maratri.liquiricie mude.uuaru pafTa* Ub-i» fiat firupus lib.i-et.S.quo utatur mane et fero cum aqua calida . Intelligendu3 hic cp ex bis materiakbus potcft fieri criftere aut ciecftuarium aut conditum aut empla ftrum fupra pedtus aut q> bulunt in deo et addita cera fiat unguentum quo inun/ gatur totum corpus corpore mundificato materia autC3 digefh purgetur rici furbit fe.urtice polii podii. forbu pulpe colloqmntide fuci cucu-afini ni an3-i.yeralogo.3-iiL.anifi maratri fpi ce nar di. bdellii, mafticis folii mente folii abfintbu conficiantur cum ydromelic ct cum uti uolueris accipe du/ as*3-uel una de ifta confedtione .et fiant piilule- addatur igitur plus uf minus iux ta conuenientiam particularium dem de po teft uti medicia uomitiuacuip materialia fut bec uel illa falis gemme rafanus feme cnoci ortenfis .fal armoniacu.caqparj falita radix uolubilis et maior.que babent folia ad modum uitis. armeniacum. caftoreu3 ojpcfponad et fimilia ut fiat fic num et lardetur cum elleboro nigro et po natur in aqua ad puti eficndu3 ufep ad di/ es tres uF quatuor deinde remoneant om nes lardones bene cauendo cp nihil rema/ neat. demde buliat rafanus in oximeiie fquillitico et oximei forbeatur et facit mi rabiliter uomere .corpore autem fufFirien ter purgato cum medicinis feceffmis z uq mitiuis utatur opiatLS calidis et fuffumiga tionibus .opiate autem funt ille tyriaca a tiq aurca.alexadnna.metridatu.filoantro pos .filonium.Ite utatur illo fufiumigio uiui.ariftologie roma et conficiantur cum bwtiro et effician t f ilfe ad modum auellane et ponat una pillula uel due fupra carbones et recipat fumum ore aperto . Intelligendum hic 9 afmatt c£ frequenter funt ptifici et debiles et ali/ quando extenuati *et ideo in talbus for/ midemus medicinas laxariuas et uomiti/ uas et omnia ea que funt fortis uirtutis * Intelligendum etiam 9 ultimum reme/ dium eft cum de morte fumus defperati q? fiat cauteri U3 in medio pccfloris. Si au tem afma fuerit cum reumate curetur pri us reuma quonia3 aliter nihil ualeret ope ratio.Curatio autem reumatis data eft fu penus .Si autem difficultas banelitus fue nt propter ficcitate3 utatur cibis bumidis ficut fut borraginis.buglcffc.fpinargiauio laria malua.oleu fifammu.oleu amigdala ru dulciu.oleu uiolaru.butirum.et utatur lacie mulieris aut afine.aut capre et regan tur ficut ptifici.ethici et cofumpti .Si aut caufa fuerit bumida calida et corpus ple/ num et uirtus fortis fiat fkbotbomia cu dicit Auiccn.9 qn uapores qui fut intra coarterias fut caufa difficultatis banelitus 9 tuc competit flebotbomia et utatur or deato et aqua ordei .et malexetur ceraan in uleo molato ct nenufaris z ponaf fupra peclus aut inungatur pecftus CU3 oleis fri/ gidis .et fi afma uenerit in pueris ladlanti bus detur fibl fucus feniculi tepidus cu die .et fi uenerit ex uentofitate inungatur cum oleo coftino .laurino.caftoreo. ruta/ ceo .et fi uenerit propter alias paffiones q multe funt ualde. curentur illa prius ficut didlum eft aut ficut dicetur. Intelligedu 9 illud eictfluarium ualet fere i omni pf fionc pccfloris fiue fuerit raucedo fiue tuf/ fis feu afma caulium lib.i.et buli/ at et difpunietur panis gucrari mellis optimi anlib.S*ct fiat elecfluariu3 (['Clarificatio Intelligendum 9 baneli tus retinetur aut uoluntarie aut coatfliue Si coa(fliue flarim fit mors tamen jfpter carentiam euentationis et expulfione3 fu/ mofarum fupet Fluitatum .et ideo homo repente moritur ficut ftrangulati .Si aute banelitus retinetur uoluntarie tunc bomo faris diu potcft cite fine banelitu ficut ui/ demus in illis qui ftant omnino fub aqua et in longa retentione banelitus uolutaria qm in uoluntaria fit continua euaporatio naturalis.licct non fit fenfibilis cu alia can na conftringitur uiolenter nulla fit euenta tio nec in fenfibus nec fenfibili et ideo fit mors .aliter igitur eft de retentione bane litus uoluntarie *et aliter non de uolunta/ ria (fSecundo notandus qrii licet cor fit membrum calidiffimum nihilominus cu approximatur morti potcft e(Te frigidum et ita banelitus licet ueniat ad cor pot effe frigidum aut quia remitte calidu aut quia frigidum quoniam cor infrigidatum effi et ideo banelitus frigidus in febribus acu tis fignum pettimu et mortale . ([Tertio aduertendum 9 frigida ftiprica bene pof funt competere in maliria banelitus .ficut funt fandaf .campbore et fucum portulae ce et fimilia.Et hoc dico qm uirtus moti ua lacertorum debilitata eft propter nimi um calorem et nimiam corporis (£ Quarto confiderandum eft 9 motus banelitus parti'3 fit a uirtutc naturali mo uentis uolutarie.et partim fit a uirtute na turali regitiua .et fit partim a uirtute cor dis cum illa moueat dilatando et coftrin gendo et forte fit ex illa uirtute que [for mat quia qui dedit formarrt dedit et mo tum.et partim etiam fit a uirtute natura/ li attradliua que trahit et dilatat ex defi/ derio et ex uirtute expulfiua que ualet ad expellendum nociua et illa facit ad cxpul fionem licet motus uirturis naturalis non appareat nobis manifefte corde exnte fub difpofitione naturali. Virtus igitur uitaF et uirtus naturalis reponantur fub difpofi tione uirtutis naturalis regitiue .Nue aut ita eft 9 motus uirtutis animalis uindt naturalem in tempore f3tnotus uirtutis naturalis umrit animalem in tem pore fomni. Vltimo notandum cp mo tus dilatationis et conftridlionis ,pcedut ab eadem uirtute .fed cum diuerfis uillis diuerfa faciunt modo dilatado modo co ftringendo. (i Capitulum de pleurefi Leurefis eft apollema calidum la certorum feu panniculorum feu uelaminum collarum mteriotu clibani pedtoris. Inteiligendu qp duplex eft plcurefis.f.uera et non uera. N on uera autem efl in lacertis* feu carne collarum aut in collis falfis que funt fub dyaf Iamatc fiue fint exterius fiue interius fiue fit cum uentofitate . Vera aute pleu refis fit in uelaminibus collarum interius ct potilTime m parte ubi uelamma coniu guntur collis .quoniam quidam epanni culus qui tegit collas interius, et quida3 c qui diuidit ipiritualia a nutritiuiset ajpcl latur et quidam eft qui diuidit pcclus f m longum in duas partcsafta au tem efl m partibus remotis a collis .et in illis uelaminibus non poteft generari apo (lema .fed in partibus in quibus coniugu tur colle cum ibi fint uene et arterie et a liqua carnofitas et bumor et ideo fari apollema. Eli igitur pleurefis uera a poftema uelaminum collarum interiorum et eft apollema calidum aut quia materia cll calida aut quia acquifiuit caliditate ex putrefadlione .Generatur autem pleurefis in utroq? latere in dextro et fimftro. £cd illa que eft in latere finiftro eft magis peii culofa fed uelocius terminatur .fed illa q eft in parte dextra no eft ita periculofa .fm tardius terminatur fm AuicJ Nunc aute illud apollema terminatur multis modis Aliquado mfenfibiliter et per euaporatio nem ct eft melior terminatio .aliquando autem refudat ct ficut refudat uadit ad pul tnonem et expellitur cum tufTi .et aliqua do terminatur per famem et uadit ad cari nalem pulmonis «aliquando uadit ad co/ cauitatem pecftoris et mudificatur in.xl* diebus quonia^pulmo cum dilatatur im/ bibit fibi illam materiam z cum conftrm gitur impellit ad cannaks ct tunc expellit cum tufli ficut docet Gali.de interioribus Aliquando materia pleurefis induratur z lapificatur .et aUquando uadit ad uias uri nales per uenam magnam . aliquando ua dit ad inteftma .aliquando tranfit ad alia membra multa ficut patebit m ca° de fig/ nis (["Caufe Pleurefis caufatur aliquado ex caufis exterioribus .aliquando ab inte/ rioribus .Ab extra ficut a nimio calore z frigore et potiffimc cum fupcruencrit mo tus nimius et prouenit a potatione nimia aque frigide .aut quando uentus borcalis uenit poft auftralem .et prouenit ex dif/ pofitione § m proprietatem aut attributio nem temporum anni.et ideo frequentius uenit m uere qtum eft ex proprietate pic/ nitudims et pius in eftate qtum eft ex ba budantra colere.ct plus in autumno qtu3 eft de mdancolia.et plus in byeme qtum eft de flegmate .m fenibus autem raro ct fi uemat e magni periculi et rariffime ue/ nit in aride rucftuantibus ♦ Si autem ue/ nerit a caufis intrinfecis tunc caufa antcce dens eft repletio capitis ct corporis et po/ tiflims cum fupcruencrit fubito ucbcmes frigiditas in acre .caufa autem immedia/ ta ut plurimum eft colera • fcdo fanguis* tertio flegma.quarto melancolia. ventofi tas autem poteft efle caufa fcd non plcure fis uere .(JT>igna Signa quedam funt q fignificantpleurcfim ueram. ct queda fut que fignificant humorem peccante.et que/ dam funt que fignificant tempora morbi et quedam funt que fignificant tran(latio nem materie ad aliam partem .et queda3 funt que fignificant falutem-et queda fut que fignificant mortem .et quedam funt que diftinguunt inter hoc et illud -et ita pronoftica comprehendentur in eis nec o portet ponere rubricam de boc et cogno / icemus etiam per ifta quando egritudo c longa et quando erit breuis et per ifta fci emus longitudinem ftatus a principio .et ex bis pendet tota curatio.agamus ergo p mo de primis . Si aut que fignificant pleu refim funt quatuor fm Galie. in de crifi. Primu fcilicct dolor lateris cum puncftu/ ra quia ibi eft duplex caufa doloris .mala complexio et folutio continui.et boc inq tum materia que iam exiuit orificia uena rum et illius que adbuc babudat in uenis ; Scdm fignum eft febris continua q mate ria eft putrefacfta in locis proximis cordi Tertium fignum eft difficultas banelitus propter compreffionem pulmonis. Quar tu eft fignu tuffis cocomitans propter illd quod refudat ad cannales * Quintum pot addi pulfus frmus .quia morbus eft I me bro panniculofo nifi q? atteftatur bec difpofitio quando materia eft fiegma tLca .Signa autem bu.peccantis funt ifta. quoniam fi materia eft colerica urina eft tincfta quia citrma intefa et tenuis et pul fus durus et uelox et frequens et dolor cutus pungitiuus multum intenfus et fpu tum citrinu et alia Cigna colore difeurren/ do per res naturales non naturales et coti tra naturam»' Si aut fanguis fuerit in cau fa urina erit multa fpiffa et pulfus plenus, et fputum fubrubeu. Intelligendum bic q? fputu rubeum eft ualde malu quia fig/ nificatur uena rupta .et tuc copetit contra ' riacuratio.ficut in ydropifi cum fe. quo/ niarn pleurefis indiget mundificatiuis et uena aperta conftricftiuis. Sputu aut fub rubeu eft bonu a prindpio quia atteftatur fuper dominiu fanguinis qui de facili di/ geritur et uenit per uia refudationis a pa/ niculo no per uia rupture, cognofcitur igi tur per ifta Cigna et per alia que atteftatur fuper dominiu fanguinis '.Fiegma aut di fcerme quia urina e remiffa et fpiffa et pul fus inordinatus et faliua multa et fcreatus flegmattcuset fcmnusgrauis. Materia aut melancoUca difccrmtur quia dolor no eft multu intcnfus nec acutus et fputum iiuidum paucu et urina remiffa et alia fig na que atteftantur fupra melacoliam qih ranffime accidit ex melancolia. Et tertia fpecies fignorufumitur ex teporibus mor bi et habetur a Gali.libro fuo de crifi.Cu igitur lILucI in quo nihil cxpuitur aut in/ digeftum aut liquidu aquofu aut groffu5 uifeofum globofum aut cu laboriofa 'tuffi Prindpiu eft morbi et cum incipit expue re aliqualiter digtftu et cu alleuiatione et cum minori labore tunc eft augmentum et quando fputum eft album leue et equa le et cu facili tulTi et alleuiatione tunc eft ftatus z cu ifta incipiut minorari et fc mi nui tunc eft declinatio ♦ Et hic eft aduer tendum q> fi principiu morbi eft longu* tuc egritudo erit longa et ecouerfo. Nuc aute pleurefis de colera in eftate in iuuene uirtutc forti exiftente breuis eft termina/ 4 tionis . Si aut omnia particularia non co . ueniant terminatur ut piurimu in quarto 1 die.quado aut materia eft frigida ,et tem i pus frigidu tunc prolongatur z ideo exte / dit fe ufqj ad uicefimu$ diem • aliqn ufqj ad .xxxiui. ftcut in anfione et aliquando plus *et de hoc dicebat ypo. de plcurefi & materia frigida .apatum quedam m.xx. queda in. xl. quedam in.Ix. ruptura difte runt . Neceffariu c igitur medico ut falti quada coniecftura ,pxima ueritati cognof cat elongatione ftatus a pncipio. Sicut igi tur tempora morbi cognofcuntur per uri nam in egritudimbus pecftoris et pulmo/ nis cognofcutur g fputum .In egritudmi bus igitur pecftoris et pulmonis fputu$ di ligenter confideret, aliqn aut nefeiremus jpnofticare nec dictare nec curare.Eft igi6 regula q> in pleurefi et pcripof.gto plus ex puit tanto plus alleuiatur et io qto plus ac cedit ad ftatu tanto plus alleuiantur quia in pleurefi falubri ftatus no e nequior bo raru £ tanto qm ficut materia refudando exitpanniculu ita expellitur .et ita femp uad*t alleuiando quia ibi no e ftatus quo ad accidetia fed quo ad digeftionc.Quar ta fpecies fignop fumitur ex bis que fignt ficant tranfUtiorte materie.materia enim pleurefis fmtbomatice tranfmittit ad cor cuius fignu c .quia dolor non e ita acutus fed difficultas banelitus e maior. aliquan do autem tranfmittitur ad ptifi3 cuius fig num e calefadio maior poft cibu. aliqua do mittit ad cerebru cuius fignu e frenet Aliquado mittitur ad neruos culus fignu eft fpafmus. Et omnes ifte delegationes funt peffime .aliquado tame mittitur re tro aures et tuc pollet effe bonu cu multj aliis fignis bonis . Quinta fpecies fignojj fumitur ex bis q diftmguunt figna diftin da inter apoftema epatis et quo nia in apate epatis pulfus e undofus z do lor c fub d/aflamate in dextera parte .et tuffis eft ficca et dolor non e acutus .et fi eft in fyma egeftio c ficut lotura carnis.z fi e in gilbo urina e fpiffa et confufa z tu mor e ad modum nauacule . Illa autem que diftinguut inter pleurefim ct peripol moniam funt iftaqm i peripolmonia pul fus eft undofus et dolor non eft acutus ec difficultas banelitus e maior et e dolor i ter fpatulas et maxilie rubee. Illa autem que fignificant falutem fputum album le ne et equale et cum modica tuffi et 013 al leuiatione patientis et 9 continuetur et 9 cito appareat a prinripio falute3 fignificat et potLffime quando alia figna conueniut ficut eft bonitas fomm et appetitus et bo/ na tollerantia. et 9 applicatio medicami/ num conferat et 9 egeftio no fit frequens nec liquida fed coniunda et equalis etbo ra folita et 9 urina uergat ad rubedinem et ad quandam mediocritatem .et 9 cito incipiat facere bonam refidentiam* Et in teliige una bona regulam de urina fecudu yfaac *Vrma in cgritudinibus epatj et ve narum certa babet .Que fit bona fiue mala. In egritudimbus q funt extra uenas ficut m pleurefi et fimilt bus .fi urina fuerit laudabilis bonum e non eft certum fignu falutis.ex aliis eni3 poteft periclitari *Si aute urina fuerit ma la et indigefta et ita de aliis malis conditi onibus certum fignum e ad mortem .qa poftq digeftio deficit in radice deficit eti am in ramis '• Septimu fignu fumitur ex pronofticatione ad morte3. Omnia figna quatuor pleurefis que fuerint multu3 inte fa et laboriofa morte figni ficant .ficut eft dolor uebemens in luuene .cum uirtus to taliter proftei natur ex uebcmentia dolor| Similiter uebemens difficultas banelitus et frequentia cu frequetia addat in calidi/ tatem et caliditas in et ita fit circulus cu unum addat in aliud .Similig tuffts multum laboriofa cu impediat fom nu et cibu.fimiliter fe. fortiff ma cum fit moleftior omnibus morbis ficut fcribitur a Gali0 .de inge. Ex fputo fimiliteracci/ piuntur figna mortalia ficut c liuidum ni ger uifcofum et cum laboriofa tufli .fimi liter cu no pot expelli cp debilitas uirtutis et lacertoru fignificatur aut materie uifco fitas et groflities. Et e Lnteliigendu 9 in omni egritudine pedoris materiali non pot expelli aut fi expellatur et fubito reti/ neatur graucdine remanente mortale eft dato q? materia effet digefta qfn prefocat egeftio etia frequens et liquida malaWri/ na e nimis tenuis aut fpiffa Iiuens uiridis et nigra funt figna mortalia fimiliter pul fus debilitas. Et e intelligedum q? i pleu refi et quacunqj egritudine fi medicus re/ de operetur et nullus error itercidat fi pa tiens propter medicamina rede aqpiicata uniuerfalia et particularia non alleuiet .f3 potius aggrauetur fignu e peffimu et mor tale in talibus igitur non eft infifiendum Vifis igitur fignis et pronofticatcne ad cu ram accedamus .([Curatio. Imprimis confideremus utrum fuerit conftipatus et fm exigentiam fiat fibi fup/ pofitorium et enitere, deinde ajplicentur calefactoria quoniam aut curant aut dige runt .Si corpus non eft plenum curant.fi plenum dolorem augmentant et ita indi eant .quoniam umuerfalis purgatio debet preccdere fi dolor defeendit materia uickf grauis et tunc pui gef cu uiolis caflTiafift et manna .tamen Gali. uoluit 9 tutius eft in omni dolore fiue afeendente fiue defcc dente facere flebotbomia .In pleutcfi vc/ go corpore pleno et uirtute forti pnmo fi at flebotbomia f m Auic| d fapbena eiuf dem lateris, deinde fi plenitudo adeft de bafilica oppofiti lateris.deinde de cepbali/ ca eiufdem lateris. Et eft intelligendum bic fm dodtrina Gali. fupra 1IL13 partem quando dolor ad fpatulas. ab epate enim procedit queda$ uena et protenditur ufqj ad cor . et deinde truncus afeendit, recfe ufq? ad duas guidegL fed poftq procedit a corde)(quidam ramus egreditur a trunco rafte uerfus dextrum et finiftrum et con ftituunt bafilica in curuatura braebii .Ifte igitur due bafilice equaliter bauriut ex pu teo et ideo equale eflfet §tum e ex boc de flebotbomia de quacunqj parte fieret .ga equalis eft diftantia. Sed aliud eft qniam uene capillares que nutriunt coftas fuperi ores babent conuenientiam cum uenis ca pillaribus que procedunt a bafilica et ita fi eret tradlus ad locum per uenas capillares et ita faceret augmentum . Et fi egritudi ne confirmata et corpore no exiftente ple dfcorico parte oppofita tunc fieret tracftus materie corrupte ad membra nor bilia. Reftat igitur 9 in principio corpo re exiftete plecftorico debet fieri flebotbo lateris aut de fapbena eiufde paitis et poftea fiat de eadem parte . Et dicit Galie. q> fi non inueniatur bafilica 9 fiat de mediana• et fi non inueniatur me diana fiat de cephalica quia dcquacurqj parte fiat a toto corpore euaruat. Atta/ men intelligcndu? 9 fiebotbemia et far/ macia funt multus confcruanda ne uirtus debilitetur quia uirtus eft que curat mor/ bos.deincfe fiatcalefacftoria et fi materia eft colenca fiat calefacftorium cum fpon/ gia aut cum uafe eneo uitreo terreo et ui/ treo et ita de aliis panno interpofito inter latus et uasiSi autem materia fuerit grof fa uifcofa fiat caiefa&orium de orobo et fenugi eco et furfure etiam contritis z po litis m faeculis et bufitis in aqua ubi fit a/ cetum et expreflis fortiter et lateri ajpiica tis» Sed in omnibus iftis debet ede caui tela quia poftq incipiunt infrigidari 9 re moueantur. Si autem materia fuerit fag uinea aquofa fiat calefacftorium de fale z milio torrefactis et in facculo pofitis .de inde utatur tali potione gargarizando for 5 bendo et diu in ore radicu brufei fparagi graminis riole capillorum ueneris re.ordei afi.lib.S.quatuor feminum frigidoru ma iorum et minorum, femmis papaums al bi.liquiritie munde cubcbe an* i. mellis Ub.i./Et fi materia edet frigi da aut tempus frigidum et materia diffi/ cihs exitus pollemus addere de meile. ii.radicum yreos et yfcpi et apii et modicum aceti.Si tuflfis effet debilis z non timeremus dcbilitate3 pedtoris opor tet igitur addere ifta et illa minuere iux/ ta conuenientiam particularium. Cum enim mdemus 9 predufta non iuuant fu cut deberent tunc faciamus emplaftru3 ta le maturatiuum poftg uidemus 9 egritu do incipitprolongari .5/. radicum malue orobi nafturcii fe. feniculi amigdo. dulcium. dragan ti gum/ mi arabia iuiube liquiritie .ii. conqf fentur et buliant in aqua et fiat cu oleo fifammo. Et fi materia effet mul tum olida fiat unguentu de popu/eon et butiro fine fale aut affungia anatis et oleo et cera alba et ifta olea et unguentum pof funt poni in lana fucida et q> pedlori ap/ plicetur et q> ftet ibi per unam boram uf per duas et modo apponatur unu:; et mo do aliud .(["Modo uidendum eft de die ta.Dieta enn, oportet 9 diuerfif icetur fe/ eundum elongationem ftatus a prinapio quando igitur parum fpuit plus cftdan/ dum quia uirtus non poflet. et quando e gritudo breuis eft modico cibo poteft efle contentus quia uirtus lene poterit toilera re et quando parum expuit parum eft da dum per comparationem ad unam exibi tionem .quia uirtus uidetur debilis et no peflet digerere una uice .et fi multum ex puit uirtus uidetur fortis et ideo multus de cibo per comparationem ad unam exi bitionem licet parum demus per compa/ rationem ad totum morbum .quia mor bus breuis eft terminationis. Nullus igi/ tur poteft dietare nifi qui cognouerit elon gationem ftatus a principLO . Pleureticus igitur fit contentus aqua ordei cum toto bec eft dicfta ptifana fpifla.Et fi egritudo elongetur utatur ordeato aliquantulus gde mane et minus de fero . Pleureticus igic poteft uti ocfto potibus.Primo fcilicet aq ordei cum uolumus nutrire infrigidare z mundificare. Secundo poteft uti ydro/ meile aquatico S- mellis et aque fontis Ub.i.cum uolumus fortius incidere et abftergere. Tertio poteft uti uino al/ bo debili aquofo nato in montanis cum multitudine aque. et boc cum uolumus magis uirtutem confortare.et ifti duo po tus uitentur in principio .et cum materia eft calida . Quartus potus poteft efle firu pus iulep uel aqua fontis cum pane cu eft delicatus et uolumus infrigidare .Quin/ tus potus poteft efle fucus maioru3 grana torum dulcium cum multa aqua fontana cum uolumus bumecftare et confortare. Sextus potus poteft effe talis.g/.aquefoa tisliba.mellis aceti mifceantur et eft potus diurnus pro delica tis cum uolumus infrigidare et mundifi care. Septimus potus poteft efle brodiu3. pulle parue cum bomo eft delicatus et de bilis et pleno faftidLO.§/. pullam alba par uam et decoquatur in aqua fontis cum la dlucis et feminibus frigidis fine faie z car ilibus falfis et in omni alio beneficio et ct coquantur ufq? ad ofifium feparationem z utatur illo brodio fi qua eflet . Ocftauus potus poteft effc ubi eflet fitis infomnie/ tas ariditas Ungue fcilicet firupus uiolarm; aut nenufaris aut firupus de papauerf.cu3 multitudine firupiiuiep .aut aqua ordei aut aqua fontana et fimilibus. Et eft in telligendum hic bonum quod di/ cit Auic].q> non dcb?t negligi mcl in paf fionibus fpiritualium quoniam eft omnium medianarum que competut in peroralibus. Adminiftrcntur igit me dicamina cum meile potiflime cum ma/ teria eft frigida groffa compadla et tem/ pus eft frigidum et ita de aliis.fed fit pa/ ratum et reprefliim ficut oportet. Pieure ticus igitur fi ifta non fufficiant poteft uti auenato et farina tritici decocfta in furno etjparata cum la et mala granata dul eia et pruna bene matura.cerafa dulcia.In telligende tamen funt bic aliq regule ypo cratis 9 rtunq fiat flebotbomia nec detur farmacia uentre exiflente conflipato .pce dant igitur cnflcria aut fujpofitoria nunq detur cibus i magno dolore nifi uirtus ca deret per uiam inanitionis .nunq fiat fle/ botbomta nec farmacia .nifi in tempore maioris quietis* Non detur oximel mul te acetofitatis nifi ifla particulariaconueni ant fcilicet q? morbus fit i dedinationeet materia grotta uifeofa .et uirtus fortis et tuttis modica et difficilis banelitus.no fit magna quantitas et 9 detur in parua qua titate et cu multitudine ptifane. aliter ter eius fortitudinem in eius uia perierut multi. Intelligendum efl iuxta boc 9 a liqui ponut repercuffiua m principio pleu refis. Sed ego non fum illius opinionis quoniam aut applicantur interius .et tunc ingroflantetconftringunt et crudificant et addunt in putrefadiionem .aut arnini flrantur exterius et tuc non potefl Heri re pcrcuffio quia obliquitas uenarum impe/ dit et depreffitas collarum . Preterca boc non effit repercutere.fed magis facere ma teriam ad locum currere cum materia re/ percutiatur a parte poli et non a parte an/ te. Prcterea aliqui nituntur curare pleure fim cum attradiiuis corpore iam mundi ficato ponendo uentofas fupra locum et emplallra calida de fmapi ct fimilibus. ego non fum bene iftius opinionis .tum quia materia no eft traclabilis propter na turam .tum quia femper timendum eft dc apoftematione et augmentatioae apo/ ftematis propter uiolentum tradlum .pre tcrea quidam multum nituntur circa mi tigationem accidentium .ficuteft aliena tio.tnfomnietas.fitLs .conftipatio laxatio et fimilia .in iftis affentio niTi q? Q a prin ripio pleurcticus bene regatur ct egritudo fit curabilis* mclancolia fmtbomatum no fuperuenit.S-d ponatur q? fit erratum cer te utile confilium eft adbibere remedia q remedia inueniiunt in locis fuis nec opor tet propter boc prolongare *Si autem egri tudo prolongetur et fumus coacti matur rare utatur tali firupo .1$*. radicum /reos yfopi caricarum .dadHlorum enucleatarum, iuiubc liquiritie.draganti gummi arabici quatu/ or feminum frigidorum rum uencris etsuccari an» lib.S- «fiant firupi quaQ librarum duarum et ex iftis eifdem cum orobo et fenugre/ co et femine lini et ftcrcore columbino z oppoponaco fiat cmplaftrum et fuper la/ tus ajponatur .Et Fi fiat queftio de ruptu ra et fanie ct tuffi et multis talibus recur/ ramus ad capitulum de tufifi et capitulum de afmate et empimate et ptiO et inuenie tur plenitudo mundificationis quia ifta non oportet opus prolongare. Re ftat igitur de ptifana dicere .Collige or/ deum groffum plenum ponderofum be/ ne maturum non nimisantiquum nec ni mis recens fine omni malo odore et fapo re ct fine ammixtione alterius rei ct q> fit collectum in anno fertili et non corrupto 1 quod fit natum in terra alta uentofa non. infima nec iuxta paludes nec loca corrup ta et q? granum fit conferuatum in loco e uaporabili .et de tali ordeo recipe libram unam et conquaffetur .et ponatur in olla tereca uitreata ncua cum uiginti libris aq fontis et buliat leto igne fine fumo et lig na non fmt corrupta nec putrcfacfta fed fi pofTibile eft fint de mnipero aut quercu z ignis fit clarus et mudus* et buiiat ufq? ad confumptionem medietatis et tunc g mittatur infrigidari et poftea fuauiter co/ ictur et referuetur quia lfta aqua om nes bonitates in abftergendo et mundifi. t eando et infrigidando et ita de aliis. Et eil inteliigendum q> ordeum cum cortice magis abftergit z mundificat.fed fine cor feice magis nutrit et confortat . Si autem uoiumus qp magis nutriat .buliat donec due partes aque fint confumpte et fit qua fi fpifla et forbeatur cum ilia fpiflitudinc. Et appellatur apud ypocratem ptifana cu toto .ficut puta appellatur ptifana colata. Si autem ordeatU3 facere uoiumus .excor ticetur ordeum et abluatur cum multis a quis dulcibus et decoquatur in tantu3quo ufq? caro uacdna efiet cocfta et poftea tera tur in mortario et diftemperetur cum la/ cfte amigdolarum et coletur et apponatur lento igni donec incipiat infpiflan. Afig tamen faciunt ptifana fic ponunt ordeum contritum in amphora .et poftea ponunt ampboram in cacabo pleno aqua et buli/ ant aqua caccabi lento igne fine fumo .et per confequcns aqua ampbore et poftea r feruetur et eft bona pro delicatis quia pzr nitus nihil babet de fumo . Et eft intel/ ligendum q? decocftiones fiunt de multis granis ficut eft triticum et fpelta auena cl cera orobus fenugrecum .et multa confi/ milia. Sed fecundum ypocratem et om nes fapientes decodtio ordei excedit boni tatefn omnium aliorum et peto ucnia? q? itabreuLter pertranfiui CU3 materia fit ita difficilis et periculofa .fed alibi a nobis fu pra regimen pertradlatum eft fatis.Et cu fuerit in conualefcentia balneetur et parti cula patientis diligenter mundificetur et confortet zc .(fCL ARIFIC ATIO Inteliigendum q> pleurefis non eft apofte ma folum in dyaframmate ymo in pan niculis coftarum interioribus fecundum Galienum in illo affori* aride rueftuan/ tes ubi dicit q pleurefis eR apoRema in i ferioribus coRarum panniculis .Et nota/ dum cp fi generetur pleurefis ex multitu/ dine et babundatia plus generatur ex fag uine .et fi generatur per tuam penetratio/ nis plus generatur ex colera cum pannicu/ Ius fit demulfus et colera plus penetret .et fi generetur per uiam reumatis et Riiiici t dii plus generatur ex flegmatc .et fi gene retur per uia$ congeftionis plus generatur ex melancolia.abfolute tamen et frequen tius generatur ex colera. et fccundu3 bac rationem plus generatur in uerc quantu5 eR cx dominio fanguinis.et plus in eRatc quantum eR ex dominio colere nifi q de Facili euaporat.et plus in autumno quan/ tumeR de dominio melancaie .fcd acci dentaliter plus quantum eR dc colera ge/ nerata iam in eRate . In hymne plus dc flegmate .Sed acddentaliter plus quan tu eR de colera generata in eRate et confcrua ta per autumnum ct byemem et tunc ad panniculos penetrantem .et fecundu banc raro caufatur pleurefis in fembus ctfi caufarctur ut plurimum erit de fleg/ mate et erit giculofa ualdc ratone debilita tis uirtutis . ficut in iuuenibus ratione ni/ mii fenfus eR multum periculofa .In iu/ uenibus autem accidit plus de cokra. in a dolefcentibus plus de fanguin e. Tertio debemus intclligere q fputum rubeum g fe et folum peffimum eR quia rupturam uene fignifreat et tunc competunt contra/ ria medicamina ut didlum eR .Si autem mixtum cum albo .et tunc ma gis eR fubrubeam Quarto notandum q> in corporibus plenis facienda eR flebo/ tbomia de parte oppofita .ct fi non eR ita plenum et egritudo fit confirmata fiat de eadem parte flebotbomia .et fi humores fint frigidi cum multitudine humorum adhuc poteR competere flebotbomia ctia in dolore defeendente .quia timor eR uia fecundum Gblicnu3 .et debet fieri psrimo in corporibus plenis fecundum Auicenna de fapbena eiufdcm literis »et fi ulterius 1 diget fiat de bafilica eiufde lateris. Quin to notandum 9 nulla fortis medicina po tcft dari in pieurefi qq dicant antiqui et a liqui moderni iadfant fe illam uiam tene nere. Sed difputationibus pretermiffis no uidetur rationabile .Detur igitur manna calTia fiftula tamattn.iuiube borrago .bu/ gloflfa pruna et fimilia .per iftam eni medicus nimq erit ignominiofus.et fiant etiam fujpofitorfaet criftcria lenificatiua. Sexto in telligendum ficut dieftum eft 9 repcrcuffiua nunq competunt in pieure fi et fi aliquo modo competeret ficut uo/ luit bebem mefue tunc competeret in ini rio iniciante. Si quis effetet deus talem gratiam 9 principium cognofcere/ tur et 9 portaret in manu aut i burfa me dicamma repcrcuffiua .fed 9 pofftnt talia concurrere non uidetur. et iaeo fumme 1 miror quomodo bonus bebem mefue fo lus dormitauit Septimo aduertendum 9 maturatiua non competunt in pieurefi nifi quando egritudo prolongaretur et no habemus aliam uiam .Mundificetur igi tur perfecfte corpus et applicentur euapora tiua quoniam fanies erit multum pericu / lofa. Vltimo notanduj 9 uapores afcc dentes ad caput infrigidantur et cadunt ad panniculos et conculcantur et putrefi/ unt et ita calefiunt et pleurefim generati Capitulum de peripleumonia. Eripolmonia eft apoftema cali/ du pulmonis quodda aute3 apo ftema aliquando terminatur g uiam refolutionis.aliquando in duratur. aliquando delegatur materia ad cerebrum .aliquando exituras exteriores, aliquando ad pleurefim fed raro.aiiquan/ do ad neruos .aliquando tranfit ad empi ma et fi mimdificetur tn quadraginta die bus bonum eft et fi non et uirtus eft dcbi' lis multum fufpccftum eft.(£C AVS A Aliquado caufatur pcripolmonia ex plcu refi ct eft fempcr malu5 .et generatur frer qucnter de catarro et generatur ex quoli/ bet bumore. fed ficutpleurefis generatur ut plurimum ex colera .ita peripolmoma ut plurimum de flegmate. (fSIGN A Pulfus eft undofus febris fortiffima diffi cultas banelitus uebemcs duricies quali ad prcFocauoncm.oculorum inflatio rubedo maxillarum .dolor in medio fpatularum (f PRO NOSTIC ATIO . Peripol/ monta generata ex pieurefi ut plurimum facit alterum duorum aut interficit infra feptem dies aut tranfit in ptifim .Si ma/ teria pcripolmonie terminetur ad uias uri nales liberationem fignificat. Et eft intel ligcndu3 bic gratia materie 9 pleurefis de colera ut plurimum eft mortalis et ita ut plurimu omnis plcurcf eft mortalis, tn ut plurimum de colera generatur cuius ratio eft quonia3 bflc pleurefim fequitur calor uebcmens et dolor uebementiffimus rati one putftorc et difficultatis medicaminis non potentis uenire cum totalitatc fua fi/ ue applicetur inferius per modu$ potionis quia uia eft longinqua afiue applicetur ex/ terius quia cofte impediunt. (fCVRA TIO.Curatio eft fere eadem cum pleure fi nifi 9 in peripolmonia debemus medi camina fortia applicare et fupra particulas patientem apponere debemus et magis ec attenti ut materia cum tuffi rnundificet» De tremore cordis Remor cordis eft motas cordis tremulus pter natura.(fC AV SE .Ciufe quedam funt extrin fece qaedam intrinfece.Extrinfece ficut c calor fubitus nimius aut frigiditas nimia aut inanitio nimia .aut accidentia anime cum fint in cxceffu aut uenenum fumptu aut morfus animalium uenenoforum aut fe.peftilentialis aut uermes et omnia bre uiter que in exccffu debilitant uirtutc cor dis .Si ab intus tunc prouenit ex magnis paifionibus membrorum habentium uici nitatem aut colligandam cum corde. Et ita poteft prouenire propter palliones cere bri et pultnois et ftomaci et epatis et fple nis et matricis .et prouenit etiam bec paf fio propter uentofitatem aut propter mmi um fenfum.et prouenit etiam propter ua poresfanguiniscorrupti proucnientis ad cor et colere flegmatis et msiacolie .SIG N A .Signa caufarum extrinfecarum ba bentur ex iudicio patientis .et quando p uenit ex paifionibus aliorum membroruj difeernitur per paifiones et figna illorum, ct fi uenerit ex uermibus plus affligita n/ te cibum et cum cibus affumitur incipiut afeendere. et fi fuerit ex inanitione plus affligitur ante cibum . ct fi ex repletione plus affligitur poft. et fi ex nimio fen/ fu et raritate aduenit fibi ex quacunq? faci li caufa.et fi ex uentofitate cito aduenit z cito recedit *et fi ex calore pulfus et bane litus funt ueloces et frequentes et inordia t ti .Et fi ex frigiditate pulfus et banelitus fiant parui et tardi et inordinati .Et fi ex fanguine difeernitur per res naturales et contra naturam .Si igitur urina fuerit ru bea et fpiffa et pulfus undofus et facies ru bea et calor in precordiis et patiatur fitim et fi fuerit adolefcens et fuerit in ocio .et comedit cibaria multiplicantia fanguineg ct fuerit homo letus et liberalis .vere iftis partioilaribus concurrentibus aut ut plu rimum conie&ara eft propinqua ueritati q> tremor cordis fit propter fanguinem z per bunc modum poftumus dicere de co Icra .Si urina fuerit atria et tenuis et pul fus uclox et frequens et litis nimia et cv lor intenfus et ipe eft muenis animofus g cucurrit et laborauit et multiplicauit ea q generant coieram tunc uidetur ex colera fi m.liter ex flegmate fi urina eft remtflfa z fpi(Ta et pulfus {ordinatus et paruus et ip fe fit fommculofus et ftupidus et fiegma/ ticus et in /eme et pufillanimjs tunc ui/ detur q> bumidttas flegmatica petit cor z non permittit ipfum moueri motu natu rali cum impediat fitum cius ideo moue tur motu inordinato tremulo * Similiter de mclancolia fi fuerit melancolicus exte/ nuatus in autuno et fi fuerit timidus *ct ita de alus uidetur q> tunc fit propter fu/ mos melacolicos muaderes ad cor et cap/ fulam eius cc quia cor eft indignantis na/ ture z non fuftinet iftos fumos bombiles io mouetur inordinato et tremulo motu Sicut treor accidit i capite et maibus cu uirtus membrorum regere non poteft .qc tremor eft motus compofitus ficut feribit Gilie.in de morbo * (f PRONOSTI CATIO . Omnis mala complexio cuj excedit debilitat et uirtus debilis inducit tremorem et tremor fmcopim et fmcopis mortem. Si igitur tremor cordis diu du rauerit mortem fignificat • Si autem poft tremorem adueniat uomitus pradlicus ct tremor non ceflet fpafmum fignificat et mortem. Si apoftema uenerit cordi aut e magnum aut paruum .fi magnum aut ca lidum aut frigidum, fi calidum interfiat in cade die .et fi frigidu interfiat in fcdo et fi paruum ficut pullule et fimilia tuc in terficit in quarta et emittit fanguinem g nares fioit encaftrum. Si uulnas fuperue nit cordi aut eft in parte dextra aut fini/ ftra .fi in dextra aut eft rmgnurn aut par uum .fi magnum ftatim interficit, fi par uum in prima die .fi in finiftra in eadem die interficit fiue magnum fiua paruum Vicus in corde mortem induat* CVR ATIO .Intelhgendum q> in otn nl tremore cordis copetunt aromatica ita cp fi caufi eH: calida arnminiftrentur aro/' matica frigida cum modica ajpofitione a romaticorum calidorum ut melius pene/ trent .Et fi caufa eft frigida amminiftren tur aromatica calda cum modica afpofiti one frigidorum ut melior fiat confer ua> tio. Attamen inteiligendum q? fi difera fia e(Tet nimis intenfa tunc fufficit atpo/ nere compofita aromatica fine atpo Titione fimilmm . Aromatica autem cor dialia frigida funt ifta fcilicet uiole nenu farjrofe fanduli omnes .campbora acetu agrefta fucus acetofc .fucus malorum gra natorum .acetofrtas citri etlimonum et citrangulorug et aqua rofarum et Kirabe coriandrum preparatu3 .et f ruidus aroma tici .ficut funt citonia.pira duicia.et ua'et lac acetofum ptifana . Compo fita funt ifta Sirupus et ribes .ta men iri terra ifta non inueaitur ribes.et fi rupus ro.et nenufarinus triafandaf. rum rofatum et uiolatum et conftitutio/ nes que fiunt cx bis z trocifci de campbo ra et dyadragantum frigidum .et omnia fimilia. Aromatica autem calida fut ifta fcilicet ambra ftorax calametum mufeus lignum aloes, gariofali cortex citri z citra gulorum.nux mufeata cinnamomum fc men maiorane bafiliconis .uinum aroma ticum.folia enule. Compofita autc3 funt ifta fcilicet tyriaca mitridatum potio mu fcata leticia Galie. dyambra dyamargart ton dyarodon iulii.alipta mufeata .gallia mufeata et fimilia ficut eft pulla lardata z ada cum uino aromatico et aqua rofarum Ea que ualent in utrocp cafu funt ifta fcili cet Aurum purum foliatum.margarite corallus.rafura cboris.fpodium. os de cor de cerui laricdi.blacde bifantia fmaraldus doronici croci meliif. borrago .bugloda. Ex bis autem poliunt fieri eletftuaria aut puLueres aut trodfci et firupus ct omnia fi mlia.et cum bis poteft re non dcb5 dar i nifi in parua quantitate . Si autem dare ' tur in magna quantitate uenenum e et in fidt ridendo, gtitas aut fue magnitudinis doceri non debet * Et eft notandum cp fucus babloffe qualibet uice fumptus gariofalis inultum ualet in tremor cordLs Similiter intdligendu q> pullus debet lar dari et affari et afpergi aqua ro.et acetofi/ tote citri et uino aromatico et q? odoret. Et fi caufa fuerit frigida pullus calidus co medatur .fi calida comedatur fi fuerit in frigidatus .et fi fuerit talis conditionis q> poffit comedere carnes .quoniam frigida competunt etiam in tali cafu.confiderent igitur particularia et applicentur iuxta co' uenientiam (TCL ARIFI C ATIO.Intelligendum q? licet motus cordis naturalis fit motus dilatationis et conftricfhonis.et in tremore uideatur effe motus dilatationis et conftricftionis non tamen eft naturalis ymo inordinatus et p ter naturam et forte motus tremoris pro pne loquendo non eft in corde cu motus tremoris non fit nifi in membro qd uolu tane mouetur .motus autem cordis no c motus uoluntarius .fed naturalis fequens formam. Sed poflemus dicere q? ifte mo tus poffet quodammodo refpondere mo tui uoluntario.et aliquo modo motus tre moris poteft attribui cordi per quandam attributionem. Cor igitur patitur tremo rem et iecftitationem . Cum igitur cor/ fit membrum primum et radix omniu$ un tuturn et membrum delicatum et non poffet fuftinere materiam fibt odiofa mo uetur ad fugandum uf fugiendum uf ad utrunqj.uel talis motus ucloxet inordina tus appellatur tremor et fentitur et mani/ fefte uerfus mamillam fmiftra. Si enim nullus motus naturalis erit cordi motus tremoris apparere non poffet ideo taf mo tus non attribuitur epati. nec aliis multis membris nec capiti quando inclinatur fu/ per puluinar nec brachia quando inclinat fupra latus nifi paffio effet nimia et ulo/ lenta et proxima paralifi et tuc c ifte mo tus ficut uernuculofus aut formicans «Sed tunc manifefte ajparct cum aliquis inten du mouere caput aut manum uoluntarie aut aliquid agere et potiif ime re/ cftitudmis tunc apparet motus tremoris* quoniam cum aliqua res preter natura ue nerit membris mouetibus uoluntarie tuc uirtus debilitatur et non poteft complere motum fuum mouct igitur partim 1$ co/ plere non poteft et tunc deficit quia natu ra moaet fuperius et morbus inferius* et tunc def icit motus recftitudinis quem na tura intendebat complere et non pot debilitatem uirtutis et ita proprie loquen do non eft mfi i membr is ubi eft motus uoluntarius .attamen poteft attribui cor/ di licet motus cordis non fit uo luntarius in boc tamen 9 naturale eft lo/ co uoluntarii .ficut igitur motus uolunta rius cum ab aliquo non impeditur copJe' tur fine impedimento .ita motus cordis cum ab aliquo non impeditur * Cum igi tur aliqua res preter naturam aduenit cor di motum fuum naturalem complere no poteft quia nec complete dilatari nec com plete conftringi fed ad utrunque feftinat et neutrum peragit ct talis motu$ freques et agitatiuus ad fuperius et ad inferius ap pellatur tremor . Cum igitur predicat fm copim et mortem ideo cum diligetia ad uertendum Secundo inteliigendum 9 cor poteft apofterruri et in fe et i fua cap fula .non 9 apoftema ueniat ad comple/ mentum .quia cor eft indignantis nature et non potiet pati tantum iapfum ct licet forte polfet aliquo modo pati emes mor bos .apoftema tamen urqj ad fui comple/ mentum non cum in apoftemate fmt om nes morbi in genere fcdm principium po teft effe principium *fed complementum non a natura enim adueniret mors ceties Tertio notandum quoniam licet cali/ dum et frigidum contradentur nibilomi nnus tn bene couenire pnt in effectu uno ficut 1 cardiaca cu utria p debilitet uirtute fed diuerfimode quia Frigiditas Facit boc comprimendo et caliditas exalando et qii eft cum Fudore appellatur cardiaca dyafo retica et pro tanto accidetia anime pcffut caufare cardiacam ficut timor trifticia gau diu3 et Ictitia. Quarto notandum quo niam licet flebotbomia habeat multu de bilitare. nihilominus bn pot competere m tremore. cum uirtus debilitatur propter multitudinem. Vltimo notandum q> fucus maiorane et buglofte cum gariofaf multum ualet in tremore cordis et cardu ca paftionc et potifiime fi caufa clTet frigi da et corpus mundificatum (fCapitalurn.xu. de Fmcopi. Incopis eft ablatio fenfus z mo tus in toto corpore fecundu ma iorm parte’ propter debilitate3 cordis .Intclligendum hic q> tremor c in fmcopi et io caufe et figna et curatio rrug nam conuemcntiam habent «Secundo in telhgendum q? caufe immediate fincopis poffunt e(Te due folicct omne illud quod facit fubito exalationem caloris ex corde et omne illud quod facit ad conculcatone caloris m corde. A. fincopis quedam funt intrinficc et queda cxtrinfice. Extrinfice funt ficut eft ludor nimius et balnea nimia ct uencnu3 affup tum et morfus reptilium, et fubita cali/ ditas et frigus .Similiter et Fames et coy tus fuperf luus et omne illud quod fubito inanit et nimia repletio cibi et potus .aer cauernarum et tumbaru et aer pcftilentia iis .ct ucnit etiam propter accidentia ani/ me nimis intcnfa ficut eft gaudiu .et om nia confimilia . Caufe intrinfice funt paf fiones magne membrorum corporis ficut patet in cerebro propter epilenfiam et apo plexiam . et ficut patet in partionibus fto maci ficut eft nimia repletio.aut inanitio ct ficut patet in appetitu canino et in bolif mo ct tn dolore ftomad et mordicatione cius • ct ficut p51 colica et yliaca et fluxu uentns et uermibus .ficut patet in nimio fluxu menftruorum et fluxus fanguinis narium et in fuffocatioe matricis .ct in humoribus corruptis exeu tibus ab epate et fpicne cu 3 uaporrs uadut ad ccr. Euenlt etiam fincopis propter ni miam corporis repletionem aut oppilatio nem .aut propter nimiam cordis calidita tem et humerum fubtilitatem et frigidi tatem .et humorum grofliticm.et ,ppter febres peftilentiales.et propter paroxifmorum «et propter dolores et ,pp ter accidctia intenfa que fuerunt fe.et jpp ter uulnera et propter apoftemata ct fani em ct dolores fortiflimos et omnes labo res tam animales <3 corporales, et ficut eft flebothomia in non afluetis .et omnia co fimilia que fubito conculcant caiore3 i cor de aut ipfum faciunt cxalarc ficut dicftuj eft .(p Signorum quedam funt que figni ficant futuram fincopim ficut eft tremor cordis et mutatio coloris faciei in non na turalem colorem ct mutatio pulfus in par uitatem et tarditatem et frigiditas extre mitatum. Signorum quedam funt que demonftrant paroxifmum fincopis ficut eft ablato fenfus et motus et pulfus formt cans et mortificatio faciei et omnia illa q diifla fut fuperius libro.ii° ubi pofuimus figna diftidtiua inter omnes fpecies fmco pis et inter fincopim et mortem .Signo;? queda5 funt que fignificant caufas et fi fu crint primitiue habentur per iudicium af fiftentium fi bene inueftigentur. et fi ppi paflionem membrornm cognitio habet per iudicia illorum. Et fi fincopis uenerit fine omnicaufa maniFefta tam extrinfeca q intrinfcca et uenerit fubito .tunc e fig/ nu 9 uenerit qpter paffiones cordis 2 taF fmcopis e pcifLma et mortalis.Inueftigct igit diligenter fingule partes corpis .ct no effugiet te caufe pafliois fi fuerit depflitas uel raritas.repletio.inam'tio.caliditas frigi dLtasuenenu3 difeematur quia fapor bor ribilis eft in ore alie caufe funt manifefte. (jTronofticatio. Si aliquis ex longo tc pore patiatur tremore cordis aut e multu formidolofus tunc debet fumere aliqd et fubito ueniat fmcopis expeditum eft ne' gocium quia caufa eft equata. Si aute3 ali quis patiatur longa3 fincopim et color fa/ ciei fuerit mutatus in liuorem aut uirote3 aut nigredinem nun§ calcabit terram .Si fubito ueniat fmcopis et fine omni ca ma rnfefta et fmcopis fuerit longa confumatu eft .St autem alicui fmcopanti datum fu erit ftcrnutatoriu .ficut eft puluis ellebori albi et non fternutauerit nullum eft confi bum mfi 9 crux et turribulu5 apportetur Curatio AUter enim eft operandum in paroxifmo et aliter poft. Signis igitur mortalibus non apparentibus ut dnftu} e operemur ficut dum fmcopis adeft. Pri/ ma igitur operatio e 9 friantur extrema cum manibus et cum pano afpcro aut cu fale et aceto et 9 fiant ligationes extremi tatum dolorofe. Secundo 9 ponantur in aere claro et 9 uocentur proprio nomine in aure alta uoce et mftis utribus. Tertio proiciat aqua rofarum in facie ex alto aut aqua frigida nifi in duobus cafibus.f.fi fin copis effet propter nimiam repletione aut propter fluxum uetris .Quarto debe mus applicare aromatica naribus frigida in ca calida et in frigida econuerfo .et etia pul/ ucrem aromaticum naribus infufflare nifi in uno cafu.f.fi fmcopis effet propter fuf/ focationem matricis quia tunc apponatur naribus galbanum et affa fetida .et alipta mufeata inferius. Quinto debemus i c3 calida adbibere uinum frigidum cu aqua frigida .et in caufa frigida detur 013 aqua calida .et fi fuerit propter repletionem de tur uinum aromaticum purum fed i par/ ua qtitate. Sexto aperiamus os cum cui/ telio ligneo et fncemus linguam et dete t cum tyriaca et potione mulcata. Septi/ mo et ultimo apponatur naribus fternuta toria et fi fternutet bonum eft. et fi non ftatim fugiat medicus* (fSi autem no fu erit in paroxifmo *fed timet ne ueniat propter paroxifmum febris aut quia uult facere flebotbomia et alias non fecit *aut quia patiatur tremorem cordis aut c mul tum formidolofus tunc debet fumere ali quid aromaticum ftipticum. Sumat igit bolum panis intmcftumin fuco aut umo aut aqua rofarum aut acetofitate citri aut brodio carnium aut 9 accipiatur de dyacamiron aut $uccaro ro.aut dyam bra aut potione mufeata ct ita de aliis aro maticis luxta conuenientiam particulari u His uifis accedam as ad curationem iuxta dmerfitatem caufarum . Si igitur uenerit ex caufis primitiuis uel ex egritudinibus manifeftis curentur illa per fua contraria ficut oportet «et ficutfcriptum eft in locis fuis .ficut uerbi gratia Si fuerit ex uenc/ nis detur tyriaca et alia ficut duftum e in capitulo de ueneno ♦ E: fi fuerit ex acci/ dentibus anime inducatur contrariumut fi ex gaudio inducatur trifticia et atpliren tur fandof et campbora » Et fi ex fluxi/ bus reftrmgantur cum, aromaticis frigidis Et fi ex uermibus interficiantur cu amar| et fic de aliis . Et ideo cum caufe fint mf te ualde reducamus ad quatuor caufas fd licet ad nimium calerem, aut nimiam fri giditatem .aut nimiam inanitionem aut ad nimiam repletionem ([Tonamus igi tur 9 calfditas fit in caufa detur fibi lac a/ cctofum butiro extracfto et omnia frigi/ da ficut funt fandalum et rofe et campbo ra.et domus fit fubterranea .et porte fmt feptemtrionales . afpcrgatur domus ace/ to ct aqua frigida et foliis falicis ea nenu/ faris .et utatur firupo molam} et nenufarj et firupo limonum cc tria fardaf et }uc/ caro rofarum ct campbora et fimilibus a/ retrarias dtfftis in capitulo dc tremo re cordis.Si autem fincopis uenerit propter caufam frigidam dentur aromatica calda ficut eft mufeus Ignus aloes, ambra potio mufeata et ita de aliis fuperius nominaris ca° de tremore .er dentur omnia aiftu ca lida et difponatur aer per artificium q fit calidus cu aromaticis calidis .Sl aut finco pis fuerit ex repletione .et repletio fuerit ftomaci inducatur uomitus»Medicie au tem uomitiue frequenter diefte funt. Et fi repletio fuerit circa inteftma fiat crifter et fi fanguis dominatur fiat flebotbomia cum confortatione ftomaci et ab intus et ab extra .et fi fuerit repletio alioru humo rum purgetur paulatine et minuat cibus* ct fiat abftinentia ficut oportet .nec iboc cafu cogatur accipere cibu qm coiter datur cibus cu uirtus deficit propter repletiones; et tunc citius fufifocatur. Et ideo dicebat ypo. neqj qutfpia medicoru inceptus e q uircsegritudinucognofcere ualeat» coiter enim non diftinguitur utru3 uirtus fit de bilis propter inanitione aut propter reple tionem iniungatur abftinentia temperata iuxta conuenientia particulariu. Si fuerit fincopis jpter inanitione det cibus fubtilis et facilis digeftionis frequenter et in parua quantitate. Detur ergo brodiu3 panis carnis cum mica panis trita ctoua trita et carnibus tritis cu parua quantlta/ te uini aromatici. Vel fiat talis cibus afle tur galline uel perdices uel caro muntoni/ na et lardetur cu lardo et gariofa. et afg/ gantur aqua ro.mufcata et uino mufcatel lo et odoretur diu et poftea teratur f ortif fime et afpergatur aromatico, et deide po nantur ifta in panno mundo et deinde in torculari et extrahatur fucus et calefiat le to igne et exhibeatur et boc e magis con Fortatiuu in extenuatis fme fe. qd nunq deus benedieftus uoluit reuelare ufqj in p/ fentem diem, et dentur alia nutrientia et refumptiua que ditfta funt in extenuatis et ethicis et confumptis • Sed aromatica femper dentur in parua qtitate gradatim per ordine^. Alie cae dicentur in locis fu is et ideo recurramus ad illa.(["ClarifLca/ tio Intelligendum 9 fincopLs primo et principaliter tft apoftema cordis, fecunda rio ratione compaffionis eft paffio cerebri qm aufertur fenfus et motus fcn partem. Secundo intelligendu 9 in fin copi aufertur pulfus f m maiorem partes aliquo modo remanet licet inperceptibili ter uel quafi .aliter enim non effet uita Tertio intelligendum 9 impofflbde e fubito mori ex gaudio fm Gali.i de mor bo.quia calor totus uadit ad extra et cum natura fentit fe depauperatag reftringit fe in corde et fit magis clauTio et magna co culcatio et ita immediatius moritur prop ter motus fecundarios § propter primos. Et licet fmcopis poflit caufari cx ira no ta men fubito .et ita mors non uenit ex ira fubito qm licet in ira fiat magna exalatio et fubito.mbilommus fit magna genera/ tio et fubito ira fit ebulitio fanguinis in corde et ita cor no cogit fe conftnnger propter defeiftus; .Sed in gaudio fit mag na exalatio et continua dcpcrditio cu$ co/ tinue mutatur et non generetur .et io 013 deficit natura credit fe iuuarc in conftrin gendo et interficit fe per accides totaliter fuffocando et forte deficeret dato 9 fe n condringeret propter caloris defecftum et priuationem Quarto intelligendum u£ notandug 9 in magno corde ritius fit fin copis § in paruo quoniam uelotius fit ca t loris emiffio et exalatio. in paruo fit ma ior conferuatio .et ideo in magnis anima libus timidis ordinauit natura os in me/ dio cordis fiue cartillaginem ad modum offis ut non cito deficeret ex rimore.ficut patet in ceruo Quinto notandum 93 qua frigida direcfte non competit in fin/ copi de ca frigida.aut in fincopi de pleitu dine qm poros claudere et infrigidar et ita addit i caj. attame aliq modo effet tollerabile non propter primam intentio ne fed propter fecudam fcilicet cp excitat calorem et fomnu ratione uftus .et ga ca cUt ex alto et proidtur impetuofe ingtus igitur excitat poffet competere .attamen mibi uidetur qtu$ e de prefenti q? fit me Uus excitare cum fricationibus et clamo/ ribus et aromitibus et euacuitionibus .et fternutationibus et ftmilibus .quid igitur fit faciendum confcientie medici reliquo Vitimo notandum q> fricatio ualet m fincopi de inanitione quoniam non defic cat et cofumit fed excitat fi fuerit tempe/ rata. G~De paffiombus mamillarum Ammilla eft membru glando/ fum fiue album ex uenis et arte rus contextum ad lacKs ordinatum ut baccularius nuuit ge/ nitus nutriatur donec cibum grofium fu mere poffit. N unc aute mamdle fupue niunt multe paffiones ficut eft diminutio - laiftis et nimia eius exuberantia et coagu/ latio, vn eueniunt mamille inflatones tu mores et generantur in mamilla apata no di et glandulc .duricies et ulcera .corrofio et fiftuia et nimia mamillarum augmen tatio et gratia buius agitur de fetore aftel larum et totius corporis-De iftis igitbre uiter tradlemus. De minoratione Lac enim multiplicatur propter multitu/ dinem fanguims et bonitatem eius. ergo minoratur propter paucitate fanguinis et eius malicia . Caufe igitur que paruificat lac funt multe ficut eft diftracftio fangui/ ms ad aliam parte^. ficut eft nimius flux us menftruorum et ita de aliis. Paruifica tur etiam propter ea que deficcant fangui nem ficut eft paruitas cibi et potus .labor nimius et confimilia.et fit etiam propter" nimiam fanguinis babundantiam cum ei us mala qualitate .quia natura non poteft illud regere et cum boc fit ex babimdan/ .tu colere flegmatis et melacolie.(f Signa Si fuerit ex fluxibus aut ex abftmetia aut laboribus fatis eft nota iudicio patientis» Et fi fuerit ex aquofitate fignificat odo z qs ufus eft oleribus et frueftibus et Et fi eft ex multitudine faguinis male co plexionati cognofcitur ex cacochimia to/ tius corporis et quia fanguis eft filofus.Si autem fuerit ex colera cognoicitur ex d/ trinitate lacftis ct ex aliis fignis colere .Et fi ex f legmate cognofcitur quia lac eft m£ tum aquofum et ex aliis fignis flegmatis Et fi eft ex melancolia cognofcitur .quia lac eft multum ftipttcum et ex aliis fignis melanColie Si fuerit ex ni; mio fluxu reftringatur et trahatur ad par tem ofpofitam .Et fi fuerit ex priuatione cibL aut ex mala qualitate cibi «aut labore et fimilibus inducatur contrarium fcilicet exhibeatur cibus et retftificetur mala qua litas et iniungatur quies et ocium et fimi iia. Et fi fuerit ex aquofitate detur cibus calidus et ficcus et iniungatur exeraaum Etfi fuerit multitudo fanguinis male co' plexionati «reiftificetur mala complexio ct mundificetur . Et fi fuerit propter co/ Ieram alteretur et euacuctur et dentur ci/ baria frigida ficut laiftuce cucurbite et me Iones. Et fi fuerit ex flegmate digeratur materia et euacuetur et dentur cibaria ca* Uda deficcantia temperate .Ide eft de me lancolia et purgetur et dentur cibaria caU/ daethumida. Cibaria autem materialia ex quibus generatur et multiplicatur lac in corporibus mundis funt ficut decotftio tritici et farina eius et amidum. et confe ea que multiplicat lac multiplicant fperma et econucrfo.De nimia ladKs Abundantia .Sanguis enim naturaliter uadit ad mammillas et couer/ titur in natura lacfhs in tribus cafibus aut quia mulier concepit.aut quia peperit aut quia menftrua funt retenta.Nunc autem cum exuberat lac in mamilla inducit do/ lores .tumorem duriciem. congeftioncm )et cafeationem.Dlcernitur autem ifta co gcftio feu cafcatio ab apoftemate ,pro tan to quia ifte tumor feu cafeatio funt equa/ liter in tota mamilla cum quadam lucidi tate.apoftema autem eft in altera parte ta tum .ImprimLsrepercutiatur etfoluatur cum aqua calida et aceto et embrocatis de fuper et frequenter minoratur lac altero q tuor modorum .aut cum ualde deficcati/ uis ficut funt lentes fabe aut acetum uf cu fortiter infrigidantibus ficut eft mucilla / go pfiiium .et ritoni.et papaueij albi .aut cum fortiter refolutiuis calcfacftiuis .ficut eft gummi ruta agreftis. aut cum nimsj bumceftatiuis ficut funt folia coriandri re centia et fucus cucurbite .Omnia igitur q paruificant femen paruificant lac . Minu atur igitur nutrimenta ct deficcetur fag/ uis et refoluatur et infrigidetur et hume/ (ftetur et ita acftio minorabitur cum eius multiplicatio non fiat nift ex fanguine et laudabili .Veniamus igitur ad cafeationc laeftis in mamilla.Hec autem cafeatio fit f aliquando a nimio calore quod difeernit quia lac eft citrinum et tota mamilla cali da . Aliquando autem caufatur a frigido quod difeernitur quia lac eft ualde aquo/ fum et tota mamilla frigida. Si ca fcatio fiat a frigido refoluatur CU3 calidis! refolutiuis .Ifta autem funt .fucus apii fu cus blete fucus rute fenugreci anifi cymi/ ni fifeieos.abrotanum et fucus feniculi .ac cipiatur igitur ex iftis aut multa et cum farina lupinorum et mirra et croco et ui' no albo .faciamus emplaftru et fuper ma trullam apponamus et imponantur panni intincftim tepidi fuper ponantur . Si autem cafeatic fit propter; caliditatem tudjz.fuci caulium fuci mau relle fuci coriandri fuci portulace an. tunc omnia cum oleo ro.et aceto fortiflimo r farina ordei mifceantur et fiat emplaftru et poffumus addere paruam quantitatem mirre et croci .ut frigida melius penetret et apponantur femper acftu calida. Illud autem quod utrunq refoiuit cafeationem et dolorem et tumorem fup pofito bono regime ficut acetum umu al bum ct aqua calefiant igitur ifta et pro i/ ciantur de alto fuper mamillam et fiat co pleta refolutio. (p De apoftemate mam mullarum * Mamrmlle apoftfmantur fi/ cut alia membra. Et fi fuerit apofterm d caufa calida particularibus fiat fiebotbomia et fi plenitudo e magna fiat dc parte oppofita et fi non de cade et mundificctur corpus §m exigentiam ma terie.boc fadlo fi materia eft calida appo/ nantur put e reccrcuffiua et fi non cum re percuffiuis addantur refolutiua quonia ii ter eflet timendus ne materia iret ad cor In primis igitur fomentetur marmlla cu aqua calida et aceto ct oleo ro. et empla/ ftretur cum farina fabarum et ordei et ca momillaru et aliqua parua quantitate fan dali et mifceantur cum aceto z uino albo debili et fiat emplaftrum. Deinde pona tur illd quod maturat et mitigat dullam uitali .fenugrecu femen lini fari/ na$ uolatilis molendini mifceantur cum oleo fifamino et fiat emplaftrum.Si aute materia fuerit frigida corpore mundifica to *in primis fomentetur cum aqua cali/ da et aceto et uino albo debili .demde B at emplaftrum tale, conquaffentur et buliant in uino albo de/ bili et poftea exprimatur uinu et fiat em plaftrum et defaper apponatur. Deinde maturetur fic. .radicu lilii apii .an^.i. fenugreci.feminis lini, fari ne tritici, mir re. cum me dulf z fiat emplaftru Et fi uolumus for tius operari ita q? fi non eft bene maturu maturabit z fi eft maturu rumpet z ape/ riet fiat emplaftrum dc folus rute z per/ fici re. cum felie bouis ♦ uel poteft rumpi cum calce viua.z fapone molli, uel aperi atur cu fagittella z eft ualde q? fuauiter exprimatur propter dolorem Et fi effent apofteata uenenofa ficut antrax. z carbunculus fiat ficut dicftu eft in pri/ mo libro De nodis z glandulis z duricic mamillaruj. Accipe igitur draganti.gubi arabici. vitella ouop. oleum violatum.sz imfceantur.z fi fortius operari uoluimus liquefiat pix z cera.in oleo rof. z adda/ tur modicuz fellis z ftercoris columbini, z fecis viui antiqui.z fut emplaftrum z fuper ajponatur (£ De corrofionc.z vlcc re.et fiftula nucis ciprefii. gallarum.caffie lignoe.an*3*ii.aloe. corti cum.churis*an*3.i.litargiri.3siui. pulucri jentur et temparentur in vmo claro fub " rubeo tribus diebus ec tnbus noclibus z poftea bulliant ufqquo veniant ad fpiffi tudmeq mellis et tunc vicus feu corrofio illiniatur.Et iftud medicame uah; in om ni ulcere feu corrofione . et potiffime in membro molli» Si autem mamilla fuerit fiftulata curetur leuiter cum vino puro calido vbi bullierit mirra.et poftea defuy centur* Deinde alce, puluerizentur et mifceantur cum meile, et inuoluatur tenta et in fiftula intromit tatur et eft de fecretis contra fiftulam I1C5 fuperius in primo libro de omnibus iftis fumus locuti (b De magnificatione ma 1 -.miliaru* Aliquando mamille nimis mag ' nlficantur quod nolumus in paruis pucl lis augmentari abluantur frequenter 013 aqua et aceto* deinde emplaftrentur cum cerufa.et cbimolea.boio.ar.et terra figilla ta*z fi fortiora facere uolumus operemur cum narcoticis ficut eft opium* mandra gor a. mfquiamus * pap.alou * mucillago ♦ pfi 1 lu.ct quod diximus de mamilla* dc tefticulis mtelligsmus. (fDe fetore af feilaru.et totius corporis• Feto r affellaruj fidiu durauerit fine caufa manifefta le/ pta futura fignificat .Rectificetur igitur dieta et regimen et purgetur corpus cu:j f forma et farmacia.ieamdu exigetia bu* peccantis .et deinde fut balneu. deinde abluatur in exitu balnei cu aqua decoctio ms yrccs, aluminis «litargiri. mirre. fpicc nar.rofe.deinde aromatizentur afieile et totu coi pus fic.f.refoluatur alipta mufco/ ta.fandaf.pulucrnati z rof. in aqua rof. uel oleo iaurmo-z lliiniantur afcclle z co tu corpus (["Clarificatio ([ Circa lfta materri muita funt confideranda. pmo quare in viris z mulieribus funt in pec/ tcic.in alus animalibus in parte pofterio ri ficut in vaccis aut in vetre ficut in fui/ bus z porcis. Dico q> in viris z mulieri/ bus funt in pccftore pro tanto qr ibi nui I113 nocumcritu preft*nt in motu.z fi ef* ftnt inferius ipedirent motu, z no cent in loco bonefto qpter lacffcatione. Secuda caufa eft q: lac eft fanguis bis codlus z io iuuatur in pedbore qpter calore cordis, in vaccis aut no funt m pecftore quia itnper diretur motus pedu anteriora fed funt i parte poftcriori quia verfus illas partes dc clinat epar z no impeditur motus de quo fit curandu cu pedes poftmcriotes fequa/ tur motu anteriorem. Scrophe aut habet per totu uentrem qpter muititudiucz fe Secundo quare viri habent mamillas z no habent lac qrh aRr-i de yftoriis aiabu inuctus c yrcus cp habuit lac ex quo tafeus fuit factus z ba/ buit fetu mafculu z facftu e illud id£ qrc ergofiFr in viris .dico viri qprie no biit maillas fz fimulacbru maiilaru.ficut muli eres no hnt tcfticulos f$ fimulacra tcfticu ab intus.hoc aut hnt viri qpt decore tm. ut no Viderentur efTc diminuti zio no habent opationc fed deco re De fecunda dico 9 no bnt lac 9 non habent mcnftrua f5 illi qui babet mailias carnofas bene eft pofiibrle 9 habeant hui ditate quanda alba fimiie Lcfh. fed no e ueru lac .z ita fuit in illo capreolo jfptcr bonitate pafcue no 9 effet ucru lac ([Ttr cio notadu q> mamille crcfcunt m mulie nbus tpc pubefeentie z in viris no* dico 9 in utnfq crcfcunt z indurantur capita z biit ueiniioncs fed paru in viris 9 no funt nifi ad decore fed m mulicnhus fip ter opatione lacffcis ciefcunt Quarto to (confiderandu 9 mamille mediocres funt (meliores 9 pue no poffunt fatis recipere dc lacfbe in magnis aut no fit bona digef tio (f Quinto notandu 9 apeftemata z morbi frequentius acadunt in mamiilis mulier q uirop z 9 maiores z magis ra re z plures accipiunt fupfluitates z 9 uir tus c debibor, m uiris aut totu conlumit z io no ita frequenter generatur morbus ([*Sexto intelligcndu 9 coagulatio lacffis in mamilla lcquedo no fit a fro 9 illud eft magis cogelatio feu mduratio .I3 fit a cafo digerente dealbate z afiimiiate oportet eru digefta £e grcffiora z boc fit a calido (["Septimo nondu 9 repercuffi/ ua mediocna in apoftcatibus mamillaru bene pnt applicari 9 mamille appropin/ quatur in emunctuonis prindpa liunotnfunt emutuoria z 16 foramina no funt lata nec fifr rcpcrcuffiua debent effe nimis f f a f3 femp cu quibufda refolu tiuis mixta 9 timendu cllct ne materia ta ad mebra nobilia mediocria igit ap/ ponantur (f Ocftauo luteliigendu qplcfo ?tes z fabe fracte pnt copetcrc ad refoluen du lac z 9 deficcant z 9 cu aliis refolu/ tinis adrmmftratur ficut e fenugrecu. z fifia.(["Nono intelligendu 9 fetor in af fellis pot caufari a mefra z a quolibet bu/ more no a putrefaclicnc q eft ebul litio fed a putrefactione q eft fbe corrup tio ([ Decimo intelhgcndu 9 tn fetore affeliap pfit ccpctcie repcufTiuapro tato q: no admiftrent nifi (*hi pere mudi ficato z tuc no repercuciut f5dcficcat. cu fmt ficca z £3 huc modu pot copeter mir tus z filia. ([ V ndc° aduertedu 9 1 iuue mbus magis fetent q in fenibus qm licet materia corrupta magis babudet in feni/ bus deficit tn calor mouens zcubccqr muenes funt petens regiminis z calci £ fortis. Explicit quarta f articula huius libri Et incipit quinta particula. Capftulu pmu dc difficultate trafglutiedi Ca.fecundu de debilitate appetitus Ca.terciu de indigepaoe ftomacbi z do/ lor z debilitate z mala 9plcxibe zfif ibus Ca.quartu de canino appetitu Ca.quintu de fiti Ca.iextu de crudluaticne Cu. feptimn.de fin guitu Ca* vui.defaftidio z regimle fanitatis Ca.ix.de abboiatiene z naufea z fubucr fione anime Ca.x.de uomitu z appendiculis eius* Ca.xi.de inflatione ftomacbi Ca*xii.de tortura inteftmcru Ca.xiii.de lienteria Ca.xiiii.de diffinteria Ca.xv.de tenafmone Ca.xvi.derecapitulatice ommu fluxuu ucntris.z continet xxii.capitula Ca.xvii-dc yliaca pafltone Ca.xviii de colica Ca» xix.de mnaebia Ca-xx.de uermibus Ca.xxi.de partionibus ani Ca.primu de difficutate tranfglutirndf. Ranfglutio abi e motus ccpofi tus ex fotute aiali fenfibfi mcue tc uolutarie 7. ex metu naturali Mebru aut per qd Fit ifta operatio e me jy .deferuit eni ftomaebo Iii tranfglutitoe cibi Mery aut eft mebru copofitu ex dua bus tunicis z carne.tunica aut iferior b$ villos logitudmales cu quibus fit motus uoiuntanus «tumca aut extenor babet uil los tranfueralcs cu quibus fit motus iw turalis N unc aut fit tranfgiutitio primo z principaliter cu villis longitudinalibus 'terioribus qui mouent uolutarie z cu uil lis latitudinibus exterioribus qui moue tur naturalibus z io motus tranfglutiedi e faalis cu ift i fe bnt fecundu natura V o mitus aut fit cu villis exterioribus io fit cu difficultate, carnofitas aut babudat cir/ ca tunica exteriore Mune aut ficut uia an belitus e fituata in gte anteriori ita uia ct bi q ajpellatur mety feu yfofagus e m g te pofteriori uerfus collu z fpoddia. Hec aatadtio aln aufertur cu no pot tranfglu/ tire.aln diminuit qn cu difficultate. ala corrupitur qn fit cu tremore z titiilatice (jfCaufa ([Difficultas aut tranfglutiedi alii uenit nocumenta q ueniut ipi mcri.aln nocumenta q ueniutt me bris uirims ficut jfpter diflocatione fpon dilioru. aut $pter fquinantia. aut fparmu.aut maiicia rei q uomitur. aut jjptcr illud qd tranfgluritur z ita de alis» $i aut uenit meri boc accidit tria*aut jjpter maiicia coplexionis. aut jjptcr apofteataaut jpter ulcera Ma licia coplexionis queda e calida qda frigi da.qda fLcca.queda buida. apeftemata ct queda caFa. queda fra. Aduenit ct debilitate uirtutis ficut in illis qui patiut fortes egritudines aut pa(li funt crorucas aut funt coualefcentes aut fenes (["Signa. Si fuerit diflocatione fentitur dolo in collo, fpondilibus z fpatulis. z no pot iacere fup dorfu$ Et fi fuent fpafmu fenritur dolor i maiila z pecftore z tenet os Et fi fuerit fquinantia z aha cognofritur ex illo Et fi fuerit ex no cumcto uomcndi ficut funt )?me$ z ftfia cognofcitur ex illo. z fiir fi fuerit jjptcf re q tranfglutitur ficut c arifta z hfia Et fi fuerit jjprer debilitate facile e cognofce re aut roe fe.aut roe etatis* aut alicp no/ toi u morboy z ita de alus Et fi fuerit cx mala coplexione difccrnitur qz tranfglu titio fit paulatine z cu labore z fine dolo re.z fi fuerit caliditas adeft ficis z afperi tas. z fi cx frigiditate adeft grauitas z ex tenfio z gua fitis * z fi fuerit apoftea tuc e dolor tn tranfglutiendo z poft trafgiu/ titone quiefat.z fi fuerit apofteata calida difccrnitnr ut dicftu c de mala coplexioe ca.cx fe.et fi e f rm difcermtur ut duftu e Et fi fuerit cx ulcere difccrnit qz cu co. medit aiiq acuta.ficut e finapfc.acetu z fi milia tunc patitur magnu dolore.et fi co medat dulcia ct vmftuofa no (p?ronof/ ticatLO (£Qn aliquis patitur apoftea i me ry et fuperuenerit tremor ruptura apofte matis fignificat .alia funt oibus manifef ta*cu aliquis no pet tranfgiutir quare zc* ([Curatio (f Circa curatione paflionum mery debemus tres regulas notare . pma q> qn datur aliquid pro pronibus mery ab itus q> diutiffime teneatur i orc z pau latine trafglutiatur. feda q> in illo tuc nui lus fumatur petus quia nimis cito faceret v defccndere medicame Tercia q> qn medi amia applicatur ab ex q> applicetur collo et iter duas fpatulas q uerfus illas ptes tra fit meri Tuc ueniamus ad curcnes gticFa res reddedo fingTa fingulis Si aut fuerit diflocatione ajponatur uentofe et fricationes fiat et alia q copetunt in diflo catione Et fi fuerit jpter fquimatia. aut fpafmu curetur ut dicfu e Et fi ea q attrahuntur aut expellutur.afponantur Icnitiua ficut ficus liquir«et fifia Et fi ter debilitate uirtutis den£ refumpria ct nutrictia ficut oua forbiha.medulla uitu Ii brodiu carniu.carnes uolatiliu. et pifces fquamofi. et iungatur collu cu oleo uioF* fifamino.2 oteo anugda.duldu Etutaf efio refumptio z dyadrsg.fro- 2 utatur la&e z balneo Et fi fuerit apter malam eoplexione ficca fiat iliud idc • cafaj utatur firop*ro. violato.nrnuUic.z empfctur collu tx mucillaginc pfiliu.z ci toiojj. z fandaf.z ro. 2 fpcdio.z utatur iftis pilfis quas diu teneat in fe.froj2»matop.z cmmu liquir*mU‘$»S» coficiantur cu muailagi.drag.z aq ro. z fiant pilfe. 2 utatur lacie acetofo.prifana.lacluc.por tuiac.cucurbt.z fifibus Si autej fuerit ex mala copiexn nc fra tunc bulliar, t ifta m oleo lauuno.z coftino.f.mirra* ftorsx»ca lami.fpica nar. caftore.armoiuacu.z inti gatur lana z ponatur fup collu z Iter fpa tulas z utatur illis dyacala.rofate nouclie.pliris.dyatricn. jpi paeon ♦vel fiat fircp* dc maiorana fcedlonica.z utroqj calame* afaro.z aii.maraXro.z meile .Et fi fuerit malacoplcxio buida.bulliat yfopus.z oxt mclF.diure.z utatur co z purgetur cu ye rap.z utatur ucmitu z fiat ea que didla funt in mala eoplexione fra.ex materiali bus igitur q didh funt pot fieri garganf mus emprm.oieu.firopus.eFm.aut $ditu 2 fifia. Si igitur fiat cx mala eoplexione fe.z buida fiat ut didlu e Si aut propter apollca ipius meri ponatur illud cmpFm fup collu 2 ita fpatulas 9 eft matu/ raduu 2 pti fc.fr op fe. malue.fe.portulac.fe.lini.fenugre S. cotcrantur fortif 2 mtfccatur cu mucil lagine.pfillii.z tepidu fup didlu loeu ap/ ponatur 2 reliquu regime fit fkut dieflu c in mala eoplexione cafa Et fi apollema fuerit frigidu ponatur illud emjJm iter fpatulas fup coiiu»I3;.galbam. armoniact* bdellii.refoluantur in oleo laurino. 2 015 cera fiat empFm 2 fi eet difficilis maturo ms ualde addaf illis.f.pirap radix, arif/ tofo.lo.yreos.z reliq ficut dicflu i in ma Ia coplcxicne f ra Si aut apoftcajfucrit rup iu fiat talis potio. EJz.ircos yfopi.radic. fi ili .an.dO.i» caricaru vuaru.pafp. mtind. ab mellis ltbr.$.fiat dea dhicnis libr.bct S* z utatur lfto gsrgarifmofotbcdoSiaut fuerit flptcr ulcera q funt in meri utatur ifta c*0*S* li qur. mu .uuaru peff .1 uiubc. draganti. gu t.meliis 9 fuffirit q.f.fiat dcecdhicis lib» i.z S*q utatur gargaruando diu z freqn ter m ore tenendo paulatine forbendo z cu boc teneat iftaspillulas in colf ♦fpcdii.Karabe.dragati gcbi ara.ami di.ari.3.i.contanter cumcllc. zfiant piire.z pot uti lacte ita 9 fint vii ptes lac tis z vna mellis.z fi uolumus mudificaf tc magis extrahatur butiru z fi uolumus conglutinare no extrahatur ([* Clarita ticJTnteliigendu 9 in paifionibus z ul ccribus meri ccpctit lac ubi calculi fluuia/ les candentes funt proicdli z mo al’qs 9 nc.tu 9 lac acquirit malacoplexi cne fram z ficca tu 9 nimis deficcat bc ita exafperat z fifia Dico 9 ccpctunt qn uolumus abftergere vri ex boc lac multa iuuameta acquirit pmo 9 no permittit i ftemaebo cafeari nec putrefieri nec corru pipterca acquirit ftiptiritatcaF ficritates tpata confumendo butirofitate ree cuius ficotatis abftergit z murdificat z ita nec alteratione fram acquirit 9 cafm ponit r.cc nimia ficotate 9 totiens no ajponit flTDc debilitate appetitus Efidei iu abi z potus eappetitus ftcmacbifuaianitione fcnriens N unc aut fames c appetitus ca. z ficci.m rene cibi*et firis e appetitus fri z bu.itt rone potes. Ifta aut uirtus defi deratiua jfpric gtrnet orificio ftomaebi. ficut tranfgiutttio ptinet meri z digeftio fundo ftcmacbi.Coponitur aut bec jotu* cx naturali z animali z io qn ftomacbp z alie fe bnt fecundu natura tuc adtio e bo na 2 qn funt preter natura tuc acto aut aufertur aut minorat aut corrupitur Nuc aut de ablatione z minoratione agit hic qm cae no differut nifi fm itenfu3 z re/ miftq (["Caufa ([" Caufa debilitatis ajpe titus aut eextrifeca aut mtrifcca Si e extri feca tunc e nimia critas refoluens aut fri giditasmotificas aut nimius labor z exer ciciu Ifta cni licet a pricipio intendat ap petitu tri pofteadiminuut z fiFr diminui tur ajpeatus cu trafit hora in q confueuit comedere z fomnus fupftuus z aer ucne nofus .diminuit z crapula z cibaria fafti diofa z ociu z accidetia aie >z nimius po/ tus aq fre z fifia. Si aut fuerit cas intrifecas tuc e aut ftoacbu aut ,jpt alia mebra . fi ftomacbu hoc e tria aut ablatione uirtutis fenfitiue ftomaebi ex hoc cp fpusno ueit a cerebro z ita no fentit inanitione fua. aut ,jptcr mala coplexione fra3 ftomaebi ipius aut nimiu calore z ifta ca eueit freque tius.Si aut auferatur aut minuatur gpter alia mebra boc e ficut in mania z meFia cp obiunfcuntur aut no ymaginatur aut jpter catarru aut jjpter fe.fortes.aut pefti ietiales z cronicas. aut jjpter fluxu uettis aut qz fpkrn no mittit mefia3 ad ftoma' cbu aut nim-s mittit fit etia jp? nimiu fluxu mcftrui aut jjpter retentione, aut cu incipiunt fluere in quibufda aut uermes aut jfpter conceptu aut apofteata. (["Signa (["Signa funt fatis manifefta ex iudicio z cp cae funt notabiles jjpter egri tudines q prccedut niffqri ucit fto maebu N uc aut qri uenit Jpter ablatione fenfus ftomaebi tria funt figna.primu cp nibil ajpcrit.fcdm cp cibu prius defidera tu renuit. Sciu cp fi comedat acuta z mor dicantia.ficut c finapis z pig z poftea po tet vinu purii no grauatur ex illis» Si aut ca fuerit fra tunc fentit indigeftione z uctofitate z e priuatio fitis Si aut cafitas fcntitur calor z fitis z alia oia funt mani fefta diligenter inquirenti (f Pronoftica tio (£ Ablatio appetitus fi diu durauent morus e fignu Minoratio appetitus fi ue nerit jfpf fratc malu e ualde cu f f as acuit appetitu ois debilitas ajpetitus in oi mor bo cronico peflimu e (f Curatio (fln cu ratibe appetitus debemus uitarc crocu. bu tiru z oia vndfuofa Ea aut que prouocat ajpetitu funt oia acuta z aromatica, ficut cepe allia porri nafturciu z fmapis pig & anamo.gariof-fpic.nar.nuxmuf. z .oia fhptica ficut funt mcta.abfcintiu.maftix tbus ftorax cfa.lignu af .fucus citoniopfu mac berberes.rof.galliamuf.fandaf z oia acetofa ficut acetu.vinu gnatop.fucus ace tofe z acetofitas citri z triagulop z limo nu.z cortices eop codite z oes confedHo nes que fiunt ex eis z ualet tiriaca z mi tridatu potio muf.dyaciconiten.dyaha. rofc.z filia In ca igitur ca.dcntur fra.fttptica aromatica, z in ca fradenturcafa aromaticaftiptica Inoi igitur defedlu appetitus, lardetur gallina, cu lardo zgariof.zafletur deinafpergat aqua ro.z vino mufeateilo et odoret fre quenter et multis viciLus valet etia oliue codite gfica ccdita fgagus conditus. pif( es caftanee.cicera, fa be cu funt torrcfadla ([His uifis ad g u cularia ucniamus. Si malicia appetitus uenerit jjpter debilitate fenfus ftomaebi. tuc purgetur certbru et mundificctur 6i cofortet cu aromatibus .Dein utatur ifto eFio mufcate.dyamcte. dyj. bre an.lib.f.mifceatur.dein fiat pilfe de aliptamuf.et cotidie de mane trafglutiat tres integras dein utatur tiriaca mitnda/ to *Si aut uenerit gptzr mala coplexione fra3 aut bu.aut utru 9 digerat cuoximelF fquilli.ubi bullierit abfcintb.yfop. et mc ta Dein purgetur cu yerap.acuta cu aloe, aut purgetur cu mirobalf .Kebuf * Dein/ de utatur lfto efio prpereon dyadcoite.dyagafa* dyambre an.lib.S«oia mrfcearur Deinde bulliat ab fcintiu meta nux*muf.nux*cipref.in ofo laurino z lana intingatur z fupra fterna cbu apponatur Si aut fuerit dtn ca lida tunc digeratur materia cu a z firopo acetofo z firopo limcnu z firo/ po ro* ubi bulliirint fandaf.fpcdiu. rof. cu pauca caphora z atenia cu quibufdam folus abfcmtb. Deinde purgetur cu man na caffia fiflu. aut mirobaliani.citri. aut trifera reubei bcrata.deide utatur illo efio tria fandaf citonicp couditoru cu ii. mifceantur . deinde bulliant rof.fan da.citoma.acctofitates citri.in oleo rof. z lana infundatur z ftomaebo applicetur Si aut fuerit fplene deopptictur z a mc/ancolia mudetur Et fi ccncep/ tu utatur excrcicio cCperato z vino anti/ quo odorifero z utatur ifto efio ctconitc*potionis muf.an.lib*S* conferue Alie aut om nescaufe curentur ficut dicitur in locis fuis et per centi ariu reducantur ad tepera mentu Si aut caufa fuerit ficca z priuatio detur lac et brodia carniu cu aro matibus et oua forbilia ct dicta refumpti ua (f Notandu 9 ablatio uel diminutio multu notabilis abi in morbis cronicis c malu fignu z malu in fe. cum nullus diu potfit effe fine cibo et malu in cronicis cu mala complexio uidetur effe equata eundo notandu 9 frequenter accidit 9 aliquis nihil penitus appetit et 9 quafi co acflus incipit comedere ct poftea fortiter et multu appetit et attrahit et comedit et boc accidit 9 uirtus appetitiua que fopita erat acceptu excitat aut cibus acceptus dcftruit cam diminutionis ajpe ritus ut fofcwC gra.ponatur 9 aliquis amifit ajpetitu j|pter mala coplexione fram. et 9 inapiat comedere cepas ct allia tuc eni augmentatur appetitus 9 cibusfdeftruit ca m aut fi caeca* z ipe acciperet acetu et filia.diminuticnc igitur appetitus dbut fupuenia augmcntat appetitu.aut 9 fuf citat.aut 9 rcdrificat ([Tcrrio aduerten. du 9 no c inccucnicns duas cas 9currere ad vnu effcdtu.f.vna p fe et alia g acens, io no c mirabile fi uirtus appetitia feu at tradHua feu defideratiua feu tranfglutiua deficiat ;jpt ca.ct fiate cu excedut qm licet ca. Ijxta ualeat gd hoc tn cu ex cedit corrugat et dcficcat et exalat. et ita diminuit *frm etia hoc facit 9 mortifi cat ([Quarto nctandu 9 uirtus attradli ua drrctf e et per fe no ccfortatur ex ftip ticis oifi 9 deficcat abftergunt et mundi ficant uei 9 uirtute ccadiuuant fi fuerit diffoluta ([Quinto inteliigidu 9 uirtus defideratiua feu attndfiua zc- ecopofita ex naturali et afah naturaf tn eftin toto corpore fcd flemarho additur aialis etqz ab c&tra trahit et 9 a remotis et 9 no fo lu jjptcr fe fedretiaj jpter totu corpus et io natura ordinauit ut fua inanitione et ad hoc fuit necefiarius fenfus aialis nihilominus aialisLaln fuperat naturale ut in canino appetitu.aln econ/ uerfo ficut uidemus in familetis ubiatt hit ab epate ariq in ftemacho fit dxgeflus et ficut uidemus in tudeis cu fu/pedutur p pedes nibikmini* tn cibus attrahitur ad ftcchuqd no fieretnifi naturalis atthe rct et fuperius gue faceret afetdere ([Sex to intelligendum qm licet appetitia epa/ tis fit apter totu corpus ficut in ftoma0 nihilominus th c naturalis et noaialis fi tato 9 attbit ad mediu z ajpxio et io e fimplcx f$ illa ftomaebi e copofita et ca e didla ([ Septimo notandum 9 ftorrw chus tripliciter nutritur Auic. vno mo ex fanguine qui £ in uenis fuis exterioribus et itefioribus alr fruftra cfifet rbi.fcdo nutritur ex cbilo. f3G.de uirtu tibus naturalibus.Terao nutrit ex fagufe attradbo a uenis mefaicis z abepe nec in boc e difficultas f3 ex quo tftop triu meli us s pfecftius nutriatur e difficultas z de hoc funt longi fermones qm quida dicut 9 cx cbilo S3 rmbi no uidetur runabde* melius cni ur ex fanguine qui e in uenis interioribus ftomaebi f3 nunc no e locus ratiocinadi * quare, zc • Capitulu terciu de indigeftione ftomaebi z dolore z debilitate zmaia coplexione zc* Ntelligendu 9 ifta hnt magna couenientia z qfi vnu fine alio effe no pot z fci e curationes fut eed£ Digeftiua igitur ftomaebi aln aufer tur aln mioratur alii corrupitur z boc fco tu accidit fecundu intcfionc z rermfilone z qlicate caufaru Qz. aut digeftiua fteaebi auferatur minoretur zc* boc accidit aut cas extrinfecas aut intrifecas. fi ter extrinfecas ficut jfpter accidentia aie ut ira. trifticia follicitudo z fimiliu z cu boc euelt jjptcr qtitate cibi z potus addi ta z diminuta aut jjptcr malaqlitatc aut aut f ra} z ita de alus ficut cft duricies z filia, aut cp cibus inordinate fiiptus e aut qz groffu poftppnitur fubtil aut crudu ponitur fup iemicoter materiam fleumatica di/ geratur materia cu oximelf.diure.ubi fue nc yfopus et abfcintbiuct purget fic. fy* fticados •pohpodu.an* mara enu*folioru abfrin tbii. an. • $ • fiat dccc in doloribus antiquis ftoaebi fincopalibus ct goxtfmaltbus no iueni ta/ tu iuuamentu heut in mente S duci abfantb*3*u*gariof .lign.aloe.fi lobalfcmi*aii* 9* S * et mifcea tur et accipiatur tepida cotidie de mane* fed ftomaebo uacUo uel q? accipiatur cum ouo forbili ct facit mirabilia . Et aliqui fune qui dolent femper ante cibu et gef/ cit dolor pofl cibu ct boc uidetur efie gp ter colera mordicante aut melancolia qr oportet q> purgetur ut dicftu e* et q> uta£ Lacfte acetofo butiro extradbo et conforte tur ftomaebus cu ftipticis et fumat cibuj multu nutribile et in pua qtttatc Et ali. - qui furit qui dolent ctbo afliimpto. ct no celfat dolor donec euomuerit. Et tales utant-m media nocfte et de mane an ci bu tali condito*fy.coriandri pparati.fof/ mentedof .abfcintbi .gariof •lig.aloes .an. z codiant cu mclf em bfcoru*melF-rof.q? fufficit Et fi dolor fu erit jjpter ulcera aut alia nota et mantfef ta curetur illa prius et ita curabitur illud per fe et per confequens dolor et per con fequens recbHcabitur digeftiua Aliquan do etiaj corrumpitur digeftiua de biUtatem uirtutis qua confortata confor/ tatur digeftiua Curano debilitatis Uir/ tutis ftomaebi et fenfus eius Debilitas et nimius fenfus ftomaebi cognofeuntur qr de facili ledi 6 a qcuqj re et io qfi qdamo ' vulgari? debilitas ftoebi uocat pafflo ftoa cbi cuius ca ignoratur utpote J?bi gra po namus 9 ftomacbus patiat quada anguf tia aut debilitate ajpetitus aut coprebedat cibu cu quada titillatione z quoda tremo re occulto z cu boc no prouenit aliqua ca extrmfcca. ficut eft natura aeris . aut abi natura nec prouenit ex aliquaegtitudine maifefta nec ex aliq paflice fteaebi nota bili tuc dicetur 9 ftoaebus eft debilis . ita 9 apter debilitate Ito appetit nec digerit fice z fuftinet bene cibu z tame fecundu Ueritate uirtutis in fe no deficit fcd rone fui inftrumenti .Sed qz caufacomuniter ignoratur 16 tunt debilitati uirtutis attri buitur ut plurimu tamtn ifta debilitas UC nit ex frigiditate Et ideo cura illi ordie/ tnus*5imente.abfcintb«cofti.futnicam3 feni. an. . i. fpi c. n ar. ftiptici. fpic • cd tic • ca z bulliant in oleo laurino z in illo oleo po natur lana aut filtru z ftomaebo ajplicet aut cera noua ibide malaxet z ftomaebo fiat emplaftru. uel ex iftis fiat coditu aut efm z eo utatur, uel utatur dyaciconitcn an cibu z poft illud em efm e tante virtu tis 9 uerificator poftq guftauit dixit * Si uis me mite fi uis dimittere lite.de dy aciconiten da mibi frater ite Si aut cau/ fa eflet calida diminuantur ifta multu ca. z addantur rof.fandaf.fe.portulac.cam/ pbore z imilia. Et de iftis omnibus fiet fmo particularis ia cito cu loqmur de ma Ia coplexione ftomaebi q igitur h$ ftoma cbu debile z nimis fenfibile z no pot ie/ iunm tollerare* vtatur brodio camis boni ne uel accipiat modicu frumeti ccdH ud paru panis cu vino ubi bullierint pira aut cotana uel dyabra cu tria fandaf Si aut di geftfa froacbi imutetur ,}p? mala coplexio ne fccca recftificetur illa prius (f De cura tione male coplexionis ficce fteaebi iniu gatur pmo qcs z ociu z utat dicta refup tia z nutricte ficj fenes z coualefcetes. In. pmis igitur itret balneu aq dulcis tepera rate z paru moretur z no fudet. dein bal ncetur in aq tepida uel frigiditati uicina fcd ibi no fit nifi ttanfeudo. deinde qmef cat dein utat lacfte mulieris aut afme aut cap aut 2 fumat illud ab uberibus Et fi no c poliibile colligatur lac in uafc calido z ponatur in lacte modicu falis % mcif z bulliant z ponatur paru aq z acci/ ' piat z caueat ne m ftomaebo corrupatur. z illa a quibus fuitur lac fmt mueniiia & fint in bono regimic z utatur bono cibo de lfta aut materia loquitur G.m v°. de tn ge,fa. pnficos z m vn°. £ptcr fto maebi ficcitatc z i ix° ctbi.z nos lupcrius in duobus loas iumus locuti E: poftg lac e digeftu in ftomaebo exercitet dein utatur brodiocarniu z carnibus uo lariliu q tn no degunt in aquis , vtat ouis forbilibus z pifabus petrofis z paulatine reuertatur ad cibaria q debentur m tpe fa nitatis Et. fi ficcitas fuerit iCcta cu cafi tate utatur ladtuc.cucurbita z firup. iu/ lep.z aq ffa mfi ficcitas nimis excederet cp tuc ptus cet nimis debilis z no poftet iufttnerc Et fi ficcitas eflct iunctacufri tate utatur aq mciF z ptifana cu modico melF z lunolipbato z fifibus ca.z bu.fxV cut funt bredia z iufcella. z vtatur cFio refumptiuo cu dyaredon abbatis. Si aut fiat fcmdigeftio mala coplcxione ca. curetur illa prius . Cura male coplexionis ftomaebi ca. In tali cura copetut gfica no tn buida.aquofa. valet etia ladlu.endiuie fcarioF.cucumercs cucurbi t.portulac-cori/ andru bu»z lac acetofu z pulla inffata ace tu .ualent etia pifces rof. triafand.ponatur empFa ffa fupra ftema cbu tn no teneantur tato tpe 9 anhelitus conftringatur aut epar nimis inffet. Et fi ca fuerit lucfta cu ficcitatc utatur firopo uicF.z ncnufare.z iuicp.z dyadrag.fro. utatur fpinag. atriplicibus z maluis z po/ mis z aqua ordei. z inungat ftomacbus cu ofo mof.Et fi ca. fit iucta cu buiditate vtatur acctofo. vtatur p( ris- z cocbiis ct emplaftrcf ftomacbus cu rcf. ccdhnis z fandaf. Et fi ccfa br.dct m ftoacbo purgetur »ficut didlu e ca° de dolore ftcmacbi. Si aut fuerit indigi ftio #pter mala coplcxione fra$ tuc illa cuut prius Curatio male coplexionis ftcmacbi ire.vtatur alliis z vino ferti m pua qti/ tate 2 calefiat extrema z pt natur uetole fupra ftomacbu»vtatur an.amt.ameos.fi fef.fpic.nar.z ligno aF. z utatur potione mulcata.dyatnon pq erecn* 55. cedito Et fi fras fuerit ludia cu ficcitatt minoictur ca.z euaperatiua z utatur iaefte z aq cr/ dei 2 lacte cu mcif.2 vinii cu aqua.vtat ifto bulliat in cieo 2 inungatur ftc machus uclma/ laxetur ccra in oleo z mifceatur cu medi co picis nauahs z empfctur ftomacbus . Et fi fras iungatur cu bumiditate vtatur carnibus aflis z vmo pcntico z utatur pi peie z anamcmc.z vtat ifto firopo.f£:. y fopi abfintbii. calamenti. axi • 3. lii. an • ma ratri. amcos.fifcF Ipic* nar. fquinati.calai. fiat firo/ pus z ex iftis materialibus pot fieri oleu} aut vngentu.aut cerotu.aut empim. vel malaxetur cera cu olco.de balfamo Et fi ffa dnetur in ftemaebo aut mefia purge tur ficut didtu e in dolore ftcmacbi Et c intdligendu 9 puer guus uei puella appli cata ftomaebo multum confortant vir tute digeftiua dii tn no fudent uel catu/ lus uel falti3 9 vicinus logo tpe fupra fto maebu teneatur .Et fi indigeftio auferat mala coplexicne bumida m ftoma cbo curetur illa prius Minuatur cibus &C potiftlme potus .z utatur affis z frixis.z vtatur ifto elecftuario. . Etfibui ditas iugatur cu caliditate vtatur acctofis 2 ftiptiris .z tunc ualent granata. 2 cito nia.2 parfica falla a quibus non fluit bp miditas Et fi fuerit lur.dba cu frigiditate aq falfa et oleo et bec e dicta in generali. Dein fequitur magis pticularitcr Die do truxuca utatur gallinis m bredio cu 33. et croco z carnibus porcinis aftis z fint de latere dextro porci cu falfa uiridi fine ace to f3 cu cmamo.z in fero beat vna auicil la cu falfamento de vmo z faie Die lune beat ofa.f.borra.blete petro.z terant for tii z codiant cu carnibus falfis z mutone recenti iuutnc.z fint de coftis z beatg/ dice affa cu lalla de cinamemo z in fero carnes porcinas affas cu cepis defug ajpofi tis Dic martis beat cames porcias de dor fo z fint aliquatuiu falfe cu porris z finap 2 in fero cumculu iuuene afiu cu falfa de pipere Die mercurii beat cuniculu iuuene ui brocko cu fpebus z perdice cufal fa de cmamo.z in fero carnes porcinas af fas Die iouis beat carnes mutoninas i ge nere.z pulla in pane z de fero auicuks af fatas Die ueneris babeat cicci a cu petrofil lio z faluia z pifces affos feu amotas .i. gabares z fint femg pifces marmi cocli i vmo puro Die fabbati fi comedat carnes utatur vitul nis ladlatibus muituiuucm bus z teneris cu bor. piperata z pullos af fos z fi no fiat ficut didbu e in die uenerj Panis fit bene fermetatus z beneco&us Ite vinu fit multu antiquu fine aq in g ua qtitate z fit regula q> continue exerci/ tet fe ari cibu donec incipiat fatigari z no comedat in die [3 de mane circa terria uf ante z de fero femg in uefpcris & ualde V ifo de regimie per dieta uideamus de regimie g medicina.pmo in firopo.fe eundo in medicina Iaxatia. tercio in pul uerc.qrto de cfiis Siropus ciftc .§/.fcn. petro.brufci. fgagi.gramis. apii.an.aD.i. teperetur in aceto fortiflimo g die z noc todein pule gii.ferpiiii.maioran.bafilico.mete. faluie an. aO» i .coti .citri .an. maratr.dmi. amces liba.z*I«z fiant firop.lib»ii* Medida $ vtatur diatrio.zoucy q* patietes contm git ucire frequetius de reotis gtibus £ptcr mala coplexione ftomaebi fraj zbu.io de gra illa magis gticulariter ,pfequamur Dieta eni fit talis panis fit triticeus bene co&us et fermentatus et cu tpata qtitate falis et triticu fit natu in terra alta leui ct noua qtu erit poflibilc emnealm pane ui tet. vinu fit citrinu in colore mediocre i fba bene maturu et odoriferu no nouu z optimi fapons oia alia vina vitet .Aqua fit fontis ct fons fit ubemmus fcaturies. et currat uerfus oriente et fol de mane p cutiat ofliu fontis et currat aqua fup loca munda et accipiatur aqua loge ab oftio fo tis ut fit depurata a fuperf iuitate rone cuc tationis et uirtutibus ftellaru Carnes aut fint uolatiliu aut qdrupcdu fiue uolatiliu aut aut filuanu.fi domeftiq. utatur pullis et gallinis capcmbus et colu bis uolantibus et illa no lint in cauemis detenta f3 in aere ad libitu nutrita De fii uaribus utatur gdicibus et fturnis et me/ rulis et auicuiis capcftribus et fafianis De carnibus quadrupedu aut funt domcftice aut filuares» Si domeftice utatur carnibus agnua? agni uel mutonis iuuems et edu li et uituli iacffcatis et extremitatibus por/ coji De filuaribus no utatur aliqbus nifi iuuenibus. f. cuiculo capriolo et ceruo iuue nibus. alias no noiatas penitus uitet. Ite utatur fenmouello. petrofilf .meta, faluia. ferpillo.ifopo.faturcgia. fana rnuda. fiue gariofilataqd ide eborago.bleta.orto.fpe rago.iuucne.ola alia uitet olera Ite uitet oia legumina §>tcr brodiu ciceru Ite uitet oes frudlus nifi aueilanas alfas . aut duas nuces poli pifces aut medietate vnius pi ri ccxfbi aut coctani coifli cu modico cafci butirofi poft ribu Vtatur ouis forbilibus pifdbus fquamofis de ags mudis curreti bus loge a duitatibus et fi coquatur in aq ponatur ibi petro.fen.et fal aut ponatur fup torrefaftoriuet iungatur frequeter cu cfluie an*9.i.an.dnamo. maitic.an..£l-S» coficiantur cu fuco abfmtb* z fiant pilic. Puluis e ifte.fj/.tnu momi.nuafmul. ari.f.a.an.maram. a/ mim.amcos .fifcf .ligni af.carpobalf.xiio aloes fpxc.rur.fpic.celtic talai.aramati.an \»i. mete iit. croci .3. puluis et ponatur m faecilo de aluta Elccluaiia (unc pfa.primu e illud. fy. • dyamete. dyati ion. pipereon* an .iib. $ mifccatur Ite aliud .§/.pUris cum mullo dyatbos cu mullo dyabradet iue. G. dy a/ mete.dy atrion. et utatur mae ct fero Ite illud quo utatur poli pireon. car niu. atoruep. dy amute. an mi.mifceatur JBt aduettendu 9 oibus illis pot uti in tpe fro et regione fra.fcd in tpe ca.aut regione ca.utatur m gua gti tate ualde aut rubil Sed ui tpe cavin re/ gione tn fra utatur rodon.abis.dyatos rofate nouelle.an. Ub« S-mifceatur Et fi calor fuptrucnerit* aut rone laboris, aut alicuius alterius rei trne illa oia dimittantur, et tunc fi patitur in tpe .rof.dyarodon abtfc» an. lib.S.rmfceantur (f Clartficatio. (p N ota da funt hic aliq que poit G. vii®* de igc. pmu c qm in Vncqj mebro corporis c ac tio i aliis no exns hoc aut c jpter coplcxt one cu quodij mebru coplexice de/ coretur .Secundu notabile e iftud ep in g to tpe cafm reducit frm in tato tpe f r m pot reducere cafm. f3 motus no t equalis qm uidna mebra leduntur a fro piufg le dantur in calido cotrario fe b$ in ficco et buido qm modus reduccdi eft eqlis qm mcb$2 uidnu 116 leditur a ficco nec ab bu. de quo fLtcurandu fjtepusnoeeqieqs dtitts reducitur buidu a ficco g ecoucrfo. Siccueni e de difficili reduabile et 16 cor pus qd no nutritur de facili infratur. Et cuftomacbus c ficcus ftofolu debilitatur ftemaebus et mebra uicina totu corpus Concluditur ergo q> fictitas ftomaebi eft cum diligentia reducenda ([Capitulumquartude canino appetitu* Vadruplcx eft innaturalis?ppe titus quida qui uocatur caninum quida qui uocatur bclifmus. z q da qui uocatur fames fmcopiis, z quida qui uocatur appetitus corruptus z de iftis p ordme prolcqmur. Caninus appetitus c appetitus intclus z irraucnabii z ifacia bilis z qto plus appetit tato magis ccedit z dr caninus qrh ficut canis nunq faciat imo reuertitur ad uomitu ita qui bac pa tic palucne nu§ poc faciari Et ficut dyat betica e fitis infaciabilis ita caninus ap/ petitus e fames ifaciabilis (fCaufa (£*Ca burns appetitus e triplex .f. caFitas refol/ uens z fias coprimens z fenfu induces z humor acetolus pungens z uifcofitatc q ajpetituj ipediebat rcmoucns ([ Ad pri' mu mebru pnt mfta redua ficut c cafitas acris.curfus* laber, fe.prcccdcns.uigue ni truc.z caliditas ftomaebi z totius ccrpo/ ris z cto cafitas e maior in toto corpore § in ftomaebo tato fames e z caninus ap petitus intenfior z qn caliditas c maior i ftomaebo tuc c maior appetitus in potu q in cibo z ita caliditas ftomaebi vna cu caliditate totius corporis bene pet intede re appetitu.rcuma aut pot intendere appe titu debilitando cctentiua z faciendo de ftomaebo eleuare fuu.veit ctia de bilitatecotentiue z fortitudine cxpulfiuc Et fit etia appetitus intenfus jpter jemes z ferpentes q funt i fudo ftomaebi z pro prie in inteftinis deuorantes abu Ifta eni oia z confifia pnt reduci ad Z refolutione • feda cau/a eft frigiditas co primens & ita agit acftionem fimilem fuedoni & ita inducit contracftum z fen fum • & ita ftomaebus cum fit in fuo orificio inanitus z illud fentiat io appetit ficut fi cfiet uera inanitio z 16 3 biit onfi ciu ftomaebi frm bnt inunfcq ajpetitu z quanto frigidius c tato ajpetitus mtifior nifi ad tantu deueirct q> mortificaret qm ome mebrum inf r atu bab3 * cfticnc defec ta de neccPfLtate ficut P3 per G. m i° .affo. cjbufcu<$ iuuenibus Tercia ca pot effe ffa acetofu3 extis i orificio ftomaebi qm. mordicat z fufcitat et cctenriua debilitat ct digerit bu.groflos uifeofos qui ipedie/ bant appetitu $igna(f Si fuerit ex cari tace refoluente tunc c litis et ut piunmu e coftipatus ct apparent alia figna caritatis qm eft audax piiofus mufculofus ct accit aln etia q? homines multu cibu accipiut z paru alTellant et no erunt pingues et boc atteftatur fup forte caliditate refoluentej Si aut fuerit alia cofumentia refol/ uentia ficut e acr labor vigilic et filia b° habetur indicio patientis Et fi fuerit ter uermes boc ludicant figna pmiu 6i fi jjptcr fritate tunc e fluxus uentris par mtas fitis mffationes uetofitates.Et fi fu erit jfpter debilitate contentiue tunc cft fluxus uentris z abiis exiftit qfi indigef tus et cu quada fanguinis pmixtice Et e intelligcndu q> ois mala coplexio fue vir tuti defecftione generat ficut feribit vi°. de morbo et ideo qlibet earu cu excedit pot debilitare 9tetiua.moigitur cu calido mo cu ffo. et fm boc figna alia ct alia Si aut fuerit ex humore acetofo tunc e pui/ tas fitis et erueftuatio acctofa. ct fi fuerit acetofitas ex ffate e acetofitas pura cu bui ditate multa Et fi fuerit ex mefia tuc cft cu pontiritate et cu qda ficcitatc Et fi fue rit ex aliis caufis fnaifeftis tuc frit ex iu/ dicio ([ Pronofticatio appeti tus ex reumate adueit raro. Caninus ap/ petitus fi continuetur ducit in et bolifmus in fame fmcopaic. et fames fincopalis in morte vigilate igitur et ora te bic ([Curatio (jf Si caninus appetitus fuerit apter calore refoluente dent ta que funt dure digeftiois ficut fabe fratfbe fru/ mentu co&u letes eu aceto pilees bcftiaies et ccticbilra carnes bouine fcmicc&e oua indurata panis abimus «portulae* cucutbi* ccndite eu oleo amigcbdulau z eu ro .extremitates aialiu.z intcftma z con diatur eu aceto z juccaro z Jungantur di oko mirttno.oko ro»oleo de fumac. ubi bullierit alume Et e intclligcndu bic q> i curatione canin i ajpetitus debemusvita ic eia acctcfa z eia pbtica z oja acuta nifi per boc mtederet cura ficut funt aceto!* m caufis cafis z pcntiea z fciptica in ni/ rmo fluxu uctris z acuta z mctfiua m bu moribus ffaticis Siaut fuerit mala copUxicne frigida dentur oleacafapigue dines z vncftuofa z carnes anferis afle z vinu pmu Et utat petiene muf.pliris eu mufeo dyantbos tu mufco*alipti.muf«& fi cft eu materia utatur alicis cepis.z pipe cinamo-z finap.z digeratur materia fia tica eu origano.ealame*pulegio.ferpiiio* an»maratro*z meif. purget eu perap. Et fi materia e ffatica digerat eu firopo . de bora.fir® de buglof.z purgetur eu dpafcn dyabor-z lapis detur ro. i ea ca.z mei ro.in ea fra Et fi fuerit debilitate contentiue confideret ea r Q <« ea ca.fiat ficut duflu e Et fi e jfptcr itu/ ma curetur ut dicfbu e Et fi uencrit a fple ne mundificetur z ita de aliis mebris Et fi fuerit pmes detur eu origano z alce z alia q[dicetur. Et fi fue rit jpter eas primitiuas p contraria redu/ cantur ad tpamentu (j[De bolifmo ([Bolifmus e «jpetitus mtenfus z eu ina pit definit z acadit frequenter itinerari/ bus z gtrafeutibus g loca niuofa z 16 vul gares dicunt q? aiicj teba cakauit que h$ afpcdbu ad augmentandu ajpetitu tti ifta e ueritas q> tales funt eu ianitione corpis z repletione ftoaebi naufeatiua z debilita te lioacbi ziocu ftoaebus infratur iripit appetere z etiam ronc inanitionis totius z cu incipit definit quia ftomaebus reple tus e z virtus debilis z iapit quafi mor tLficari z dcftttui z quafi infenfrbiiis fie n virtus ajpetitLua Quare oportet q> fuf acetur z extrema purgentur z quodamo cu paruis virgis fuauiter flagellentur .de inde odoret aromatica .Et fi particularia conueniant 111 f rate vtatur iftis materia Ubus fiue in eFiis fiue in pomo ut odore/ tur fiue in cmpfis z oleis zc* z fupra fto maebu ajpanatur z e ifta.f.ambra.ftorax calamita.laudanu.lignuaF.mu/cus.gario. nux muf. Et affetur pulla z lar detur 015 gariof .z afeergatur cu aqua ro.mufcata. z odoret z comedat ct vtatur vino muf catello aut alio odorifero Et fi particula/ ria ccuenfrct in calidi tate vtatur ift0 fm priore modu.f.rof. vioF. ficcis .neupbarc. coriadro pregato.fandaF et capbo.et affet pullus et latdetur ct aspergatur cu aqua tof .et campbore et odoret z comedat cu fuerit infrigidatus.(p De fame fincopali. ([ Aliquando aliqui habent orificiu fto/ maebi ita debile et fenfibile q> no poffut ieiuniu tolierare et 16 fi in hora famis ca reant cibo de facili incurrunt fincopim. Tunc igitur aut rfti funt a diu m firtcopi aut no.et fi adlu fricentur extrema ferti/ ter ct ligentur ligatione dolcrofa z traba tur per nares et digiti conduplicati ferti ter conftringatur et afpcrgantur aqua ro. et poft cafu? vtatur pane intimdlo in vi no et vtatur brodio carniu.Et fi particu laria vergant ad caliditate fiat ficut didlu eft (£t)e corrupto appetitu, (f Appella tur appetitus enormis et intolllerabilis.f. cum aliquis appetit comedere creta carbo nes. pifces crudos carnes crudas .frudius noueilos adhuc ponticos ficut manifefte videmus in mulieribus pregnatibus boc aut aeddit bu.corruptos potiffime mdancolicos exiftentes in ftomaebo ifi/ ctentes ipm ct ita corrupunt appetitam. Et qs adhuc funt fub latitudine fanitatii ajpctunt fimilia .z qs talia ab intus funt corrupta z infedla ideo appetunt ab cx tra firrulia corrupta z mfcdla z enormia z irrationabilia quafL fi cffent maniaa de abis male diiudicantcs Accidit igit mu licribus pregnatibus aut cu menftrua funt retenta Et m viro accidit fcd no ita fre' qurntcr z fm diuerfitate bu.in ftioma/ cbo fm hoc diuerfa appetuntur (p In pri mis igitur vtatur vomitu z multis vici bus z ante cibu z poft z potilfimc fi no fuerit mulier pregnas in iliis cni verend fieri Demde vtatur rafano tgato in oxi' meile fquillitico . deinde purget tu quiq3 generibus mirobalF ficut opo tet z pet vti pifcibus falfis z carnibus re centibus affis fupra carbones imediate Et vtatur colubis affis z pullis affis z fiFibus z vtatur finapi.cinamo.z cardao.z cu/ bcb. Et utatur ifto gian/ diu.ligni aF.arbmaratvi-fpice.nar. nucif/ muf.gariofi.mirtiliop .an*3»i. q> fufficit z fiat eFm z addatur conferue ci tri. z ari*3.11. mifceantur . (['Clarificatio. ([Tntcliigcndu q> du> plex eft appetitus quida fimplex quidam copofitus.fimplcx eft naturaf z femg fit a calido. Et copofitus coponitur cx calido z fro.z e folu in ftomacbo.Eft cni appe titus ftomaebi copofitus ex naturali zala li.fcd naturalis fit a calido-aialis a frigido frigidu eni coprimit z ita agit adlione fi mile fuccoi.z ita inducedo vacuu iducit cotadtu z ita fcnfu;. z ita per acens muac appetitu z calidu. g fc.z ita boies qui bnt ftomacbu frigidu funt intenfi appetitus z q bnt caFm male appetut licet calor fa ciat appetitu naturale per acens tamen di minuit in ftomaebo attrabedo uapores q replet ftomaebum fantafticc z ita impe/ diunt contadlum z ita fenfu5 n0n iconuenics fi cafitas ftoaebi ipediat appe titu z f ras augmetet vtruq cni e g acens (f Secundo intelligendu quoniam quili/ bet appetitus abi fiat per frigidu .tamen appetitus coitus natuialitcr no fit mfi per ca.quoma appetitus coitus eft fimplex al/ ter aut eft ccmpofitus*([Terao intelbgc du 9 vinu ampetit m curatione canini appetitus quia calefacit z digtrit cum eft ibi mala complexio frigida . aut materia f rigida * z licet mnu3 potus non cibi* nihilominus vinuj nen eft po/ tus tantum ficut aqua.imo cibus z potus z medicina z cum hoc nen dico 9 appe/ tatur fed detur ficut mediana cum fit ca iida z caufa fit frigida z ita curat ratione •contranetatis.nec facit penetrare ncc pe/ nctrat quia vntftuofa impediunt quepre ceiferunt.poteft igitur vinu ccmpxteie i curatione canini appetitus (p Quarto in teliigendum 9 licet vomitus miniat ta/ men quia m ifto cafu euacuat c&ufy mor bi io poteft competere fic| 1 canino appe/ titu frigidos humores m ftoma/ cho exiftentes (f Quinto nctandu quo/ niam licet grofia cibaria plus nutriant z citius fedent appetitum. nihilominus in bolifmo plus competunt fubtiba quia vir tus eft debilis z ideo citius confoi tat & atiustranfit ad membra ([Sexto notan dum quonia3 licet in canino appetitu ter caufam frigidam non competant ftip tica nihilominus bene competunt m bo lifmo z ratione debilitatis virtutis zetia ut confortetur appetitus quia in bolifmo cum incipit definit z ideo dicitur bolif/ mus quia cum bolo faciatur quia appeti/ tus ftatim poftratur z deficit quare ftati fuccurrendum eft ne cadat in fmcopim (["Septimo 9 mulieres no/ uiter inpregnate. aut fi menftrua retine/ antur appetunt enormia ficut inteftina. carbones terram z fimilia. z ratio huius eft duplex vna eft funilitudo ut duftum eft adhuc enim humor eft fub latitudine fawtatis quia humor melancclicus c grof fus terreus ideo ajpetunt terram z carbo nes tamg fimilia Aut forte poflumus di cerc q> humer mdancolicus beet per com paratione m ad alios humores dicantur frigidus z ficcus tamen in fe inquantu e in corpore viucte cft calidus z bumidus ideo agpetit frigida z fica tacj contraria* Capitulum fextum de fiti Itis cft ajpctitus frigidi z humi di in Tationc potus ficut fames calidi z fica m ratione cibi po/ tus autem eft neceiTarius ut faciat cibum penetrare ad membra Nunc autem fitis aliquando aufertur aliquando nimis inte ditur.z fi auferatur hoc eft .jpter malam complexionem ftcmacbi frigi da$ authu midam aut Vtrucjj aut ,jptcr paffionem capitis ficut eft mania z mclancolia.aut ablationem fenfus Si fitis fue rit nimis intcnfa .aut eft ab interioribus aut ab exterioribus hoc eft calorem felis aut aeris*aut curium z labore z vigilias zclsmcrcm z uocifcrationc$ z $pter cibaria calida ficut funt cepe allia pipcr.eufcrbiu.afa fetida, vinu puru for/ tc antiquu.aqua falfa.pifces falfi.pifccs rc/ centcs cu in ftomaebo corrupuntur. mor fus fumptum.coitus fu perfluus z fimilia corpus exterminantia. Et fi ab intus hoc cft jjpter ftomacbu aut jpter alia mcbra.Et fi alia mebra. aut prouenit a cerebro ficut in frenefiaut in catarro de flcuare falfo .aut fpiri tualia ficut jjpter apeftematapulmonis, aut panicuicp aut jjpter fc. aut ethicam uerfus- fine aut z fimilia z prouenit etia cjpilaticnes uenarig meferaicap z epatis ut in ydrop.z calefacftione epatis z z fluxu z jjpter nimia caliditatem renu ut in dyiabetica pafliene Si jjpter ftomacbu hcc eft apterVopfcxione calida aut ficcam aut utrumcj.aut propter cole/ ram que babundat in ftomaebo .aut f leu ma falfum .aut propter ffa dulce, aut jp ter crapulam.aut medicinam fumptam. etfimilia. ([Signa caufaru extrinfecarum habentur ex iudicio patie tis Signa que funt propter alia membra a ftomacho habent per ludida lllaru pallio nu. Sed flgna que funt a ftomacho funt fatis clara quonia amaritudo figniflcatco Ieram et dulcedo fleuma dulce, et falfedo fieuma et alia fatis habentur ex iu/ didis (J"Pronofticatio. ([* Si in fe. adueniat liris cu ariditate corporis ualde malum Si febricitans multum firierlt et fublto cefiet fitis et fe.remaneat z lingua eft arida nigra mortem figniricat procul dubio quia virtus fenfitiuae mortiflcata (flntelligendum q> multi picx eft fitis cui credenda non eft et Ideo potus no eft dandus vt verbi gf a ut qui mane fitieritin iciuno no efr potus tribu endus et fi cogeretur detur fibi acetu cu* oleo Sl de fero utile e intrare Icdlum . fi fitlerit non eft potus ei tribuendus qm fi dormierit fedabltur . Si fuerit propter crapulam prouocetur uomitus et induca/ tur fomnus Si propter medicinam laxati uam in principio non detur potus quia fitis mendofaeft . In omnibus iftis non. debet concedi potus fed tame aliqui funt mpatientes et multum fenfibiics et in ta Ubus oportet q? accipiant forbendo diu in ore tenendo pauiatine tranfglutiendo et teneat in ore pillulas fubfcriptas Aliquan do autem uenit fitis propter malam con fuetudlnem bibendi et tunc non eft con. filium nifi q> pauiatine mutaretur ad op pofitum et q? per accidentia anime telligendum etiam q? in fiti que proueit propter caufam calidam et potiffime hu/ moralem, ficut eft colera non competit fomnus quoniam calefiunt interiora & augmentatur fitis In mala Igitur copkxi one calida fine materia fine ojpilatfone. detur aqua frigidam bona quantitate et fedabitur fed fi efiet colera nullo modo detur aqua per fe niti effct cum vino gra natorum aut firopo iulep. aut cum aceto aut cum mica panis et purgetur cum caf/ fiafi.et miroballin. citrini Et fi efiet ficu ma falfum detur fibi oximel diuretic. et purgetur cum miroballin. citrini et Ke/ buf.ucl quotienfcuncj potare uoiucrit dc tur fibi ptifana ordei ualde calida quantu potare uoluerit et fit ita calida ficut pote/ rit fuftmere et boc eft expertum quoniaj ratione acfhialis calliditatis digeritur ma/ tcria fleumaticaet frequenter iequitur uo mitus Et poliunt fieri in fiti ea que dic ta funt fuperius in Ubro.fi (£*Pilluie q ua lent ad fitim fi teneantur in orc.fj/. q*ja tuor fe.frigidoru3 mundatorem fe.endi uic.fe.lactuce. feminis fcariof.feminis por tulace.feminis papaucris albi ciantur cum muciiiagine pfillii.2 dragan ti 2 fiant pillule. aer frigidus ualet multvi z pctifiimc fi uenerit propter pccftus. Si autem uenerit propter caufas extrinfeca'*. reducantur per contrarium 2 fi fuerit #p ter paftiones membroru; cure tur prius.z ita fedabitur fitis interim blandientibus tranfeamus (J_ lnteliigcn' dum q? in fiti mendofa que prouenit ter humores frigidos multum ualet fom nus Et fi auferatur fitis propter humores frigidos purgetur*z fi propter morbos ai retur.2 fi propter ablatione fenfus .detur vinum purum aut necftar r dentur affa 2 frixa z falfa z acuta De remediis auie contra fitim breuius pertranfeo . propter ea que dufta funt in primo libro (fCh rificatio. ([* Intelligendum q? ablatio fenfus in ftomaebo poteft rite fignu mer tale z tamen ablatio fenfus in abis parti bus ut pedibus 20 no efiet pro tanto c: acftio ftomaebi c necefiaria toti corpori (3 in multis aliis partibus no fic ([ Ablatio igitur fenfus apter mortificatione uirtu/ tis fenfitiue in ftomaebo eft fignu morta Ic in fe. ([Secundo intelligcndu 9 aqua frigida ut plurimu perfe iupta nofedat fitim quoniam de facili inflamatur z co uertitur z ojpilat z*non penetrat, quare oportet aliquid amifeere iicut eft acetum aut vinu aibu in patua quantitate. Et fi litis eft propter ftumacbu$ 9 dentur tria rof. z fimiiia ([Fcrao notandum 9 caula a [petitus fitis eft ca.z ficc.z fuu$ obiectu cit fngidu z bumidu z tamen vmu a[petitur cu fit calidum z appetitur ut potus fedans fitim.dico 9 ui rui poteft fedare fitim multis medis z ra tione adtualis frigiditatis z bumiditatis. z liquiditatis.z quia eft penetratiuu z 9 comumter pmtiectur cum aqua z ratio ne dekcftationis confortat digcftiuam re ftatura z nutrit beme igitur appetitur vi nu in ratione potus cum multas babeat uias fedandi fitim (b Capitulum feptimu de erudluationc. Rudluatio eft uentofitas ft mo fa ex mdtgeftione ftemaebi pro curata ad fuperiora oris proicdla virtute expulfiua ftemaebi ccfortata .In tciligendu etiam circa matena 9 uc tofitas generatur a calore dcbiU refoluete materia in uapere non potente tamc co/ fumere.Nunc autem ifte uaper uen tofus fic generatus aut expellit g i upericra aut per inferiora aut remanet m medio .fi g fuperiora caufat erudluaticncm.fi per infc riora z cum fonitu caufat peditus z fine fonitu caufat trullam. Si autem remanet in medior uentofitas fit iuntfta cum bu miditate caufat mgitu.fi no caufat torfio nes z fimiiia fm 9 uetofitas uadit g io/ ca ampla uf ftricfta .z fccundu 9 eft grof fauel fubtiiis fccundu bcc dmerfas facit melodias z proportiones armomeas ficut dixit princeps medicoru G.vi.de morbo (JTCaufa (f Em curationes ge neraies fingultus funt ifte potilfime quan do caufa eft repleticnis frigida dum ta/ men nen fit propter apoftema* aut inanitionem . (]_" In primis debent fieri fricationes fortes extremitatum . fecun/ do inducantur accidentia anime z ex no prouifo . ficut funt ira magna, aut timor aut gaudium . Tercio ponantur uentofe fupra ftomacbu3 z fupra fpatulas fine fca/ rificatione Quarto apponantur fupra fto maebum medicamina mundificantia. Quinto inducatur femnus longus z pro fundus Sexto fiat fternutatio . Septimo inducatur uomitus & fi uomitus omnia ifta prccederet e flet bonum in caufa ma/ teriali Oeftauo q> retineatur anhelitus mul totiens quantum erit poffibile quoniam multum ualet (f Vifis curationibus gene rahbus ad particularia ueniamus Et p mo Bf: R, videamus de ca frigida quia frequentius aducnit Supponimus cni q> fit mala com plexio frigida fine materia q? folu3 cu al/ terantibus curatur z ita de aliis z fi fit cu materia inducatur vomitus.deinde elige ratur materia cuoximelf.diure. vbi bullie rit abfcin.z purgetur cu yrrap.demdc de tur tiriacamctridatu.z z CU3 boc ifta bulliant in oleo z ccra malexetur in oleo-z fupra ftomaebum ajplicetur .Et fi fuerit ex uentofitate tunc ualet ruta, origa nu.calamentum .anifum.maratruj. cafto reum, vinum purum.ftupha-z bal.Et ua lct dianifum. dpantbos. dyagalanga. Ifta enim omnia non foium ualet in materia uentofa fed in mala complexione frigi/ da .ime cum materia fiue fme materia li/ cet diredlius ualcant in materia ventofa fumofa Et eft mtelligendum q? in frngul tu debent ajponi aliquando ftupcfacicntia cum aromaticis z confortatiuis z mate/ riam purgantia per modos diucrfos z lo ca diuerfa . modo per feceffum modo per vias vrinales z ita de aliis z pro tanto de bent ajponi opium z fimdia. ut ftupefa/ ciant z nimiu3 fenfu5auferant aloe.ut tra hat ad inteftma z fpica nar.ut trahat ad vias vnnales z epar confortet z an. z fi/ milia, vt ventofitate confumant z lignu aF. ut confortet cor vna cum croco z me ta z abfcmtb.ut ftoma bum confortct.z ita de aliis multis Sapiens ergo fuit qui p mo iftud medicamen in iingultu mmit pro tanto quia in quolibet morbo per qd dam fimile fimilia poffunt ajplicari. Re ceptio igitur tam nobilis z tam notabilis eft bec.fj/.fpice n ar. fq limanti. calam 1 aro matiri.an.maratri fof.mente.foF. abfc/n tbii.cofti. an.5.1. croci.ligni af.ambre. ga/ riofaF.aloe.citri,an.3.ii.opiL.coriandri.p parati.fc. papaueris. albi. callicF.an. d.i.con ferue q> fufTxcic z fiat clecftuarium quo vtatur mane z fe ro z conferuetur cum amore qma rcuela/ tum eft Si autem caufa Fuerit calida tunc jj/.firop* rof * fir op. acetof.an. Ub*5*mifaantur z bulliant fimul z cum ifto materia digeratur. Deinde purgetur Flc fy • yerep • v ut. triter e farracenice. rcu/ mifceantur vel purgetur cum miroballanis citrmis.z manna. 2 caf fwfift-paratis ficut oportet, z vtatur maf granatis.z ordeato aqua crdci.z portula, cucurbita.melonibus zc* Et fi fuerit ex inanitione vtatur Jacfte z balneo aquc dulcis z vtatur nutritiuis. z refumptiuij z bumedlanribus ficut dicftum eft fupc/ rius capitulo de mala complexione ftoma cbi ficca z fuperius capitulo de ethica z ca ptulo de ptifi. (f Clarificatio (fln telligcndu igitur qucnia liat in f ngultu in de inanitione ncn fit materia que ap/ pellatur nihilominus motus non eft ftu/ ftra quia Virtus naturalis nititur malam complexionem ftomaebi ficcamcx qua ledebatur . & ita eft in tufli z fimilibus. quonii ibi no eft virtus precognofcitiua. fed nocumenti fcnfitiua . z quia mala co plexio ledit ideo eft talis motus V nde in fpafmo de inanitione non fit iterum cx tenfio quia motus eft totaliter preter natu ram In fmgultu autem non fic z pro ta to villi licet retrahantur tamen poftea ex tenduntur z ad fui naturam reuertuntur z talis ficcitas poteft cftc ethica ftomachi z preparat z difponitad ethicam totius. Secundo mtelhgendum eft de frngul/ tu ficut dicftum eft dee, ucftuarione quo/ niam fi fit naturalis proporrionatur difpo fitioni naturali .z fi fit diftepcratus pro/ porcionatur morbo, z idco,inte!ligcndu ficut determinatur in dubitatione z ficut dicftum eft m fententia. quia fecundum virtutem frngul tus non eft fpafmus licet habeat magnam conucmcntiam 013 fpaf mo quoniam vtrumqj caufatur cx repleo tione et inanitioneut didlum eft licet di uerfimode quonia fpafmus eft in lacerto z fingultus in neruo fiue in parte ner uofa Et ideo iuxta hoc notandum 9 mo tus fingultus non eft fimplex fed compo fitus ex naturali z animali ficut tufiis & fternutatio z ideo uidetur elTe motus co/ pofitus ex expulfiua z contentiua.quonia contentiua nociuu3 retinere non dubitat Et ideo iuxta hoc notandum 9 ifte mo/ tus poteft effe in uillis ftomaebi preter ma lam materiam ibidem inuifcatam qaoni; am natura nititur expellere Et iuxta boC aduertendum 9 pueri cum flent patiun/ tur fingultum quia materia mala fluit tuc ad ftomaebum Capitulum ocftauu3 de faftidio z regimi ne fanitatis Aftidium eft abbominatio cibi z potus quifi cum quadam nau fea z aliquali ajpetitu uomendi propter corruptionem cerebri z bu. in fto maebo exiftentium (fCaufa (fCau fa enim aut eft tntrmfeca. aut extrinfeca. extrinfeca ficut nimia frigiditas aeris aut nimia caliditas diffoluens. aut curfus.aut labor.aut prouenitcum abus fumptus eft m nimia quantitate, aut in mala qualita te. aut fecundu meptum ordinem, aut 9 fomnus non fuit completus - aut quia ni/ mium exercirium fecutu? eft.aut propter accidentia anime z ita de aliis rebus non naturalibus indebito modo admimftra/ tis .ad que fequitur corruptio digcftionis in ftomacbo. Si autem fuerit a caufis in/ trinferis tunc aut proueit a ftomacbo aut ab aliis partibus • fi ab aliis partibus cum aliqua mala materia mittitur ad ftoma/ cbum corrumpens virtutem digeftiuam Aut accidit propter ftomaebum ficut eft aliqua de malis complexionibus cum ex/ cedit cum materia aut fine materia Et ac cidit etiam propter apoftemata aut ulcera z bteuiterpropter omnia illa que corrum punt cibum in ftomacbo z auferunt di/ geftiuamz ideo faciunt abbominare z fa ftidire zquafi naufearc. (f Signa. (JfCaufe extrinfcccfunt note ex iudicio. Caufe autem intrinfcce fi fit mala corrv plexio calida adeft fitis zerudluatio fu/ mofa z leditur a calidis Et fi caufa fuerit frigida adeft erueftuatio acetofa z iuuatur a calidis . Alia autem cognofcuntur ficut dicftum eft frequenter. Intelitgendum e q? diuerfitus accidentium eft alia z alia fe eundum diucrfitatem particularium que diucrfitatcs funt quatuor quantum eft de prefenci .Prima caufa eft intentio uel re/ mifiio faftidii quoniam fi faftidium eft magnum z diu durauerit accidentia fe/ quuntur magna z multum perniciofa £i autem faftidium eft debile tunc acciden/ tia funt rcmifta Secunda caufa eft quanti tas et qualitas cibi quoniam cibus in ni/ mia quantitate fumptus ad quem fequi/ tur faftidium femper infrigidat corpus, et Iximccftat queeunq? fuerit qualitas ra/ tioe idigeftionis mfi putrefieret et febris introduceretur Ratione autem quantita/ tis funt accidentia alia et alia et quia fi ci i bus fuerit calidus generat morbos calidos cum fiti. et puneftura . et mordicatione, et erueftuatione fumofa . Et fi fit fubtib s generat morbos acutos cum multis tervi/ bilibus accidentibus ficut eft alienatio vi/ gilie inquietudo ct fimilia Et fi qualitas cibi eft frigida generat morbos frigidos cum erueftuatione acetofa.et fi eft groffus generat morbos cronicos et de facili fepe/ rabiles cum grauedine multa . (f Tercia caufa eft fenfus ftomaebi • ?quoniam fi fto maebus eft multum fenfibilis fentitur do lor puneftura inquietudo .tremor cordis, anguftia et malicia tollerandi Et fi non e fenfibilis nullum borum fequitur Quar ta caufa eft difpofitio totius corporis, qm illi qui patiuntur fi babent aliq mebra debilia ftati incurrunt nocumctuq in illo * et ideo patiuntur aliqui' dolorem capitis «aliqui tinnitum.aliqui caliginem aliquL fenfuum aliqui patiun tur ui pedibus, aliqui in manibus* fecun/ dum q? membra funt parata ad receptio/ nem materie delegate. Et fi totuj corpus fuerit debile Ubentiflfime incurrunt fe. Vtile autem eft fare et diuerfitatem cau/ farum et diuerfitatem accidentium ut fe eundum hoc medicamina utilius ajplicen tur (fPronofticatio (JSicnimali/ quis frequenter incurrat faitidium et fre quenter fupra faftidium cibum penit ma la morte morietur, quoniam fi corruptioi addatur corruptio ato foucaprcparatur. Ifta autem omnia erunt magis plana in capitulo fequenti ubi pertradfabitur regi/ menfan itatis ([Curatio (£"In primis ; inducatur facilis uomitus queeunq? fuerit caufa nifi effet apoftema aut ulcus. Detur igitur aqua calida cum oleo ct fi de diffu dii euomat tunc videtur materia inuifca/ ta. purgetur igitur ftomaebus fecundum .materie et quia ex materia fri gida frequentius aduenit digeratur mate ria cum oximelf.diurc. et purgetur cum yrerap.aruta cum alce et mafticc. vtatur d/antbos et fifibus Et fi caufa fuerit cali da digeratur materia cum ubi fuerint fof.abfantbii temperata cum tri fera farracenicareubarbarata.z utatur tria fandaf.cum 3Uccaro ro. Et fi ex bis non fedetur tunc uidetut q> materia tranfiuit ad uenas et tunc competit flcbotomia et poftea [fcuphe et poftea exeracium.ct fem per dieta tenuis . Et fi fuerit propter ni/ rruuj fenfum vtatur d/ambra.dyrantbos cum mufco.triafandaf .et iuper omnia ua et paruttas cibi ct potus et cxercicium an te cibum . Si autem fuerit ex mala com/ plexionefin" materia tunc fuffiriunt alte rantia Alie autem caufe omnes per fuuj contraria; reducantur. in faftidio igitur copetit aer clarus ct mundus, et fi no po teft baben reCUficetur cum flabellis ct fi/ milibus Competit etiam fomnus longus ct paruitas cibi et pctus.et cxcrcicium an te abum ut dcfLm eft . ct canpctit ap/ plicatio manus fupra ftomaebum aut 9 ca tuius applicetur aut puer decem annorum dum tamen non fudet aut pulumar par/ 4**03. Si autem omnibus vniuerfaiibuj & particularibus applicatis adhuc remaneant alices et obfcitatxones et fcjifuty grauitai et hebetudo mtellccftus.proculdubio cura tus nen eft ad plenum.quare oportet rei terare flebotomiam fi par Ocularia conuc/ niant.demde farmaciam fecundnm con uemendam humorum, deinde balneum et fimilia. (['Clarificatio ([Tntdii/ gendum 9 in faftidio ad hoc ut materia non putrefiat competit uomitus leuis. ta men quia anguftiofus pefiet materiam co mouere etideo cum aliquis de faoli euo > mit fiant crifteriact fricationes ct dentur medicine fccefiiue etea que dicfta fimt. (f Secundo notandum 9 ajpctitiua natu ralis totius fimplex eft et folum fit a cali do.fed illa que eft in ftemaebo compofi/ ta ex natui ali et animali. et ideo per aed dens frigidum facit appetitum quia indu cit contadkm et ita fenfum ct uacuum z inanitionem ficut fuperius duftum eft . (jfTercio intelligcndum 9 calor natura/ lis in principio afiumptionis obi quodam modo occultatur debilitatur ct langucfcit quodammodo homines torpent 9 diu eft in fieri ratione contt arietatis et rcfiftcn/ tie fed in fine preualct et iripit ualdc for tificari potiffime ubi bonu3 regimen co/ feruetur (f Quarto intelligcndum 9 cc na ncdhirna naturaliter et in utentibus recfto regimine debet effc maior § cibus matutinalis ct ratione nexftis. ct ratione fomni et reuocationis caloris. fed modo ut plurimum ufiis eft I contrarium ct ita ixi fe melius dc natura rei ra/ tionc tamea confuetudinis non Sed po/ namus q? ex nimia acceptione cibi de ma ne aut de fero aduenerit nocumentum, tunc quero que fintbomata erunt peiora dico q? dc fero quia uapores de die poli ut exalari z in retinentur z ideo ver fificator aduertens ad confuetudinem & ad moleftiam accidentia dixit. Cena bre uls uel cena leuis fit raro molefta Magna nocet, mediana docet res eft manifefta. (p Qu;nt° aduertendum q> calidi de co/ piexione poftq incipiunt ccmrderc citius incipiunt amittere a|petitum propter ca lorem refoluentem materiam in uaporej fed frigidi tardius amittunt quia non eft calidum refolues z ita non caufaiur fan/ tuftica repletio fed bene caufatar fantafti/ ca inanitio propter uacuitatem caufatam in orificio ftomaebi ratione frigiditatis comprimentis Sexto intejiigcndum q» naufea fit frequetius ex humoribus frigi dis cum magis adbereant. fed vomitus fit frequentius ex calidis cum fupernatet ficut dicetur inferius (f Tradfatus de regimine fanitatis Et licet per dei de regimine fanitatis longiorem tracTta/ tum condere ualcamus gracia tamen ma terie aliquid hic breuiter intendimus dc Lfta materia pertradbare Circa regimen fa nitatis cadunt feptem confidcrationcs. Prima fumitur a quantitate cibi z potus Secunda a qualitate ipfius .Tercia ab ordi ne.Quarta a complexione. Quinta a co/ fuetudine. Sexta a tempore «Septima ab etate* Primo igitur de quantitate aga/ mus quantitas itacg cibi z potus debet ce tanta q? calor poffit vmcerc z fuperare ali ter fi minuatur confuitur corpus z debili tat jotus z fi excedit c caufa putredinis z oppilationis z vniuerfaliter infrigidatur corpus z bumedfatur nifi materia putte/' fiat z generat febres. Nunc autem fcctiii dum G.quantitas offerendorum certis iit teris denotari non poteft. remittendum igitur ad experimentu 9 omnia rcctificat Quantitas igit fit talis 9 no inmutet an lxriitus nec pulfus nec vnna. nec cgcftio- nec fomnus.nec vigilia.neefcntiat uctofit tates nec torfiones.nec de/ bditatem Et fi quantitas abi 2 potus fit temperata aliter non.nec ualet aliqua con fideratio quantumcumj rationabif. nifi experimento comprobetur .Etficut dico 9 experimentum clarificat quantitatem ita 2 qualitatem 2 omniafubfequcntia . quoniam diuerfitas particulariuj eft mag na. ualdc z cuilibet certa quantitas eft ap/ plicanda.patet igitur 9 quantitas ofieren dorum certis litteris denotari non poteft comccture igitur proxime veritati z exf perimento relinquatur-(f Secunda confi deratio fumitur a qualitate abi Cibus igi/ tur qui competit in regimine fanitatis non debet excedere in aliqua qualitate . quoniam ea que excedunt in caliditate ?,d urunt fangumem ficut faluia.menta.pe> trofilf .piper. allia, cepe, nafturcium .2 fimi lia.frigida autem mortificant z ccnge/ lant ficut eft lacftuca.portulaca- cucumcr. z fimiiia .Et fi fuerit qualitas aquofa pu/ trefit ficut funt melones, Et fi fuerit uenenofa interfiat ficut pate t in fu gis z fi fit qualitas bumida putrefacit & oppilat .2 fi ficca uirtutem deicit Et fi ci baria fuerint Vncftuofa fupernatant. 2 fi fuerint amara penitus non nutriunt - Et fi fuerint falfa adurunt z corrumpunt z nocent ftomaebo Et fi f uerint pontica z ftiptica conftringunt 2 coartant z ccrru/ gant z oppilant Et fi fuerint acetofa cele liter fenedfutc iducunt. nullu igitur tale copetit in regimic fanitatis corpis buant Solus ille cibus qui caret omni additame to competit corpori humano ficut fcribi' tur a G.ad elFos zc* Competit igiturcaro agnualis agni«z carnes eduline * z carnes vituli la fol percutiat boftiu$ fontis z ita de aliis que ucrguut ad temperamentum z non mul tum excedunt in aliqua qualitate Si autc excetiu alicuius qualitatis excedentis adue nerit nocumentum rectificctur per fuum contrarium verbi gratia. Si eucnerit ex vncftuofis dentur ftiptica ficj eft cafeus z pira.z fimilia Si ex falfis rec tificetur cum aceto z aqua. Et fi euencrit ex acctofis rectificctur cum meile z vino antiquo Salfa igitur z amara z acuta pof funt retftificari cum pomis dulcibus . 6i cum lactuca z portulaca.2 cetera.z ita de aliis fecundum conuenientiam particula rium T ercia confideratio fumitur ab ordi ne Modus autem z ordo fumendi eft ifte vt de mane cum furrexerlt ftude/ at expellere fuperfluitates fuas z prime z fecunde digeftionis z tercie etiam, dcin/ de pecftinet fe fortiter z fricet caout fuu3 etia3 totum corpus fi locus fuerit oportu nus Deinde abluat manus z faaej z ocu los cum aqua frigida in cftate z calida in yeme Deinde frictt dentes cum cortice ti tri. deinde faciat pacem cum magno deo deinde exercitat fe per loca alta mudavef tes fint preriofe z odorifere. deinde cibus fit paratus z ftati cu incipit naturaliter ap petere q? accipiat tibu z non ante nec tar det quoniam dicit Auic.q? p ter folitum pati fame putridis bu.replet, nec etiam debet fumere ad imo debet dimittere cum appetitu quia fatis ti to ccffabit poftea appetitus nec accipiat in eadem menfa nifi vnum tibuzfT accipi/ at plus malum nec fubtile precedat grof fum crudum non ponatur fupra femicoc tum • nec accipiat pifces z lac in eadem menfa nec lac z vinum quia difponunt ad lepram non aedpiat elecftuaria multus; calida poft cibum nec alia etia calida mul tum quoniam cibum corrumpunt. poft cibum autem quiefeat ftando uel paulati ne deambulando quoniam omnis fortis motus corrumpit cibum*deinde dormi/ at fecundum temperamentum quoniam aliter cibus non pollet digeri * z propter boc dicebat G*fupra illum aflForifmum. Ventres yeme z uere z cetera, quantum natura iuuatur ex fomno bonum eft per pendere quafi dicat nullo modo digeftio poteft compleri fine fomno . maior cibus debet clfe de nocte nifi confuetudo impe diat* vitet aeddentia anime triftofa z an guftiofa quantum erit poffibile quia mi/ rabiliter confert in regimine fanitatis te perare fe accidentibus anime lauacbrum aque dulcis multum competit dum tartie cibus non fit in ftomaebo Viriffitudo ex bibitionis fit talis q> in vna die comedat bis in altera femel z ita deinceps cohtinu et qm fi fuerit erratu in prima die in fu/ perfluo corrigetur per diminutum in fe/ eundo.z fi m fcdo fuerit erratum, in di/ minuendo in tertia corrigetur replendo, z ita de aliis quonia3 femper fequitur cor rectio vnius ad alterum cum in regimi/ ne fanitatis fine errore die non polfumus fecundum G.in fuo de remedio fanitatis Cotidie igitur oportet corrigere errores . aer etiam fit mundiffimus z fi non habe atur matcrialiterbabcat g artificiu.potiffi mc i ciuitatibus ubi aer e calligatus z hui dus cu fint fup magna fluina coftitute ficj eft roma dna prouinciarum z lugdunum z ciuitas aurilianenfis parifius.z tolofa.z ita dc aliis. Qui igitur non eft potens fe tranfterre ad montes cum flabellis recftifi cat aerem aromatica ajponcndo Potus fit in menfa quanto minus erit poflibdc nec vinum forte detur poft digeftiuam uigee per quietem zc. (["Modus igitur exibitionis z ordo talis e. Quarta cofide ratio fumitur a complexione Complexio igitur fi fuerit temperata cum fimilibus conferuetur z fi difteperata reducatur per contrarium paularine ad temperamentum Sanguineis igitur detur ribus uergens ad frigidum z ficcum.z colericis ad frigidu z bumidum. fleumariris ad calidum & fubtiiiatiuum. melancolias ad calidum & bumidum. Vndeintelligendum fecun dum G-ocftauo de ingenio fanitaris. 9 omnis mala complexio reducenda eft ad temperamentum m tempore fanitaris ni fi uite neceflaria impediant Melius 01115 eft fabro 9 fit flcumaticus q fi haberet coipus temperatum z melius eft pifcato ri 9 fit colericus q fi eflet temperatus igi tur ois mala coplexio in tepore famtatis reducenda eft nifi uite neceflaria impedi/ ant In tempore autem egritudinis com plexionem naturalem nullus audeat redu cere nifi ante egritudinem reducere ince piflet z continuaffet. ([* Intelligeridum etiam fecundum G.infuode remediis fanitaris 9 regimen fanitaris nullus po/ teft obferuare nifi ille qui nort eft occupa tus in aliqua operatione neceflaria oporr tet igitur 9 habeat uite neceflaria z 9 fit libere conditionis in omnibus. Quinta confiderario fumitur a confuetudme. Co fuetudo enim eft vis magna ualde in con feruarione corporis humani z in tempo/ re fanitatis nedum in tempore egritudi/ nis .z boc faris inuit G.o&auo de inge/ nio fanitatis z in libro de complexioni/ bus af.ad confuctudinem vbi dicit 9 con fuetudo eft altera natura, z boc idem vo iebat Y«cum dicebat parum deterior cO bus z potus.zc-z cum dicebat ex multo tempore confueta. z cum dicebat affueti affrictos fentr.2c*2 cum dicebat Itq ma U dieca cibus z potus zc* Hoc idc dicft Aj2.in principio ueteris metb* Magna vim bat;et confuetudo quam indicant le ges Poftq igitur confuetudo babet tantae virtutem z in corpore confuetudo eft ob feruanda.z hoc etiam utdemus experime to qm aiiq cofueuerut,qtrr in die comede re z no ledut aliq eni cofucuerut vigilare de nocfte.z dormire de die .z aliqui con fueuerunt comedere fabas z carnes boui/ uas antiquas z aliqui fungos .aliqui vul/ pes .aliqui lac z pifces z cetera, z tamen dicunt le eile fanos z melius fe babentes z propter lx)c dicebat G.oiftauo de inge/ nio famtatis. complexio z etas indigent firmlibu* Magnam igitur vim babet co fuetudo z non folum boc eft manifeftu3 per viam experimenti z per auctoritates imo etiam per rationes quoniam natura gaudet in confueto z in eo delcdtatur & iliud amplectitur z ideo melius digeritur z pro tanto dicebat Auic. experimentum in boc vincit rationem 9 malus cibus ufi tatus melior eft bono non ufitato. Ofpo fitum tamen omniuiftorum videtur, di ceie conftatinus cum dicit non gaudeant malo cibo utentes quoniam fi in prefenti non leduntur in pofterum percufficncm no euadent Ego dicerem ad boc fic 9 con fuetudo . autconuenit cum naturalibus, aut non .fi conucniat tunc optima eft z illa tenenda eft. z fi no couemat tuc aut parum diferepat aut multum, fi parum z eft babituata adhuc poteft confcruari. Si autem multum difcrepatf.aut eft babitua ta aut non z fi non nullo modo eft tene da St eft babituata aut eft in tempore fa/ nitaris aut egritudinis .fi egritudinis tuc e coferuanda ficut coplexio laxa qm ficut naturalis e z fufficit nobis tunc reouere morbu Si autem fuerit fub latitudine fai tatis z fuerit multum remota a difpofiticc naturali tuc talis det reduci no fubito f$ paaladne ut dando a prmdpiolUa ciba/ tia mala et parum de bonis et paulatine augere bona et diminuere mala quoniam licet Uideatur eis cp bene fe habeant ra/ tione eratis aut temporis aut fortitudinis virtutis ct etiam ratione confuetudinis • nihilominus paulatine cadunt virtutes minores • et iam cotidie preparant fe ad Jepram.aut ad mortem fubitaneam freut flle qui longo tgc utitur carnibus falitis antiquis aut pifabus beftialibus aut legui nibus. aut carnibus vulpinis«aut urfuus aut lacffce z pifcibus et carnibus quafi au dis aut q pa£ dormit aut qui nimis exer citat fe poft abu aut qui fine menfura fuf tinet calorem et frigus et portat onera et laborat et fuftinet multa agomftica i cor-' pore et anima et ita dc multis ccnfimili bus V ei e de talibus poteft dia q> percuf/ fionem no euadent ficut illi qut utuntur fungis ct iufquiamo et aliis venenis ct fi cut funt marmarii.et incarcerati et in te pore famis et guerraru qui afluefeunt ci/ baria corrupta et utuntur granis in tepori bus corruptis natis et multis ccnfimibus licet eni qtu cCl de prefenti omnibus his uideatur q? conferat et bene ferant nihi lominus tamen in interioribus funt cor/ rupti quare paulatine funt reducendi z io cum dicunt autffcores de ccnfuetudine q? habet tantam vim.dico g> ucru cft fi cen ueniat cu naturalibus aut etiam fi difcte/ pet et fuerit tempore egritudinis. aut in tempore fanitatis fi fubito uellemus redu cere . licet igitur confuctudo fit tenenda quo ad tempora nihilominus omnis con fuetudo innatura! reducenda eft ad na/ turalem paulatine (p Sexta confidcratio fumttur a temporibus anni In yeme igi tur detur cibus groffus ct multum f3 vna uice et q> uergat ad caliditatcm . In ucrc autem competit cibus temperatus fed q> uergat ad paruitatem propter repletionej fadtam in yemc. In cftate competit cv bus fubtiUs uergcns ad et no detur multum in vna vice. In autupno detur cibus in parua quantitate et debet uergere ad calidum et Vltima confideratto quantu eft de prefenti fumi tur ab etate Nunc autem fecundum G. ccftauo demge. Etascopkxioetconfue tudo debent regi per fimilia. nunc autej licet calor fit equalis in radice in puero et iuuene fecundum G.in de complexioni bus Iuucnes tamen melius digerut ficca. et pueri bumida. in aliis autem etatibus dieta refumptiua et nutriens eft exbiben da et ifta fufficiant caufa breuitatis Intel ligendum tamen cp homines quibus do/ minatur intellectus comedunt ut uiuant fed quibus dominatur fenfus uiuut ut co medant. ix)ra autem comedendi fiue de die fme de nocte eft cum incipit aliquis famefeere dum tamen fames fuerit uera Et hoc inteliigitur in illis qui habent ci/ bum preparatum qui autem non habet comedat quando habere poterit quiata/ les non fubiaccnt legibus artis. Sed intel ligendum fecundum G.q> fublimior cm medicinaruj eft abftmcntia quonia § plurcs interficit gula q gladius De regi mine autem farutatis aliquid dixit uerfi ficator fic.Si uis incolumcn fi uis tercd dere fanum Curas tolle graucs irafci tolle prophanum Parce mero cenare cauc nec fit tibi uannm Surgeie pcft epulas fuge meridianum Non teneas nec cogas fortiter anum Capitulum nonum de abbcminaticne. naufea.et fubuerfione anime Ntelligendum q> faftidium eft quafi quoddam genus et fpeaes eius funt abbominatio. naufea. fubuerfio anime .et uomitus Nunc autem de fafti dio di fomnus z ocium poffunt copetcre in crapula z in indigeiiione Romacbi dum tamen non multu excedat z cu hoc cr cocomitct ab ftmetia z q? biiores digerat 2 fubtiliet z lj in oibus iRis copctat euacuatio fume tn copetit alteratio qm ualde difficile 6 tales cu habeant ajpctitu cotidie ad dat in cam Calefiat ergo ftcacbus z pur getur humor acetofus «aliter difficili eft contra ft imulum calcitrare ([Dc uomitu z ajpendiculis eius. Omitus eft expulfio materie co tente in ftomacho per fuperiora fiue fuerit cibus .fiue potus.fiue fanies fiue aquofitas fiue humor quicucg fuerit ficut fanguis z ita de aliis Anaftro pha aut uocatur facilis cibi accepti expul/ fio per fuperiora .fed cataftropba ajpcilat facilis expulfio cibi per iferiora. Sed cole rica paffio appellatur aguftiofa abi corrup tL detentio.dande eius expulfio per fupe riora z mfenora Et ideo intelligendu q? aliqui bnt quafi qda cp acceptu no poffunt coprehendere nec reti nci e imo cxpeUut z iteru poftea accipiut z ita funt in iftis motibus continuis, uel quafi continuis alii cu dolore aln fine. Et caufa lftoru eft uehemtns debilitas conte tiue ftomaebi. vomitus igitur £ materie contente in ftomacho per fuperiora expul fio Caufa (f Caufe aut aut fut ex/ trinfcce aut mtrinfece.fi cxtrinfece.ficut eft nimia repletio cibi z potus z inordi/ nata eius acceptio z multiplicatio ciboruj faftidioforu ficut funt anferes z acceptio medicie uomitiue cafus z percuffio capitis z plaga z tunc eft malu fignu qm figni/ ficatur crancu z fubftantia medulla ris z fimilia extrinfeca Si caufa fuerit in trinfeca tunc eft aut ftomachu aut jfpter alia mebra ficut hu. uenietes a capite ad ftomachu aut ab epate aut a to to corpore ficut in cnfi z ita de aliis me( bris emittetibus fupcrfluitates ad Roma/ cbu Si ,jpter ftomachu hoc c ulcera aut jpptcr huores in ftomacho aggregatos ftoacbu aggrauantes alii fit apter debilita te coteriue z fortitudine expulfiue Aiig ervi habent cotentiua Lta debile q> fi poftt cibu acceptu moeeaturaut irafeantur aut timeant autuideant aliqua re turpe «au audiant icqui de ca ftati euemut z tamc funt fub latitudine fanitatis (i De uoi tu fangumco Sanguis eni euomitur .aut £pter caufas cxtrinfccas-aut mtrinfecas fi extrinfecas ficut cft cafus obuiatio. aut jfpter fangmfuga potatam dc nocfte aut de die m fonte aliquo ignoranter St jjptcr caufa5 mtrinfeca .aut hoc eft apter Ltcmacbu aut jjpter alia mebra fi propter alia mebra tunc aut bec eft ccrcbru aut jjpter epar aut fplcne.aut mcitrucj2 aut emorroidaru aut co fuetudine alicuius ccnfueti.accicuc etiam in truncatis dc nouo z mutiliatis. & m ocio exiftentibus z multu fe replentibus accidit etia propter ftomacbu In iliis cni omnibus uene aut fcinduntur aut rumpu tur aut franguntur aut aperiuntur qui q/ fanguis pcftcj eft in ftomaebo aggie gatus natura ipm per vomitum expeilit (T Signa (T S1 fuerit caufas extri/ fecas difeernitur ex illis, z fi propter alia mebra a ftemaebo difeernitur per pallio/ nem illop Si propter ftomacbu difce-mt per graucdinem ftomaebi z per priuatto/ nem aiioru z quia paffio eft continua Et fi fuerit ab aliis mebris eft iterpolata Vo mitu autem futuru defignant naufea ti/ tillatio labia inferiora tenebrofitas oculo ru tenfio ypocondriotu.Et fi eft cx cofa eft cu fiti et calore z amaritudine z colo re citrino eius 9 euomitur Et fi cx ffate 9 eicitur eft albu uifcofu3 cu acetofitate 2 bumiditate z priuatice litis Et fi ex me lancolia eft nigru z penticu aquofitas fa/ mes fangumatio fatis funt manifefta. Si aut fuerit fanguis colo e rubeus z cognof cit pticula patientis p guedine ptis(f Pro nofticatio (["Voltus pot te bonum fig nu z malu.bonu pet ce fic qn eni in fc. uenerituoirutus mdieaetica zpoftfig digcftionis z cu alleuiatione femg e benu Si aut ucnerit ui dic no cretica fignis dit gcftiotus non apparantibus z cu aggra/ uatione z mda tolierantia maiu cft Vo mitus autem in fc.pxftilcntialibus femp eft malus, vomituf iimplex malus 9 ni mia exuberatia illius bu.figmficatur z fi cft colericus fignificat nimiam caliditate z fieumaticus nimiam Me laneo licus autem folus peflimus comixtio aut£5 ex iftis minus mala V omitus aute mirabiliter confert m paffiombns mebro rum que funt a d/afrate inferius z quia euacuac materiam anteccdete z quia tra/ bit ad oppefitu. In pafGombus etiam fto maebi uaict z in paffionibus capitis dum tamen fiat cum facilitate z fine anguftia aliter luderetur qui babet pectus debile, aut oculos z ita de aliis (f 9 nullus uomitus frequens poteft iffe bo nas 9 talis de ftomuebo fuo facit cloaca Ida autem materia cft magis pcrtradlata particulariter a nobis in Libello noftro de proncfticarione ([ Intclligendu 9 anaf/ tropba catiftropba z paffio colerica quan tum eft de fe femper cft mala. (f Cu ratio (f In prunis fiant fucationes cx tremitatu fortes z ligationes dclorofc z fiant per confequens crifteria» deinde cu/ retur mebru mandans Deinde mundifi cetur ftomaebus demde confortetur. ita tamen 9 ftomaebus calidus confortetur cu frigidis ftipticis aromaticis z ab mtus z ab extra z ftomaebus frus confortetur corpore mudif icato cu aromaticis ca. ftip ticis (T Frigida aut materialia funt bcc.f* r of. fandaF. coriandr u. capliora. ccralf. bo lufaime. baiauftie.fucus acctof. acetofitas citrangulop cLtrop z mir tilli-berberis pira, cotana, mei eblic.opiu3 tamen iftanarco tica applicentur ca magna cautela ficj fre/ quenter dicflu eft Materialia aut ca.funt fpica nar fpic < ccltica. calamus. aro. nuxrip ri fr. fofV eius z gariof. nuxmuf • mura maftix.tbs albu3 cortex citri, cortex fifticcru3 meta ruta.abfcir.tb. panis «ffus z in aceto infu fus pulla afla lardata eu gariof. & afpcrfa aqua rofac-mufcata.z uino.z fi odoretur multu uaict dum tamen no fit pofico igitur q> dieta fit laudabif z q> cor pus fit mundLticatum . & q materia fit diftracfta ad oppofitum tuncficaufa cft frigida accipiatur vnu de illis materiali/ Lus ca.dicftis uel plura fccundu conucnic tiam particulariu z adminiftretur ab itus per medum dui. aut fircpi.zfi milium. aut applicentur ab extra z boc poteft fic/ ri fecundum plurcs modos ficut fuperius m fifibus frequenter dieftum eft Et ita fi caufa effet calida applicemus mcdicaia fri gida Si autem ucmitus efict propter ulcc ra utatur tali potione.^*mure. farcccol. mumie. mafti e. tbur[. ari i. vini op timi lib.ii.bulliantfiml' z accipiat cotidie ma ne z fero qualibet vice Comu/ niter aut icqucdo in omni uoitu ual3 ifte puiuis fi in nbis apponatur curi, lig.af.mafti.coriand» fe.portulac.fa puiuis fiat z ponat in cibis • Ite fomnus longus profundus multu uaict z fudor fifr qre opertet car eu narcoticis fm tcpamCtu tri Ccnfc runt ctia uetofe zfi fiat cxpulfio cibi p fuperiora fiat uctofa in inferioribus z ero ucrfo z in colica fiat in utrocp latere .Et e intelhgendu q? uomitus melicus no eft rcftringendus nifi cjto tardius e poffibilc Jntclligcndu etia q? fabe tu cortice % CU3 modico aceto multum ualent conti a uo/ mitu.fiFiter fi decoquantur lentes z proi datur prima aqua deinde decoquantur cu aqua z aceto multu3 uaict contra uomitu ual3 etia calefacftio extremitatu aut infra tio carundcm z efl: mirabile .valet etia3 uoitus z fi materia e pauca ita 9 natura ri pcfiit copbendere iducat uoitus pcft cibu Si autem corpus fuerit multu plenum z omnia particularia conueniant fiat flebo tomia In caufa igitur calida odoretur ca pbora z in caufa frigida mufeus z ambra Si autem fiat uomitus fanguinis. in pri mis fiat flcbotcmia. z ft a capite fiat de cephalica z fi ab aliis £partibus fiat de epa tica . Deinde fiant fricationes extremi tatum fortes deinde utatur fuco planta/ ginis. deinde utatur ifto cleeftuario dyarodion dyapapau.triafanda?. $uccari ro-facfta cum rofis ficcis carnium atomo ru cum 5uccaro fine fpecicbus Valent alia ccn/ glutinantia ficut eft uirga paftoris. burfa paftoris ypoqinftidos bolus ar. z fimilia. fiue exterius iiuc interius applicata VI timu3 autem remediu eft potare opium cum fuco plantaginis z croco (£Clari/ ficatio ([*Intciligcndu q? licet uomitus ftt res contra naturam quo ad ta men eft fm natura quo ad rem.qucnia3 humores aliquando declinant ad fuperio ra z natura cuacuat illos per partes ad qs decimat z ita ucmitus poteft effe motus creticus ad nec etiam eft inecnue niens idem mebru diuerfis famulatibus deferuire ficut feribitur inde iuuamentis mebroru Licet igitur meri deferuiat natu raiiter uirtuti attracfHue non tamen e in conuemens aliquando uirtuti ucmitiue deferuire . que quide uirtus ucmmua fit peruillos latitudmales tunice extrinfcce. hoc autem fit naturaliter fiue in crifi cu humor fuper natat z uerfus ftomaebi Lfu/ periorainclinatur. ([Secundo quonia3 quando ftomaebus cft fortis no * fit uomitus fed cu cft debilis z potiftime pars fuperior quoniam tunc meri aduen£ enti non poteft rcfiftere - nec etiam cum uenerit toifarc z ido quia materia eft ipfi ftomaebo ficut queda3 farcina ideo expel lit eam a fe fed ad quam diftantiam non curat Sed fi materia declinat uerfus O pe riora expellit rem per uomitum fi ad in feriora per feceflum .z fi in medio expel lit eam utrccj modo nec hoc debet attri bui uirtutis expuifiue bonitati fed magis fintbcmarici-z cft fimile de portitore cu portat cnus grauc que tmm expellit ipm ad quamcunqj diftantiam non curat nec loeu eligit poteft igitur efle z.ex bonitate nature expellentis ficut m bona cnfi. &c poteft efle fmtbt matica ficut in mala eri ' fi. (£Tcrcio mtclligcndim q> fubiecftuj huius palfionis q? cft ucmitus poteft eflg parsfuperior ftc maebi z pars inferior 1 i ect dmerfimode. quoniam pars infericr patitur quo ad uirtutem cxpulfiuam que cogitur expellere nociuu per fuperiora pa titur etra iuperior quo ad contentiua que non poteft continere nec refiftcre. qrft ucmitus no fit mfi quia pars inferior fit fortis z fuperior debilis -aliter non fieret expulfro per fuperiora licet expulfiua infe nor aliquando expellit magis ex debilita tc q ex fortitudine cum cxpulfio eft fin/ tf cmatica quoniam exonerat fe. fed ad quamcunqj diftantiam non curat - ficut portitor magni eneris ut dieftu eft Quar to aduertendum cp uomitus no competit in conferuationc fanitatis ratiene confer uandi fed bene copcritccnferuando z ,p tanto Auic-z quidam ajii ccmcndat uo nutu fcmel in mcnfe Attamen multu ca uendu cft de mala ccnfuctudic ut humo res ad ftemachu nen mittantur f Qui to notandu q> vomitus poteft efte mate na ucmitus ficut doler materia doleris, tamen ifti duo ucmitus contrariatur &C quo ad caufas z quo ad cffecfbus. Si quo ad caufas hoc c quia morbus eft cai&fa vni us z ars alterius, quo ad effceftus differut quia vnus cft ad bonu z alter ad malum z ita poftibile eft q> ucmitus fit materia uoitus ([" Sexto intclligcndus q> fi ribus defeendat ad inferioraj tunc ftiptica con feruat ante abu z fi ad fuperiora copetut poft Et ft fimnl fupcrius z inferius tunc eopctut ante z poft. z exterius an z retro Opitulum xjude inflatione ftomacbu Nflatio ftomacbi eft ucntofitas aggregata m ftomacbo de bilLtate uirtutis digeftiue indu/ cms tumore. inflatione • erurffuationcm. gurgulatione. torfione z rugitu fi fuerit i mteftims qm uentofitas in corpore aggre gata diuerfos fonos z melodias generat Fm fui groflicie z fubtiiitate.fm latitudi ne z ft ruitura mcatuu.z fecundu diuerfi tate locoru ficut aliquo modo diximus fu perius ficut dicit G.vi0 de morbo.Eteft mtcilig? ndu q> qn calor e debilis per ccpa riene ad materia tunc generatur uentus pro tanto qz potens edifToiuere f$ no con fumere Et 10 in extremis teporibus no gc nerantur nebule in aere in eftate no qz ca lor potens c diffoluere z refoluere.nec in yeme qz tunc no fit diffolutio fed in te/ poribus medus ita e in corpore humano qn eni calor e fortis z materia obediens. tunc nulla uetofitas generatur Sed ft calo effet fortis z materia uentofa uaporofa no 010 confuptibiiis.ficut vinu nouu fabe z fiFia tunc bene catur uentofitas fed hoc e magis gracia materie q agentis z ita ge/ neratur aliqrl ex alliis z cepis z fimilibus Quado aut calor e debilis no catur ueto fitas qz etia refoluere no pot fed qn c dau dicans tunc uen tofitas catur Caufc. (f Vctofitas aut aut cat ab exterioribus autab interioribus.ab exterioribus ficut e f ras exterior penetrans ufqj ad interiora ut in regionibus multu ffis z in corpori/ bus debilibus aut raris.aut fit a calore mV mio exalante calore naturale z fit etia cx nimia quatitate cibi z potus aut ex quali tate ficut cibus nimis ca.aut fri. aut ueto fus ficut funt rape z fifia.aut jjpter crdinc ut qz cibus nimis calidus fuptus e in me/ dio mcnfc aut poft aut q no fequutur d/ bu ea que debent fequi.ficut quies ociu z fopnus z teperantia m accidentibus aic z filia Si aut fuerit ab interioribus tunc boc c aut £pter ftomacbu aut alia mem bra fi alia boc cft uentofitate 2 corruptione fu uadut ad loca diuerfa z ita de aliis mebris (f Curatio (f In primis poftq uentofitas generata c ftudeat ipam patiens expellere per fuperiora cu erudlua tione aut inferius cu peditu Si aut violei retineat pofTet magnu inducere noccmcn tu z q diu erit materia purgetur eu ycrap Illa aut que uaient in confumptionc ueu tofitatis funt ida z eu boc domaebu con'i f ortant.f.an.maratru.amecs.fifeleoj .r uta bacaru lauri, coftus-fpica nar.criganu. cala > mentu z fifia Valet etia dy an.dyarimi. dyaga.dyabra.dyacicomtcn. fiat etia ab extra facclFo cu lale z milio.aut cu.ari.ri/ mi*z ruta.aut cu furfure z pot vngi cum olo laurino.cador •coftmo.Dein. fiat ba. ubi ifta ajponamur que defla funt. dcin uentofe poliunt ftomaebo applicandi aut fuerit ex caufis exterioribus abfemdantur z per contrauu ad teperiereducantur. Et fi fuerit alia mebra curetur illa fic) dicet in locis fuis (f Oarificatio (jTln telUgendu 9 licet ffa fit frigidu z humi, nihilominus aliqua pars eius refoluta i ua pore pot habere jjporcione acuta no aqam z ficca nec buidi.z ita uentofitas genera tx ex ffate no participat tatu de decitate ft cut uapor refolutus a colcra z mefia ; Et iuxta boc inteliigendu 9 rugitus non fit ,ppnc in domaebo nec ex fola uentofitate fed catur rugitus ex uetofitate mix ta cu buiditate G.in de morbo. Et ida uentofitas generata ex ffate de fa cif ppted caufare rugitum (TCapitulu xu.de tortura intedmoru Ortura intedinorum ed dolor ftomaebi cu pficdura z angudia z inquietudine z uelxmcti ma/ licia z mutatione decubitus colera z bum.indufos in intedmis. Intclligen du 9 ida paffio habet accidentia ita terri/ bdia 9 affimilatur cardiace padioni z paf fioni ypocondriacc q miraebia afpellater dc q fuit faeda medo fuperius ca° de me lecolia z affiFatur yliace paflioni z colice proprium fubiecftum tortu re aliquado eft Fundus ftomaebi. aliquan do pars fuperior inteftinorum.aequando utrumqj fecundum q> materia continetur hic uel ibi z eft paftio difficilis quafi car/ diaca ut dieftum eft propter fenfibilitate5 mcbroru z magnitudine caufe. De lienteria. Icnteria eft Fluxus uentris in quo comefta z bibita egrediun tur in eifde quantitatibus z qua litatibus in quibus intromiffa funt prop/ ter debilitate cotentiue ftomaebs z intefti fupioruj z ulcera eorunde I ntolli gendum arca iftam materiam q? Fluxus uentris eft multiplex . ficut aliquo modo tacftum eft fuperius z ficut perrecftius ta getur in recapitulatione quam Faciemus de Fluxu uentris quidam qui uocatur ana ftrofa.quidi catbaftroFa . z paffio colcrica.quidam lienteria, quidam diflin teria. quidam d)carria.z quidam tcnafmS AnaftroFa atpellatur uelox expulfio cibi per fuperiora.cataftroFa uero peri in Ferio/ ra Sed colerica atpellatur expulfio per fu/ periora z inferiora cuius caufa eft humor corruptus in ftomaebo qui tranfit ad me bra z iterum reuerritur ad ftomaebum. z natura fubito z 013 impetu expellit per fuperiora z inferiora pro tanto quia ex il lofentit punefturam mordicationem dolorem z anguftiam .Lienteriaeft flu/ xus cibalis in quo natura non egit aliquid de quo fit curandum z ideo emittitur fi ne amiflfione fue fpeciei quia non eft Fac/ ta tranfmutatio nec ad Kilum nec ad cbi ante tempus expulfus eft D/ar/ ria eft Fluxus humoralis fimpiex . z quia curatur ficut alii Fluxus ideo non facie/ mus capitulum fingulare. Diffinteria ap/ pellatur Fluxus humoralis cum fatigumc. 6i faluo honore .G. bene poteft apparere fluxus fanguinis m lienteria. Tenafmon autem appellatur nimia uoluntas affelan/ di fine effectu propter mordicationem longaonis. (fCaufe ([ Caufe autem omnium fluxuu$ aut funt extrinfect: aut intrinfcce. extrinfece ficut aer nimis bu/ midus auftrinus aut corruptus in ordina/ tus. venenofus • peft den tialis. au t fit prop ter cibum affumptuj in nimia quantitate aut mala qualitate .aut fecundum ordinem.aut quia fuit ucnenofus-aut jp ter cafum percuifionem z fimilia $i autc; uenerit propter caufas extrinfecas. aut eft propter ftomaebum z inteftina aut prep/ ter alia membra. fi propter alia, tunc aut prouenit a capite ficut in catarro.aut prop ter oppilationem meferaicarum venam;, aut ab epate z fimiliter a fplcnc .aut ma/ trice.aut propter totum corpus aut prop/ ter crifim Et fi igniat a ftomaebo z intef tinis aut accidit propter malam complexi onem aut ulcera *z fi propter malam com plexionem.aut eft cum materia aut fine materia z ideo debilitatur aliquando con tentma z fortificatur expuifiua.aliquado utrumq? debilitatur z cum hoc etiam di geftiua z boc fit propter aliquam de ma/ lis complexionibus excedentem cum ma teria z fine materia fiue fuerit frigida fiuc calida.aut fit etiam propter paralifim ifto rum membrorum . Vlcera autem fiunt propter humores calidos acutos ulceran/ tes zcCCaufc autem extrinfece manife flantur ex iudicio. z fi fint intrinfcce &£ fint ab aliis membris q a ftomaebo z in/ teftinis cognofcuntur per palfioncs z gra uitates illoru verbi gratia fi ucniat a capi/ te tunc ajparcnt figna fumatis z dolor capitis z fluxus maior poft longu fonu z fi caput nimis infrigidetur aut calefiat aut agitetur aut euentetur adeft fluxus maior z ita de aliis membris poffumus mtellige re per grauitates partis z ficut dicetur ifra capitulo de recapitulatice Et fi ruat a ftomacho z caufa fit frigida tunc eft a pri apio 013 erucftuatioc acetofa.z fi propter paralifim non fentit dolorem, z fi ulcera fentit calorem puniftura mordicas rionem z (p Pronoft 'catio (i Colerica patfio fi frequenter aducnerit peflimu eft z mortale Si lienteria uenerit poft dilfinteriam mortale oxiremia que non fuit a principio in omni fluxu um' tris bonu eft quia contentiua incipit ali/ quo mo uigorari z dLgeftia digerer (pCu ratio (pTr ia funt que fere mdiffei eter curant omnem fluxu.primu eft coaguluj leporis z coagulu edi* Secundu eft cufeus antiquus fi decoquat in multis aquis dul cibus poftea deficcctur z exibeatur poftej tota falfedo bulliendo recedent Tercium cft lac uaccinu a quo butiru fuerit extraa tum z poft bulitu* Quartu eft z libitu cum lacfte capraru ubi fer ru ignitu fuerit extiniftu aut calculi fluuia li cadentes Quinto etiam polTet addi pia uialis aqua quonia de ratione calidi affixi uapori aqueo aliquid facit ad materie aut facit penetrare ad epar * z ita conftrmgit pro tanto quia ad inteftma uenire non pmittit* z quia de curatione omnis fluxus non agimus * fed de curatione lienterie . ideo enis or ationem breuiter profequamur . Si fuerit cx mala complexione fine materia folum alterari tibus curatur z fi cum materia oportet 9 madificetur fi fuerit materia frigida mii dif icetur cum mirobalF .KebuF.z fi calida cu mirobalf .citri* Deinde utatur ifto me dicaminc fi caufa f uerit ca.. boiiarme. terre figillate.coralf.omniu fandaloru.fuj mac.berberis.fe.ciconie. pfidie.balauftie. galle.acaae. y^poquifti. mirtilf. fanguis & mifccantur cu fuco plantaginis z fuco ab fcintbu.z Fiant trocifd.z cum vd volue ris diftcmperetur vnus cum lacfbe uel oiu no bulito z cccfto ubi Iapides candentes fuerint cxtuufti Si autem caufa fuerit fri gida fiat afibji maftlc. t buris.laudarii • ftor a. calami. abre. mirre.nuafcip.zfof.cius*an.$.i.mifcean tur ui fuco mete z abfcmtbii. z fiant tro cifci.z exibeantur cum piedufto iacfte Clarificatio Intelligcndum 9 heri tena poft diffintcriam eft incurabilis. ut dictum eft cuius rado cft quoniam in dif finteria uilli qui funt meb; a radicata &C irreftaurabita funt confumpta ratione ul ceris z ideo quia no poffunt reftaurari q re lienteria eft incurabilis abrafiene z v iloru deperditionem (p Secundo itel ligendu quoniam licet in ore fit ahqualis digeftio z etiam in fuperionbus intefti/ rus nihilominus crudus erit cibus in lien teri» quia modica eft illa digeftio quia fo te non eft nifi quedam preparauo Et 015 hoc imdligendum iuxta hoc 9 exquifite loquendo non cft omnimoda indigeftio faltim cum aliquid tranfeat ad epar aliter enim non efiet vita z ita coti/ die corpus confumitur cum quantitas cft ita modica 9 ferifui non cft perceptibilis* z pro tanto dicitur in eifdem qdtatibus z qualitatibus in quibus intremiffum eft licet omnino non fit ueru ponderata me fura fed quo ad fenfum vei um cft. quare zc Tercio poffet aliquis dubitare fi error facftus in prima dtgeftionc corrigatur per fecundam z videtur 9 nen quoniam in habentibus (c per ordinem corrupto pri/ mo corrumpitur z fecundu Sed digeftio ftomachi eft pma quare per aliquid aliud corrigi no poterit Preterca corrupto for tiori corrumpetur z debilius z ita no po/ terit fieri correcftio fed ftomaebus e mc/ fortius cum agat fupra indigeftu z in difpofitum z omnia alia fupra difpofitu quare corrigi no poterit fed cotra nobilius ret corree* z ita de cibo corrupto zpea de rone dico q> fi cibus corrupatur in epa tc no poteft poftea recftificari per mebra. z ideo cum humores corrupti generet ur in epate generatur multe egritudines in foto corpore ficut eft fcabics.puftule.Iepra morfea.fe.apoftemata.z fimilia Si igitur fuerit modicus error in primis corrigi po teft in fecundis fi magnus no corrigetur, z fi aliquo modo no corrigatur tamen fe mi complete. Et cu arguis qj nobilius cor rigit innobilius* verum e fi equaliter z eo dem modo ageret fupra idem nunc aute$ no eft ita Alia que funt pro alia parte con cedo per modum tamen duftum (f*Viti tno notandum q> fubietffcum huius paffi onis primo z principaliter eft ftomachus fecundario poffent efle inteftina z potiflfi me fupericra De dilfinteria. Iffinteria eft fluxlis uentrisfan guir.eus cum cxcoriationc z ul ccratione inteftinorum(fCaufa ([*Caufe autem diffmterie z alioji fluxuu aut funt exteriores aut interiores.fi exte/ riores ficut c aer corruptus aut cibaria acu ta penetratiua ficut funt allia, cepe. acetu$ z fimilia.aut medicina ubi eft dyagridiu aut aloe.aut pulpa coloquintid.z fimilia. et fi uenerit propter caufas intrinfecas tuc aut imediate aut remote.fiimediate ficut eft colcra acuta ulceras et pungens zmor dicans.aut fleuma falfum.aut aliquis bu/ mor acutus aduftus.aut ruptura uene. aut apertio.aut corrofio et fic de aliis caufis i/ mediaris * Si autem caufe fuerint magis remote et propter paflior cs aliorum me/ brorum tunc aut prouniita'capite p mo7 dum reumatirmi.aut a ftomacho. aut ab fteftinis tribus gracilibus fuperioribus.aut a tribus groflis inferioribus . aut proue/ nit jjpter uenas meferaicas.aut jjptcr oppi lationem epatis.aut propter durioem & corrigit innobilius fcd epat eft mebrum nobilius q ftomaebus quare epar errores ftomaebi corrigere poterit Kefpondeo &C dico cp duplex eft error quidam modicus z quidam magnus z quedam erit corree tio completa z quedam incompleta.tunc dico cp fi in prima digeftione accidit par r uus error ficut eft minoratio digeftionis bene poteft corrigi per fecundam digefti uam.fiifpofita fanitate illorum membro ru z q? non accipiatur cibus de longo tei porc z q? error non intercidat in aliqua de fex rebus non naturalibus imo omnia faciat ad correcfbonem . Si autem error effet magnus ficut e fiet ablatio uel corrup tio tunc redhficari non poteft complete licet omnes res non naturales adiuuarent Sed aliquo modo incomplete recfificari poteft ita.f.q? nullus error intercidat fed potius adiuueturex debita applicatione fex rerum non naturalium . quOniam in vnoquoqj membro eft uirtus propria in aliis non rxiftens fecundum G.in fepti/ mo de ingenio fa.z cum boc omne ages agit in fibi proporcionata z cu boc forma no introducitur in aliqua rtw teria fed i parata z difpofita cu$ ig.turfto maebus z epar fint duo membra diucrfa alia e £>tus Vmius z alia alterius z ita vnu non poteft complere dcfi dum alterius» Pietcrca alia eft materia z obit eftum fu/ pra quod agit ftomaebus z aliud fupra qd ag»t epar»fi ergo alia z alia funt obiccfta quod defiat in vno non poteft compleri per aliud »Pi eterea alia eft forma que in/ troducitur ex virtute rpatis z alia que in troducitur ex virtute ftcniad i ficut igi£ alia z alia eft forma z virtus ita alia z alia erit materia z fubiccftu.z ideo quod relic tu e a ftomaebo non poterit rccftificari p epar» quia materia no cconucnicns z ita forma no introducitur cu fit virtus alia z alia z materia z forma.qrc fi cibus totalr crudus vnat ad epar.modica aut nulla fie oppilationem fplcms. apcftcma iftorum membrorum . aut prouemt fiu/ xus ,fpt matrice .aut emorroyda’. aut mutiilatos. aut propter totum corpus aut propter crifim . aut propter egritudi/ nes UquefadHas. ficut cft ptLfis. caufon.& ethica, z fi qua funt fimfia.et ideo fccun/ dum diuerfitatcm caufarum z bumoruj. z membroru♦ diuerfi funt fluxus-quoma. quidam cft cbilofus. quidam aquofus.qui dam colcncus-quidam mclancolicus-qui/ dam virulentus faniofus. quidam far.gui/ ncus.qjuidam albus uifeofus. z cft ficut carms frufta.z quida} fetidus z qui dam non Et fi fuerit cbilofus tunc ftcmaO cbusnon patitur fcd vene meferaice non) poterunt cbilum trahere, z fi cft aquofus / hoc eft propter maliciam ftcmacbi.ct fi e colericus boceft propter coieram z niger propter melancoliam z albus propter ficu ma.z fanguiiieus propter z vi rulentus faniofus z fetidus propter corrup tionem z apoftemata.z ille qui affimilatur carni propter fanguinis cc nge lationem proucnit. z diffimeria ptoueFt aliquando propter ulcerationem fodiam y in mteftinis fupetiortbus z aliquando in/i inferioribus z aliquando in mediis z fiu a* xus uentris habet quateor tempora que£ diftingurntur penes ea que egrediuntur-* uel penes fingfia. (f Signa (fCum f autem diffintei ia prouenit ex partibus fu* penoribus tunc cft ibi dolor z grauitas z\ egeftio ficut rafura quedam ut lotura car/ S nis z fanguis eft fortiter mixt us 013 ege i ftione Et fi fuerit propter inteftina infc riora eft ibi dolor z grauedo z egeftio eft \ cum quibufdam contentis fquamofis & furfureis z fanguis non eft admixtus cu fi fuerit a mediis mrdio mo do fe habet z habet dolorem uerfus um/ (bilicum Et fi fuerit propter ofpilaticnej I epatis tunc fluxus maior eft de nccftc 5 de dic. z ita periodus z fgcftio cft quafi a fanguine feperata z cu$ modico aut nui lo. Et quia m aliis partibus non cftgra/ uedo nec dolor z egeftio eft multorum colorum Signa autem aliarum caufarum tadla funt.aut quia didta funt. aut quia complete dicentur capitulo de recapttula/ tione omniu3 fluxuum aut quia poffunt haberi per dolorem z graucdmcm z paf fionem particule patientis aut per colorcj z odorem eorum que egrediuntur a cor/ pore aut per iudicia • z potiffime cum fit ex caufis pnmitiuis.aut periuuantia z ie/ dentia, Pronofticatio (f Omnis > fluxus uentris z egeftio proueniens a cor lera adufta uel meLmcolia adufta. que pro icdla fuper terram bulit ficut acetum aut quia mufee fugiant cam . fi in principio morborum uenerit mortale eft Inlatitu dme autem fanitatis* aut in declinatione morborum peffet uehire per viam mun dificatienis q> difcermtnr ex alleuiatione z bona tollerantia Omnis autem fluxus cum pulfu ucrmiculofo z for micante qui non confortatur per cibos aflumptos 6c medicamina mortale. Omnis fluxUs ucn? fit poft egritudinem uebemen/l y tem accidens fubito eft fignificatio mor/ rtis quia fignificat corruptionem fubltam r Auic.in fecundo capitulo de fluxu ucnt tris omniu3 modorum. Omnis poft egritudinem ueniens & tamen ad/ huc manet egritudo z nen minuitur.uel cft cum mala tollerantia mortale Preterca in ydrepicis fluxus fanguin olcntus ma/ Ius Pretaea omnis fluxus cum uomitu. z fingultu z alienatione . mortale eft. Pteteria fi in diffinteria pc:ft aurem fini ftram ajparcat puftula fimilis orobo cum magna fiti imfra diem vicefimu moric/ tur. Pretei ea fi retentio fuperfJuitatum molefta eft z eius expulfio non eft alleuia ta rufi ad modicum tempus inquantum perturbat inteftma z diu durauerft mor/ tale cft. Item omnis fluxus prolixus in, fembus cft morcale. Item omnis fluxus/ ftomaebi z inteftinorum cum naufea &J uomitu mortale cft. Omnis fluxus qui proucmt ab epate z toto corpore contur/1 batiuus cft mfi proueniat per viam crifis falue In omni fluxu uentris cafus appeti/ tus eft malus '.fluxus uentris propter fto/ maebum eft magis diurnus qncxfturnus Cecontrario cft de epate Egeftio mgra cau/ fata a melancolia per via5 aduftionis dif fert ab egeftione nigra fanguinea z caufa ta a colera adufta Cum talis enim difpofi tio uenit jpropter melancoliam tunc p*o/ HC(fta fupra terram bulit ficut acetum . & uermes fi defuper proiciantur moriuntur In aliis non fic z colera no uenit ad tan/ tam nigredinem fed ad quandam lucidi tatem. Mutatio colorum mdiflinteria, malum fed in farmacia bonum, fi de ini tentione Fuerit artificis Si in fluxibus ap/ pareant puftuie z fubito delitefcant ma/ IU5. In principio diflinterie fluxus eft ad modum carnis z poftea ficut rafureperga meni z poftea ficut quedam fruftule car/ nis z villorum.z fi fuerit propter intefti na fuperiora expeditus eft.z fi propter m feriora carnofa faluari poffet. In uentris' fluxibus cum dolor aduenit circa vmbilij cum z partes inferiores z ftatim egeftio/ fequitur proculdio caufa eft in fuperiori/) bus inteftinis ([* Curatio (f In pri/ mis fi particularia conueniant fiat flebo/ jtomia. deinde purgetur fecundum^exigc' , tiam humorum. Et fi colera eft in caufa purgetur cum mirobalf.citri. z fi fieuma cum Kebulis.fi melancolia cum indis, et confidantur cum aqua pluuiali.ubi fuerit drag.gumbi arabicum .z vuc paflfe. z fi eft fieuma falfum detur acetum multum calidum* In alus caufts detur frigidum. Deinde mundificetur ulcus cum aqua or t dei z brodio cicerum uel cum aqua pifau “ faiforum melf.z oleo rof. Deinde pona/ , tur uentofa fine fcarificatione fupra utn/ v\ trem dentur conftncftiua z conglutinati ua»z confolidatiua z carnis regeneratiua* per modum vngentorum z emplaftroru aut pulucrum aut potionum aut elecftua/ riorum.aut trocifcorum z fimilium. z fi caufa fuerit in inteftinis fupcrionbus den t«r medicamina per os z ab exterius fu/ pra particulam patientem applicentur. Et fi fuerit propter viciu3 imferiorum fiant criftcria ubi fit pinguedo renum fine fale z fimiiia Et fi fuerit in medus* apponantur medicamina per fyperius & inferius z ab extra z ante z pcft Si autej caufa uergat ad calidicatcm 'tunc materia lia que competunt funt ifta .f. plantago. > quirfqjneruia. portulaca.fucus mororum inmaturomm.fucus caude equine, fudus pedis coruini.fucus coriandri, ypoquifti/ dos. acacie.bolus ar. terra figillata.rof fic/ cc.fanguis dragonis.corallus .ematbites. fandaf. fumac. balaufti. gallarum. mirtilli z extremitates.z frueftus arborum ftipti carum.ficut funt pira cotana neipula cor/ na. prunella.z multa confimilia. z poff funt accipi ifta .f. cortex mali grana / ti z flores eius cerufalota coppule glan/ dium z etia multa cofimiiia zc.fiant igi tur potiones.aut trodfci.aut criftcria. & exibeantur cum aqua pluuiali aut cum lac te rrcent mulfo.ubi cedderintjapidesJFlu (uiaiescandentes . Vel fiat iRudquod eft probatum in diflinteria offa omniu5 mirobalf.z affentur deinde fy. 1 reubarbarum z afletur. deinde R/. bolum armenum. z Karabe. z puluerigentur. Deinde confidantur cum mucillagtne draganti.z gumbi arabici. infuforum in aqua plantaginis z funt trocifci. z cum uti uolucris diftemperctur m lacfte para/ to ut duftum eft fine dubio multum ua/ let Si autem caufa uergat ad frigiditatC3 tunc accipiantur ifta.f. cortex caftancaru3 z alfentur.ualet etiam mirra.caftoreum. cortex thuris. ftorac]. calami.amfum afiu ciminum aflum.z firrulia z addantur ali qua frigida ficut e famac.mirtilf .cojpule 'glandium, bolus armenus. (f Et eft hic fnotandum q> coagulum leporis cum fu/ co plantaginis fumptu curat omne fluxu Cnfterc contra diflinteriam.FJz lua por; tulace.fua plantaginis.fuci virge paltons fumac.mirtilli.copularum glam dium .acacie.carte combufte.alumims uf fepi renum caprarum, uiteilo/ rum ouorum corftorum. an. 5.111. fiat de/ corftio in aqua pluuiali z fiat mftercjnul ds vicibus.(£Si autem non pofiet dormi re fiat fujpoiitorium quod mduat fom; num.z conftnngit. & hoc eft magnum remedium fiat igitur fic. §z.ftoracj. cala mi.crocum.z opium, z fucumplantagi/ nis z albumen ouorum. z ingemetur cp fit fohdum.uel per fe uel cum pannis uel cum bombacc z fimilibus. Dieta ((f Vniucrfaliter parum debent atri per e de cibis z potibus in vna vice, z potifii/ mc cum fluxus aduenit propter ojpilatio nem epatis. Accipiant igitur cibaria que in parua quantitate muitu5 nutriant ficut funt tcftuuli gallorum. z epar gailine pia guis z vitella ouorum quafi indurata & affata.panis de tritico quafi abimus z rid torrefacftum cum lacfte butiro extracfto. z vinum groflum ponticum cum aqua pluuiali frigida, z extremitates anima/ lium z pifces parui afii. Valent etiam gal line perdices turtures z afientur • fi non fit febtfe. z fi efiet febris coquantur in aqua pluuiafi ubi fint femina atonicrum furnae. Valet etiam rruhu$ cccftu eu lac/ te vnde fuerit butmim extracftum. va/ lent etiam fabs fracle z lentes excorti/ cate cum aqua pluuiali z lacffe parato .& medico aceto (fliitelligendum cp tiriaca multum ualct in fluxibus z potifiime fi caufa fuerit frigida z multe alie opiate ua t lent.ficut eft requies filonium rubea tro/ cifcata z fimilia.Prctcrea ualcnt eledtua/ ria z potiffime cum caufa eft calida .IJz* dyarodon.triafandali. carnium citonio/ rum conditorum cum fine fpecie bus rofarum fa uidetur bomini babere fal m ano aut aliquam rem continue pungente z mor dicantem . & figna huius patent propter dolorem qui eft in partibus inferioribus* Preterea fluxus uentris aliquando ucnit propter ojpilationem ita q> cibus non po/ teft penetrare ad mcbra.z ideo coaduna' tur ibidem z eft cum periodis z alus fig nis que dicentur inferius capitulo de cura Preterea fluxus uentris aliquando eft fanguine z aliquando fine fanguine. Eri fignum cp proueniat ab inteftims eft qz non eft cum periodis ficui ille qui proue/ nit ab epate Et fi e cu ulcere e in lteftinis j puneftura dolor z mordicatio Signu fuit ex loco quia fi eft ex partibus fupioribus uentris eft dolor in fuperioribus zc. lux ta illud ubi dolor ibi egritudo z ifta funt figna quando eft fine fanguine. Et fi eft ex caulis primitiuis fcitur ex uentis z te> poribus z febnbus z multis fiTibus dieftis cu frequctius deludat medicos ♦ Secundu fignu e colotis uar ictas .Tcrciu fignu e ta Us tiuxus \ lus aduerut de nccfte cj de die popinme in yeme Quartu fignu cft fe/ dus color ai facie Quin tu fignu c graue do in parte dixtra uufus ypoccdria .Sig aut fpeaaiia furit bcc qn5 eni ucnit fluxus fangumeus z dubitat vtru fit ab epate uf a j mceftmis tunc e cu rafura punctura z dulore z ucmt paulatme z continuatur 2 perrrulcctur cu egcfUcnibus z alii no.ahl anteccdtt*ain poft.ain fimub Si aut ucne ut ab epate e fui e dolore z eft plurimus* z no cft femp continuus z utmt pcft ege ftione cu modica per mixtione Si autem egcfho fuerit cbilcfa z uenent ab epate e vmtormis z fine dolore z e digcfta z fi procedat a ftemaebo e mdigcfta z cu gra ecd-nc z dolore fturnaebi z modrea md ra in eade . Egcftio aut cbilcfa fanguinta prouemt aln i»b epatc.aln a uena meferai/ ca z fi ab epate vrina eft tenuis z remiffa Q_ii aut eft egeftio uirulenta ab ulceribus epatis z defudationibus zapoftematibus qnj ucmt a uena meferaira qng ab aliis g tijus et per via crifis et munchfLcatioms et tunc ucmt cu alleuiaticnc et multitudi ne colora.et fi ab epate e cu fe.lenta ctco ior uergit ad albcdmc et rubedine in egef tionibus £t fi a meferaira uergit ad albe/ dme et citrinitate et fi ab aliis eft fine fe. et declarat ex apoftematibus et doloribus et ulceribus et feculentiis z fimiiibus Et qii'5 uemt fluxus fanguinis cx fr itate ct q da mortificatione et tunc fanguis e niger ficut fanguifuga cu fiti et multo appetitu cibict perducLt ad uirulenta ct faniofa apoftemata Et qu3 eft ulceratio ca fluxus et eft cu dolore et qri$ exit fubftantia epatis. ct cft nigra groffa et cu debilitate et morte»Et fi ucnerit exercicii foliti amiflicncm et jiptcr mcbroru3 trucatione e multus z fubitus et ucmt alii fluxus uentris jjptcr, Caufc fant per fe manifefte aut cx iudi/ do patientis z per ca q apparet in egeftice ut per eoiore odore z contenta z Mia ita q> ft ueneritex uenismeferaias z fuerit agtio z ulceratio c fluxus fanguis puri cu pmixtione quada. et fi umeat gp: ulcera ftgmficatur qma ibi funt comas et feter Et fi ajpai eant figna mef ie e de cancro timendu z fi coraces fuerint fubtiles 2 g ui z graciles attcftantur lupra ulccracionej fuperiopz fi fuermt groffi mferiop 2 me du,m:dioru z qto fiuxus eft ex fuperiori bus tanto magis c permixtus z qto plus ex iferioribus tanto minus £t fi cx lupe rioribus e magis cbiiofuj fife lotm e cur/ nis z cp ulcera funt ex bu.coicricis z fal/ fis . z mcicis ideo figna erunt fmbumop diuerfitatcz qi ulcera aiiqti profundatur plus.aliqn minus» io cortices z uirulcnda z fanies z dolor erunt fm diuer fitate illi us Et fi ex caufis pnmitmis figmficabi£ cx iudicio patientis Et fi c ex fe.pefuien tialibus cognofcit exiliis» cognitioautc llloru que bic no funt pofita iduftrie me/ dici relinquatur (p Capituiu quitu de fiu xuuentris qp:cr epar .Fluxus epaticus e multiplex qnj-cft cdilofus buoralis qnq £ chdofus qi'13 aquofus qn; fanguis purus z qnj ficut lotura camis qnj c coiencus uit u lentus z qn; eft magis fuotiiis z qfq $ fi cut fex z mcfia z qnj eft cu dolore z qnj fme z qnj expellitur iubftaia epatis. Ifta aut proueniunt per via crifis z ex axfTa te rupto z Mibus»aut qpter natura ciboru z eop que proueniunt ao extrmfeco. aut etia caufe funt extrinfece ficut morbus co fifis officialis z comunis »z boc e aut qr ifta funt m fubftantia epatis» aut in toto corpore.aut in cifti felf »aut m fplcnc.aut in uerus meferaids Signa aut Cfunt ifta qm qii eft ab epite funt qucda$ j I figna comunia generalia qm ornis fluxus^ 1 epaticus eft pcriodalis z potiflime fi e ex] > oppilatione qz dc ifto magis intendimusj fplena z eft cu duricie fplenis z dolore a: firit ad nigredine z apparet figna mcfic iGapitulu vi*dc fluxu uentris ppf cibaria. Vc *f. cum in colerico datur cibus faci/ lis digeftionis aut paruc quantitatis 2 cor rumpitur z feftinat ad exitum aut prop/ ter grauitatem cibi 2 ponderofitatcm aut propter mordicationem ficut in cepis & porris *aut propter uentofitatem ficut in fungis *aut propter uclocitatcm corruptio nis ficut in la utatur eo mane ec fero.et funditer ct frigidis poterunt fimilia fieri quando cau fa eft calida ud firupi uel trocifd ucl mul/ ta confimilia .Et eft ulterius intelligendu in fluxu uentris propter ftomacu et mte/ (Vina qui c cum lubricitate bumida quafi fi cfTct cibus crudus ficut dicitur in hente/ ria q> tunc accidit propter coieram mordi cantem aut flegma lubricans et tue confilium e 9 fi colera fit in caufa 9 tem peretur epar et cifHm fcllis et etiam euacu ctur cpjera cum miroballanis citrinis quia euaaundo conftringunt. et fi flegma fit 1 caufa 9 euacuetur cum mirobftF. Kebulis In. caufa autem calida utatur ifto clcdVua rio. . triafan. dyacodion dyadrag.frigi di.an.lib.S*mifceantur .In caufa aute Fri gida utatur i(V0 cledVuario .Bi. dy atrio, piperco dyamete dyambre .rmf ceantur uel fiat iftud anifi cimini maratri fe.rute an-eos afient et in aceto fortiffimo extinguantur tunc piperis lon.nu.muf.pomoru et folioru ciprcffi (Voracis calami ligni af. blam Galie. in de iuuamentis .ideo fluxui cbilofo ali qua portio fanguinis erit amixta. Curet igitur cu deofpilatiuis et cu bis que trabut ad partem oppofita$ficut c uomitus .fiat' igitur ante cibu et pofl cu fe.atriplicis aut) rafani aut cu oleo et aqua calida et fi non potcfl ex bis euomere dentur fucus medii ane corticis fambuci ufqj fe ucl cum ouo forbili. deinde fiant fricaj tiones lateru uentris et fptne dorfi quafi Ci ne interpolatione cu panno afpero uF cum uino albo et oleo de camomilla .ucl cum iflo unguento . Ql* pulpe corticu cajpa* i% fcoiopendrie fpice nardi fpice celtic) fqui/ nanti capillome.re. fe.endiuie fe.fcario.fe. melo.polu motani lupinoru fenugreri ab fmtbii camcdre armolaci iaccc ma flicis «n..^.i.tcmperentur ifla tria in uino ut refoluantur et omnia fimul piflata buli ant in oleo de camotmlia et coletur et ad datur cera et oleum et fiat unguentu.dein de fiat talis potio qua utatur mane et fero qualibet uice ufqj feni, pctrofi.brufli .fparagi graminis mediane, corticu cbult et fambuc) an.qQ.i. temnere tur per diem et nocfle in aceto fomflfimo ueneris re.qO.iii. Iu/ pif. fcoiopendrie abfintbii centauree came pi.an.qP.i.lacce afari calami aro. fpice nar di corricj cafparis an.^.u.mellis et $ucca. an.bb.i.fiatfirupilib.ii.et.S. ct utatur eo cum brodio .Regimen huius fluxus cum cibis .Comedat in die frequenter et pam et non potet inter duas comefliones et pa nis fit de tritico cum furfure fuo et fit be/ ne cccftus ct bene fermentatus et cu tem/ perata quantitate falis ct accipiat quanto minus poterit quia triticum ofpdat. uinu fit elatum fubtdc forte antiquum .utatur brodio cicerum et caulium et utatur feni culo fparago petrofilio re. Carnes fint qto pius poterit uolatilia ufualia preter qua il la que degunt in aquis et poteft uti carni/ bus edaiinis ct extremitatibus animalium utatur pifcibus fquamofis de aquis mudis ct ouis forbihbus.balncetur ante cibum in balneo ubi fit camomilla z melilotu et ex cunte a balneo qualibet uice accipiat tyria cc.9.ii. Aduertendum enim diligenter q> digefttua celebretur bene in ftomaco mul tum iuuat ad boc parnitas abi et potus Item notandum q? fi fuerit propter cole/ ram utatur diur.frigidis et aliquando cali dis iuxta contrarietate eat u. Et intelligen dum etiam q> diuerfimede eft operandu f m diuerfitatem acodentiu fuperuenienti um ficut eft febris tuffis et fitmiia que me dicanda funt quatu e poffibile De tuffi iti fluxa uentris .Si igitur tuf fis fuperueniat dimittantur nimis ftiptica et acetofa. Spodium e plus propter fluxu3 fangainis narium et femina affa fto macu et pfiUu et amogloffa propter fitim et pundturam. et quidam fujponunt fibi aliquando opumret mortui funt non ac/ cipias acetofa nociua ct falfa nec acuta et caules codti in duabus aquis.Competunt et lepores et cuniculi inebriatio multu co petit quia facit cibum penetrare et facit fu dare et facit uomitu3 .Si autem appetitus fit fortis z digeftiua debilis dentur carnes affe frixe cu? rinamomo et ua let firupus de citoniis et fimilia. Capi ftulu.xiui.de cura fluxus uteulenti fiue cu (excoriatione fiue fine. Si fuerit fine exeo/ (natione tunc aliquado uenit a toto corpe aliquado a ftomaco aliquado ab cpafe ali/ quando ab inteftinis .Corpore igitur mu dificato iuxta conuenieria parrfrulariu. fi fuerit propter membra fupcriora det mc dicina per os *fi propter inferiora fiat crt ftere.fi i mediis fiat ntrunq? ca rabe coralii a'bi et ru.om.fadaF.fc. canapi fe.acetofe aluminis tmrgaritaru3 mclf ro.qp fufficit et fiat conditu. Si aute fuerit propter uiciu inferioru fiat crifterc. ]Jz. fuci plantaginis foci barbe, yrcine an. boli ar.balauftie fumac adipis renu tur m aqua plumali et fiat enitere.St aute fuerit cu excoriationc tuc intellLgcndu} q> mediae ftipricc competiit maxime cu co glutinantes.fcd quando c corrofio indige mus partim abfterfiuis et fortdffc cauteri $atiuis Sccudo inteiligcadu q> fi uenent propter inteftina fepmora dentur ifta per os zc.Et fi indigemus purgatione no fiat nifi cu mirobaF.paratis ficut oportet. r)c obis aute competit eis dare lac buiitu ubi ceciderint lapides fla diales cadetes et epar gailine pinguis ct oua et tefticufi gailoru? et pedes cocftr in aqua dulci et panis de fi mula uergens ad et nzu. affu? et fi indigeat fale et falgema affu non bibat liinum in ca calida fed in frigida bibat pa rum et fit groffu nigra ftipticu et ualet pi fecs affi re.ca.et ea que competiit ex fui p prietate ficut docet Auic] e rcubarbaru a£ fum cu fuco plantaginis* Medicine aut q multu compctut funt glandines affe et f . ro.terra figillata bolus ar. portulaca ct fu/ cus eius et fe.et ita e de platagin. et ccagu lu leporis et cafeus fine fale aut q? fal aufe' ratur. Et fi ulceratio effet propter medLci na tuc fiat criftcre cu butiro in magna q/ titate et fanguine dra.paru et competit pa nis bis cocftus et ctq?puluis mifceatur cu aqua ct ualent galle et acatia et fumac» adeps aut caprarum ualet in feda tione dolomm fi iniciatur per criftcre .Si autem ajpareat fanies .tnundif icetur cum aqua mellis aut cum aqua ptfcuim faiforu iWt cum aqua ditiarum fabrarum ct fi cft magnus dolor detur fucus cucur.portulae] plantaginis yirge palloris et addatur galla fumac balauftia. Si autem uelimus caute rigare fiat fic Accipiat mirra tbus et ero/ cus fandaraca alumen ftorax opium caflo reum licium carta combufta fanguis dra' conis cornu ccrui combuftuscbimolca lu tum arme. Et fi efl dolor nimius potfu/ mus facere crifteria cum adipibus ubi fit opium et alia narcotica murillago pfilium altea femen lini multum ualet .Nunc au tem medicus qui cognofdt morbus .et ba bet notiticias matcrialiu poteft eis uti mo/' do exterius modo interius modo modo infertus ct fic de aliis et poteft coni fkere firupos aut clecftuaria aut codita.aut trocifcos aut crifteria aut cmplaftra aut un guenta ailt balnea et multa confimilia. || Capitulum.xv*dc cura fluxus propter' fplenem. Purgetur humor melancolicus cum decocftione epitbimi foliis fene. mi i robal. indis uel dyafenc et dyabor.et mo dica portione yerepi. et poftea utatur ifto condito. 3edoar .Karabc fpodii a(ari be en ru.rute an.?.i.a(Tentur et mcl.rof. fiat conditum . (| Capitulum .xvi.de cu? ra fluxus uentris propter ci bi et potus .Tunc enim competit ratione/ crapule fames et abftinentia poftea dentur ftomaci confortatiua ficut funt pira citoia uue paffe et fi milia. Capitulum.xvii.d1 cura fluxus uentris propter reuma. Et tuc cura pofita eft fuperius ca° de reumate fd licet q? reuma reftringatur et q> cerebrum confortetur ct materia cum temperamen. to ingroffetur ct q? fiant fricationes in ca p:te olea et unguenta et cmplaftra et ea q diifla funt et finaliter cauteri^.unde ftip tica uentris non competunt fecundu Aui cennam fed potius uomitus propter illud quod aggregatu? e.unde tota cura cofiftit in curatione reumatis et catarrt. (["Capitulum .xviii.de cura fluxus uen/^ tris in ethicis ct ptificis et confumptis. Et Licet approximentur morti tamen bonum eft: uitam prolongare quantum eft pofifibi le .Sumatur igitur drag.aftum ct gummt arabicum afTum fpodium z mudilago pii lium coralia afTa et lutum arme .terra figil lata campbora et fucus liquiritie .et fiant trorifei ct exhibeantur et trocifci de eam/ pbora et fpodio conferunt Capitulum* de cura fluxus propter ni miam repletoncm totius corporis. Et tuc copedt flebotbomia fricationeset balnea et in balneo ponatur camomiUa meliiotu yct fimilia. (| Capitulum uicefimum de cu f ra fluxus cretici. Et eft cura 9 no reftrih gatur .et fi nimis excederet 9 detur coria drum preparatum et ca que dufta funt in confortatione ftomaci cum ftipticis et po tiffime frigidis ratione fe..([" Capitulum uicefimum primum decuratone tenafmo Si fuerit tenafmon tunc aut eft propter fc ccs duras aut propter humores calidos aut frigidos imbibitos in longaone.aut qpter apoftema aut emorroydas et fimilia. Si fuerit propter feces mollificctur uenter ab extra cum emplaftris facftisdemalua et bifmalua mercuriali et oleo uiolato et 015 firupo uiof. per os et inferius per criftere cum iftis eifdcm.ct fi effet humor calidus addatur caffiafiftula tamarindi pruna et fi milia .ct fi effet dolor nimius de caufa ca/ lida atponantur frigida narcotica ficutopi um iufquiamum mandragora et fimilia. et filtrum blauum intineftum et bulitum in aceto et expreflum et ante et rerro de/ fuper ajpofitum multum ualet. Et fi fue rit frigida ajponantur euaporatiua cu fur fure ct uino aut cimino aut fale et milio, aut fiat fuffumigatio cum furfure et fimi Ubus .Balnea igitur et fu {fumigationes et encatifma frigida ualent in caulis calidis et frigidis et fimilia .et fi ibi fit apoftema curetur ficut apoftema debet curari .et ita dc aliis caufis ([Capitulum.xxu. de cura fluxus ucntris propter colicam. Et non & melior uia iuli q> curetur colica et ita cura bitur fluxus. Dcyliacapaflione Liaca paffio 6 tnteftinorum gracili um cum conftipatione ultris et fre quenti uomitu et dolore uek meti tanq fi inteftina perforarentur terebdlo Intelligendum q> colica ct y-liaca conueni unt in caufis et fignis et pronofticatiene z curatione et tame differunt primo quoni am ydiaca cft maior et dtius interfiat gp ter fenfibilitatem inteffinorum .Secundo differunt quonia in yliaca dolor 6 magis deambulati uus uerfas dextrum et fimftru Tertio differunt quoniam y liaca promit magis ab aere peftilentiali. Quarto quoni am yliaca eft magis ab umbilico fuperius Quinto quoniam ficut colica magis reme diatur crifteriis ita iliaca ex bis que mgre/ diuntur per fupertora . Ex alia parte iffa differant a dolore renum quoniam dolor renum magis eft fixus ct in uno loco qui etus et cum boc dolor maior circa pofteri ora et anebas et crura et cum boc paru$ al leuiatur cum crifteri ficut iuuatur colica z difeernitur per ea que apparent in urina C AVSE . Caufe diorum aut funt ex trinfcce aut intrinfece.Extrinfice ficut ni' mius potus aque frigide aut ciborum grof forum uentoforu ftipticorum ficut cafeus durus aut cocbilia aut carnes bouine atiq aut legumina aut fungi .aut nefpila forbe pira cotana et Grnilia et breuiter omnia q cobartant et corrugant et oppilant intefti/ na .Et etiam cx cafu et ruptura . Si ab in tus aut boc eff propter inteftina aut prop? alia membra, fi propter alia membra boc cft propter apoftema epatis aut aut propter apoftema renum aut uefice.Si ucnerit propter inteftina boc eft fex caufas.prjma propter apoftema cahdu yli orum uel frigidum.fcda ca c bu.frigidus fouifcatus .tertia caufa eft debilitas uirtutj fenfittue inteftinorum et debilitas cxpulft oe .quarta caufa eft uentofitas grtffa fclufa quinta caufa c fex indurata in inteftmis. fexta caufa eft uermcs inuoluti in intefti/ rus et breuiter omne illud quod claudit z conftringit et cgpilat iteftina .et fi alie cae fint ad iftas poliunt reduci .Caufeprimi/ tiue dtfcemuntur ex iudicio et caufc membrorum dtfcernuntur per dolores lo eorum et per ea que egrediuntur a corpor Signa autem apoftematis illorum fut ifta fcilicet calor dolor fitis graaitas et potiffi' me eft calor .Et fi apoftema eft frigidum omnia funt remiffa .et cum inflatione et mollicie et quia preci flerunt cibaria frigi/ da et bumida ficut fut lac et pifces frucftgf et flmilia olera» Si fuerit cx fecibus indu ratis eft dolor grauis et uidetur fibi q? frin dantur inteftina .ct fi fuerit ex uentofita/ te mutatur dolor de loco ad locum cum torfione et rugitu ct uidit fibi q> acus fint inclute in inteftmis et q? inteftina perfo rentur terebeilo »et fi ex flegmate muifca to eft cum grauitate et frigiditate et quia precefferunt ea que multiplicant f legma z ratione doloris eft ibi calor et rubedo ct fi tis et homines iudicant cp caufa fit calida qd non. c.Et fi fuerit ex ruptura tunc pre cefiit cafus et percuffio .et fi fit ex uermi/ bus dicentur figna in locis fuis .ct fi fuerit ex debilitate fenfus tuc longe egritudines precefferunt PRONOSTIC ATIO Ifta paffio eft horribilis et deteftabilis .ex boc q> fterccra emittuntur per fupericraz fuperueniunt accidentia deteftabilia ifti e/ gritudini ficut eft fmcopis fpafmus frigi/ ditas extremitatum defipietia ftercus feti per fupcriora.fetor totius corporis .et ifta omnia funt mortalia et cu$ hoc e uo/ mitus continuus .et fi accidentia minore tur et medicina fumpta per os defeendat per inferiora bonum fignu} eft. CVR A TIO * Aut enim nos intendimus curar accidens aut morbum .et fi accidens prop ter cius malidam fomentemus locum cu aqua calida et ponamus euaperatiua fadla de falc et mdio et camam:lia et inugatur cum offungia porcina et gallinacea re.opio et cajlorco. Cotra morbum procedamus fic .fi autem apoRcma fit calidum fiat fle botbomia \ principio, deinde fiat talis de coiflio.EJ/.maluc bifmaluc mercutiaF uio laru uolubilis medie ari. dO-if*florum bor rag.ctuioF .an.lib.S.prunadx.fiat deco/ dho urqj ad Ub*i- ct*S*ct in colatura pona tur oleum melF caf fiefiR.ff.ii.fiat criRcrc et cum criRcrc fua fecerit operationem accipiatur alia medie tas criRcrts et afponatur ibi oleum amig/ dalarum dulcium. • ii • caffi c fiRu.mimde etifid detur per os .et fi uidcatur medico expedi re reiterentur deinde accipiantur iRe predi cftc berbe et conterantur fortiter et paRcn tur tam oleo uiola.ct apponatur modicaq titas landaF.et farina ordei et fiat regeaf/ fio et fiat cmpbfh um fupra locum dolo/ rofum. Si autem fit apoRema frigidum tunc accipiantur berbe predicRc ct addan/ tur ifti.fy.rutc origani calamcti yfopi ra dicurn lilii .an.dO-i.anifi maratri fe.rute. an.ff.$.turbit polipodii ari.ff.ii.fiat deco dlionis iib.i.et quar. et accipiatur medier tas et ponatur fuci bletc quartad. et faFge mc. • ii. mellis. ff* t • olei d puluc ris dc yerapi.ffd. et fiat criRcre .et in alia medietate refoluatur yerapi.ff.S.detur ad potandum deinde accipiantur berbe predi die ct addantur iRa fciiicet camomilla fe nugrecum femen Imi et conterantur forti ter et poRq baliedt et ante funditer et pa Rentur cum oleo de ruta ct fiat cmpLlty et extendatur fupra uentrem . Si autes fu erit propter bumores inulfcatos tuc detur fibi ycrapi.coRantini acuata cu aloe et ma ftice fera:>i.et caRoreo . Si aute fuerit qp ter feces induratas tunc fiat cnRerc ct em plaftrum ct potio que d£<51a fur m apoRc mate calido. fcd additur in crifteri fapo mollis iudaycus dicftus.Et fi fuerit £pter cibarii ftiptica detur caffiafiftu. et manna refoluta in uino * .Si autem fuerit propter uenena tunc fiat uomittzs cum aqua deco cftionis turbit rafani et oleo deinde detur tyriaca .ct licet uomitus non conferat in ifta puffione tamen ratione ueneni c expc diens .In yliaca igitur corpore mundtfi/ to ajponantur refolutiua 015 cao.anifioec ruta et umo et: fimihbus .et fi deficiat ait quid de curatione fuyplcbitur c*° fequeti de colica CLARI FIC ATIO. aliquis fatis rationabiliter dubitare utrum ftercora poffent expelli per fuprriora et ui detur 9 non quonia multa funt repugna tia .primo ex ordine nature qm natura or dinata et regulata expellit per inferiora et non per fuperiora .Scdm impedimentum eft 9 diftutia eft magna ab inteftmis urqj ad fuperiora . Tertmm eft: confragus et tortuofitas inteftinorum .Quartum c de b litas uirtutLs expulfiue inrcftincrum 015 fmt membra naturabter deblia et pann u ailora. Quintum efl gcoffities fecum q-jc cum difficultate ad fuperiora morentur z ideo ex iftiis ipeii ritis non uidetu- poffi bile 9 ftercora afeendant ad fuperiora. S3 ofpofitum dnt auc.et Ofpofitum paret ad fenfum quod eft dignius omni rc . Dicc dum 9 poffi bile eft .boc enim regar e no debemus fed caufa e magna ualdc. fi< ut c fortis oppilatio aut apoftcmact fimilia. Cu enim inteftina habeant uirtutc cxpel/ lente et motus expulfionis nen peffit ire uerfus inferiora tunc mouetur uerfus fupe riora .ficut docet Galic.ad litteram fupra illum affo.quibufcunq* ex ftrangu ria yle os innafcitur.ct fupra illum affo. fn ileon uomttus fingultus 20 Et 015 arguitur 9 eft difficile non tamen impoflT bile cum uirtus expulfiua incipiat cxpelictc uerfus fupcacra. De colica paffione Olica eft queda? paffio penultimi inteftini quod colon ajpellatur cu difficultate exitus ftercoris per in feriora cum dolore magno et punctura Circa tflim materiam eft intelligendum q> licet inteftmum non fit nifi unum con cauum nihilominus propter fui reuolutio nem et repletiones et fubtilitatem diuerfa nomina fortiutur ita cp primu ajpcllatur duodenum .fcdm ieiunum. tertium lon gn? et gracile feu ylia ubi caufatur yliaca paffio. quartum orobus. quintu uocatur colon et ibi caufatur colica de qua intendi mus ‘fextu et ultimum uocatur longaon C AVSfi huius paffionis funt multe fi/ cut duffcum e in ca° de yliaca paffione ali qua tii dicamus.. Caufaru queda funt ex trinfece ficut nimius calor aeris deficcans feces refoluendo qd e fubtiiius ct cu? hoc nimia frigiditas aeris comprimedo et co ftringendo et §m boc generatur aiiquado in flatu uentiborealis. caufatur etiam ex nimio exercicio et labore nimio et coitu fugfluo z ex frudlibus ftipticis et ex om/ nibus cibis grotfis et indigeftibdibus diffi cilis defccnfus et accidit cx ruptura et cor/ rugatione et relaxatione fifac et cafu inte/ ftinoru in burfam tefficuloru etfimilibus Si autem uenerit ex caufis intrinfecis tunc accidit ex mala complexione calida refoi uente partes fubtiliores aut ex nimia frigi ditate comprimente aut ex nimia ficcitar te corrugante aut ex humiditate no de fe fed dc ratione materie inuifeate. Accidit etiam ex humoribus calidis exiftentibus i locis uicinis aut imbibitis in fubftantia in tcftinorum aut mixtis cum aliquo bumo re groffo uifeofo et bene eft rationabile q? coieram loco uicino inteftinorum faciat frequentius ad retentionem § qn fubftan tiallter e in intefttnis quia tunc pungit et mordicat ct ita feceffum prouocat .fit cti am ex apoftematibus et fecibus Indurat) et ex paffionibus mcmbroru interiorum ficut funt renes et uefica et omnia illa que dufla fuat fuperius ca° de yliaca ficut fut uermes et debilitas fenfus mtcftmoru? et alia confimilia ficut eft conceptus et uento fitas et fimilia. SIGNT A * Aduentus co lice fignificatur ex retentione fecum ct ,p ftratione ajpetitus et afpetitu aque frigide Cum aute adeft dolor torfio etpuntfhira et urina tincfla tunc eft colica. Tingitur igitur urina ratione doleris .et quia colica non mundificatur per intcftma et non re fudat ideo refudat ad uias urinales .Signa aut fpecialia habentur per res naturales et non naturales et etiam cotra naturam et p iuuantia et ledentia et per ca que egrediu tur a corpore qz cum e a fiegmate tuc qd egreditur eft mucillaginofum fiue album ct fi a melancolia c nigrum ficcu ualde .et fi fuerit ex debilitate fenfitiue tunc eft tu mor in uentre cum modico dolore et fi c ex apoftemate calido efteum pulfatione et magnus dolor fitis et pundlura ct fi fu erit apoflema frigidu? funt omnia remif fiora ct non efl: pulfa. Intelligcndu cp fre quenter decipitur medicus iudicans pafTt onem renum colica et econuerfo et ideo o portet fubicere figna difoindliua.Colica e cum maiore dolore et pundfura ct extea dit fe fupra et fubito uerfus pe/ dlinem et perytoneon et in profundo cor poris fub umbilico et extendit fe in dex/ trum et fmiftru et occupat magnam par/ tem corporis et iuuatur ex crifteri. Paflio autem renu? non habet ita fed e dolor in parte pofteriori affixus et permanes ct m urina apparent in principio queda$ filofa. deinde arenofa ct urina tenuis et alleuiat exuomitu • Signa autem aliarum caufaj* habetur uel cx iudicio uei ex natura mor boru et fuat u car u uei per ea que didla fut ca° de yliaca. PRONOSTICATIO Inte&gendu cp colica mutatur aliquado t\;:l e caufa idropif artbetice epitbime ma nieparalifis . Accidentia aut confueucrut uenire in colica et cu apparet funt morta/ lia.f.defipia fpafmus fmcopis frigiditas ex tremitatu fudor frigidus ucmitus cotir.u us omnimoda retentio fccu.et fi pufta ni gra ficut faba appareat fupra uertre fcquen ti die morietur. CV R ATIO. Qui* egritudines dolorefe funt multu perrneio fe feu periculofc .io circa huius morbi multi canones funt confidcrandi. Primus talis e ficut fi accidentia fut mul/ tum intenfa primo mitigemus cu anodfs i.mitigatiuis et refolutiuis etfinaliter CU5 narcoticis .Scdus canon erit talis 9 narco tica no apponatur nifi in magna neccffita' te et 9 aminiftrcnt in parua qtitate et 9 fint bene repreffa et 9 paru moretur. Ter tiuserit talis nullo mo potet aqua frigida nec aliqua aqua$ qto magis erit poflTibile. Quartus erit 9 no fatlfiat fiti efcio debet potare qto minus erit poffibile . Quitus erit 9 fi dolor fuerit ex mala coplexLoe 9 utatur alterat iu s ta~; iri potibus q cibis et medicinalibus. Et fi fuerit mala coplcxio cu materia 9 cuacuctur iuxta forma bu. peccantis .Sextus cano erit talis 9 a prin/ cipio applicentur refolutiua et calefacftoria debilia et paulatim fiat afcenfus ad fup eri ora ct fi dolor augmentarctur a calefatfto rio 9 ftati3 dimittatur .Septimus erit ta/ lis fi uentofitas fuerit per fe fola calefacfto na applicetur .et fi fuerit cu materia dige ratur materia flegmatica et poftea euacue tur.ct fi Fuerit cu ftereoribus duris 9 mol lificetur et poftea cu cnfteri euacuctur. de inde ad calefacftoria et balnea reuertamur 0 balncu aque dulcis in magno dolore plus compe titcj balneu aque falfc qm aqua falfa mor dicat et pungit et ita augmen tat dolon m aqua autem dulcis non .et licet aqua falfa magis confumat uentu nihilominus cum dulcis ajponitur camomil.anchos ctfmi lia. Secundo intelligcndu q> colica paf/ fio bene poteft caufari cx lapide in intefti nis fed boc e de raro contingetibus .ct io auc.non faciut mentione qz ibidem raro generatur ,pptcr latitudine mcatuu et qa calor cft debilis cu fmt mebra panicuftSa et io no indurat materia ut inde lapis gc neretur. In renibus autem etuefica et pul mone frequentius generatur in renibus tt uefica ,ppter fracftura meatuum .et qz fu pcrfluitates currunt ad illu locum .ct quia ratione etatis in uefica poteft effe calor for tis.in pulmone autem materia eft multa et licet meatus fint.Iati tamen calor efer tis quare poteft lapis generari in inteftims licet raro propter dicftas cas. Aliquando tamen cft poflibile ct quia materia e mul tum uifcofa ctratonc alicuius particularis calor is poteft effe fortis, calor igitur fortis agens in materiam uifeofam refoluit qd eft fubtilius ct rehquu indurat ct ita gene rat lapidem. LapLs igitur caufatus in in/ teftmis poteft cfle caufa colice paffionis f$ hoc e de rato cotingentibus. Tertio no tandu qp medicina laxatiua licet laxet per acadens tamen poteft replere et ita colica inducere fed quando corpus c multu ple/ cftoricum uirtus expuifiua e debilis ct me dicina laxatiua habet uirtutem attrabedi licet igif ianiniat replere tn j ot p accides. Quarto intclligendu cp licet colica ct ilia ca fmt pafliones materiales et repletonaies nihilominus poflunt caufari a mala com' plexione fine materia in qua illa mala co plexio fundatur et ifte eft modus 9 ma t la complexio calida indurat fubtilius exa lando et frigida confringendo et ficcum indurando corrugando et bumida Ofpila do et iti mala complexio fme materia po tcft colicam et ydiaca inducere ut didium eft in fententia. Quinto aduertendu q? frequentius generatur colica ex flcgmate q ex colera et quia magis aduenit et quia frigidius .et licet colera mittatur naturali ter ad inteftina et flegma no mittatur ni bibminus non mittitur colera ad intefti na ut ibidem maneat fed ut feces ftimu/ let et expellat et ita colera una 013 fecibus expellitur .et licet flegma mittatur ad iu ifturas non tamen mittitur ut abeat et re cedat fcd 9 remaneat et lubricando iuua mentum afferat. et ita non eft fimiie de flcgmate in iunefturis et de colera in inte ftinis.ad aliam erri et aliam intentionem mittitur a natuar. Sexto notandum q? liq colica caufetur ex humoribus frigidis et ita urina deberet effc remiffa nibilomi nus tingitur ratione doloris ut dieftum c quonia aliis et aliis modis tingitur et roe acum«'nis ct ratione oppilationis et ratioe debilitatis uirtutis .et ideo in iftis palfior ntbus frequeter deripitur medicus credes 9 tineftura urine fit propter materiam ca Udam cu non fit. Septimo intelligendu q? uomitus eft malu fignu frmper in coli ca qz fignificatur 9 pars inferior c oppila ta et ita ftcrcora non poftimt exire prr in feriora et boc eflet peftimu et mortale. Ii/ cet igitur uomitus non competat in coli' ca nibilominus uomitus bu. bene copetit in pafliombus renum cu materia expellat ad parte 0[polita ficut di generentur ex fiegmite cum teneat difpofitionem medi am inter bu. C im igitur putrefit flegma in inteftinis tunc il/a materia fufeipit fpi' ritum uite et generantur inde uermes et fi milia .et generantur diuerfi f.n diuerfitai tem piitrefadlionis et particule patientis et ideo quando putrefit materia flegmati ca in intfft nis fuperioribus tunc ibi gene rantur uermes longi ct rotundi et appel.a tur lumbrici .ct fi putrebat in logaone ge net acur quidam uermes parui rotundi (i/ cut runt uermes qui inueniuntur in careo parui enim funt quia ibi diu manere non pnffunt et fi morentur magnificant et fut mali ualde .Si autem putrefiat in mtefti/ nis mediis tuc ge erantur uermes curti ce Uti et appellantur afeandes feu cu urbidi/ ni quod idem eft. S1G N A . funt Cigna uermium que fumuntur a fom no ct quedam a uigiliis .a fomno quado garriunt in fom io et patiuntur ftrdorcm dentium et maflicant fient fi haberet abu in ore et babent fomnia terribilia ctcxcir tantur terribiliter et cum inquietudine ct ira.Sed iu uigiliis tunc patiuntur pruritu in naribus et alienationem et dolore et cla morem et emifTonem faliue et egreditur lingua et deficcatur os de die plus q de no die et efficiuntur amentes »fed feftucas n colligunt nec magnum dolorem in capite patiuntur, et eiciuntur aliquando uermes per os ct per inferiora .pmo dicitur cp ali quando perforant inteftina et exeut extra eteft ftupor audire fi uerum e»ct confueue runt fequi terrib lia accidentia ficut c ma/ niaepLtbima caninus apperitus boLfmus fincopis ydiaca ct colica et etiam epatts paf fiones et funt ut plunmu cum conftipatio ne uentris et iHi qui funt inferius pungite ct mordicat et faaut qfi queda pruritum continuum ficut fi formice multe effent i ano .et fi fmt m inteftmis fuperioribus af cendit dolor ad ftomacum et ita de me/ diis cauracur dolor in medio loco. PRO NOSTIC ATIO. Vermes enim in fe. cjtum e de natura fui femper funt malum fignum et quia fignificant lefionem ptis et materie peccantis et cp fut ex toto genere preter naturam ideo nullo modo poffunt effe bonum nec per fe nec per aco dens inqtum uermes.comparatu» tii poflfomus loqui de uermtbus fic. V er/ mes in febribus aut funt in principio .aut in medio aut in fine. gi in principio aut funt uiui aut mortui.fi uiui malum fignu eft .fignificatur enim cp febri? eftpefhicn. tialis et ideo fugiunt magnam corruptio nem .fi mortui bonum e& quia fignifica tur cp fit ex mandificatione.In principio enim no uidetur cp maliciafit tantaq? pof fmt effe migr.i ratione malicie morbi. Si aut m fine appareat et funt uiui bonu e q lua tunc ueruut roe mundificatioms et ita uid tur dicere Auic) . St aut funt mortui malu e qm cx malicia mitenc indet dTe. Si aut a$> ireat in medio morbi femptr c malu fiuefint uiui fiue mortui. Fe.cmm concomitans uermes femper malu p tan to quia confumit nutrimetu uermibus. fc eundo e malu cp augmen tat putredinem ex qua generatur uermes .tertio malum c quia inflamatur et calefiunt uermes et ita angufliat et magis mouetur et paties ma gis moleflatur. generatur igit frequetius 1 pueris et gulofisct circa autumnu et breut ter in omni eo in a materia cruda multi/ plicat. C V R AT IO. Impmis redlificec dieta et tota reg me ut flegma non multi pi cet i corpe.deide dig ratur materia cu$ oximelje d uretico et purgetur cum yrra. acuta cum agarico et pulpa coloqmntide. Deinde fi materia continetur m mtelUms fapcricribus dentur potiones per os et fi i ferioribus fiant fufpofitoru et criftcrla ct fi in mediis Fiat urrunqi «Vermes autem interficiuntur per bunc modum detur lac ad potandum duobus diebus uel tnbus z poft in illa bora detur acetum uel aliquod amarum mixtum cum ladte ficut eft aloe uel md cum aloe et uelodtcr Interficiunt Vel detur femc centauree eccc quid fit b° modo colter detur de nouo femen $edoa rie tritu3 ad potandum cum brodto uf ui no et proculdubLo interficit omnes.Si au tem magis particulariter uelimus procede re procedamus fic .uermes enim aut funt cum fe.aut fine .fi fine fe.tunc proculdu / bio am ira interficiuntur .Illa igitur funt materialia .f.enula peritarla .mentaftrum ruta aloe folia perfici et cortex eius abfm/ tbeu3 fella lupinus amigdale amare «nucle us perfici coftus amarus centaurea et mul/ ta firmlia . Accipiantur igitur aliqua ex iftls et fiat potio et per os accipiatur ahq portio ct fiat criftere cum lacftcet ex iftis poteft fieri emplaftrum z defuper apponi quolibet lftorum trium pofTut interftei uermes. Pro uermibus autq mt nutis qui funt In longaone fiat fufpofitorl um de falgemma uel dc iardone ct 9 ftet ibi aliquibus boris poftea 9 extrahatur fu bito et lardo Inuenletur plenus de illis uer mibus .aqua falfa potata interficit uermes Cum autem mortui funt et natura non e uacuat extrahantur et euacuentur .aliter lI lud cadaucr magna induceret nocumenta Illa autem que cuacuant ct Interficiut fut ifta falicet aloe fucus /reos fucus cucume. ris afinini agaricu3 et turblt pulpa coloqn. et cartamus quod e femen croci ortenfis. Superiores igitur euacuentur per alTump/ ta per os. et inferiores per cnfteria facfta cx dieftis et medii utroqj modo /era. ec ty iaca Interficiunt uermes. Sapo mollis fi proiaatur per criftere uel fi apponatur fu pra umbilicum interfiat uermes .Vtant pullis columbarum .et utantur m brodus et falfamentis pipere galau ga .Vitent atripta et frucftus et cafetim recentem ct omnia que generant materia crudam flcgmatlcam ut dieftum e *Si au tem uermes funt cum fe. tunc ifta calida eAent multum nodua. tunc Igitur detur firupus acetofus et malagranata et purget cum elccftuano de fuco ro.et trifera farra/ cenlca rcubarbarata et /era. et emplaftret cum fuco lacftuce et uermlcularls ct farina ordel et aceto fortiflimo et utatur brodlo caulium cicerum et lentium et aqua ordel et utatur coriandro in falfamentis.fiat crl fteria de cartamo et alcbitran qdeft pix U qulda femen centonice uel femen 3cdoarie ut dicftum eft Interficit omnes uermes* fi militer interficiuntur ferpentes fi Ingredia tur corpus bumanum aut fi ibidem gene/ rentur per modu dtclu • CL ARIFI CATIO . Intelllgendum 9 uermes ge nerantur fuo modo ficut generantur lapi/' des In renibus et uefica quoniam quando materia eft groffa et uifeofa In renibus et uefica et calor eft fortis generat lapides q ma calor fortis Intendit digerere et ita ex alat fubtlllus .et remanet quod e groffius et Ita materia petrif icatur .quonla ex ino bedientia materie ad plenum digeri non poteft nLfi ficut dnffum c et ita accidit m ture per accidens lapides generare. Si aut uirtus clTet debilis nung generaretur ita £ de uermibus «quoniam quando materiae grofifa cruda crapulofa ct calor Fortis tuc i tendit digerere et adimilare §tu e poflibi / le et no pot propter ineptitudlnc materie et qs materia recipit quada ct acqrit calidltatc et bumiditate io materia fufdpit fpum uite ct Ita Facit natura quod e fibi podtbile.qr ex hac materia fuo m5 pUtrefacTa et ebulita generant uermes et ita pediculi fuo mo et fpetes et fcarabel et multa cofiFia q generant Infra corpus bua nu-ct ita no uemt patrefacfto ex gte aget} fed ex parte materie. Et licet uirtus fit for tis in fe non tamen tu tantum per compa rationem ad materiam q? ipfam uincerc poffit Secundo notandum q> poftq fup ta funt amara propter uermes corpus con turbatur propter duo primo quoniam uer mes mouentur ct agitantur cum non pof fintTuftinere fortitudinem amaroru.fcdo quoniam amara interficiunt uermes et ita generatur cadauer et ita fumi uenenofi q conturbant corpus. Amara igitur contur bant*ct boc eft propter accides. Tertio notandum q> uermes magis generantur i iuuentute q in fenedlute. primo propter malum regimen qd comuniter eft magis in iuuenibus § in fenibus .et ita humores crudi generantur qui funt materia uermi um .et cum boc calor fortior eft qui ccau fa efficiens *et 1 cet-in fenibus materia in/ ueniatur non tamen eft caufa efficiens* Quarto notandum q> uermes plus ge/ ncrancur in autumno quoniam ibi fut piu res fru flos ct tempus eft magis inordina/ et digeftio peior et humores crudi plu res propter debititate3 caloris et ita plures uermes generantur dicet tempus fit frigi/ dum et ficcum et uer accedit ad z bumidum .quoniam time que occurrunt magis excedunt Quinto feiendu q> uer mes non generantur in qualibet concauita te corporis fed in ftomaco et inteftinis et quia ibi plus babundat materia f legmati/ ca et calor rerruffus in pecftorc et in ucnis non eft fic quare et fi alibi generen/ tur boc e de raro contingentibus Sexto inteliigendum cp licet uermes generentur a calore innaturali cum fit preter naturam uermibus tamen eft naturalis* Septimo nota ndum qp uermes qui funt circa longa onem inducutftridore dentiu et ftuporc3 ct abbominatione quia lacertus ani q clau ditet aperitbabet colligantia 013cerebro et ftomaco. ged uermes fuperiores indu/ eunt artitu cu fugant etcibu con fumat qui ad totum corpus delegari debet Vlrimo notandum q> amara competiit no ut nutriat fed ut uermes interficiat qz nullu animal nutritur nec generatur cx a miris f m Galte.uii0 de fimplici mediefa et aliquado ex uermibus generatur fe* jjp ter afproximacionem ad cor De paffionibus ani Affiones ani quantum eft depre fenti funt decem ficut funt emor ro/des apoftemata condilomata atrices ficus ragadie paralifis fiftula exitus ani pruritus* Sed primo agamus de emor roydibus* Emorroj/s 6 flux9 fanguinis g uenas que funt in ano. Intclligendum q? a uena cbili procedunt uenc que multipli/ cantur ufqj ad circulum ani que replentur aliquando ex fanguine meUncoiico et ape riuntur et fluit fanguis qui fluxus ajpdla tur emorroydarum *et quando fluxus eft temeratus facit multa iuuamenta et pfer uat a multis egritudinibus melancolicis a duitis ct corruptis ficut eft mdancolia ma nia pleurefis lepra morpbea ydropifis ma lum mortuum quartana paffio fplenis *et ita de aliis omnibus confirmlibus et ficut preferuat ab iftis cum temperate fluut ita cum confueuerut fluar et omnino ceffat om ies prediefteegritudines generant *Si militer fi fluant ultra fut caufe ydropifis et ptifis . Tti illis igitur in quibus humores mclancolici multiplicant temperatus ufus eorum confert .tempera tus autem eft cum fentiunt fe alleuiatos z mdius comedentes ct dormientes, et cu3 fentiunt fe graiucres et cum malicia ajpc/ titus et cum fcdo colore tunc iam fugflu it fluxus quare ftattm reftringende funt* C AV SE. Qu edam funt extrinfece ct cj da> intrinfccerxtrinfcce ficut acceptio me dide laxatle acute pungitje ct fifia itrinfice ficut bu.adufti q multiplicati ad inferiora rumpunt ucnas et faciunt fluxu ct fecudu duierfitatc humoris peccantis diuerfe fpes emerroydarum inueniuntur* Qxieda eni fiunt de fanguine et uocantur uue que fut ad modum uue umi. et quedam quufr de fanguine ct colera et uocantur morales fi/ cut cum incipiunt rubificari.et que/ dtrn uocantur utrrucalcs ct ille funt d me lancolia .et queda funt de flegmatc liq ra ro et tales funt ficut uef uce albe.(f SIG N A* Si enim cmorroyde funt ex humo ribiis frigidis tunc fentitur conturbatio ct dolor ct grauitas in uentre . Et fi fint ex humoribus calidis fentit pudlura et mor dicatio circa anum ficut fi pateretur tenaf mon ct confueucrunt ifa accidentia fequi difcoleratio faciei et grauitas coxarum et hec dico quando fluunt ultra temgamen/ tiim et e utile habere fignu quoniam fre/ queter accidit 9 aliqs credit habrre emor roydas ct no habet fed erit tenafmon aut razadie et fimilia et aliquando non credit habere et babj et hoc non credit q? nullus tumor ajparet extra fed funt intus infra a num .Confert etiam frire propter humo rem peccante ut friamus per que modum cuacuar debemus* ([PRO N OSTIC A TIO* Ipocras docmt nos pronofticare q niam poftq confueucrunt flucrefi omnes fubito ref ringantur magnum periculum qrri peffime egritudines generantur potif fime fi fluxus eft antiquus una igit rema/ neat aperta* Secundo debemus pronofi care 9 omnes umucrfahtcr funt difficilis curationis et quia pars illa e enormis et ru gora ct non potef ferutari caufa ficut de/ cct nifi fiat per ref auratores et illi ut pluri mu funt ignari .Secundo cf difficilis cur rationis quia illa pars ef multum lenfibif Tertio quia ef callis et f mita multarum et quafi continue. Quarto quia ef membrum frigidum ct non ha/ bet uirtutern fortem . Quinto quia cf i parte corporis decimiori * Sexto quia uere cundantur coiter detegere fi detegant nort funt obcdientcs et ita de alus cais confor mibus Tertio poflumus pronoficare 9 in retentione emorroydaru fi fuperueniat fluxus fangoinis aut menftruoru bonum ef et magnum iuaamentu confequitur CVR AT IO* Circa regimen emorroy darum tria funt neceflkria. primo 9 fi ni mis fluant 9 refringantur .fcdo 9 fi pre ter folitum refringantur q? aperiatur, ter dum ef T* quoniam ad ifta cofucuit mag nus dolor fequi quare oportet 9 biandiac et mitigetur . De primo procedamus fic fi cmorroyde nimisfluantq> refringant per ea que dicf a funtfi particularia conue niant .fiat primo flebotbomia de epatica deinde mundificetur corpus fm exigenti am humoris peccantis * Si igitur fanguis dominctur mundificetur corpus cum caf fiafif ula et tamarindis .et fi colcra cu mi robaf.dtrinis *fi mclancolia cum indis, fi flegma cum Kebuli.et omnia if a paretur ficut oportet. Deinde ponatur uentofa cu fcarificatione inter fpatulas.deinde ponan tur emplaf ra reftricHua fcu mitigatia fuo pra amiyljj. acatic maf icis thuris fangui nis dra.tele aranee pilorum leporis minu/ tiflfime inaforum glutinis pifciunTgluti/ nis carpentariorum gallarum furruc mirr tdlorum emplafrum aut un' guentum et defuper apponantur .et fi ap/ tio fuerit infra anum fiat f udius et inna gitur et intromittatur tame debet ct cau tela q? fi nimis fluxerint q? una dimittat aperta .et boc potef fieri 9 pifentur fi/ cus cum aloe et defuper illam quam uolu mus fluere apponamus ud aliquodlconfi/ mile apcntiu‘13 .Vtatur etiam if o ciecfu ario.EJ/.triafandaf dyacodion carnium d toniorum conditorum cam 5uccaro fine fpeciebussn^.irii.mifceantur. Item em plafretur locus cum miclctaetatanafia. Vel utatur ifa potione .EJ/.offa mirobal lo.et affbntur gummi arabici maficj ruf. an. 3.11'.anili cimini afforu ligni aloes gari ofali epitbimi cum fi rupo mirtino et fiant trocifci et exbibean tur cum aqua pluuiali. et fi caufa fluxus effet frigiditas uentofitas et fimilia adda/ mus cinamomi.galange ariftolog. an.$.i.et.5‘ Si emorroyde reftricfte fuerint preter et fluxus precriferat antiquus tunc aperiende funt quianouum Fluxum reftritftum no oportet aperire tuc igitur fiat flebotbomia de fapbena dein/ de mundificetur corpus fi caufa eft calida cu$ trifera farracenica reubai barata ct fi ca eft frigida cum benedidta tbeodorico em perifton deinde fomentetur ct fedeat in a qua ubi ifta fuerint decocfta fcilicet prafli/ um origanum porrum bleta et fimilia de inde inungatur cum oleo ucl cum aliquo felle uel cum lacfte ficuum uel fiat emplaftru3 de ftercore columbino nu deis pcrficoru3 galbano bdellio afpalto medulla cerui fuco titimalli pulpa coloquintide fale nitro centaurea maiora/ na alumen 3u apiu emorroydibus mul tum ualet .bec autem fpecies habet radice rotundam ad modu3 uertiii et ex medio partis inferioris exit unica radix . Si aur tem dolor fit in inteftinis potetur mufil/ lago pfilii cum firupo ro. et ex tftis cum oico rofato .et albumine ouorum et drag.et gummo arabico fiat emplaftrum Et eft intelligedum q> prius q ifta localia remedia ajplicetur corpus debet prius mu dificart cum flebotbomia et farmacia .ali ter mitigatiua parum ualent. Item radix lilii decocfta z piftata cum oleo mirtino z defuper afpofita multum uafet - fimiliter dyaquilen defuper ajpofitum cum modi co opio et croco fedant dolorem emorroi darum (£De apoftemate anl.Impmis purgetur corpus et mundificetur .et dicta conueniens ct regimen exhibeatur £m di/ uerfitatem particulariu$ .hoc facffco fiat ta le remedium decoquantur lentes et terant cum rofis et foliis folatri et oleo rofato et dragan.et fiat empbftrum . Deinde fiat iftud. papaucrisalbi iufqtii ami pot tulacas uitella oui micam panis z oleum ro.et fiat emplaftrum.z fi materia effet frigida apponantur ifta fcilicet ferne lini fenugrccum gumi arabicu folia cauliu oleum dc camorrnlla et fimilia. Et eft in tclligcndum q> apoftemata ani ante tem/ pus debent rumpi et aperiri ct mudificari ne profundentur quia timendum eft de fi ftula.(fDe condilomatibus et atricis.Co ddomata ct atrices funt quedam cxcrefcc cie circa anum panniculofe molles rugate et quado funt plene et inflate appellant co dilomata et quando funt uacue ajpellatur atrices qrecuratone reftauratoribus relinq (fDe ficu .Ficus funt quedam excrefeen tie ad modum ficus habentes queda3 gra na alba minuta ab intus quorum curatio nem reftauratoribus relinquo ifta eni pof/ funt curari ficut dieftum eft de abfriftone emorroydarum (f De ragadtts ani .Ra/ gadie funt apertiones uenarum que fut in ano dolorofe fine tumore et per hoc diffc runt ab emorroyrdibus quia apertio emor roydaru eft cu tumore. ptr ragadias igit poffumus intelligere ulcera fifluras et con fimiles folutiones continuitatis dolorofas et hoc dicitur quia curatio iftorum poteft effe una . Caufe autem iftorum funt fex dura ficca findes illas partes aut apoftema calidum aut fluxus emorroydaru3 .aut q libet fluxus acutus aut aliquod extrinfecu findens et rumpens et fimilia. In curatio ne talium oportet fujponere 9 corpus fit mundificatu3 et 9 patiens fit in bono re gimine. Deinde ad gticularia ueniamus caufis omnibus remotis • Si autem huiuf modi ulcera fuerint bumida aquofa hui/ da uirulenta quafifaniofa tunc fiat tale un guentum fic ij/.litargiri au ri et argenti cerufe lote aloe lote .mafticis thuris farcocolle oftracearu pfidie balauftie mumie boli ar.an • .£• tur et conficiantur cum oleo ro.et fiat un guentum et locus cottidie bis aut ter inun gatur cu uino puro calido et modico mei le et deficcctur et poftea unguentum afpo natur. Si autem ifte fififure fa epar leditur a multis, fed principaliter a tribus.f» ab oibus dulci bus uebementis dulcedinis, ficut eft mei* ficus vtnu dulce z fimilia qrh ofpilant Se eundo leditur ab oibus cibis groiTis z du re digeftionis ficut funt oua indurata car nes bouine antique, caules cafeus. z omia concbilia.z pifces beftiales.z oia legumia preter brodium cicerum, z fimilia grofla Ofpilatiua ficut eft pinguedo. Tercio ledi tur ab ommbus lenitiuis z bumecftatiuis ficut eft latftuca portuiaca.meiones.cucur. z cucurbid ♦ z ab omnibus generantibus fanguinem aquofum . z leditur a multis aliis ficut eft nimius potus aque frigide z potiffime an cibu de mane z poft magau exercirium z laborem r poft coytnm. le ditur etiamficut cum ponitur fu/ pra fcrmcodtum. z ita de alus fuperius didfcis z Leditur multum in. vno in quo medici non aduertunt Aliquando enim accidit q? aliquis babet ftomachum frigi/ dum aut epar z poft comeftionem credut digcftiua confortare fumendo elecftuariu calidu aut aliquam confectionem multu ealidam.aut fumendo Vinum purum aut nectar.aut vinum grecum. aut VU1U3 de cipro ficut faciunt diuites imediate poft ci bum intrant cameras fuas z fuftiptio talium non eft nifi ucnenum. quoniam faciunt cibum crudum penetrare ad me/ bra. z inducunt ebullitionem z boc c etia quod dicit Auic.q? ex talibus corrumpit uirtus epatis digcftiua . nullum igitur ca Udum detur poft cibum Sed fi digcftiua confortare uolumus demus ante cibu; uF fimul cum abo fed poft nullo modo Ifta autem que confortant epar funt ifta .f* auellane jjpter tria, z quia bumorem lau/ dabilem generant z qui a penetrant z de ognlant z quia in caiiditate non multu$ excedunt Vue paffe etia confortant epar z fiftici fi fumantur 013 cortice potiffime qn coplexio epatis dccUnat ad frigiditate Valet etia lac uaccinu butiro extracfto.va let etia mala granata acria dulcia q appellantur z abfcintbiu ualet z ualet fruc tus ftiptici z decccftio eori de du tarne fu mantur in pua quantitate ficut funt pira, z cotana.z berberis.aliter eni timedu eet de oppilatione z ita de yliaca.z colica, z ualet amara z aromatica, z cinamomum multu ualet Spaliter aut loquendo multa funt que ualet qfi a ficut en di/ uie fcar iole. lacluca. fpica fumac.capbor»fpod.fandaf acetof.z mul ta confimilia de qbus uidebimus cu dif/ crafias epatis gticulariter ,pfcqmur.(fCu ratio diferafie caUde epatis. Mala difera/ fia calida epatis fine materia curatur 013 alterantibus cibis*potibus*2 fifibus Vtat in primis pifabus fquamofis guis de aqs mundis codfis in aqua z aceto . z utatur carnibus edulinis.agninis z gdicibus.pul lis z auiculis.z uitulo labanti.vtatur lac te acetofo z uitet vinu nifi dtgcftiua ect debilis aut cofuctudo ipedLretz tunc utat vino fubtili uergente ad aibedine cumul ta aqua z pnt condiri ifta cibaria pdicla cu aceto z coriandro zaqro.z acetofita te citri z uitet oia que funt in 1'tenoribus alaliu z oia que funt dure digeftionis z fu gflue pinguedinis qre oportet uitare oia indurata z carnes mutoninas z fdia. vta tur lacRuca.endiuia.z fcariof.orto. z po/ mis.z malis gna.z piris interdii, z lacte uaccino a quo abftraclu e butiru» vtatur pane codlo z bri fermentato licet modi/ ca qtitas pams a3imi copetatainq* ftipti cado cofortat ficut modica qtitas piroru. zc* vtatur etia ifto efio.EJ/quccari ro*tria fand.draganti.fri.djrarodon abbatis.an 3.11 .z*S*mifccatur Ite pet uti oxi3accara* Z fciropo uiof. Si aut effet mala diftrafia epatLs cu materia oportet uti fcrbicioibus acctof ftrnis qtuor frojz.flop ncnupbare. epice, bsrberis. fumac. fpodii.ari.3.ii• capbore.3.1. vini aceti albi .an.^.ii.juccan.lib.i.fiat firop» qrti* v.Et fi calefadlio eflet cu ojpilatioe addatur iftis radix apii.fucus fcii.z capil lo£ uene.z addat endiuia.fcarior.nata 1 locis incultis aut nata in ortis du tii fint amara qm tuc ualent in ca ca. z in ca fra Si difcrafia ca. epatis fuerit cu ofpilatione digefta materia purget cu caflia.mana 6i tamari.ucl cu trifera farracenica reubarbe rata z pot cmpFari epar fic.f$/.furi cucur. omniu fancUlop.fuci.fcmguiuc. fuci lac' tuce.fuci epice.z mifceatur cu faria ordei. z aq ro.et aceto fortiflfimo .et fup regio/ n c epis ajponatur Item irmltucompetit ordeatu et aq ordd.et mora femimatura Intelligcndu tf multa funt medicamla q c jpctut i difcrafia ca.epis ficut futtrocifa de capbora. z fifia et ifta dicenf in fu.e libri ubi ponentur fub copendio oia anti/ dota.q ualet m morbis que funt a capite ufeg ad pedes In paffionibns igit epatis co fideret tepus in q uene meferaice et ucne epis funt uacue et tunc medicamia admi mflretur.JfDe difcrafia fra epis. Vtatur iftis cu mufeo • dyan • dyaacon ite. ct qbufda aliis confcdliombus q dicentur in antidotario vitet lac 2 oia que funt difficilis digeftio ms et utat vuis pafTis et aucllanis atfis fi fticts.et amigdrtf dulci* Et ftmg in difera fia fra*epis ajponatur aiiq fra in pua cjti tate et fint aromatica In difcrafia ca.ajpo natur aiiq ca*ct fuit oia aromatica cjtum erit poffibiie vt vnu aliud teperet ct epar cofortet et mcdicamc faciat penetrare Si aut difcrafia epatis fra cu materia vtat f5 tioribus In primis igit utatur tali firopo ci.fgagi.gramis mudentur et contundatur et teperetur in aceto for tiffimo g die et nodlc dcin nanti.calaiarcmatici.laccc.an.maratri.cn diuie.fcatiof cinamemi ga3ir.capbore.;n*5.i*melF.rof.lib‘i. ct S» 3Uccari*lib»S «fiant firopi.lib.ii.z aoeti pre dictap Materia digefta pur getur turbit.an.3. i.et 9*i*lacce.fpice nar.foF. endiuie.mafti cis.fof .abfdntb.fof.mete* 33.an.3v1. cofici antur cu oximelf.et fiant piITc.et poft ix dies fue cofedHonii ad minus dentur ad 3.v.ufq ad ccaenictia gticfariu fc)cn£ igitur uolatilia ufualia affa preter q il?a q degunt in aqs cu falfafamento de ligno aloe.cinamo.2 pipere.ct nucemuf. et modico coriadri et aq limonu et vino et acetofitate citri *ct pnt uti caftaneis aff z ualet panis calidus ifufus i vino Et dr q? caules codti in triplici aq z coditi cum aromatibus multu ualet. valet etia bi tio cifci de eupa.de abfcintb.z cofto. z lacca ficut dicetur in atidotario.Siaut in epate fit mala coplexio ficca buedletur cpar cuj cibis z potibus z balneis vngtntis z fili/ bus fiat boc f m teperametu. Ite dr dc mala coplexione epatis buida ‘q detur dc ficcatia z extenuatia z deojpilatia boc tu fiat cu teperameto ([ Clarificatio ((["In telligcndu q fofo cotmuitatis in epate aut e magna aut parua *fi parua curari pet. fi magna no. maiore tn fofone cotinui pet fuftuiere q cor nobilitate cordis Et iuxta boc intelligcdu q? ulcera epatis no i ducut fe.fj ulcera pulmonis fic. f$ ydrop. inducut cp deficit digeftia bucp S3 ulcus pulmonis inducit fe.qrh cu pulmo fit ue tilabru cordis no pot cor cuetari z ita reti netur uapores quifupcajefiut z percis cor z mebra folida z totu corpus Si dubi taret aliquis q mala coplexio epatis fit p e ior uel calida uel fra. dico q fi eqlitcr di ftent a teperameto z coplexione naturali epatis q ca.e ita q caliditas excedens I tn eleuet fup coplexione epatis naturale qtu fritas diftat a coplexione epis naturali tuc dico plus fi.ee u iux itetione G.vii® tera. q? facilius c re buida deficcare q ficca bu/ metare licet modus fit eq is Dein poffu mus mteiligere circa ifta materia q ffoia pot ccpcterc in mala diferafia epatis ca.fin materia no ad cuacuadu f$ ad euentadu z infrigidadu z io fit in gua qtitate *z iux boc notandu q? mala coplexio pet effe iit epate fine materia peccate abfoiutc aut fm materia effe no pot cu fit acens mate ria no peccat Dein aduertendii q ftiptica bn pnt copetere in mala coplexione ca.r.cc ca.cx boc fortificatur cp corpus mudifica tu e z qz aliq fra afponutur (p Vitio no/ tadu q amara bn pnt copetere in diferafia epis ca.additis tamen auqbus flipricis cu quibufdam frigidis* zc- (pDe oppilatione epatis Ppilatio epis c coffridbioTeu co/ artatio feu daufio ucnrru q funt in epate feu porcu* z foraminu3 q fut in fubflatia cius (fCaufa (["Ca aut pueit ab extrinfeco aut ab intrifeco fi ab extrifeco tuc funt ficut acceptio ctboru fr052 aut aliquo mo iep/ toj2 ficut funt pira forbe.caro boufna fun gi z inulta cofiFia.z ficut c coartatio z co pffio fadta ab aliquo violeto.aut ficj funt vngenta fra z oia fiFia q coprimut z mo uent a circuferentia ad ccntru.aut etia oia illa q mouent a centro ad circuferctia du tn ibide rcaneat iuifeata Si aut fuerint ab intus, aut hoc c epar. aut jpter alia mebra.fi qpter epar aut qz uene fut ftric te a natiuitate . aut apter aliqua de malis coplcxiombus debilitatibus uirtutc dige/ ftiua qre multa fupflua ibide coadunatur aut qpter debilitate virtutis expulfiue feu fegregatie feu mudificatie. pueit etia gpl mala qualitatc-z ita oppilat fanguis rone mFtitudinis.z fFa rone f ritatis z qti tatis grofficiei.z uifcofitatis.z mefiarone groflficici z qtitatis z f ritatis z uentofi/ tas groffa mixta cu huiditate uifcofa* fit etia I3 raro jpter aliq excrefcentia nata z fiFia.fit etia jjptcr apofteata Si aut fit mebra vicina hoc e jpter cifti'3 fcllis no bene mudificauit.aut qz fplen no bn dcpurauit*aut fit retentione me aut emorraidaiu-aut fit huo ru babudantia ficut in mutillatis aut tru catis (L Signa (fVmucrfaFr qtuorfut figna ojpilatiois epis pmu fignu e qm co lor faciei no e in fuo colore naturali imo multu diftat z ioomes funt male colora ti z cacochimi.Scdm fignu i qm vrina e tenuis.Terciu fignu c gramtas in pte dex tra iuxta regione epis. Quartu fignu cft difficultas anhelitus cu afcedit motes aut gradus Et fi ojpilatio fuerit in fima epis tuc egeftio e buida ficut ptifana feculcta. z aln fanguinea qfn epar no attrahit cbilu z io peccat q huc fanguine reftringut Si aut fuerit ofpilatio in girbo tuc egeflio e ficca.fi fuerit in utraq pte tuc egeftio e ficca z pti3 buida. Et fi oppilatio fuerit cx fangule color uergic ad rubeu fufcu.& fi ex coFa jogit ad citrmu.z fi ex fFate uer git ad albu.z fi ex raeFia uergit ad nigra Imidu.z fi fuerit ex uetofitate no imutat color faciei nec imutatur cgcftioncs .nec vrina. Ce extrifecc cognofcut cx iudicio z cu jpuenit ex aliis mebris difccrnit cx paffiombus eGp Et e inteliigendu q> cu ui demus aliquem egritudine ifirmari z no ajparct nobis totafr aliq ca maifefta tunc dicimus q> ex debfitate epls pccdit z ego no itelligo debilitate epis aliud ntfi aliqua maia coplexione dnante in epe (["Prono fticatio. (fOjpilatio epis fere mater cft ommu egritudmu q oppila0 igit epis pcedit futura ydrop. aut apoftea aut fe.aut colica.aut yliaca-aut fluxu z fi milia.ojpillationes igit epis funt dtltgetif fime remouede (["Curatio (fSi aut oppi 16 epis fuerit jjptcr cas extrifccas abfeinda tur z p cotrariu ad teperie reducatur» fi au tc fuerit jjptcr paifione cu rentur illa ficut 03 Et fi fuerit ftric/ tura uenaru eps naturale tuc detur cibus fubtilis m pua qritate ter aut qter in die. Et fi fuerit oppiFo in pte iferiori epis dtn tur puocatia ttentre-z fi fuerit in gtc fu/ perior i detur puocatia vrina.z fi i utraq? fiat utruq; Medicantia igit fubtiliatia z aperitia copetunt in oppiFonitus nullu au te forte medicame adhibeatur nifi figr.is manifefte digefUcnis apparentibus in op piFone antiqta copetit ffomia de bafilica Et fi fuerit jjpter corrugationc uer dc tur ea q buedlant ficut lac z filia.z fi fue ritex uentofitate tunc ua’ct bal.z facclfo facfba cu milio z falc z furfure a{Tis in pa tella fine liquore z poftea in facculo poitis z detur vinu albu forte ubi fit fnica nar. Alias aut cas cms reducamus ad du as aut ad cam ca.aut ad fra; Et fi ca fue/ rit fra digeraf i pmis materia cu oximelP diur.aut fquillitico z purgetur cu bndicta aut cum tbeodorico cmpifte.Et fi fuerit magis particulari procedendum fiat taf firop.Ej/.radicu cafparis.fen .petro* yrcos radicu rubee.maio.gcncume. brufti. fpa. gramis apu.radicu.anftof. fqmlf. coqffcntur z teperetur in aceto fouifimo p dic 2 nodte.Dcin camepitb. eupatorii .ectauree mi. ftolopcn nar.rinamo.fquma ti.calai aromatici.caffie lignce.an.maratri fcn.fuci abfein tb.an.^»ii.2.S‘rof ru.fand.magayr. fpo S*aceti pdi&i iiii.fiat ltropi.lib.ii. Iftc aut firopus ualct m oi oppilatione epis z fplenis cuius ca e f ra.executor tn ptiefis opatiois pet adder z minuere iux couenictia etatis z tpis 6i ita de altis pticularitus ex quibufda pticulariu aut ex multis poffet fieri efm.autcoditu.aut vngctu.aut empfm. aut bal.aut ftupba et ftfta qd totu iduftrie medici derelinquo, et confecftiones qda tagetur in atito.nro. Materia aut digcfta purget fic poltpodii. an.B.ii.fpice .an* cu oximcliMql liti.z fiat pilfe z exibeatnr poft vii* dtes fue cofecliols z pnt addi z diminui iux couenictia pticulariu Si aut ca e m9 fLc.^!.radie.apii.brufet.fpagi. grami p die z no&e 1 acc/ to fortiffimo tuc .endiuie.fcan ol. orto nouellaru. an.iib* S «capiliop uc.rc iii .lac tucj.nouelle epice, ftoiopedrie qtuor femi nu fcariof tis.z fcariof. agieftis. rof. fandaT .nwa;ir. fpodii. rafure ebor is • an. . i. acefcr pdicfH fiat f;rop9 qfi Iib.u.Si aut uellemus deofpikre fme calefactioe 2 ifr atione uel qft tuc copona tur medicamc ex endiuia z fcariof. agref tis*z ex radice apii.z ex lupinis amaiis z camepitbeos z lacca.z io cautela e q? qcu q caj ignorat 9 folu cu iftis opetur z no decipiet. Vel utaf iftis qn ca medio mo fe bab3 Ca aut ca.pot digeri cu firopo ace tofo z oxi$accara z fi ca medLO mo fe i .a bcret digeratur cu copofita Eua cuatio aut in ca ca.mirabifr copetit cu tri/ fera farracenica reubarbarata purgetur cu dyarcubar. Vel purgertur fic 5.11L.lacce.fptee nar.agarta. fof. abfeintb. S.paffuF enucf cu firopo acc tofo z fiat pilfe.Dieta fit pais bn cocftus. z bn fermentatus cu modica cjtittte falis, vmufitclaru fubtile odoriferu f3 fumat rrpua qtitate qfn m multa qtitate fuptu mirabiliter oppilat faciendo cibu crudum tranrire ad epar Nullo modo balneetur. nifi ftomaebus efiet uacuus z uitet omia que oppilant ([De debilitate epatis De bilitas epatis z cuiuflibct mebri difccrni tur 9 de facili leditur a quocunq? Si aute fuerit caufa nota manifefta ficut eft apo/ ftema fluxus z fimilia curentur illa ficut oportet Si autem talia no fint z uidetur declinare ad caliditate utatur mafgraratis quop fapor fimul fit acetofus z dulcis z fi no inueniantur mifceatur grana maior grana dulciu z acctofop.V tatur aqua or/ dei ubi bullierint pira, aut citonia z der tur cum vino albo, vtatur lfto clecfuario . dyadrag. f iiii rof. triafan. 7. camomilf.z poteft uti aqua bouis . Si autem uideatur declinare ad frigus uta/ tur Vuis pallis cum interioribus fuis. & utatur auellanis adis z utatur lfto elcdlua rio. Ql * dyambre. dgambos cum mufeo . mif ceantur. Ite in ifto cafu ualet iignu aloe, nuxdpff.fpicmar.cinamo.c-aftiaf. Et ex iftis pot fieri falfametu cu acetofitate citri uel poteft fieri puluis apponendus in bro/ diis aut in vino Aut poteft fieri empfm aut oleu aut cfm.ct fifia. In debilitate au tc epis fi ca eft ca. vtatur aromaticis fris ftiptids.et fi ca eft fra ag>onatur aroma/ } I rica ftiptica ca.ita 9 difcrafia femper ini diget contrariis. z epar femper indiget ftiptiris* habet cni rara z de facili dif folucrctur (TDe dolore epis Suppofitis vniucrlalibus 9 corpus fit mudificatu »et 9 vtatur bono regimie fi ca uergit ad ca' lore-facelletur cu rof.et fandaf.camoi. & melilo.furfure.et rnilio.et fi ca uergit ad f ritate facelletur cu anthos*fticados*an.ci mLno.rof .et camomilf. Et hoc e intelli/ gedu circa oppilationes epis. etdifcrafias eius 9 ifta pnt applicari in oi cafu.f.abfcb tbi. cufcuta. reubarba.cinamo .fpica nar. co prepatu.fj ta^ls cautela qm fi ca e ca.ponatur de oibus iftis in pua qt/tate pte: q de coriadro et multa alia fra pona tur in qritate. Si aut ca effet fra minoret coriadcu.et alia augmetentur cu additioe cofimihu (p Clarificatio (flntel ligedu 9 cor no oppilatur tu 9 c in mo tu cotinuo.tu9 meatus funt apii et con/ tingeret 9 fequeretur ftati mors.de epate aut no eft fic 9 no mouetur fic. nec tales funt meatus.et licet uenefint multe ualc! et omnes forte no oppilentur poftcj tame maior pars oppilatur nihilominus oppilo dicitur et ipeditur penetratio cibi ad me/ bra quoniam licet fint multe, nihilomi/ nus omnes funt neccffaric et ideo de faci li accidit oppilatio in epate tuc hu. omnes qui ibi generantur et pars fuperior de facili oppilatur 9 uene funt ftrufte &£ angufte ficut fcribitur quarto de iuuarne/ tis mcbroru quia hu.decurrunt Facile ad loca decliuia Non e igitur mirabile fi ep oppiletur licet in eo fmt uene multe ual/ de (p fecundo notandu 9 in oppilatione epatis ,pptcr caufa$ ca. poteft effe vrina ni gra ratione aduftionis et circulus et fpu/ ma uergunt ad quada croceitate et in op pilatione epis et afti$fellis color oculor c croceus et facies uergit ad citrinitate ct co lor niger uergit ad luriditate.et fi c $>tcr meFias uergit ad terrcftritatc fi Tercio ad uertendu 9 fple citius oppilatur hu moru grofficiem . et fecundo renes jjjpter ftruftura meatuu 2 concurfu fu per fluita' tu-tcrcLO epar z ratione multitudinis hu/ ftruftura uenaru epatis in parte fuperiori Quarto notandu 9 op pilatio epatis eft magis periculofa propter mebri nobilitatem Sed ojpilatio renum eft diuturnior jpter uie longinquitatem (TQuinto notandu 9 ex ca*no fit ofpilatio nifi aut eop multitudine aut ex comixtione cubu.Frigidis, (£ Sexto notandu 9 ut piurimu oppilatur epar ex fieumale. fecundo ex-melancolia.tcrcio ex fanguine raro autc ex colera (fSeptlo notaadu quonia licet virtus attracftia me broru fit fortis nihilominus tamen in op piladone preualere no poteft ut cibus pe/ netret 2 ideo 9 non poteft penetrare ad mebra caufatur fluxus uentrislongus •& fortis ualde (jfOcftauo intelhgedu 9 vri na eft tenuis m ojpilarione jfpter hoc 9 modicu eft 9 tranfit z no eft tantuq? pof fttvrinam ingroffare z ideo in oppila/ tione epatis femper vrina eft tenuis quia aquofitas tranfit ratione fubtilitatisfed de humoribus modicu5 (f Nono intclligen du 9 ftiptica competunt in ojpilatione epatis fed tamen in parua quantitate ut confortent epar ut ratione fue uebemetis raritatis a mundificantibus zabftcrfiu.s no diffoluatur. (fVirimo notandu 9 fle botomia licet infrigidet tamen quia deop pilat poteft cope ter e potiffime in antiqua ta 2 potiffime cu vrina incipit infpilfari Dc apoftemate epatis» Poftematu epatis edi funt in fi ma epatis 2 qda in girbo 2 qda in lacerto qui e fupra uentre 2 q da funt in miracb 2 qda in uenis mefe/ raicis-2 qda buorofa.z qda uentofa z q da funt ca.z qda fra. 2 qda terminatur infenfibiliter qda per fanic 2 qda per du riciem z fcIirofi$ (["Caufa. (f Caufe apofleatu cpatis aut funt extrinfece aut m trinfece.extrinfece ficutpercuflio cafus co qualTatio z fimilia.inthnfece ficut crapula indigeftio flcacbi debilitas digcftiue epis* z aggregatio bu. in epate z malicia mudi ficaticnis feliis z fplenis z renu inteflinoru £x bis cni caufis z fibi cofor mibus apoflcmata in epate generatur CS .gna (Tc u epar apofleatur tuc ifla figna concomitantur.f.fe. continua do/ ior dextri j/pocondrii z grauitas z mali/ cia decubitus fupra dextru latus z potiffi m? qri apofiema c in girbo z ex malicia decubitus fupra latus finiflru. Dccubunt igitur fupra dorfu3 z ibi etia male Si apo flema eft magnu z cu boc conconntatur tulTis ficca z uomitus z fmguitus. f5 fm magif z minus z pulfg mollis z fi apofte ma fuerit in parte fuperiori fupra bcertu feu villu longitudinalem apparet figura longa, z fi m tranfuerfalibus eodem mo* z fi in utroqj mo apparet ad modu crucis z fi in girbo cpatis z fubflantia eius ur forma lune noue z fi apoflea eft ca.fc eft fortis cu fiti z ariditate lingue z calore fo ti z liuore.z fi c de ca fra omnia funt re miffa. z fi e in miracb no e fe. z fi eft in. ucnis mefcraicis vrina e turbata z dolor uerfus ubilicu ([*Pronofticatio (]~FIu xus uentris in apoflemate epatis malus . i Apofiema girbi epatis terminatur tribus modis.f.pcr fudorc. z per vias vrinales. z per fluxu (anguinis nanu.fcd apoftema quod c in funa tribus modis pot termla ri p fudorc .fluxus uentris. z g Apoflea qd e in girbo peius e q qd c in fima.apefiea duru epatis nifi uelociter a pricipio medicet peffimu e qm i fra duas feptimanas cat fdropifim z non ajparet apoftea jfpter uentre z ita reanet icurabile cu ergo df q? apoflea duru epis no curat ueru e nifi uioleter in pricipio fuccurratur Ome apoflea epis generat ofpiiaticnc . z cjpilatio mdigcflfcne. z idigeflio aquofi DUe-z aquofitas ydropifi}. qrc ome apo/ ftema cpfs ca c ydropifis Si apoflea fplc/ nis mutetur ad apoflea cpatis pcffimu. fi fiat econucrfo quodamodo e bcnu (f Cu ratio Circa curatione apoflcatis\c m / telligendu primo q? in pricipio debet poi repercufiiua potifiime in calidis z in aug meto debemus mifccre refolutia z m dc clmaticne debemus uti mundificatiuis z m datu dilTohmuis z in qucLbbt tpe de/ bemus ajponcre aliqua confortaD.ua epis» Secundo notandu q> nimis mfrigidatia z ftiptica nb debemus ajpcnere qz cito idu ratetur z ita morbus ellet incurabilis $pl ydiopifu; que (equitur cito nec debemus . applicare nimis refolutiua nec moliificaria nec uifcofa nec oppilatiua quia fcqueretur mors ficut narrat G.xiii® de ingenio vl° exempiificansm dyogme rectore iperato ris Tercio aduertendum q> in apofiema/ tibus cpatis nen debent apponi confine/ tiua uentris quia uenDis conft patio z fc cu retentio eft multu nociua nec debent danrumislaxatiua quia fluxus eflmul/ tum nociuus (f Quarto confiderandum \ q? cum apofiema c m fima tunc non dc/ bent dari diure.fed euacuan debet mate/ ru per fcccfTum z fi contineatur materia \ in girbo tunc debet trabi materia uerfus vias vrinales z non per feceffum. (£Te/ neatur igitur uenter laxus mediocriter cu fuppofitoriis z crifterus z aquis Icmtiuu* z fifibus His igitur uifis in generali. In apoflcmatc ca.epis in pmis fiat ffomia 3 bafilica.z fi no inudat fiat de ccfalica.de in apponant ifla fup regior.c epis.IJ/ .fuci portulac.fuci platagmis.fuci abfcintb.fuci pge paflo.an^.i.coriad.ppati.rof. rof.z v mifceantur z panni Unci intingantur z tepidi fupra regionem epatis apponantur z frequenter innodentur . (J” Deinde utatur iflo firopo. Ej/. endiuie. fcario. epice .capillorum oru S-rof.fpodii.fand.maga 3ir.an.3.ii.fuci albi, lib.i.fiant firopi. qrtj.v. Et fi calor no effet multu intenfus tunc gi. radie, fen. radie, apii, an S • n ar. fquinati. an* 3. iii .fuci buglof.fuci abfcitb* an.^.ii*bulliat ifta in tribus quartis firopi acetofi z coletur z colatura mifceatur 015 pdicfto firopo. ud poffet digeri materia cu oxl copofito z firopo acetofo z firopo uiof.z poft bec euacuetur cu trifera farra/ ccnica reubarberata cu dyareubar. dy apr u ms z catarttco ipcriali V el purget fic nar.laccc.an3«5. cofician tur cu fuco cndiuie.z fuco abfcintb.z de tur in manc.z fi uideretur ibi effe aliqlis copo bu.fri addamus cu pdidla medicina an.B.S-coficiatur cuiuco endiuie S3 fima teria e pura ca. tunc pot laxari facifr fic. gj .endmie. fcatiof. ordei mudi.liqri .0032 borrag.z bugloff..viole.paffulam enude. iuiube.febeften.an.ii.coqffenter z bulli ant in aq z coletur z colature addatur caf fiefi.mude dc£ in aurora ufq? ad lib*S«tribus diebus cotmuis iuxta tn coucnientia pticulariu Poftg tn apofte ma uenit ad augmentu addatur ftipticis z repcuffmis pdicfHs aliq refolutiua ficut afaru fquinitu.cupa.abfcintb. Et cu uene rit ad flatu dimittamus repcufliua z appo namus & coficiatur cu oleo de maftic. z de citoniis z fi apoftea ucnerit ad fame q> cognitu ?e qz pccffit rigor z fc.augncntata c z rup/ tura fuit cognita p tremore z naufea tuc bulliat yfopus.z gentiana.in ydromcl.z exibeatur Et fi apoftea fit in girbo tunc multiplicemus dmre.f3 cum cautela q> in priripio addamus in diure.fris ficut c en diuia.z fcarioF.z femina fe.mclo. poftea afeendamus ad radice apii, dcin ad radic.fen.z petro. Dein addamus afarum fpica.radie.rubcc.maio.z eupatorii z yre os z decoquant in idromelf et applicetur ifta ab itus z ab cx-Dein applicetur refor Iutia q didla funt Vel fiat iftud.g/.cao. melilo. afari • fquinati. maftic. citonii .fen u grca.fe.imi.calai aroatiri.abfcintb. flor, cala • ro. bdellii. capbor • aii . coq ffc n tur ct bulliat in oleo, et panus lineus in oleo intingat et fup regione epis apponaf. Et de aliis bn comixtis pet fieri cmpfm. vta tur ordeato et aq ordei et vitet pane qtu erit poftibif.vtatur lacftuc.ct atnpfibus z malis granatis dulcibus et acerbis q appellatur ct uitet fimpfr dulcia. Si apoftea fuerit duy: tunc in principio uclorit fuccurrendu e qm poftq e cofirma tu no recipit curonc Et cognofeitur q? b° e in fima cp no aflellat nifi cu magna dif ficultate et cu magna grauedine et fi e in girbo n pot bn vrinare In pmis igitur te neatur ueter laxus cu fuppofitoriis leitiuis et mollificatiuis et cu caftiafift.et fifibus. dein apponatur dyaqlon fup epar .Dein utatur tali firopo. .radie.fen.petro. IiIll camedrcos. abfcintb.cnduiie.fcariof.praffu.rute, fco/ 5*fuci buglof.fuci fen. calai aroma, callief.fc.endi.fcario.ro.prtlfuf.liquif.an. . S* fpodii. mir tilli.fand. maga3ir «an .3. ii. aceti iii. fiat firopi.libn.et S* Dein in eode tpe in. quo potabit firopu. vtatur ifto f iftid* pinearu fenugreci paffuF enucf.caricaru.iiiiube.febcften. fe. malue tburis.auxungie et fiat emplaftrum.aut fiat cledfuarium Vel po teft fieri emplaftrum de ruta.caulibus.ca lameti ftercore caprino.z fenugreco z po (Tunt oia ifta empFa cofici cu oleo de cota nis Materia aut digcfta z mollif icata po teft purgari paulatinc p buc medu g/.aga lacce .fe. endi. f oF. abfei n tb» an. i .cof ida t cu oximelf .fquillitico z fiant pilFe. Et fi materia fic m girbo addatur radix rubee filia z di minuatur mcdicia feceffiua. Dicta fit bro diu gue pulle, z z oua forbiha bro diu ciceru vinu albu bn lifatu z GFia pene tratiua z facilis digeGionis Si aut apoGea cflet cx geuffione in primis fiat ffomia. dein uoitus cu aq decodbionis rafani» & mediane cortic.fambuc.z oleo crudo & purgetur cu trifera farracenica reubarbai a ta Deni fiat cmpFm de endiuia fcarioF.z nitro naGurcio.z finap.(f Si apoGea fue rit in miracb curet ficut fi effet 1 girbo z intcnfiora medicamla peffumus afponere Si aut fuerit apoGea $>ter mefcraicas tuc curetur ficut fi effet in fima. Si aut fuerit ijpter uentofitate fiat uetofe fine fcarifica tione z facellcf locus cu milto.camomilf* z furfure.z an.z iungatur cu 0F0 de ruta Si aut epar fuerit incifu detur ro. cu bolo armeno.z aq ffa z fiat cmpFm de ba!au/ Gia.z de fumac ([Clarificatio ([ In telligedu qm. licet epar habet mebra mu/ dificanria fanguine a coFa z meFia nihilo minus alii in tm babundat bu*iGi q? ple ne mudificari no pet z ita illi bu. qui ba budat pnt care apoGea in epate notadu q> qii c 1 girbo tuc copetut duire. nec prouocetur fluxus qr corpus mudifi/ catu c z no habemus alia via z dantur a pricipio in gua qtitate z debilis uirtutis z fit jpceffus paulatine ad augmetu zdib* femg ajponatur aliq Giptica epis cof orta/ tiua.z qn ca e ca-ajponatur tuc mFta diu re.fra cu paucis ca.z aromaticis z cof orta tis. fi ca e fra fiat ecouerfo ([Terdo no/ tadu q? epar apoGcatur frequetius ex fan guie qm e ex babudantia cius z uelotius ex colcra qtu eG ex eius pen etratione ex ffate plus qtu 6 ex adherentia z ex mFia plus qtu e ex groGicie Frequetius igitur accidunt apofteata in cpate dc fan guine. fcdo dc coleia.fcio dc f fate qrto dc mclia (f Quarto notadu q> apoGea in ptc iferi on epis reddit uctre lax& cu cibus no pof fit penetrar ufep ad epar zqzmrtus attrac tiua debilitata e. Si aut fuerit in pte fupe riori aut e magnu aut puu.fi guu no c ue ter laxus cp pot cibus pcnetrare.fi magnu adhuc Ucter t laxus cas diclas * Sed tn alicui uideret q> iftud duflu pateretur calupnia £ptcr dicfh V .dicit em' q? ydro pif q e ex apoGematc epis e cu retentione fecu cp cafitas nimia qcft in cpate rone apoGcatis z buiditatcs chilofaS z adurit ficut fpcgia nec etia penetrat ad mebra apter oppilationes f$ ccuertitur in fumu z uapore z icluditur inter pellicias netns z cat tuore z ita qre zc Dico cp qii ape Gea epis fcqtur ydrcp tuc uenter e coGipatus fi aut eflct ucnf laxus nd fcqtur ita ydrcp. z ita fluxus ucntns pot fcqui in magnitudie epis girbi. z tuc no e ydrop.z fi fupuenei it ydrop. tunc no effet uenter laxus qz cu materia q de/ bet ccucrti in tuore fluit ad exteriora no catur tumor z ita nec ydrop. (jfQuinto intclligcdu qm I3 auc.coiter loquendo no ponat apofteata epatis gnari nifi tx hu.z aquofitatibus z uentofitate. nibilcminuf» pot cari cx cbilo.etia in epate qm cu cbi/ Ius bndat z ad formas bu.trafmutari no poffit jjpter epis debilitate aut fjptcr cbili mftitudinc tn cu ueit ad epar aliquo mo difpoitur z fubtiliat z ita pot aggregari i epe z corrupi z ita apoGea cari tn cp boc c de raro cotingcntibus io no ponut auo (f gexto notadu q? in apcGoatibus caTis epis vrina e mtcnfa et licet debilitas di/ geGiue remittat et fic deberet effe remiffa tn cp talis debilitas pueit a calor io c in tc fa ;jp8amixtione alicuius portionis coFe Septlo aduertendu cp in apoGcatibus epis vrina e fpiffa et cefufa et liuens jjpter bu mojj ebullitione ct gturbatiene et fe.ct li cet ojpilatio caufct tenue veru e 9 no eft fe.nifi buop gturbatio et Ucet in apoftea te fit nihilominus ibi e ebullitio.pturba/ tio.ct fe. et illud facit ad cliqtione mate ne no obftante ojpiktione (['Ocftauo m telkgendu q? cu in apofteate epis abus ad epar penetrare no pofTit tuc multiplicant feces et minoratur urina et fi penetret fit ecouerfo Nono notadu q> in apoftemate epis vrina e liuens et rone fc. et mfecftio nis et mortificationis Decimo cofideran du q> in apofteate epis corpore plerftorico exnte det fieri ffomia de bafiltea eiufde3 lateris cp ibi e fufficics oppofitio ficut fu/ perius et iferius et no det fieri de parte fi niftra cp tunc effet duplex oppofitioet in ffomado no debemus tranfire duas nota biles oppones fm Arne-([*Vndecimo no tandu 9 in apofteatibus epis et potiffime cafis bn copetunt regcuffma nec talia op/ pilat nec coftringunt nec ingrotfant et qr ponuntur in gua qtitate et cu quibufdam diffolutiuis. (["De fluxu fanguims ab epate. Luxus fanguinis epicus e fluxus {anguineus uiruietus venies aln ab epe.aln ab aliis mebris(jXae Cae aut fut itrifece autfextrifece .cxtrifece ficj cafus et gcuffio.vitc fuauitat et ociu i eo q? cofueuit exercitari et mcbrop muti/ latio et truncatio et fifia Si aut uencrit a cais in triferis* aut ,pueit ab epe aut ab aliis mebris.fi ab aliis mebris tuc potproueire a ftoacbo.aut a uenis mcfcraicis aut ab in teftinis.aut jppter retentione mcftruoru3 aut emorroyd.aut apofteata q vid natur epatbaut $oter totu corpus Si aute uenerit ,jpter epar tuc ,pueit jjpter qtuor eas* aut apoftea* aut jjptcr debilitate uirtutis fanguificc ita q? cbilus no ccuerti tur m puru et ita mebra illud abhorret et tuc uirtus expulfiua mittit ii/ lud ad inteftina Tcrcio acridit jpter op/ pillatione ita q» epar bn digerit \ fanguis no penetrat ad mebra aut tp mebra no i digent aut cp penetrare no pot et tuc roe more denigratur et coagulatur et ur q> fit ficut fruftu camis aut fanguifuge Quarto accit apertione ucnaru et hoc accit ,fpter tres cas • aut cp ucna fcinditur.aut corroditur aut fragitur et agitur et de b0 ftat p* uenas.corrodit rixis eaf de.fcindit anatbeaf bas aperire facit. In telligcdu circa ifta materia cp ifta materia gti ptradlata e fup ca° de fluxu uetris In telbgcndu cria cp ifte fluxus diuerfificat multis modis.f.ex gte cjtitatis qz alii mf tus aln paucus-et ex gtc qualitatis qm. ali qn c clarus aln virulentus alii faniofus et diuerfif icatur a pte fubftatieqm aln e fub tilis aln gtclfus. ct ex pte odoris qm aln e grauis odoris aln no aln e fetidus et di uerfif icatur ex pte loci et hoc multiplici? ut didlii e Qui ergo gticularit ueliet coli derare fpes buius fluxus funt multe uald ad qs narradu no fufficeret pfens dies et ifta fufficiat ca breuitatis cp circa breuitate laboramus (fSigna ([Si aut fuerit ex caufis extrinfecis boc betur ex iudirio pa tietis etpaffionibus mebrop et do lore ct graucdinc pticule patietis qm fi ,1 ftoaebo e dolor et aggrauatio et idigcftio circa ftoacbu et ita dc aliis z de iteftinis z fi fi e cx apofteate e ibi fe. et fi eex debi litate digeftfe epatis fluxus e ficut lotura carnis et fi e oppilatione faguis uer git ad nigredine et e coagulatus Et fi ue nerit jppter uenas tuc fi funt apte aut frac te faguis e multus ct dares et ueit fubito et ueloci? et fi fuerit corrofionc aut fciffura tuefe virulctus turbidus et uenit paulatim ct fi apter apoftea e Differentia aut mter fluxu epaticu r fiu/ xu aliorum membroru 2 inteftinoriq eft quoniam fluxus epaticus eft fine dolore z pcriodaf.z poft egeffionem ajparetqda3 permixrio.z fi ueniat a ftomaebo egeflio eft cbilofa 2 graucdo eft in ftemaebo z fi prouenit a urnis meferaids tunc no ajpa rent figna debilitatis epatis • z fi prouciat ex fleumate videtur fanguis putrefactus Z modicus fctor.z fi eft ex caliditate fe/ tor c maior z pucrefadho z nigredo ma icr (iPronofticatio Pronofticacio cadit bic quo ad curatione Regula aut gc neralis eft bec z in quolibet fluxu zinoi co qued egrrdif a corgc 9 nuilus fluxus de natura fui prima fronte uide atur maliaofus cy no reftringatur Si tue nc cu alienatione z bona tolierantia etia fi eft fmtbomaticus no debet fubito reftri gi f; paulatme fi uirtus ualeat tollerare Cf Curatio ([" Si aut fluxus uentris fan guineus ucnerit apertione z fraCtu ra uenaru fiat in pmis flebotomia de epa tica utraqp Demde fiant uetofc inter Ipa tulas cu Icari.deinde fubtus maillas z iun gatur dicta fanguis ingroffatia .ficut lunt pamtu. lentes fine corti ce prima aquaabiedta.oua codta cu aceto* fabe cu aceto.lac cccftu z filia Nuc aut in telUgendu cft circa lfta materia 9 omnes fluxus caufa breuttaas poffunt reduci ad duas caufas.f.ad caufa; calida z frigidam Et fi fuerit calida cutetur cu bis medica/ mmibus fumptis fiue ab extra fmc ab in/ tus fiue fuperius fiuc ifenus fccundu diuer fitate pticulc patientis *et hoc fecundu di uerfos modos utedi ficut frequeter dicftu eft Materialia aut funt bec.f.bolus, terra figillata. fanguis dra .ipoqftidos.acatia.pfi dia.balauftia.mimlli.bei bcris*ro.fandaF. plantago, virga paftoris.fe.acctof .bedegar galle.et multa cofiFia cu paucis ftipricis ca Udis.Et fi ca fuerit frigida medicetur cu iftis.f. maftice. tburc. flora, cala» ambra. nu cecipref.et foF.eius.gario* etan*a(fb.rimi no affo.et fiFibus et 9 apponantur aliqua pauca fra ftiptica. Aduertendu e bic de quc.de medicam'e qd indifferenter (furat omne fluxu fi curari debeat p mcdicaia. fuppofita dieta copetcnti et 9 coipus fit rialumis rof. ru. eltcftaru margaritam, coralf albi.et rubei; fandaf. maga^ir. Kaiabc. fanguis dt a.abre grifce. an »3.11.conficiant cu firopo mirtio ct fiat trocifd ct cu uti u olueris det difte pati cu WFe cccto Et ualet prinapalr co/ tra fluxu fanguinis epaticu.fecundario co tra ftcmacbu ct p pns ualet m orni fluxu nifi cflet fluxus jjptcr oppilaticnc .et tCc oppilatione remota ualtret et corpore mu dificato ut dictu e (f Clarificatio (| In tcliigaidu 9? fluxus jjpicr vulnus et cor rofic ne eft magis [mundus et virulentus 9 ille qui uenit aptione et ucnaru pro tato qz in ueni< magnis e plus de calore et fpu q in puis. Preterea corro fio fit magis in uenis puis et ideo fanguis eft magis uitulentus ratione caufe induco tis eorrofione et ratione agitationis fup/ fluitatu in icco (£ Secundo notadu q> fiu xus difintericus plus fit z frequentius de fanguie cofico ronc acumis.p cftea tx fan. guie rone multitudinis z tardius ex fFate cp e buor frigidus z uifcofq z tardtus cx mefia qr bu.terreus e (pTtrao inteilige du cp f ras multu mtcfa p coperatione ad uirtutes corporis cat fluxu diflintericu cp debilitat uirtutc digeftiua z cotentiua fj Fras teperata totu cofortat z ita refingit Vltimo notadu cp i fluxu epatico diffut terico remedia exteriora debet ajpom fu pra regione epatis no alibi cp nocumetu$ induceret De ydropifi drops eft error uirtutis vmtiue in toto corpore tione uirtutis digeftiue in epate Intelligendum circa iftam materiam cp virtus digeftiua terria triplici digeftione menfuratur * quoniam nutrimeutum pri tno diifeminatur . fecundo umtur.terao affimijatur cum defiat difieminatio cau/ fatur macies fi deficiat vnio caufat ydro pifis-z fi affimilatio lepra, ticrba funt G. m de virtutibus naturalibus Cum igitur nutrimentum non poteft perfecte vniri z folidari tunc tumefit membrum z in; flatur z caufatur ucra ydropif5 ♦ que ipofar ca appellatur, ipofarca autem non eft fine epatis paflione. ideo quantumcunqj facies elfet tumida feu inflata uel pecftus uerfus diadamma uel ftomaebus uel matrix ucl pedes uel manus, nihilominus tamen no eft ydrop.nifi uirtus digeftiua epatis pate retur ideo bene dicitur 9 eft error fangui f icc in epate quando fine partione epotis fieri non poteft Nunc autem tres fpecies ydrop.a fapientibus diftmguutur. prima ■ cft de caufa frigida z appellatur ipofarra. feu leucoffantia quod idem eft cuius rau' fa eft fanguis frigidus aquofus 015 vniuer fati tumore totius corporis z ideo ifta fpe aes cft uera ydropif .z quia primo z prw cipalitcr patitur epar. z quia errat uirtus vmtiua in toto, membrum enim no po teft perfedte folidari nec firmum effe fcd cft molle inflatum z tame ifta fpecies minus mala cft inter omnes Alie autem due fpecies funt de caufa calida otu ad caufam antecedentem licet caufa con/ iuncfta femper fit frigida ita 9 prima fpe cies appellatur afdites z caufatur cx burhi ditate fubtili aquofa multa cum uentofita te z eft deterior inter omnes Terna uoca tur timpanites. cuius caufa eft umtofit** multa cu pauca aquofitate.z e ualde mala Modos aut generadi cft iftc.quoniam cu def icit uirtus digeftiua epatis ita 9 cbilus ad perfecftioncm bumoris deuenirc non poteft neceeia5 bene poteft fegregari pur gari z mudtficari .tunc aliqua portio mic titur ad totum corpus z aliqua remanet in epate.z quia ille qui uadit ad totu cor pus non eft bene vnibilis nec natura po/ teft bene couertere z folidare ideo magna portionem iterato mittit ad epar z ita e de renibus z uefica cum no poliunt bene mucWtcare epar Ifta igitur oia rcgurgitat ad cpar.z cp epar fuit debile in generado z fegregado ideo modo plus cft debile in expellendo ad exteriora fcd facit quod po telt z ideo conuertitur ifta materia in ua porem z per porofitates z foramina refu dat uf9 ad pdliculafecentmcntcs intefti/ na que cifac.z miracb avellantur z ibide includuntur z aggregantur, z caufant tuo rem uentris in tantum 9 inteftina bal/ neantur in illis z quando uemt ad non cft curatio Pellicula autem que imtv diate adbcret in teft inis uocatur miracb. V nde muracb eft-pinguedo rirbofa tenu is ad modu retbis imediate muolues itefti i na. Dem uemt alia pellicula que magis ap proximatur cuti z appellatur ftfac z itauc tofitates z aquofitates inter bas duas pelli culas redudutur Auc.igitur uoiimt9pii ma fpecies caufatur imediatius erro rem virtutis digefliuctcrcic. ftd fcair.da errorem mudificatiue renu z ueficc fcd tcrcia errore ftoaebi conuertetis materia in uaporc qua epar redhficave no pot qcuqj Lgitur fuerit ca z quocunep mo uadat negociu m oi fpecie ydropif.prmci paliter parit uirtus digcftiua epatis (TCau fa (T Caufe eni aut extrinfcce aut mtri fecc.cxtrmfcce pcrculfio.cafus. obuiatio. ni mia caliditas.nimiu frigus, z fifia z flu/ xus mmius fanguis aut uetris z oia fifia manifefta z dctecfta Si ab intus.aut funt abcpatc.aut ab alus.fi ab aliis tue funt illa qbus epar ccpatit.aut cu quibus babet coi ligantia aut vicinitate z ita uirtus digefti ua epatis patitur z minoratur z aufertur & corrumpitur ftomaebi paffionrs z etiam morbos uenaru ct matricis et ueficc et renum.fplcnisdya ffatis.etpulmonis.zc.Si autC2;fuerit ,rp ter epar hoc eft tria. boc erit jpptcr malam complexionem ficut eft ma’a co/ plexio frigida ct ifta eft raufa immediata ydropifis.aut eft jpter malam complexi onem calidam que facit exafationem calo ris naturalis quo exalato fuecedit frigidi tas et ita licet tam antecedens fit calida ta men caufa immediata cft frigiditas, aut propter malam compofitionem ficut cft ojpilatio apoftema et fimilia. Ex omni bus iftis et fibi conformibus virtus dige/ ftiua epatis inmutatur et fi continuentur generat (f Signa ([gigna ydropifis future funt eum preter iolitum longo tempore fuperfluitates queeonfue ucrunt expelli retinentur . ficut eft fudor egeftio er vrina et alia confimilia «Secun dum fignum eft caebecbia et preter foli/ tum mala coloratio faciei et aliquando in flantur tcRiculi. et aliquando intenditur appetitus et aliquando diminuitur1 Signa autem idropifts prefentis funt inflatio pe dum et oculorum difficultas anhelitus tuf fis ficca tumor uentris fitis inextinguibi/ lis diminutio a|petitus abi appeti/ tum potus mala coloratio. Signa autem ypofarce .funt tumor vniucrfajis totius corporis .pulfus vndofus.egeftio alba fan gmnca.ct fi comprimatur caro cum digi to dimittit poft fe cauernam et uenter no eft ita tumidus ficut in aliis fpeciebus Et eft intelligcndu q? in utracj fpecie poteft effe vrina colorata tincfta et ideo ex colo rc vrine non poffum arguere fupra calidi tatem Timpanites autem et afclites diffe runt ab ipofarca quoniam in utraqp grad liantur fuperiora et inflantur inferiora et tminet umbilicus extra . Sed in ipofarca eft vniuerfalis inflatio per totum Signa autem afclites funt ifta.f.pulfus paruus et frequeiis et fi uenter agitetur fonat ficut vter femipienus aqua fic) fi fonaret coac coac. Timpanites autem difeernitur quia vrina eft magis tenuis et pulfus uelox fre quens et durus et fi uenter percutiatur.Jfo nat ad modu timpani uel ficut uter ple/ nus ucnto.et licet egeftio fit fanguinolcn ta in iftis duabus fpeciebus non tamen e alba fcctit m ypofarca. St autem fdropife uencrit cautes cxtrmfccas difccrmt iudirio patientis Et fi fuerit %ptcr paffio nes aliorum difccrmtur ex hoc quia paflfi ones ille preccflerunt note ct mamfefte * ficut eft apoftema calidu epatis aut duru. ct ita de aliis membris Et fi fuerit ex fe. difccrmtur ex illo, et ficut docet Y.difeer nere in pronofficis confurgem autem ex yliis» zc» Confiderentur igitur figna et erit ([ Pronofticatio • (fln primis docet y .pronofticari diat om nis idrops in acuta febre malum Si enim idrops feqaatur fe.continua$ uix aut nuq euadunt. Et fi fcquatur apoftema durum epatis nunq recipit curationem mfi forte in principio Si medicus fuerit diligens z patiens obediens ct q? alia particularia co/ ueniant quando idropico ajplicantur re/ media coueientia et patiens fcntit fe alie/ uiatum poft tres uel quatuor dies iterum reuertitur z hoc fit frequenter uel multis vicibus talis nunq curabitur. Quid ergo effet fi nullo modo fentiret fe alieuiatum certe tanto deterius Fluxus uentris fuper ueniens ydropico fine alleuiatione-mori tale qm aliquado e poffibile q> natura eua cuat aqua ydropifis z per feceffu z g vri ni Fetor an lxlitus z fputi z fudoi) z eo ru que egredtut a corpore figna funt mor > talia in ydropico z fetor totius corporis qn in ydropico egeftio eft ficut caro auc fangnls coagulatus jpximus e morti. V n na bicolor mortalis e in ydrop. ficut cu c rufa inferius z liuens fuperius aut cu £ ru fa fuperius z nigra Iferius Si in ydropico fupueniat difma z difficultas anlxlitus z f luxus-uetrts ifra tres dies moriet.ydrop. in coplexice ca. z ficca.ualde mala.ydrcp q jpueit ab epate e peior § ab aliis mebris Afclites deterior e.ypofarca minus mala Tipanites media I5 fit ualde mala Vicera in idrop.no curat.fi mefie fugariat ldrop curo fit mefie buccftatione (f Curo. ([* Curatio eft preferuatio ydropifis. In primis parcant cibis zpoubus quantum erit poffibile z potiffime potibus .z fuper omnia tollerent fitim quantum erit poffi bFe. vitent omnia brodia z iufcella nifi in die folutionis z tunc vtatur brodio galli nc cum aromatibus vitet panem quantum erit poffibile. vtatur enim pane cum toto furfure z pane ordeato z vino claro fubtili albo mundo aromatico, fed i parua quantitate z utatur netftare. vtatur uolatiUbus-z fint omnes carnes affe mif/ ceat in cibis fuis allia.cepas.porros.vtatur finapi fed in parua quantitate Vtatur far/ dellis.Item utatur ifto galange.5cd0aric.amft.maratri.cittu.ame os.fifef nar.calai aroma.coria dri preparati.aii.:|/.i.fandaF.maga3ir.5.u. fiat puluis et utat in omnibns abis V ta tur igitur pullis z columbis z gallinis & omnibus auibus ufualibus z poteft uri en diula .fca.ruta.z ferpillo.apio. faluia. na/ fturcio calamento.petrorillio. competunt etiam aueilane affe.fiftici. z omnia (imi/ lia.Vtatur exercido fomffimo ante cibu vitet babaque dulds nifi effet ftufa vitet flcbotomiam nifi effet repletio nimia ter retentLonC3 menftruoru aut emorroid vitet ca qne folum euacuant coieram nifi nimis exuberaret z tunc euacuetur cu mi robalF.citri.Ifta balnea que dicentur com petunt omnibus paratis ad ydropif ,z in idropif aquali cum corpore mundificato z ideo primo mundificemus. Vtantur parati ad ydropifim oximelF diurc. z oxi melt fquilUtico.deinde purgetur ciim ye rap.acuata cum aloe, z maftice. z fi mate ria effet uifeofa acuatur cum coloquintid* z bdellio . Corpore autem mundificato utatur ifta ti.anifi. maratri. camoilf. mellilo. antbos. fticados.abfcintbii.an.lib.5.ponantur in aqua z ftufentur in furno ante cibum z poft exercitum. Deinde utatur ririaca & idis ntatur quantum erft utile Deinde po teft balneari in furno unde exiuit panis fic o? poffit patiens tollcrare . z fudct ibi diu uel balncetur in arena maris tempore cafo.z fepeliatur ibi ufq$ ad colLu z coopc riatur bene caput ne ledatur a fole uel ua/ dat ad balnea fulfurea uel alummofa • uel calefiat aqua maris z balncetur ibidem z fi ifta no inueniantur naturaliter fiant ta men per artificium. vel fic fiat fouea £n terra z ponantur ibi carbones accenfide iunipero deinde ponat crater ferreus dtV fuper z deinde fternantur ebuli multt & patiens nudus inter ebulos reponatur z fu det ibidem fortiter ctia iuxtaboc q? multum eft utile 9 patiens ponatur in fole uentre difeooperto cauen do tamen 9 locus no fit uentofus necfri gidus z 9 fricctur uenter fortiter 015 ma nibus z mirabiliter ualet quia calor folis eft viuificus z ego inucni magnu iuuamc tu. Deinde feiendum 9 lac multu ualet fi cotidie potet de mane z fero z fi poffet abftmerc ab omni alio potu optimu effj Et cum boc intcliigendu q? feru caprinu potatu cu fpica nar.curat omnemydrop. de caufa frigida. fi autem effet de calida addatur cum bis fucus endiuie z fcariole. Euforbiu cum fuco citonioru in parua gri tatefumptum forte ufq; ad boc in forti uirtnte z tumore maximo fi continuetur curat omnfc ydropem de cau fa frigida fi fuerit de calida utatur trifera reubarberata cu dyarcub.fufpofita paucita te cibi z potus z 9 exerriciu fit tempera/ tum Ifta que iam dicta funt prfferuat ib ydropc.z curant omnem pri cipio .Cura ydrop.actua? .fujpofitis igi£ vniuerfalibus in omni ydrep.procuretur uomitus cum decodHone rafani.z oxi/ melf diurc. Deinde utatur tali firopo z potiffime in caufis frigidis zaquofis et de caufis calidis infra faciemus mentione fparagi graminis apfi gentia ne quatientur ct temperentur in aceto fortif fimo per diem ct noeffem tunc.g/. afari bedfonice germandree fticados eupato.ab fmtbii mente origani calamenti fpice nardi fquinati calamt aro.laccc anifi maratri fe.endiuie fe.fcariole fe. melo. an. rafure eboris fandaF. ri Ub.5*fiant firupi quafi Ub*ii. deinde fa bricctur talis medidna.fjz. euforbii pulpc coloquintide agarici fpice nar di bdelliife.endi.fe.fcariole maftids .an» 3.S*fuci ircos fuci abfintbii fuci cucumeris afmini certanda et fortiflimeincor porentur fine igne et fi non polfent incor porari cum bis incorporentur 013 oximel le fquillitico. Inteiligendum igitur circa Ifta duo q> materia ubicunc| fuerit modo eft trahenda uerfus partes urinales ct mo do uerfus uentrem .et non continue! una operatio ut natura fit confucta .utatur igi tur iftis duobus uel tribus diebus firupo p ditfbo et fequcntl die utatur ptedidb me dirina ufcg ad.3.i.uel duas iuxta conuetue tiam particularium, deinde utatur firupo quincg diebus uel fex deinde duobus d e/ bus cotinuis utatur medicina predi&a et in qtitate predicfla .deinde quiefeat duo/ bus diebus uel tribus.deinde utatur predi dofirupo.ix.uel.x.dtebus. et deinde uta tur preduffca medidna et ita paulatine eua cuabitur aqua atrina ydropif.Et de pre/ ditflis materialibus pofitis in firupo pot fi eri elecftuariu feu conditu et fimilia.ct vc re qui bene uult aduertere ifta omnia opti ma fut fi diligenter particularia confidere mus.deide balncctura ut ftupbcf ficut di #u e.deinde cmplaftretur uenter CU3 ifto boutui flerccris caprc cbimolee deficcetur trita fup igne, pofiea &.fterc* colubinum fulfur nitru limatus cu teftis fuis ct teftas concbilioru marino tu conterant oia fimul et fiat empFm de uino albo ct extendatur fupra totu uctre3 Sed fi ydropif effet de ca calida fiat em' plaftru de ro.et fandaF et camomil.fupra epar et tuc emplaftra calida no ajponatur fupra regione epatis fed fupra refiduu ucn tris «Vitare aut debent oms /dropici fca monea3 titimallu et etia aloe nifi effet ab' lutu et bene repreffu. InteUigendu etiam hic cp multe fut medicine q euacu£t aqua citrina y-dropicoru fictit e eladleridcs ctjfe meti laureole fe.ferulefe. cicute fe. urttee caftor.eufor.elleborus utraq? tapfia aq rafa ni et fquille et cartami et aqua lilii et pro pria urina fucus mediane cortices fambu. gi aut diftilletur radix fambu. et media; nus cortex et flores et fiat aqua -ula aqua in delicatis curat omnem idropifim de ca frigida * Ego aut fum expertus fucu radi cis ircos. Artamen aduertendum q> fucus tfte debet clfe crudus .quia fi effet coctus nibil ualeret et cp accipiat de mane gtum media tefta out capit uel per fe uel cu ouo forbilietproculdubio curat omnem idro ptfim q manu bumana fit curabilis dum tn continuetur educit cni cottidic.iii. uel iiii.fellas de aqua citt ina ct quia illud fuf fidebat mibi in egritudine curabili in pn cipLo ideo de aliis non curaui quia cu boc medicamie nullo alio indigemus. Poteft etiam fieri fufpofitoriu taie.fjz.falis gem me folioru rate an. . S-caftorei eufor. fe. urtice q> fuffidt et fiat fup portoria. VItimo aut et in defperatione et cu non uidemus aha inadatur per duos digitos fubtus umbiheu et fiat fora/ men diagonaliter ita ut prima pellicula cx teriori incifa cum uenimus ad fifac inci/ datur fifac fubtus prirrui’ uulnus ut cutis exterior cooperiat foramen fifac ut aqua fubito exire non pofifit et tunc ponat can nale per foramen primum -et poftea indi netur caput canaF et intromittat p fccudu co uita poteft aliquo tempore prolonga ri per unu menfem uel per mediu annum fed poftra iterum reuertitur aqua paulatic et nunq uidi alique perfedte curatu g huc modum quin finaliter moriretur .uel ae do q> melius tlfet q? fierent.v.uel.vi* cau tcria fubtus umbilicum et in burfa tefticu lorum ita cp paulatine refudando materia aquofa purgaretur .Multa aut funt medi camina compofita que ualcnt in bac pa(Ti one et illa ponemus m fine libri. Cura tto ydropifis cum calore .Si aut cu ydrot pifi fuerit fe.uei apollema aut idropif fue rit de ca calida tunc in aliquo iftoru non detur uinum nec etia aliquis panis ct po / tiiTime de frumento fi pofiibile effet .uta tur igitur ordeato ct aqua ordei et utatur paruis pullis affis et carnibus edulinis affis nifi fe.eiTet continua .utatur endiuia fcari ola ladluca cum aceto ubi fit juccarum et mala granata dulcia acria copetunt et om nia cibaria facilis digeftionis que uergunt ad frigiditate3fugiendo femg aquofa uen tofa et ofpilatiua .Imprimis igitur digera tur materia per buc orte.et filuef.an.Iib.$.laer bunc modu5.5/.agarici turbit aloe an.$.u»efulr.BdUacce fpice nardi foliuru abfmtbii Foliorum mente calami aroma, mafticis 310 51. falis gemme an.9.5‘Confi/ dantur et fiant pillule et poft nouem dies fue confedlionis exhibeantur ab.^«S* ufq? ad.5. vi‘iuxta coueruenttam Vel purgetur fic.IJzEorum boi ra.uk tru polipodii liquiri.mun.p3alfu.enude.an i.fpice nardi turbit an.5d.f1at decccftio et tn decocftione temperentur cortices miro balanorum Kebuf fricc tur et coletur et detur. Et fi caufe fut co/ pofite componantur medicamina etjinun gatur cottidie uenter et latera commixtio albi et olei dc camomdlis et lauri/ ni. Dieta fit fubtilis et facilis digeftionis et utatur feniculo nouello ct utatur 51051. fpica rinamomo . His uifisct per ordi nemobferuatis ad localia remedia uema/ mus .Corporibus igitur mundificatis di/ Ugenter fecundum diuerfitatem caufarum ftupbetur et in ftupba ponantur ea q po/ nebantur in firupis fcdm diuerfitatem cau farum.deinde abluatur CU5 aqua illa ct fri cetur cum panno aspero et boc fiat multis turibus et abluatur farics 015 aceto albo te ptdo .ucl decoquatur ordeum ct capil.ue. et eupatorium in aceto albo ct aqua et ab luatur facies tota ct totu corpus cum tfta dccodHone et infttlletur una gutta iftius decoctionis in oculis *aut inftiUetur fucus coriandri i oculis aut acetofitaris citri aut fucus acetof aut uinum granatorum aut a cetum album et fit fempcr tepidum et cu uno ex iftis aut omnibus abluatudfaciesz totum corpus fcdm q erit polfibile. Intel ligendum qp uomitus cofert in omni icfle rioa quecuncp fuerit caufa .lac autem bult tum et cum modico aceto mixtum ct cu modica aqua curat idlericos de caufa calix da.Endiuie et fcanole (ilueftres et cupato. comefta cum uino ct modica portione ac| rafani diftillate cur.it omnem uffencia dc caufa frigida (f Curatio icfteriac propter fplenem . Si luerit propter fplencm et cu apoftemate fi particularia conueniant fiat fiebotbomia dc bafiiica partis fmiflre et fi ulterius indigeat fiat de faluatelia finiRre manus ct apponantur aliqua pauca calida in medicaminibus que ei debentur, regan tur igitur febricitantes et patientes apofte ma ficut oportet et ficut dicemus .,Si aut fuerit fine fe.et fine apoftemate fplenis uenit propter oppilationem et duriric fplc nis et propter maliciatn mur.dificandi tuc detur firupus iam fiat fic. De/ coquatur in firupx) acetofo ct firupo fquilli tico fcolopcdria rafanus radix capparis fq nantum centaurea et utatur ifta potone fe ro et mane, deinde purgetur per buc mo dum.IJz.fioruborra.uiolarum folioru fe ne paffularum en ude. liquir. iuiub- agarici an.fiat dccodho in fero caprino et m decodlione temperentur cortices miroba. indoru bellicoru et cmblicoru i/ ccntur ct coletur ct detur .et fi fortius pur gare uolumus purgemus fic .£${. dya fene rufme an* 5dii.lapiet ar.noni es S»mifceantur et exhibeat eunti dormitu* Deinde diffillet aqua rafani et cottidie frequeter abluat tota regio fpl is Vel fiat tale unguentu buliat ifla in oleo laurin o. f. armo.cafpa.fquinatu centaurea abfintbiu rafanus colatur et colature adda tur cera et inungatur tota rcg.o fplenis uf frequenter uti cx lffis fiat empfm. uitent igitur omnes idferici cas multiplates idfe ricia q dicfte fut.CL ARIFICATIO Intellvgendu igitur q? icftericia e paffio di g:ftiuc ficut mortBa ct e ueru atU3 ad ab; imediata f$ c paffio epatj qtu ad ca;antecedente ut cluff u c in fententia Secudo notandu licet morpbea fit de fleg mate tn idcricta no pot cari de flcgmate. cuius ro e qrh coiera e bu.fubtiF et poteft delegari ad totu corpus . et mefia cum fit bu.ficcus .pot ctia diuidi et rpici toti cot / por t qd declarat multi fudores in fine pa roxtfmi qrta . flegtrn po roe uifcofitatis nec c diuifibile nec bene fcpabilc nec bene ad totu corpus cu bereat et io poft paroxifmu m fe.cottidt.fit modicus aut puus fuder qre no pot uftcricia cari de flcgmate tu fuo loco adbcreat etmorplxa efl fedatio cutis macuiofaet pticularis fed idlericia cx flegmate cari no pot. Tertio q? licet icffericia fit paffio calida potiffime cicria et crocea nihilominus pot cari a f ro taq a ca remota. Quarto itei ligendu qm licet crifis p fudore poffit ab ri ante dic. vii*tn cnfis p idlcricia no erit ad bonu ante dLc feptimu qz crifis q fit p fudore rcqnt materia fubtile q pot effe di gefta ante dic feptimu fed materia icfteri cic e groffa afr no retineretur iuxta cuteg et ante dic feptimu no pot digeri copetcf. De paffiombus fplenis Pien e mebru raru fpogiofu oblogip; tn finiffra parte corpis ad mudificandu et depurandu faguinc ordinatu . Intelligcndu qp cu fplcn bene mudificat fanguinc corpus c iocudum ct bcacdifpofitu. qii aut no bene mudificat tunc aduemt trifKcra corpori et multe alie pafTiones qmfi deficiat m attrahendo ge nerat icftcricia et fi deficiat in continendo poftq attraxit cat fluxu uentris et fimilia et fi deficiat in digerendo et in mudando catur duricies Ofpifo et apoftfma . Splen igitur ficut alia mebra patitur morbos co fimiles officiales et cces .C A VS A. Caii fa aut 0|pilat6nis et duridei qz dc illa ma gis mtend 1019. funt qaeda extrmfece et q da mtrinfece .extrinfcceficutmultiplicato ciboru meIancolicoru3 ficut ccafcus caules legumina et ficut timor et fifia. et fi intri fece tunc proucr.it ab epate multiplicante hu • melancolicum aut fplene incurrit oppilatione duriae aut apoffema aut foiu tione continui .SIGMA . Signa duria ei et oppilationis funt urina remiffa et tc/ nuis duricies notabilis in fplene .attamen fi cft apo&ematu tuceft duricicset tumor in altera parte tantum fcd duricies e p to tam regionem fplenis quando eft fme apo ftetnate .Tertiu fignu quoniam appetitus aliquando augmetatur aliquando diminii itur et aliquando cuomitur melancolia et aliquando apparet in inferioribus. Aliud fignum e difficultas banelitusct fedus et color faciei et cutis totius corporis et trifti cia timor et follicitudo et fomnia terribi/ liaetfimLlia. PRONOSTICATIO Qui incurrunt frequenter corruam non funt fplcnetiri quonia fplcnctica paffio fit de materia groffa fed corri$a de aqfa fub' f li quare zc* Vrina pertines fanguini aut vrina cum refidentia multa ct fece in de/ clinatione paffionis fplenis bonum fignn3 vrina alba ct tenuis in pafiiombus fplenis omnibus fi continuetur multu malum eft Si alicui fplenetico cotinuentur medicami na ajpropriata et n5 remediatur magnu3 malu fignif icat*Paffio fplenis i principio fatis de facili pot curari fcd poftg e inuete rata aut nuq aut cu difficultate curat-flux us fanguinis per nai e fimftru in paffioibus fplcnis p:t cffc ad bona. Durru breufs C paffione fplenis bonu .Fluxus ucntris fag uineus in apoftcmatc epatis bonu fignum vrina in qua e fex uifcofa aliquadoad bo num aliquando ad malu . Apoflema fple nis aliquado terminatur per apoftema fub aure. CVR ATIO .Circa iftam mate riam intelUgendum 9 ea que ualent cpa/ ti ualent fpleni nifi 9 medicamina fplenis debent efTe fortioris uirtutis et ea que no/ ccnt epati nocent fpleni. Si autem paffio fplenis fuerit de caufa calida .ut apoftema aut febris qd difcemitur ex calore fiti et fe bri.ct fimilibus. tunc imprimis fi particula ria conucniant fiat flebotbomia de bafili/ ca finiftre partis.deinde de faluatclla eiuf/ dem lateris .deinde digeratur materia per buc modu.IJ/.endtuic lcariole ladlu.por/ cajparj et gineftrc ct tamarin.fcolopen. capil. ue. an.^.ii. qtuor fe.fri*fe.apii fparagi brufa Iiquir- mu. an* a-.i.aceti panis $uccari quar.iii. mellis.^.ii.fiat firupus. £)igefta materia purget borra.uiola.polipc.aga fiat decodlio et in decodUone teperetur cortices miroba. ct coletur ct dc tur 1 aurora, tlntelligendu tn 9 fplen de/ bet prius moEificari cu ifto mollificatiuo qd ualet in omni apate fplenis etduricie et uituli et ccrui af fungie galline anatis pinguedinis porci rei centis olei amig.dul.olei fifami.an.rmfce antur cu cera et inungat regio fplcnis . Si fuerit durides fine fc. et apoftemate tuc poffunt fieri firupi et et un guenta fomenta ablutiones et conf milia, fme ab intus fiue ab extra. Materialia au tem funt bcc que babrnt ad fple nem.f.radices yreos acori ariftologie gen tiane lilii apii feniculi petrofi.utriufqj tri7 buli cafparis fraxini gineftre tamann.me diane cortices tftoru.f. ebuli ct fambuci lu puli uitisalba.ualet etiam acetofaabfintbi um yfopas capil.tie.fqailla aqua Ferrario/ rum fcolopen.eupato.cen taurea bedlonica germandrea afart camcdrc ca/ mepitb.panispordnus anifum ameos fpica fquinantum xilobalfa. capo/ bal. opo.flos falis femen acetofcllc femen cane cufcuta eruca-V alent etia a propriet a te ficut dicit Auicj pulmo unlpis uefperti liones fplen afini filueRris fplen pulli equi ni fi ficcetur .accipiatur igi tur unum ex iftis ud plura et afplicentur* Compofita autem poffunt effe ifta portu laca cum aceto firupus acetofes oximel di ureticu et fquilliticum et purgetur mi robalanis indis bellicis cmblicis paratis fi cut decet .Et quia iuuenes uolunt aliquan do 9 totum mafticctur ideo procedam 9 fic. Reripe radicum. fenicuJi. petroni ii apii cacaris mediane corticj gineftre frax ini ct temperetur in aceto fortiffimo per diem ct nocfte tuc 5/. fcolopendric capillorum uc. cupatorii an.i.mellis ro.hb.Saccari hb-S* Fiat fi rupus. Materia autem digefla purget aliquo ex iflis.f./era. geraruf.geraiogod. emperiflonjct poflumus adde re uolumus dc dgafena ct dyabora. Mollificetur autem fplen ante purgatio' nem primo fic.E^.capparis mediane corti cis fui/ furis alet agreffis tlercoris uaccini ct ouini femtnis rute temperetur gum mi in aceto ct alia omnia terantur in viti mo et malaxentur 015 oleo laurino et ad datur prediclis gummis et fiat emplafte ct teneatur fupra regionem fplenis exten fum fupra alutam ct coopertum cum pari no lineo • Vel fi Icuius uolumus facere diffoluatur cinamomum in aceto ct fiat emplaflrum . vel buliat ruta tn aceto ct filtrum intingatur ibidem et apponatur. Vf fiat tali modo candefcant iapides mo lares et infundantur in areto et fumus il/ Z le ajplicetur fpleni et fi ifta non conferant tunc fiant. v»cauteria fupra fplc/ ji nis.Gbaria fint fubtilia facilis digeftiois et ideo competit fmapiu et in omni aqua quam potabit extinguatur ferru candens Si aut in fplcne fuerit dolor inflatio et ru gitus tunc minoretur cibus et potus et nui lo modo potet aqua .fed uinu antiquum forte fubtilc et fiat potio ex agno cado et ruta ct anifo cimino .fpica nardi et fquina to ct ex iftis eifdem fiat faccllatio aut mu cftio aut balneetur et deinde fiant nento/ fe fine fcanficatione . Et fi fuerit fine fc. buliat nux cipreffi praffium ruta caepariis agnus cadus in oleo codinc et intingaf la na ct defuper ajponatur .et in boc cafu fu me ualct abdinentia exerciciu fricatio for tis et balnea fulfurea. CLARIFICA TIO. lntelligendu cp duricics fplenisin ducit maciem in toto corpore ,p tanto qz melancolla multiplicata corrupit digediuam in epate qua corrupta no gene rantur budaudabiles qui fint ad nutritio/ nem mcbroru ,ppter groflitie et mala$ q litate et ita per accidens ex duritie fpienis macies generatur . Secundo notandum q? fplcn indiget fortiori medicamine 013 oppilatur q epar et quia magis didat et qz Ofpilatio fortior cu oppiletur ex fui nutri mento .et quia nutritur ex fangume me/ lancolico ideo medicamine indiget forti ori. Nunc aut aliquibus indetur contrari um dicdum GaU.xiii°.tcr.ca° vi. uerfus finem dicentis 9 fplen nutritur ex fangume fubtili.dico 9 fequitur littera cu dicif 9 fplen nutritur ex fangume fubtili ueru e fed nigro .et cu dicit 9 epar nutri tur ex fangume groffo ueru e fed rubeo et ita omnibus confideratis groffius c nutri/ mentu fpienis qz mclacolicu z ita fortiori idiget medicamine et boc clarius expofui mus ibide. Tertio lntelligendu 9 mela colia multu affimulatur fplcni coplexione etia multum babundat ibidem et tamen ibi non generatur licet aflimiletur fibi »et babundat ibi pro tanto qz in fplene nou e uirtus generatiua bu.fed in epate genera/ tur magis gratia materie q agentis cum e par fit calidum et frigidum.attrabitur igi tur a fplene ratiOne fimilitudinis et ibi ba bundat ratione conferuationis no genera/ tionis .licet Oms bumores innaturales pof fmt etiam generari alibi q in epate.ficut c colera prailma in ftomaco et in uenis etia aliquando .fed fplen nullam babet uirtu/ tem generandi multa tamen alia babet ra tione fui et epatis uirtute. Quarto nota du 9 fiegma non habuit receptaculum qz non c humor odiofus .qz no babet malas qualitates et e fanguis femicotffus et quia tempore necelfitatis conuertitur in faugui nem et nutrit. colera autem ct mclanco/ lia fut bu.odiofi nature propter malas eo ru qualitates et nuq poffut in fanguinem trafmutari io natura eis ordinauit Quinto notadu de illis fofibus» Cor fa pit pulmo loquit fel comouet ira. Splen ridere facit cogit amare iecur. Pulmo loq tur Tppt aeris attraedione q e materia uocj Cor fapit 9 ab ipo jpccdit ira indignatio uicdoria driatio fm lo.fel comouet iram Splen ridere facit gptxr accides purgando bu.meficu.Cogit amare iccur.iecur iaui/ bus f3 doacus i bolbp et io iecur $ doma co et epate qm domacus facit amare cibij et iecur coytu qz 1 coitu fut tria neceflfaria calor jpcedcs ab epate fpus a corde buor a cerebro £m codan. Sex0 notandu 9I1C3 fplen fit mebru ffm mhilomip pot ibi ca lor babudare cu fint ibi ucne et arterie 1 q bus pot laguis calidus babudare et ita fplc pot calefieri p accides* Seprio notandu 9 ubi e ojpiFo no erit neceilario putrefaedio nec apodema de neccffitate qm cu oppiFo fit in uenis nihilominus poflunt altq mo per orificia euentari fed apodema catur i f oramiiubus membro;* ubi etia clauditur c: fac/t cxtenficncm uiolentam et non po teft Fieri cua uatio .ideo putrefit mateiia et catur apoftema taliter aut no conueiut io oj-piUtione quare ze. Ccftauo intdU gendu q? urina in ofpilatone eft tenuis qz nihil poteft el>q”art nec permifeeri nifi fo la aquofitas roe fubtilitatis fubftantie fue et non deciditur ab bumoribus groffis {$ tranfit per ea. cum autem incipit infpifla ri bonum fignum e quia figntficatur buo rum diffjlutio ct compatfUonis refolutio V ode notandum q? diflblutiua in prmet pio non quia refuluunt fubtiie fed debet pomo poni mollificatiua et po ftea diflblutiua. Vltimo notandum q> flebotbomia fi competit m ca calida debj fieri de brachio aufdem Literis et fi cope/ tat tn caufa fng da fiat de fa‘ena eiufdeni partis* Trarftatus de egi itudimbus renu ct pmo dc dolore. Ntelligendum q» duo renes unus fujp initur alccri fuetunt creati duri et folid ut aquofitatem fupfiu amafangume attrdxrent et munditicu/ rent ipam.patiuntur *ut renes tripliciter fient aha mebra f.mala complexione fo/ Ultionem continuitatis et morbu officiale D dor aut eft accidens quod fequitur .fta C A V S A. Caufa aut aut eft exter ior aut interior .fi exterior fic eft nimius ufus diureticorum cafus et percuflio coitus fg/ tatio fuperflua et poi (Time m non cofue/ tis et fimilia .Si aut funt eae intnnfice fi/ cut c mala complexo diuerfa cu materia aut fine materia apoftemante copkxicnrs ulcera et multa cof milu. tu r e fui tu roe compaffionis uicmitatis et colligantie • SiGNf A .Signa q dolor fit a renibus et no ab alus mebris fut qz dolor renu eft mifiuus et dolor ylieru e dpambulatiuus p totu uentre. rcdm fignu e qm pes illius ptis ex q e dolor patitur quaaa dormita; tiont.iignu aut diftriie e qm fi e ex ma/ Ia complexione ca.fentitor calor fn loco et leditur a calidis et luuatur a frigidis n.fi repletio impediat ct urina e tlcfla et adtft fitis et amaritudo oris te ajpctitus ad uc< erem .Si aut ca fit frigida iuc ajpetit9 ad uenerc c diminutus et quafi priuati s et f£ titur frigiditas in loco ct iuuatur a calidis et urina eft remiffa et paucitas fitis ct fimi lia. PRONOSTIC ATIO . IPocs docet pronofticarc nefretici ultra.xhanos non curantur et e utru fic qih fi dolor re/ nu cotinuaucrit per multos annos ct reme dia falubria fuerint afphcata et non potuit curari etia fiuxerut anni.xl.tahs nurcj cu rabitur quonia fi non potuit curari cu uir tute forti quomodo curabitur cum debdi no . uidetur. CVR AT IO. Inteliige qiri fi dolor e fine materia fufiFiaunt alterantia. Si aut e cum materia adbrben turalterantia et cuacuantia q> in dolore rn.uj cauendu eft a diuretLCis et potiffitne fortibus ec narcoticis. Si igitur eft dlfmteria calida fiat imprimis adiere de mcrcuriali uiolis ordeo et pfilio ct le. frigidis et oleo mulato et caffiafiftu.etma na etfiFibus .Deinde fi particularia conuc niant fiat fJebotbomia de bafilica lateris deinde de fafena eiufdem prtis.de inde fiat talis firupus endiuie fcanolc ladluce an. «Qu* fucicucurbitc lib«S»flcru nenufaris uiof.floru3 bcrra.an-^-uii.pru na.xxx.aceti 3uccari andib* i. fiat firupus. M tteria digcfta purgetur CU3 oxi laxatiuo et elecftuario de fuco ro. et oleo nenufar} -localia remedia fut ifta* 5/. fucum maurelle fucum lacftu.et mifce antur cum oleo ro.et oleo nenufaris ct pa ni linei intim atur et tepidi fupra renes ap plicentur .Vel fiat unguentum cum fuco umbdici ucrcris et oleo rofato . uel fiant facculi de rofis et fandalis et camomillis et ponatur m aqua calida et exprimantur ct afpergantur cum aqua rofata et aceto et eft uaide mitigatiuum m corpore mundo Ec fi coegerit nos neceflitas ad narcotica .fient eft papauer et iufquiamus ct fimilia ct Iknt ibi modico tepore «Vel dat (ic.fjz-tabulam plumbtS et perforetur minutim et calefiat primo et igniat et po ftea exringuatur in aceto ct temperetur in aceto fortifftmo.deinde ligentur in capiti bus due corde et ligetur Cupra renes *ct po ftea itci u temperetur in aceto dolore renii de ca calida corpore mundificato mitigat ct teddit bomine caftu.uitet omnes cau/ fas que iftum morbum inducunt. Et uta tur cibis frigidis ficut cft ordeatum auena tum a riidu ladfuca portulaca fpinagia cu cui bi*melones pira poma uinum fit ualde limpbatum ct ita de aliis cibis facilis dige ftionis • Si autem ca fuerit frigida digera mente faluie abfmtbii camedre camepitb.origanicalameti mdlis ro.Ub.i.fiat firupus et purgetur cu benedi dia aut cum agarico et turbit paratis ficut oportet Et inungatur locus cum oleo co/ ftino camo mil.aut cu oleo dc balfamo et ttriaca ct oleo de fcorpionibus fimul mix tis »uel fiat facellatio de catnomil.melilo/ to antbos floribus utriufqj flicados-Si au ti effct dolor uentofus precipiaf abftinenr tia exerciciu et balneu .et inungatur cum oleo d ruta et agno cafto anifo z maratro bulitis in uino puro .Et cp nobiles et di/ nites frequenter laborat dc dolore renum ideo iteru magis particulariter ,pfeqmur. Et fubiungamus hic quodda exemplum quod accidit dp fadfo (["Tractatus de dolore renu ct debilitate ct oppilatione cuius ca c materialis colera. Vod aut fit dolor rcnu3 p3tet per dolore in parte pofteriori urrfus fi nc fpondiiiu in fpina derfi et per apparitione rubearu. Qt aut fit debilitas renu hoc patet cp mala coplcxio et dolor et paffio durauit circiter anos de ce et 16 mala coplexio fere adequata .et io uirtus debilitata eft roe fui inftrumerti et pro tanto deficut renes in mundificando et ideo interpoliat. et cu materia aggrega ta eft inapit paroxifmus 013 dolore .ficut dolor mulieris parturientis, q? aut fit Ofpi latio patet boc quia in paroxifmo c uruic retentio et 013 curatur aduenit multitudo ct arena multa in fine paroxifmi et i fine lunationis ♦ Qt aut fit ca calida boc patet quia ipfe eft coiericus aduftus cum caiefa' cftionc epatis et croceitate oculorum et qz in tempore paroxifmi totus comburitur etpotiflime renes • Qz autem fit morbus materialis patet quia foimtur paroxifmus cum euacuatione multe materie et quia r mediatur ex bis que multiplicant urinam et feceffum bene igitur dkftum eft in titu lo.tradtetus de dolore renum et debilita/ tc et oppilatione cuius caufa eft materialis ca. et ita in titulo quinqj continetur* Ca ratio igitur confiftit in altcratone materie antecedentis et m euacuatione eiufdc cum bis que babent afpctftum ad materiam et locum . Sed aduertendum c q> aliter age da e in tempore paroxifmi et aliter i tem pore interpolationis et qz prius fuccurren du e bis que prius ct plus molcftant ideo primo uidendu quid fit faciendu in terta' pore paroxtf. ct qz fup oia dolores ,pfter/ nunt uirtutes ideo primo debent poni fu pra renes alterantia confortantia .ct quafi ftupefadliua ne magnitudo doloris uirtu tem abiriat* ftcudo applicetur criftetia pp ter caufam antecedente* tertio dentur diu retica ec aperitiua ppter ca 3 coiurufta et il la fint ptim diuf.ct parti uetris lenitiui. Igit ifta p ordine ,preqmur.qz igit ca eft ca. apponamus ab c x empfa frigida ftipti ca aromatica et parti narcotica *qz Ucetfit oppilatio roe debilitatj mudificatie nihilo minus i renibp fit dolor nimius dififolugf et rarificas ct uirtutc debilitas calo/ re naturale ct fpu3 exalado.V5 igif fit me dicamc 0119 reepto taf emboli ar «coria prtparati fancLf ru.eledla. feminis papaueris albi tunc ex alia fenugrecife.linian.f.S* tc peretur in fece aceti et oleiro.et fiat mucil lago et tunc accipiatur illa mucillago et cu predidlis incorporetur ct modico ccrc fi t emplaftrum extendatur fupra pannum de bomb.ee et renibus applicetur. Secundo fiat criflerc cuius receptio fit talis. m il ue mercunal uioF.an.cO-ii.fuci blete Ub. S-falis mellis deco/ dHo ufqp aci lib-fict coleti r et colature ad datur dccfhnrium dc fuco ro.cafliefi.mu. fiat criftete et iftud fiat bis uel ter fi neceffarium fuci it .Tertio dentur g tim diuretica ct partim tipron eledfuarii ducis dy aprunis oxilaxatiui trifere farrace. d/arodon ab/ mifceantur et dentur una uice cum uino albo aut cum brodio ciceru aut brodio pulle dum exigentiam patientis. Quarto 9 fi ex ordine ifto dolor plenarie non Icdetur 9 intret balneum ubi fuerit camomi.me Illotum et ro. et nenufar ufq? ad lib»S« et 9 exeunti qualibet uice detur de confecfii or.e immediate dxU et 9 utatur dieta tc nui ficut pulf et erdeato et aqua ordei fpi nace et Lacftc amigdalaru et cofimiha.Ifta igitur fiant in tempore paroxfmi uirtute confortando femper ne deficiat ratone n£ mie inanitionis cum ut plurimum fit pa/ roxifmus cum proflratione appetitus. In tempore autem interpollationis fic opera/ dum efi: 9 digeratur materia partim cum tngroflantibus ,ppter materia antecedente ne fluat ad locum .et}partim cu diuteticis et aperitiuis jjptcr materia coniuntffca ita 9 illa non excedat in calore, recipe igitur digeftiuu taie.EJz.capiIlo.ue.re.endiuie fca rioie laifluee ro.uiof .anfidO.tife.malue fe. portula.fe.milii folis fe.faxifragie corian/ dri preparati fe*cito.rofaru ru.eledla. qua tuor fe.fri.mun.maio.ct tnmo.fe.brurci. fe.fparagi liquiri.mu.uuaru paf. enuc.an. panis juccari mellis ro.an.l ii. fiant firupi quafi lib.ii. Materia dfge fta purgetur fic.jgz.eli cfhiarii de fuco rof. j.u.trtfere farrace. dyaf runis confcdti cu dyagridfiyiii.mifceatur et ex bibeantur et fi fatis non duxeris addat in * fecunda uice mafticis dyagridi tn3.i. et ita addatur et diminuatur iuxta diminu/ tionc m patientis et conditionem ti mperj prefentis quare ifta induftric medici de re/ linquo. Poft bec autem fiat ftupba et in ftupba ponantur omnia queponutur in fi rupo preter q juccarum z mei fed 9 tripli cer.tur omnia et exeunti a balneo qualibet uice exhibeatur fibi-3.fi rubee trocifcate cu decodKone milu folis et faxifragie .Item tertia die poft fiat flebotbcmia de utraqj fafena exteriori in tempore interpFationis cum no efl in renibus magnus calor imo uidetur multis 9. caufa fit frigida ex eo 9 urina efi: remsfla et aiiquado cil tenuis ex aliquando fpifia .Confortetur calor natu/ ralis renum cum ifto unguento.5/. mine balfami coriandri prepatati rofat um rube a um eledlarutn fandali citi ini an.9 ii.xi lobalfami mirtint et modica cere et fiat Poft omnia ifta fu pradi&a fadfa et exeeuta i tempore inter pollationis inungantur renes et fpina dor fi cum unguento dufto immediate. Regi menautc$ efl 9 uitet omma querefeluut corpus et calefaciunt et difloluunt et ape/ riunt quia iftafumme funt nociuaficut la bor nimius et exercitium uiclcntu5 et cci tus et balneum mfi fecundum ordinatio/ nem duflam in tempore paroxirmi ct ui tet iram fumme et follicitudinem et ctn nia accidentia anime preter quam gaudm et uitet iacere et dormire fupra dotfum 2: uitet omnia calida ficut funt cepe et alea % porri et piper et fifia.et uitet oia grefia ni m«s et uifcofa ficut fut caro bouina ct po tifpe antiq et potiffrc faifa et carnes pcrcu recentes nifi falitas per qtuor dies et uitet caules cafeum legumina et effas et nimias; repletionem cibi et potus et nirniu frigus et nimium calorem .et uitet frudlus i uta cibi rufi fint m uia medicationis . Dieta igitur no fit nimis diure.et aperitiua ut no fluat materia ad loeu nec nimis groffa ut non generet ojpilationes .aliquado igitur igroflkiua z aliquado aperitiua aut fimP utrunq? .vtatur igiturfalfamento.fdlicet coriandro preparato et menta et cardamo mo aceto agrefta aut aqua limonii .et pot uti agno groflo et uitulo labante et om/ nlbus auibus preter § degentiu in lacubus et poteft aliquando uti piris et cotanis et dacftif et pineis et fiftiris ct carids et uuis paflis et ouis forbdibus fine albumine .et pifabus fquamofis dc locis petrofis et aqs mundis currentibus longe a ftagnis ,et vi tet omne ferculu fa nargiis ortulanis feniculo petrofilio ferpil/ lo ifopo faluia menta fparago maioratia. bafihco .omniaautem alia olera uitet. Vi ter uniuerfaliter erit poffibile om nes frudlus. nifi quia poteft uticerafis dulcibus et prunis et uuis paflis et caricis Et poft cibum modicum ualde de piris* ud cotanis cetris «unum bolu tm cu mo dico cafeo butirofo. Vitet omne cibu pa ratu in gdatina femper fit contentus uni/ co cibo et fi gratia temporis ucl loci aut g fone affumit plura cibaria preponat femg cibum fubtilcm groffo et mafticet abum bene ct non cenet illa die et cena fit femg modica. Somno aut utatur nocfturno ec non diurno nifi ita cflet 9 non dormunf fet de nocfte ct tuc poteft dormire de ma ne ufcp ad tcrcia et non dormiat fup dor/ fum . V tatur exeracio ante cibu ita ferti 9 aiiq untulu excedat temperametu poft cibum aut non nifi paulatine deambulan do «utatur gaudio ctlcticia et uitet ira3 et follidtudiitcm et omne nimiam curiofita tem. Vifo de regimine uideamus de.me dicaminibus .nunc autem aliter operandu e in tempore paroxifmi aliter in tempore interpollationiset ideo m tempore inter/ pollatioms bis in tempore autunaluet bis m tempore uel quolibet mcnfe po teft preferuari per hunc modu .utatur uo/ mitu ante cibu et poft cibum .et cibus fit bleta coefta et pifces falfi .deinde fumat fu cum mediane corticj fambuci §tum tenet tefta oui et euomat uel 013 dccocftone fal ure atriplicis et rafani et olei et aceti ufqj ad ciatbum unum .et fiat quolibet menfe non feruando tempus certum ratione ma le confuetudinis et eft tbefaurus curationis et preferuationis in hac cura . deinde dige ratur materia per bunc m creta mt marini tribuli marini pinpinelle faxi/ fragic milii folis an.4O.ii1. radicu3brufci fparagi feminis apii feniculi petrofilii yfo pi origani calamenti ferpilli an. <*0.i.qua/ tuor feminum mino, feminis brufei feminis fparagi .xdobalfa/ mi carpobalfami .fpice nardi .fpice celtici fquinanti calami aro.amfi maratri ameos epitbimi ii. aceti albi lib.S*3uccari melf ro.Sn. lib* i.fiant firupi fere Ubnii. et utatur eo ma/ ne et fero longe ante Materia dige fta purgetur fic.EJ/.agarici turbit aloe an. 3.11. efule.3.i.3Ln3i.ani.cinamomi fe. mi/ rafoF.an.B.ii. conficiantur cum cximelle fquillitico ct fiant ptllule et dentur quali/ bet uice tertia pars huius ccnfecftionis et plus uel minus fm confiderationcm parti culariu .quo fatfto ponatur in Rufa ct ibi ponantur omnia que in firupo nifi 9 du/ plentur preter § et 3uccarum et mei ct ftu pbetur ftomaco uacuo .et exeuti a ftupba qualibet uice detur clcclua riMJ/.iitrotipon claftuani ducis .211.3.11. oxi laxatiui trifere farraccni.ca tartici imperialis 013 mufeo pii ris cu mufeo ct iftud e tante uirtutis 9 etiam per fc curaret fine a lio m dicamine et poteft eo uti tempore paroxifmiet tempore intcrpoilationis de duobus in duobus diebus uel in tribus 013 fero caprino ud uino albo ud Lrodio cice rum et poteft addere uel minuere fm ccn uenientiam particulsriu. Intelligcndu cti am 9 ufus troafeoru fanguinis ircini g fe curat.fy.igitur ircum antiquum et nuttia tur ordeo petrofilio feni, pinpinella faxi/ fragria milio foF uerbena f iiipendula et fi miUbus diureticis et poft longum tempo ris buius acceptionis decoletur et primus fanguis et ultimus abiciatur et medius rif uetur et fiant trocifci et deficcentur m cm bra in loco ficco aliquo non uentofo ct in ungantur cum baifamo et utatur eis cum uino deccdhonis crctani marini .Ir.unga tur renes balfami.3.i.mirre corian/ dri preparati ro.rubc.elccfta.an3*ii.ctad datur oleum de camomilla. ct modicum ccre ct fiat unguentum .utatur eriem tali falfamento.5^?n3&cris trium generum piperis gariofali cinamomi elcdti fpic.nar di maratri cimini yfopi mea te faluie Lferpilii . an. Saccari puluis ct ponatur in faculo deailuta Vifo’dc regimine prefeiuatfuo in tempo re interpofoms uideamus de curatiuo i te pore paroxifmi . Imprimis igitur fiat cri ftere uioF mercurialis fticle faxifragie milii fohs .an»ciO»i. amfi maratri cimini fe.rute an.?.t.olei uiolati ii. mellis.?, ii-fiat decodlio et coletur z colature addatur benedicfte.?.i.et fiat cri ftere.fecundo detur cum elcdfuario fupra circiter cum uino decoclio nis cretani marini. Tertio fiat balneum ct ibi ponantur berbe et femina que fupe rtus dicla funt in firupo et poft exitus de tur de eledfuario prediefto et inungantur renes cum ifto oleo. fy. olei de camomilf olei de fcorpione m-?.ii. olei ro.olei mir tini an.?.i.mifceantur .quarto fiat talis o peratio.coriandri iufquiami pfilii faxi fragie milii fof anifi maratri fenugreci fe. lini an.?.u»conquafTentur et buliant in o leo et aliquantulu exprimatur et calidam ponatur una pars fupra uentrem et alia fu pra dorfum .et ifta totiens reiterentur do ncc perfedte curentur.Vltimo fi dolor n fedetur Utatur motu agitatiuo uF in curru uel equo male ambulante et trottante CLARIFICATIO .Inteiligmdum q> morbus offidalis non eft ca doloris re/ num nifi per accidens quoniam caufa do/ loris non c fi: mfi duplex et morbus confi milis ct morbus comunis» Secundo no tandum q> dormitatio accidit in oppilato nibus renum ex boc quia fpir.tus non po teft penetrare. Tertio notandu quomo do competant diuretica in paflionibus re num quoniag fi materia eft reumatica no competut diuretica fi aut non efiet rcuma tica tunc aut eft cum Ofpilatione .et tunc competunt diuretica in parua gtitate cu$ multis lenitiuis .et fi fit fmc ofpilatioc co petunt diuretica in declinatione et cu tem peramento. Quarto fntelligendu q> do lor renum et colice qtucuej funt rx par/ te uentofitatis quilibet eft deambulatiuus cum uapor ucntofus de farill moueattlr g tum tamen eft ex parte loci dolor refiutn eft flxus.fed dolor Inteftlnorum e deam bulatlucj cum Inteftlna arcuant parte dex tram et fmiftram. Quinto aduertendu quoniam Ucet dolor renu3 frequentius ac ddat ex ftomaco frigido dolor tamen tn terlor prouenit ex calido quia ftu pefaclt fenfum et remouet Ipm ta men augmentat fenfum et pugit et ftimu |at* Sexto notandum quoniam Ucet do lor renum In luuenlbus fit fine conuenten tla particularium In fenlbus fit cum cotie/ nlentla particularium» quia tamen ulrtus fortis curat morbos »et fenes funt debiles Ideo difficilius curabitur dolor renum ife rubus et facilius m luuenlbus propter ulr/ tatis fortitudinem effet contra conue nlentlam partlculariu Dc apoftemate renum et ucficc et manarum eius Ntelllgendum q> renes aliquando apoftemantur a parte glbbofa et ali quando a parte panniculi et tuc eft magnus dolor.allquando ex parte conca/ mtatls et tunc eft magnus dolor.et aliqua do ex parte lumborum et funt partes ad/ (acentes renibus et aliquando fit apoftema In uia media Inter renes eturiicam. et all quando apoftematur uefica et tunc uebe/ mens fit dolor ficut dolor uebemens par/ turlentls propter fenfum membri.C A V S A .Caufa autem exterior poteft e(Te ca/ fus et percuftio et Inepta equitatio et mul ta confimilia» Catifa Interior poteft ee co geftlo et materie dcrluatlo que aliquando eft calida aliquando frigida» SIGN A» Signum autem cp apoftema fit In renlb9 eft pondus et aggraiiato In parte Illa et fe hris continua et dolor uebemens. Sed cj fit pars apeftemata dlfcernltur quia fi la/ ceret In altero laterum fentlt pondus et ag grauatlone et quafi pondus fufpenfus qm apoftema eft in altera parte et ita de alte/ ra et ita quando eft in utraqj parte et fi e in rene dextro tunc afeendit dolor ufq; ad epar et fi eft in rene fmiftro defeendit do/ lor ufq* ad ueficam.et fi eft in uefica e do lor in pcdKne et peritoneo et afeendit ufqj ad renes et mingitur urina cum difficulta te . Et fi apoftema eft de caufa calida fe. eft fortiffima CU3 dolore acuto fortiflime pungitiuo .et fi caufa eft frigida omia fut remiffa .Et fi debeat terminari per fanie fignum eft quia fe. fortificatur et calor et pulfatio eft in loco et fi rumpatur fignum eft quia tunc eft tremor .ct urina ajparet fpififa cofufa faniofa fanguinolenta et mul ta .Signum autem comune iftorum apo [ ftematum eft frigiditas extremitatum PRONOSTIC ATIO. dignum aut euafionis eft cum febris minuatur et acci/ dentia mitigantur et cum urina eft multa cu bona refidentia aut fanie alba equali et fine fetore.quando autem urina eft globo fa aut cum fanie fetida .aut cum urina eft alba et tenuis et febris non alleuiatur nec accidentia mitigantur tunc e fignu mortj Et quando egritudo prolongatur ec urina eft alba et tenuis et coxe macerantur fignu eft incuratoms apoftimatis illatu partium tn corporibus macilentis funt ualde pericu lofa quia deficit eis calor et bumiditas ad digerendum propter tales paCfiones in fc/ nlbus dure funt ad curandum .Preterea a poftema cum rumpitur mittitur aliquado materia uerfus epar et ita uadit mater ia p fus inteftinaet ftomacum et tales termina tiones funt male* CVR ATIOTmp mis igitur fi uenter eft conftipatus fiat eri ftere dc malua mercuriali uiolis oleo uiof cafflafiftula et tamarindis et fi babeat Flux um uentris fiatfirupus de fuco ro.ct mir tilli.et fumac ct pane de 3Uccaro. deinde fi caufa eft calida et alia particularia conue niant fiat flebotbomia de bafiliea eiufdes lateris et ft ulterius indiget fiat de fafena ciufdem partis. deinde fiat talis fi ruptis» f$£.portulace lacftuce capillorum uene-rr. ■ aii.lib‘S‘qaatuor femi.fri.fe.papaucris ab bi dragaganti fe.malue liqutritie munde, paffutaru enuclea.fe.endiuie fc. fcariole fe. portulace lib-5* fiat fi rupus .deinde purgetur fic.ljz. florus bor/ ra.uiolarum liquiritie munde mucillagis. pfilii ordei .i.fiat decocftio cum fero caprino et in decotftione refoluat caf fiafiftula munda tamarin.an.^.i.et detur in aurora .deinde fiat emplaftrum. R/.mal ue bifmalue coriandri recentis mucillagi. pfilii et citoniorum ordei mundi mcduile cerui et uituii olei fifamini farine ordei et tritici et fiat emplaftrum.et fi dolor e uc/ bemens addamus femen papaueris albi ct corticum mandragore .et 013 uenit ad fta tum fiat emplaftrum de caricis cum aqua mellita .Vel fiat emplaftrum de radice li lii fenugreci et fe.lini ct oleo fifamino et in declinatione addamus anifum fpi.nar» et demus ad forbendu$ fucum feniculi cu la aqua per fe multum nocet in apoftematihus rerius et uefice et uinum fimiliter nifi in declina tione et diuretica fimiliter nifi in declina/ tione .et carnes fimiliter nocent et medici na laxatiua fortis dentur igitur lempua. Competit igitur aqua ordei et ferum cap num et aliquando multa aqua cum medi ca quantitate mellis confert etiam potare ut minus poterit .balnea non competunt nifi in declinatione, tn ubi c dolor intolle rabilis omnis ordo fpernitur .ct ideo pofc federe in aqua ubi fit malua bifmalua cori andru papauer et emplaftretur locus cu fa rina papaueris et odei et modico opii: Si autem caufa effet frigida compacfta mela colica quod'difcernitur quia egritudo prq randu q> fe.feqiut apa renu fme fuerit car lidum fiue frigidum epoter mebri nobili et fcnfibilitatc et materie putrefadlo nem que quidem putrefacio ad cor gtin gere poteft propter continuitate3 uene cbi lis* 'Quinto mollitiua debet primo poni pcftea alia ut e* Viti mo notandu quonraj licet mei de fe ct fo lum non competat m apofte mate renum et uefice.nibilominus quando mei c i par ua quantitate in aqua multa tunc compes tit cum babeat mundificarc. De ulceribus renum et uefice. Lcera fiunt in renibus et uefica et locis medus. Ifta aut ueniut ali quado ab exterioribus ct aliqua do ab interioribus *ab exterioribus ficut e plaga percuflio cafus coitus nimius et me dicine acute ct nimis diuretica et fimilia. Si ab intus tuc e aut ,ppter apa male cura tu aut male mudificatu aut bu.peccan.ni mia fui qtitate aut fui mala qlitate ficut c uifeofitas ct adherentia tu feperatur aut a/ cumtrie materie aut lapis cu difloluit aut fanies q uenit a pulmone et epate er mul ta confimilia. S iGN A . Si aut ulcus fuerit i renibus tuc e dolor ibide et i cox is et fanies cu frigiditate comixta 015 uri/1 na et conteta fu at rubea ct urina exit fme difficultate . Et fi eft in uefica tuc e dolor in peCine et fanies facit refidentta et e q fi feparata ab urina et contenta funtaiba et urina exit cu difficultate .Sanies aut q qaucnit a partibus: fuperioribus difeernitur plefioncillaru partiu. PRONOSTI C AT IO. Vicera renum citius curantur qr mebru magis carnofu § ulcera uiarum q fut inter renes ct uefica etia § ulcera ucft *ce qz funt magis mebra ncruofa et panni culofa . Vlcera renum ct uefice diuturna nunq curantur in fempiternu quia fiflula ta funt *in iftis igit a uanis longatur ct urina efl alba et tenuis ct fen/ tit magna grauedmc et pondus fme mag no dolore et fentit quendaq ftupore et in feriora macerantur.tunc in tfto cafu uirtu te forti poteft fieri flebotbomia poftg cru ditas fuerit aliquo modo digefta et mun gantur loca cum oleo nardino coftino ca/ mom l-ct emplaftretur cu caricis et radice lilii et fenugreci et fe.lini. Deinde empla ftretur cu armonia.bdellio et ferapino fiat Firupus dc abfintbio meta et radice lilii et fe.frigi.liquiri.mun.et uuis mundis queea ro et meile et fero caprino fiat cnftcria cu adipibus. Vitetur omne quod c fortis uir tutis iniungatur quies et ociu.uitetur om nis res labor lofa et aguftiofa et fi materia cft flegmatica poffunt addi aliqua diureti ca fcd in parua qtitate ct purgetur 013 tur bit ct polipodio et fomentetur cu meliio. camomillis antbos ct floribus utriufqj fti t cados. CLARIFICATIO * Intelli gendum quonia3 licet aquofitas continue tranfeat per rer.es uel quafi tamen apofte/ ma frequentius generatur ex bu. quonia3 aquofitas cito tranfit* Secundo notadu5 qm qui babet apoftema in renibus et fupra dorfum minus patitur de dolore qz renes funt i fitu fuo naturali ct minusTita lum effet facere in parte fana q egra tame melius e lacerefup dorfum. qui aut babet apa in latere ficut \ plcurefi fi {aceret fupra partem lefam aUquo modo aggrauatur cu aliqualiter comprimatur.fed poftg apofte tna lateris cft confirmatum plus dolerct 1 0|pofito latere quia materia pendet in pa niculo ficut farcina et ideo grauat inferio/ ra et fuperiora. Tertio notandu q> fatis uidetur rationabile q> in omni apoftema/ te renu3 fme calido huc frigido coloretur urina cum ad I0C113 dolorofum concurrat calor et fpiritus et bu-calidi, colerici q ba bent urinatn tingere qui delegantur ad il la loca mfi crapula .aut aliud fimile impedi at ficut fut multufra* Quarto confide defiftamus* CVRATIO* Imprimis fiat cnftere fi uentcreft uel fuerit conftipa tus et hoc cum leniduis.deinde fiat uomi tus ct ante abum et poft quonia mirabili ter proficit m paffionibus renum et uefice et fi particularia conueniant fiat fiebotbo mia et de bafilica et de fafenws .deide pur getur materia peccans fm exigentia} bu. deinde mundificetur locus .Illa aute que mundificant fut aqua ordei aq' ticum deeexftio yTopi praffii ireos capillo, ue. Ficus autem no competunt qi lacftici niu habent. Lac aut fume mundificat ct fi timeamus corruptone lacftis modicu} de*fale et meile et fumat ab ube re qtum erit pcftibile .Sit igitur lac loco cibi et potus et mediane .et poRq lac erit fumptum non fumat aliquid aliud donec Uc exiuit ftorrucu etepar (i eft peftibile. Deinde dentur confoltdatiua ficut e bolus fanguis draconis min a fpodium rofe et fi milia.ante iftaomnia mitigetur dolor cu narcoticis ficut eft mfquiamus opium ma dragora papauer pfilium fandaT.ro. camo milia et fifia.Deinde faciamus iftud me/ dteamen quod babet uirtutem omnium quatuor femi» frigido, mpn dato. femi. papauer is albi fe.mdue fe mi.bombicj fe.portulacc fe.citoni.mirtil. dragga.gumi arabici pmcaii iuiu be fifticoru candi.penidi.liquiri.mun. or dei mundi mufallaginispfilii amigdala. .i»boli ar.fanguinis draco.fpodii rofarum mirre conficiantur cum ydromelie ct fiant trocifd et cum uti uo lueris diftemperetur unus cum lacfte et ex ibeatur. Et fi fuerit ulceratio in uefica di/ ftemperetur unus cum lacfte et proiciatur per ftringam. uitet omnia falfa et omnia acuta et omnia acetofa et omnia que funt uebemementis dulcedinis et omnia q fut nimis diuretica. Vtatur ordeato et aqua ordei ct gallinis et perdicibus et auiculis g uis et ouis forbilibus et pifeibus fquamof dc aquis mundis et uratur pineis fed non utatur ficubus ut dicflum eft. Et fi fanics effet nimis grofla addatur preduftis troci. yfopus fpica nardi radix lilii et apii ct fi/ milium . modo igitur utatur mundifica tiuis et.modo abflxrfims ct modo confo/ lidatiuis et modo dolorem fedantibus» CLARIFICATIO . Intelligen dum 9 lac ualct in ulceribus uefice ct ic/ num pulmonis et aliorum membrorum interiorum quoniam babet triplicem pro prictatem ualde neceflariam uulneribus q niam abftergit ratione ferofitatis . conglu tinat ratione cafeitatis .et nutrit ratioc bu tirofitatis quibus omnibus ulcera indiget ficut d clarauimus qumto dc ingemo cu$ fiebat mentio de ulceribus pulmonis. Et ualet etiam in idropifi et ethica ct in om ni confi mptione. non eft igitur mirabile fi mundificet ulcera renum et uefice. Sc eundo intelligendum 9 urina proprie de natura fui non ulcerat cum non fit mfi q dam fpedes aque ficut declarat Gahe.iiu0 de luuamentis membrorum .et cum hoc quia modicum moratur qd igitur ulcerat boceft propter humores acutos admixtos cu aquofitate uel aliund fluentes, uel bcc eft propter humores grt (Tos uifeofos qui uulnerant cum uiolentia ct fubitofeparan tur -et ex alio cum putrefiunt et corrum puntur et acquirunt qualitates acutas pun gitiuas. Tertio notandum 9 febris no fcquitur ulcera renum quia materia e euc tabilis.et licet ex aliis apoftematibus ct ul ceribus eorum fiat boceft quia non potue runt euentari. Quarto aduertendum 9 fanies renum non fetet ficut uefice quia re nes funt carnofi et calidiores et fortiores Et ideo poffunt magis euentari et ma/ tiriam depurare .et ideo non fetent ficut illa que proueniunt a uefica cum fit mem b*um frigidum et carens fangume. De mir.cftu fanguinis Anguis apparens m urina allquan do prouenit a renibus aliquado ab epae aliqu-ndo a uefica aliquando «ucnis mcdi;s.abquando eR pyrus aliqua do impurus aliquando cum fanie aliquan do fme fanie et aliqrieR ficut lotura carnis G AVS A .IRud autem prouenit aliqua do ab exterioribus et aliquando ab interi oribus .fi ab exterioribus ficut eR gcuRio cafus coitus fuperfiuus etexercicium ntrnt um ct ocium nimium poR laborem reple tio nimii cibi et potus, dimiffio alicuius fluxus folitt ficut funt menRrua ct emor/ rotdes membrorum mutilatio zc • Er fi fit ab intus boc fit propter nimiam reple tionem aut humorum acumen aut uento fitatena afcendcntctn aut ulcus aiit apoRe' ma .ant prouenit propter renu et ueRcc et propter ulcera et ita de aliis g/ currendo per fingula .Et eR intclligendu$ cp aliquando per uias crifis et mu dificationis et aliquando ex ui fintboma tis .S1GN A . Si aut .puenit ab epate c fine dolorext fi a renibus c di dolore renu ct fanguis e purus fed no peruemt ad puri tat em ficut cu c ab epate nec ad turbilenti am ficut tu uenit a uefica. et fi c a uefica d fignatur ex dolore partis et turbulentia .et fi fanguis cR ficut lotura carnis tunc pac* nit a debilitate epatis et renu*et fanguis q to plus prouenit a partibus remotis tanto plus c mixtus cu aquofitate.et §to plus p uenit a partibus propinquis tanto minus J e mixtus. Sanguis cum fanie fignificatur per ulcera aut rupturam apoftematis.fang u s mm uenit multu.3 et fubito fignificat rupturam ueue ct quando uenit paulatinc fignat corrofionem aut defudarionem aut modicam apertione ucr.aru$. Quado au tem prouenit propter repletione difccrmt ex habitudine ccrports.etfi ucnerit ponatur fupra parti cuiam patientem accipiatur unum uF m? tum iuxta conaenietitiam particularium. CL ARIFICATIO. Intelltgeadiim cp guis ita effet q? ucne non effent iu fug fide concaua per quas tranfit urina ad ueficam tamen intus in profundo fut a quibus poteft fluere fanguis ct refudare ad via*) ct ita fangu s poteR proucnire ab illis uiis ct fi fint ibi uene tanto melius §/ niam poffibile eR q? fanguis qui venit a vcracbili cu aquofitate non fufficeret ad riftti tendum illas uias. Secundo notan f dam q? fanguis q orouenit ab epate cR (i re dolore aut cum modico dolore .quia tpar no fentit de fe licet fentiat ratice pan niculi. Tertio aduet tendum q? fanguis ctfanies qui proucniunt a uefica non funt mixta fcd feparata ctboc e propter fangui nis groffiricm ct eius turbulentiam . Sag uis autem renum et eparis eft magis fubti le et ideo citius permifcctur et etiam ppi uie longitudinem . Quarto notandum q> ulcera uefice tardius curantur propter fu am naturalem complexionem et propter bumiditatem extraneam aquofa$ que confolidationem ulcerum impedit re nes autc funt calidiores ct babent plus de bumiditate generali que facit ad uulneruj confolidationem. Vlrimo notandu gra tia materie cp fanies licet fit calidior calidi tate accidentali qflcgma nihilominus fa/ nies pofita in aqua petit fundum propter fui terreftritatem etglobofitatem et maio rem aduftionem et incincrationem er ,pp ter boc eft malum fignu3 *n P^1 *^cgma autem calidius eft caliditate naturali et cft magis aereum ct non eft ita ct ideo fupernatat • (f Capitulum de lapide renum. Apis eft morbus officialis in nume ro addito preter naturam-Intelligc dum q> lapis generatur aliquando i ueftca aliquando in renibus et in multj co cauitatibus f m Galie. C A V S A. Cau farum queda funt immediate quedam re mote . Caufc imedute funt tres materia groffa uifeofa ficut eflegma aut fanies aut melancolia aut fanguis groffus.fecunda ca cft calor excedens .Tertia caufa eft ftricftu ra meatuum • Modus autem generandi c ifte cum aliqua materia uifeofa groffa ad/ beretin aliquo meatuum et calor eft fortj tunc intendit illam materiam digerere et commouere ct affimilare fi non poteft ter impedimentum materie et tunc refol/ uit quod eft fabrilius et remanet refiduuj grofiu3 et ita induratur et lapificatur.Cau fe aut remote funt queda intrinfece et que dam extrinfece.Extrmfece ficut cft ornis dic cibos q generat grofTu fangmrc fictit S panis z opacus vinu nouu et uinu grc(Tu3 et aqua turbida ct cafeus antiquus et faba fradia ct alia legumina et aues de/ gentes in aquis.carnes animalium filurftri um et pifccs bcftiales fine fquamis et f mi La ♦ Caufc autem intrlnfece funt indige/ (lio et humorum auditas ct et dbilitas uirtutis expulfiue ct quado i(la co ueniut lapis eft de prope. SIGN A. Sig na generationis lapidis funt. Cum enim urina eft turbida fpiffa cum arenis multis et fubito efficitur tenuis cum dolore illat u partium proculdubio lapidem fignant ge neratum et ubi lapis eft generatus fi uem/ unt arene multe cum urina fpifla dtffolu/ tionem lapidis figmficant. Attamen itcl Ugendum q? illi in quibus arena multa ap paret et urina eft fpiffa raro incurrunt lapi dem tamen fi incurrat durior erit int r a lios .differt lapis uefice a lapide renum q niam lapis uefice uergit ad maiorem abe dinem et eft durior et maior, lapis autem renum eft mollior ct uergit ad rubedine- et eft miner. Signum autem diftineftiuu q> lapis fit in uefica c dolor pcdlinis ct pe ritineon et femg afpetit mingere ct min git cum difficultate 013 mingit afpetit af cellare et exit anus .et fi fuerit in pueritia patitur in radice uirge ct erigitur uirga et cogit fricare cottidie radice uirge Intclligendu tamen q> doler aliquado in tcrpollat plus aliquando minus ct quardo lapis uefice eft paruus ponit fe in uia urine et eft peior § magnus z inducit dolcrc in toilerabilem .quando autem dolor eft in renibus tunc eft dolor urbemens in fpina dorfi et in anebis ct uidetur fibi q? conti' nue pungatur et defeendit aliquando ad i feriora . Et eft intclligendum q> lapis rer num generatur frequenter in pinguibus rt fenibus propter debilitatem uirtutis txpul fiue ad diftantiam remotam . In mari/ lentis autem et pueris et iuuenibus f reque tius accidit in ucfica quia uirtus expulfiua exilii t logus. PRON CSTIC ATIO Lapis renu3 et uefice et morbus beredita rius ficut dicit Auicen» CVRATIO* Imprimis utatur dicta contraria caufe gc neranti-utatur igitur dieta fubtili et facti digetionis et feruet quantitatem qualita/ tcm et ordtnem in omnibus fex rebus no naturalibus.deidc utatur fujpofitoriis. de inde criftcribus pinguibus et ienttiuts. dei de utatur uomitu quod mirabiliter cofert Et fit contingat accipere fiat de/ bile et lenitiuum fed raro accipiat qz ma/ teriam trahit ad locum circa dolorem et fintbomata .Deinde talia faciamus porte tur in qdriga aut in equo trottante et ma le portante et defeendat per gradus et Icca decliiua deinde balneetur ufq* ad umbili/ cum et in balneo fit malua bifmalua pari taria cretamus marinus tribulus marinus camomilla melilotum antbos et exeunti a balneo emplatretur cum fenugrreo ct fe mine lini et oleo fifamino .Deinde exibe atur fibi tiriaca recens .Deinde ucniamus ad aliud fintboma. aliquando lapis et in collo uefice et non potet mingere tuncele uentur anebe fortiter et concuriatur et fri , cetur uirga et pecten ut cadat lapis ad con cauitatem uefice ut potit urinare.Deinde ad fractionem lapidis ueniamus Gue in te damus *Et fi i vrina fint arenule colemus vrina et deGccemus arenulas etfi fmt mol les et quafi tractabiles magnam fpem ba/ bere pofTumus de fractione. Si autc fint folide et dure et afpcre timendum e» Illa autem que ex proprietate et electione et mirifice frangut lapidem funt lapis iuday cus Iapis fpongie cinis fcorpionis cinis le/ poris combufiS dnis retarum ’ouoru3 a q bus exiuerunt pulli, dnis auiculc que uoca tur cauda tremula.fanguis ircinus aqua ra fani diftillata lingua ferpentis illa foliq q ualet contra ucnenum «Sed quia ita cura et valde difftolis.ideo nullus debet babe re pro malo fi caram diligefittffime magj particulariter profequamur. CVRA/ TIO .Curatiolapidis eft triplex preferuatiua. quedam doloris mitigatiu* et quedam uere curatiua .Doloris mitiga tiua eft cum aufertur urina et eft magnus dolor in petftine et locis uteinis .et tunc fi ant ifta. Vtatur balneo et fint ibi malua bifmalua femen lini femen altce tribuit marini et campeftris anifi riminian.lib» S.et ponantur iuxta peiftinem et ernbro/ cetur locus frequenter et cadat aqua fupra pccftinem frequenter ex alto .et poft exi' tum a balneo qualibet uice utatur tyriaca ufqj ad.3.i.cum brodio cicerum et fi tyria ca inueniatur recens tanto melius. Item fiat emplaftrum et ponatur fupra pciftinc bifmalue feminis altee feminis lini caricarum butiri recentis an fi at emplaftrum .et ifta cura uocatur miti/ gatiua feu blandiens. et fi non mitigetur dolor ex iftis prouocetur uomitus cum fc mine rafani ct atriplicis aut mediane cor ticis fambuci aut uomica illd ualet tribus omnibus modis predidlis. Item fiat cri ftere cum uiolis malua et mcrculiali et fu co blete et oleo uiolato et yzra. et de iftis quantitas fuffrriens apponatur iuxta medi d induftriam • Si autem uolutnus prefer uare utatur tali dieta .utatur fi eft peffibi k aliquibus carnibus nifi uolatilinm ufua/ linm preter q de illis que in aquis et lacu bus nutriuntur, utatur brodio riccrum ni grorum cum oleo de camomillis. Vtatur uino albo et limpbctur 013 aqua decodlo nis cicerum nigrorum rafani et folia eius et aqua eius diftiilata preferuat a lapide. Vomitus fumme preferuat etiam crifte/ ria preferuant.Iacere et dormire fupra uc trem ualet* Auicula illa parua uocata cau/ da tremula multum ualet fiue recens fiue falita fiue elixa fiue afla fiue deficcata ct po in tota fiue in parte. Si ircus atiquus nutriatur berbis diureti. ficut feniculo petrofilio ordeo kxifraga milio folis bcdlonica.et poftea in cftate d coletur et fanguis per fruila deficcetuc .et pulu s ifte et prefcru.it et cu/ rat. balnea fulfurea ualent et fi no fmt pa rata buliat fulfur in aqua et fpongia intm gatur et pedlini a{plicetur. Cura autem lapidis uera confiftit in fracflione Iapidis. Illis predidtis prefufpofitis prefuppofito e tiambono regimine et bona dicta .et 9 corpus non fit pledloricum nec reumaticu nec nimis extenuatum et tunc fiant illa Bj. cineris fcorpionis .3.11. cantaridarum abfeifis capitibus et alis.3.i. fanguinis irci uitn cineris caulis no tranfplatati aneris leporis cineris auis cau de tremule cineris teftorum ouorum a 3 bus exierunt pulli an.j.iii. lapidis iudaict lapidis inuenti in felle bouis lapidis fpon gie piperis dauci carui feminis altee gurtv mi arabici feminis faxtfragie milii folis fi fcleoscarpobalfami xdobalfami fpice nar/ di capillorum ueneris recentium quatuor feminum ft igidoru3 conficiantur cum meile rofato 9 fufficit et fiat condi tum .Et utatur eo ad quantitatem duaru auellanarum mane et fero cum aqua deco dlionis cicerum et tribuli marini. Item inungatur pcdlen cum oleo de fcorpioni/ l bus .oleum autem fcorpionis fit per hunc modum. E$/.ariflologie gentiane cipri cor ticum radicis calparis amigda Urum amararum fib.i.conquafifentur for titer predidla et buliant in predidlo oleo et aqua ufq? ad aque confumptioncm .et coletur et in colatura ponantur dece* fcor piones et ponantur in olla cooperta forti/ ter lutata et ponantur in furno unde exi/ uit panis et ftet ibi per unam noclem .et de illo oleo inungatur pedten cottidie bis uel ter uel lana abluta intingatur in predi/ dio oleo ct tepida continue pedlini afpli/ cetur .Item fi non poffit urinare aut quia lapis eft magnus et ojpilat meatum .aut quia paruus et ingreditur foramc tunc io calia remedia funt illa . Difponatur cor/ pus fic 9 caput fit inferius ct concutiat uc fica et fricetur et comprimatur et tunc la/ p£s defcendet a foramine ct potent min/ gere et erit remedium temporale. Vel fic 9 digitus ponatur in ano et 9 cum digi/ to comprimatur .uel fic 9 accipiatur firm ga et intromittatur per foramen uirge et 9 fuperius impellatur . Vrl 9 accipiatur *.i.predidli conditi et diflcmperctur 015 aqua rafani et ladle et coletur .et colatura frequenter per firingam iniciatur .Ite uta tur ifto elccfluauo ducis li/ trontipon lib.S*miftc/ antur. Volatilia affa ct cancri fluuiales afiii funt cibaria bona in cafu. vomirus poft ci bum multum confert .vitet repletionem nimiam cibi et potus. vtatur cxcrcicio te perato ante cibum. vitet omnia cibaria grofifa ficut funt carnes porcine recentes et carnes bouine ee cafeus durus ct oua indu rata et caules et legumina preter § br cicerum . vitet pifces non habentes fqua/ mas. Vtatur borraginibusfeniculo petro filio fparago origano calamento fcrptllo ra fano fpinargiis et maluis.non accipiet me dicinam laxatiuam » Sed utatur uomitu ante cibum et pofl cibum fecundum inter ualla quoniam totam operationem facili' tat uebementer .Curam autem lapidis fa diam manu cyrurgicis quantum efl de p fenti penitus derelinquo. CL ARIFI CATIO* Intelligendum 9 ex materia codla fed non perfedle generatur Iapis ta/ men cft uifeofa .fi effet omnino cruda no pollet coagulari propter bumidum fuper/ fluu3.9 fi eflet ficca non pollet condenfa ri fed magis .oportet igitur 9 fit uifcofa.Cum igitur calor naturalis agit in materiam cruda3 uifeofam coquit cam ct ita remouet fubtilius et reliquum rema net induratum et ita petrificatur . coqtur igitur fed non digeritur propter inobedie tiam materie. Secundo notandum q? Ia pis ex fangutne poteft caufari igneitate re mota licet raro «Et iuxta boc notandu3 cp in mulieribus raro generatur lapis propter frigiditatem et meatuum latitudinem et uiarum breuitatem . Tertio inteliigedu q> ad generationem lapidis tria funt necef faria ut cheftum eft. calor fortis inducens exaiationem partium fubtilium confump tionem ita per confequens refiduum in/ duratur et in petram conuertitur frigidu3 autem congelando non poffet boc facere in corpore humano quia uita manente co ta frigiditas babundare non poteft nec la pis dLffoluitur a calido .fed magis proprie adburit quia a frigido non fuit condenfa tus et calidum bene poteft mouere a cir/ cumferentia ad centrum ficut patet in te/ gula feu latere cum ponitur in furno cali/ dum igitur eft caufa gencrations lapidis I corpore humano non frigidu. Secunda caufa generationis lapidis e materia uifco fa aliter non conglutinaretur nec indurare tur. Tertium quod adiuuat ad boc e ftri (ftura loci. Ex preditftis fequitur q> lapis a melancolia fola non pofifit generari I1C3 contrarium fit diiftum in fententia et eft uerum uel de fola uel dc raro . Et ideo non poteft generari quia non habet uifco fitatem ficut flegma .eft enim magis pul ratione ficcitatis q coadunabo et licet lapis generetur cx cibis mclancoU/ cis boc non facit quia melancolicus fed qz indigeftibilis et quia inde flegma crudum generatur .ex omni enim cibo fiue fangui neo fiue colerico fiue melancolico fi nobe ne digeratur in epate et ftomaco generaf! humor crudus et talis materia eft apta ad lapidis generationem . Et iuxta boc uide dum quoniam in ftomaco licet pofftt efle multa materia flegmatica et calor fortis» nihilominus meatus funt lati et ideo raro aut nunq poteft in talibus generari. Se/ eundo notandum q? lapis in fenibus non poteft generari ficut in pueris quoniam li cct plus babundent in materia flegmatica calor tamen deficit .pueri autem multum habent de calore ratione etatis f legmate ratione mali regiminis et io fre/ quentius lapis generatur. Sed in uefica fre quentius quia collum ftricftum et ibidem materia aggregatur ct ita lapis. Cum aut uenerit ad etatem pubefeentie dilatantur meatus et fuperfiua expelluntur quare in aliis ctatibus frequentius et magis in reni bus generantur. De dyabctica paffionc. labetica pallio c immoderata uri ne effufio. Intelligendum q? in dyabetica paffionc eft fitis intenfa ct multu potatur et ficut accipitur ita min gitur .et eft fimile de ajpetitu in cibo ubi multus cibus accipitur et mdigeftus emit/ titur ficut patet in ajpetitu canino.C AV S A. Cauia buius paffionis efttot plurimii nimia caliditas renum attrahens aquofita tem ab epate et epar a ftomaco et ita c co tinua fucrio et continua fitis et ita potus i faciabilts .Confortatur igitur uirtus attra eftiua renum et debilitatur retentiua et ita exit cito .ficut enim potatur ita mingitur prouenit etiam aliquando ex nimia frigi/ ditate renum et totius corporis. Et ita q niam licet caufa fit frigida .tamen aliqua do non priuatur a fiti .aliquando eft cum fiti. frigidum enim parafticans ct morti ficansnon permittit continere urinam et fic corrumpitur attracftiua cum eft ex cali ditate ita corrumpitur contcntiua cum eft ex frigiditate. SIGN A . Signa buius paff.onis funt manifcfta .quoniam urina mingitur in magna quantitate et frequen ter .Signu aut cae qm quando e ex calore fcntitur caliditas in renibus et dolor etpu (ftura et ala figna caliditatis.Si autem frC giditas fit in caufa tunc fentitur frigiditas in renibus et in extremitatibus et leditur a frigidis et iuuatur a calidis. PRqNO STIC ATIO -Si autem iftapaifiocon tinuauerit et remediatus non fuerit ma/ ceratur corpus et crura et debilitatur et in ducit perditionem. CV RATIO. Et quia ifta paffio prouenit ut plurimum cu calore io pmo eius cura gtradlemus. Im primis fiat criftere lenitiuum. demde pro uocctur uomitus .deide fiat flebotbomia deinde purgetur cu5 manna et caffiafiftu Ia .deinde potet aqua multa frigida et po ftea euomat ca.demde utatur lfta potione fiat mucillago de pfi!io.deinde.R/.corian drr preparati fpodii coralii Karabe fangui nis draconis fandali ari.5di.cam fiant trocifci cum mucillagme predidla et diftemperetur unus 015 lacfte ouino acetofo vnde butirum fit extractu Deinde confortentur renes fic.fj/. copula rum glandium pfidie balauftic acatie rof. boli armenici lauda cum oleo mirtino et fi at emplaftrum .et utatur auenato ordeato amido citoniis portulaca cucurbitis melo nibus et utatur uino groffo cum multa a/ qua uitet omnia diuretica . Si autem cau fa fuerit frigida et fuerit cum fiti tunc cu ra eft ualde difficilis .utatur uino odorife ro ct fricentur extrema et ponantur uento fe fupra renes fine fcarificationc et eft ma teria peccans purgetur cum yerapi.et pro/ uocetur uomitus cum rafano et utatur fi/ rupo mirtino . Et fiat emplaftrum de lau dano et mirra et maftice tbure et nuce ci/ preffi et anifo affo aFs fandaraca et ruta et menta et fiat balneum de iftis cifdem ct fricetur corpus donec rubefeat. et fi caufa fuerit frigida et fine fiti fiat poto de cafto reo et mirra et piretro copulis glandium* et coqqantur omnia ifta in firupo mirtino et fumatur mane et fero . vtatur uiteilis ouorum et gallina pingui et utatur afiis z frixis et fiFibus. CLARIFICATIO Inteliigendum 9 in d/abetica primo et principaliter et potifftme cum caufa eft ca Lida eft error in attracKua quoniam ultra temperamentum fit tractus et quia quan titas eftntmia ideo fecundario deficit con tentiua quare ficut attrahitur ita eliquatur et ita corpus dcficcatur et corpus confumi tur .Et licet omnino deficiat contentiua nihilominus fortificatur attracftiuu prope nimiam renum caliditatem nec deficit at tracftiua propter nimium defedlum con/ tentme renum quia principaliter eft error in attracftiua. gecundo notandum 9 li cet in licteria exeat cibus crudus ct indige (Ius et in d/abetica exeat vrina cruda et i digefta non tamen exeifdem caufis quoni am in lienteria fit ,pptcr frigiditate- z de bilicantem digeftiuam et contentiuam fi} in d/abetica fit ut plurimum propter ca' lorem confortantem attradliuam ct ideo eft cum forti fiti et curatur cum frigidis Patet igitur 9 diabetica paffio ex caufis ca Udis procedit licet urina ajpareat multa te nuis et alba . Tertio notandum quoni/ am licet caufa diabetice paffionis fit calida tamen urina non cft tincfta.et licet fit per turbatio tamen non eft fpifla .quonia5 ita modicam moram contrahit in epate gp ter uiolentam tracftionem 9 nihil de bu/ moribus potuit mifceri ut ipfam coloret et fubftantiet. Quarto notandum 9 i diabetica eft uebemens fitis propter ftoma ci deficcationem fed non eft fames prop/ ter fantafticam repletionem que fit a cal£/ do . Quinto notandum gratia materie 9 arenuie rubee et folide cum ajparent in. principioet cum dolore et grauedine renu Iapidem generandum fignificant .et fi dif pareant et dolor remaneat lapidem fignifi ficat confirmatum . Et fi multitudo quafi cum quada infenfibilitate ft [editur notabiliter a frigidis .ct ita de aliis Tignis fumptis a rebus naturalibus non naturali bus et contra naturam* PRONOSTI C ATIO-Hicpcfiumus dicer 9 illa paf fio fi continuetur e turpis et odiofa et ve recunda et impedit omnes nobiles opera tiones tam fpcculabiles q naturales quoni am non permittit hominem ftudere nec dormire nec cibus digerere .Et polTumus bic notare gratia materie quedam.tria fut que augmentata fe diminuunt et diminu ta fe augmentunt ficut eft fudor egeftio et vrina. CVR ATIO . Imprimis fi ue ter eft confttpatus fiant criftcria.deide uo mitus.deinde fiat f lebotbomia fi particu/ laria conueniant.deinde purgetur materia peccans fecundu exigentia materie .dein/ de fi ca eft calida utatur cucurbi.et meloni bus et fpinargis lacftucis atriplicibus, vtat firupo ro.et firupo mritino. utatur succa/ ro ro. triafandaf .drag.frigido carnibus ct toniorum conditorii cu fme fpeci ebus et emplaftret uefica cum mirtil.ro? fumac ypoquiftidosfpodio fanda?. Kara be laudano et conficiantur cum mucillagi ne pfilii et firupo ro.et exhibeantur p mo dum emplaftri uel potionis cu lacftc aceto fo a quo butiru e extradlu .Si aut e ca fri gida dentur affa et frixa et uinum odori/ ferum et fiat empiaftrum de maftice gari falis galanga nuce ripreffi cinamomo tbu re et maftice ftorace cala, ambra cinamo . affo ruta menta abfmtbio origano calame to et eft fere cade curatio cum diabetica. Intelligendum igitur 9 in ca calida deb$ applicari iterius et exterius ftiptica aroma tica frigida in multa qtitate et dc fttpticis calidis m parua . Et fi ca c frigida Fiat eco uerfo. In ca igitur frigida det tyriacami tridatu alex.dyambra dy-aolibanu diarii, diacitonite diagalaga.CL ARIFIC A Intelligendum iuxta docftrina Galu vi.cj morbo. 9 omne quod expellitacorpore poto ajparcat cum alleuiattcne dolorum fracftionem et mundificationem fignifi/ cat *St autem a principio fme dolore ajpa reant corporis mundificationem .ide$ di co de uefica cum arenule albe apparent. Et ifta materia fuit fuperius gtradlata» VI timo notandum q? in diabetica paffione competit dieta $rofla ut multum moret et non de facili attrahatur fed mediocriter groffa ne caufet indigeftionem. Capitulum de ftranguiria Tranguiriainterpretatur guttat! vnne emiflio .Intelligendum q> urina aut mingitur inuoluntarie aut retinetur inuoluntarie .de inuolunta/ na retentione agetur inferius .Si autem e mittatur inuoluntarie hoc eft duobus mo dis quoniam aut emittitur in nimia quan titate et confumitur corpus et ifta eft dya betica dc qua dieftum eft. Sed fi emittat inuoluntarie et paulatine et guttatim fice ftranguiria que eft guttatiua urine emiftio preter uoluntatem . C AVS A .Caufa autem aut eft cxtrinfeca aut intrinfcca» Si extrinfeca ficut eft acceptio rerum nimis calidarum et diureticum accipiuntur i ni mia quantitate ficut eft litrontipon et ele/ cftuarium ducis et fimilia.fimiUter potus nimius aque frigide aut feffio/n eadem et fim lia frigida. Si autem fit ab intus tunc propter apoftema epatis poteft jpuenire z altas paffiones eiufcUg et propter partiones renum matricis et inteftinorum uefice et totius corporis ctia propter crifim omnes ifte caufe pellunt reduci ad duas fciliq ad nimiam caliditatem pungentem et mor/ dicantem et ad nimiam para/ liticantem et SIGNA Quando autem ifta paffio eft ex acute calidis tunc eft cum arfura puneftura calo/ re fiti et mordicatione .Et fi eft ,ppter cau fam frigidam tunc dolor e modicus et eft aut retinetur Fit propter tria aut £pter dif pofittonem materie aut membri aut uirtu tis uerbi gratia, in ftranguiria nanq? urina guttatim expellitur et preter uoluntatem aut materia eft multa aut nimis calida aut frigida.calidum enim pungit et frigiduj mortificat.Et fi ratione membri ut quia latum laxum rarum et apertum .Signa tutis ut quia expulfiua eft fortis et contea tiua debilis et ideo communiter dicitur 9 ftranguiria eucnit propter acumen urine aut propter debilitatem contentiue uirtu tis. Secundo notandum 9 uentus fepte trionalis fi fortiter agat in corpore et pro fundet fe ftringit uentofitatem ct urinam Si aute3 debiliterTeu mediocriter omnes uirtutes confortat .fed deficcando ftringit fed urinam laxat attradbiuaj epa tis confortando (f Capitulum de illis qui in nodle mtnv gunt in ledbo ignoranter. Ktelligendum 9 aliqui mingut de notfte dormiendo in ledlo aut quia lacertus uefice eft mollificatus et no poteft continere aut quia dormiendo ima ginatur cfle in loco ut in cloaca et in loco ubi confueuit mingere et tunc pcepit ima ginatiua uirtuti expulfiue et ita mingit ia ledio credens alibi effe. CVR ATIO, offa mirobalanorumxt de affentur glandes et extinguantur in aq rofata.deindc alfetur nafturcium et extin guatur in fuco agrefte.Ifta igitur cu erunt deficcata mifceantur cu mitra ftora.cali ambra fe. rute nuce ci preffi maftice thure laudano et coficiantur cu firupo mirtino.et ex iftis pot fieri poto aut emplaftru aut oleu aut unguetu aut e/ le&uartu et uakt mirifice in paflionibgi re nu et uefice dc ca fri.cu deficit contenriua et corpus e mudificatu. St aut fuerit p? ter imagatiua affetftam ad locum decore £ die locus et purgetur et pulcrificctur tt de die mingere abhorreat. In ladlanti ctt te non detur tyriaca minuatur cibus et po tus et profundetur in fomno ct uitent ea que mollificant neruos et debilitant. Hic non feruaui ordine folitfi ca breuitatis, CLARIFICATIO. Intclligendfi 9 uefica tauri et capre Ilc$ fmt frigida pof funt tamen competerecx uirtute fpecifica et ita ponebant ilii qui experti fuerant ali ter non inteliigo. Secundo notandum 9 licet uoluntarie in dyabetica vrina emitta tur ad ueficam et dyabetica fit de ca cali/ da nihilominus inuoluntaria emiffto vri ncin no&enonfita calido fed magisa frigido paraliticatc qz a renibus emittitur inuoluntarie ratione nimie quatitatis ma terie.bic autem defiat eontentiua3ratione frigiditatis. alia igitur c caufa hic et ibi» Tertio aduertenclu qm inuolutaria ct i fenfibilis urine emiffio non fit de nocfle a calido fed magis a frigido paraliticantecp a renibus magis fit in pueris cu ncrui et la cetti fmt magis debiles. et io frequentius boc incurrut .fenes aut tardius jjpter ner/ uoru foliditate nifi forte in decrepitis ubi non e ordo nec regula fed de nocfte et i tc pore fomni plus cu tuc fupcrfiua uerfus in teriora aggregenf De difliiria Itfuria interptatur inuolutaria rt£ tio urine fi aliqs appetit mingere z no pot aut qr no appetit nec poteft Intelligendu 9 exitus vrine aliqd aufert oio ita 9 nihil penitus exit, aliqn aut mi norac qm licet retineat pter uoluntate ad tpus nihilominus poftea expelli? licet cu$ difficultate.aliqn autcorrupitur exitus C19 et exit iordinate ficut i ftraguiria ut didtu i .CAVSA.Ca aut retetiois vrine qda c naturaf et qda innaturaf. naturalis ficut in fudore et fluxu uentris. Et fi e innatu ralis tunc aut prouenit ab exterioribus aut ab fterioribus ♦ et fi ,puenit abexteriorib9 tunc accidit propter fhtum urntiborealis aut propter balneum aque frigide .aut qa fedit longo tempore fupra marmore et la pides frigidos aut quia inunxit fe 013 nar cotiyintibus et ita de aliis.Si autem caufa fuerit intrinfcca tunc aut prouenit a uefi/ ca aut ab aliis mebris et fi ab aliis mebris tunc conftring tur vrina et retinetur inuo lutarie propter apoftema matricis .et alias cius patTiones .aut propter pJfiones tefti culorum aut propter mtcftina aut quia fe ces funt nimis indurate aut propter paffio nes renum ficut eft apoftema Iapis .et ita de aliis .aut propter paffiones epatis ut eft cacbecbia ydroptfis .aut propter paffione cerebri ficut eft mania melancolia ubi ob/ liuifcuntur mingere aut l) targia aut prop ter paffiones neruorum cufunt mollifica/ ti aut fpafmati • Et fit etiam propter paf totius ficut febris acura liquefacta deficcans et corrugans .Si aut fuerit prop ter ueficam boc e ,pptcr paffiones natura/ les aut animales.fi animales ficut cum ali/ quis eft in loco uenerabili et non uult fe re moucre ct tunc impletur uefica ct dilatat fuperius et coftringitur inferius et ideo cu eft poftea in loco nihil poteft exire propf cobartationcm foraminis. Et fi fuerit jpp ter paffiones narurales boc fit tripliciter, aut propter morbos confimiles aut officia les aut coes ficut e mala copkxio calida et ficca in fe.et boc eft de raro contingenti/ bus aut prouenit bcc propter malam com plexionem frigida et boc eft freqacnter. Et fi fuerit morbus officialis in uefica tuc eft propter oppilationes uenictes ab hamo ribus aut fanie aut lapide aut uentofitate • aut carne fuperflua aut uerruca et fimilibp Et fi fuerit qopter morbu comune ficut in vlccribus.ex iftis enim caulis zfibi confor m bus retinetur urina preter uoIuntate5 et poffent omnes f duci ad tres aut ad humo re aut mebru aut ad uirtute. SIGN A. Signa morbi funt manifefta .fed figna ca rum habetur per huc modfc.Si eae fint ex trinficc habetur ex Ludirio patientis* et fi tntrinfece et fucrintab aliis mebris difcer nitur ,ppter paffiones iftoru mcbroru que precefiferunt et poftea fcquitur ftranguiria Et fi fuerit a uefica difeerniturper dolore lori quia ubi e dolor ibi eft egntudo. Et fi fuerit ex lapide prcceffcrunt arenule. Et fi ex ulcere preceffit fanies et panctura *et fi ex uentofitate eft dolor extenfiuus infla tiuus*ec fi ex apoftemate eft ibi tumor et fe.et fi caufa eft calida tunc c fe. aliter ra/ ro accidit ex calore .Et fi c ex frigiditate fenritur frigus et tunc non eft dolor et ita particulariter confiderando fapiens medi cus poterit uenire ad cognitionem caufe. PRONOSTIG ATIO. AbUtiouri ne fi duraucrit mortem figmficat.Si aufe ratur vrina et fuperueniat tenafmon infra vii.dics moritur nifi fuperueniat fe. lique faciens ct aperiens. C VR ATIO* I ftc morbus curabitur ficut alii. Confideretur igitur diligenter caufa et per fuum contra rium reducatur ad temperametu * Si igit ca e calida ajplicetur bumidact ccouerfo. Et fi ca e replens inaniatur et econtrario. Curentur itaqj morbiiuxta fuas naturas ficut feribitur in loris .Imprimis igit iux conuenicntiam particularium fiat criftere deinde prouocetur uomitus. deinde fiat flebotbomia de epatica, deinde defafena fi pticularia coueniant. deinde purget fm exigentia humoris peccantis.Et fi caura e buoralis frigida que frequetius adurit pur getur cum benedufh bermodatftiF.deide ponatur in balneo aque dulcis ubi fit pari taria feniculum pctrofilium apium .et fri cetur uenter et dorfum fuauiter. deinde utatur ifta porioe.§/. leuiftiri crctami im rini faxifragie milii folis tribuli campeftris rafani antfi maratri ameos fi/ feleos.acerum nigrorum apii an.conquaf fentur omnia ifta et buiiant in uinno al/ bo et fumatur potio de mane et fero* aqua rafar.l diftillata muku ualet ct breiri uiter omnia que frangunt lapidem fiue ii ta ponantur in balneo fiue fiat emplaftru3 fiue firupus fiue potio fuie oleum et ita de aliis.tiriara multum ualet in hoc cafu et o Icum de balfumo et clcu*; de fcorpione et aurea alex.ct metridatU3.boc fufpofito q> non fit febris acuta uel apoftema aut ulccj et ita de aliis in quibus ifta pofTcnt nocere Intelligcndum q> duo funt que ind fferc ter in omni cafuconfueuerunt urinum ,p uocare .f. aifungia cuniculi et pelles cius fi fupra pcdlmem et uirgam applicetur .hoc Idem faciunt rimiccs fiue uiui fiue contri/ ti faperponantur fuper caput uirge uei po nantur In facculo ct facculu; induatur uir/ gc .Intelligendu etiam q? in uiciis renum Ct uelice de caufa frigida fujpofito q? non fit ibi febris nec ulcus nec apoftema mul t tum ualet Iitrontipon et elecftuarium du/ ris et debent mifceri cum duplo nis et oxi laxatiuo quia aliter effet meai/ camc nimis uiolentom et acutum et ita & ifto toto poteft i una uiceaiit.3. li.cum aqua rafani aut brodio cicerum ni grorum aut alno albo. In caufis aute calt dis reducantur femina frigida maiora et minora apoftemata autem ct ulcera et la/ pides curantur ut didlu e* CL ARIFI C ATIO. Intelligcndum q> uefica et ifi teftina habent quatuor uirtutes naturales et ita habent ulrtutem attracftlua et forte non nifi cibum attrabut ct §m hunc m0/ dum loquendi uefica non attrahit uritia3 nec retentiua feces fed recipiunt. Poffunt enim diri fic quoniam ifta membra fi at/ trahant non attrahunt ut inter fe adiuu£t cum fint fuperflua et Impura et licet non attrahant propter fe attrahunt tamen gra tia totius fieut fplen mdancoliam et C1R13 fellis coieram • Vnde licet non habeat in tdiecftum et rationem ut deputent corpus nihilominus ordinator ciuitatis habuit in teileftum et ratonem et ita ordinauit ifta membra ut attraherent gratia totius. Et fi Galierkis lucleatur alibi dicere Cfpofitu: g hunc modum poteft diflblui. Vci poffe/ mus dicere q> cum in fecibus fit ahqd be nignum ex quo pofiunt nutriri quod pa/ tet fecundum Auiccn. q> ucne mefaice co tinuantur cum omnibus mtcftmis preter 3 cu longaone ut-epar a quolibet poffit tra here aliquod benignum et cum aquofita/ tc defeendit aliquid de fanguine et inde uie medie nutriantur .Non cft igitur in/ conuemens fi fuperflua attrahuntur gratia totius ut quia ibi cft aliquod benignum. Sed notartdum q? multitudo urine c cau/ fa retentionis cum ojpilat et claudit fora/ meri et cft caufa fluxus cum non Ofpilat. Ht cft intelligcndum q> non competant nifi i corpore mundificato nec cantarides nifi in parua quantitate et ab' fcifis alis et capitibus ♦ Tertio aduerten dum q> magnus Iapis non impedit exitu urine nec udde paruas fed quando cft in difpofitone media ita q? parrim fobmtrat Foramen et omnino expelli non poteft et cft cum dolore intolierabiU ut dieftum eft fuperius* . Explfdt fexta particula cum dei auxilio. Hic incipit feprima ubi tracftatur de fup fiuitate tertie digeftiue et de antidotis et con tinr. t-xxiiii. capitula. (TCapitulu.i.clc paucitate coitus (fGipituIurii.de fatyriafi et priapifmo (fCapitulu.iii. de gomorrea (f Capitulu.iiii.de pollutione nodkirna. g“Capitulu5.v.de apatibus et uulnenbus uirgeet aliis paffionibus eius (f Capitulu. vi.d ap4tio9 et uulneribus te fticuloru.jfCapitulu.vii. de crepatura (fCapitulu.viii.depaftionibus et primo de retentione mcnftruorurn (f Capitulu.ix.de nimio fluxu (f■Capitulu.x.defuffocatione matricis (FCapitqlu.xi-de apatibus matricis (fCapitulu.xii.de uulneribus uulue • r precipitationc matri cj et cafu (pCapitulu.xuii.de ftcrilitate mulier u (f Capitulu-xv.de regimine pregnarium (p Capitulu-xvi. de difficultate partus (pCapitulu.xvii.de retentione fecundine (pCapituiu.xviii.de mola matricis (pCapitulu.xix.de fciatica paffione (pCapitulu-xx.de exitu umbilici et gib/ bofitate et uaricibus et dolore dorfi (pCapitulu.xxi.de antidotis et medica/ mimbus que ualcnt in paffionibus c] funt a capite ufqj ad pedes et erit capitulu pri/ mu de paffionibus capitis u!cp ad peifius. (pCapitulu.xxii. de antitodis que ualent contra paffiones fpiritualiu. (pCapitulu.xxiii.de antidotis que ualent contra paffiones nutritiuorum (pCapitulu.xxiiii.de antidotis que ualct contra paffiones renu3 et uefice et iundlu raru. Capitulum primu de paucitate coitus Numquodqj perfecftum 6013 pot fibi fimile generare .ex boc enim affimilatur enti diuino z • immortali fm Arifto.ii.de aia et propter boc Auicj-vi0. de naturalibus deificauit uirtutem generatiuam ut qui in femine faiuari non potent faltim in fuo ft mili faluaretur.et ideo propter generatio/ nem deus benedufhis et fublirms mafeu/ lum et femina creauit. Inftrumenta aute generationis funt i mafculo tefticuli et uir ga.in femina autem funt matrix et os ei/ us et duo tefticuli qui fut in cornibus ma tricis . Nunc autem in coitu funt tria no cumenta.f.caliditas ucntofitas et bumidi/ tas et ita fm Auicj.fenfus uenit a cerebro fpus et uentus a corde .fanguis et dtfideri um ab epate et ideo qui habet omnia ifta fecudus c qtu c de natura fui. Modus au te generationis e ifte cu eni mafculus ajpe rit naturaliter ,ppter feminis multitudine aggregata et digeftio ftomaci et epatis eft coplcta et tertia mediata et nuilu aliud ex trinfecum impedit tuc cui data e licentia fm lege tunc debet fpargerc femc tiice trh et nulk) mo i aliquo alio foraml ne §m le$e dei et nature .et cu occurrunt fpermata ad inuice et retinentur tuc fit co ceptio.inferius mag.s particulariter cii loq mur de fterilitate mulieru. ficut igitur ex curfu omnium iftoru catur fecunditas ita ex dcfe femen poflfit cadere in fundo agri nature .uel magmfiTj uirga uel uerberetur fuauiter 013 uir/j gis et cmplaftretur cu pice ficut docet Ga' lic.in de ingenio uerfus finem. Et fi fue/ rit fterilitas propter nimiam longitudine uirge tunc mafculus uel femina teneat ra dicem uirge ftricftam cum tota manu et tota uirga non intromittatur et ut femc in uia non infrigidetur * Si autem fuerit fterilitas propter malam complexione3 ca lidam tefticulorum et uaforum et feminis utat ordeato et lacfte acetofo et lacfte uac/ carum ubi bulierit portulaca »Et fit fuerit propter malam coplexionem ficcam utat ouis forbilibus ct brodiis carniu3 et iuftel lis et lacfte uaccino bulito et balneis et om nibus refumptiuis et nutrientibus . Si aut Uenerit propter mala5 complexione frigi/ dam que frequentius aducnit tunc utatur iftis dccftuariis fcilic3 pliris cu mufeo tbos cum mufeo .et potiffime fi defccftus effet propter cor et utatur dyagalanga dia trion pipercon et dyamenta .potiffime fi dcfecftus uenerit propter ftomacum et in tcftina et utatur dia3in3i.dialacce. ct potif fime fi fuerit propter epar . ct utatur dia/ fatirion acuato cum caudis ftincorum .po tiffime fi defecftus uenerit propter renes z tefticulos et uicina membra, et inungatur fpina dorfi et renes et tcfticuli et uirga et perito r.ccn et piante pedu cu oleo d been cum oleo de pipere albo ec inungatur om nia ifta mObra iamdufta cum ifto ungue to.&.afefetide pirttri faxifragie eruce ce paru piperis caftorci rmrre ftoracis calami» lconis.3»ii»mufci.5»i* buli ant in oleo coftrno et addatur cere q> fuf/ ficit et fiat unguentum.Deinde utat ifta confecftone de qua dicunt boni fodi q> fa cit deficere mulierem fub uiro.R*?. tefticu los uulpis cerebella pafferum decoquantur in aqua deinde aliquantulu affentur et po tiffime cerebella et terantur cum f loribus palmarum et modico caudarum ftincoru et conficiantur funul et utatur ifta confe/ tftione mane et fero.Inteiligendu q> yrin gi conditi fecundant et 3in3iber condi/ tum ct galanga fi condiatur et menta fimi liter .Deinde fiat tale medicamen.fy.pri api tbauri cruce piperis gario.cinamo.teftt culi uulpis an.caudarum ftincoru paru3 fi at puluis qui accipiatur cu ouo forbili. de inde inteliigendum q? cerebella pafferum elixata ct poftea affa fi fumantur cu lacfte Faciunt hominem fecundu . deinde utat ifto medicamine et e diuinitus reuelatum ouoru butiri recentis papi tbauri deerum galange fatyrionu 31031. co diti mente tefticuloru galloru3 z uulpis coluboru et paf/ ferum bene codforum ct aflbru an.hb.S» medulle nucis indice pinearu mundatam fifticoru iuiubearmg.dulrium mundata/ ru fe.malue fe.mercurialis auellanaru5 cx corticatarum dadhloru ga riofaF.3in3i.tdum piperu3 lingue auis fc. bulbi dnamomi ifta omnia mun dificentur et parentur et decoquatur in la plus nocet in mulieribus r tento fpermatis g metiruop qm licet fper madefe fit temperatu e peior corruptio 9 alterius cu magis uergat ad calid.tate et bumiditatc ubi furit principia corruptois ideo uidemus q> magis fetent ftcrcora bu mana 9 alioru animaiiu et plus peccat fag u*s ficut patet in fmoeba .etplus filius cuj delinquit et plus amicus ct plus domefti/ cus .Iuxta illud no e peftis cfFicatior 9 fa mili iris inimicus. ficut ignis 1 gre mio mnu5 in pera rerpens in finu >Cu igi tur fperma iit fugf iuitas pura cu corrumpi tur qto temperatior tanto deterior, e igi£ retentio fpermatis in muliere deterior § mcnftrua. Sexto notandu q? in corpore temperato competit coitus du tame fit te peratus ,pptcr fuperflua expellenda 9 om nino in quanto ct quali menfurari no pot nifi artificio coitus adimr tur. septimo notandu q> coitus incipit a cerebro rat ee imaginationis fed procedit a corde et me diatur ab epate iuxta illud cogit amare it cur .et completur roe tefticuloi u iuxta il/ lud peculta e ad uenei c coplexio ca.tefticu Vttimo notadu q> bora coitus qap ter fuperflua cxpelleda e coplementu ter/ ticdigcftiue fed fi fiat gratia generationis cu mediatur tertia digeftiua .et fi plus ex pecfbetur ia incipit diminui .quare ccy tus coiter loquedo in cibus 9 f ruant reertum regime e a media nccfle ufej ad auroram De fatiriafi et priapifmo Atiriafis c continua turge erecfto cum defiderio et artitu ad coy tum .Pnapifmus 6 immoderata et conti nua uirge erccPco fine appetitu et defiderio C AVS A. Canfe aut faririafis e quedaj exterior et interior .exterior ficut forris imaginatio arca aliqua muliere »d£ minutio coitus foliti amplexus et fimilia Caufa aut interior c multitudo fpcrmattf Caufa aut priaptfmi queda interior queda exterior «exterior ficut longus deaibitus et frequens fupra dorfum et multiplicato in cibis cruce ceparu fabarum raparum et fim.Iium et nimius coitus et denfitas po/ rorum uirge .Caufa aut interior e bumi/ ditas uifeofa groffa continens et ambiens uentofitatem et calor medius potens dicO refolucre afs diiToluere et non cofumcre* SIGN A .Si fuerit propter cas primiti f uas habetur ex iudicio et fi fuerit propter uirga eft cum quada titillatione et tremo re preccdente «Et fi cfl faririafis e cum co* cupifeentia in priapifmo autem no*PRO NOSTICATIO .Talis paiTiofi duret fignat apoftema aut fpafmu aut tetanum aut mortem* CVR ATIOTmpmis fi corpus e plcnu fiat flebotbomta deinde Fiat ucmitus. Mediana aut Iaxatiua no detur nifi effet fortis et angufliua .][)ein' de fomentetur uirga cum agno caRo ruta et camomilla meliloto et pulegio.deinde infrigidentur renes cu opio campbcra fan dalo femperuiua et aceto et (u lamina plu bea perforata et madefacRa in aceto ct uta tur latfluca portulaca lentibus milio orde ato uino multu limpbato et fimdibus.ace tum nitet uel parum utatur quia aliquido inducit uentofitatem ficut docet Auid.ia erat in duro accubitu et iaceat fupra folia falicis et folia uitis albe et nenufars et ag no caRo et ruta et odoret rofas campbcra et nenufar .fandalum aqua rofsta et acctu uitet omnia illa que ualent ad coitum q dixRa funt .Tntellgendim q» Auicc.nar rat multa illiata et inboneRa de coitu et narrat ea ad cuita&dum .tamen quia aer defedatur ex talibus ideo derelinquo. CLARIFICATIO • Intelligcndum 9 frigida impediunt generationem uento (itatis et ita ualent i fatinafi et priapifmo quo ad caufarn antecedente et calida gene ratiuam uentofitatem confummt potiffi me illa que plus confumunt q diffoluant ficut eft ruta agnus cadus origanum cala/ mentum pulegiu$ et fimilia .et ita poffut ualere calida et frigida contra illas palTio/ nes. Secundo 9 appetitus ad uencrem eft magis naturaliter tum 9 uir tus eft f ortior tum quia pori incipiunt dt latari et calor uigorari tum quia materia e multa et ratione temporis precedcnis et p fentis et quia tunc omnia mouent ad de/ leidationem. In eftatc autem e ajpetitus maior pod uer propter dtmulu .f$ podea minus in autumno propter inordinatio/ nc et minime*in b/cme et licet afpetitia cibi in /eme et digediua fint fortiora, ex pulfiua autem feminis et arpetitiua non r qi non ed dimulus et quia pori funt clau fi et materia quieta. Tertio aduertedu3 9 mulieres magis appetunt in edate quia femen eorum e^frigidum et tuc calefit et mouetur et dimulat.in uiris aute5 fit ex alatio confumpto et debilitatio.fed in /e me calor eft fortior idcq magis appetunt uiri in /eme q in eftate. mulieres e contrario. Quarto notandum 9 cetera animalia abhorrent coitum poft conceptu quia imaginatiua ad coitum fit propt na turam non propter uoluptatem .fecundo propter mendrua in quibus non babudat et fi babudant tranfeut 1 capillos pilos cor nua et ungues .et quia a (petitas eft ad fpe tiem non ad delecftationcm .In mulieri/ bus autem ed contrarium-apetunt enim non folum. propter fed propter de lecflatione .et cum b° babundant in men ftruis propter que dimulantur ctcalefi/ unt et cum boc recordantur delegatione precedente .Et ideo accidit 9 quedaj mu Iicr peperit pulcrum Filium qui affi milabat uiro fuo et poft paucos dies pegit unum turpem qui aflimiiabat amafio (uo ct hoc non fuiffet nifi matrix poft concep tum fuiffet aperta et dilatata afpetunt igi tur auide mulieres poft conceptu . Qui to intclligendum q? maior delecftatio eft tn expuiiione feminis q aliarum fupcrflui tatum.et quia materia eft temperata et qz unitur membris diftempcratis ficut conue niens conuenienti et gratia finis iuxta i[/ lud.Qb boc enim deus pofuit tantam de letftationem in coitu ut faftidio fuperueni ente animalium generatio non periret, et ideo dicebat Olidius i de faftis .quid crc at omne genus uolucrum nifi blanda uo/ luptas nec coeunt pecudes quin lenis aflit amor .nullum autem iftorum eft in aliis fuperFluitatibus. Sexto notanduj q> mu lier in pluribus delejftatur q uir quare dc/ lecftatur m fpermate uiri cu fpermate fuo proprio .fed uir fortius ct intenfius cu;; fe men fuum fit magis temperatu m. Sep timo notandum quonra3 licet humor ba beat replere uirgam in priapifmo.repletio tamen et erecftio fit a uetofitate tanq a ca immediata quod patet quia cito uenit et cito recedLt .et boc dicit Galie. in de in te rioribus .poteft fieri ab humore taq a caufa remota. Vltimo notandum cp uentofitas cofumitur duobus modis, uno modo eius generationem impediendo et beefunt narcotica.dio modo deficcando refoluendo ficut funt illa que magis cofu/ munt q diffoluant ut diiftutn eft de ruta agno cafto et fimilibus De gomorrea Omorrea eft emiffio fpermatis in uofuntaria. CAVSA . Caufa tnim aut eft exterior aut interior Exterior ficut concupifcentia amplexus z feifio fupra lapides frigidos et fimilia. In Interior aut eft a uafis aut ab aliis mem/ bris ficut a cerebro .ficut patet in epilentia ubi emittitur fpcrma infenfibilitcr et po/ tiffime quando materia cotinetur circa ua fa .Si propter uafa ficut didimos tcfticu/ los et renes tunc aut accidit propter mem bra aut propter humores, fi propter mem bra aut quia nimis calida aut frigida para liticata aut fpafmata et ita non pcteft pro uenire propter uicium neruorum et lacer torum .Si autem fit propter tuc cft aut quia peccat i nimia quantitate aut in mala qualitate ut quia fit nimis ca.aut aquofus.SIGNA. Si autem fuerit ,pp ter caufas extrmfecas hoc habetur ex iudi do patientis .fi propter partiones aliorum membrorum partiones indicant boc. Si autem fuerit proprer paralifim membrop tunc fit fine eredlione uirge ct exit infen fibiliter .et fi propter fpafmum neruoru? et lacertorum tunc c cu dolore pecfhnis z ingumu. et fi propter omniu ifto rum tunc leditur a calidis et iuuatur a frigidis. Et fi e propter multi/ tudme tunc non maceratur corpus nec e grauitas in emiffione.et fi fuerit ,ppter ca Iorem feminis tunc fentitur calor et mor dicatio et quado feme exit uirga tunc eft ibi rigor et tremor fine frigore et aliqbus accidit dolor capitis etquafi queda fpeties manie et accidit inquietudo et grauitas to tius corporis .et ifta accidentia ueniut et i am ilhs qui babent femen nimis calidum cum coeunt dato 9 non fit gomorrea. Si autem fuerit femen aquofum tunc panni fupra quos cadit parum immundatur qa dto tranfit ultra. Et fi fuerit propter re ( nes tunc femen eft groffum uifcofu3 et ali quando femen antecedit urinam et aliqn fubfcquitur et aliquando ueniunt fimul z iftud eft multum utile fcire propter gene/ ratione quare addatur capitulo de a|proxi mero. PRONOSTICATIO .Ifta paflio cft turpiflima in qua depeiit genus humanum ct ideo dicitur gomorrea qua fi fluxus generis humani ♦ multi aute ,pp ter uerecundiam reuelandi partione hanc perierut. CVR AT 10. Sicut frequS ter didlum eft caufe primitiue et alie per contrarium reducantur ad temperametu3 Caufa igitur breuitatis omnes caufe redu cantur ad duas falicet ad calidam et frigi dam .Si autem caufa fuerit calida cu mul titudine materie nubat in xpo quia meli us eft nub re q mori .et fi par ticularia tuc conucmant fiat flebotbomia deinde utat uomitu et utatur firupo ro. et mirtino et nenufar. cum campbora. utatur lentibus z brodio carum m lio et ordeo bene deco dio ac pane eius et utatur aqua frigida Ia/ dluca portulaca melonibus cucurbtis ct fi milibus frigidisdnungantur renes et tcfti culi et uirga et anteriora et poftcricra 013 opio iufquiamo mucillagine pfilii papaue re oleo ro.mirtino ct cum fandalo et catn phora et cum aliis frigidis et ficris confor tantibus uirtutem contentiuam uaforum et utatur iti cmnibus cibis fuis puluere fa dio de femine ladluce portulace coriadro preparato fumac .Si autem fuerit propter frigiditatem et feminis aquofitatem tunc materialia que ualent funt ifta fa licet me ta mirra nux cipreffi amfum a(fu3 maftix thus laudanum ftorax bra caftoreum ruta origanu calamentum. Et fi fuerit propter concupifcentia iniuga tur iciunia accidentia triftabilia. et flagclr la. Et fi fuerit propter paralifim curatur ficut paralifis et ita de aliis partionibus. CLARIFICATIO .Circaifta ma tcriam tria funt notanda pnmu$.f.et fpe cialitcr 9 cum in ifta partione datur ladlu ca 9 non nimis continue fed modo inter poletur ct modo non .fcdm cft 9 013 da tur pfilium 9 non detur fubftantia et po tiflime contrita fed cius mucillago colata quia eius interiora funt calida. Tertiueft fpafmus q cortringit et fpafmus didimop laxat propter diucrfitatcm lacertorum, fe eundo debemus mtelligere q? gomorrea e propria paffio didimorum et uirtus conte tentiua patitur .paffio igitur erit pn ripaliter illius membri quod prindpaliter patitur ct bec funt didimi non uirga nec alia membra. vnde iu lienteria patiuntur mteftina queeunq? fuerit caufa et pro tato funt proprium fubiecftu lienterie. Virga aut non patitur in gomorrea qaare no erit proprium fubiedlum. Vltimo notandu 9 non quelibet frigiditas c caufa ipfius'go morre fcd frigiditas intenfa parakicans* De pollutione ncxftufna Ollutio eft euacuatto materie dige fte. Intelligendu 9 pueri non?ba/ bent pollutiones propter ftricftura meatuum fcd adolefcentes habent freque tes et multas et aliquando uemunt poliu/ tiones in fequetibus etatibus .C AV S A Caufarum queda exterior quedam interi or.Exterior quadruplex .prima.f.nimia acceptio cibi et potus crapulofa .feda c 16/ gus fomnus qm ficut i longo fomno mul tiplicatur fudor ita et pollutio.Tertia ca e tacere fupra dorfum longo tge .et potiffi/ me dormire qm calefiunt renes .Quarta ca eft concupifcentia diuturna circa amo/ rem inordinatum mulieris qm imaginati ua mouetur Rapter fpecie concupita et ita precipit uirtutibus inferioribus et ita ex/ pellitur materia pollutionis in fomno .et ita fiunt in fomnis diuerfa fomnia fm di iierfitatem reru imaginatiuarug, et f m do tniniubu. vndeuacuis et inanitis uidet qj uolet et repletis uidetur 9 habeat mag na farrina fupra.et colericis uidetur 9 vi/ deant ignem-.flegmaticis 9 fmt in aquis melancolicis 9 uideant demones et fufpc fos.et fanguineis 9 fuit in menfa aut ivi nea aut i pratis. Et pollutio que uenit pp ter concupifcentia non folu inficit corpus fcd anfma Si aut ca fit interfor tunc e fi cut repletio uafoium .Signafunt mamfe fla. Pronofticatio fupenus ditfta c. CV RATIO .Curatio fuperius e tadta. Cau fe igitur primitiue reducantur ad tempe/ ramentu per fuu contrariu .Si igitur fu e/ nt crapula inducatur ieiunium et abftine/ tia.Et fi fuerit longus fomnus inducatur uigilie .et fi iaceat fupra dorfum non iace at.Et fi fuerit concupifcentia inducat fla/ gellum.ct fi fuerit repletio fiat flebctboia vomitus et abftincntia et fimiliatq dicfta funt fuperius.CL ARIFIC ATIO In telligendum qm licet fuperfluitates prime et fecunde magis uigeant in uigilus et mi nus in fomnis fuperfluitates tamen tertie digeftiuc uigent in fomno quia drea iilaj potilfime uiget uirtus digeftiua.et io citi/ us ftc emittuntur .ficut patet in fudore ct futilibus. Secudo notandu qm licet in pueritia bumor fit magis liquabilis et ca/ lor fit equalis i radice .ntbilominus i ado Icfcentia plures pollutiones acridunt prop ter multas cas. Primo qz meatus funt lati ores .fecundo quia licet calor fit equalis in radice acutior tamen eft in iuuene et ideo magis mouet bumores.Tertia ca eft ima ginatones maiores et fortiores que mouet calorem et fptritum .ct aliquando mores animi propter uifa et audita et infpecfta z : mala mufica immutatur fm Galie.in fuo de regimine fanitatis.et ifta magis concur runt in prima etate q in prccedenti. quar ta caufa eft multiplicatio mali regiminis* * quod fit plus in bac etate..ct ideo plures l currunt egritudines fm Ipo. patet igitur quomodo-pollutiones plures accidunt in ifta etate q in precedenti • ;mn • * -fps w r; J Capitulu. v.de apoftematibus et uulneri/ bus uirgeet aliis paffionibus eius Affxones uirge funt multe ficut apo ftemata ulcerationes caftccr inflatio dolor pruritus. C AVS A. Caule aut funt exteriores aut iteriores. exterior ficut cafus percutito iacere cu muliere cuius ma trix e immunda plena fanie aut uiruletia aut uentofitate et fimilibus corruptis. Si interior tunc funt ficut bumores corrupti ct mali defeendentes ad uirgam et in par tos inferiores inducentes paflfiones predi/ SIGN A. Signa paflfionis funt manifefta quia membr n eft in propatulo fed figna bu.peccantis n oportet dicere cu frequenter didla fint recurramus ad capi/ tulu3 de apatibus. PRONOSTICA TIO .Paflfiones uirge et membrorum in feriorum funt diffialis curationis tum qp ad loca decliuia currunt fuperfluitates tuj quia funt membra fenfibilia et dolorofa z ideo trahantur bumores * tum quia funt membea f rigida neruofa debilia et ita ag gregantor; fuperf luitates CVRATIO Curationes generales fut q? fi particularia conuemat q? fiat flebctboram deinde uo mitus. demde iniungatur quies et tenuis d.eta. Deinde purgetur materia fm exigfi tiam bu.peccantis cu fuerit parata difpofi ta. Dcmde uemendu3 ad localia remedia Curatio calidoru apatu. Imprimis pona tur tenta in foramine capitis uirge ne via obduretur uF oppiletur utfuperfhutates It bcre pofltnt tranfire. Deinde emplaftretur apoftema folia iufquiami et buliat in aqua et conteratur cu aflungia porcina rccen.in augmeto aut addatur pdidfoem plaftro radix maluc bifmalue. Sed in fta tu emplafttetur cum fenugreco fe. lini ct Farina uolatdis molendini et oleocomuni Curatio apoltemaris uc et bifmalue decoquatur et lajpaciu acu tum in aqua et conterantur cum afTungia porcinauntiqua ct fiat emplaftrum I aug/ mento addatur fenugrecum cum femine lini in ftatu addatur radix lilii.et fi fuerit ex percuffionc emplafiretur cum artbemc fw et abfintbio empFatis cum oico de ca/ momillts • Curatio doloris accipiatur mi ca panis et temperetur m Lidle. deinde ac «piantur uitelia ouorum cotfb et tempe rentur in oleo ro.deindc acdpiatur modi ca portio opii et croci ct comifceanturom nia et fiat et ponatur fupra lo cum dolentem. Iftud enimcmpfm miti gat omnem dolorem ubicun qj fuerit cor poris.corpore tamen mundificato . Et fi calor effet uebemens emplaftretur cum fo JLlls iufquiami dccccfiis fupra prunis et in/ tiolutis in foliis caulium et poftea abiedKg Curatio cancri in uirga arfenid ct adurant fupra tefta.dein blauii et aduratur inde corticis maligranati .3. v. omnia et fiat puluis et defuper apponatur Vel fiant illa que frequenter didla fut fu perius.ct «13 cancer mortificatus fuerit qd difeernitur quia caro sfparet rubea .tuc re generetur caro cum aloe maftice farcocol? Et fi caro mortua plurima apparuerit cort fumatur fic.EJj.tartari calcis uiue afFodillo rum faponis farracenici et gallici an. et di (temperentur cum lixiuio frigido de rine rtbus fadlis de ftipitibus fabarum et 1 om nibus didtis et dicendis intelligitur cp cor pus fit mundificatum . Curatio uulnejt lote mirra farcocol la tbutia extindla draga.tbus pulueres lig ni putrefadli mLfceafttur et fiat puluis .et cottidie mundetur locus cu$ uino tepido ct deficcctur.deinde puluis afpergatur aut de pulucribus omnibus preduflis poteft fi eri unguentum iuxta naturas fuas. Cu/ ratio fluxus fanguinis «Embolum armenl cum fangui.draconis mafti cc3 tbus et pilos leporis minuti flime con/ tritos ct fut emplaftrum Curatio infla tionis uirge fine apoftemate .Buliat abfui tbium anifu; et fulfur et pet columbinus in uino grolto et conterantur et fupcrapr ponantur. Curatio uerrucarum in tali/ bus excrcfccntiis excorticetur cum ungue dcmdc lac ficu? ajponatur uel imponatur puluis arfenici fublimati fcd ponatur i par ua quantitate fient grani milii quonia3 uir tus fua erit ignea in ultimo fortitudinis e quod patet quia aqua arfenici corrodit om mametalla. CLARIFICATIO.In tclligendum q? cerufa poteft competer in ulcmbus calidis faniofis ct potiflime qua do eft abluta ct quia cum multis aliis po/ nitur et tufic non poteft nocere. Secun do notandum q> apoftemata caufanf fre/ quentius in iuuembus in uirga q in feni/ bus licet fint plures fuperfiuitates et grof/ fiorcs m fenibus pro tanto quia nerui fut duri ct folidi et non poffunt recipere fug fluitates .In iuuenibus autem nerui fune magis rari et molicr ideo uirga iuuenum citius apoftematur. Tertio notandum q> apoftemata uirge ct partium inferiora aut caufantur per uiam congeftionis aut g uiam defluxus.fi per uia congeftionis tuc magis caufantur cx melacolia cu nutrime to eorum aflimdetur .fi autem per uia de fluxus tunc magis cantur cx humoribus calidiscum tales citius fluant. Quarto notandus cp apoftemata uirge licet fint re mota a corde etfic non deberent caufare fc. nihilominus quia funt in membro fen fibdi et ibi eft magnus dolor ideo ratione magni doloris fequitur febris* Quinto aduertendum q? rcpercuffua bene poOut copetere in apoftematibus uirge licet fint in emueftorio membri nobilis ,ppter duo et quia tefticuli non funt de e(fe animalis fed de bene effe.et propter aliud quia vir/ ga eft membru magis fenfibile q tefticuli De uulncribus et apoftematibus tefticulo rum. Poftemantur aut tefticuli et burficu lanius et patiuntur ulcera pruritum contradlionem ct multa cofimilia. Aliqn a ca exteriori ficut eft cafus ct pcrcuflio et applicatio unguentoru et Gmiliu cerrum/ pentm natura fllcru membrcru. Aliquaft do aut fit a ca intruifcca ficut e fluxus bti morum *Si aut fit m pellicula exteriori d f adii cognofritur* Omnis a(ic curfus cog/ nofccn di eft ifte quoniam quando ca 6 ca Uda tunc eft ibi calor puneftura mordica/ tio fe.ee rubor. etfi caufa e fra tuc otrua funt remilfa. C V R AT IO. Si caufa 6 calida fiat flcbotbomia de epatica ciufdej Uteris *Et fi eft in utroc$ tcfticulo fiat de Utraq? parte »et fi particularia conucniat ft at poftea de fapbenis* deinde fujpofitoria aut crifteria. deinde digeratur materia ct purgetur fm exigentiam bu.peccanns *cc abftincat a uino et carnibus ct utatur die/ ta tenui *£)einde cmplaftretur locus cum laiftucj et portula.aqua ro.et aceto et fi do ior eft fortis ualde addantur iftis.f. folia iufquiami madragore et papaueris.in aug mento autem emplaftretur cum farina fa barum et lentium et mudllagine pfilii ct oleo ro.ct oleo d camomillis farina ordei et meile. In ftatu aute emplaftretur locus cu uuis paftis mundatis ab arilF et uitcliis ouorum et farina frumenti et fenugreet* femine lini c: anifi et camomil. In deciia tione autem fomentetur locus cu dccocfto ne anifi camotml.et uino albo* Et t ft hic diligenter adurrtendum 9 no rumpatur locus uet fus liber, tiffime ibi ge r.eratur fiftula quare zc» Curatio apoO £ matu frigidoru. Applicetur farina faba# ficus fenugrecu cu fe. lini.* folia cauliu ant/ fi camomil.farina ciceru adeps renum ca pre ct fiat empfm *Si aut fortius uoluert mus operari dilfoluatur bdelliu in uino et emplaftremus cu oleo de maiorana. Et fi apoftema effet durum antiquu inungatur cudy/altea*deinde fomentetur cum aqua falfa ubi bultcrittt ficus et camomibdenv de emplaftretur cum ftercore columbino et afaet ofpoponaco* Et fi effet uentofum aut aquofu fomentetur cu uino decoctio/ nis rute anifi cirrum ct fimiliu «ct in ite omnibus fimilibus. ultimo fiant fetoftes Et fi tefticulus nimis magnificaretur em plallretur cum iufquiamo et foliis corian dri recentibus. Et fi teRiculus paruifice/ tur aut contraheretur uerfus interiora in tantum q> aliquando no poteft tangi tuc fomentetur locus frequenter cum aqua de codEonis calamenti et inungatur cum ar rogon . Et fi fuerint ibi uarices curentur ficut apoftemata dura.ct fi nimis prolon/ getur et cadat uerfus inferiora tunc forne tetur cum ftipticis»Et fi corrumpatur ab feindatur .et fi ulceretur fiat ficut didlu3 eft in ulceribus uirge. Vel fiat fic. Recipe litargiri cerufe lote catbimie acatic corticj maligranati fanguinis draconis tbutie an 3.11'.ioc farcocoUe thuris aluminis an.3.1. et addat olei ro. z cere q> fuf ficitct fiat unguentum. CLARIFI/ C AT IO. Intelligendum q> acatia et fa guis draconis et fimilia multum frigida bene pedunt competere in uulneribus te/ {Kculortim potilfime quandocunqj uulne ra magna caiiditas concomitatur. Secu do notandus q> febris fequitur apoftema tcfticulorum licet fmt membra remota tanto q> colligantiam babent cum corde et ab co dependent fecundum Auicen.ct ficut in difpofitione naturali influunt to/ ti corpori .ita in difpofitione preter natu/ ram quoniam eft unum de membris no/ bikbus ct principalibus ideo ad apoftema tefticulorum fequitur febris» De hernia Erniarum quantum eft de prefen ti funt feptem fpccies. Prima uo) catur uentofa. Secunda aquofa . Tertia humoralis.Quarta carnofa.Qum ta uaricofa. Sexta 31'rbalis. Septima et ulti ma uocatur inteftinalis» quando bur fa tefticulorum inflatur ct tumet fine apo ftemate et febre et dolore magno tunc ap paret crepatus et ruptas .et fdeo-uocari po teft nomine generali hernia .quoma$ rup ture uerc affimilatur .Ifta autem impleto aliquando ex uetofitate. aliquando ex a<§ fitate aliquado ex humoribus .aliquando augmentatur ibi caro preter natura.aliqui do replentur uene fanguine melancclico. et efficiuntur u:.riccs groffe aliquando ad groffitiem digiti, aliquaodo defecndit $ir bus inteftina fuut cooperta $irbo et fifac et mirach. Aliquando autem ifh' panniculi relaxantur et tunc fit hernia.ali quando rumputur et tunc cadunt inteftfa in odeum et ifta c uera hernia.aliquando etiam didimus relaxatur et mollificat et tunc cadunt inferius inteftina. CAV S A .Crepatura enim aliquando fit prop ter caufas extrinfecas. aliquando propter i trinfecas .propter extrinfecas ficut e labor exerrfcmm et coctus et faltus et uox clara et omnia confimilia et potiflime poft ve tris repletionem quia tunc de facili rumpi tur fifac. Rumpitur etiam propter tuffim laberiofam et cum femen quod erat para tum exire retinetur propter aliquam occa fionem .Et fi caufa fuerit inttinfeca hoc c propter mollificationem et et fimilia. Si auteg hernia fuerit uentofa tuc eft ibi rugitus .et mouetur uentofitas ab vna parte ad aliam .Et fi fuerit aquofa ct facili cedit tacftui ct eft cum cacochina et aduenit in apparatis ad ydropifim . Hu/ moralis autem difcernitur quia corpus eft repletum et eft fine dolore et cedit tacftui ct e mollicies media inter carnofam ct a<| fam .In carnofa autem tefticulus uidetur augmentari fine dolore et apoftemate. va ricofa autem c dura oblonga ad modum uirgarum .%irbaiis autem non reueftitur dato 9 iaccat refupinus. Inteftinalis au/ tem reuertitur et fatis de facili fi iaceat re fupinus .Differentia autem inter relaxato nem ct rupturam eft .quoniam fi aliquis ftet fupra pedes fuos et impellat hapeiitu uerfus inferiora fi dc facili ad impulfionS banelitus defeendat inferius ruptus e ct fi non relaxatus £• quando igitur uidemus tumorem in inguine ad modum oui et dubitamus fit relaxatio uel ruptura tunc debemus patientem conari refupina re et tunc cum manu debemus intromit tere illum tumerem et ablue cu manu z poftea cp erigatur et tunc debemus incipe readaptar cp tulTiat aut impellat banditu ut didfcum eft et fi cadat ruptus e et fi no relaxatus eft .Quado aut didimus e mol lificatus et foramen eft rarum magnum, tunc dc facili cadunt inteftina in offeum. PRONOSTIC AT IO Omnes rup ture de facili curantur a principio potiffi/ me in pueris .Varicofa autem eft diffici lis curationis .De inteftinali dico tatu5 cp poftq eft antiquata nunq uidi aliquem cu rari nifi per manum c/rugici. ct tamen frequenter feci multa ualde ficut dicetur 1 airattone et afpello antiquam poftq labia uulneris interius indurata funt quia tunc noti poteft fieri conglutinatio et forte b° eft ultra feptem dies licet multa promitta mus pauca tamen attendimus. GVR A tio.Imprimis uitetur omnis nimia reple tio et omnis labor nimius ct coitus poft repletionem nimiam, vitetur balneum et omnia uentofa. uitentur omnes frueftus et omnes betbe omnia legumina. Si aut hernia fuerit uaricofa mudificetur corpus et ponantur mollificantia fupra locum fi cut eft fenugi ecum femen lini farina fru/ menti et oleum fifaminum ctnonafpo/ nantur ftiptica. Nunc autem uentofa aq fa humoralis et carnofa 51'ribofa mag um habent conucnicntiam fupofita tenui die ta et corpus fit mundificatum. Imprimis Fiant fetones in burfa tefticulorum ct ex/ trahatur cottidic materia .deinde fomen tetur cum refolutiuis ficut eft origanu? ca lamentum ruta camomilla piretrum et fi milia «deinde ajponantur ftiptica dcficca tiua et canfortatma .Roit t[l nux cipreffi rruftix anifum aflum copule glandium % fimilia . Sed in fiant cauteria fup os pccftinis-Si autem hernia fujerit intefti nalis tunc mellificentur inteftma que cc/ ctderunt cum aqua dccotftionis malue bif malue. deinde refupinctur et inteftina in fuum locum reponantur * deinde portet bracalc ferreum cum lingula ad modum femicirculi poftea paratum ficut oportet. Deinde ajponantur cmplaftra et dentur potiones nafturcium filueftre affum ct cu la bai/ neum quantum e de natura rei nullo mo do competit in crepatura quia relaxat feci per accidens bene poteft competere inpn cipio ad tnollificandum ut inteftina que ceciderunt in offeum poffint rcuerti ad fu um locum, fecundo poteft competere qa multa ftiptica ajpofita funt aliti r non co petit» De paffionibus mulierum et primo de re tentione menftruorum Enftrua currunt naturaliter ab a no quartodecimo ufq ad .xlv. uel fexagefimum anu aliquando tamen citius aliquando tardius £m diuer fitatem complexionum et aliorum parti/ cularium .Retinentur autem aliquado na turalitcr aliquando preter natura . Nata raiiter ut infra annum.xii.uel.xiiii.autul tra»xxxv»aut»xl.autin temporibusme/ diis fm diuerfitatem particularium. Red nentur etiam naturaliter ut in concepta licet aliquando fluant fed parum et raro. Fluunt igitur mcftrua fm etates lune pu ellis enim fluunt in prima quadra ct iuue nibus in fecunda «et illis que magis ferunt in tertia quadra et aliis in ultima q dra .Ex boc poffumus elicere q> iuuenes debet fiebotbomari in noua luna et fenes in antiqua qm. ars c imitatrix nature .be ne ergo dicitur .Luna uetus ueteres iuue/ nes noua luna requirit. C A VS A.Reti netur aut pter natura duobus modis aut extrinfecas aut intrrfecas.extrin fecas ficutcxerciciu nimiu fames acciden/ tia aie nimia piguedo fe. ptifis idroplf ci catrix i uulua et fifia nota. Si ,ppt cas in trifccas b° erit ,p:>ter tres cas aut roe uirtu tis aut mebri aut buoris. fi roe jbtutj boc erit propter aliquam de malis coplexioni bus debilitantibus uirtutem ficut e mala complexio calida cum excedit aut frigida aut fica aat bumida- ifta enim debilitat ita 9 non expellitur fuperfluu aut expelli tur ad loca incongrua ut quia menftruum retentum .aliquandoexpellitur ad nares aliquando ad emorroidas et ita de aliis* Sedo retinetur propter mebru ut 9 ftri f cftum corrugatu ojpilatu claufum ficut eft matrix et orificia uenaru. Si propter bu morem boc erit aut propter gtitate aut q litatem fi propter quatitate ut quia faguis qui e in corpore c in parua quantitate .Si ,ppter qualitatem .ut quia fanguis nimis groflus aut Uifcofus aut frigidus *ct ita de aliis caufis. SIGMA .Si autem meftrua retineantur propter cam frigida tunc mu lier eft difcolorata fomntlofa cum parui/ tate fitis et pulfu raro et urina remifla. et aliquando emittit fuperfluitates murilia/ ginofas per inteftina »Si autem fuerit pp ter cam calidam tunc eft colorata et cu fi ti etluelocitate pulfus et urina intenfa ct a lia aflunt figna calidi tatis * uel poteft fieri pet hunc modum licet non fit bo neftus intingatur pannus lineus mundus et gracilis in fanguine menftruo .fi babu/ erit aliqua menftrua et exiccctur et poftea abluatur et fi fcuc color uergat ad fanguis eft in caufa .et fi colcra uergit ad titrinitatem.fi flegma ad albedinem et fi melancolia ad liuorem .et per boc fcit ca retentionis et bu.peccantis et ca fterilitat) et fimiliu.Difcernitur etiam ex babitudi ne corporis ficut eft habitudo extenuata, aut nimis pinguis et ita uulnera et cicatri ces et labor nimius et febris et alie cac prC mitiue funt de faolf note ex ittdicio. PROMOSTIC ATIO * SI menftrua retinentur preter natura pot medicus pdi ccre altera ex tftis pafltonibus aut multas f.qtu e ex mebris fuperioribas ut e mala tnelancolia epilentia caligo et ita de aliis • et qtu ede mebrisfpualibus ficut etuffis ptifis fuflFocatio.et qtu e de paflionibp nu tritiuoru ut ruufca et idroptf *et de paflio nXbas infcrioru podogra et ita dc alife. V ttlc igitur eft menftrua pretcr natura re tenta prouocare * CVRATIO .Imp mis igitur fi particularia conuemant Fiat f lebotbomu de utraqj bafilica ,ppter eam antecedente .deinde d utraq* fapbena pp ter cam coniumfta et 9 trahatur materia uerfus inferiora. deinde mundificef ma/ teria fm exigentia bu.peccantis. corge au tem alterato et mundificato utatur diur* et aperitiuis quia que prouocant urina pf uocant menftrua. Materialia aut fut ifta f.rubea maior artbemefia origanu pulegium dicffornusanifum d minu amcos fifeleos fpica nar. fquinantuj calamus aro.mirra opopo.afa- pirctru eru ca caftoreum fella nigella mufeus papauer ni.fcrapinum coloquintida piper afarum. Accipe igitur unii ex iftis uel plura ct po tefl/ieri peflarium aut cmplaftrui; aut ua guentum aut potio aut cictfhiariu aut 9 a qua decodHonis alicuius iftoru proiciatur In. matricem fi fuerit mulier corrupta .et fi fuerit non corrupta -infidimus 015 bal/ neo emplaftris aut unguentis et fimilibus Ligature etiam fortes et dolorofe pedum tytarum et coxarum multu ualet in pro uocationemenftruoru JG diu et longo tpe tenerent .uentofe etia in coxis pofite mul tum ualent ‘Medicamina autem compo fita funt tfta yeralogodion yc rarufi.paulinumr trifera magna fine opio. Et eft intelligendum 9 ftomaticon laxa/ tiuum cum dLecoquitur debet proid in co cauitatibus canne aut fambuci. et deinde lignu$ remoneatur et aliud remanebit du rum ficut candela .fiat igitur peflarium z mirabiliter prouocat meftrua fufpofito 9 corpus mundificatum fuerit, boc fa cit mirra fi puluerf3etur et ponatur i faccu lo ct facculus fusponatur .Hoc idem face ret pulpa colloquintide et fella etiam. S5 aduertedu 9 ca que fut Fortis uirtutj ficut nigella et funilia d$ poni in gua quatitate et 9 param ftent ibi et 9 non teneat illa 1 hora fomni. quia aliquado prouocat fe. aut ulceratur matrix et fimilia.cum igitur operamur cum fortioribus operemur 013 cautela potiffime in delicatis «Si aute rete tio fuerit propter cam calida tunc materi alia funt ifta fdlicet radix apii brufei fpa/ ragi fcolopen.capillo.uene.endiuie fcariol quatuor fe.frigidorum fc.endiuie fe. fcatt ole fc.latftucc fe.brufei femen fparagi. Si autem retentio fuerit propter cas primiti uas notas et manifeftas reducantur ad te/ peramentum per contrarium .Extenuate igitur medicentur cum ocio et abis humi dis et pingues econtrario .Et fi fuerit ppp ter iram inducatur gaudiu.ct fi propl egri tudmes corporis curetur ille prius. CL A RIFIC ATIO .Intefiigendu 9mulie res ut Agines que uiuunt in ocio et replet fe cibis babundant plus in menftruis pro tanto 9 plura babent fugflua.boc etia pa tet ex contrario qth mulieres q multu la borat et ututur modico cibo menftrua ba bent modica aut nulla.nuc aut fi ociu tale 9 mplnguaret et uenas conftringeret et oppilaret tuc haberent minus et boc cg accides» Sedo notadu 9 qn facimus fle botbomia in retentione menftrui primo debemus faceic modica 9 utrtus e ofpref fa.nibilominus tn pot toUerarc poftea po teft fieri magna et fortis 9 uirtus fortifi cata eft .poftea fi fiat fiat in parua qtitate ut uirtus no debilitet *In pleurefi aut non c fic 9 morbus c uelods motus non fuftt net tatas inducias. Tertio 9 menftrua deciduntur a digcftiua h. et fi diceretur 9 femc eft digeftiue tertie et tn inde corpus mudificat per utruncp .Dico 9 fimile e in aliquo et in alio no licet eni femen fit de fuperfluo digeftiue tertie .no tn qapter boc menftruu .fic eni menftrua effent alba.proueniunt ergo a feda digefti ua ubi generant bu.et io eis affimilantur. Quarto aduertendu qrh licet epar afti/ miletur fanguim.et ita mdcatur ex faguf ne generatu; ut dicut aliqui au&ores 9 e par non. eft fanguis coagulatus nibilomi9 ex primis generatum e feminibus et albu eft tn radice ficut et mebra radicalia fune alba quod patet fanguine ablato et omni no euacuato et extradlo boc etia cu eft de cotftu ZC' Quinto intelligcndu 9 muli eres babent fperma cu habeant tertiam di geftiuam et didimos et tefticulos .et alia membra principalia et fi dicat«Arifto.9 no babent fperma boc dicit per compara tionem ad uiros 9 fperma mulieris eft i digeftum aquofum.fperma autem uiri eft album grandinofum .et quia femen muli eris eft multum elongatum ab ifta natura ideo dixit 9 non babent fperma .et cum boc etia patet ad fenfum 9 mulieres cor rumpunt fe et deletftantur in femine pro prio . Sexto aduertedu 9 mulieres citi/ us dimittunt menftrua q uiri femina ppp ter debilitatem uirtutis que deFicere irv» cipit ex etate. In uiris autem non fic eft. Septimo notandu 9 menftrua uemut na turaliter in tempore determinato quia in tedit natura aliquo modo fe iuuare ex eis et non eft ita impurum, alie autem fuper fluitates non funt ita iuuatiuc et magj im munde et impure, ideo non feruant ordi/ nem et periodum. Oilauo intclligcdu 9 in retentione menftruoru mulieres ma gis afpetunt ,ppter titillicu et pruritu que inducunt.ifta aut n5 fentiunt in fluxu uf poft. ' Nono notandu 9 retetio meftru ora diminuit atpetitu abi 9 replet et pro aocat coitu; quia ftimulat. Decimo no tandu qrh lic; alia aialia habeat menftrua no tn ita manifefte ajparet .aut roe parue qtitatis aut quia tranfit in pilos et cornua. Et licet femie brutorum magis babiidet in fuperfluitatibus. nihilominus mafculi babent maiora cornua et uellcra et boc e propter fortitudine uirtutis longius et for tius expellentis» Vndecimo notandum q> fuperms ca° dc mamillis fuit diddum utrum uiri ba/ berent menftrua ucl lac et fimilla. Duo decimo aduertendu5 q> mulieres pingues cirnofe multum habent fed pingues frigide et bumide paru jppter ftri dluram meatuum * Trcdecimo notadu q> menftrua fecuntur etates lune ratioe co uenientie et proportionis nec bumidu babundat in fecunda quadriga nifi fanta ' ftice ratione rarificatiorus fupcrius fui: di dium dc boc quare zc . mtclligendum q> menftruu plus adueit iri uere ratione fortitudinis uu tutis. Et iux' ta boc notandum q? balneum ftipticu txv ne poteft competere in fluxu quia no tran fit fanguis per uenas intrinfecas et ita non uaiit ad membra nobilia fed trafit ab ex tra per uenas5meduftmas De nimio fluxu mcnftruorum EnClrua fluunt naturaliter lunatione fcmel §m tn contigit mulieris etati et alia particularia et durat a tribus diebus ufeg ad. viu §m di/ nerfitate complexionu .et qn mcftrua cur runt ficut oportet i qtitate qualitate et or dtr.e tuc funt mulieres fanatiue cafte et fe eunde .qn aut ita mutantur tunc fut egro tatiue incotinentes et fteriles etfi generet i becillcs et morbidos gingnunt pueros.Su perfluunt igitur aliqn pter natura et e cau fa muitoru morboru. C A.VSA. Cau fe fluxus aut nimius menftruo;* aut ,pue nit a ca extrinfeca ficut e cafus z pcrculfio obuiatio ragadie uulnera uulue magnitur do nimia uirge aborfus partus innaturalis et oia fifia uiolentia inducentia. Si aut fu erit ,ppter cas intrinfecas tuc boc e ,ppter tria aut ,ppter usrtute aut ,ppter membra aut fi ?ter bumorc.fi ,ppter uirtute boc e fortitudinem uirtutis cxpulfiue et mundificatme totius tuc c ad bonu qtu c cx boc .Et qn ,pucmt ,ppter debilitate co tentiuc tunc femp e maiu. Si autem ,pp£ metnbru auc quia rarum molle laxu mol Uficatu latum apertum »Si propter humo rem tunc boc e aut ratione nimie gtitatis et no pot comprehendi in uafis.aut ratioe male qualitatis.aut quia nimis fubttlis ca/ Udus acutus .aut falfus .aut mordicatiuus aut putridus uenenofus aut fubtilis aquo/ fus frigidus. glGN A .Si autem uene rit propter cas primitiuas notas et manife ftas boc habetur ex indico .fi medirus di ligens mquifitor uclit effe. Si autem fue/ rit propter cas intrinfecas et fuerit ex uir tute fortt tunc eft cum bona coloratione et adeuiatione et bona tolicrantia iuxta il lud ypo.fi qualia oportet purgari zc. Bt fi fuerit ex debilitate tunc mulier e difeo/ lorata et debilis et cacocbina ct male tclle rat * Et fi fuerit ex mebro cognofcitur cx habitudine corpls.fi £ pilofa mac: lenta ex tenuata de facili pafTiblis. et fi fuerit cx humore difcermt qtitas fi c plecftorica ct fi uene funt plcnc.qualitas aut difeernitur qm qn ,pjenit ex cixalida tuc c calor fitj putfbura mordicatio*et fi e ex fangutne co ior menftruoru5 uergit ad rubcdme.fi ex coiera uergit ad citrinitate. fi ex flegmate ad albcdinc.fi ex melancolia ad ct nigredine* Et inteiligendu £m intentonc omnis fluxus fanguinis a prmei pio eft fubtilis et paruus poftea multus et rubeus .poftea paucus et fubtilis aquofus Et fi fuerit ex ruptura uene c multus fubi to et fubito uenit. et fi eft ex corrofione aut fudatione tuc uenit paulatine in parua qtitate. et fi fuerit ,ppter putredine fangui nis et mala qlitatc buoiu tuc fanguis e fe tidus turpis afpeiftus cu dolore et puntftu ra. Emorroideset ulcera cognofcuntur cx ufu et tacftu et quia fluxus eft perioda lis . Cum autem fluxus fanguinis e aquo fus fubtilis non calidus tunc uidetur muli eri q> fit inpregnata cum non fit. PRONOSTICATIO .Nimius flux us menff ruorum ducit ad egritudines cof fumptiuus ydropif et fe.et dolorem dor/ fi et inducit pafTionem [fornaci ficut e de bilitas digetiue ablatio appetitus et multa alia C V R AT IO. Nullus fluxus deb3 reflringi q diu mulier eff bene colorata et qdiu poteff tollerare.fi autem nimis debi liter retringatur. et fi fuerit propter cau/ fas manifeitas reducantur ad p fuum contrarium. Nunc autem qtum e dc prefenti omnes caufe pcfTunt reduci ad duas aut ad nimiam frigiditate aquofam fubtilem mdigetam aut ad nimia calidi tatem fubtile acuta . Et fi caufa fuerit fri gida tunc dentur ea que calefaciunt jet in/ groffant.et ex parte aborum detur lac co ctum frumentu coctu farina tritici faba fracta cu cinamo.uinum groffum ri$um menta . Ex parte autem medicaminu de tur nux cipreflfi et folium cius mirra ualet et maftix tbus laudanu tora.cala.anifum affum et fimilia . valet etiam exercicium forte fricationes ct fudores. Et fi caufa fu erit calida dentur lentes cu aceto portulae ca lac acetofum coctum .panis ordeaceus fubflantia cauliu aquis duabus abieeffris pi ra cotania nefpila forbe et ita de aliis fru/ fupra omnia iffud experimentu confue uitualere.t^.fucum plantaginis ctmucil laginem dragagan. gummi arabicum mi fceantur ct una pars proiciatur in matrice et alia fumatur per os et continuetur et p culdubio uniuerfalibus precedentibus cu/ rat • Iuxta igitur conuenienttam particu larmm fiant ex prcdttfhs mo do pelfaria modo emplaftramodo balnea modo inunctiones modo unguenta mo/ do el: in nimio fluxu menftruoru’ competit medicina laxatiua .ficut in fluxu uentris ad purgandu bu.corruptu inducente flux um et ita ceffante caufa ccffat effectus. Et mirobaiani funt multu couenietes ad boc De fuffocatione m;trias Vff acatio matricis e accefTus ma tricis ad fuperiora ufcg ad dyaflar ma propter uapores corruptos vc nenofos propter quos accidit comprcffio fpiritualium et fincopis et ablatio fenfus 2 motus i toto corpore. C AV S A. boc autem accidit aut ,pptcr uapores uenenof fos exitentes in matrice qui accidunt ex tribus aut ex fpermate retento et ideo po tiffime accidit uiduis que confueuerut coi re et modo non coeunt, et accidit puellis adultis cum carent uiris .fecunda caufa c[f bumoru in matrice corruptio. SI3M A Difcernitur enim bec paffio ab emlentia quia bic no eft fpuma in ore et dtffert ab apopfia quia no eft tanta difficultas bane litus, et differt a litargia qr no e fe. et fpe cialiter difeernit *qa mulier q debet pati fuffocatione patitur fcotomia ct uerttginc et dolorem capitis ct fentit fumum nociy uum afeendentem ad fuperiora . et tenet manus compredas fupra nentrrm .ette' net genua reflexa • Et fi vocetur proprio nomine bene mtelligit £5 repfodere no*pot et poft paroxifmum de omnibus recorda tur. PRONOSTICATIO .Cueni illius paffienis fpedes fmc multe inter om nes itU eft peior que ducit ad difficultate banclitus et fi cum boc paroxifmus lo gus frequenter moriuntur .difeernitur au te utru fit mortua ucl non per ea q dieffa funt fuperius ficut per folliculu lane et per ciatbum plenu aqua fupra preffus. CV RATIO .Intelligendum q? mulier aut e in paroxifmo aut non. fi adhuc fit i pa/ ♦ roxifmo tunc imprimis fiant fricationes fortes in extremitatibus cura fale et aceto Deinde fiant ligature fortes dolorofe u\ coxis .deinde ponantur fetida naribus ft cut affa fetida et fuffumigetur 015 capillis humanis et panis lineis et foleis et plumis et a parte inferiori fuffumigetnr cu Igno aloe mufeo et ambra gariofalis. et «lipta mufeata» Deinde obdetrix muoluat digi tu$ in oleo mufcellino aut de balfamo aut de fpica .et 6 fuerit corrupta intromittat digitum in matrice et cocutiat hinc mde fortiter ut materia uenenofa expellatur ad exteriora. Deinde fiat fujpofitoriuj cu ca ftoreo pipere finapo et cfbo.Si aut ceflaue rit paroxifmus ctca fuerit retetto mcftrut fiat flebotbomia de fafenis interioribus * Deinde utatur oximdle diureti. et purge tur cum yerafi.aut aut cu$ tbeodoriton emperiflo ct ycra. qt iila ba bent afpedlu ad bumbres uenenofos * Si autem fuerit propter fpermatis retentione fi particularia conueniant nubat in xpo z fi non iaceat fupra folia agn i calli et odo/ ret aliquando rutam et abii'neat omnino a uino et a carnibus et ab omnibus illis q multiplicant fangutnem .Intelliger.dum q> illa pallio aliquando accidit mulieribus pregn antibus et tunc fiant omnia iffa que f iunt cu magna cautela propter timorem aborfus .Preterea alique mulieres fut albe laxe rare debiles in talibus detur mediria laxatuia qnantftatr *Si aut aofumus mm ftrua prouocare fiat aim agarico mirra ct caftoreo ct cum cis qac didfo funt fup fpcrma licet dc fe fit temperatum tam6 cum corrumpitur tranfit m natura ucneni ct ideo cum aliqua mulier confutuit coi/ re et non coit tunc femen quod confuemb expelli retinetur in matrice et corrumpit et caufatur fuffocatio aut arpia ct fimilia* Secundo notanduquonia licet matrix apprehendat odorem et moueatur motu locali non tamen propter boc erit aialqa ifta non ajprcbendit cx fe .eft igitur pars animalis non animal f;cut!pedes et mar*9 nec apprehendit odorem animale fed na/ turalem nec mouctur dc fe fed uirtute ce/ rebri non igitur erit animal. Tertio no tardum q> fuffocatio frequentius aduenit cx fpermate 9 cx fanguine mcnftruorum quoniam licet menftruum plus babundet fperma tamen conuertitur in peiores qua litares cum fit maioris temperamenti. Quarto aduertendum q> in uiduis ma gis babuniat fpcrma q in puellis cum ma gis confueucrint emittere et uirgines non et ideo plures egritudines adueniunt uidu ts. Quinto cp fi fu perflua retineantur frequentius accidunt fufForati ones q m aliis temporibus. Sexto intel ltgendumq> fine baneiitu non pc(fumus efle quoniam calor radica!is oportet cx> ex citetur et euentetur et boc fit per calorem influentem .et boc fit mediante pulfu et baneiitu .et licet calor fluens procedat ara dicali. radicalis tamen fmc fluente cfTc no poteft ut duflum ed.boc enim prius fmc fuo pofteriori effe non poteft et ita utruq? perire fmc euentatione ficut uidemus in ig ne fi fortiter cooperiatur . Septimo no tandum q> daufio oris et narium ad tem pus competit in fuffocatione matricis ut ex baneiitu retento inferius fortior fiat ex pulfio • ficut enim c£ in demutatione. fice talis retentio fuffocat qufa modico te pore ftat et eucntatio fufficit pr poros cj: calor debilis e* Ocftauo notandam quo num licet fetida inficiant.tamcn ccmpe tunt in fuffocatione qr matrix ea refugit et ita maius eft iuuamentum cj nocumen tam. Nono intelligendurn quonia5 UV cet uinum competat in fmcopi cordis g tanto quia depauperatum eft de calore ui fpiritu.in fuffocatione tamen non compe tit quia uaporofum c nifi corpus clftt mu dificatU3* De apoftemate matricis Poftematur matrix multipliciter C A V S A .Caufa enim aut e ex terior aut interior .Si exterior tuc eft ficut cafus obuiatio pcuffio nimius coi tus aborfus innaturalis obftetrix cum e in docfta et fimilia. Et fi e interior tunc e re tentio fpermatis aut menftruoru aut bu/ mor currens ad I0CU3 ficut eft fanguis aut colera aut flegma aut mclancolia aut ucn tofitas aut fimplicia aut compofita .et bu mor poteft effe aliquando aduftus aliqua do no. SIGN A . Signa autem binus paffionis habentur ex membris cum qui f bus babent colligantia aut uicimtatc3 aut compaffionem quoniam aliquando apo/ ftematur interius in profundo aliquando in lateribus aliquando in orificio etfecun dum boc ajparent dolores diuerfi fm di uerfitatem fitus. Matrix autem femg fu git ad ojpofitum.tuc igitur apeftema ma tricis fequitur dolor capitis et dolor in ra dicibus oculoru3 .difficultas banelitus do/ lor ftomaci et naufea et dolor in dorfo et in peiftine ct in coxis et accidit daufio et conftipatio uentris. Et fi materia eft cali da adeft fe.dolor uebemens cum puntftu ra uigilie et inquietudo cu matrix fit me brum multum ienfibile .Et fi caufa fuerit frigida omnia funt remiffa .et apoftema aliquando eft durum ftrimctu et aliquan do cancrofum quia quod exit eft uiruletu grauis odoris et diuerforum colorum. PRONOSTIC ATIO.Omne apofte ma matricis c difficilis curationis ualdc z * potiffime quato magis approximatur ad interiora 4 quando autem apoftema matri cis tranfmutatur ad famem tunc augmen tatnr febris et dolor et fentitur 1 loco pul/ fatio .Et fi quod egreditur eft album curt dum equle et fine dolore horribili fignu eft euafionis et fi quod exit eft uirulentu3 fetidum diuerforum colorum e peffimui C VR ATIq . Si caufa fuerit calida et corpus plecftoricu imprimis fiat flebotbo mia de bafiiica .deinde fi particularia con ueniantde fapbena deinde prouocetur uo mitus ‘deinde mundificetur corpus cum mana et caffiafiftula «dteta fit tenuis ficut in fe.acuta et tunc accedamus ad particu/ laria. Tn principio lgitut morbi utamur r percuffiuis.f.coriandro recenti plantagine quinqjneruia latftucj maurelf.et ex bis fi at emplaftrum cu aceto et aqua ro.et plaftretur matrix ab extra .Et fi mulier e corrupta fiat peffartu ab intus ‘ deinde de coquantur in aqua letes maureile portula ca et mulier fedeat i illa aqua et illud reg cutit et mitigat dolorem .Et cu egrifudo eft in augmeto cum iftis addatur fenugre cum femen lini dadlili cocfti et triti cari ce.et ex bis fiat emplaftrum cum oleo de catnomil.in declinatione autem inungat intus et extra cum oleo de fpica nardi et pe (Tardetur cum rrurra farcocolla et iropo et meile et uino albo et utatur Iacfte cum fpica nardi .Si autem caufa fuerit frigida mundificetur corpus §m exigentiam bu. peccatitis.deinde emplaftretur et paffari$e tur cum malua fenugrcco fe.Iini fe. portu lace et radice laqpacuUt coficiatur cu oleo de camcmil.Et in augmento adda6iftis ftcrcus columbinu carice radix lilii ct ole um de fpica nardi .et in ftatu addat bdel liu armonucum • Si autem materia effet ualde dura utatur dyaquilon aut Fiat me dLcamen de aflungia .gallinacea arietina anferina medulla uituli rutellis fe. malue fenugred fe.Uni mifccantur et fiat emplaftrum aut unguentum aut pedaria dem de ponantur mundificantia q dicfta funt et dicentur. CLARIFICATIO Intelligendu5 q? matrix citius apoftema/ tur ex fanguine menftruofo quia plus ba bundat et licet fperma babeat peiores qua litates non tamen ita manet fedfpargitur per corpus. Secundo notandum q> in a poftematibus matricis in principio corpo re plecftorico exiftente competit flebotbo mia de bafilica qtum ad uniuerfalem pur gationem.apoftemate autem confirmato corpore plecftorico non exiftente qtu$ ad cam coniuncftag competit de fafena et ita intelligit Galienus. De uulneribus uulue et mati icis Vlnera ragadic pruritus et dolor accidunt aliquando in. matrice. CAVS A. Caufa enim aut eft exterior aut interior . exterior ficut cafus obuiatio partus innaturalis groffitudo uir ge uirilis impofitio medicaminis acuti fi cut c nigella et fimilia compreffio ninna. Si autem fuerit interior .tunc eft propter rupturam apoftematis aut puftule .et fi e uirulentum tunc e corrofio etcancrofitas. Et fi eft ficut lotura carnis tunc eft ibi pu tredo. Et fi 6 ex humoribus calidis eft ibi calor dolor puncftura mordicatio et iuqui etudo.Et fi caufa eft frigida omnia fut re miffa.difcernitur etiam ex uifu quia fi fu erit uerfus orificium exterius dc facili ap paret.et fi in profundo difcernitur ex exe untibus et ex dolore quia ubi dolor ibi e gritudo.Confueuit aliquando difcerni fic ponatur mulier in loco luminofo et fpe' culum prefentetur naturalibus illis *et tuc in fpeculo apparet ft fuerit ulcus aut raga/ dic aut uerroca aut quid alict. PRON O STIC ATIO. Pronofticatio pofita c m capitulo precedenti. CVRATIO.Im primis mudificetur corpus cum flebotbo mia et farmada et uomitu f m exigentia humorum et aliorum particularium et in iungatur tenuis dieta. Deinde mitiget do lor fic.extrabatur fucus plantaginis portu lace et quinqjneruie et coriandri recentis, ct coletur et iniciatur in matricem et f re quenter.deinde in aqua decoctionis iam diCtorum ct galle et lentium et pfidie et balauftie fumac et rof .et fanda? .Deinde mundificetur matrix cum decoCtione ab fintbii yfopi mellis ro. uini albi et laCte coletur et per criftere iniciatur deinde uta tur ifto unguento.^.drag.jgummiarabi ci infuforu3 cerufe lote catbimie lote litae giri amidi fanguinis draco.boli ar. rofarii rubearu an.3.i.corrici beris.S.ii. olei rof. et aceti 9 fufficit et cum ifta parata fue/ rint ficut oportet fiat .et fi un guentum non poffit attingere I0CU5 deco quantur omnia ifta in laCte cum oleo ro. ct coletur et colatura per peflTari um inicta tur «Deinde fi uolumus carnem regenera re fiat unguentum de mirra aloe et thure farcocolla iaguine draconis, litargirio tbu tia lota catbimia lota et CU3 oleo ro. et ce ra fiat unguentum et ifta decoquantur in laClc et coletur ct proiciatur. CU3 tftis igi tur poffunt curari ulcera matricis et raga/ die et uiolenta defloratio. Si autem fiat pruritus fiat flebotbomia et purgetur bu mor iuxta qualitatem fuam .deinde pafr cum frigidis ficut funt rofe fan/ dali ypoquiftidos et oleu3 ro.et utatur di eta frigida quoniam aliquando ex pruri/ tu accidit tanta titillato 9 aliquo coitu fa riari;nonpnt. CLARIFICATIO* Intelligendu3 9 in fame et in uulnci ibus matricis competunt diuerfe fpecics medi caminum modo frigida ad fedandu3 do lorem ficut papauer et fmulia. mo calida ad rmmdificaftdum ficut c abfintbiu mcl fpica nardi et lac *modo ficca ad abftergg dum ct conglutinandum ut fanguis dra* ct bolus» modo camis regenerat* ua ut far cocolla zc* Secundo intelligcndu q> uul nera faniofa funt minus periculofa § non faniofa ii qtum buruf.iuxta intentionem Jpo.calidum faciens zc.qm fanies fignificat acfloncm caloris naturalis ct for titudmem u rtutis *et ideo qtum c ex b° bonum fignum eft in uulncre. Si aut no generetur fanies debilitas caloris fignifica/ tur et ideo ficut patet in carcro ct herpete zc * Tertio notandum q> uulne ra matricis poliunt curari ct deficcari qfri uulncra non curantur nifi prius deficcctur ct licet fuperflua currunt ad matricem 013 umuerfaU tamen et particulari purgatione poteft prereruari et ita non cu rent et ita poteft dcficcari et curari* V itimo nota dum q> in uulnenbus ad regenerationem carnis competunt burmda et ficca.bumi/ da tanq materiata et nutrimen talia f3 fic ca tanquam fuperflua formalia rc mcuen/ do. Et ideo ficcum quod competit 1 uul/ neobus tanq materia ad regenerationem carnis non debet excedere nifi per unu gra dum ultra complexionem mebri fm Ga Iic.iirde inge.fanitatis. Capitulum.xiii.de calii ctpretfpitatione matrids. Atrix precipat ct declinat aliqua do uerfus alterum uei tebru et tuc appellatur precipitatio.aliquado au tcdefccndit uerfus inferiora et uocatur ca fus. et ita paftiones matrids fut trcs.f» fuf focatio de qua didFum c.cafus et prrcipO tatio de quibus agitur nunc. C A V S A Hoc aut accidit aut ptopter cas cxtrifecas aut intrinfecas.fi propter extrinfecas ficut eft cafus nimius conatus et quia mulier fc dit dm fupra lapidem frigsdu aut in aqua Frigida aut quia inunxit fe unguentis Fri gidis *aut quia expofuerit fe frigido uen / to et ita de alus. Si autem Fuerit caufa ifi terior tunc accidit a paralifi et moliificato ne lacertorum aut propter concurfum buf miditatis aquofe uerfus matricem aut ,pp ter uentofitatcm et fic de aliis. SIGN A Si autem fuerit precipitario tunc difccrni tur quia tumor eft in altero lateruj et do lor ct graucdo.et fi fuerit cafus tunc fenti tur dolor uerfus in feriora *ct quia notabi/ liter apparet extra aliquado. et fi palTio fu erit occulta tunc obftetrix debet apponere digitum et fi foramc matricis in directo eft alterius foraminis pitenris :nulla diflo catio eft ibi .et fi foramen eft tortuofum tunc eft diflocatio.f.orificiu2; matrici? qd iacet interius. PRONOSTICATIO Si matrix diu fteteiit diflocata et potiiTi me fi exiuerit ad exteriora d difficili aut nu§ cubatur C V RATIO»Imprimis ,puocetur uomitus et iniungatur dicta ca lida et ficca .deinde fi precipitatio eft \ al / tero uertebrorrm fiat uentofa in altero z fi fuerit cafus fiat uentofa fine fcarificatio ne fubtus mamillas.deinde apponant aro mutica naribus et fuffumigetur cum feti/ dis uerfus inferiora. Deinde obftetrix inu gat manum fuam cum oleo de maftice z fi matrix apparet exterius reponat eam ia locum fuum. Deinde buliatin uino ma/ ftix nux cipreffi ypoqmftidos bolus arme nus et inuoluatur lana et fuper orificium apponatur.et fiant reliqua que dicfta funt in exitu longaonis. Demde cmplaftretur uenter cum menta artbemcfia fauina buli tis in uino pontico. Et fi fuerit paflio ex uentofitate facelletur uenter totus cu fur/ fure bulito in uino aut cum anifo et ruta aut cum latere calido arperfo uino albo Si autem appareat duricies notabilis i ma tricc uerfus alterum membrum tunc poft uomitum ct uentofam et fuffumigationc accipiatur muallago fenugrecum .femen lini et mifceantur 013 medulla cerui et ui culi et affungia gallinacea ct applicetur ab Intus et ab extra. Tn. caTu autem matncfs fedeat in aquis ftiptiris.poftq preceflerut eaqdidlafunt. CLARIFICATIO Inteiligendum q> cafus matricis fit ex CC more non mquantum timor reuocat ded inqtum infrigidat et paraliticat. Secun do notandum 9 in cafu matricis compe tunt ftiptica frigida non multum interda et cum boc debent ad i ungi aliqua ftiptica calida. Capitulum.xuu.de fterilitate mulicmm Vperfus m principio huius partf cule determinatum fuit de ftcrF litate uirornm.bicautem de fte/ rilitate mulierum et perconfequens uiro/ rum determinat. CAV S A. Accidit igitur ftcrilitas aut a parte mulieris aut ex parte uiri aut utriufq? fcilicet uiri et mulie ris*Si mulieris tunc accidit aut propt cau fas extrinfecas aut intrinfecas. propter ex trinfecas aut manifcftas ficut cum mulier femel aut pluries potauit aquam fngidaj tn nimia quantitate .aut continuauit ni/’ mis cibaria acctofa aut aliqua abaria nw le qualitatis .et accidit etiam propter aed dentia anime ficut cft ira trifticia ct fimi/ lia.et accidit cum poft coitu5 faltat aut ni mis uelodter mouetur aut quia e mulier nimis maliriofa et accepitaliqua tia. Si autem fuerit propter caufas intrin fecas mag) tunc aut accidit propter mem bra generationis aut propter totum corp9 fi propter totum boc eft propter paffiones notas et manifeftas cerebri cordis ftoma d ct epatis et fplenis aut quia meftrua fut retenta aut quia nimis fluunt aut quia ni mis extenuata aut quia nimis pinguis aut puella aut antiqua . Si autem fuerit prop ter matricem tunc boc cft propter mor/ bos confimiles aut officiales aut c5munes fi confimilis ficut mala complexio calida ficca uel frigida uel bumida zc»Si officia lis ficut uerrucaaut emorroys aut cicatrix alit pinguedo m orificio matricis interius aut nimia ftricftura aut laxitas et amplitu do aut toriura aut fanies.Si autem fuerit morbus communis tunc eft folutio conti nui aut ulcus.Si autem fuerit fterditas ex parte uirorum et licet fuperius fit dictum gratia tamen materie aliquid dicamus ut ri enim funt ftenles aut propter caufas ex truifecas notas aut propter caufas intrinfe eas occultas magis tunc aut Fuerit cae in/ trinfece ficut in mulieribus ficut e nimius et fubituspotus aque frigide .aut nimia Frequentia ciborum acetoforum aut alteri us male qualitatis aut quia € puer aut cra pulofus aut ebrius .auteft bomo qui urit nimio coitu et accidit etiam propter acd/ dentia anime. S* autem fuerit magis pp ter caufas intrinfecas tunc eft aut propter totum corpus aut propter membra gene rationis *fi propter totum corpus tunc ac cidit propter egritudines membroru? pn cipalium et nobilium et cis adiacentium. ficut eft cerebrum cor zc.aut quia iuueni |cs quejunt retro aures funt incife aut cp e nimispinguis uel extenuatus *Si aut fu erit propter membra generationis tunc ac cidit propter morbos confundes aut effi/ ciales aut communes.fi propter conOmi/ les ficut propter malam ca lidam feminis et tefticuicrum aut frigida aut ficcam aut bumidam aut quia tefticiz U funt infrigidari cum opio iufquiamo et fimllibus aut quia nimis ufus eft campbo ra aut ruta aut agno cafto. Si autem fue/ rit propter morbos officiales tunc accidit aut quia uirga eft nimis longa aut nimis breuis .aut quia mollificata aut fpafmata* et tcfticuli fimiliter aut quia tefticuli non funt aut quia foramen uirge eft tortuofu? aut quia lapis extratftus e a uefica fua ,pp ter incifionem . Sl autem fuerit propter morbum comuncm bcc eft proprer ulce ra aut quia eft faftinatus aut quia fumpfit aliqua fterilijantia.Si autem fterditas acci dat propter ut quia comlcfifunt fcili cet m malicia complexionis aut quia ma licia complexionis eft nimis intefa et dif conueniunt et ita accidit fterilitas fiufq* nimis calidus aut nimis frigidus zc. aut fi unus eft excellenter calidus et alter excel lenter frigidus quia femina no poliunt fe temperare nec corrigere ad inuicem. fed fi alter excederet aliquantulum in calidita te et alter parum in frigiditate tunc t x ta libus feminibus poffet bene refultare fecu ditas. Accidit etiam fterilitas cum unus anticipatcffufioncm feminis ante alterum fimul enim debent ucmre femina.accidit fterilitas quando inftrumenta non fut be nc proporcionata ut quia matrix e nimis ampla lata et concaua .ct uirga eft nimis breuis et gracilis .non enim tunc cft bona proportio. SIGNA* Signa primitiua et manifefta ex iudicio cognofcutur. egri tudines etiam totius aut partis que preccf ferunt fatis funt note uolenti aliquid inue ftigare .Signa autem male complexionis calide per hunc modum difcernuntur uri na eft intenfa circa pudibunda multitudo pilorum calor et puraftura ajpetitus ad ue nerem uelox emiflio feminis ct dektftato mcnftrua funt citrina et funt calide tseftu animofe pulfus uelox fitis. ueloccs fut in motibus ctin omnibus fuis accidentibus Si autem funt frigide complexionis tunc funt figna cjpofita urina remilfapaucitas pilorum paucitas afpetitus ad uenerc pau citas menftruoru3 et albedo eorum et tar da cmiffio feminis et modica deledlatio. pulfus tardus paruitas fitis pigra in moti/ bus .Si autem fuerit mala jcompkxio fic ca tunc mulier cft extenuata et modicum aut nihil emittit in coitu mcnftrua pauca urina tenuis labia ficca et fixa . Si autem Fuerit nimia bumiditas caufa ftenlitatis tunc matrix eft bumida ct poft meftrna remanet bumida et femper ucl quafi exit a matrice quoddam fluidum albuj aquo ftrni efc non delebatur m coitu et matri* eft lubrica ita q? femen retineri no poteft et ifta caufa aduenit ut plurimum iuncfta cum frigiditate. Ipocras enim docuit ex periri utrum mulier erit parata conceptui fcilicet q> fuffumigaretur 015 aromatibus et fi fumus fentiretur ab intus parata erat fi non erat ftcrilis caufa manente quonsa oppilatio fignificatur et boc expe rimentu ualet etiam in uirginibus. Si autem mu/ lier fuerit corrupta dicunt aliqui auiftores q? fujponant fibi alci et fi ab intus fentiat odorem a Ici ajcendcre ufcp ad rem et os parata erat ad conceptum fi no non .Tertio poteft experiri fit q? femina proiciantur in fcutclla plena aqua frigida et fi fupernatat ille cft ftcrilis .fi uadat ad Fundum fecundus indicatur. etficut de Uiro ita de muliere .multa alia experime ta ponuntur ab audtoribus fcd non adbi/ beo fide§ quia emperica uidentur PRO NOsTIC ATIO • Emorrois et cxcrc fcentia in matrice non uidentur recipe re curationem nec etiam tortuofitas fora minis uirge uirilis-mulier fecunda magis uiuit fana fcd citius fit anus • Mulier fte rilis magis confcruat iuuentutem fcd ma gis elt egrotatiua. Notabilis paruitas uir ge non recipit curationem. Mulier uulne rata et portca cicatricata non recipit curati onem ct fi concipiat ualde timendum cft de morte matris qu>a orificiumma ricis non eft bene dilatabile ad exitum fetus z oportet ab quando ipfam fcindere et aperi re boc eft magnum periculum.dcatrix er go in matrice aut orificio cius e ualde ma la. CVRATIO .fi autem mulier fuc rit ftcrilis propter malam cabdam.imprimis fi particularia conucni ant fiat flcbotbomia de epatica deinde d fapbenis .utatur firupo rofato uiolato ne/ nufarc .deinde purgetur cum trifera farra cenica reubarbarata . deinde ftupbctur in herbis frigidis,demde utatur rubea trocif. Deinde utatur Tjaccxo rofato triafandaF. et dyadragaganto frigido.deinde odoret campboram rofas et fandaf.et aquam ro* Deinde fiat peffarium de ftercore leporis et matn.ee leporis ct femine mercuriali cu modico meile rofato. et uitet omnia ciba ria calida excercidum nimium et iram 2 brcuiter omnia illa que poffunt ipfam no tabiliter calefacere et utatur et continuet erdeatum et panem ordei non folum per dies et menfes imo per annos fi nccelTari/ um fuerit. utatur pifcibus fquamofis de aquis mundis. vtatur coriandro in falfa mentis et utatur Ia femen aptU5 ad generandum eft album grandinofum ct odoriferum ficut odor florum palma# Modus aute coeundi cft ifte. Vir et mu lier debent efle temperati ueluergere ad temperamentum ct debent ordinari in ct bis ct potibus ct aliis rebus non naturali/ bus cibo digefto et fuperfluitatibus cxpul fis poft mediam nodlcm et ante diem • Mafculus debet excitare feminam ad co itu loquendo ofculando amplexando ma millas tangendo et pedlinem ct peritone on et hoc totum fit ut mulier ajpetat vt femina concurrant fimul 013 mulieres tar dius emittunt et cum mulier incipit log quafi baibuciendo tunc debs fe commifce ri et paulatim debet coire ct debet fe vni re omnino pc feme no folum babet omnia ifta fed fpintus gigni ttuus compofitus ex tribus fpiritibus qui funt in femine Ille enim eft ficut agens z ficut forma et non intrat fubftatialiter f e tus compofitionem .Et Ali.appellat iftu fpiritum intelligentiam diurnam que ge/ nerat embrionem.non igtur eft inconue niens fi femen intrat fubftantialem fetus compotit ionem. Secundo notandus 9 mulieres carnofe calide ct bamidcbaben tes uenas latas inter omnes funt magis pa rate ad conceptum. Tertio colerice ex te/ nuate fed 9 mades non nimis excedat Quarto flegmaticc mulieres minus que habent uenas ftri&as et fut pingues et re plete, omnium autem minus melancolic* et extenuate Capitulum deamumqumtum de regi mine pregnantium et de Tignis conceptus Stud capitulum efl de regimine pg nantium et aborfu et de accidenti/ bus fuperucmentibus pregnantibus Sed prius uideamus de Tignis conceptus. Cu enim mulier concepit tunc fentit qua dam orripilationem uerfus pudibunda et uenter graaliatur uerfus umbilicum et re tinctur feme et menftrui cctfant et dimi nuitur ajpetitus coitus et urina eft colora ta in qua apparet quafi cotum et Tunt ibi quedam contenta alba afeende tia ct defeeadentia et conftringitur onfi dum matricis interius ita 9 acus penetra re non poffet preter boc 9 habeat apofte ma et durxiem et e£b certius Tignum inter omnia Tigna et ulrouidetur 9 uirga rma neatficca poft coitu.de'nde incipiunt ma mille ingroflari et ajpetut diuerfa cibaria et aliquando enormia et habent dolorem capitis et [mutatur color. Et experimeto poTfumus fdre utru conceperit uel no. Ac cipiat de nccfle cu uult ire dormitu melli cratum cum aqua plumali .ct Ti fentit tor Tiones tunc pregnans cft et Ti non no . Et didt Auid*9 illud habet ueritatem dus tame non Fuerit ufa in Tua fanitate meile Secundo fuffumigetur cum aromatibus et Ti Tendat fumum ab intus tunc pregnas eft .et Ti non fentit pregnans non eft. Tertio fic accipiat mulier aleum et fhjpo nat fibicumiuerit dormitum et fipoft fomnum fenticnt faporem alei in cre pg nans non eft et fi non fentit faporem alei prcgnanseft .Signa autem mafculin itatis funt ifta .Mulierque concepit mafculu3 eft ut plurimum melius colorata et ueloti or in motibus et leuior et melius afpetit et dexter oculus eft magis mobilis .et ma trulla dextra citius incipit ingroflariet co lor eius immutari et tumor in parte dcx tra uentris . Et citius ibi Fit motus .et (i mulier ftet cum uult irc citius dex trum mouct. et fifedeat et uelit furgere ponit manum dextram fupra genu dex/ trum fe afpodiando ct uclorius mouetur in utero quia in tribus mefibus mouetur ct mulier m quarto et lac eft magis grof/ fum et mundum quando eft mafculus ct pullus maior m parte dextra .D inde ve niamus ad caulas aborfus. C AVSE. Caule eni aborfus aut funt extrinfece aut intiinfece .Extrinfece ficut nimius coitus cafus obuiatio febris apoftema ulcera care tia alicuius cibi defiderati .aut iupfit aliq que caufant aborfum clamor curfus et ac/ cidentia anime ut ira et timor aut qa fai/ tauit reti orfum poft coitum aut quia c ni mis extenuata aut quia nondum peruenit ad annos pubefeentic aut quia femen uiri fuit exiguum aut quia fecit Flebotbomia aut accepit medicinam laxatiuam aut uo mitu. aut quia ifta commoucrut ab intus non per artem ficut eft tonitruum fulgur et breuiter omnia illa que fortiter et fubi to commouent corpus ficut eft uentus bo realis poft meridionalem.Si autem abor fus fuerit propter caufas intrinfecas .tunc prouenit aut propter uentofitatem autbu morem aut mitricis debilitatem. SIG N A.Caufe enim primitiue fatis funt no te.Sed fi uenerit propter uentofitatem bu ius figaum eft quia tunc prouenit in pri/ mis tribus menfibus ct tribus ultimis, ex facili enim caufa fit aborfus in primis tri bus menfibus quia ligamenta in principio et fine funt debilia, ficut uidemus in fru/1 dtibus in arbore quia in primis menfibus et ultimis faciliter cadunt. St autem fue rit aborfus propter bumiditatem ad matricem huius fignum eft quia fit ab orfus iii tribus menfibus mediis* Si aute fuerit propter debilitatem matridset ma tris boc erit fignum quia fit in tribus me fibus iiltimis ♦ Signa autem aborfus funt fluxus menftruorum fluxus lacftts cu gra alitate mamillarum . Signa autem q? fetus e mortuusfunt ifta immobilitas ve tris 013 a natura moueretur frigiditas ve tris et laterum cum a natura efTcc ca. Egci tudo acuta cum precefferit et cum ternbi litate accidentiu grauitas in uentre ad mo dum farcine fetor banelitus et emiffio re rum fetidarum .Signu3 etiam fetus mor tui eft cum oculi pregnantis graciliantur ct alba oculorum fiunt fufca et nares fmt rigidi ct aures et labia rubea rubore iqua uergcnteadliuoremmortificatumct ue ter affimilaturucntri idropicoru. PRO NOST ICAT IO. Mulier que debilis eft et frequenter patitur in matrice de fa dii abortitur.boc e fignum infallibileab orfus quccunq tepeftates ucniunt mulieri fiue ab extra fiue abintus dum tam* m* mille no gracilientur no oportet timcf d aborfu et fi gratilientur abortietur. Et (i fiat aborfus de mafculo grac» liabitur pri/ us mamilla dextra et fi femina finiftra.fi mulieri pregnatt fuperuenerit durities cpa tis et tumor uetris no fanatur aut cu mag na difficultate. maior e dolor in aborfu q in partu naturali.CVR ATIO. Cura tio feu pfaatio vitentur oia q orouocant aborfum et reducantur ad tcmnerametu per contrarium fedcu moderameto ut ca/ lida cum frigidis ct econuerfo inanita cu replentibus et econucrfo et ita de aliis.Ia telligendum cp mulier incurrit aliquado fluxus menftruorum et timetur aborfus. Sed aliquando eft ita cp mulier babudat in fanguine q> fufficcret ad fe tu$ et ad mundificandumcorpus et no ue mt etia per uenas intrmfecas matricis fcd per extrmfecas ct tunc non oportet dubk tat e de aborfu imo qui reftrmgcret effet jocator aborfus. Signa aut q? buiufmo di menft; ua ueniant per modu mundifi cationis funt quia mulier non dehditatur nec rrumille graciliantur nec motus fetus immutatur .in tali igitur cafu nihil eft fa ciendum .Intelligendcm etiam ut dicftu cft 9 medicina laxatiua eft unum de illis que prouocant aborfum. Vitetur igit om nibus modis nifi q? aliq iando materia £ furiofa ct tunc potiamus mudificare cor' pus et boc a quarto mefe ufq? ad feptimu vt P3. Si aut uenerit aborfus propter ucn tofitatem aut ninva humiditate Iubrican tem matricem tunc bonu eft q> ante con \ ccptum mundificetur mulier* Vtatur igi tur mulier exercicio forti ante cibu et uta tur dieta tenui utatur affis frixis et torre/ Fatftis. Deinde utatur oximel diure. ubi bulierit artbemefia ruta meta.deinde pur getur cum tbeodoriton emperifton acua» to cum euforbm in parua qtttate. deinde Fiat criftere cum fuco blete et femine rute et ferapinoet aliis que communiter ajpo/ nuntur. Deinde mundif icetur matrix cu ifta decodlione artbemefie abfmthii mente origani calamenti anifi mararri ci rnfni fpice nardi fqumanti radicum lilii coloquintide fati.rute an.3. ui.mellis!ib.S»viui albi lib.i*aque lib.i* et.S-fiatdecotftiO ufq$ ad lib.i.et.S. et pp iciatur in matricem una uice. ( de poft completam mudiftcationem fecu re coeat et impregnatur. deinde utatur di eta predi&a ct utatur nafturcio agrefti. et utat iftis ckcftuarus fcllLcet dyanifon dya ciminum cimcnta alcxandrina dyantbos cum mufco dyatrion pipercon dyagalan ga. Deinde. fpice nardi femi/ nis rute mirre caftorei anifi cirrum mara/ tribeen aliptc mufcate anL»3»tii»conquaflfe tur et baliant orrria in oleo comtini et ad datur cera et fiat unguentum et inunga/ tur uenter et dorfum et latera uel per mo dum olei uel per modum unguenti. Dc/ inde utatur ifto elecftuario .R/. anifi cimini feminis naftur. agreftis ame os cmamomi nucis mufcate caftorei generum piperis cardamomi gariofaIoru3 an.3.u.conre>ue citrangulorum q? fuffirit. Iftud elccftuarium ualet in omnem euentum et poft et ante nifi calor efifet cocomitans.Ifta igitur ua/ lent cum fit aborfus in primis menfibus z in mediis. Si autem fiat aborfus in ulti/ mis menfibus quod fit propter debilitate ut dicfhim eft: tunc utamur dieta refump tiua et nutriente .et fit tota odorifera .et utatur iftis elccftuaviis fcilicet potione mu fcata et pliris cum mufco dyantbos cum mufco v$ dyatnpron dyubra letiria.Ga. et ponatur fafeia que comprehendat toru uentrem de p inno de bombice .et afprr/ gatur puluis maftias et thuris. In princi/ pio autem conce >tus buliant in oleo abrm tbium menta fpica nardi maftix et tb is etftomacus inungatur. Iri ultimo aute5 menre balnectur »et ponantur in balneo molli ficatiua et inungatur cum oleo uio/ laceo et cum oleo ubi bulierint malue. Si autem pedes inflantur mulieri pregnanti abluantur cum aqua ubi bulierint abfin' tbium camomille melilotumabrotanum fpica nardi et fal* Si autem mulier preg/ nans appetat enormia, dietetur cum affis et frixis et odoriferis .et poft cibu utatur piris cotanis malisgranatis aucllanis affis caftaneis affis et ciceribus aCTis et empFm de meile buglcffa et fandalo ct cortias ci trt ct corrigatur cum blandiriis .Si fetus eft mortuus expellatur per huc mo/ dum fiant peffaria aut fuffumtgariones. Ifta autem que inducunt aborfum Que g fe fiue cum aliis funt ifta.f.eileborus niger pulpa colloquio.elatari fel thauri pix li/ quida affa fetida galbanum .caueat tamc Tibi queamqj fit a pena fempitemaii q> no doceat pe nam mortiferam nec aborfum CLARIFICATIO .Intelhgcndu q> ligamenta a principio funt debilia rara tenera que nondum ad magnitudines de uenerunt et ideo cx modica occafionc ru puntur ficut uidemus de frucftibus in ar/ boribus. In medio autem tempore uene runt ad pcrfccftam magnitudinem et fut folidata et ita in hoc tempore poffumus cum minori periculo purgare. In fine au tem debilia funt pro tanto quia extendu tur et carent nutrimento cum fetus totu fibi trahat ficut patet dc frudlibus qui g fc cadunt ficut dicit Galie. gecundo no tandum q> fetus poteft uiuere matre mor tuaexiftente faltim per aliquod tempus nec caret omnino hanelitu imo fetus tra bit aerem attradlum in arteriismatris et potiffime uiuit quando os maturis tenef apertum.ct ideo matre mortua aliquod artificium debet fieri ut os matricis ftec apertum et flarim uenter matris debet a periri et fetus extrahi .ct tali artificio ut dicitur fuit primus cefar extradlus • et io ex inde habuit nomen Capitulum.xvf»de difficultate partus Artus quidam e naturalis et qda Liinaturalis.et quida difficilis.et d ifto intendimus magis principali! Partus naturalis eft qui e in fine feptimi menfis aut decimi aut noni utplurimum et debet caput prius exire et debet tenere faciem uerfus terram*deinde debet egre/ di coliu3* deinde lximeri et debet brachia tenere extenfa fupra latera. Partus autem innaturalis eft quando exit refugi nus aut primo exeunt pedes aut manus aut latera Partus autem difficilis eft quando non po tefl exire et laborat mater et anguftfatur et moratur in illo labore et anxietate Ion go tempore. Si autem partus e laboriofus et difficilis hoc eft aut propter caufas cx> trinfecas aut propter intrinfccas. fi pptee extrinfccas ficut eft nimia caliditas autfri giditas aut quia obftetrix eft indocfh aut quia fuit uulnerata i orificio matricis ex terius et Facfta eft ibi cicatrix ct duritics z cum ucnit ad partum illud non eft bene diiatabile.aut quia partus eft ante tempus naturale .aut quia mulier paritor aliquam egritudinem circa aentrem uUt quia c m? tum conftipata. Si autem fuerit propter caufas intrinfccas hoc eft quia puella coce/ pit ante tempus pubefcctie et habet adhuc meatus ftridlos aut quia eft pinguiset ha bet orificium ofpilatum.aut quia mulier eft nimis delicata ct pauida aut quia fetus eft nimis magnus et groffus aut quia ni/ mis tenuis paruus ct debilis et non poteft fe muare aut qui i eft mortuus aut quia ca put eft nimis magnum aut quia furit duo capita aut duo gemelli, aut quia partus eft Innaturalis artte tempus naturale, aut qa fccundina nimis e dura, aut propter egri tudines matricis.aut quia matrix eft par/ ua naturaliter et corrugata, aut quia ma/ trix eft ficca fine lenitate. RIGM A • Si autem mater eft fortis ct caufe primi/ tiue nec alie note ajparent tunc eft q? partus eft difficilis propter fi autem fuerit propter fetum mortuum tunc eft dolor magnus circa umbilicum febris lenta .difcolorato faciei .fetor hane tus et afcenfus uaporum terribilium ad fu periora et immobiltas uentris inflantia nigiliarum. omnia alia poffunt cognofd p iudiria. PRONOSTICATIO.qua do dolor declinat uerfus inferiora et hanc litus eft bonus partus erit facilis mafculus cum minori labore egreditur qfemla.tnu lieres pingues magis laborant in partu § macilente. CVRATIO .Curatio feu rechficatio . Cum appropinquat tempus partus balnectur in tina ubi fit malua bif> malua uiola camomilla melilotu. poftea inungatur cu oleo fifamino et oleo amig da.dul.et pinguedine galline .deinde mi cedat per loca decliuia. Et cu magis a [pro pinquat ad partu fumat cibu in parua qti tate fcd multi nutrimenti ficut brodium pulle pinguis et fumat umu odoriferum. Deinde cu magis ajproxtmat et rupitur tela prima et incipit ex re quedam aquofi tas tunc attrahat banelitu 013 fortitudine ct impellat fortiter uerfus inferiora • qz ta lis impulfio e magni iuuamenti. Et eliga turobftetrix habens manu gracile et digi tos longos et dilatet orifidu matricis fua uiter*ct cu ajparet fecundina incidatur fu auiter cum ungu;bus et intromittat iftud peffarium quod reddit partum facilem fi ne timore radicum lilii origani calamenti conquaffentur et mifceantur etmuoluant in lana et fiat pefifarium .deinde fuffumi getur cu alipta mufeata. Deinde cum ifta precefferint et adhuc eft partus difficilis & at ftemutatio et comprimat fe fortiter et fi mulier fit pinguis iaceat fupra uentre3 fu um et flecftat genua fupra uentrem.Si au tem fuerit propter conftipatonem fiat cri [fere. Si autem fuerit propter deatricem non eft uia nifi 9 cum inftrumento dru gico cicatrix aperiatur. Si autc§ fuerit ,pp ter partum reponatur intus fu auiter uei pes uel manus donec fecundum naturam ueniat.Si autq fuerit propter fe tum mortuu3 balnectur in aqua ubi fit pu legium regale arthemefia origanu calame tum et fiant ea que dicfta funt m capitulo precedenti de aborfu .Et fi fuerit propter egritudines aut propter caufas primitiuas notas reducantur ad temperamentum per contrarium et curentur ficut dicetur in li bris fuis.Intelligendum 9 ifta confecffio reddit partum mirrecaftorei ftoracis cala.cinamomi fauine an.~.ii. juc cari 9 fuffidt et fiat elecffc ue neris reddit partum fadlem .et dicitur 9 fi colligatur agrimonia cum oratione dor minica et ligetur in coxa mulieris labora/ tis in partu ita 9 radix fit uerfus fuperio/ ra 9 ftatim expellitur fetus .et ideo opor tet habere cautelam 9 ftatim remoueatur poft partum qtn aliter matrix defccdcrefc ad inferiora. Qualiter aute3 et qnomodo baccalarius nouiter genitus debeat regi b® dicemus per dei gratiam cu?, tracftabimus regime fanicatis.CLARIFIC AXIO Xntdligendum 9 mulieres pinguespariut CU3 difficultate et quia funt oppilate et co/ ftruftf et quia parum babent de calore et fpiritu ct ideo quia uirtus debdis fetu bo/* no modo expellere non pot. Sccudo no tandum9natusinfeptimomenfe bene poteft uiucre quia fepte plancte lam ibi o perati funt. in ocftauo aut non 9 deb.lis uidetur poftcj in feptimo non oritur qua re cxpeAare oportet ufcg ad.ix. et potdfi me 9 iteru incipi; dominari faturnus in ocftauo ficut fecit in primo.et 9 faturnus imobilitat et inducit quiete cu fit plancta frigidus ct ficcus.ideo fi moueatur contra inclinatione orbis mouetur.et ita uidetur motus fintbomaticus non naturalis 9 ul uere non pot» in nono autem incipit reg/ nare Iupitcr qui eft planeta bcniuolus .et ideo poteft uiuere cum etiam fit fortifica tus* Tertio intelligcndum 9baccalari us nouiter natus ftatim flet ct clamat pp ter fubitam mutationem ad aerem frigir dum. et fi fternutet bonum figntim eft quia fortitudo mrtufcs figruficatur. Quarto notandam 9 mulieres q con fucuerunt parere facilius pariunt § q non confucuej uc iuxta illud Ipo. aflucti aflue tos ferre labores zc-et propter aliud.f.jjp ter latitudinem meatuum nifi aliquod fu peracuerit impedimentum ficut e ftritftu ra meatuu propter aliquas occafiones .aut nimia fetus magnitudo et fifia* Quito notandum quoniam licet aromatica nari busajpofita attrahant matrice ad fuperio ra tame quado eft ibi fetus non fed cofor tant. et ideo aromatica naribus ajpofita reddunt partum facilem uirtute conforta do. Vltimo notandum 9 fi queratur i quo tempore partus fit facilior dico 9 in nere propter uirtutis fortitudinem ct fi di ceretur q? in eftate propter et me atus latitudinem dico quia non fufficit qs uirtus deficit exalando. De retentione fecundine. Etentio fecudine inducit multa nor cumenta propter uapores et fumos retentos qui aliquando afcendutad caput aliquando ad cor .aliquando inducut do' lorem in toto uentre.Retinetur aut prop ter debilitate uirtutis expulfiue aut 9 fan guis menftruoru retinetur in multa qtita te aut quia pecus generatum eft in matri ce. Imprimis prouocetur uomitus .z° ,p uocetur fternutatio. tertio retineatur bane litus.quarto potetur fucus porri et diure. ficut anifi cimirn' et fimilia. quinto fufifu/ migetur CU5 femine porri aut artbemefia. aut fauina origano perforata fmapi. ftcrco re bouino ficco. ftcrcore colubino aut cum oculo pifcis albi falfi aut cu ungulis aut ruta ct abfintbio aut cu fpolio ferpentj ctq? circu tingatur aut fuffumigetur cu ari ftologia aut cu nafturcio et ficubus ficcis. Et ex nominatis poteft fieri balneum aut tmplaftru et 9 empFm ligetur fupra cox as* Sexto obftetnx inungat manus fuam cu oleo de lilio et intromittat ifi matric€ fi parua manus eft et paulatine fine uiole tia extrahatur. Septimo fujponatur ea q fanunt aborfum . Otftauo fi ex bis omni bus haberi no poteft dimittatur quia poft aliquos dies natura confortabiturct expel let eam aut quafi integram aut quafi con uerfam in aquofitatem. Vltimoconforte mus matre cu cibis laudabilibus et eledbi ariis aromaticis ficut e dyantbos cu; mu fco potio mufeata et fimilia. C L ARI FIC ATIO ♦IntelligcJum cp uomitur ualet in cxpulfione fecundinedicet mouer at ad fuperiora pro tanto quia eft angufti ofus et quia fufeitat uirtutem expulfiuam parttu inferioru3 que fufritata expellit no tiua. Secundo intelligendu £m conftan tinia cp fecundina et alii panniculi genera t i funt anteq ueniat fanguis mcnftruoruj ex feminibus igitur generabitur fecudina. et licet raro generetur cx fanguine q mag| e conftitutionifetus. fecundina tame e mag s necelTarta conferuationi fe tus et ideo natura uoluit fecundina ex fe minibus fabricare* Tertio notandu$ qp fapientes anathoici ponunt q? ferus inuol uitur quoda paniculo ubi recipiutur fugr fluitates fecunde digeftiorus ficut e urina et eft alter panniculus qui recipit fuperflu itates tertie digeftionis ficut e fudor. Et tunc queritur quare no e alter qui recipiat fuperfluitates prime q runt ftercora .dico cp in hoccafu non impedit «quia fetus no recipit nutrimentum per ftomacu fed per umbilicum.unde ab epate matris delegat fanguis purus ufq? ad epar fetus mediante umbilico fetus et mde nutritur et q: fang uis purus non habet fuperfluitates grolfas ideo no funt ibi feces quare no fuit ibi ter tius panniculus. Alie aute fuperfluitates funt ualde paruc et ideo bene poliunt con feruari urqj ad tempus natiuitatis* Viti mo notandu cp fternutatio et uomitus et ajpofitio odorum ct fimitfum luuant ad expellendum fecundina et hoc quia fufd tant et commouent uirtutem expulfiuam fopitam ut dieftum e .et fi aliquo modo faciunt defcendtere matricem tn maius c iuuamentnm De mola matricis Ola matricis eft quoddam carnis fruftum enorme et quafi fine fi/ gura et uocatur apud pe cus. alii uocant fratrem lumbardorum. Alii autem uocant arpiam de nomini/ bus autem nulla fit contentio. CAV S A.Generatur autem mola cum multiV tudo feminis mulieris calidi currit ad ma tricem cum caretia.feminis uirilis.et ideo non. pet generari embrio fed quidag glo/ bus enormis ct credunt mulieres eifc inpg nate cum no fint. SIGNIA. Mola au tem affundatur inprcgnationi ta. primo quia menftrua retincntur.fecun do uenter eft tumidus.et fentitur motus ficut fi effet embrio et mamille induran6 et cadit appetitus et difcoloratur mulier. Signa autem diftiruftiua funt ifta quonia motus eft inordinatus nec pcricdaf i mo ia nec monetur de latere ad latus nifi cu5 compreffione et uenter eft durior q in co ceptu naturali et pedes funt molles ualde in conceptu aut nullu iftorum e. PSO NOSTjCATIO* Mola uniuerfaltter e difficilis curationis .aliquado aut ftabit per quatuor annos.aliquado ufq* ad finej vite et non recipit curatione.aliquado au te3egredi? quodda fruftucarnis enorme aliquado fanguis multus, aliquando ueto fitas multa. CVRATIO» Imprimis uitet cxercicm deinde dormiat fupra dor fum cu elcuatione crunu et etia coxarum ,puocet uomitu deinde fi particularia con ueniat fiat flebotbomia deinde farmacia deinde utat diur. deinde apponatur ea q ,puocat aborfu. vitet ola indigeftibilia et omnia generatia uentofitate* balneetur ct ftupbetur m aqua deco&tonfs maluc ct fi miliu mollificantiu *Et fi ex bis no curet utatur tali firupo. $/.artbemefie fauine ut ufqj calamenti leuiftici bctflonice gemati dree maratri fquinanti fpice nardijfpice celti.calami aroma.ciperi .an. libd.et.S.et fi/ at firupus.purgctur cum tbeodoriton em perifton.deinde fiat ftupba ct ponant ea que pofita funt i firupo .utatur aurea alex andrina et fuffumigetur cum eis que po/ nuntur m firupo ct balneetur in eifdem z emplaftretur cu eifde- Ddnde fi ifta non ualent inungat obftctrix digitum oleo pe trolco et concutiat boftiu matricis, dcin de fuffumigetur cu mirra caftoreo ct elle boro .Et fi ex iftis non curetur teneat to tus ordo aborfu.et fi ifta no va lent rcqexat in pace. CLARIFICA TIO . Intelligendu q> uermes et reptilia et arpfa et frater lobardorum poffunt ge/ nerari in matrice fed uermes raro quia in tnteftinis generantur ex fuperfiuitate im munda multu. rariflime aut in matrice. Sed aial enorme qd pot appellari molafeu arpia bene pot generari ex femine mulierj corrupto et ex carentia fpermatis uiri et ex calore i'naturali, naturale tn corpori ge nerato et frequentius ut dicitur generatur in mulieribus lombardis quia magis labo rant quia funt multu fubiecfte aut pppter corruptionem nutrimenti ficut in apulia ut aliqui uoluerunt. De augmento aute£ umbilici ct uaricu et gibbofitate et fimili bus non curo buiufmoi apponere .aut qa raro accidunt aut quia forte no recipiunt curatione aut quia reftauratoribus derelin quo.et forte de omnibus iftis facia unum capitulu braie De friatica paffione Vtta artetica fdatica podagra et cyTagra magna babent conuenic tia ad inuice. fed gutta pot Locu; generis obtinere qz ut plurimu emes iRe paffiones generantur per via rcimarifmi et qz rcuma diftillat fient gutta aque. io omnes iRe pofEoncs pcRunt dici nomine generali gutte.gutta igitur tenet loeu; ge neris .alie quatuor funt fpeties eius artetica aut p6t dici cu$ currit materia ad iun duras digttoru pedu manu a ct eR tu mor ahquado.et ideo artetica ab artubus nome fumpfit* Scotica aut ajpeilatur 015 defcendxt materia ad ligametu anebamm uel currit ad loeu q ajpellatur uertebrum ct fcia.et io qri materia coprebenfa c in li gameto illo qd ligat os cu coxis tuc dicit fciatica licet poflet fieri ex mala coplexio ne.C/ragra aut ajpellatur cu materia co/ prebmfa c in ligametis et lacertis manuu Podagra aut ajpellatur cu materia comp benfa e in ligametis et lacertis pedu.et no e magna uis fi artetica obtinet loeu gene' ris ficut gutta. Et f m buc modu loquedi effent tres fpeclts et duo genera loco vni us.de nominibus tri nullae contentio pro tanto qz magna couenientia brit iRa 1 cau fu et fignis ct curis. quare iRa poffumus fub uno ca° compbenderc. C A V S A Caufa em iftop aut c exterior aut interior Si exterior e ficut nimia cafitas diffolucs aut nimia f f itas condenfans aut oau$ nv miu aut retentio alicuius qd cofueuit flu; rc.aut cxerriciu nimiu .et potiflime poR facietatc.aut coitus nimius poR repletonc Crapula ctia c ca buiuf. ct nimia repletio cibi ct potus, vinu fumptu forte poR re / plctionc cibi et potus. Venit aut iRa.paf/ fio fenibus et conualefcctibus ct illis cj pa tiutur cronicas egritudines. et ucnit in ve re ppter replctione.et in eRate ,ppter dif folutione et in autuno r raritate* Si aut fuerit ca interior tuc 6 triplex.aut er 1 ;nuemt ex gtc bu.aut mebri .aut uirtutis li bu.e ficut fagum is babudantia aut cole rc aut ffatis aut melancolie fme fuerit fim plex aut copouta. Si ex parte mebri ecp rara amplu et dilatator ut futs uus et fora minibus .Sl ex parte uirtutis e ut qz mc biu debile fiue a natura ut qz filius poday griri *aut qz debilitatu e g accidens ct ita debilitas particule patientis eft Fortiffima caet fortitudo uirtutis impellentis et alio m membroru. Et eR intelligendu q> tan ta bumiditas currit aliquado ad iundfcura q> ucrtebru relinquit fria et claudicat nili urantur» materia fciatice ut plurima con/ tinctur in iu in cognitione caufe aliqua do decipimur ut fcbi gratia pafTio iuncfhi raru erit aliquado d ca frigida et nos opi nabimur q? fit de ca ca.arplcabimus fri/ gida et talia frigida iuuant aliquado nar r cotriando «ftupefaciendoenJ fedat dolo/ re.5» et io qz frigida iuuat credimus q> ma teria fit calida licet fit frigida et ita fum9 deceptu Pretcreamatenacritaiiqjia.ec nos credimusq? fit ffa et applicuimus fri gida calidis et luuado natura cxalando fi corpus no fuerit ple&oricu et qz cariuaat credimus q> maceria fit frigida cu eca .et ita fumus decepti* Preterea aliqn maceria multa ffa mouet paroxifmalitcr ad iunr duras et inducit magnu dolore et qz cor kra c de faaii mobilis .io colera coicatur et fluit *et io roe doloris cotu mcbru c ca. rubeu.aliqri cu fe.etc urina colorata ct in tenfa ct cu uelodtate pullus et infometate et fiti et tunc manifeRe uidet nobis 9 ca pacipalis fit ca*et tn e ffa fed furia parox ifmi reducit talia fmtbomata. His igitur modis et aliis multis decipimur i palfio/ rubus artetids qt materia cotinct interius Cofidcremus iprimis loeu tadu fi e ca. fi coplexio cofuetudo etas aer ct tps ani con ueniut i caFitatc.et ita cl aliis pticular.bus Et fi fit ,pbab?lis uidet q? maceria fit ca. et fi locus i .leniatur tadu frigidus Fieqiie ter ct alia particularia oia feu plura corme nlunt in frigiditate fatis e ronabile qp ma teria fit ffa. Cofiderent particularia et pa roxifmos ct ante et poft .deinde ad figna magis particularia ueniamus.Si aut dolor arteticus fuerit fine guedinc no folu mala copiexio f3 etia materia vii materia a'iqn e fimplex aliqn copofita et fi medicus fue rit diliges i afplicatione medicaminu non conferut ut ca.uel ffa uidetur materia co pofita.et fi ex calefacientibus tepate dolor augmetetur corpus uidetur ee pledloricuj qre afr ogandu e.deinde ad mag) pticfia ueniamus. Si dolor e magnus et color e ru.et dolor e itcrius extenfiuus pulfatiuus et urina e fpiffa et ru.z pulfus plenus et cp magis affligatur iboramatutinali q i alia hora et copiexio e fagumca et etas adoief cetie et uita fuauitatj et tps jon ale et pcef/ fit gaudiu et multipiicauit cibaria q gene rSt fanguine fatj c ronabile q? ca binus paf fionis fit faguis. tn intelligendu q? debile fignu fumitur a calore qz materia e i mte rioribus Si aut dolor e acutus pugitiuus multu intefus et color e atrinq et vrina colorata et tenuis et cgeftior.es colerice et pulfus e uelox et totus calidus et potiffime particula patiens et ipfc e cole ricus iuuenis q cucurrit et laborauit et tps e ca.ficut eftas et pcefferint ea q multiplo cat colera et affligatur magis m hora cole rica et ita de aliis particularibus, certe fatj uidetur ronabile q> ca huius paffiomsfit colera. Si aut dolor e modicus et color n fit mutatus de q fit curadu et urina eft re miffa et egeftiones fut mudllaginofe edita dius e frus et ipfe e ffaticus fenex et tps yemale et multipiicauit cibaria q generat flegma et e bomo mali regimis etdiues tuc bene uidetui ronabile q> materia e ffa tica.et b eft materia q frequetius inducit dolores arteticos et potiffime cu e cruduj Si aut dolor e modicus et patiens extenu atus et urina e remiffa et tenuis, et cum c melacolicus de coplexione ct tps 6 autum nale et pceflit rrgtme multiplicatiuu me/ lacolie et ita de aliis gticularibus tuc mate ria indetur melacolica.gi aut dolor fuerit extenfiuus fme grauedme et preceffit regi me multiplicatiuiiuctofitatis tuc uidetur de materia uetofa. PRONOSTIC A TIO. Magr pmus Ipo.docuit ,pnofti/ care dices *Enucbi no neq; cal ui fiut et e ueru qtu e ex gte coitus bo die uadit ali£ ncgociu qz enuebi et mulie res et ois fexus et ois tas multipicat ma/ lu regime et io in podagricis poffumus p nofticare. Sedo 9 orns tfte paffiones funt hereditarie ut piurimu et potiflime poda gra.Spcrma em [maculatu c cii fertur cor pis coplexione* et 16 ficut lepra e morbus beditarius ita et podag.Tertio poffumuf jpnofticar 9 dolores artetici inducut ma terie i mebro attenuatione. Quarto fic 9 artetica cofirmata no recipit curatione po tLflime qti e ex bu.diueif. ‘Quito fic arte tica de materia ccTica i bole q multu fe r morte fubita mducit.Scxto fic fciati ca et podagra cu fut curata de facili p ter medica CS5 uel occafione rcuertutur et pp ter fitu mebri et latitudine meatuu feu co cauitatu 1 aliis iutfluris no fit ita de facili recidiuu.Septio fic in oibus doloribus gut taru feiadeus dolor c maior. Oiflauo fic dolor arteticus no induat fpafmu qr r.o c in cordis et neruis 1 ligametj fm Galic. fic i podagra barfa tefhculoru jplongatur Nono fic qn i doloribus fupue nerit urina fpiffa multa uelut et uarices curatio fit egritudinis*Decimo fic fi a pnci0 fuccurramus paiTionibus futi cflura u de facili fit curatio. Vndecio fic fe.aliqn curat dolores .et aliqua do facit cuemre. Curatio. Circaifta ma teria multa fut cofiderada qm fi materiae folum ex mala complexione 9 ajponatur fola alteratia . et fi eft cum materia dige/ ratur materia et 9 euacuctur.et fi materia efimplex 9 apponatur fimplicia.et fi eco eopofita q? mcdicamia coponatur etdiuer fimode §in diuerfitatc coponetiu.demdc cofideremus fi materia c f i a et tuc no po/ namus nimis ca.qm traheret materia ad loeu dato qp corpus non cfiet deinde cofideremus fi materia e ca. et tuc no afponamus mmis fra qz nimis coden farct materia nifi cogeret nos uebementia doloris ct tuc ponamus repreffa et paru3 morent lux tncouenicntia gticulanu.De inde debrmus cofiderare de flebotbomia q no fiat in pn° qm reddit bu. curfibilcr nifi materia eet faguinca et q? alia gticula ria coueniat.Deinde cofideremus medici nas laxatiuas q? no dent fortes ct potirtie in pneipio ct fi dent qp falti dent i gua q titate. deidc cofideremus balnea q? nullo mo fiat balnea aq i declinatione pnt ftcri fulfurea et marina.deidc cofidere mus cauteria empfa et ungueta ct qp nui/ lu locale remediu fiat nifi corge mudifica to ct bonoregirme fufpoHto .rifi maheia coegerit nos fmtbomatu ad hoc qz tuc fhi pefadctia coponut.dcide cofertet mcbtu madans ut no mittat. deinde mebt u cui ma Jdt ut no recipiat. Diuretica em no co petut i pici pio qm. adurut faguine et faci ut materia fluere ad loeu. et fi eet poffibi !e bonueet qp uinu omnino auferret et loco cius utcret idromelle multe comixti onis.rcpcurtiua no afponat corpe multu3 pledlonco exnte. Tgriaca multu copetit tn irtis paffipnibus cerpe tii mudificato z dicit medicame d$ mutari qma liqn iuuat hora una et aliqn nocet.Et e in tclligendu qp uomitus mirabiliter cofert i partioibus mdhiraru ante cibuet poft. In t lligcdu cria qp cibaria debet uergere ad grofTitie ne bu.de facili cuirat ad loeu no tn debe: effe tate grorticiei q> caufet crudi tate aut mdigeftionc. Intelligcdu ctia qp circa ifta materia qp fufpcdli ad hac paffi onc debet facere flebotbomia i urre pmo de bafilica fcdo de fafcna.fi particularia co ueniat fubtus degte exteriori, deinde fiat ucmitus.deindc mediria laxatiua.b0 ide fiat in autuno fi uide6 expedies • uitet oia nimis ca-qz generat colera ct nimis frigi da qz generat flegma. uitet ctia ea q gene rat mclacoba.Et cu paroxifmus a,ppinq tur utatur tenui dieta.uitct etia oia illa cj generat hac partione q fuperius fut pofita His generalibus uifis ad gticularia acccda mus. CVRATIO de faguine.Impri mis fiat fortis abftinctia. utat igif cucur. melo, vtatur etia auenato ordeato et aui bus capcftnbus et uino multu lipbato aut aq ordei dridc fiat flebotbomia de fu peri oribus efferioribus ut duftu c-deide ut a tur mana cartiafi.tamari.dcide infrig.de tur locus cu aq ro.et fandaf-Deinde miti get doler cu mucillagic pfilu facfla in ace to.ud fic decoquat folia iurqami iter pri nas ct fup loeu dolorofu ajplicctur. C i ratio de colera. Detur cibus groffus et io copetunt letes prima aq abiedla et cau'es ct faba fradla et ea q dufla fut in DafTio/ re faguinea.deidc fiat uomitus.dcide uta tur lftofirupo portula, lentigi.aq Pon tis.an.q.iii. fuci cucur.lib. S*omniu fadal. an.j.i.uiola.fioru ro. lib.S.panis Ub.S.fiat firupus.dein de purgetur cu elecff uario de fuco ro. qrTi iftuj medicame fuit ,pprie inuentu ppi guttas ca*aut purgetur cu miroba.dtri.pa ratis ficut oportq.f.cu maia cafTiafi.tarna rui.dcinde mitigetur doler ut didlueft in pa(Tione tatu papa.a’bi et fi no inucniatur recipiatur fe me eius ufq? ad.^.i.iurqami m5 dragorc fum tatu opii.3.ii. butiri uacci.cu falc.J.ii. farine filiginb et rqro.q? fufficit et fiat cmrfm et tepidtq ajponatur loco iutfbure. Vel fiat cmnftn de pane filigmis infufo i ladle ci modico opio ct dfTupaqdicetur. deinde cofortctur mebru madas ter re Qgil.bcli ar.pQdic bakiftic fumac mir tilli omruu cuj oleo mirtmo et cera 9 fufficit ct fiat em plaffru et extendatur fupra aluta et fupra particula patiente applicetur ut materia a tcccdens ad loeu no fluat deinde euaporet materia coniucfba de particula patienti per buc modu.5z.camom1l.mel1lo.uiola.ro. an.Ub.S*amtq.arn*.fcnugre.fe.lim an.1}', i.aceti decoquatur iffa in aqua 9 fufficit fiat fometatio et fiat ter in die Deinde ultimo fi.ar uetofe fetores cante/ >ria fanguifuge et fifia. CVRATIO cu materia e fFatica .Impurus utatur uo / mitu an cibu et poft repletione cibi ct po tus i noede et l die no. deccqtur igitur ra famis in aq ubi fit aectu ct olcu fifa.ee for beat aqua et qxiocet uomitu cu pena.dem de fiat criftcr.5z*utriufqj cctau.an.dO.u. fuci mercu.bifmal. an.dO.i.falis mellis plena3 manu olei decoeffio lib.i.ct fiat criftere. Deide digeratur fic*5z.came dreos came.getiane rute fic.radi. ariftolo. an*Ub*S‘gario. cina. pionie anifi maratri firupus. VT pof fet digeri cu bis eFiis et potifilme i tpe uer nalbij/.diatrio pipeon dianifon dyantbos cumufco an-lib-S-mifccantur. deide purgetur fic.5Z‘benedic.bermodac. an* * v. tii. mifceatur. V el fiat agari.pedis colu bini cornu ccrui.medulle cartami turbit. coloqn.triu gene.pi.313i. ci na. ani. agari. bdellii maft i. an 3. i i. f oliop abfin.mete fuci cauliu an coficiatur cu idromel.9 fufficit et fiat mafla et CU3 uti uolueris minus fm co uenietia gticulariu et fiat pillule et beatur euti dormitu, deide corpe fufficien ter mudificato euaporetur materia coniu dfa pmo pem3Fafic.5z*armo.opopona* i aceto for' tiffimo .poftea. IJz.ccra oleu dc lilio et pi ce tuuaie 9 fufficit fiat empfm. vel pot ffoluL materia eu ifto nue} deinde re cipeuipera uiua et ucfpertiliones.x. deide lilii radi«an»3«i. oia ifta be ne cotrita buliat i oleo an tu ct cu ifto o/ leo particula patiens inugatur. Deinde ad refoluedu fiat maiora, folt orurute aceti lib.t. aq 9 fuf ficit baliant infimul et fiat fometationes Deinde mitigetur dolor nis fenugreci fe.lini cauliu re. an. ii. olei ro.olei cere 9 fufficit fiat unguentu uel empFm 20 Deinde confor tetur mcbru cui nucis ciplTi offiu da&iloruaduftoru ganti gumi ara.mafti.tburis cffmis pifciu 9 fufficit fiat empfm. dcin de fiat balnea fulfurea autaluminofa aut falfa.Deinde fricetur pticula patiens cu fa le et alumie et in facculo pofi tis. Deinde fiat cauteria ficut opert; et ubi oportet .dicta fit tenuis cjtu ad qtitatc-uta tur igitur frixis affis et auibu s capeOribus et rifo et uino groffo antiq cu multa aqua et fiFibus groffis no tn nimiu corrupatur dig.ftia. Curato d materia mclancolica EU.fuci boragi.fuci fuitcr.fuci buglor.fud mei?.fuci lajpacu camepi.bccfioni.faluieorigani cala i.mellis ro.lib.S*fiat firupus* deide purge tur cu ycra rufi aut cu miroba. belli.ct em b!ici.deindc fiat ea q duffa fut i materia fFatica. Curatio cu materia cft uentofa I(fa fut materialia q curat uentofa f.radsx arifto.getiane caflorei origani ca lameti anifi maratri etfiFia.ct ex iftis f>at fo metatio aut unguetu aut empfm aut o leu.Intelligedu 9 tiriaca ualetm omibus paffiombus ut dsdlu c corpore tn mudifi cato. CL A.RIFIC ATIO IntelligS dii 9 fciatica paffio inter oms bu. plus ge neratur dc flegmate et frequetius .et quia muitu babudat et 9 femp fluit roc bumi ditatis fiue liquiditati et 9 natura ordina nit flegma ut fret ad fun Ituras ut burne dlaret cas ree fuciu meatuu. bu.aute cali/ dus licet fit magis fluxibdis nihilominus no fluit ad iufturasfcd magis difpergitur aut cuaporat .humor aut melancolicus no fluit cu fit humor groffus ct fi caufaret do lorem fciatitu boc clfet ratione congcftio nis. Secu Jo intcltigcndu 9 licet offa no fentiant ncc ligamcta ct ita in fciatica no dibet effc dolor tame fentiunt roe mem brorum fenfibiliu multu cu quibus coniu gur tur.ct io in fciatica ift dolor magnus ualde et potilfirne in tpc paroxifmi et ita 9 locus calet et rubet ubi multi decipiun tur credentes 9 fit materia calida cu poflfi bile fit 9 fit frigida, fed roe doloris humo res calidi mictutur ad locu* Tertio nota du 9 f> equettus incurrut fciatica et poda gi a uiucncs no caffrati q caftrati ncc mult eres *fme caftratc fint Ouc fenes fiue pueri* 9 caftrati tarde incurrut buiufmoi pafTio nes iuxta illud ypo> ut duflu c* Enucbi no zc qm licet homines iftt babudet m fugfluitatibus et uirtus fit de bilior nihilominus deficit calor et uirtus q moucbat materia zc. no errat tm in re gimine ift i* pot (Tunc in coitu qd c for/ tiftimi ca paffionis iudlurarum et potilfi mc immediate poli cibu.Nuc aut muli/ er non laborat in coitu ncc enuebi coeunt 16 raro incurrut illas palTioncs Iuucnes aut no caftrati funt fortes et cali/ di ct acquirunt fugfluitatc roe mali regi/ minis* bt io dicebat Gali.fupra illu affo. enucbi zc* Fdii huius temporis uiuut m fuauitate et luxuria et gulofitate et ideo ui uunt podagrici *Scmc eni coinquinatum culpa parentu. Quarto notandu 9 arte rica de materia f fa licet materia fitmagis groffa ct qu c cx boc reddat cure difFici lioris q fx cctde materia ca.cu color fit ma gis exalabdis ct citius digcftibilis .nihilo/ minus aliud qd reddit fciatica dc materia ca.difFioIicr6 ad curadu qutru unii c ma |£c£a fintbomatu ct 9 ha. FlttxMis de f* dii fluit ad locu roe doloris et quia c con tra curfum particulariu io eae fortis ual/ de al ter no effient generate cx materia ca. Quito ctotadu 9 paffio fciatica largo mo fu medo pot cari cx mala coplrxione fine materia e: tu: humor aaq; nec intus nec extratamc hoc cft de raro cotin gentibus* Proprie aut loquedo dc fciatica femper e cu materia cu ifta paffio dc genere apofte matum fentiatur zc * Sexto notandu$ 9 mebru quod c fubiecfta iftaruj pallio/ num.f.podagic ciragre fciaticeartetice no eft ncruus fcd ligamentum-ct fi dicatur modo eft ibi tantus dolor dico 9 no prop ter fed propter compalfione; membrorum cu quibus babent colliganti am. Septimo notSdu 9 I cet plurcs ner ui ucniant ad fciam «tamen maior dolor eft ia podagra licet no fint tot nerui quot fluxus .humor eft ibi maior «et coartatio et copreffio maior quare zc* Oclauo ad uertendum 9 pallio iun medicina de fc fit fortis fcd detur in parua qtitate. Duode rimo notandu uel aduertendum utru vi num competat cu fit ca.et fic.ct conforta tiuum ct confumptiuum.dico q> a prind pio corpore exiftete plcdlorico nullo mo do competit umu} qz facit bu.currere ad locum et eu hoc ratone indigeftionis con uertitur in acetu et ideo percutit neruos» In declinatione autem corpore mundLfi cato poteft bene competere in parua qd ta tc.ct ideo uolunt audborcs q> 1 omni egri tudtnc ncruali abflineantpaticntes a vino a principio ad minus per.xl. dies imo cti am fufpedli et io debet abftinere.et b° in telligit in morbo ccplexion ali qz in mor bo comuui non haberet loeu* Tredecio aduertendii q> oximel pot copctere in bis padionibus du materia non fit reumatica rcc nocet acetum. qz funt ibi radicaliter et mei et quia penetrat et fubtiliat et ideo pot competere .Et iuxta boc mtelligedu q> in paffiombus iundluraliu ,pprie loque do non e tumor de quo fit curandu. Sed quando materia conuertit fe ad nerues et loca jpxima tunc afparctibi tumor et tuc artetica poflet appellari gutta et ideo babj duo nomina ut dicflu e gutta. Deamo quarto intelligendu q> flebotbomia et bal nea no competunt diredbe in artetica paf fioneqth reddit humore curfibile et ideo tardemus qtum poter imus ct pmittamus materia maturari .Si aut competat flebo thomia hoc e q> corpus plcdboricutn e et pffio e de fanguine et uirtus eft fortis et ita dc alus.balneu fit calidum ct fic. ut di «Rum efi: .Et iuxta boc intelligendum q> coitus non competit cu reddit bu. curfibi ies zc* Vltimo intelligenduj q> in iftis pafltombus nort cft tumor proprfe qt bti inores m quibus Fundat ifta pallio no fuc bene dilatabdes et fi accidat boc quia buf inores currunt ad loca uicina cjg fint ma gis delectabilia Qcut c zc Capitulu.xx.de exitu umbdid et gilbolt tate et dolore doi fi et uaricibus* Mbdicus augmentatur propter multas cas aut propter apoQema quod eft fub cute, aut ppter rup tura panniculi .aut quia caro 6 augmenta ta fubtus umbilicu.aut qz eft ibi bumidO tus aut uentofitas.aut e boc ,ppter idropi fim .et omnes ifti modi aut non redpiut curatione aut manu cyrugica curantur et ideo reftauratoribus derelinquo. DE DISLOCATIONE. Diflocatio fit aliquando propter de inanitione et curetur ut duffcu e. aliquando propter apoftema ficut illud.aliquando ex btirmV ditate lubricante ct boc e ut plurimu* .et tunc accipiatur ruta caftoreum cuforbius pirctru nux ciprelfi anlfu dminu ct buli/ ant in oleo et cum illo inungatur frequcS DE V ARICIBVS* Varices no re dpiunt curatione fcd fi curentur in princi pio fiat flebctbomia uomitus et euaaiet humor mclancolicus cum fortitudir e .fi ant cauteria .incifiones aut funt periculo feze. DE DOLORE DORSI. Si uencrit ex aliis paffiombus curetur illa pri us .et fi non fricctur dorfum fortiter .de inde inungatur cum oleo de lilio, habet e nim oleum de lilio hanc uirtute qz dolo res capitis et dorfi antiquos curat et fi cor pus cflet mundificatu tanto melius. DI GESTIVVMinapoftematibus frigi dis capitis.5^.utriufqj faluie utriufq? cala menti maiorane bafiliconis pionie. an .3* iii.fe.maiorane fe. bafiliconis anifi maratri an i.mellis ro.lib.i.fiatfirupUF. ME DIC AMEN purgas bu. frigidos agarlri tnrbit pulpc coloquintlde g.i.mafttcis 311151.anifs cinamo.bdelli faf gemme an 3. ii. conficiantur cu oximelle diuretico et cum uti uolueiis fiant pillule ct accipiat ad.iu.fm tiam particularium quia pulpa coloqultide eft Fortis uaide. purget ccr pus .deinde prorciarur i naribus fucus ma torane tepidus uel fucus mediane corticis futnoua ufq? ad duas guttas ucl tres .Vel fiat illud nucis muf cate nig lic an.m.iii.falis armeni. pulpe co loqumtide et confiet damur cum cieo et fiant trocifri et cum uti uoluens difteperetur una modica por tio cu iacfe mulieris puclia nutrientis et 1 naribus mictatur. Si autem uolumus uti liu? operari buliat 1 uino albo pu ro forti et idud uinu cotridic de mane g nayes fu penus attrahatur et fi ita facere ne gueris liet refupmus et alter de uino ifto tepido proiciat per nares . Et fi tefirat os plmu aqua tanto melius» MbDTC A 3VIHN contra pafliones capitis» Odoret rofas fandalos nenufar aquam ro.materia exiftens in capite bene digeritur per odo/ res .dande utatur firrpo ro.uiola.ncrufa ris rirupo acetofo avLb.S.mifccantur. de inde purgetur cu deefluario c!e fuco rofa. Deinde fi caput cll calidu et no poffit dor mire diftemperetur farina papaueris cum oleo ro.et oleo falicj.et renufar .ct aq ro. et la&e mulieris et mod.co secto et pan/ Ilus duplicatus 1 ifto medicamine infufus imponatur fronti ct timporibus.et 3 ifto medicamine fn foraminibus narium ap/ ponatur et etiam odoret .et iftud medica men attrahatur per hanelitum et per na/ res quoniam illud medicamen facit miV rabii) ter ad infratione capitis in profudo D inde fi uolumus purgare caput refolua tur campbora fandiu in aceto fquillitico et una gutta uel due in naribus tnftillctur Pillule fuauitcr purgantes caput quafi ab omnibus bumorfbu* feci de Pegmate plus aloe an.f.S.pulpecoloquintide diagridii bdellii cinamomi foliorum mente folioru abfui tbiL ano.u. conficiantur cum idromclle et dentur.g.u.ud.itf.iuxta conuenirntias particularium . MEDICAMEM purgans melancofcfyljl. agarici epifcbimt foliorum fene corticu mirobalanorum in dorum bene gumoforum an*$* v* lapidis armeni.ix.abuti.j.ii.fpice nardi maratri mafhas ciri amomi foliorum abfmtbii fa Iis gemme an.3.i.conficiantur cu oximcl k fquiliitico et exhibeatur ad i. MEi ICAMEM purgas omnes humores »§/» fiorum borragx. fumiterre abfmtbii uiprum paflbrum mundatarum ab anilis deto' dlio et in decochoue corti ces omniu miroba’a» bene gumoforu an» lento igne et colentur et co latura detur m aurora ufqj fi uoiumus plus euacuare de colera addamq cafTiafiftula tamarin. et fi plus de flcgma te addamus turUt et aloe, et fi plus mela colia addamus agaricu et lapides la:u!i ec reprimantur iuxta naturas fuas ficut docj beben mefue. In dolore capitis antiq cor pore mudtficato et bono regimine fujpo fito multu v; olcu d lilio fi caput inunga tur. MEDICAMEN adpaffiones oculoru.St e obtalmia de materia ca.cum magno dolore.mcmitbe drag. gumt ara.infiifi in oleo ro.mandragore alburni nis oucru cu aqua ro. aut aqua parueris aut cum aqua coriadrt et una gutta occulis infKllctur corpore tu mudificato. Medicamen in obtalmia antiqua cum ulceribus difficilis curatonis fy 'aloes ablute tbutie parate farcocolle nu trite cerufe ablute »211.3.1. nitri combufti 3»S.confidantur cu albumine ouoru et aq ro.et fiat coliiriu et una gutta modica 0/ culis uifWietur. qd uaict in doloribus antiquis oculontyljj.catbimfe loti eris udi ccrufe lote acatie lote opii licii caftorei croci alces an. 9.i.confit ciantur cum mucillaginc gummi arabicO et aqua rorata et fiat coliriuz. MEDI C AMEN ad condrmgedum lacrimas et acuens uifum quando materia ed cali/ da et corpus m 1 catum. . tbutie pa rate ficut oportet marcbafitc catbimic au ri et argenti coralii margaritarum prrfora tarum corticj eris i ultimo etagjonatur campborc.3. S • mufei grana, vi. conficiantur cum aqua piuuiatt ubi temperati faerint mirnlli ct fumac Medicamen quod ualct contra albugines et miculas et cancri marini adudi pulpe coloquintidc 51031. oftis fipie nitri falis geme piperis fpume maris corti cis ouorum a quibus exiuerunt pulli der/ coris lacerte uiridts margaritarum an.3.1. fiat puluis fubtilifiimus et modica quanti tas oculis mftilletur et curat omnem ma culam curabilem fi corpus fuent mundifi catu3. MEDICAMEN contra cor rofior.es catbimie auri.3. i.uitriof 3>i.conficiantur cum aqua piuui ali et modica gutta corrofioni applicetur. Medicamci quod ualet illis qui uidct de •longe ct non de prope.fy. feilis corui ac/ ripitris perdicis gruis mellis colati an.3. i. olei de et cottidie ocalis inddlctur. Medicamen qct ualet medicis ut poftint uidere contenta in uri na et q> friat bene difcernrre de coloribus et ualet barbitonfonbus in medio uene et ualet lectoribus et monachis ut pofiint le gere litte as ca/ tbimie auri et at genti eris udi cerufe lote fpume maris falis gemme falis armo.triu generum piperis gariofaf re.B.S.confiriantur cu aqua eufraxie et fi Ieris motani et cottidie mane et fero ocul indiiletur .et facit mirab lia in bomie bo tu regiminis totum gaudium tranfit* MEDICAMEN CONTRA do lorcs aurium. Contra dolores aurium ex fame et ulcere. mirre clibani nitri gal bani papaueris albi amigdala rum amararum excorticata um conficiantur cum aceto et fiant troctfci.z fi dolor fuerit uebemens damofus diftem peretur runus cum oleo et laede mulieris et modico opio et auribus infMletur. MEDICAMEN CONTRA dolores antiquos aurium .cum cft fanies malorum granatorum et corticum eorum ariftologie uitrioli .galle corticum eris mirre clibani aluminis an. g.i.conficiantur cum aceto et fiat trorifci MEDICAMEN CONTRA tinnitum aurium et contra partiones an t utriufq? ellebori caftorei mirre feminis rute anifi maratrt madicis thuris cum aceto et auribus tnftilletnr MEDICAMEN CONTRA fupeifluasbumiditates aurium. fcona ferri abluatur cum aceto deinde deficcetur deinde teratur fortiter et per bunc modii fiat.ix. dei Je bulut donec uenerit ad fpif fitudinem mellis et una gutta auribus in/ IHlletur. MEDICAMEN aderadicandu uerrucas et armonu uitrioli ulli corticum eris mirre an.3.1. fi at puluis cum aceto et fiant trorifci et cu? utiuoluerisfricetur cxcrefcentia fortiter ct parum de ido medicamine defuper ap ponatur .ida tamen operatio fiat pod co medionem ratione doloris. MFDICAMFN contra dolores dentium et pipefis piretri laClis tirimalli jalbani doracis .calamite afi.et fiat confe&io et dens liniatur MEDTC AMENf contra dolorem dentium aloes bjiant diu in oleo et aceto in uafe ferreo et una gutta inftilktur m aure que e ft ex parte doloris * Cauterium quod ualet ia dolore dentium quando omnia alia reme dia deficiunt .fj/.duas acus de ferro Ion/ gas et igniantur ct ajplicentur denti g cor cau itate alicuius calami et poto alia et fic deinceps • Medicamen dealbans et con fortans gingiuas .EJ/.falgemmaetmifcea tur cum meile ct ligetur in carta et proici atur in igne fupra prunas et igniatur ficut carbo ct deinde extinguatur in uino et d ficcetur ct buius falis fic pparati fpume rrurrs cinamo. nucis riprefli florum fquinati ligni aloes an.yii-fiat puluts et ponatur in facculo z fricentur dentes .uel conficiantur cu mei le ct $uccaro et illiniantur dentes . Me dicamen confortans detes ftice thus cornu ceruinu uftum nuces cipf fi radices cetaurce capillos ueneris aduftos et mifceantur cum meile et cera et oleo ct fiat confecto ad modum unguenti et illimantur dentes. Capitulum.xxii.de antidotisqoe ualent contra paffiones fpiritualium Edicamen digerens materiam frf gidam in concauitate pedlorts co tentam. E$/. radicum ircos lilii ifo pi an.?.ii.prafIii.5.S*fcnugrea liquir.mu* pallula;* munda* ab ari'Ilis caricaru dato loru? an.3.1.mellis lib.i.fiat firupus. Ma tcria digcfta purgetur a loes agariri ab arilf an.3.{.conficiantur cum idromclle et fi' ant pilluie et exhibeantur eunti dormitu ftomaco uacuo. Si materia calida domi/ netur in fpiritualibus digeratur pillorum ueneris rc*Ub.S*quatuor fe. frigi dorum florum uiolarum floru ne LU.pams yaceari Fiat Hrupos* Dande purgetur fic. florum borragu florum uiolarum liquiri.mun.uuaru paf/ farum mu. ab ariltis an. i.fiat decodfco et in decocto ne diftemperentur cortices mirobalanoru citrinorum bene guboferu et colentur et colature addi tur cafTtcfiftuIe munde.et detur in au rora. Vel purgetur fic. fj/.reubarbari aloes am3todyagridi.9.i.trnfttcis fpice nardi liquiri.munde an3.ii.conficiantur 013 li rupo uiolato .et fiant pihule et dentur in. pntocipio no fuf ficit et condiatur ad modum cleituarii. MEDICAMEN qddigeritmate rtas frigidas uentofas contentas in ftoma co epate et fplene et tnteftinis.IJ/. tnu ge nerum piperis nar.xilo balfami apii petrofilii ameos maratri ane/’ ti iLquiri.abfintbucafftefiftu. cardami ga rio.dnamo.dperi ani.fifer.anfto.lo.et ro. 3UC. g> fufficit fiat ef m et pc t appellari diafcrn pi pco- Medi came qd pot uocari dureabar* qd ualei 9 oppilationes fplenis‘et eptis et uentofitatg .S»ccfti croci cinamo.fpi.nar. caffiefi. afari mirre fquinanti an flo. Ion. ct ct ro»an.3.S*mellis cp fufficit .et pofiunt dari.3a.uel.ii. Medicamenfquod deop pilat epar ct fplenc3 et poteft appellari dia / leticia fpice nardi reu barbari xilobalfa.cafllefi.afari croci fgna' ti mafticis arifto.lon.et ro.mirre gentian miratri apii anifi boli gariofa. rimmi cu/ patorii abfintbii nucis mufeate cardamo. cubebe an.?.5«fiat puluis ct condiatur CU3 pane de 3uccaio cp fufficit quoniam con/ fecftiones que cum meile fiut funt inepti teporis et Uqfiunt et funt abbominabiles et ideo conficimus ut plurimu de 5uccaro Mcdicame qd purgat ca.ab epate. lacce ro.fpodii eupatorri fquinati an-3a'.conficiantur cum fuco endrnie et fi ant trocifci et cu uti uolucris dentur cum aqua decocftionisendiuie et fcariof.Et cft intelligendum qp tnfera farracenica multu ualct in boc cafu * Medicamen qd va let contra paffiones et dolorem ftomaci z uifcerum et uentofitates abfintbii ma ratri anifi rofarum afan fpice nar.fquinati fe.apii feminis en diuie feminis fcariole rcubarbari an. 3. ii» fi ant trocifci cum fuco cupatoru» Medi camen quod ualct contra periodos fc.flcg •abfintbii fquinanti fuci eu/ patorii re.anifi maratri mafticis iit» drag.farcocolle cin amomi fpodii. an.5.1. ct*S .confleantur cum fucopendiuie et fiat trocifci. Medicamen quod ualct 1 acu/ tis fe.et caliditate epatis et 3. vufpodii fe.portulace quatuor feminuj frigidorum munda.fuci a midi dragati 10.3.5»fiant trocifci cum mucillagine pfi/ lii* Medicamen laxatiuum delens fe. rofa.rccepte /eicpig* 3.iii.reubar.:f.S*aloe m1roba.am.an.3-ii* folioru abfmtbii folio.eupato.mente fpo du lacce fpice nardi fqufnati an.$.S.mcIl£f qp fuflficit codiatur et detur ufcp ad lii. Medicamen cuacuans aqua citrina idropicorum. • euf orbii folioru titimal ii turbit fuci cucumeris afmini monuci ferapini opoponaci bdeili an. 3. i. maratri feniculi apii fpice nardi calTicFi. aaifi afi-9.ii.conficiantur cum fuco cala/ menti et meile qp fuflficit ct fiant pillule z poffumus dare a»3.S*ufcp ad.3d.wxta co/ uenientiam partuularium. Intelligendu qp ifta funt que competunt epati calido.f. lacca fcolopcn.abrmtbium fpica nar.endi/ uiafcariola .fcdfpleni ccmpctunt cajpart tamarifci fquinantu mediane cortex fraxt ini et iencftre .cajpari autem 013 meile et aceto competunt utrifep nifi qp qtitas de/ bet efle maior in fplene 9 in epate cum d bus fplenis fit groflfior § epatis et ideo for dori indiget medicamine .ficut didt Ga« vii° de ingenio fanitatis ca° vi. uerfus fi nem . Ad fortificationem autem predi diorum poffumus addere radices feniculi petrofihi /reos apii brufei fparagi gramt/ nis afari .etiam ualct praffium origanum calamentum capilli ueneris recentes mara trum anifum fpica ceiti.calamus aromati/ cus quatuor femina frigida maiora et m( nora cufcute coftus camedree piper longum liquiritia reub-ir.ct fimilia. Medicus fiquidem diligens ex illis ma/ terialibus ex uno aut pluribus poterit face re firupum aut ekdluarium aut condituj aut trocifcos plures unguenta et fimilia MEDICAMEN quod rcfiringit omnem fluxum uentris dum non fit ex oppilatione nec ex reumate et qp corpus fit muddificatum. Et fi dolor cft in inferio/ ribus qp ammmiftrentur per fupetiora et fi efl m inferioribus ficut caro uipere ualet a tota fpecie contra uencnum fcorpicntim .ita ct con/ tra Iapidem renum fed non econuerfo. MEDICAMEN contradiftillati onem urine. EJ/. mirre mafticis thuris fa/ uine caftorei nucis cipreffi cirrum affi en. gladium ipoquiftidos bo Ii armenici q> fuffirit .et olet mirtini et fiat emplaftrum. MEDICAMEN quod facit bonu nem fecundum. 5/. feminis eruce femmif fquille feminis ceparum feminis bautie fi napi caudarum [lineorum an.5. i.511151 bc/ ris generum piperis ciamo mi nucis mufeate panis q? fufficit fiat elccftuarium* MEDICAMEN quod ualet cotra apoftema durum, cerui uituli adipis gallinc (lorae is hq ude diaquilo an. 0U0 Tifamino autcu oleo arrigda?arum dulcium ct fiant peffa ria MEDICAMEN contra paffio nes corticem omnium tmrobalanOTum • temperentur in lacffcc per diem et nocftepdewdc.lj/. aloe agaricum turbit an.5.111. tie munde piperis longi anifi cinamomi falis indi radicum capparis bdellii mallic] confio an tur cum idromelle et CU5 uri uo lueris accipias ad.iii.et.S. iuxta conucnientiam particularium. MEDICAMEN fedans dolorem radicum lilii fenugreci fc.linifeminis iufquiami cerui ct uituli ii. o!ci a tiqui et cere q> fufficit et fiat unguentum Opitulum.xv* de decoratione mulier^ Edicatnen ad decorandum mulic res et fi fiar gratia u rorum to’Icra bile eft.fi autem no no. Irradi.lilii radi/ cum ferpentarie y-ari. cicerum excortica/ torus rift amidi cerufe iote faponis gallum an*^»u.ponantur in olla nona cooperta et decoquatur in fumo.deinde pulueruetur tunc, *dy adtaganti gummi arabici an* infundatur in aqua dc floribus fabaji tunc.. et tempei ctur in a qua limonu3 donec polTunt malaxari tuc omnia lfta cuj quantitate ualde modica aflungie porci ct commifceantur cum aqua de floribus fa/ barum et fiat quafi unguentum et 013 uti uolucris illiniatur tota facies de notfle .et de mane abluatur facies cum aqua colatu re furfuris tepida et iftud medicamen ab Rergit etmundificat et dealbat ctfume ct mirifice, pulcrificat facie3 et reddit pia num et equalem et gratiofam.cuilibet m tuenti. Cauendum tame q> iftud fiat gra tia uirtutis quia aliter puniretur cu in imi co* Medicamen ad decorandum. $/ .li mones et findantur in quatuor partes uel plures et decoquantur in uino albo et 013 illouinofacies abluatur* Medicamen ad decorandu3.5/*limones nouas fine te/ fta et ponantur in uitreo et afpergatur cu puluere falis gemme et aqua limonum z cooperiatur et ftet in fole donec fit quafi unguentum et illiniatur facies quia miri/ fice mundificat*deinde abluatur facies cu aqua de floribus fabarum . Medicame ad rubificandum poma aluminis brafili granorum ex quibus fitp cetum ru.et puluericentur et diftempcrfc/ tur cum aqua uini diftillata et 013 pluma illiniatur locus quem uoiumus rubificare Et fi adderetur modicum aque falis arme niaci color erit magis fixus et permanens Caueatur tamen de ifta aqua quon a om ne corpus corrodit et ideo ponatur in mi nima quatitate quia aliter etiam medica men corrumperet quia ratione proportio nis melius primo in brachio temptare q in brachio afponef. Intelligedu cft hic q> nos ordinamus quatuor opufculapoft iftud per dei gratiam et fi adderentui bic cflct opus perfe&l magiftmi fcilLcct libel lus de regimine acutorum morborum et libellus de crifi et de diebus creticis »et lu bellus qui intitulatur tabula Ingeniorum et fine ifta facftum eft nihil et Ubelllus de durattone. Finit lilium magiftrl Bernardl d gordo nio opus clariflimum medicinarum In al ma duitate Neapoli per dominum fran/ cifcum de tujpo partbenopcumlegum ftu denti m imprcffum . Anno domini mil lefimo CCCC0. LXXX0. Die medi/ cefima mcnfis Mau Primum vacat Incipit liber laborauit fi membra particularium fumptus mentis etQc ad cor ucnenum annos videtur dicemus in loco et peioris eam perfedfiflme maties corporis in i etiam locus aqua calida tnclufus niuofa nobils capite ptr accidens opaco gis ualcnt Tertio propter De Utargu d.ffert enes uerfus Hortor quia ratione aut ratione fapore materia Intelligcndum Incipit particula minui Cnduftris maiora ron poteft intrare dc nodo afmi vino albo ut fiat ex bis fignificare bis didfis Fluere tranfglutiendt ibi aer quare immutatur fntelligendum difficultas capratum ptiis virtutis in pleurefi butiro ad confumptionem fenugreci membrum ex naturali attradfo autficcam fi ueneric acuta ctbngultus Poft turbit et ita oppilationem Gapitulutn.xu» ms fit fluxus de colica puluis et fte diminutus ct valet magis fparagi' ganda competit veneris apoftema defiftamus mixta ficut confortant defedatur laxat deinde lac valde intus et deinde utatur expellendum niunt in tilli omnium quia inboc Finis